نحوه اندازه گیری ناهنجاری های اسکلتی عضلانی

‫بسم الله الرحمن الرحیم‬ ‫مرکز تندرستی قامت پویان‬ ‫مرکز تخصصی طراحی و ساخت تجهیزات آزمایشگاهی حرکات اصلاحی‪ ،‬توانبخشی و ورزشی‬ ‫دفترچه راهنمای چگونگی کار با تجهیزات آزمایشگاهی حرکات اصلاحی‬ ‫تهیه و تنظیم‬ ‫مرکز تندرستی قامت پویان‬ ‫زمستان ‪4931‬‬ ‫‪1‬‬

‫وسیله ارزیابی وضعیت سر‬ ‫برای اندازه گیری وضعیت سر به جلو با استفاده از وسیله ارزیابی وضعیت سر و به روش کرانیوورتبرال (‪ ،)CV‬از آزمودنی می‬ ‫خواهیم در وضعیت طبیعی ایستادن قرار گیرد‪ .‬از آزمودنی میخواهیم ‪ 3‬بار حرکت فلکشن و اکستنشن گردن را انجام دهد‬ ‫تا انقباضات غیر طبیعی ناحیه گردن بر طرف شود‪ .‬سپس مهره ‪ 7‬گردنی را تشخیص داده و علامت گذاری می کنیم‪ .‬ارتفاع‬ ‫وسیله اندازه گیری را با قد فرد تنظیم کرده و در کنار آزمودنی قرار می دهیم‪ .‬بازوی کوتاه شاخص ‪ L‬شکل وسیله را بر روی‬ ‫مهره ‪ 7‬گردنی قرار داده و سپس خط وسط دیگر شاخص وسیله را بر روی تراگوس گوش تنظیم می کنیم‪ .‬زاویه نشان داده‬ ‫شده توسط وسیله‪ ،‬میزان زاویه ناهنجاری سر به جلو می باشد‪ .‬هر چه این زاویه به صفر نزدیکتر باشد حاکی از شدت بیشتر‬ ‫ناهنجاری است‪ .‬در مجموع ‪ 3‬بار اندازه گیری انجام می شود و بین هر بار ‪ 2‬دقیقه استراحت به فرد داده می شود لازم به‬ ‫ذکر است وسیله مذکور بر اساس روش فتوگرافی طراحی شده است (‪.)1‬‬ ‫‪2‬‬

‫وسیله ارزیابی شانه نابرابر‬ ‫برای اندازه گیری ناهنجاری شانه نابرابر از وسیله اندازه گیری شانه نابرابر استفاده می شود‪ .‬به همین منظور از آزمودنی می‬ ‫خواهیم در وضعیت ایستادن طبیعی خود قرار گیرد‪ .‬سپس آزمونگر در پشت آزمودنی ایستاده و بازوی های وسیله را بر روی‬ ‫زائده آخرومی آزمودنی قرار می دهد‪ .‬اگر آزمودنی دارای وضعیت شانه نابرابر باشد‪ ،‬وسیله اندازه گیری میزان انحراف را به‬ ‫درجه نشان می دهد (‪.)2‬‬ ‫وسیله اندازه گیری شانه به جلو‬ ‫شانه گرد وضعیتی شامل حرکت مفصل شانه به سمت قدام در ناهنجاری کایفوز است‪ .‬برای اندازه گیری میزان حرکت‬ ‫مفصل شانه به سمت جلو از وسیله اندازه گیری این مخصوص این ناهنجاری استفاده می شود‪ .‬به همین منظور از فرد می‬ ‫خواهیم در فاصله ‪ 11‬سانتی متری پشت به دیوار و در وضعیت طبیعی بایستد‪ .‬سپس وسیله اندازه گیری را در سطحی بالاتر‬ ‫از شانه ی آزمودنی قرار داده و به دیوار تکیه می دهیم‪ .‬در این هنگام با توجه به آب تراز موجود در وسیله باید دقت کرد که‬ ‫وسیله موازی با سطح زمین باشد‪ .‬سپس بازوی شاخص وسیله را حرکت می دهیم و لبه خلفی شاخص را در جلو زائده‬ ‫آخرومی قرار می دهیم‪ .‬در این هنگام میزان انتقال مفصل شانه به سمت جلو‪ ،‬به سانتی متر قابل مشاهده است‪ .‬همین‬ ‫فرایند را برای شانه مقابل نیز اجرا می کنیم‪ .‬در نهایت میانگین فاصله شانه راست و چپ از دیوار‪ ،‬منهای ‪ 11‬سانتی متر به‬ ‫عنوان فاصله زائده آخرومی از دیوار در نظر گرفته می شود‪.‬‬ ‫‪3‬‬

