ການຮ່ວມກັນກະທຳຜິດທາງອາຍາ

ບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນັ້ ປະລນິ ຍາຕນີ ຕິ ສິ າດ ສາຂາ ກດົ ໝາຍອາຍາ ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ທາງອາຍາ : ສກຶ ສາກລໍ ະນີ ການຄາດຕະກາ Participation in An Offence: Case study of Murder ທາ້ ວ ຫາ້ ນອ້ ຍ ສຫີ າລາດ ນາງ ທບິ ພະຈນ ອານສຸ ກ ຄະນະນຕິ ສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ສກົ ສກຶ ສາ 2019 - 2020 1

ບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນ້ັ ປະລນິ ຍາຕນີ ຕິ ສິ າດ ສາຂາ ກດົ ໝາຍອາຍາ ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ທາງອາຍາ : ສກຶ ສາກລໍ ະນີ ການຄາດຕະກາ Participation in An Offence: Case study of Murder ນກສກຶ ສາ: ທາ້ ວ ຫາ້ ນອ້ ຍ ສຫີ າລາດ ນາງ ທບິ ພະຈນ ອານສຸ ກ ອາຈານຜນ້ າພາ: ປທ. ອຄ່ າ ໂສລະພມົ ຄະນະນຕິ ສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ພາກວຊິ າ ກດົ ໝາຍອາຍາ ສກົ ສກຶ ສາ 2019 - 2020 2

Final Project Bachelor Degree of Law in Criminal Law ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ທາງອາຍາ : ສກຶ ສາກລໍ ະນກີ ານຄາດຕະກາ Participation in An Offence: Case study of Murder Students: Mr Larnoy SYHALARD Ms Thipphachan ANOUSACK Advisor: Oukham SOLAPHOM, LL.M Faculty of Law and Political Science Criminal Law of Department Academic Year 2019 - 2020 3

ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ເລກທ.ີ ................../ຄນລ ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ, ວນທີ............................ ໃບຮບຮອງບດົ ໂຄງການຈບົ ຊັ້ນ ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ທາງອາຍາ ສກຶ ສາກລໍ ະນີ ການຄາດຕະກາ Participation in An Offence: Case study of Murder ນກສກຶ ສາ: ລະຫດນກສຶກສາ FNLP0077.16 ທ້າວ ຫາ້ ນອ້ ຍ ສຫີ າລາດ ລະຫດນກສຶກສາ FNLP0056.16 ນາງ ທິບພະຈນ ອານຸສກ ອາຈານຜນ້ າພາ: ທາ່ ນ ນາງ ປທ. ອ່ຄາ ໂສລະພົມ.............................................................................. ສະພາວິຊາການຂອງ ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ອະນຸມດໃຫ້ບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນສະບບນ້ັີ ເປນັ ສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສຶກສາຕາມຫກສດປະລນິ ຍາຕນີ ຕິ ສິ າດ ສາຂາກດົ ໝາຍອາຍາ ຄະນະກາມະການປອ້ ງກນບົດໂຄງການຈບົ ຊ້ັນ ຄງ້ັ ວນທີ 12 ສງິ ຫາ 2020 1. ທ່ານ ຮສ. ວຽງວິໄລ ທ່ຽງຈນໄຊ.....................................................................ປະທານ 2. ທາ່ ນ ປທ. ພອນໄຊ ປະພດສະລາງ................................................................ກາມະການ 3. ທາ່ ນ ປທ. ພນທະສກ ມງິຶ່ ນະຄອນ................................................................ກາມະການ 4. ທ່ານ ຊອ. ບນຸ ລຽ້ ງ ວງົ ສາພນ.....................................................................ກາມະການ ຄະນະບໍດີ ຫົວໜ້າພາກວິຊາກົດໝາຍອາຍາ 4

ບດົ ຄດຫຍໍ້ ການສຶກສາບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນໃນຫົວຂໍ້: ການຮ່ວມກນກະທາຜິດທາງອາຍາ ( ສຶກສາກໍລະນີ ການຄາດຕະກາ ) ມີຈຸດປະສົງສຶກສາກ່ຽວກບ ແນວຄວາມຄິດການໃຫ້ຄວາມໝາຍ ແລະ ເຄຶ່ອງໝາຍຂອງ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດທີຶ່ໄດ້ບນຍດໄວ້ໃນກົດໝາຍ. ອົງປະກອບຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ແລະ ຫກການຂອງການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາ. ຄວາມສອດຄ່ອງຂອງແນວຄວາມຄິດ ທດິ ສະດີ ແລະ ຫກການທ່ຶກີ ່ຽວຂ້ອງຕ່ໍກບຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາຂອງການຮວ່ ມກນຄາດຕະກາ. ການສຶກສາຄັ້ງນີັ້ ແມ່ນການຄົ້ັນຄວ້າແບບຄຸນນະພາບ ໂດຍການຄົ້ັນຄວ້າທາງດ້ານເອກະສານ ເປນັ ຕົນັ້ ທິດສະດີ, ແນວທາງຂອງພກກຽ່ ວກບການຕ້ານ ແລະ ແກ້ໄຂປະກົດການຫຍ້ໍທ້ໍຂອງສງຄົມ, ຫກການ ກົດໝາຍ ແລະ ມາດຕາຂອງກົດໝາຍທີ່ຶກ່ຽວຂ້ອງ, ປ້ືມຄ່ມ, ຕາລາຮຽນ, ວິທະຍານິພົນ, ການສບຄົັ້ນຂໍ້ມນ ທາງເອເລກໂທຣນິກ ແລະ ເອກະສານທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງກບການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນກໍລະນີທີຶ່ມີການຄາດຕະກາ ເກີດຂຶັ້ນທງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ. ພ້ອມທງການສາພາດເອົາຄວາມຄິດເຫນຈາກພະນກງານອົງການໄອ ຍະການປະຊາຊົນນະຄອນຫວງວຽງຈນ, ຜ້ພິພາກສານປະຊາຊົນສງສຸດ, ເຈົັ້າໜ້າທີຶ່ຂອງອົງການສບສວນ - ສອບສວນທີຶ່ມີຄຸນວຸດທິໃນການເຮດວຽກແຕ່ 5 ປີຂຶ້ັນໄປ ແລ້ວນາມາສຶກສາຄົ້ັນຄວ້າ, ວິເຄາະ ແລະ ສະຫຼຸບ ຜົນ. ການສຶກສາຄົັ້ນຄວ້າພົບວ່າປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນ ຄະດີອາຍາ ປີ 2017 ແມ່ນການົດນິຍາມຂອງຜ້ກະທາຜິດແຕກຕ່າງກນ. ສາລບການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນ ການຄາດຕະກາແມ່ນຖກການົດໃຫ້ເປັນຄວາມຜິດຕາມກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2005 ວກ 2, ມາດຕາ 88 ແລະ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ມາດຕາ 188 ວກ 2. ເຖິງກົດໝາຍການົດໃຫ້ເປັນຄວາມຜິດກໍຕາມແຕ່ ການໄຈ້ແຍກອົງປະກອບຂອງການກະທາຜິດທາງອາຍາຕ້ອງອງີ ໃສ່ການແຍກປະເພດຂອງຜ້ຮ່ວມກະທາຜດິ ວາ່ ຜ້ໃດແມ່ນຕົວການ, ຜ້ປະຕິບດ, ຜ້ຍຸຍົງ ຫ ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດ. ສປປ ລາວ ເຮົາຍງຂາດການອະທິບາຍຢ່າງ ລະອຽດກ່ຽວກບການການດົ ຕົວບຸກຄົນແຕ່ລະປະເພດທ່ີຶເຂົັ້າຮ່ວມກະທາຜດິ , ເຮດໃຫ້ການປະຕິບດຕວົ ຈິງພບົ ອຸປະສກໃນການລະບຸຂໍ້ຫາໃສ່ຜ້ກະທາຜິດ ແລະ ບາງຄ້ັງເຮດໃຫ້ການພິຈາລະນາທີ່ຶຈະອອກຄາສ່ັງເປີດການ ສບສວນ - ສອບສວນໃສ່ບຸກຄົນແມ່ນບໍ່ທນເວລາ. ການຮ່ວມກນຄາດຕະກາເປັນການກະທາຜິດທ່ຶຮີ ້າຍແຮງ, ມີການອດຕາໂທດສງ ແລະ ໂທດປບັ ໃໝ, ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮ່ວມກນກະທາຜດິ ໃນໂທດປັບໃໝສ່ວນໃຫຍ່ ແມນ່ ບ່ສໍ າມາດປະຕິບດໄດ.້ ດງ່ັ ນັນ້ , ສະເໝີໃຫມ້ ີການການດົ ນຍິ າມທີ່ເຶ ປນັ ເລຶ່ອງດຽວກນຂອງກດົ ໝາຍທ່ີຶມຄີ ວາມກຽ່ ວຂ້ອງກນ ຄວນໄປໃນທດິ ທາງດຽວກນ. ການຮວ່ ມກນກະທາຜິດ ໂດຍສະເພາະໃນຄະດທີ ່ຮຶີ ້າຍແຮງຄວນມກີ ານຕີຄວາມ ແລະ ອອກຄາແນະນາອະທິບາຍເນ້ັອໃນໃຫ້ລະອຽດ, ຄວນການົດໂທດປັບໃໝໃສ່ຜ້ກະທາຜິດໃຫ້ສອດຄ່ອງ ກບສະພາບເສດຖະກດິ ພາຍໃນປະເທດເພ່ຶອໃຫ້ສາມາດປະຕິບດໂທດປັບໃໝໄດ້ຢ່າງແທຈ້ ິງ. i

Abstract This final project in the topic of Participation in an Offense (Case study: Murder ) purpose to study ideologies in meaning of definitions and characteristics of participant in an offense prescribed in the law, components of participation in an offense and principles of prescription on participations in murder case, compliance of theory and principles concerning penal liabilities of participant in an offense. This study used qualitative methodology by research in documents like theory, guideline of party regarding prevention and suppression in social danger, law and related article of law, manual, textbook, dissertation, electronic information and documents related participant in an offense in murder case in domestic and abroad. Besides, it included interviews from Vientiane capital public prosecutors, Judges of people’s Supreme Court, investigation officers who have experience in working 5 years up then took it all to studies, analyzed and conclusion of its result. The result of this study found that penal code 2017 and law on criminal procedure 2017 defined definitions of various offender. Participant in an offense in murder case pursuant to second paragraph, article 88 of law on criminal 2005 and second paragraph, article 188 of penal code 2017. Even thoughts it is defined to be guilty but dividing components of offense must be pursuant to classification of participants in the case that who are authors, implemented, inviters and accomplices are lack of clearly explication regarding identifying each of participants in an offense and it results in face with challenges in identifying a charge to offender and sometimes opening investigation order consideration run late, prescription on penal to participants in crime are major with fine but it cannot implement. So, researchers have perspective for this point like giving definitions in same matter of law related each other must be compliance, participant in an offense especially in serious case should interpret and issue explanation for explication the content clearly and it should be set fine penalty on offender to connect with the economic domestic phenomenon so that it can be implemented ii

ຄາຂອບໃຈ ໃນການສຶກສາຄົັ້ນຄ້ວາບົດໂຄງການຈົບຊ ັ້ນຫົວຂໍ້: ການຮ່ວມກ ນກະທ າຜິດທາງອາຍາ ( ສຶກສາກໍລະນີ ການຄາດຕະກາ ) ໃນຄັ້ງນີັ້ຂໍຂອບໃຈ ແລະ ຮ້ບຸນຄຸນຢ່າງລັົ້ນເຫອມາຍງ ອາຈານທີ່ຶປກສາ ປທ. ອ່ຄາ ໂສລະພົມ ຊຶ່ງເປັນຜ້ຊ່ວຍຊີ້ັນາພາ ແລະ ໃຫ້ຄາປກສາໃນການຂຽນບົດ, ແນະນາວິທີຂຽນ, ອ່ານ, ກວດແກ້, ຕິດຕາມຄວາມກ້າວໜາ້ ໃນການຂຽນບົດໂຄງການຈົບຊັນ້ ຕະຫອດມາຈນົ ສາເລດລຸລ່ວງໄປດວ້ ຍດ.ີ ສະແດງຄວາມຂອບໃຈ ແລະ ຄວາມຮ້ບຸນຄຸນຢ່າງໃຫຍ່ຫວງ ມາຍງຄະນະກາມະການປ້ອງກນບົດ ໂຄງການຈົບຊ້ັນປະລິຍາຕີທີຶ່ໄດ້ເສຍສະຫະເວລາອນມີຄຸນຄ່າມາເປັນກາມະການປ້ອງກນບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນ ໃນຄ້ງັ ນັີ້ ແລະ ໄດ້ໃຫ້ຄາແນະນາໃນການປັບປງຸ ບົດດ່ງັ ກ່າວໃຫ້ມີເນັ້ອໃນຄົບຖ້ວນສົມບນຂ້ນັ . ຂໍຂອບໃຈພະນກງານຕ່າງໆເຊັ່ນ: ອົງການໄອຍະການນະຄອນຫວງ, ສານປະຊາຊົນນະຄອນຫວງ, ສານປະຊາຊົນສງສຸດ ແລະ ກົມຕາຫວດສບສວນ-ສອບສວນ ທີຶ່ໄດ້ໃຫ້ການຮ່ວມມໃນການສະໜອງບນດາຂໍ້ ມນຕ່າງໆທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງກບບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນໃນຄ້ງັ ນ້ີັ. ພ້ອມທງສະຫະເວລາອນມີຄຸນຄ່າໃນການໃຫ້ສາພາດ ແລະ ສະໜອງຂມ້ໍ ນທາງດ້ານເອກະສານ. ສດຸ ທ້າຍນ້ີັ ຂຂໍ ອບໃຈຢ່າງສງມາຍງຄອາຈານທກຸ ທ່ານຢພ່ າກວິຊາກດົ ໝາຍອາຍາ ແລະ ຢຄ່ ະນະ ນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ທີ່ຶໄດ້ໃຫ້ຄວາມຮ້ທາງດ້ານວິຊາການ ແລະ ຄາສັ່ງສອນທີ່ຶມີຄຸນຄ່າຕະຫອດໄລຍະ ເວລາ 4 ປີ ຂອງການສຶກສາພ້ອມທງສະແດງຄວາມຮ້ບຸນຄຸນມາຍງພໍ່ແມ່, ອ້າຍເອ້ັອຍນ້ອງ, ໝ່ເພ່ຶອນທ່ຶີ ປະກອບສວ່ ນທາງດ້ານວດຖຸຼ, ຈດິ ໃຈ ແລະ ການຊ່ວຍເຫອທກຸ ຢາ່ ງໃນການສຶກສາໃນຄັ້ງນ.້ີັ iii

ສາລະບານ ໜ້າ ໃບຮບຮອງບົດໂຄງການຈົບຊ້ັນ ບົດຄດຫຍໍ້...................................................................................................................i Abstract…………....................................................................................................ii ຄາຂອບໃຈ.................................................................................................................iii ສາລະບານ..................................................................................................................iv ບດົ ທີ 1 ພາກສະເໝີ ..................................................................................................... 1 1.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງບນຫາ ................................................................................. 1 1.2 ເຫດຜົນ ແລະ ຄວາມສາຄນຂອງບນຫາ..................................................................2 1.3 ຈຸດປະສງົ ຂອງການສຶກສາ................................................................................. 3 1.4 ຄາຖາມເພຶ່ອການຄັ້ນົ ຄວ້າ ................................................................................. 4 1.5 ຜົນປະໂຫຍດທຄີ່ຶ າດວ່າຈະໄດ້ຮບຈາກການສກຶ ສາ ..................................................... 4 1.6 ອະທິບາຍຄາສບ ............................................................................................ 4 ບດົ ທີ 2 ທົບທວນເອກະສານ ແລະ ບົດຄນັ້ົ ຄ້ວາທກຶີ່ ່ຽວຂ້ອງ ....................................................... 6 2.1 ແນວທາງຂອງພກກ່ຽວກບການຕ້ານ ແລະ ແກໄ້ ຂປະກົດການຫຍໍ້ທຂ້ໍ ອງສງຄົມ................... 6 2.2 ຄວາມຮບຮ້ທັົ່ວໄປກຽ່ ວກບຜ້ກະທາຜິດ ແລະ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ............................ 7 2.2.1 ຄວາມໝາຍຂອງຜ້ກະທາຜດິ ......................................................................... 7 2.2.2 ຄວາມໝາຍ ແລະ ຮບແບບຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ........................................ 7 2.3 ທດິ ສະດກີ ຽ່ ວກບການກະທາຜິດ ແລະ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດທາງອາຍາ ........................13 2.3.1 ທິດສະດຄີ ວາມໜ້າຕານິຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ..........................................13 2.3.2 ທດິ ສະດີເງ່ອຶ ນໄຂລະຫວ່າງການກະທາ ແລະ ຜນົ ຂອງການຮ່ວມກະທາຜິດ .................13 2.4 ຄວາມຮບຮກ້ ຽ່ ວກບການຄາດຕະກາ ແລະ ການຮ່ວມກນຄາດຕະກາ ..............................13 2.4.1 ການຄາດຕະກາ .......................................................................................13 iv