‫وسیله اندازه گیری کایفوز (کایفومتر)‬ ‫برای اندازه گیری زاویه کایفوز با استفاده از کایفومتر ابتدا آزمودنی در وضعیت طبیعی می ایستد‪ .‬سپس آزمونگر نقطه میانی‬ ‫مهره های ‪ T2‬و ‪ T3‬و نقطه میانی مهره های ‪ T11‬و ‪ T12‬را شناسایی کرده و علامت گذاری می کند‪ .‬در حالی که آزمودنی‬ ‫بدون پوشش لباس در بالا تنه و با تقسیم برابر وزن روی هر دو پا ایستاده است‪ ،‬با قرار دادن بلوک های کایفومتر بر روی‬ ‫نقاط مشخص شده‪ ،‬درجه کایفوز را اندازه گیری می کنیم (‪.)5 .4 .3‬‬ ‫‪4‬‬

‫وسیله اندازه گیری وضعیت لگن‬ ‫برای اندازه گیری تیلت های جانبی و قدامی – خلفی لگن خاصره از وسیله ای به نام تیلت سنج می توان استفاده کرد‪ .‬برای‬ ‫اندازه گیری تیلت های جانبی لگن (‪ )Down slip & Up slip‬از آزمودنی می خواهیم در وضعیت ایستادن طبیعی قرار‬ ‫گیرد‪ .‬سپس با لمس خار خاصره قدامی فوقانی لگن را شناسایی کرده و علامت گذاری می کنیم‪ .‬با قرار دادن دو بازوی تیلت‬ ‫سنج بر روی نقاط علامت گذاری شده می توان میزان انحرافات جانبی لگن را بر اساس درجه شیب سنج مشخص کرد‪.‬‬ ‫همچنین برای ارزیابی تیلت های قدامی و خلفی لگن ابتدا نقاط اناتومیک مورد نیاز که خار خاصره قدامی فوقانی (‪ )ASIS‬و‬ ‫خار خاصره خلفی فوقانی (‪ )PSIS‬می باشد را شناسایی و علامت گذاری می کنیم‪ .‬سپس یک بازوی تیلت سنج را بر روی‬ ‫‪ ASIS‬و بازوی دیگر را بر روی ‪ PSIS‬قرار می دهیم‪ .‬میزان درجه نشان داده شده در تیلت سنج را ثبت می کنیم(‪.)7‬‬ ‫‪5‬‬

‫خطکش درد‬ ‫برای تعیین شدت درد موجود در افراد استفاده از روش دیداری ‪ VAS‬بسیار مرسوم می باشد‪ .‬برای این منظور از فرد خواسته‬ ‫می شود شدت درد موجود در ناحیه ای از بدن که دچار آسیب شده است را با انتخاب یکی از اعداد بین ‪ 1-11‬و یا انتخاب‬ ‫یکی از صورتک های طراحی شده (بدون درد – درد خفیف – درد متوسط – درد شدید – بیشترین درد ممکن) مشخص‬ ‫نماید (‪.)6‬‬ ‫اسکولیومتر‬ ‫برای اندازه گیری زاویه چرخش مهره ها در ناهنجاری اسکولیوز از وسیله ای به نام اسکولیومتر استفاده می شود‪ .‬برای این‬ ‫منظور از آزمودنی می خواهیم در وضعیت تست آدامز (خم شدن در حالت رکوع) قرار گیرد و سپس با شناسایی محل دارای‬ ‫بیشترین تغییر شکل فضای نیم دایره موجود در لبه تحتانی اسکولیومتر را بر روی ستون فقرات فرد قرار می دهیم‪ .‬سپس‬ ‫نیاز به مکث کافی برای ثابت شدن و ایستادن حباب موجود در آب تراز اسکولیومتر می باشد‪ .‬پس از ثابت شدن حباب زاویه‬ ‫نشان داده شده به عنوان زاویه چرخش مهره ها در اسکولیوز ثبت می شود‪ .‬در اندازه گیری میزان چرخش مهره ها در‬ ‫‪6‬‬