2.4.2 ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ໃນສະຖານການຄາດຕະກາ..............................................15 2.5 ການພຈິ າລະນາຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາຂອງຜ້ກະທາຜິດຕາມກົດຂອງໝາຍ ສປປລາວ. ..16 2.5.1. ຫກການລວມຂອງການວາງໂທດ .................................................................16 2.5.2 ການວາງໂທດໃສຜ່ ້ຮ່ວມກນກະທາຜດິ ...........................................................19 2.6 ບົດຄ້ັົນຄ້ວາທຶກີ່ ຽ່ ວຂ້ອງ ..................................................................................20 ບົດທີ 3 ວິທີດາເນີນການຄົນ້ັ ຄ້ວາ.....................................................................................22 3.1 ວິທເີ ຮດການສກຶ ສາຄນັົ້ ຄວາ້ .............................................................................22 3.2 ຂອບເຂດຂອງການຄັນົ້ ຄວາ້ .............................................................................22 3.3 ວທິ ີ ແລະ ເຄອ່ຶ ງມເກບກາຂໍ້ມນ.........................................................................23 3.4 ວິທກີ ານວິເຄາະ ແລະ ອະທິບາຍຜົນ....................................................................23 ບດົ ທີ 4 ຜນົ ຂອງການວິເຄາະ ແລະ ອະທິບາຍຜນົ ...................................................................24 4.1 ຜນົ ຂອງການສກຶ ສາ.......................................................................................24 4.2 ວິເຄາະຜນົ ຂອງການສຶກສາ ............................................................................24 4.2.1 ຄວາມໝາຍ ແລະ ເຄ່ອຶ ງໝາຍຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ....................................24 4.2. 2 ອງົ ປະກອບຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜດິ ແລະ ຫກການຂອງການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮວ່ ມກະທາ ຜິດໃນການຄາດຕະກາ. ......................................................................................26 4.2.3 ຄວາມສອດຄອ່ ງຂອງແນວຄວາມຄດິ ທິດສະດີ ແລະ ຫກການທ່ຶີກ່ຽວຂ້ອງຕກໍ່ ບຄວາມ ຮບຜດິ ຊອບຂອງຜ້ຮ່ວມກະທາຜດິ ໃນສະຖານຄາດຕະກາ. ..............................................29 ບົດທີ 5 ສະຫບຸຼ ແລະ ຂໍ້ສະເໝີ........................................................................................30 5.1 ສະຫຸບຼ .....................................................................................................30 5.2 ຂໍ້ສະເໝີ ....................................................................................................31 ເອກະສານອ້າງອງີ ເອກະສານຊ້ອນທາ້ ຍ ປະຫວດຫຍຜໍ້ ຂ້ ຽນ v



ບດົ ທີ 1 ພາກສະເໝີ 1.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງບນຫາ ໃນສະພາບສງຄົມປັດຈຸບນການກະທາຜິດທາງອາຍາທ່ີຶເກດີ ຂຶນ້ັ ຢ່ໃນສງຄົມລາວແມ່ນມີຫາຍປະເພດ ຄະດີທີ່ຶໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍແກ່ຄົນໃນສ ງຄົມ, ແຕະຕ້ອງເຖິງຊີວິດ, ສຸຂະພາບ ແລະ ຄວາມເປັນ ລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຂອງສງຄົມປະເທດຊາດ ຊຶ່ງໃນນ້ັນແມ່ນຄະດີຄາດຕະກາທີ່ຶຖວ່າເປັນປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ ໃນສງຄົມ, ເປັນການກະທາຜິດທີຶ່ແຕະຕ້ອງເຖິງຊີວິດ. ຍິຶ່ງໄປກວ່ານັ້ນຍງໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍທາງດ້ານ ຈິດໃຈຕໍ່ຄອບຄົວ, ພໍ່ແມ່ ແລະ ຍາດຕິພີຶ່ນ້ອງຂອງຜ້ເສຍຊີວດິ ນາອີກ. ບນຫາການຄາດຕະກາທີ່ຶມກເກດີ ຂນ້ັ ຢ່ ໃນປັດຈຸບນປະກອບມີຫາຍກໍລະນີທີແຶ່ ຕກຕ່າງກນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຄາດຕະກາຍ້ອນຄວາມໂກດແຄ້ນ, ຄວາມຫງຶ ຫວງ, ຊສ້ າວ, ເພ່ຶອເອົາຊບ ແລະ ອນ່ຶ ໆ. ຈາກສະຖິຕິການຄາດຕະກາທເີຶ່ ກີດຂັ້ຶນໃນທົ່ັວປະເທດທີຶ່ຖກ ສານຕດສິນເປັນຂັ້ນຕົັ້ນແມ່ນມີຈານວນເພີ່ຶມຂຶ້ັນ ຄ: ໃນປີ 2014 ມີຈານວນ 50 ຄະດີ, ປີ 2015 ມີຈານວນ 49 ຄະດີ, ປີ 2016 ມີຈານວນ 82 ຄະດີ ແລະ ປີ 2017 ມີ 89 ຄະດີ (ສານປະຊາຊົນສງສຸດ, ກົມຄຸມຄອງ ວຊິ າການສະຖຕິ ິສານ) ການດາເນີນຄະດີຕໍ່ການກະທາຜິດໃນສະຖານການຄາດຕະກາສ່ວນຫາຍຜ່ານມາແມ່ນພົບຄວາມ ຫຍຸ້ງຍາກໃນການເກບໂຮມຫກຖານ ແລະ ການຊອກຫາຕົວຜ້ກະທາຜິດ. ຖ້າເປັນກໍລະນີການຮ່ວມກນ ຄາດຕະກາທີຶ່ມີຜ້ກະທາ 2 ຄົນຂຶັ້ນໄປຍິຶ່ງເພີ່ຶມທະວີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການເກບໂຮມຫກຖານ ແລະ ເອົາຕົວ ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດມາດາເນີນຄະດີໄດ້. ເນຶ່ອງຈາກວ່າຜ້ກະທາຜິດແມ່ນມີຫາຍຄົນ, ມີການວາງແຜນການໃນ ການແບງ່ ຄວາມຮບຜິດຊອບກນມາກ່ອນ. ເມ່ອຶ ໄດ້ຕວົ ຜກ້ ະທາຜດິ ມາແລ້ວຜດ້ າເນນີ ຄະດອີ າຍາຕ້ອງການົດຕົວ ຜ້ກະທາຜດິ ເພ່ຶອແຍກປະເພດວ່າບຸກຄົນໃດເປັນຕົວການ, ຜ້ປະຕບິ ດ, ຜຍ້ ຍຸ ົງ ຫ ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດ ເພຶ່ອລະບຸຂໍ້ ຫາໃສໃ່ ຫ້ຊດເຈນ. ການຮ່ວມກນຄາດຕະກາຜ້ອນ່ຶ ໃນກົດໝາຍອາຍາ ສະບບປັບປງຸ ປີ 2005 ໄດກ້ ານົດໄວ້ໃນມາດຕາ 88 ວກ 2 ວ່າ: ໃນກໍລະນີທີ່ຶຜ້ກະທາຜິດ ຫາກໄດ້ເອົາການຄາດຕະກາເປັນອາຈິນ, ຂ້າຄົນໂດຍມີການວາງ ແຜນ, ຂ້າຄົນຢ່າງໂຫດຮ້າຍປ່າເຖ່ຶອນ, ຂ້າພະນກງານທີຶ່ປະຕິບດໜ້າທ່ີຶ, ຂ້າຫາຍຄົນ, ຂ້າຜ້ຍິງຖພາ, ຂ້າຄົນ ເພຶ່ອປິດບງການກະທາຜິດອຶ່ນ ຈະຖກລົງໂທດຕດອິດສະຫະພາບ ແຕ່ ສິບປີ ຫາ ຊາວປີ ແລະ ຈະຖກປັບ ໃໜ ແຕ່ 2.000.000 ກີບ ຫາ 10.000.000 ກບີ , ອາດຈະຖກຈາກດທ່ີຢຶ ່ ຫ ຕດອິດສະລະະພາບຕະຫອດຊວີ ິດ. 1

ມາເຖງິ ປີ 2017 ແມນ່ ໄດ້ການົດໄວໃ້ ນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ມາດຕາ 188 ວກ 2 ການດົ ໄວ້ວ່າ: ໃນກໍລະນີທີ່ຶຜ້ກະທາຜິດ ຫາກໄດ້ເອົາການຄາດຕະກາເປັນອາຈິນ, ມີການຈດຕ້ັງເປັນກຸ່ມ, ຂ້າຄົນໂດຍມີ ແຜນການ, ຂ້າຄົນຢາ່ ງໂຫດຮ້າຍປ່າເຖຶ່ອນ, ຂາ້ ພະນກງານທຶີ່ກາລງປະຕິບດໜ້າທີຶ່, ຂາ້ ຫາຍຄົນ, ຂ້າຜ້ຍິງຖພາ, ຂ້າເດກ, ຂ້າເມຍ ຫ ຜົວ, ຂາດຍາດໃກ້ຊິດ, ຂ້າຄົນທີ່ຶບໍ່ສາມາດຊ່ວຍເຫອຕົນເອງໄດ້ ຫ ຢ່ໃນສະພາບອ່ອນ ແອ, ຂ້າຄົນເພ່ຶອເອາົ ອະໄວຍະວະ, ຂ້າຄົນເພອ່ຶ ປດິ ບງການກະທາຜິດອຶ່ນ ຈະຖກລົງໂທດຕດອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສິບຫ້າປີ ຫາ ຊາວປີ ແລະ ຈະຖກປັບໃໝ່ແຕ່ 10.000.000 ຫາ 100.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຈາກດທີຶ່ຢ່ ຫ ຕດອິດສະລະພາບຕະຫອດຊວີ ິດ ຫ ປະຫານຊວີ ິດ. ເຖິງວ່າກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2005 ແລະ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ລ້ວນແລ້ວແຕ່ບນຍດ ໃຫ້ການຄາດຕະກາເປັນໜຶ່ງໃນສະຖານການກະທາຜິດຕໍ່ຊີວິດຂອງບຸກຄົນອຶ່ນ ຊຶ່ງຖກການົດໄວ້ໃນພາກ ສະເພາະ. ແຕ່ການທີ່ຶຈະລົງໂທດຜ້ກະທາຜິດໄດ້ຕ້ອງໄດ້ອາໄສບົດບນຍດທີ່ຶກ່ຽວຂ້ອງກບການຮ່ວມກນກະທາ ຜິດໃນບົດບນຍດທີຶ່ການົດຢ່ໃນພາກທົ່ັວໄປ ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາມາຊຼຸກຍ້ໃຫ້ການ ດາເນີນຄະດີສາເລດໂດຍຜາ່ ນຜດ້ າເນນີ ຄະດີອາຍາ ແລະ ຂນ້ັ ຕອນຂອງການດາເນີນຄະດີອາຍາ. ໃນໄລຍະຜ່ານ ມາການການົດຕົວບຸກຄນົ ຮ່ວມກະທາຜດິ ໃນຄະດີອາຍາເປນັ ຕັ້ົນແມ່ນການຄາດຕະການຍ້ັີ ງພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ໃຫ້ແກ່ຜ້ດາເນີນຄະດີອາຍາເປັນຕົັ້ນການການົດເຄ່ຶອງໝາຍໃສ່ບຸກຄົນຮ່ວມກະທາຜິດແຕ່ລະປະເພດຍ ງບ່ໍ ລະອຽດ, ບາງຄະດີບໍ່ສາມາດການົດຕົວບຸກຄົນຮ່ວມກະທາຜິດໄດ້ ຊຶ່ງຕ້ອງໄດ້ຂໍຄາແນະນາຈາກພາກສ່ວນທີຶ່ ກ່ຽວຂ້ອງເຮດໃຫ້ບໍ່ທນເວລາໃນການພິຈາລະນາອອກຄາສັ່ງເປີດການສບສວນ -ສອບສວນໃສ່ບຸກຄົນ ( ຄ າສາພາດຂອງອົງການໄອຍະການ, ຜ ້ພິພາກສາສານປະຊາຊົນສງສຸດ, ເຈົັ້າໜ້າທີ່ຶຂອງອົງການສບ ສວນ - ສອບສວນ ). ນອກຈາກນ,້ີັ ການວາງໂທດໃສກ່ ານຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນສະຖານຄາດຕະກາໃນໂທດ ປັບໃໝນັ້ນມີມນຄ່າສງຖ້າທຽບໃສ່ຄ່າຄອງຊີບ ແລະ ສະພາບເສດຖະກິດຂອງ ສປປ ລາວ ເຮດໃຫ້ຍາກທີຶ່ຈະ ປະຕິບດໄດ.້ 1.2 ເຫດຜນົ ແລະ ຄວາມສາຄນຂອງບນຫາ ກົດໝາຍອາຍາ ຫ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ເປັນຕົວບົດກົດໝາຍທີ່ຶບນຍດຂຶັ້ນ ໂດຍວິທີການທາງ ນິຕິບນຍດຕາມແນວຄວາມຄິດປກົ ປັກຮກສາລະບອບການເມອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສງຄົມຂອງ ສປປ ລາວ, ປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດຂອງລດ, ສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອນຊອບທາຂອງພົນລະເມອງ, ຊີວິດ, ສຸຂະພາບ, ກຽດສກສີ, ສິດ ແລະ ເສລີພາບຂອງພົນລະເມອງ, ຄວາມສະຫງົບຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບ ຮ້ອຍຂອງສງຄົມ. ການກະທາຜິດອາຍາໃນແຕ່ລະສະຖານນັ້ນອາດຈະມີບຸກຄົນຫາຍຄົນເຂົ້ັາມາມີສ່ວນຮ່ວມ ໃນການກະທາຜິດດ້ວຍເຈດຕະນາ ແລະ ມີບົດບາດທີ່ຶຕ່າງກນ ຊຶ່ງການເຂົັ້າມີສ່ວນຮ່ວມຂອງແຕ່ລະຄົນນ້ັນ ອາດເຂົັ້າຮ່ວມທີຶ່ເກີດຈາກການກະທາຜິດຂອງຕົນເອງ ຫ ເຂົ້ັາຮ່ວມທີຶ່ເກີດຈາກການກະທາຜິດຂອງຜ້ອຶ່ນ ຊຶ່ງ ຈະມີຜົນໃຫ້ແຕ່ລະຄົນກາຍເປັນຜ້ກະທາຄວາມຜິດ ຫ ຜ້ຮ່ວມກນກະທາຄວາມຜິດໃນຮບແບບໜຶ່ງກໍໄດ້ ແລ້ວແຕ່ກໍລະນີ. 2

ກົດໝາຍອາຍາເຖິງວ່າຈະບໍ່ໄດ້ມີການບນຍດຄວາມຜິດຂອງຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມກະທາຄວາມຜິດແຍກເປນັ ແຕ່ລະສະຖານຄວາມຜິດລກສະນະຕ່າງໆກໍຕາມ ຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາຂອງຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມກະທາຄວາມ ຜິດກໍໄດ້ມີການບນຍດລວມໄວເ້ ປັນຫກການໃນບົດບນຍດພາກທັົ່ວໄປໃນໝວດທີ 3 ການກະທາຜດິ ແລະ ຜ້ ກະທາຜິດ ຂອງປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ຄ: ມາດຕາ 26 ທີຶ່ການົດນິຍາມການຮ່ວມກນກະທາຜິດ, ມາດຕາ 27 ຕົວການ, ມາດຕາ 28 ຜປ້ ະຕບິ ດ, ມາດຕາ 29 ຜ້ຍຸຍງົ ແລະ ມາດຕາ 30 ຜ້ສມົ ຮ້ຮວ່ ມຄິດ. ເຖິງ ວ່າກົດໝາຍຈະການົດຄຸນລກສະນະຂອງຜ້ທີຶ່ຮ່ວມກນກະທາຜິດໄວ້ແລ້ວກໍຕາມ ແຕ່ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ເປັນຕົ້ັນໃນສະຖານການຄາດຕະກາ ຊຶ່ງເປັນການກະທາທີ່ຶແຕະຕ້ອງເຖິງຊີວິດຂອງບຸກຄົນອຶ່ນກໍມກພົບກບ ອຸປະສກຕໍ່ກບການດາເນນີ ຄະດີໃນການການດົ ຕວົ ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດ. ການໄຈ້ແຍກປະເພດຂອງຜ້ຮ່ວມກະທາ ຜິດມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນເວລາດາເນີນຄະດີ ເນ່ຶອງຈາກຂາດການການົດນິຍາມ ແລະ ເຄຶ່ອງໝາຍທີຶ່ເປັນອນ ລະອຽດ ຊ່ງຶ ຕ້ອງອາໄສການຕີຄວາມຂອງຜດ້ າເນນີ ຄະດີອາຍາ. ໃນບາງຄະດີທຶ່ີມີການຊດທອດ ຜ້ຖກຊດທອດ ມກໃຫ້ການປະຕິເສດ ຍ້ອນວ່າບໍ່ໄດ້ເປັນຜ້ລົງມກະທາດ້ວຍຕົນເອງ. ດ່ັງນັ້ນ, ຈຶ່ງຈບໄດ້ແຕ່ຜ້ປະຕິບດ ແລະ ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດ ແຕ່ບໍ່ສາມາດຈບຕົວການໄດ້ຈຶ່ງເປັນເຫດໃຫ້ການດາເນີນຄະດີມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ແກ່ຍາວເວລາ ຍ້ອນວ່າຕ້ອງໃຊ້ເວລາໃນການປະສານສົມທົບກບໜ່ວຍງານທີ່ຶກ່ຽວຂ້ອງ. ນອກຈາກນີັ້, ການ ການົດໂທດປັບໃໝໃນການກະທາຜິດສະຖານຄາດຕະກາທີຶ່ມີມນຄ່າສງ ຜ່ານມາມີຫາຍຄະດີບໍ່ໄດ້ຮບ ການຈດຕ້ັງປະຕບິ ດ ຫ ການໄດຮ້ ບການຈດຕ້ັງປະຕິບດແຕ່ບໍຄ່ ົບຖ້ວນນ້ນັ ເທ່ົັາກບວ່າຄາຕດສິນຂອງສານທ່ີຶໃຊ້ ໄດ້ຢ່າງເດດຂາດແລ້ວນັ້ນບໍ່ມີຜົນບງຄບໃຊ້ໃນທາງກົດໝາຍ ເພາະວ່າຫກການຈດຕັ້ງປະຕບິ ດຄາຕດສິນຂອງ ສານຕ້ອງໃຫ້ຖກຕ້ອງຕາມຄາຕດສິນຂອງສານ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈດຕ້ັງປະຕິບດຄາ ຕດສນິ ຂອງສານ, 2008, ມາດຕາ 7 ຂໍ້ 1). ຈາກເຫດຜົນ ແລະ ຄວາມສາຄນຂອງບນຫາຈຶ່ງມີຄວາມຈາເປັນຕ້ອງສຶກສາໃຫ້ເຫນຄາຕອບຊດ ເຈນ ເພຶອ່ ເປັນປະໂຫຍດທາງດາ້ ນວຊິ າການບຫໍ່ າຍກໜໍ ອ້ ຍ. 1.3 ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການສກຶ ສາ ການສຶກສາຫົວຂໍ້ “ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ສກຶ ສາກໍລະນີ : ການຄາດຕະກາ” ມຈີ ດຸ ປະສົງຂອງການ ຄນົັ້ ຄວ້າໄວ້ ດງ່ັ ນ້ັີ: 1. ເພອ່ຶ ສກຶ ສາແນວຄວາມຄິດການໃຫ້ຄວາມໝາຍ ແລະ ເຄອ່ຶ ງໝາຍຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ທໄີຶ່ ດບ້ ນຍດໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍ. 2. ເພ່ຶອສຶກສາການໄຈ້ແຍກອົງປະກອບຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ແລະ ຫກການຂອງການວາງ ໂທດໃສ່ຜ້ຮ່ວມກະທາຜດິ ໃນການຄາດຕະກາ. 3. ເພ່ຶອສຶກສາເຖິງຄວາມສອດຄ່ອງຂອງແນວຄວາມຄິດທິດສະດີ ແລະ ຫກການທີ່ຶກ່ຽວຂ້ອງຕໍ່ກບ ຄວາມຮບຜດິ ຊອບຂອງຜ້ຮວ່ ມກະທາຜິດໃນສະຖານຄາດຕະກາ. 3

1.4 ຄາຖາມເພອ່ຶ ການຄນ້ັົ ຄວາ້ ໃນການສຶກສາຄົັ້ນຄ້ວາບົດໂຄງການຈົບຊ ັ້ນຫົວຂໍ້: ການຮ່ວມກ ນກະທ າຜິ ດທາງອາຍາ (ສຶກສາກລໍ ະນີ ການຄາດຕະກາ) ໄດຕ້ ້ັງຄາຖາມຂອງການສຶກສາຄົັ້ນຄວ້າໄວ້ດງ່ັ ນ້:ີັ 1. ແນວຄວາມຄິດການໃຫ້ຄວາມໝາຍ ແລະ ເຄຶ່ອງໝາຍຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດທີ່ຶໄດ້ ບນຍດໄວໃ້ ນກົດໝາຍມຄີ ແນວໃດ? 2. ອົງປະກອບຂອງການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ແລະ ຫກການຂອງການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮວ່ ມກະທາຜິດ ໃນການຄາດຕະກາມຄີ ແນວໃດ? 3. ຄວາມສອດຄ່ອງຂອງແນວຄວາມຄິດທິດສະດີ ແລະ ຫ ກການທີ່ຶກ່ຽວຂ້ອງຕໍ່ກບຄວາມ ຮບຜດິ ຊອບຂອງຜຮ້ ່ວມກະທາຜດິ ໃນສະຖານຄາດຕະກາມຄີ ແນວໃດ? 1.5 ຜນົ ປະໂຫຍດທຄ່ຶີ າດວາ່ ຈະໄດຮ້ ບຈາກການສກຶ ສາ 1. ສາມາດຮ້ເຖິງແນວຄວາມຄິດການໃຫ້ຄວາມໝາຍ ແລະ ເຄຶ່ອງໝາຍຂອງການຮ່ວມກນກະທາ ຜດິ ທ່ີໄຶ ດ້ບນຍດໄວ້ໃນກົດໝາຍ. 2. ສາມາດໄຈແ້ ຍກອົງປະກອບຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ແລະ ຫກການຂອງການວາງໂທດໃສ່ ຜຮ້ ວ່ ມກະທາຜດິ ໃນການຄາດຕະກາ. 3. ສາມາດຮ້ເຖິງຄວາມສອດຄ່ອງຂອງແນວຄວາມຄິດທິດສະດີ ແລະ ຫກການທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງຕໍ່ກບ ຄວາມຮບຜດິ ຊອບຂອງຜ້ຮ່ວມກະທາຜດິ ໃນສະຖານຄາດຕະກາ. 1.6 ອະທບິ າຍຄາສບ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ: ໝາຍເຖງິ ການເຂ້ົັາຮ່ວມໃນການກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາແຕສ່ ອງຄົນຂັ້ຶນໄປດ້ວຍ ການຕົກລງົ ລ່ວງໜາ້ . ຕົວການ: ໝາຍເຖິງບກຸ ຄນົ ຜ້ທີຶຈ່ ດຕ້ັງວາງແຜນຊ້ີັນາບນຊາການກະທາຜິດ ແລະ ມອບໝາຍພາລະໜ້າທ່ີຶໃຫ້ຜ້ ເຂັົາ້ ຮວ່ ມອຶ່ນໆປະຕິບດ. ຜ້ປະຕິບດ: ໝາຍເຖິງບຸກຄົນຜ້ທີຶ່ລົງມກະທາຜິດຕົວຈິງ ຊຶ່ງອາດຈະມີຈານວນໜຶ່ງຄົນ ຫ ຫາຍຄົນ ແລະ ຜ້ທີຶ່ ເປັນຕົນັ້ ຕໍໃຫ້ການກະທາຜິດໄດ້ປະກົດຕວົ ຂ້ັຶນໃນພາກຕົວຈງິ . ຜ້ຍຸຍົງ: ໝາຍເຖິງບຸກຄົນທີຶປ່ ຸກລະດົມ, ຂົນຂວາຍຊຼຸກຍ້, ຍຸຍົງຜ້ອນ່ຶ ໃຫເ້ ຂົ້ັາຮ່ວມກະທາຜິດຂົນຂວາຍຫາ້ ງຫາ ເຄອຶ່ ງມປະກອບໃຫ້ແກກ່ ານກະທາຜດິ . ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດ: ໝາຍເຖິງບຸກຄົນທີ່ຶໄດ້ໃຫ້ຄາໝ້ັນສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າຈະຊຼຸກເຊຶ່ອງ ແລະ ສ້າງເງ ຶ່ອນໄຂ ອານວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກ່ການກະທາຜິດ. ການກະທາຜິດ: ໝາຍເຖິງທຸກການກະທາ ຫ ທຸກການເມີນເສີຍທີຶ່ເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ລະບົບການເມອງ , ເສດຖະກດິ ແລະ ສງຄົມຂອງ ສປປ ລາວ ຕ່ໍກາມະສິດຂອງລດ, ຂອງລວມໝ່, ຂອງບຸກຄນົ , ຊວິ ດິ , ສຸຂະພາບ 4

ສດິ ແລະ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມອງຄວາມສະຫງົບຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍຂອງສງຄົມ ຊຶ່ງໄດບ້ ່ົງັ ໄວ້ໃນກົດໝາຍອາຍາ ແລະ ກົດໝາຍອນ່ຶ ຂອງ ສປປ ລາວ ທ່ຶີໄດ້ການົດໂທດທາງອາຍາຈະຖວ່າເປັນ ການກະທາຜດິ . ການກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາ: ໝາຍເຖິງການກະທາຜິດ ຫ ການເມີນເສີຍ ຊຶ່ງຜ້ກະທາຮ້ວ່າການກະທາ ຫ ການເມີນເສີຍຂອງຕົນນັ້ນເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມ ແລະ ກໍຄາດຄະເນໄດ້ຮບຜົນສະທ້ອນຂອງການກະທາ ຫ ການເມນີ ເສີຍແຕ່ຈງົ ໃຈເຮດ ຫ ປະປອ່ ຍໃຫ້ມນເກີດຂ້ັຶນ. ການກະທາຜິດດ້ວຍຄວາມບໍ່ລະມດລະວງ: ແມນ່ ການກະທາ ຫ ການເມີນເສຍີ ຊ່ຶງຜກ້ ະທາຜິດຄາດຄະເນໄດ້ ວ່າ ມນອາດສ້າງຜົນສະທ້ອນທີຶ່ເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມ ແຕ່ຖເບົາ ແລະ ເຊຶ່ອວ່າມນຈະບໍ່ເກີດຂຶັ້ນ ຫ ບໍ່ຄາດ ຄະເນໄດ້ວາ່ ຜນົ ສະທ້ອນດງັ່ ກາ່ ວ ຈະເກີດຂັຶ້ນ ທງໆທີຶຕ່ ນົ ຕອ້ ງຄາດຄະເນ ແລະ ສາມາດຄາດຄະເນໄດ.້ ການຄາດຕະກາ: ແມ່ນການເຮດຜ້ອຶ່ນເສຍຊີວິດໂດຍເຈດຕະນາ, ຜ້ກະທາຜິດມີຄວາມມຸ່ງຫວງດບສນຊີວິດ ຂອງຜຖ້ ກເຄາະຮ້າຍດ້ວຍຫາຍວິທີໂດຍໃຊປ້ ນ, ມີດ, ໄມຄ້ ອ້ ນ, ເຊອກຮດຄ,ໍ ໃຊຢ້ າພິດ ( ຢາເບ່ອຶ ), ກົດຫົວ ລງົ ນ້າໍ ແລະ ອນຶ່ ໆເຮດໃຫຜ້ ້ຖກເຄາະຮ້າຍເສຍຊີວິດ. ການຄາດຕະກາແບບມີແຜນລວງໜ້າ: ຊຶງ່ ໄດ້ມແີ ຜນການຄິດຫງາໍ່ , ວາງແຜນໄວລ້ ວ່ ງໜາ້ ແລວລົງມຄາດຕະກາ ຈງຶ່ ມີຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາໜກກວ່າການຄາດຕະກາແບບທາມະດາ. ການຄາດຕະກາແບບທາມະດາ: ໝາຍເຖງິ ການຂ້າບກຸ ຄນົ ອຶນ່ ແບບກະທນຫນໂດຍບ່ໍມີການການວາງແຜນ. 5

ບດົ ທີ 2 ທບົ ທວນເອກະສານ ແລະ ບດົ ຄັົ້ນຄວາ້ ທກຶ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງ 2.1 ແນວທາງຂອງພກກຽ່ ວກບການຕາ້ ນ ແລະ ແກໄ້ ຂປະກດົ ການຫຍທໍ້ ຂໍ້ ອງສງຄມົ ພກປະຊາຊົນປະຕິວດລາວ ຍາມໃດກໍໄດ້ຖເອົາວຽກງານປົກປ້ອງສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງ ປະຊາຊົນບນດາເຜົັ່າເປັນວຽກງານສາຄນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ສິດທິທາງດ້ານຕ່າງໆຕາມທີ່ຶໄດ້ການົດໄວ້ໃນ ລດຖະທາມະນນ ແລະ ກົດໝາຍ, ແຕ່ປະກົດການລະເມີດສິດຂອງພົນລະເມອງຍງກາຍເປັນປະກົດການຫຍໍ້ທ້ໍ ໃນສງຄົມ ຊຶ່ງກາຍເປັນບນດາປັດໄຈພາຍໃນທີ່ຶສົັ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມໝ້ັນຄົງຂອງຊາດ ທີ່ຶພ ກປະຊາຊົນ ປະຕິວດລາວໄດ້ວາງຄາດໝາຍໃຫຍ່ໃນການຕັ້ງໜ້າແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ຕ່າງໆ ໃນສງຄົມໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍ ຖອຍລົງ ໂດຍສະເພາະແມ່ນບນຫາອາຊະຍະກາຕ່າງໆ (ເອກະສານເຊ່ຶອມຊຶມມະຕິກອງປະຊຸຼມໃຫ່ຍຄ້ັງທີ X ຂອງພກປະຊາຊົນປະຕິວດລາວ, 2016 ໜ້າທີ 11-18). ສານປະຊາຊົນ, ໄອຍະການປະຊາຊົນ ແລະ ຂະ ແໜງຍຕຸ ທິ າເຖງິ ວາ່ ໄດ້ມຄີ ວາມພະຍາຍາມປັບປງຸ ຕນົ ເອງໃຫ້ດີຂ້ັຶນ, ແຕ່ກມໍ ີຫາຍດາ້ ນຍງສບຕ່ແໍ ກໄ້ ຂ, ເປັນຕັົ້ນ ທດສະນະການເມອງ ແລະ ຄວາມສາມາດຈດຕ້ັງປະຕິບດກົດໝາຍຂອງພະນກງານຍງບ່ສໍ ງ ຈງ່ຶ ເຮດໃຫສ້ ະພາບ ການຮ້ອງຟອ້ ງ, ຄວາມຂດຂ້ອງຂອງປະຊາຊົນຕ່ກໍ ບການແກ້ໄຂບນຫາຂອງສານປະຊາຊົນ, ອົງການໄອຍະການ ປະຊາຊົນ ແລະ ຂະແໜງຍຸຕິທາໃນການປະຕິບດກົດໝາຍມີທ່າອ່ຽງເພີ່ຶມຂັ້ນ, ການພິຈາລະນາຄະດີຈານວນ ໜຶ່ງຊກຊ້າ, ບໍ່ຮບປະກນຄວາມເປັນທາ ແລະ ບໍ່ຖກກບຄວາມເປັນຈິງ, ຄະດີສານຕດສິນໃຊ້ໄດ້ຢ່າງເດດຂາດ ແລ້ວ ແຕ່ຈດຕັ້ງປະຕິບດບໍ່ໄດ້ ຫ ຊກຊ້າ. ການດາເນີນຄະດີຕາມຂະບວນການຍຸຕິທາຍງບໍ່ທນສກສິດ, ຍງມີ ຫາຍພາກສ່ວນຍງນາເອົາຄະດີໄປພິຈາລະນາແກ້ໄຂເຮດໃຫ້ການແກ້ໄຂຄະດີຈານວນໜຶ່ງມີຄວາມສບສົນ, ແກ່ຍາວ ແລະ ບ່ໍມີມັ້ສ້ັິນສດຸ . ແນວທາງຂອງພ ກປະຊາຊົນປະຕິວ ດລາວກ ານົດວ່າ ສບຕໍ່ຈດຕ ້ັງປະຕິບ ດໂຄງການແກ້ໄຂ ປາກດົ ການຫຍ້ທໍ ໍຂ້ ອງສງຄມົ ແລະ ໂຄງການຕາ້ ນອາຊະຍະກາ, ເລີກຮັ້, ແກ້ໄຂກ່ມຸ ແກງ້ ກໍກ່ ານກະທາຜິດ ແລະ ນາເອົາຜ້ກະທາຜິດມາລົງໂທດຕາມກົດໝາຍ ເພ່ຶອສາມາດຮບປະກນສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານການເມອງ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍ ແລະ ຄວາມປອດໄພຂອງສງຄົມໃຫໄ້ ດ້ຢ່າງໜກແໜນ້ . ຜ່ານມານາຍົກລດຖະມົນຕີ ໄດ້ອອກຄາສ່ັງວ່າດ້ວຍການເພີ່ຶມທະວີວຽກງານສະກດກັ້ນ ແລະ ການ ແກໄ້ ຂບນຫາປະກດົ ການຫຍໍທ້ ໍ້ໃນສງຄົມ ເພ່ອຶ ເພ່ີມຶ ທະວວີ ຽກງານສະກດກນ້ັ ແລະ ແກໄ້ ຂປະກດົ ການຫຍໍທ້ ້ທໍ ຶ່ີ ພົ້ັນເດ່ັນໃນສງຄົມໃຫ້ໄດ້ຮບຜົນດີ ແນໃສ່ຮບປະກນສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານການເມອງ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮ້ອຍໃນສງຄມົ ໄດ້ປະສົບຜົນສາເລດ ແລະ ບນລຸຄາດໝາຍທຶ່ກີ ານົດໄວ້. 6