‫اسکولیوز با استفاده از اسکولیومتر باید اسکولیومتر را در بخش های بالایی پشت‪ ،‬میانی پشت‪ ،‬پایینی پشت و کمر قرار دهد‬ ‫تا بتواند بخشی که دارای بیشتری چرخش می باشد را شناسایی و اندازه گیری کند (‪.)8‬‬ ‫اسکولیومتر عقربه ای‬ ‫برای این منظور از فرد مبتلا میخواهیم به سمت جلو خم شود تا جایی که شانه ها با لگن هم سطح شوند‪ .‬سپس آزمونگر‬ ‫اسکولیومتر را به گونه ای که فضای نیم دایره موجود در پایین و مرکز اسکولیومتر بر روی نوک زائده خاری مهره ها قرار‬ ‫گیرد و عقربهی اسکولیومتر کاملا در وضعیت موازی با زمین و نشان دهنده زاویه صفر باشد‪ ،‬عمود بر بدن و در امتداد‬ ‫ناهنجاری قرار می دهد‪ .‬پس از اینکه اسکولیومتر کاملا بر روی پوست بدن قرار گرفت‪ ،‬آزمونگر باید عقربهی موجود بر روی‬ ‫اسکولیومتر را به حرکت در آورد تا حباب موجود در آب تراز تعبیه شده در عقربه ی اسکولیومتر کاملا در مرکز قرار گیرد‪.‬‬ ‫در این هنگام عقربه بر روی عددی قرار گرفته است که آن عدد نشان دهنده میزان چرخش مهره ها در اسکولیوز می باشد‪.‬‬ ‫در اندازه گیری میزان چرخش مهره ها در اسکولیوز با استفاده از اسکولیومتر باید اسکولیومتر را در بخش های بالایی پشت‪،‬‬ ‫میانی پشت‪ ،‬پایینی پشت و کمر قرار دهد تا بتواند بخشی که دارای بیشتری چرخش می باشد را شناسایی و اندازه گیری‬ ‫کند‪.‬‬ ‫‪7‬‬

‫وسیله ارزیابی مفصل فکی گیج گاهی‬ ‫افراد دارای وضعیت سربه جلو و تورتیکولی دچار اختلالاتی در مفصل فکی گیج گاهی می شوند که شامل ‪،under bite‬‬ ‫‪ cross bite‬و ‪ over bite‬می شود‪.‬‬ ‫‪ :Cross bite‬دندان های فک تحتانی در یک طرف نسبت به دندان های فک فوقانی خارجی تر و در یک طرف نسبت به‬ ‫دندان های فک فوقانی داخلی تر قرار دارد‪.‬‬ ‫‪ :Over bite‬دندان های فک فوقانی جلوتر از دندان های فک تحتانی قرار می گیرند‪.‬‬ ‫‪ :Under bite‬دندان های فک تحتانی جلوتر از دندان های فک فوقانی قرار می گیرند‪.‬‬ ‫برای اندازه گیری اختلالات ذکر شده (‪ )under & over‬باید وسیله را به صورت عمود بر دهان در دست گرفت و زاویه‬ ‫بالایی وسیله را بین دندان های فک فوقانی و تحتانی قرار داد‪ .‬در این لحظه اگر مفصل بدون اختلال باشد‪ ،‬دندان های بالایی‬ ‫و پایینی بر روی عدد مشابهی قرار می گیرند‪ .‬ولی در صورت وجود اختلال امکان دارد دندان های فک فوقانی در عقب تر و‬ ‫یا جلوتر از دندان های فک تحتانی قرار گیرند‪.‬‬ ‫برای ارزیابی ‪ cross bite‬وسیله ارزیابی را موازی با سطح زمین در دست گرفته و از ضلع مخصوص بین دو ردیف دندان‬ ‫ها قرار می دهیم‪ .‬در صورت وجود اختلال دندان ها بر روی عدد مشابهی قرار نمی گیرند‪.‬‬ ‫‪8‬‬