ການສະກດກັ້ນ ແລະ ການແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ໃນສງຄົມຕ້ອງດາເນີນການທຸກບ່ອນ ຕ້ອງ ເອົາໃຈໃສ່ສະກດກັ້ນເປັນຕ້ົັນຕໍ. ຖ້າເກີດຢ່ບ່ອນໃດບ່ອນນັ້ນຕ້ອງເປັນເຈົ້ັາການຮບີ ຮ້ອນແກໄ້ ຂຢ່າງເດດຂາດ ແລະ ທນການ, ຕອ້ ງລະດມົ ການຈດຕັ້ງທຸກພາກສ່ວນເຂົັ້າຮ່ວມໃນວຽກງານດງັ່ ກ່າວທງການຈດຕັ້ງຂອງພກ, ຂອງລດ ແລະ ຂອງສງຄົມ, ການແກ້ໄຂປະກົດການຫຍ້ໍທໍ້ຕ້ອງດາເນີນຕາມຂັ້ນຕອນຂອງກົດໝາຍ ໂດຍເລ່ຶີມ ຈາກຄວາມເປັນຈິງຂອງເຫດການ ແລະ ປາສະຈາກການແຊກແຊງຈາກບຸກຄົນບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ (ຄາສັ່ງຂອງ ນາຍົກລດຖະມນົ ຕ,ີ 2011: 2-3). 2.2 ຄວາມຮບຮທ້ ວ່ົັ ໄປກຽ່ ວກບຜກ້ ະທາຜດິ ແລະ ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ 2.2.1 ຄວາມໝາຍຂອງຜ້ກະທາຜິດ ຄາວ່າ “ຜກ້ ະທາຜດິ ” ໃນຫາຍປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ຈະໃຫ້ຄວາມໝາຍ ດ່ງັ ນີັ້: ໃນ ສປປ ລາວ ຜກ້ ະທາຜດິ ແມ່ນບຸກຄນົ ຫ ນຕິ ິບກຸ ຄນົ ໃດໜ່ຶງ ທມີ່ຶ ກີ ານກະທາ ຫ ການເມີນເສີຍ ຊຶ່ງເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມ ແລະ ມີອົງປະກອບຂອງການກະທາຜິດ, (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍ ອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 5) ສ່ວນຜ້ກະທາຜິດອີກຄວາມໝາຍໜຶ່ງແມ່ນ ໝາຍເຖິງ ຜ້ຖກສານຕດສີນ ລງົ ໂທດ ( ສະພາແຫ່ງຊາດ, ກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດີອາຍາ, 2017, ມາດຕາ 3, ຂໍ້ 15) ຜກ້ ະທາຜດິ ແມນ່ ບກຸ ຄນົ ຜທ້ ີຶ່ໄດ້ກະທາໃນສິ່ຶງທຶ່ີຈະຖກລົງໂທດໄດ.້ ໝາຍຄວາມວ່າ ແມ່ນຜ້ທຶີ່ກະທາ ຄວາມຜິດສາເລດດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ກະທາສິຶ່ງທີຶ່ບໍ່ຖກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ຊຶ່ງຄົບທງອົງປະກອບພາຍນອກ ແລະ ອົງປະກອບພາຍໃນຂອງຄວາມຜິດ. ຜ້ກະທາຜິດບໍ່ຈາເປັນຕ້ອງກະທາໃນທຸກຂັ້ນຕອນຂອງການ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຜິດດ້ວຍຕົນເອງ ພຽງແຕ່ຜ້ກະທາໃຊ້ເຄ່ຶອງມ ຫ ສດ ເພ່ຶອກະທາສິຶ່ງດັ່ງກ່າວໃຫ້ສາເລດຕາມ ຈຸດປະສົງຂອງຕົນເອງ ຫ ອາດຈະໃຊ້ບຸກຄົນບໍລິສຸດ (ບຸກຄົນທີ່ຶບໍ່ມີເຈດຕະນາຊົ່ັວຮ້າຍ) ບໍ່ວ່າຈະເປັນໂດຍຄາ ຈາກດຄວາມຕາມບົດບນຍດຂອງກົດໝາຍ ຫ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ (k. Neumann, Manual of German Law, 1952, p.86). 2.2.2 ຄວາມໝາຍ ແລະ ຮບແບບຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ 1) . ຄວາມໝາຍຂອງຜ້ຮວ່ ມກະທາຜິດ ໃນການກະທາຄວາມຜດິ ອາຍາ ອາດມີໄດ້ທງຜກ້ ະທາຄົນດຽວ ແລະ ຫາຍຄົນ, ເບິງຶ່ ອີກໃນດ້ານໜຶ່ງ ກໍເປັນການຂະຫຍາຍຂອບເຂດຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາຂອງບຸກຄົນ (Bassiouni, 1978, p.145). ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ແມນ່ ການເຂັ້ົາຮ່ວມກນໃນການກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາຕັງ້ ແຕ່ສອງຄົນຂັຶ້ນໄປໂດຍ ມີການຕົກລົງກນລ່ວງໜ້າມາກ່ອນ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 26). ການຮວ່ ມມກນກະທາຜິດ ແມ່ນທ່າອຽ່ ງໃໝ່ການເຄຶ່ອນໄຫວກະທາຜິດໃນສະໄໝປະຈຸບນ ແລະ ມີຄວາມເປັນ ອນຕະລາຍຫາຍກວ່າການເຄຶ່ອນໄຫວກະທາຜິດຄົນດຽວ. ດ້ວຍເຫດນີ້ັ, ການຮ່ວມມກນກະທາຜິດຈຶ່ງເປັນ ສາເຫດໜຶ່ງທີຶ່ພາໃຫ້ເພີ່ຶມຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ. ການຮ່ວມມກນກະທາຜິດ ແມ່ນການລວມຕົວກນ ກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາແຕ່ສອງຄົນຂັ້ນໄປ, ໂດຍແຕ່ລະຄົນຕ້ອງມີສະຕິສາປະສນຍະສົມບນ ແລະ ເຖິງ ກະສຽນອາຍຸທາງກດົ ໝາຍອາຍາ, ມກີ ານຊວ່ ຍເຫອເຊ່ຶງິ ກນ ແລະ ກນ. ຜ້ຮ່ວມມຮ້ດວີ ່າ ການຮ່ວມມເປັນໄພ 7

ອນຕະລາຍມີຜນົ ສະທ້ອນຢາ່ ງຮາ້ ຍແຮງ ແລະ ຕ້ອງການຢາກໃຫ້ມຜີ ົນສະທ້ອນນ້ັນເກດີ ຂ້ຶັນ. ການກະທາຜິດໃດໜຶ່ງຈະຖວ່າ ເປັນການຮ່ວມກນກະທາຜິດໄດກ້ ໍ່ຕໍ່ເມຶ່ອຄົບບນດາເຄ່ອຶ ງໝາຍຂອງ ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ດງ່ັ ນີ້ັ: - ການກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາ ໝາຍຄວາມວ່າກ່ອນຈະກະທາຜິດຈະຕອ້ ງໄດ້ມີການວາງແຜນ ແລະ ແບ່ງໜ້າທີຶກ່ ນລະອຽດພໍສົມຄວນໃນກລໍ ະນີເປນັ ການກະທາຜິດດວ້ ຍຄວາມບໍ່ລະມດລະວງນັ້ນຈະບໍ່ຖວ່າ ເປນັ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ. - ມຜີ ເ້ ຂາັົ້ ຮ່ວມກະທາຜດິ ຕງ້ັ ແຕ່ສອງຄນົ ຂ້ັຶນໄປ ໝາຍຄວາມວາ່ ບນດາຜ້ເຂົາັ້ ຮ່ວມກະທາຜິດໃນ ທກຸ ໆຄງ້ັ ນນັ້ ຕອ້ ງມີຈານວນຫາຍກວ່ າໜງ່ຶ ຄົນຂ້ັຶນໄປ ໂດຍບໍ່ມກີ ານຈາແນກວ່າຜ້ກະທາຜດິ ຈະເປນັ ເພດຍງິ ຫ ຊາຍ ໂດຍຜ້ເຂາັ້ົ ຮ່ວມກະທາຜິດແຕລ່ ະຄົນຕອ້ ງມີເຄອ່ຶ ງໝາຍເຈາ້ົັ ກາຂອງການກະທາຜິດຢາ່ ງຄບົ ຖວ້ ນຕາມກົດ ໝາຍການົດໄວ້. - ມີການຕົກລົງກນລ່ວງໜ້າມາກ່ອນແລ້ວກ່ອນຈະມີການເຄ່ຶອນໄຫວກະທາຜິດຕົວຈິງ. ໝາຍ ຄວາມວ່າ ກ່ອນຈະມີການກະທາຜິດນັ້ນຜ້ຮ່ວມກນກະທາຜິດໄດ້ມີການແບ່ງໜ້າທີຶ່ໃຫ້ແຕ່ລະຄົນຮບຜິດຊອບ ແລະ ປະຕິບດນັນ້ ໄດ້ມີການວາງແຜນລະອຽດ ແລະ ແບ່ງໜາ້ ທ່ຶີກນລະອຽດສ່ວນວ່າການຕົກລົງແບບເປັນລາຍ ລກອກສອນ ຫ ທາງປາກເປ່າົ ໂດຍມກີ ດົ ລະບຽບພາຍໃນຂອງອົງກອນຜກມດຢ່າງໜກແໜ້ນການຕົກລົງກນ ອາດຈະກ່ຽວພນກບການມອບໝາຍພາລະໜ້າທີ່ຶໃຫ້ກນ ແລະ ກນລວມທງການແບ່ງປັນປະໂຫຍດທີ່ຶໄດ້ມາ ຈາກການກະທາຜິດນ້ັນແກ່ກນ ແລະ ກນອີກດ້ວຍ (ອາຈານ ສຸດຕາ ຈອມມະນີຈນ, ປີ 2005, ໜ້າ 40-42). ໃນບາງປະເທດກໍໄດ້ການົດນິຍາມເຊ່ັນດຽວກບ ສປປ ລາວ. ການຮ່ວມກນກະທາຜິດແມ່ນການ ກະທາທີ່ຶມີແຕ່ສອງຄົນຂຶັ້ນໄປ, ຮ່ວມກນປະຕິບດການກະທາຜິດອນດຽວກນໂດຍເຈດຕະນາ ຫ ມີເຈດຕະນາ ເຮດອາຊະຍາກາອນດຽວກນ (ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ສສ ຫວຽດນາມ, 2015, ມາດຕາ 17). ເນຶ່ອງຈາກວ່າການກະທາຜິດອາຍາ ອາດບໍ່ໄດ້ເປັນຜ້ກະທາຄົນດຽວ ແລະ ຫາຍຄົນ, ເຖິງວ່າບຸກຄົນ ໜຶ່ງ ຫ ຫາຍຄົນອາດຈະບໍ່ໄດ້ກະທາຄວາມຜິດນັ້ນດ້ວຍມຂອງຕົນເອງທງໝົດກໍຕ້ອງມີຄວາມຮບຜິດຊອບ ເພາະຖວ່າມີສ່ວນທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງກບການເຮດໃຫ້ເກີດການກະທາ ຫ ມີສ່ວນຮ່ວມ ຫ ຊ່ວຍໃຫ້ມີການກະທາຜິດ ເກີດຂຶັ້ນໄດ້ແກ່ຄວາມຜິດທີ່ຶມີຜກ້ ະທາຜິດຫາຍຄນົ ຊຶ່ງແຍກອອກໄດ້ເປັນຫາຍລກສະນະ. ໝາຍຄວາມວ່າການ ຮ່ວມກນກະທາຜິດຢ່າງໃດຢ່າງໜ່ຶງ ໂດຍມເີ ຈດຕະນາ ແລະ ມີການແບງ່ ໜ້າທີກ່ຶ ນ ເຮດໃຫ້ຜ້ອຶ່ນກະທາຄວາມ ຜິດ, ສະໜບສະໜນ ຫ ອານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ການກະທາດງ່ັ ກາ່ ວຕະຫອດຈົນສົມຮຮ້ ່ວມຄດິ ຫ ເຂົັ້າ ຮ່ວມມົັ້ວສຸມເພ່ຶອໃຫ້ເກີດຄວາມຜິດຂັ້ຶນ ຊຶ່ງແຕ່ລະຄົນນ້ັນສົມຄວນໄດ້ຮບຄວາມຮບຜິດຊອບຮ່ວມກນ ຫ ແຍກກນຕາມລກສະນະຂອງເຈດຕະນາ ແລະ ການກະທາ (ສຈ. ດຣ. ທະວກີ ຽດ ມີນະກະນິດ, 2009). 2) .ປະເພດຂອງຜຮ້ ວ່ ມກະທາຜິດ ເນ່ອຶ ງຈາກການທຶ່ີຈະເຄ່ອຶ ນໄຫວຮ່ວມກນກະທາຜດິ ໄດ້ຕາມກົດໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ ແລວ້ ຕ້ອງມີ ບກຸ ຄົນທຶີ່ເຂ້ົັາຮວ່ ມກນຕງ້ັ ແຕ່ສອງຄົນຂ້ັຶນໄປ ແລະ ແຕລ່ ະຄົນຈະມີບດົ ບາດແຕກຕາ່ ງກນໄປຜ້ ຊຶ່ງບນດາຜເ້ ຂາຶ່ົັ້ 8

ຮວ່ ມກະທາຜິດແມນ່ ມີ 4 ປະເພດ ດັ່ງນ້ັ:ີ ຕົວການ, ຜ້ປະຕບິ ດ, ຜຍ້ ຸຍົງ ແລະ ຜສ້ ົມຮ້ຮ່ວມຄິດ. ກ. ຕວົ ການ ຕົວການ ແມ່ນບຸກຄົນຜ້ທີຶ່ຈດຕັ້ງວາງແຜນ, ຊີ້ັນາບນຊາການກະທາຜິດທງເປັນຜ້ວາງແຜນການ ແລະ ມອບໝາຍພາລະໜ້າທີຶ່ໃຫ້ຜ້ເຂົ້ັ່ຶາຮ່ວມອ່ຶນປະຕິບດຕົວການໃນການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ແມ່ນຜ້ທີ່ຶມີ ຄວາມເປັນອນຕະລາຍກວ່າຜ້ເຂົ້ັາຮ່ວມປະເພດອຶ່ນໆ ເພາະວ່າຜ້ກ່ຽວເປັນຜ້ຄວບຄຸມບນຊາການກະທາຜິດ (ສະພາແຫ່ງຊາດ ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, 2017, ມາດຕາ 27). ໂດຍສງລວມແລ້ວເຫນວ່າຕົວການ ແມ່ນມີບົດບາດທີ່ຶສາຄນກວ່າໝ່ໃນການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ເປັນແກນນາ, ເປັນມນສະໝອງ, ເປັນຈຸດກາງ, ເປັນກົກເຄົ້ັາ ແລະ ເປັນຫົວໃຈຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ຕົວການໃນການຮ່ວມກນກະທາຜດິ ແມນ່ ຜ້ທີ່ຶມີຄວາມເປັນອນຕະລາຍກວ່າຜເ້ ຂົ້ັາຮ່ວມປະເພດອຶ່ນໆ ເພາະວ່າ ຜ້ກ່ຽວເປນັ ຜຄ້ ວບຄມຸ ບນຊາການກະທາຜິດ. ເຄຶອ່ ງໝາຍຂອງຕົວການ ສາມາດແບ່ງອອກເປນັ ດ່ັງນ້ັີ: - ມເີ ຈດຕະນາ. - ເປັນຫົວໂປ່. - ວາງແຜນ, ມອບໜາ້ ທຶ່ີ ແລະ ຊ້ີນັ າ. - ເປນັ ມນສະໝອງຂອງການຮວ່ ມກນກະທາຜິດ. - ມີຄວາມເປັນອນຕະລາຍຫາຍກວ່າບກຸ ຄນົ ອຶ່ນໆ. ຂ. ຜປ້ ະຕບິ ດ ຜ້ປະຕິບດ ແມ່ນບຸກຄົນຜ້ທີຶ່ໄດ້ລົງມກະທາຜິດຕົວຈິງ ຊຶ່ງອາດຈະມີຈານວນໜຶ່ງຄົນ ຫ ຫາຍຄົນ ຜ້ປະຕິບດ ແມ່ນຜ້ທີຶ່ເປັນຕົັ້ນຕໍທີຶ່ມີຄວາມກ້າຫານເຮດໃຫ້ການກະທາຜິດໄດ້ປາກົດຕົວຂັຶ້ນໃນພາກຕົວຈິງ ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງເປັນປະເພດບຸກຄົນທີຶ່ມີຄວາມເປັນອນຕະລາຍໃນການຮວ່ມມກນກະທາຜິດໃນລະດບຖດລົງມາ ຈາກຜເ້ ປັນຕວົ ການ (ສະພາແຫງ່ ຊາດ, ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 28) ຜ້ປະຕິບດ ແມ່ນບຸກຄົນຜ້ທີຶ່ໄດ້ຮບຄາສ່ັງຈາກຕົວການ ຫ ຫົວໜ້າໃຫ້ລົງມປະຕິບດຕົວຈິງ ຊຶ່ງຜ້ ປະຕິບດອາດຈະລົງມກະທາຜິດພຽງຜ້ດຽວ ຫ ຫາຍຄົນເຂົ້ັາຮ່ວມກະທາຜິດນາຜ້ປະຕິບດເປັນຜ້ ນາເອົາ ແຜນການຈາກຕົວການມາສຶບຕໍ່ຜນຂະຫຍາຍ ແລະ ລົງມປະຕິບດອນພາໃຫ້ການກະທາຜິດໃຫ້ເກີດຂ້ັຶນ ແລະ ເຮດໃຫ້ການກະທາຜິດທີເຶ່ ກດີ ຂັຶ້ນໃນພາກຕົວຈງິ . ເຄຶອ່ ງໝາຍຂອງຜປ້ ະຕບິ ດ ສາມາດແບ່ງອອກເປນັ ດ່ງັ ລ່ມຸ ນັ້:ີ - ກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາ. - ປະຕບິ ດຕາມຄາສງັ່ ຂອງຕວົ ການ. - ເຮດໃຫ້ການກະທາຜດິ ເກີດຂ້ັນຶ . ຕວົ ຢ່າງ: ທາ້ ວ ກ ແລະ ທ້າວ ຂ ໄດ້ຕກົ ລົງກນໄປຄາດຕະກາ ແຕຜ່ າ່ ນການຕກົ ລງົ ກນແລວ ທາ້ ວ ກ ຈະບໍເ່ ປນັ ຜ້ລົງມເອງ ເປນັ ພຽງຕວົ ການ ແຕ່ໃຫ້ທ້າວ ຂ ເປັນຄນົ ເຄຶ່ອນໄຫວຄາດຕະກາປະຕິບດຕວົ ຈິງ. 9