‫گونیامتر مفاصل عمده‬ ‫برای اندازه گیری دامنه حرکتی مفاصل گردن در حرکات فلکشن‪ ،‬اکستنشن و لترال فلکشن باید از گونیامتر مخصوص این‬ ‫حرکات استفاده کرد‪ .‬به همین منظور از آزمودنی میخواهیم در وضعیت طبیعی بایستد‪ .‬آزمونگر نیز باید در سمت چپ یا‬ ‫راست آزمودنی قرار گیرد و نیم دایره تعبیه شده در گونیامتر را بر روی مفصل شانه آزمودنی قرار دهد‪ .‬سپس آزمودنی با‬ ‫انجام حرکات مورد نیاز (فلکشن‪ ،‬اکستنشن و لترال فلکشن) میزان دامنه حرکتی موجود در مفاصل گردن را نشان می دهد‪.‬‬ ‫وسیله ارزیابی شست کج‬ ‫برای استفاده از این وسیله از آزمودنی می خواهیم در وضعیت طبیعی ایستادن قرار گیرد‪ ،‬سپس مرکز وسیله ارزیابی را از‬ ‫سمت علامت گذاری شده با سانتی متر بر روی بر آمدگی جانب داخلی انگشت شست قرار می دهیم‪ .‬سپس با حرکت‬ ‫بازوهای وسیله لبه های وسیله را به استخوان کف پایی اول و استخوان انگشت شست نزدیک می کنیم تا وسیله کاملا در‬ ‫تماس با استخوان های نامبرده قرار گیرد‪ .‬در این هنگام فلش تعبیه شده بر روی یکی از بازوهای وسیله میزان انحراف‬ ‫انگشت شست را به ما نشان می دهد‪.‬‬ ‫‪9‬‬

‫گونیامتر بزرگ‬ ‫برای اندازه گیری میزان هایپر اکستنشن زانو‪ ،‬زانو ضربدری و پرانتزی و همچنین زاویه ‪ Q‬می توان از گونیامتر بزرگ استفاده‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫هایپر اکستنشن زانو‪ :‬برای اندازه گیری میزان باز شدن مفصل زانو به وسیله گونیامتر بزرگ ابتدا آزمودنی در وضعیت‬ ‫خوابیده به پشت قرار می گیرد و ناحیه تحتانی تاندون آشیل را بر روی بالشتک کوچکی قرار می دهد‪ .‬سپس آزمونگر نقاط‬ ‫آناتومیک مورد نیاز که شامل تروکانتر بزرگ ران‪ ،‬اپی کندیل خارجی ران و قوزک خارجی نازک نی می شود را علامت‬ ‫گذاری می کند‪ .‬سپس مرکز گونیامتر را بر روی کندیل خارجی ران قرار داده و بازوی بلند گونیامتر را در راستای تروکانتر‬ ‫بزرگ را ن و بازوی کوتاه را در راستای قوزک خارجی نازک نی قرار می دهد‪ .‬در این هنگام گونیامتر میزان زاویه باز شدن‬ ‫مفصل زانو را نشان می دهد‪ .‬میزان طبیعی هایپر اکستنشن زانو ‪ 5‬درجه می باشد و بیش از این میزان باز شدن زانو حاکی‬ ‫از زانوی عقب رفته می باشد (‪.)9‬‬ ‫‪11‬‬

‫زانو ضربدری و پرانتزی‪ :‬برای این منظور از روش ‪ tibiofemoral shaft angle‬استفاده می شود‪ .‬ابتدا فضای بین‬ ‫خار خاصره قدامی فوقانی و تروکانتر بزرگ ران‪ ،‬مرکز کشکک و برجستگی استخوان درشت نی شناسایی و علامت گذاری‬ ‫می شود‪ .‬سپس آزمونگر مرکز گونیامتر را بر روی مرکز استخوان کشکک‪ ،‬بازوی بلند گونیامتر را در راستای فضای بین خار‬ ‫خاصره قدامی فوقانی و تروکانتر بزرگ ران و بازوی کوچک را در راستای برجستگی استخوان درشت نی قرار می دهد‪ .‬زاویه‬ ‫نشان داده شده به وسیله گونیامتر نشان دهنده میزان زانوی ضربدری و پرانتزی (درجه) می باشد‪ .‬راستای طبیعی ‪181‬‬ ‫درجه و دامنه نرمال ذکر شده برای این ناهنجاری ها ‪ 6‬درجه می باشد (‪.)9( )181 ± 6‬‬ ‫زاویه ‪ :Q‬برای اندازه گیری زاویه ‪ Q‬ابتدا آزمودنی در وضعیت طبیعی ایستادن قرار می گیرد‪ .‬سپس آزمونگر نقاط آناتومیک‬ ‫مورد نیاز را که شامل خار خاصره قدامی فوقانی‪ ،‬مرکز کشکک و برجستگی استخوان درشت نی می شود را علامت گذاری‬ ‫می کند‪ .‬سپس آزمونگر مرکز گونیامتر را بر روی مرکز استخوان کشکک‪ ،‬بازوی بلند گونیامتر را در راستای خار خاصره‬ ‫قدامی فوقانی و بازوی کوتاه گونیامتر را در راستای برجستگی استخوان درشت نی قرار می دهد‪ .‬در این هنگام گونیامتر‬ ‫میزان زاویه ‪ Q‬را نشان می دهد‪ .‬زاویه ‪ Q‬طبیعی بین ‪ 13-18‬درجه می باشد (‪ .)9‬لازم به ذکر است در زنان به علت ویژگی‬ ‫های آناتومیک استخوان لگن و پهن بودن لگن نسبت به آقایان‪ ،‬زاویه ‪ Q‬بیشتر از مردان می باشد‪.‬‬ ‫‪11‬‬

‫گونیامتر کوچک‬ ‫برای اندازه گیری دامنه حرکتی مفاصل و همچنین بد راستایی هایی نظیر تیبیا وارا‪ ،‬تیبیاتورشن و آنتی ورژن ران از گونیامتر‬ ‫کوچک استفاده می شود‪.‬‬ ‫تیبیاوارا‪ :‬برای اندازه گیری تیبیاوارا از آزمودنی خواسته می شود تا در حالت ایستاده روی یک پا قرار گیرد و برای حفظ‬ ‫تعادل انگشتان پای مقابل را در تماس با زمین نگه می دارد و به روبرو نگاه کند‪ .‬سپس آزمونگر خطی که قسمت خلفی ساق‬ ‫پا را به دو نیمه مساوی تقسیم می کند را شناسایی کرده و از دو سوم بالایی ساق این خط را تا بالای قوزک ها رسم می‬ ‫کند‪ .‬زاویه بین خط عمود بر سطح اندازه گیری و خط رسم شده به عنوان میزان تیبیاوارا ثبت می شود‪ .‬دامنه طبیعی ذکر‬ ‫شده برای این بد راستایی ‪ 4-8‬درجه می باشد (‪.)11‬‬ ‫‪12‬‬

‫تیبیاتورشن‪ :‬برای اندازه گیری پیچش درشت نی می توان از روش ‪ Tight-foot angle‬که یک روش برای اندازه گیری‬ ‫پیچش درشت نی است‪ ،‬استفاده کرد‪ .‬بدین صورت که آزمودنی در وضعیت خوابیده به شکم بر روی میز آزمون قرار می‬ ‫گرفت و مفصل زانو در ‪ 91‬درجه فلکشن قرار می گرفت و مرکز پاشنه در سطح پلانتار کف پا مشخص می شد و از این نقطه‬ ‫خطی به وسط پا کشیده می شد و سپس خطی که ران را به دو نیمه ی مساوی تقسیم می کند رسم می شد‪ .‬زاویه بین‬ ‫محل تلاقی این دو خط به عنوان زاویه پیچش درشت نی ثبت می شود‪ .‬دامنه طبیعی پیچش درشت نی ‪ 13-18‬درجه می‬ ‫باشد‪ ،‬که کمتر از ‪ 13‬درجه حاکی از ابتلا به ‪ Toe in‬و بیشتر از ‪ 18‬درجه حاکی از ابتلا به ‪ Toe out‬می باشد (‪.)9‬‬ ‫‪13‬‬