ຄ. ຜຍ້ ຸຍງົ ຜຍ້ ຸຍງົ ແມນ່ ບກຸ ຄນົ ທປີຶ່ ກຸ ລະດົມ, ຂນົ ຂວາຍຊຸຼກຍ້ ແລະ ຍຸຍົງຜອ້ ນ່ຶ ໃຫ້ເຂົ້າັ ຮ່ວມການກະທາຜິດ ຫ ແມ່ນບຸກຄົນຜ້ທີ່ຶຊອກຮ້ເປົື້າໝາຍບ່ອນທີ່ຶຈະກະທາຜິດ, ທງຂົນຂວາຍຫ້າງຫາກະກຽມເຄ່ຶອງມມີອຸປະກອນ ປະກອບໃຫແ້ ກ່ການກະທາຜິດ ( ສະພາແຫງ່ ຊາດ, ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 29 ) ຜ້ຍຸຍົງເປນັ ພາກສ່ວນໜຶງ່ ທີຶສ່ າຄນ ເນຶ່ອງຈາກວ່າໃນການເຄຶອ່ ນໄຫວລົງມກະທາຜິດຖ້າຂາດຜ້ຍຍຸ ງົ ແລ້ວເປນັ ການຍາກທຈຶ່ີ ະປະສບົ ຄວາມສາເລດຕາມແຜນການ ເພາະວາ່ ຜຍ້ ຸຍງົ ເປນັ ຜທ້ ່ີເຶ ຄອ່ຶ ນໄຫວປກຸ ລະດມົ , ຂົນຂວາຍຊຸຼກຍ້ ແລະ ເກັ້ຍກ່ອມຜ້ອ່ຶນໃຫ້ເຂົັ້າຮ່ວມກະທາຜິດທງເປັນຜ້ຊອກຮ້ເປົື້າໝາຍບ່ອນຈະກະທາຜິດ ແລະ ຂົນຂວາຍຫ້າງຫາກະກຽມເຄ່ຶອງມອຸປະກອນຕ່າງໆປະກອບໃຫ້ແກ່ການກະທາຜິດເຊ່ັນ: ລົດ, ປນ, ມີດ ແລະ ອຶນ່ ໆ. ເຄຶອ່ ງໝາຍຂອງການກະທາຜດິ ຂອງຜ້ຍງຸ ຍົງ ສະແດງອອກ ດັງ່ ນ້:ັີ - ຜກ້ ະທາຜດິ ບ່ໍໄດ້ເປນັ ຜກ້ ະທາດວ້ ຍຕົນເອງ ແຕເ່ ປນັ ຜ້ຊີັແ້ ນະບອກສອນໃຫ້ຜ້ອຶນ່ ໄປກະທາຜິດ. - ສາຍພົວພນເຫດ ແລະ ຜົນລະຫວ່າງການປະພຶດ ແລະ ຜົນສະທ້ອນທີເກີດຂ້ຶັນຈາກການປະພຶດ ວນ, ສະຖານທຕ່ຶີ ່າງໆ. - ຜ້ກະທາຜິດຮ້ດີວ່າການຊີ້ັແນະບອກສອນຄົນອຶ່ນໄປກະທາມນສ້າງຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ ສງຄົມ. - ເປັນການກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາ. - ຜກ້ ະທາຜິດຮດ້ ີວ່າການກະທາຂອງຕົນນນັ້ ມນສາ້ ງຄວາມເສຍຫາຍໃຫແ້ ກ່ສງຄມົ . - ຈຸດປະສົງຂອງການກະທາຜິດແມ່ນພະລງງານທາງດ້ານຈິດໃຈທ່ີຶຊຸຼກຍ້ໃຫ້ຜ້ກະທາຜິດໄດ້ຕອບ ສະໜອງຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການຂອງຕນົ . ງ. ຜສ້ ມົ ຮຮ້ ່ວມຄດິ ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດ ແມ່ນບຸກຄົນຜ້ທີ່ຶໄດ້ໃຫ້ຄາໝ້ັນສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າຈະຊຼຸກເຊຶ່ອງ, ຊ້ັ - ຂາຍຊບສຶ່ິງ ຂອງທີຶ່ໄດ້ມາຈາກການກະທາຜິດນ້ັນ ຫ ຜ້ທີ່ຶໄດ້ໃຫ້ຄາໝ້ັນສນຍາວ່າຈະສ້າງເງຶ່ອນໄຂອານວຍຄວາມສະດວກ ໃຫແ້ ກກ່ ານກະທາຜິດນນັ້ ຫ ຈະປກົ ປິດ, ຊຸຼກເຊອຶ່ ງຜ້ກະທາຜິດ ຫ ວດຖຼຸສິງຶ່ ຂອງ ຫ ລບົ ລ້າງທາລາຍຮອ່ ງຮອຍ ຕາ່ ງໆຂອງການກະທາຜດິ ນ້ັນ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 30) ເຄ່ຶອງໝາຍຂອງຜ້ສມົ ຮ້ຮວ່ ມຄດິ ໃນການກະທາຜດິ ມຄີ : - ຜ້ກະທາຜິດໄດ້ລົງມກະທາຜິດ ຊຶ່ງເປັນການຊ່ວຍເຫອໃຫ້ແກ່ການກະທາຜິດຊຶ່ງເຮດໃຫ້ການ ກະທາຜດິ ນັ້ນບນລຸເປ້ົືາໝາຍ ຍອ້ ນການຊວ່ ຍເຫອຂອງຕົນ. - ສາຍພົວພນ ແລະ ຜົນລະຫວ່າງການປະພຶດ ແລະ ຜົນສະທ້ອນທີ່ຶເກີດຂັຶ້ນຈາກການປະພຶດວນ, ເວລາ, ສະຖານທີ່ຶຕາ່ ງໆ. - ຜ້ກະທາຜິດຮ້ດີວ່າຕົນເອງມີສ່ວນຮ່ວມໃນການກະທາຜິດໃນຄັ້ງນັີ້ ຊຶ່ງສະແດງອອກໃນການ ຊວ່ ຍເຫອ. - ການກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາ. 10

- ຜ້ກະທາຜິດຮດ້ ີວ່າການຊວ່ ຍເຫອດັງ່ ກ່າວມນສາ້ ງຄວາມເສຍຫາຍໃຫແ້ ກ່ສງຄົມ. - ຜ້ກະທາຜິດຄາດຄະເນໄດເ້ ຖິງຜນົ ສະທ້ອນທ່ີຶເປນັ ອນຕະລາຍຂອງການປະພດຶ ນັ້ນໄດ້ແຕ່ຜ້ກ່ຽວກໍ ຍງຕ້ອງການໃຫຜ້ ນົ ສະທອ້ ນນັ້ນເກດີ ຂ້ັຶນ. - ສາເຫດຂອງການກະທາຜິດ ໝາຍເຖິງຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການທີຶ່ກະທົບໃສ່ແນວຄິດຈິດໃຈ ຂອງບຸກຄົນ ແລະ ເປນັ ກາລງແຮງດນໃຫ້ຜກ້ ່ຽວຕດສິນໃນກະທາຜດິ . ຕົວຢ່າງ: ການຄາດຕະກາ, ທ້າວ ກ, ທ້າວ ຂ ແລະ ທ້າວ ຄ ,ໄດ້ຮ່ວມມກນກະທາຜິດໂດຍມີການ ວາງແຜນຕົກລົງກນເອົາໄວ້ວ່າໃຫທ້ ້າວ ກ ເປນັ ຜ້ວາງແຜນໃນການຄາດຕະກາ, ໃຫທ້ ້າວ ຂ ເປນັ ຜ້ປະຕິບດຕົວ ຈິງໃນການຄາດຕະກາ, ສ່ວນທ້າວ ຄ ໄດ້ໃຫ້ຄາໝ້ັນສນຍາວ່າຈະຂໍອາສາເປັນຜ້ສ້າງເງຶ່ອນໄຂອານວຍຄວາມ ສະດວກ, ປກົ ປດິ , ຊຼກຸ ເຊຶອ່ ງຜ້ກະທາຜິດ ຫ ວດຖຸຼ ແລະ ລົບລາ້ ງຮ່ອງຮອຍຕ່າງໆຂອງການກະທາຜດິ . ໃນຕ່າງປະເທດມີບາງປະເທດທກ່ຶີ ານດົ ໄວ້ຄກນ ແລະ ຕ່າງກນກບ ສປປ ລາວ ດ່ງັ ນີັ້: 1. ຢ່ ສສ ຫວຽດນາມໄດ້ການົດວ່າການຮ່ວມກນກະທາຜິດຈະຕ້ອງປະກອບມີຜ້ ຕົວການ, ຜປ້ ະຕິບດ, ຜຍ້ ຸຍງົ ແລະ ຜ້ໃຫ້ການຊວ່ ຍເຫອ ຊ່ຶງບຸກຄນົ ແຕ່ລະປະເພດແມນ່ ຈະເຮດໜ້າທີຶ່ແຕກຕ່າງກນດັງ່ ນັ້ີ: - ຕວົ ການ ແມ່ນຕວົ ການວາງແຜນ, ຫວົ ໂປ່ບນຊາການກະທາຜດິ . - ຜ້ປະຕິບດ ແມນ່ ຜລ້ ງົ ມກະທາຜິດໂດຍກງົ . - ຜ້ຍຍຸ ງົ ແມນ່ ຜ້ທຶ່ໃີ ຫກ້ ານຊຼຸກຍ້, ຍຸຍງົ , ຜກດນໃຫຜ້ ອ້ ່ຶນກະທາຜິດ. - ຜໃ້ ຫກ້ ານຊ່ວຍເຫອ ແມ່ນຜສ້ າ້ ງເງ່ຶອນໄຂທາງດ້ານວດຖຸຼ ແລະ ຈດິ ໃຈໃຫ້ແກ່ການປະຕິບດການ ກະທາຜດິ . ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດຈະບໍ່ຮບຜິດຊອບທາງອາຍາຕໍ່ພຶດຕິກາທີ່ຶເກີນຂອງຜ້ປະຕິບດ (ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ສສ ຫວຽດນາມ, 2015, ມາດຕາ 17). 2. ໃນປະເທດໄທ ກໍໄດ້ມີການອະທິບາຍເລ່ຶອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ຊຶ່ງໄດ້ກວມເອົາຫາຍ ມາດຕາຂອງກດົ ໝາຍຄດັ່ງນ:ີ ໃນກໍລະນີຄວາມຜິດໃດເກີດຂຶ້ັນໂດຍການກະທາຂອງບຸກຄົນຕ້ັງແຕ່ສອງຄົນຂຶ້ັນໄປ ທີ່ຶໄດ້ຮ່ວມ ກະທາຄວາມຜິດດ້ວຍກນນ້ນັ ຖວ່າເປັນຕົວການ ຕ້ອງຖກລົງໂທດຕາມທີກ່ຶ ດົ ໝາຍການົດເອົາໄວ້ສາລບຄວາມ ຜິດນ້ັນ (ປະມວນກົດໝາຍອາຍາຂອງປະເທດໄທ, 1956, ມາດຕາ 83). ການຮ່ວມກນກະທາຜິດສາມາດ ຈາແນກເຄ່ອຶ ງໝາຍຂອງການກະທາຜດິ ໄດ້ ດ່ັງນີ:ັ້ - ເປັນການກະທາຄວາມຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາ. - ມີບກຸ ຄນົ ຮ່ວມກນກະທາຜດິ 2 ຄນົ ຂ້ນັຶ ໄປ. - ມກີ ານກະທາຮ່ວມກນໃນເວລາກະທາຄວາມຜິດ ຕວົ ຢ່າງ: ມກີ ານແບງ່ ໜ້າທີຶ່ກນ. - ມີເຈດຕະນາກະທາຮ່ວມກນໃນຂະນະກະທາຄວາມຜິດ. 11

ນອກຈາກນ້ັີຍງມກີ ານການດົ ເລ່ຶອງຂອງຜ້ໃຊ້ຄ: ຜໃ້ ດກໃ່ໍ ຫ້ຜ້ອຶນ່ ກະທາຄວາມຜິດບໍວ່ າ່ ດວ້ ຍການໃຊ້ ບງຄບຂ່ເຂນ, ຈາ້ ງວານ ຫ ຍຸຍົງສ່ັງົ ເສີມ ຫ ດວ້ ຍວທິ ກີ ານອ່ຶນໃດ ຜ້ນ້ນເປັນຜໃ້ ຊ້ໃຫ້ກະທາຄວາມຜດິ . ຖ້າຜ້ຖກໃຊ້ໄດ້ກະທາຄວາມຜິດນ້ັນ ຜ້ໃຊ້ຕ້ອງຮບໂທດຄກນກບຕົວການ ຖ້າຄວາມຜິດບ່ໍໄດ້ຖກ ກະທາບໍ່ວ່າຈະເປັນເພາະຜ້ຖກໃຊ້ບໍ່ຍອມກະທາ, ຍງບໍ່ໄດ້ກະທາ ຫ ດ້ວຍເຫດອ່ຶນກໍຕາມ ຜ້ໃຊ້ຕ້ອງຮບໂທດ ພຽງ 1ໃນ 3 ຂອງໂທດທີ່ຶການົດໄວ້ສາລບຄວາມຜິດນັ້ນ (ປະມວນກົດໝາຍອາຍາຂອງປະເທດໄທ, 1956, ມາດຕາ 84). ໝາຍຄວາມວ່າຜ້ຖກໃຊ້ຄ ຜ້ລົງມກະທາຄວາມຜິດຕົວຈິງ ຊຶ່ງໃນມາດຕາດ່ັງກ່າວແມ່ນມີເຄຶ່ອງ ໝາຍ ດງັ່ ນ້ັ:ີ - ຕອ້ ງມກີ ານກະທາອນເປັນການກ່ໍໃຫ້ຜ້ອ່ຶນກະທາຄວາມຜດິ . - ຕອ້ ງມີເຈດຕະນາກ່ໃໍ ຫຜ້ ອ້ ນຶ່ ກະທາຄວາມຜິດ. - ຕ້ອງມີຜນົ ຄມີຄວາມຜດິ ກະທາລົງຕາມທີກ່ຶ ່ນໍ ນັ້ . ຜ້ສະໜບສະໜນ ແມ່ນຜ້ໃດກໍຕາມທີຶ່ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫອ ຫ ໃຫ້ຄວາມສະດວກໃນການທີຶ່ຜ້ອຶ່ນ ກະທາຄວາມຜິດກ່ອນ ຫ ຂະນະກະທາຄວາມຜິດ, ເຖິງຜ້ກະທາຄວາມຜິດຈະບໍ່ຮ້ເຖິງການຊ່ວຍເຫອ ຫ ໃຫ້ ຄວາມສະດວກນັນ້ ກໍ່ຕາມ ຖວ່າຜ້ນັ້ນເປນັ ຜສ້ ະໜບສະໜນການກະທາຄວາມຜດິ ຕ້ອງຖກລົງໂທດສງໃນສາມ ສ່ວນຂອງໂທດທີ່ຶການົດໄວ້ສາລບຄວາມຜິດທີ່ຶສະໜບສະໜນນັ້ນ (ປະມວນກົດໝາຍອາຍາຂອງປະເທດໄທ, 1956, ມາດຕາ 86). ຊງ່ຶ ໃນມາດຕາດັ່ງກາ່ ວແມ່ນມເີ ຄ່ຶອງໝາຍ ດງ່ັ ນ:ີ້ັ - ຕອ້ ງມກີ ານກະທາຄວາມຜດິ ເກີດຂຶັນ້ . - ທຸກການກະທາທີຶ່ເປັນການຊ່ວຍເຫອ ຫ ໃຫ້ຄວາມສະດວກໃນການທີ່ຶປະຕບິ ດກະທາຄວາມຜິດ ທຶ່ີໄດເ້ ກີດຂ້ຶັນນັ້ນ. - ໂດຍເຈດຕະນາຊ່ວຍເຫອ ຫ ໃຫ້ຄວາມສະດວກໃນການທຜຶ່ີ ້ປະຕິບດລົງມກະທາຄວາມຜິດເກີດ ຂນ້ັຶ ນັ້ນ. - ໃຫຄ້ ວາມສະດວກກ່ອນ ຫ ຂະນະກະທາຄວາມຜດິ . - ບໍ່ວ່າຜ້ລົງມຈະຮບຮ້ ຫ ບໍ່ຮ້ ເຖິງການໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫອ ຫ ໃຫ້ຄວາມສະດວກນັ້ນກໍຕາມ (ດຣ. ກຽດຂະຈອນ ວດຈະນະສະຫວດດີ, 2008). 12