‫آنتی ورژن ران‪ :‬میزان آنتی ورژن که به میزان زاویه بین سر و گردن استخوان ران و خط عمود بر اپی کندیل های ران‬ ‫اطلاق می شود بوسیله تست گریگز اندازه گیری می شود‪ .‬برای این منظور از آزمودنی خواسته می شود که در وضعیت‬ ‫خوابیده به شکم قرار گیرد و مفصل زانو را در ‪ 91‬درجه فلکشن قرار دهد‪ .‬سپس آزمونگر بخش خلفی تروکانتر بزرگ‬ ‫استخوان ران را لمس می کرد و به صورت غیر فعال ران آزمودنی را چرخش می دهد تا هنگامی که تروکانتر بزرگ با تخت‬ ‫معاینه موازی شود ( دراین هنگام گردن ران با سطح تخت موازی است)‪ ،‬زاویه بین خط عمود و شفت استخوان درشت نی‬ ‫به عنوان میزان آنتی ورژن ران برای آزمودنی ثبت می شود (‪.)11‬‬ ‫چرخش داخلی ران‪ :‬برای اندازه گیری دامنه حرکتی چرخش داخلی ران از آزمودنی خواسته می شود لبه میز معاینه‬ ‫بنشیند‪ ،‬در حالی که زانو در وضعیت فلکشن ‪ 91‬درجه و ران در آبداکشن و آداکشن صفر درجه و فلکشن ‪ 91‬درجه قرار‬ ‫دارد‪ ،‬آزمونگر یک دست را در بخش دیستال ران و دست دیگر را در بخش دیستال درشت نی قرار می داد و پای ازمودنی‬ ‫را به خارج برده و حرکت را به وی آموزش می دهد‪ .‬سپس از ازمودنی خواسته می شود به صورت فعال چرخش داخلی ران‬ ‫را انجام دهد‪ .‬مرکز گونیامتر بر روی مرکز استخوان کشکک‪ ،‬بازوی ثابت در امتداد خط عمود بر زمین و بازوی متحرک بر‬ ‫روی خط وسط درشت نی قرار داده می شود و زاویه ایجاد شده به عنوان میزان چرخش داخلی ران در نظر گرفته می شود‬ ‫(‪.)12‬‬ ‫چرخش خارجی ران‪ :‬برای اندازه گیری چرخش خارجی ران از آزمودنی خواسته می شود لبه میز معاینه بنشیند‪ ،‬در حالی‬ ‫که زانو در وضعیت فلکشن ‪ 91‬درجه و ران در آبداکشن و آداکشن صفر درجه و فلکشن ‪ 91‬درجه قرار دارد‪ ،‬آزمونگر یک‬ ‫دست را در بخش دیستال ران و دست دیگر را در بخش دیستال درشت نی قرار می داد و حرکت را به فرد آموزش می دهد‬ ‫(حرکت پای آزمودنی به سمت داخل)‪ .‬سپس از فرد خواسته می شود حرکت را به صورت فعال انجام دهد‪ .‬سپس مرکز‬ ‫گونیامتر بر روی کشکک‪ ،‬بازوی ثابت عمود بر زمین و بازوی متحرک بر روی خط وسط درشت نی قرار می گیرد و زاویه‬ ‫ایجاد شده به عنوان میزان چرخش خارجی ران در نظر گرفته می شود (‪.)12‬‬ ‫دورسی فلکشن‪ :‬بدین منظور از آزمودنی خواسته می شود در وضعیت خوابیده به شکم قرار گیرد در حالی که زانوها در‬ ‫وضعیت اکستنشن و مچ پا در حالت ‪ 91‬درجه‪ ،‬از لبه میز معاینه آویزان باشد‪ .‬سر استخوان نازک نی‪ ،‬پنجمین استخوان کف‬ ‫پا و قوزک خارجی به عنوان نقاط مرجع علامت گذاری می شود‪ .‬مرکز گونیامتر روی قوزک خارجی‪ ،‬بازوی ثابت در امتداد‬ ‫سر استخوان نازک نی و بازوی متحرک در امتداد پنجمین استخوان کف پا قرار می گیرد‪ .‬سپس از آزمودنی خواسته می‬ ‫شود به صورت اکتیو حرکت دورسی فلکشن را انجام دهد و زاویه نشان داده شده به وسیله گونیامتر برای فرد ثبت می شود‪.‬‬ ‫دامنه حرکتی طبیعی ذکر شده برای حرکت دورسی فلکشن ‪ 21‬درجه می باشد (‪.)13‬‬ ‫‪14‬‬

‫پلنتار فلکشن‪ :‬بدین منظور از آزمودنی خواسته می شود در وضعیت خوابیده به پشت قرار گیرد در حالی که زانوها در‬ ‫وضعیت اکستنشن و مچ پا در حالت ‪ 91‬درجه‪ ،‬از لبه میز معاینه آویزان باشد‪ .‬سر استخوان نازک نی‪ ،‬پنجمین استخوان کف‬ ‫پا و قوزک خارجی به عنوان نقاط مرجع علامت گذاری می شود‪ .‬مرکز گونیامتر روی قوزک خارجی‪ ،‬بازوی ثابت در امتداد‬ ‫سر استخوان نازک نی و بازوی متحرک در امتداد پنجمین استخوان کف پا قرار می گیرد‪ .‬سپس از آزمودنی خواسته می‬ ‫شود به صورت اکتیو حرکت پلنتار فلکشن را انجام دهد و زاویه نشان داده شده به وسیله گونیامتر برای فرد ثبت می شود‪.‬‬ ‫دامنه حرکتی طبیعی ذکر شده برای حرکت پلنتار فلکشن ‪ 31-51‬درجه می باشد (‪.)13‬‬ ‫‪15‬‬