2.3 ທດິ ສະດກີ ຽ່ ວກບການກະທາຜດິ ແລະ ການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ທາງອາຍາ 2.3.1 ທິດສະດີຄວາມໜ້າຕ ານິຂອງການຮ່ວມກ ນກະທ າຜິດ ( Culpability theory of complicity) ໃນທິດສະດີນີັ້ຖວ່າຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດເພາະເປັນຜ້ຊກຈງໃຫ້ຜ້ກະທາ ກະທາຄວາມ ຜິດ. ໝາຍຄວາມວ່າ ຜ້ຮ່ວມກະທາຄວາມຜິດຈະຖກລົງໂທດເພາະເປັນຜ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການກະທາຄວາມຜິດທາງ ອາຍາ, ສ່ວນຜ້ກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດ ເພາະເປັນຜ້ເຮດໃຫເ້ ກີດຜນົ ຂອງການກະທາ. ພ້ັນຖານການລົງໂທດ ຈະມີຄວາມຮບຜິດຊອບແຕກຕ່າງກນລະຫວ່າງຜ້ກະທາຜິດ ແລະ ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດ. ຕາມທິດສະດີນີ້ັຜ້ຮ່ວມ ກະທາຜິດກໍຈະຖກລົງໂທດ ເມ່ຶອການກະທາຂອງຜ້ກະທາຜິດຄົບອົງປະກອບຂອງຄວາມຜິດ ແລະ ເປັນການ ຜິດກດົ ໝາຍ ແລະ ເປັນສຶ່ິງທ່ໜຶີ າ້ ຕານິ (ສົມຍດົ ຈນທຣະສົມບດ, 1995, ຫນາ້ 35). 2.3.2 ທິດສະດີເງ ຶ່ອນໄຂລະຫວ່າງການກະທາ ແລະ ຜົນຂອງການຮ່ວມກະທາຜິດ (Causation theory of complicity) ໃນທິດສະດີນີ້ັ ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດ (accessory) ຈະຖກລົງໂທດເພາະເປັນຜ້ເຮດໃຫ້ເກີດຜົນທີ່ຶກາ ນົດໄວ້ໂດຍຜ່ານຜ້ກະທາ. ໃນຄວາມໝາຍນັ້ພີ ້ັນຖານການລົງໂທດຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດຈະຖກລງົ ໂທດຄກນກບຜ້ ກະທາຜິດ. ໝາຍຄວາມວ່າຜ້ກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດໃນການເປັນຜ້ສ້າງເງຶ່ອນໄຂໃຫ້ເກີດຜົນຂ້ັນໂດຍກົງ, ສ່ວນຜ້ເຂົ້ັາຮ່ວມກະທາຜິດນ້ັນ ຖກລົງໂທດຍ້ອນວ່າເປັນຜ້ກໍ່ໃຫ້ເງ່ຶອນໄຂໃຫ້ເກີດຜົນໂດຍທາງອ້ອມ. ສິ່ຶງທຶ່ີ ຈາເປັນສາລບການລົງໂທດທີ່ຜຶ ້ກະທາຜິດໄດ້ກະທາສົ່ງັ ຜນົ ທີ່ຶຈະເຮດໃຫ້ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດແມ່ນ ຈະພິຈາລະນາຈາກຄວາມສາພນທາງຄວາມຜິດຕໍ່ກົດໝາຍ (The relative of Unlawfulness) ຊຶ່ງເປັນສ່ຶິງ ທີຶ່ຈະໄດ້ຮບການຍອມຮບ ຫ ບໍ່, ຖ້າເປັນສິ່ຶງທີຶ່ໄດ້ຮບການຍອມຮບການກະທາຂອງຜ້ກະທາຜິດຕ້ອງຄົບອົງ ປະກອບຂອງຄວາມຜິດ. ແຕ່ການກະທານ້ັນບໍ່ຈາເປັນຕ້ອງເຖິງຂ້ັນເປັນຄວາມຜິດ ແລະ ຄວາມຊົ່ັວ ແລະ ຖ້າ ຄວາມສາພນຂອງຄວາມຜິດຕໍ່ກົດໝາຍເປັນສິ່ຶງທີ່ຶໄດ້ຮບການຍອມຮບ ການກະທານ້ັນຕ້ອງຄົບອົງປະກອບ ຂອງຄວາມຜິດ ແລະ ເຖິງຂ້ັນເປນັ ຄວາມຜດິ (ສົມຍດົ ຈນທຣະສົມບດ, 1995, ຫນ້າ 36). 2.4 ຄວາມຮບຮກ້ ຽ່ ວກບການຄາດຕະກາ ແລະ ການຮວ່ ມກນຄາດຕະກາ 2.4.1 ການຄາດຕະກາ 1). ນຍິ າມ ການຄາດຕະກາ ແມ່ນການເຮດໃຫ້ຜ້ອຶ່ນເສຍຊິວິດໂດຍເຈດຕະນາ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດ ໝາຍອາຍາ, 2017, ມາດຕາ 188). ການຄາດຕະກາແມ່ນ ການເຮດໃຫ້ຜ້ອຶ່ນເສຍຊິວິດດ້ວຍຄວາມເຈດຕະ ນານ້ັນ ຜ້ກະທາຜິດມີຄວາມມຸ່ງຫວງດບສນຊິວິດຂອງຜ້ຖກເຄາະຮ້າຍດ້ວຍຫາຍວິທີໂດຍນາໃຊ້ປນ, ມີດ, ໄມຄ້ ້ອນ, ເຊອກຫດຄໍ, ໃຊ້ຢາພິດ(ຢາເບ່ຶອ), ກດົ ຫົວລົງນໍາ້ ແລະ ອຶນ່ ໆເຮດໃຫຜ້ ້ຖກເຄາະຮ້າຍເສຍຊິວິດ. ໃນ ການກະທາຜິດໃນສະຖານຄາດຕະການ້ັນອາດຈະເປັນໄຕ່ຕອງວາງແຜນມາກ່ອນແລ້ວ, ຜ້ກະທາຜິດອາດມີ ຕ້ັງແຕ່ໜຶ່ງ ຫ ຫາຍກວ່າຊຶ່ງເອີັ້ນວ່າ: ການຮ່ວມການກະທາຜິດ, ສາເຫດຂອງການຄາດຕະກາ ອາດເນ່ຶອງມາ 13

ຈາກການຍາດແຍ່ງທາງດ້ານຜົນປະໂຫຍດ, ຄຽດແຄ້ນ ແລະ ອ່ຶນໆ ຈຶ່ງພາໃຫ້ຜ້ກະທາຜິດຕດສິນໃຈລົງມ ຄາດຕະກາຜ້ອ່ນຶ (ຮສ. ວຽງວໄິ ລ ທຽ່ ງຈນໄຊ ປື້ມອາຍາສະເພາະ ເຫ້ມັ I, 2010, ໜາ້ ທີ 99) ການຄາດຕະກາເປັນການສະແດງອອກຂອງພຶດຕິກາທ່ີຶຮຸນແຮງຮບແບບໜຶ່ງ ຊຶ່ງຢພ່ າຍໃຕ້ອິດທິພົນ ຂອງສະພາບແວດລ້ອມທາງສງຄົມ ແລະ ວດທະນາທາຄກນກບພດຶ ຕິກາອຶ່ນໆ ເນຶ່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງໃນ ວດທະນາທາຂອງສງຄົມທ່ຶີແຕກຕ່າງອອກໄປເຮດໃຫກ້ ານສຶກສາເຫດຜົນ ຫ ປດັ ໄຈທຶີນ່ າໄປສກ່ ານຄາດຕະກາ ເປັນເລ່ຶອງທີຶ່ຫຍຸ້ງຍາກ, ສບຊ້ອນ ແລະ ຍາກແກ່ການທາຄວາມເຂົັ້າໃຈເຖິງແຮງຈງໃຈທີຶ່ບຸກຄົນຕດສິນໃຈ ຄາດຕະກາຜ້ອຶ່ນ (ມະຫາວິທະຍາໄລສີນະຄະລິນທະວິໂລດ). ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມການຄາດຕະກາລ້ວນ ແລ້ວແຕ່ໄດມ້ ເີ ຄ່ອຶ ງໝາຍ ດ່ັງນ້ີັ: ຈະຖວ່າເປັນການຄາດຕະກາໄດກ້ ໍຕ່ໍເມຶອ່ ວາ່ ການກະທານ້ນັ ມກີ ານກະທາຜດິ ດັ່ງນ້ັີ: - ການໃຊ້ກາລງ, ອາວດຸ , ເຄມີ, ພາຫະນະ, ຢາພິດ(ທາດເບຶອ່ ) ຫ ວິທີອ່ນຶ ໆ. - ເຮດໃຫ້ຜ້ອ່ຶນເສຍຊິວດິ . - ໂດຍເຈດຕະນາ. 2). ອົງປະກອບຂອງການກະທາຜິດໃນສະຖານຄາດຕະກາ ແມ່ນພິຈາລະນາເຖິງຫກການທີຶ່ວ່າ : ບຸກຄົນໃດ ຈະຖວ່າຈະມີຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ ແລະ ຈະຖກລງົ ໂທດທາງອາຍາໄດ້ນັ້ນກໍຕໍ່ເມຶ່ອບກຸ ຄົນນ້ັນໄດກ້ ະທາຜດິ ຫ ເມນີ ເສຍີ , ການກະທາ ຫ ການເມີນເສີຍ ຂອງບຸກຄົນນ້ັນເປັນການລະເມີດກົດໝາຍອາຍາ. ການກະທາຜິດທາງອາຍາມີອົງປະກອບທ່ີຶແນນ່ ອນ ຖ້າການ ກະທາຜິດຂອງບຸກຄົນໃດບຸກຄນົ ໜຶ່ງ ຫາກຂາດອົງປະກອບການກະທາຜດິ ໃນດ້ານໃດດ້ານໜຶ່ງແລ້ວຈະບໍ່ຖວ່າ ເປັນການກະທາຜິດຂອງບຸກຄົນນ້ັນ ແລະ ຈະລົງໂທດທາງອາຍາຕໍ່ບຸກຄົນນັ້ນບໍ່ໄດ້ເດດຂາດ. ການກະທາຜິດ ທາງອາຍາຕາມກົດໝາຍອາຍາແຫງ່ ສປປ ລາວ ມີ 4 ອງົ ປະກອບດງັ່ ນ:້ັີ - ອົງປະກອບທາງດ້ານວດຖຸຼກາ - ອງົ ປະກອບທາງດາ້ ນພາວະວິໄສ - ອົງປະກອບທາງດ້ານອດຕະວິໄສ - ອງົ ປະກອບທາງດ້ານເຈາ້ັົ ກາ ດ້ານວດຖຸຼກາ: ວດຖຸຼຂອງການກະທາຜິດແມ່ນຊິວິດຂອງຄົນອ່ຶນ, ການກະທາທາງດ້ານວດຖຸຼການີັ້ ແມນ່ ມສີ າຍພົວພນທາງສງຄົມ ຊຶ່ງຜກ້ ະທາແນໃ່ ສ່ການທາລາຍ ແລະ ໄດຮ້ ບການປກົ ປອ້ ງ ແລະ ຄຸ້ມຄອງຈາກ ກດົ ໝາຍອາຍາ, ການຄາດຕະກາເປ້າືົ ໝາຍ ຫ ການກະທາຜິດແມນ່ ຄນົ ຊຶງ່ ເປນັ ສຶ່ິງທຜີ່ຶ ກ້ ະທາຕໍ.່ ດ່ງັ ນັນ້ , ວດຖຼຸ ກາຂອງການກະທາຜດິ ທຶີກ່ ດົ ໝາຍອາຍາຕອ້ ງການປົກປ້ອງ ແລະ ຄຸ້ມຄອງແມນ່ ຊີວິດ. ດາ້ ນພາວະວໄິ ສ: ປະກອບດວ້ ຍການກະທາຜິດຕ່າງໆ ໂດຍເຈດຕະນາ ເພອຶ່ ເຮດໃຫ້ຄົນອຶ່ນເສຍຊິວິດ , ການກະທາຜິດດ່ັງກ່າວ ອາດຈະສະແດງອອກດ້ວຍການໃຊ້ອາວຸດເຊັ່ນ: ການໃຊ້ປນຍິງ, ໃຊ້ມີດແທງ ຫ ໄມ້ຄ້ອນຕີຈົນເສຍຊີວິດ, ການໃຊ້ກາລງເຊ່ັນ: ບີບຄໍ ຫ ຕີຈົນເສຍຊີວິດ, ການໃຊ້ຢາພິດເຄມີ (ການວາງ ຢາເບ່ຶອ). 14