‫گونیامتر دیواری‬ ‫برای اندازه گیری دامنه حرکتی تنه می توان از این وسیله استفاده کرد‪ .‬گونیامتر دیواری بر روی دیوار قرار داده می شود‪.‬‬ ‫سپس آزمودنی با قرار گرفتن در مقابل این صفحه حرکات مورد نیاز (فلکشن‪ ،‬اکستنشن و لترال فلکشن های تنه) را انجام‬ ‫می دهد و آزمونگر میزان دامنه حرکتی فرد را ثبت می کند‪.‬‬ ‫وسیله ارزیابی زاویه پشت پا‬ ‫جهت استفاده از این وسیله ابتدا لندرمارک های پاشنه و تاندون آشیل را بر اساس متدهای استاندراد مشخص کرده سپس‬ ‫وسیله ی اندازه گیری بر روی یک سطح صاف (زمین) قرار داده می شود‪ .‬آزمودنی در حالی که وزن خود را به صورت مساوی‬ ‫بین دو پا تقسیم کرده است‪ ،‬پاشنه پای مورد نظر را در داخل محل تعبیه شده برای این منظور‪ ،‬قرار می دهد‪ .‬در این هنگام‬ ‫شاخص بلند در راستای یک سوم تحتانی تاندون آشیل و شاخص کوتاه در راستای نیمساز پاشنه قرار می گیرد‪ .‬سپس زاویه‬ ‫به وجود آمده بین شاخص بلند و خط مرکزی پاشنه‪ ،‬به عنوان زاویه هدف ثبت می شود که این زاویه بیانگر میزان انحراف‬ ‫استخوان پاشنه به طرفین می باشد‪ .‬در دو وضعیت تحمل وزن و عدم تحول وزن می توان از این وسیله استفاده کرد‪.‬‬ ‫‪16‬‬

‫وضعیت بدون تحمل وزن (درازکش)‬ ‫وضعیت تحمل وزن (ایستاده)‬ ‫وسیله اندازه گیری دامنه حرکتی مچ پا‬ ‫برای اندازه گیری دامنه حرکتی دورسی فلکشن و پلنتار فلکشن مچ پا می توان از وسیله مخصوص آن استفاده کرد‪ .‬به‬ ‫همین منظور پای فرد بر روی صفحه مخصوص وسیله قرار می گیرد و بند وسیله بر روی پای فرد بسته می شود‪ .‬بازوی‬ ‫گونیامتری وسیله در راستای قوزک خارجی استخوان نازک نی قرار داده می شود‪ .‬سپس آزمودنی با فشار بر روی صفحه‬ ‫مخصوص و یا با خم کردن مچ پا به سمت بالا‪ ،‬حرکت پلنتار فلکشن و دورسی فلکشن را اجرا می کند‪ .‬دامنه حرکتی گزارش‬ ‫شده برای دورسی فلکشن ‪ 21‬درجه و برای پلنتار فلکشن ‪ 31-51‬درجه می باشد (‪.)13‬‬ ‫‪17‬‬

‫کالیپر استخوان‬ ‫برای اندازه گیری ناهنجاری های زانو ضربدری و پرانتزی و همچنین برای اندازه گیری پهنای استخوان ها از کالیپر استخوان‬ ‫استفاده می شود‪.‬‬ ‫زانو ضربدری‪ :‬برای این منظور از آزمودنی خواسته می شود در وضعیت ایستادن طبیعی قرار گیرد‪ .‬سپس آزمونگر با‬ ‫شناسایی قوزک های داخلی استخوان درشت نی و قرار دادن بازوهای کالیپر بر روی آن ها فاصله بین دو قوزک را اندازه‬ ‫گیری می کند‪.‬‬ ‫‪18‬‬

‫زانو پرانتزی‪ :‬برای این منظور از آزمودنی خواسته می شود در وضعیت ایستادن طبیعی قرار گیرد‪ .‬سپس آزمونگر با شناسایی‬ ‫کندیل های داخلی استخوان ران و قرار دادن بازوهای کالیپر بر روی آن ها فاصله بین دو کندیل داخلی ران را اندازه گیری‬ ‫می کند‪.‬‬ ‫‪19‬‬