ການຄາດຕະກາຕອ້ ງມີຜົນເສຍຫາຍທາງດາ້ ນຊີວິດ, ຖ້າຫາກບ່ມໍ ກີ ານເສຍຊິວິດແລ້ວກໍ່ຈະເປັນການ ພະຍາຍາມຄາດຕະກາ ຊງ່ຶ ມຄີ ວາມຮບຜດິ ຊອບເບົາກວ່າການຄາດຕະກາສາເລດຜນົ . ໃນສາຍພວົ ພນເຫດ ແລະ ຜນົ ນັ້ນຕ້ອງເບຶິ່ງສາເຫດຂອງການເສຍຊວີ ິດຢາ່ ງຄກແນ່ວາ່ ແມ່ນການເສຍ ຊີວດິ ຍອ້ ນຫຍງແທ້. ການຄາດຕະກາແບງ່ ອອກເປນັ 2 ປະເພດຄ: - ການຄາດຕະກາແບບທາມະດາ ຊຶ່ງເກີດແບບກະທນຫນ ໂດຍບໍ່ມກີ ານວາງແຜນລວ່ ງໜາ້ . - ການຄາດຕະກາແບບມີແຜນລ່ວງໜ້າ ຊຶ່ງໄດ້ມີແຜນການຄິດຫງ່ໍາ, ວາງແຜນໄວ້ລ່ວງໜ້າແລ້ວ ລົງມຄາດຕະກາຈຶງ່ ມຄີ ວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາໜກກວ່າການຄາດຕະກາແບບທາມະດາ. ນອກຈາກນີັ້ ການຄາດຕະກາຍງປະກອບດ້ວຍການເມນີ ເສຍີ ເພ່ຶອເຮດໃຫບ້ ຸກຄນົ ອນ່ຶ ເສຍຊີວດິ ໂດຍ ເຈດຕະນາ. ຕົວຢ່າງ: ການບ່ໍໃຫອ້ າຫານ ຫ ນມົ ໃຫເ້ ດກນອ້ ຍກິນ ຫ ດມຶ່ ແລ້ວນນ້ັ ພາໃຫ້ເດກນອ້ ຍເສຍຊວີ ດິ . ດ້ານອດຕະວິໄສ: ການຄາດຕະກາເປັນການກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາ - ເຈດຕະນາທາງກງົ : ເມ່ອຶ ເຈາັ້ົ ກາຕອ້ ງການຜົນເສຍຫາຍດວ້ ຍການກະທາ ຫ ການເມີນເສຍີ . - ເຈດຕະນາທາງອອ້ ມ: ເມຶ່ອເຈົັ້າກາບໍຕ່ ້ອງການຜນົ ເສຍຫາຍແຕກ່ ານກະທາເປັນການສ້າງເງຶ່ອນໄຂ ໃຫຜ້ ນົ ເສຍຫາຍນ້ັນເກດີ ຂ້ຶັນ. ດ້ານເຈົັ້າກາ: ເຈົັ້າກາໃນສະຖານນີ້ັ ແມ່ນເຈົັ້າກາທົັ່ວໄປ ທີ່ຶມີສະຕິສາປະຊນຍະ, ບໍ່ເປັນບ້າເສຍຈິດ ແລະ ເຖິງກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ ໝາຍຄວາມວ່າມີອາຍຸຕັ້ງແຕ່ 15 ປີຂັ້ນໄປໃນເວລາກະທາຜິດ (ຮສ. ວຽງ ວິໄລ ທຽ່ ງຈນໄຊ ປ້ືມອາຍາສະເພາະ ເຫມ້ັ I, 2010, ໜ້າທີ 99). 2.4.2 ການຮວ່ ມກນກະທາຜິດໃນສະຖານການຄາດຕະກາ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນສະຖານການຄາດຕະກາ ແມ່ນການກະທາຜດິ ແຕ່ 2 ຄນົ ຂນ້ຶັ ໄປ ຊ່ງຶ ການ ຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນສະຖານການຄາດຕະການີັ້ແມ່ນຈະຖກການົດເອົາໄວ້ໃນວກທີ 2 ຂອງກົດໝາຍອາຍາ ສະບບປບັ ປງຸ ປີ 2005 ຊງ່ຶ ການົດໄວວ້ າ່ : ໃນກໍລະນີທ່ຶີຜ້ກະທາຜິດ ຫາກໄດ້ເອາົ ການຄາດຕະກາເປນັ ອາຈິນ, ຂ້າ ຄົນໂດຍມີການວາງແຜນ, ຂ້າຄົນຢ່າງໂຫດຮ້າຍປ່າເຖຶ່ອນ, ຂ້າພະນກງານທີຶ່ປະຕິບດໜ້າທີຶ່, ຂ້າຫາຍຄົນ, ຂ້າ ຜ້ຍິງຖພາ, ຂ້າຄນົ ເພຶ່ອປິດບງການກະທາຜດິ ອ່ນຶ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດອິດສະລະພາບ ແຕ່ ສິບປີ ຫາ ຊາວປີ ແລະ ຈະຖກປັບໄໜແຕ່ 2.000.000 ກີບ ຫາ 10.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຈາກດທີ່ຶຢ່ ຫ ຕດອິດສະລະພາບ ຕະຫອດຊີວິດ. ໃນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ກໍໄດ້ການົດໄວ້ວ່າ: ໃນກໍລະນີທີຶ່ຜ້ກະທາຜິດ ຫາກໄດ້ ເອົາການຄາດຕະກາເປັນອາຈິນ, ມີການຈດຕ້ັງເປັນກຸ່ມ, ຂ້າຄົນໂດຍມີແຜນການ, ຂ້າຄົນຢ່າງໂຫດຮ້າຍປ່າ ເຖ່ຶອນ, ຂ້າພະນກງານທີ່ຶກາລງປະຕິບດໜ້າທີ່ຶ, ຂ້າຫາຍຄົນ, ຂ້າຜ້ຍິງຖພາ, ຂ້າເດກ, ຂ້າເມຍ ຫ ຜົວ, ຍາດ ໃກ້ຊິດ, ຂ້າຄົນທີ່ຶບໍ່ສາມາດຊ່ວຍເຫອຕົນເອງໄດ້ ຫ ຢ່ໃນສະພາບອ່ອນແອ, ຂ້າຄົນເພ່ຶອເອົາອະໄວຍະວະ, ຂ້າ ຄົນເພຶ່ອປິດບງການກະທາຜິດອ່ຶນ ຈະຖກລົງໂທດຕດອິດສະລະພາບ ແຕ່ ສິບຫ້າປີ ຫາ ຊາວປີ ແລະ ຈະຖກ ປັບໃໝ່ແຕ່ 10.000.000 ຫາ 100.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຈາກດທີ່ຶຢ່ ຫ ຕດອິດສະລະພາບຕະຫອດ ຊວີ ິດ ຫ ປະຫານຊີວດິ . 15

ການໄຈ້ແຍກອົງປະກອບຂອງການກະທາຄວາມຜິດກໍຖຫກການຄກນກບການຄາດຕະກາທົ່ັວໄປ ຊຶງ່ ການກະທາຜິດທາງອາຍາຕອ້ ງມີ 4 ອງົ ປະກອບ ຄ: ດ້ານວດຖກຼຸ າ, ພາວະວໄິ ສ, ດ້ານອດຕະວໄິ ສ ແລະ ດ້ານ ເຈັົາ້ ກາ (ສະພາແຫງ່ ຊາດ, ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, 2017, ມາດຕາ 12) ລກສະນະພິເສດຂອງການຮ່ວມກນຄາດຕະການ້ັນ ຜ້ກະທາຜິດແຕ່ລະຄົນໄດ້ມີບົດບາດແຕກຕ່າງ ກນ ເຊັ່ນ: ມີຕົວການເປັນຜ້ວາງແຜນຊີັ້ນາທຸກການເຄ່ຶອນໄຫວໃນການຄາດຕະກາ, ຜ້ປະຕິບດເປັນຜ້ລົງມ ຄາດຕະກາຕົວຈິງ, ມີຜ້ຍຍຸ ົງ ແລະ ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດ ດ່ງັ ນ:້ີັ 1. ຕົວການໃນການຮ່ວມກນຄາດຕະກາ ແມ່ນຜ້ທີຶ່ວາງແຜນການຈດຕ້ັງ ຫ ບນຊາການກະທາຜິດ ເພຶ່ອຄາດຕະກາຜ້ອນ່ຶ . 2. ຜ້ປະຕິບດໃນການຮ່ວມກນຄາດຕະກາ ແມ່ນຜ້ທີ່ຶໄດ້ລົງມຄາດຕະກາຕາມແຜນການຂອງ ຕວົ ການ. 3. ຜ້ຍຸຍງົ ໃນການຮວ່ ມກນຄາດຕະກາ ແມ່ນຜທ້ ຶຊີ່ ຼກຸ ຍໃ້ ຫ້ຜ້ອຶນ່ ໄປເຮດໃຫຜ້ ອ້ ນ່ຶ ເສຍຊີວດິ . 4. ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດໃນການຮ່ວມກນຄາດຕະກາແມ່ນ ຜ້ທີຶ່ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫອ ໂດຍເຈດຕະນາໃນ ການຄາດຕະກາ ຫ ໃຫຄ້ າໝ້ັນສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າຈະຊກຼຸ ເຊ່ຶອງ, ປົກປິດຜ້ກະທາຜິດ, ພາຫະນະ, ອຸປະກອນໃນ ການກະທາຜດິ , ຈະລບົ ລ້າງຮ່ອງຮອ່ ຍຂອງການກະທາຜດິ ຫ ຊຼຸກເຊອ່ຶ ງສງິ່ຶ ຂອງທ່ຶີຈະໄດມ້ າຈາກການກະທາຜິດ ນ້ັນ. ຕົວຢາ່ ງ: ທ້າວ ກ ແລະ ນາງ ຂ ເປັນລກເອັ້ອຍລກນ້ອງກນ, ຊຶ່ງໃນຕໍ່ມານາງ ຂ ຕິດການພະນນ, ທ້າວ ກ ຜ້ ເປັນອາ້ ຍກໍເລຍີ ເຕອນ ນາງ ຂ ດ້ວຍຄວາມເປນັ ພ່ຶີນ້ອງກນ, ນາງ ຂ ຈຶ່ງເກດີ ຄວາມຄຽດແຄ້ນ, ຈຶ່ງໄດ້ຕິດຕໍ່ຫາ ທາ້ ວ ຄ ຊຶ່ງຮ້ຈກກນທາງເຟດບຸກໃຫຊ້ ອກຫາມປນມາຄາດຕະກາ ທ້າວ ກ . ທ້າວ ຄ ກເໍ ລຍີ ຊອກຫາມປນມາ ໄດ້ 2 ຄົນ. ຊຶ່ງແມ່ນທ້າວ ງ ແລະ ທ້າວ ຈ , ເມ່ຶອໄດ້ມປນມາແລ້ວ ນາງ ຂ , ທ້າວ ຄ ແລະ ມປນ 2 ຄົນ ກໍ ໄດ້ມີການວາງແຜນ ແລະ ມີການຕົກລົງກນໂດຍສະເພາະ ນາງ ຂ ຈະເປັນຜ້ລາຍງານຕໍ່ການເຄ່ຶອນໄຫວ ຂອງ ທ້າວ ກ ຜ້ເປັນອ້າຍ ແລະ ໃຫ້ມປນໄປລໍຖ້າຕາມເສ້ັນທາງທີ່ຶ ທ້າວ ກ ມກທ່ຽວໄປທາງນ້ັນ. ເມ່ຶອທ້າວ ກ ອອກຈາກເຮອນ, ນາງ ຂ ກໍໄດ້ໂທລາຍງານໃຫ້ມປນ. ເມ່ຶອທ້າວ ກ ຂບລົດໄປຕາມເສ້ັນ, ມປນ ຊຶ່ງແມ່ນ ທ້າວ ງ ແລະ ທ້າວ ຈ ກໍ່ໄດ້ຂບລົດໄປຮຽງລົດຂອງ ທ້າວ ກ ແລວໃຊ້ປນຍິງ ທ້າວ ກ ຈານວນຫາຍນດຈົນ ເຮດໃຫ້ ທ້າວ ກ ເສຍຊີວິດ . 2.5 ການພຈິ າລະນາຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ຕາມກດົ ຂອງໝາຍ ສປປ ລາວ. 2.5.1. ຫກການລວມຂອງການວາງໂທດ ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮ່ວມກນກະທາຜດິ ນັ້ນສານຈະຕ້ອງພິຈາລະນາໃຫ້ສອດຄ່ອງເຖິງຫກການລວມ ຂອງການວາງໂທດ, ໂດຍສານເປັນຜ້ວາງໂທດໃນຂອບເຂດຂອງມາດຕາກົດໝາຍທີຶ່ການົດໂທດໃສ່ການ ກະທາຜິດນັ້ນ, ລກສະນະ ແລະ ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຂອງການກະທາຜິດ, ບຸກຄະລິກະພາບຂອງ 16

ຜ້ກະທາຜິດ ແລະ ສາເຫດທີ່ຶພາໃຫ້ມີການຫຼຸດຜ່ອນ ຫ ເພີ່ຶມຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, 2017, ມາດຕາ 61) ຊຶງ່ ແຕລ່ ະຂອບເຂດທ່ີຶສານຈະຕອ້ ງພິຈາລະນາແມນ່ ມີ ດງ່ັ ນັ:້ີ 1). ໂທດທວ່ຶີ າງໃສຕ່ ອ້ ງຢໃ່ ນຂອບເຂດຂອງມາດຕາກດົ ໝາຍທ່ຶີການດົ ໂທດໃສ່ການກະທາຜິດ ໝາຍຄວາມວ່າການວາງໂທດຕ້ອງກ່ຽວຂ້ອງກບສະຖານຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດນັ້ນເທົັ່ານັ້ນ ສານຈະວາງໂທດໃສ່ນອກເໜອຈາກທີຶ່ບໍ່ໄດ້ການົດໄວ້ປະມວນກົດໝາຍອາຍາແມ່ນບໍ່ໄດ້. ຊຶ່ງສອດຄ່ອງກບ ຫກການພ້ັນຖານຂອງຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາທີ່ຶມີເນັ້ອຫາວ່າ: ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນໃດ ຈະມີຄວາມ ຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ແລະ ຈະຖກລົງໂທດທາງອາຍາໄດກ້ ຕໍ ່ໍເມອ່ຶ ບກຸ ຄົນ, ນຕິ ບິ ຸກຄນົ ນັ້ນ ຫາກມີການກະທາ ທີຶ່ເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມ ຊຶ່ງໄດ້ການົດໄວ້ໃນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ແລະ ກົດໝາຍອຶ່ນທີຶ່ການົດການ ກະທາຜິດຜິດທາງອາຍາ (ສະພາແຫງ່ ຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, 2017, ມາດຕາ 4) 2). ການວາງໂທດ ຕ້ອງໃຫ້ສອດຄ່ອງກບບຸກຄະລິພາບຂອງບຸກຄົນທ່ຶີຖກລົງໂທດ ແລະ ລະດບ ຄວາມເປັນອນຕະລາຍຂອງການປະພຶດ. ຊຶ່ງລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຂອງການກະທາຜິດ ແມ່ນຂຶ້ັນຢ່ກບ ຜົນເສຍຫາຍຕົວຈິງ, ບຸກຄະລິກກະພາບ, ວິທີການກະທາຜິດ, ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ກບຊີວິດ, ສຸຂະພາບ, ກຽດສກສີ ແລະ ຊບສິນ ເນຶ່ອງມາຈາກການກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາ ຫ ດ້ວຍຄວາມບ່ໍ ລະມດລະວງ. ສາລບຜນົ ເສຍຫາຍທາງດ້ານຊບສນິ ນັນ້ ມີ 3 ລະດບ ດ່ງັ ນ້ີັ: - ລະດບຕ່າໍ ຫ ເສຍຫາຍໜອ້ ຍ, ແຕ່ 500.000 ກີບ ຫາ 20.000.000 ກີບ - ລະດບກາງ ຫ ເສຍຫາຍເກີນກວາ່ 20.000.000 ກບີ ຫາ 50.000.000ກີບ - ລະດບສງ ຫ ເສຍຫາຍເກີນກວ່າ 50.000.000 ກີບ ຂ້ັນໄປ ( ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດ ໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 63 ) ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດນ້ັນ ແມ່ນມີລກສະນະອນຮ້າຍແຮງຕ່ໍ ສງຄມົ ເນ່ຶອງຈາກການຮ່ວມກນກະທາຜດິ ໄດສ້ ້າງຄວາມເສຍຫາຍຫາຍກວ່າການກະທາຜດິ ທາມະດາ ເພາະວ່າ ການຮ່ວມກະທາຜດິ ນ້ັນໄດ້ມີການວາງແຜນກນຢ່າງຊດເຈນຄ: ມີການຊີ້ັນາຈາກຕົວການ ຫ ຫົວໜ້າ, ມີການ ແບ່ງພາລະໜ້າທີ່ຶຢ່າງລະອຽດໃຫ້ແຕ່ລະຄົນທີຶ່ເຂົ້ັາຮ່ວມກະທາຜິດ ແລະ ມີເປືົ້າໝາຍຂອງການກະທາຜິດຢ່າງ ຊດເຈນສາມາດເຮດໃຫ້ການເຄ່ຶອນໄຫວກະທາຜິດເປນັ ໄປຕາມແຜນທວີຶ່ າງໄວ.້ 3). ສາເຫດທິຶ່ພາໃຫ້ມີການຫດຼຸ ຜ່ອນ ຫ ເພ່ມຶີ ຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ ກ. ສາເຫດທມຶີ່ ກີ ານຫດຸຼ ຜ່ອນຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ ມີ ດັງ່ ນັີ:້ - ຜກ້ ະທາຜິດມີອາຍຸຕາ່ໍ ກວ່ າ ສິບແປດປີ ຫ ເກີນກ່ວາ ຫົກສບິ ປ;ີ - ຜກ້ ະທາຜິດ ແມ່ນແມ່ຍິງຖພາ ຫ ແມ່ທີຶ່ມລີ ກອ່ອນອາຍຸແຕ່ ສາມປີ ລົງມາ; - ການປອ້ ງກນຕົວເກີນຂອບເຂດ; - ການກະທາຜິດຍ້ອນຖກແຕະຕ້ອງທາງດ້ານຈດິ ໃຈຢ່າງໜກ ຈນົ ບສໍ່ າມາດຄມຸ ສະຕິໄວໄ້ ດດ້ ້ວຍ 17