‫خطکش منعطف‬ ‫جهت استفاده از خطکش منعطف برای اندازه گیری کایفوز و لوردوز‪ ،‬ابتدا زائده خاری ‪ ،C7‬و محل اتصال ‪ L5-S1‬را مشخص‬ ‫و نشانه گذاری کنید‪ .‬بعد از قرار دادن خطکش منعطف بر روی ستون فقرات و رسم قوس اندازه گرفته شده بر روی کاغذ‪،‬‬ ‫نقاط مذکور را به یکدیگر وصل کرده و با استفاده از فرمول مثلثاتی زاویه کایفوز را محاسبه کنید‪.‬‬ ‫برای اندازه گیری زاویه لوردوز با استفاده از خطکش منعطف ابتدا زوائد خاری مهره های ‪ S2‬و ‪ L1‬و گود ترین نقطه قوس‬ ‫کمری را نشانه گذاری کنید و سپس با قرار دادن خطکش منعطف بر روی قوس و ثبت آن بر روی کاغذ با استفاده از فرمول‬ ‫زاویه لوردوز را محاسبه کنید (‪.)15 . 14‬‬ ‫)‪ɵ=4 Arc tang(2h/l‬‬ ‫‪ =H‬فاصله گودترین نقطه قوس تا خط ‪L‬‬ ‫‪ =L‬فاصله میان دو لندمارک (در کایفوز فاصله ‪ T_2‬تا ‪ ، T_12‬در لوردوز فاصله ‪ L_2‬تا‪)S_2‬‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫‪1. Brunton, J., Brunton, E., & Mhuiri, A. N. (2113). Reliability of measuring natural head posture using the‬‬ ‫‪craniovertebral angle. Irish Ergonomics Review, 37-41.‬‬ ‫‪2. Korbmacher, H., Koch, L., Eggers-Stroeder, G., & Kahl-Nieke, B. (2117). Associations between orthopaedic‬‬ ‫‪disturbances and unilateral crossbite in children with asymmetry of the upper cervical spine. European‬‬ ‫‪journal of orthodontics, 29(1), 111-114.‬‬ ‫‪21‬‬

3. Debrunner, H. U. (1972). The kyphometer. Zeitschrift für Orthopädie und ihre Grenzgebiete, 111(3), 389. 4. Ensrud, K. E., Black, D. M., Harris, F., Ettinger, B., & Cummings, S. R. (1997). Correlates of kyphosis in older women. Journal of the American Geriatrics Society, 45(6), 682-687. 5. SALISBURY, P. J., & PORTER, R. W. (1987). Measurement of Lumbar Sagittal Mobility A Comparison of Methods. Spine, 12(2), 191-193. 6. Bijur, P. E., Silver, W., & Gallagher, E. J. (2111). Reliability of the visual analog scale for measurement of acute pain. Academic emergency medicine, 8(12), 1153-1157. 7. Walker, M. L., Rothstein, J. M., Finucane, S. D., & Lamb, R. L. (1987). Relationships between lumbar lordosis, pelvic tilt, and abdominal muscle performance. Physical therapy, 67(4), 512-516. 8. Bonagamba, G. H., Coelho, D. M., & Oliveira, A. S. D. (2111). Inter and intra-rater reliability of the scoliometer. Brazilian Journal of Physical Therapy,14(5), 432-438. 9. Magee, D. J. (2114). Orthopedic physical assessment. Elsevier Health Sciences. 11.Sahrmann, S. (2111). Movement system impairment syndromes of the extremities, cervical and thoracic spines. Elsevier Health Sciences. 11.Piva, S. R., Fitzgerald, K., Irrgang, J. J., Jones, S., Hando, B. R., Browder, D. A., & Childs, J. D. (2116). Reliability of measures of impairments associated with patellofemoral pain syndrome. BMC Musculoskeletal disorders, 7(1), 1. 12.Amraee, D., Alizadeh, M. H., Razi, M., Yazdi, H. R., & Minoonejad, H. (2113). Risk factors associated with noncontact injuries of the anterior cruciate ligament in male athletes. MINERVA ORTOPEDICA E TRAUMATOLOGICA, 64(4), 435-444. 13.Lippert, L. S. (2111). Clinical kinesiology and anatomy. FA Davis. 14. Khalkhali, M., et al., The validity and reliability of measurement of thoracic kyphosis using flexible ruler in postural hyper-kyphotic patients. Journal of Biomechanics, 2116.: p. S541 15. Daneshmandi, H., The relationship between alignment upper-limb and Postural control in adolescents with Down syndrome (DS). Pensee, 2114. 76(5). ‫مرکز تندرستی قامت پویان‬ ‫ توانبخشی و ورزشی‬،‫مرکز تخصصی طراحی و ساخت تجهیزات آزمایشگاهی حرکات اصلاحی‬ www.ghamatpooyan.com Email: [email protected] 021-44582870 - 025-32896192 09108349670 – 09191501377 Ghamat_pooyan https://telegram.me/injurycorrective 21