ການກະທາອນບໍ່ຖກຕອ້ ງຕາມກົດໝາຍຂອງຜຖ້ ກເຄາະຮາ້ ຍ; - ການກະທາເກນີ ກວ່າຄວາມຈາເປັນ; - ການກະຜດິ ໃນສະຖານຄະຣໂຸ ທດ ຍ້ອນຖກບງຄບ ຫ ຖກຂມັົ່ ຂ່; - ຜ້ກະທາຜິດຢບັ ຢືັ້ງ ແລະ ແກ້ໄຂຜົນເສຍຫາຍຂອງການກະທາຜດິ ທຕ່ຶີ ົນໄດກ້ ໍ່ຂຶັ້ນ ຫ ໄດ້ຈິງໃຈໃຊ້ ແທນຄາ່ ເສຍຫາຍໂດຍສະໝກໃຈແລວ້ ; - ການກະທາຜິດຍ້ອນສະພາບຄວາມຫຍງຸ້ ຍາກໜກໜວ່ ງທາງສ່ວນຕວົ ຫ ທາງຄອບຄວົ ; - ຜ້ກະທາຜິດຮ້ສຶກກິນແໜງ ແລ້ວຈິງໃຈມອບຕົວກບເຈົັ້າໜ້າທີຶ່, ຮບສາລະພາບ ແລະ ເປີດເຜີຍ ການກະທາຜດິ ຂອງຕົນ ແລະ ການກະທາຜິດຂອງຄົນອຶ່ນ; - ການກະທາຜິດຄັ້ງທາອິດ ຫາກວ່າການກະທາຜິດດ່ັງກ່າວ ຫາກບໍ່ເປັນອນຕະລາຍຮ້າຍແຮງຕໍ່ ສງຄົມ; - ຜກ້ ະທາຜິດໄດ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີຕໍປ່ ະເທດຊາດ; ໃນການວາງໂທດນັ້ນ ສານ ອາດອງີ ໃສ່ສາເຫດອຶ່ນ ທ່ີພຶ າໃຫ້ຫດຸຼ ຜອ່ ນຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ ທີ່ຶບໍ່ໄດ້ການົດໄວ້ໃນມາດຕານີັ້ ກໍ່ໄດ້. (ສະພາແຫ່ງຊາດ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, ສະບບປັບປຸງ ປີ 2017 ມາດຕາ 64) ຂ. ສາເຫດທີພ່ຶ າໃຫມ້ ີການເພີຶ່ມຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ສາເຫດທຶ່ີພາໃຫ້ມີການເພີມຶ່ ຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາມີດ່ັງນັ:້ີ - ຜ້ທີເ່ຶ ຄີຍໄດ້ກະທາຜດິ ມາກອ່ ນແລ້ວ ມາກະທາຜດິ ເທຶ່ອໃໝອ່ ກີ ; - ການກະທາຜິດທຶີ່ມກີ ານຈດຕັ້ງເປັນກມຸ່ ; - ການກະທາຜດິ ໂດຍຄວາມໂລບມາກໂລພາ; - ການກະທາຜດິ ຕ່ໍກາມະສິດຂອງລດ; - ການກະທາຜດິ ຂອງພະນກງານ - ລດຖະກອນ ແລະ ເຈົ້າັ ໜ້າທຂີ່ຶ ອງລດ; - ການກະທາຜິດຕໍ່ເດກທີມີອາຍຸຕ່ໍາກວ່າ 18 ຜ້ເຖົ້ັາທີບໍ່ສາມາດປ້ອງກນຕົນເອງໄດ້, ຜ້ທີ່ຶຂ້ັຶນກບ ຕົນທາງດາ້ ນວດຖຼຸ ຫ ດ້ານອ່ນຶ , ຜທ້ ຢຶ່ີ ໃ່ ຕ້ການບງຄບບນຊາຂອງຕົນ; - ການຍຸຍົງໃຫເ້ ດກທມ່ຶີ ີອາຍຸຕ່ໍາກວ່າ 18 ເປນັ ກະທາຜິດ, ການຂນົ ຂວາຍໃຫເ້ ດກທຶ່ີມີອາຍຸຕ່ໍາກວ່າ ສບິ ແປດປີໃຫ້ເຂົາ້ັ ຮວ່ ມໃນການກະທາຜດິ ; - ການກະທາຜດິ ທຶ່ໂີ ຫດຮ້າຍປາ່ ເຖຶ່ອນ ຫ ແບບປະຈານຜຖ້ ກເຄາະຮ້າຍ; - ການກະທາຜິດທຶີ່ພາໃຫ້ມຜີ ົນສະທ້ອນອນໜກໜ່ວງ; - ການສວຍໂອກາດກະທາຜິດໃນເວລາເກີດໄພພບິ ດ; - ການກະທາຜິດດວ້ ຍວທິ ທີ ີຶມ່ ີລກສະນະເປນັ ອນຕະລາຍຕສໍ່ າທາລະນະຊົນ; - ການກະທາຜິດຍ້ອນເມົາເຫົັ້າ ຫ ເມົາສິຶ່ງເສບຕິດ ອີງຕາມລກສະນະຂອງການກະທາຜິດດັ່ງກ່າວ ສານມີສິດຊຂ້ີັ າດວ່າ ການກະທາຜດິ ນນ້ັ ບເໍ່ ປນັ ສາເຫດທີ່ພຶ າໃຫມ້ ກີ ານເພີມຶ່ ຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາ; - ການໃຫກ້ ານຊກທອດຄວາມຜດິ ໃສ່ຜທ້ ່ີຶຕນົ ຮແ້ ຈ້ງວ່າເປນັ ຄນົ ບໍລສິ ດຸ ; 18

- ຜ້ກະທາຜິດ ເພຶ່ອປົກປິດການກະທາອຶ່ນ ຫ ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງເພຶ່ອຫົບໜີ. (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 65) 2.5.2 ການວາງໂທດໃສຜ່ ້ຮ່ວມກນກະທາຜິດ ການວາງໂທດໃສ່ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ແມ່ນການວາງໂທດໃສ່ບນດາບຸກຄົນທີ່ເຶ ຂົ້າັ ຮ່ວມກະທາ ຜິດທີຶ່ໄດ້ໃຫ້ຄາໝັ້ນສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າຈະຊຸຼກເຊ່ຶອງ, ຊັ້-ຂາຍ ຊບສິ່ຶງຂອງທີ່ຶໄດ້ມາຈາກການກະທາຜິດນັ້ນ ຫ ໄດ້ໃຫ້ຄາໝັ້ນສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າຈະສ້າງເງ່ຶອນໄຂອານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ການກະທາຜິດ ຫ ລົບລ້າງ ຮ່ອງຮອຍຕ່າງໆຂອງການກະທາຜິດນັ້ນມີແຕ່ສານປະຊາຊົນເທົັ່ານ້ັນມີສິດອານາດພິພາກສາ ຫ ຕດສິນຄະດີ ເພຶ່ອລົງໂທດຜ້ລະເມີດກົດໝາຍບົນພ້ັນຖານການເຄົາລົບກົດໝາຍຢ່າງເຂ້ັມງວດ ຊຶ່ງປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ກໍໄດ້ການົດເກນຂອງການລົງໂທດທາງອາຍາໃນການຮ່ວມກນກະທາຜິດສະຖານຄາດຕະກາວ່າ: ໃນກໍລະນີ ຜ້ກະທາຜິດ ຫາກໄດ້ເອົາການກະທາຜດິ ເປັນອາຈິນ, ມີການຈດຕັ້ງເປັນກຸ່ມ, ຂາ້ ຄນົ ໂດຍມີແຜນການ, ຂ້າຄົນ ຢ່າງໂຫດຮາ້ ຍປາ່ ເຖ່ຶອນ, ຂ້າພະນກງານທ່ຶີເປັນຜປ້ ະຕິບດໜ້າທີ,ຶ່ ຂາ້ ຫາຍຄົນ, ຂາ້ ຜຍ້ ິງຖພາ, ຂ້າເດກ, ຂ້າເມຍ ຫ ຜົວ, ຂ້າຍາດໃກ້ຊິດ, ຂ້າຄົນທີ່ຶບໍ່ສາມາດຊ່ວຍເຫອຕນົ ເອງໄດ້ ຫ ຢ່ໃນສະພາບທີ່ຶອອ່ ນແອ, ຂ້າຄົນເພຶອ່ ເອາົ ອະໄວຍະວະ, ຂ້າຄົນເພອ່ຶ ປດິ ບງການກະທາຜດິ ອຶ່ນ ຈະຖກລງົ ໂທດຕດອດິ ສະລະພາບ ແຕ່ ສິບຫ້າປີ ຫາ ຊາວປີ ແລະ ຈະຖກປັບໃໝແຕ່ 10.000.000 ກີບ ຫາ 100.000.000 ກີບ, ອາດຈະຖກຈາກດຢ່ ຫ ຕດອິດສະລະ ພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານຊີວິດ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, , ປີ 2017, ມາດຕາ 188, ວກ2) ໃນການວາງໂທດໃສບ່ ນດາຜເ້ ຂົາັ້ ຮ່ວມການກະທາຜດິ ຍງສາມາດຈາແນກອອກ ດງັ່ ນ:້ັີ 1). ການວາງໂທດໃສ່ຕົວການໃນການຮ່ວມກນກະທາຜດິ ສານຕ້ອງວາງໂທດໃສ່ຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມການກະທາຜິດທີຶ່ເປັນຕົວການຕາມທີຶ່ກົດໝາຍການົດໄວ້ສາລບ ການກະທາຜິດນ້ັນ. ໂທດທີ່ຶວາງໃສ່ຕົວການນ້ັນອາດຈະສງກວ່າໂທດທີຶ່ວາງໃສ່ຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມອ່ຶນໃນການກະທາ ຜິດ ໂດຍອີງຕາມລກສະນະ ແລະ ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມຂອງການກະທາຜິດ, ບຸກຄະລິກກະ ພາບຂອງຕົວການ ແລະ ສາເຫດທີຶ່ພາໃຫ້ຫຼຸດຜ່ອນ ຫ ເພີ່ຶມຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 71). ໝາຍຄວາມວ່າ ສານອາດການວາງໂທດໃສ່ຕົວການຫາຍ ກວາ່ ຜ້ເຂັົາ້ ຮວ່ ມອນຶ່ ເນຶອ່ ງຈາກວາ່ ຕົວການເປັນຜ້ວາງແຜນ, ຄວບຄມຸ ບນຊາການກະທາຜດິ ແລະ ເປັນຜ້ມອບ ໝາຍພາລະໜາ້ ທໃີຶ່ ຫຜ້ ເ້ ຂ້ົັາຮ່ວມອນ່ຶ ໆປະຕິບດ ຊງ່ຶ ເປນັ ແກນນາຫກໃນການກະທາ. 2). ການວາງໂທດໃສຜ່ ້ປະຕບິ ດໃນການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ສານອາດວາງໂທດໃສ່ຜ້ປະຕິບດເທົ່ັາກບຕົວການ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 72) ໂດຍອີງຕາມລກສະນະ ແລະ ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມຂອງການກະທາ ຜິດ, ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຜ ້ປະຕິບດ ແລະ ສາເຫດທີຶ່ພາໃຫ້ມີການຫ ຸຼດຜ່ອນ ຫ ການເພີ່ຶມຄວາມ ຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ. 19

3). ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຍຍຸ ົງ ສາລບການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຍຸຍົງ ສານອາດວາງໂທດໃສ່ຜຍ້ ຸຍົງເທົາ່ັ ກບຜ້ເຂົັ້າຮວ່ ມອ່ຶນໃນການກະທາ ຜິດ ຫ ຕໍ່າກວ່າທີຶ່ກົດໝາຍການົດໄວ້ກໍໄດ້ ໂດຍອີງຕາມລະດບ ແລະ ລກສະນະຂອງການຍຸຍົງ. ນອກຈາກນີັ້, ສາລບການຍຸຍົງໃນການກະທາຜິດ ທີ່ຶກົດໝາຍໄດ້ການົດໂທດຕດອິດສະລະພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານ ຊີວິດນ້ັນ ສານອາດຈະຫຸຼດລົງມາເປັນໂທດຕດອິດສະລະພາບແຕ່ ສິບຫ້າປີ ຫາ ຊາວປີກໍໄດ້ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 73). ຍ້ອນວ່າຜ້ຍຸຍົງແມ່ນບຸກຄົນຂົນຂວາຍ, ຊຸຼກຍ້ ແລະ ຊອກ ຮ້ເປົ້ືາໝາຍບ່ອນທີ່ຶຈະກະທາຜິດ. ບາງກໍລະນີ ຍງເປັນຜ້ຫ້າງຫາກະກຽມອຸປະກອນເຄ່ຶອງມໃຫ້ແກ່ການ ກະທາຜດິ . 4). ການວາງໂທດໃສ່ຜສ້ ມົ ຮ້ຮ່ວມຄດິ ສານ ອາດວາງໂທດໃສ່ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດເທົ່ັາກບຜ້ເຂົ້ັາຮ່ວມອ່ຶນໃນການກະທາຜິດ ຫ ຕ່ໍ າກວ່າທີຶ່ ກດົ ໝາຍການົດໄວກ້ ໄໍ ດ້ ໂດຍອງີ ຕາມລະດບ ແລະ ລກສະນະຂອງການສມົ ຮ້ຮ່ວມຄດິ . ສາລບການສມົ ຮ້ຮ່ວມ ຄິດໃນການກະທາຜິດ ທີ່ຶກົດໝາຍໄດ້ການົດໂທດຕດອິດສະລະພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານຊີວິດນັ້ນ ສານ ອາດຈະຫຸຼດລົງມາເປັນໂທດຕດອິດສະລະພາບແຕ່ ສິບຫ້າປີ ຫາ ຊາວປີ ກໍໄດ້ (ສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະມວນກົດ ໝາຍອາຍາ, ປີ 2017, ມາດຕາ 74). ຜ້ສົມຮ້ຮວ່ ມຄິດແມ່ນຜ້ທີຶ່ໄດໃ້ ຫ້ຄາໝນ້ັ ສນຍາທີຶ່ຈະກະທາຢາ່ ງໃດຢ່າງ ໜຶງ່ ເພອຶ່ ໃຫ້ຜ້ກະທາຜິດນນັ້ ບ່ໍມຄີ ວາມຮບຜິດຊອບທາງດ້ານກດົ ໝາຍ. 2.6 ບດົ ຄນົັ້ ຄວາ້ ທກຶ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງ ບົດວິທະຍານິພົນນິຕິສາດ ລກສະນະວິຊາການກົດໝາຍອາຍາພາກພິດສະດານຂອງ ທ່ານ ຈິດຕິ ຈະເລີນສ່ໍາ, ຄະນະນິຕິສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລທາມະສາດ ໃນຫົວຂໍ້: ຕົວການ ແລະ ຜ້ສະໜບສະ ໝນ ໃນການກະທາຜິດກໍແມ່ນຜ້ກະທາຜິດຫາຍຄົນ ຫ ບຸກຄົນຫາຍຄົນທາຄວາມຜິດດ້ວຍກນທງເປັນຕັົ້ນ ເຫດ ແລະ ພກພວກ, ເພາະການກະທາຜິດທາງອາຍາສະຖານໜຶ່ງ ອາດມີບຸກຄົນຫາຍຄົນກ່ຽວຂ້ອງກນການ ກະທາຜິດ ຄໄດ້ຮ່ວມໃຈ ແລະ ກນໃຫ້ກຽມຕົວ ຫ ໃຫ້ກະທາໃຫ້ສາເລດ ຫ ຫາຜົນປະໂຫຍດໃນການກະທາ ນນັ້ ໂດຍບຸກຄົນທ່ີຶເຂົ້ັາຮວ່ ມໄດກ້ ່ຽວຂອ້ ງກບການກະທາຜິດ ຊຶງ່ ອາດຈະມໄີ ດ້ ດ່ງັ ນ:້ັີ - ໄດ້ກະທາຜດິ ຮ່ວມກນອນໄດແ້ ກ່ຕົວການ ( ຜກ້ ະທາຜິດທ່ຶແີ ທຈ້ ິງ) - ກ່ຽວຂ້ອງໂດຍອາໄສຄວາມຜິດຂອງຜ້ອ່ຶນທີ່ຶໄດ້ກະທາລົງ ຫ ເປັນຕົວການເອົາຄວາມຜິດຂອງ ຜ້ອຶ່ນທີ່ຶໄດ້ກະທາລົງ ຫ ເປັນຕົວການເອົາຄວາມຜິດຂອງຜ້ອ່ຶນມາເປັນຄວາມຜິດຂອງຕົນປະກອບມີເປັນຜ້ໃຊ້ ໃຫກ້ ະທາຜດິ , ເປນັ ຜສ້ ະໜບສະໜນການກະທາຜິດ ( ຜຍ້ ຸຍງົ ໃຫ້ບຸກຄົນອ່ຶນກະທາຜດິ ) - ການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ຖ້າຈຸດປະສົງທີ່ຶຈະກະກຽມການກະທາຜິດ ຫ ວາງແຜນການກະທາ ຜິດ ຜ້ເຂ້ັົາຮ່ວມນ້ັນອາດຈະເຂາັ້ົ ຮ່ວມກນກະທາຜິດໂດຍຖາວອນ. - ການຮວ່ ມກນກະທາຄວາມຜດິ ຫາຍຄນົ ອາດເປນັ ເຫດເຮດໃຫ້ຮບໂທດ. ໃນການກະທາຜິດທີ່ຶປະກອບມີຕົວການ, ຜ້ໃຊ້ ແລະ ຜ້ສະໜບສະໝນ ບຸກຄົນດັ່ງກ່າວອາດຈະກະ ທາຜິດເອງກໍ່ໄດ້ ຫ ອາດບໍ່ໄດ້ກະທາຄວາມຜິດ ແຕ່ໃຊ້ໃຫ້ບຸກຄົນອຶ່ນ ຊຶ່ງບໍ່ຕ້ອງຮບຜິດຊອບທາງອາຍາເປັນ 20

ເຄຶ່ອງມໃນການກະທາຜິດກໍ່ໄດ້, ສະນ້ັນຜ້ກະທາຜິດ ຈຶ່ງແບ່ງອອກເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍກນຄ: ຜ້ກະທາຜິດໂດຍ ກງົ ແລະ ຜທ້ ກີຶ່ ະທາຜິດໂດຍທາງອອ້ ມ. ວິທະຍານິພົນນິຕິສາດມະຫາບ ນດິດ ສາຂາກົດໝາຍອາຍາ ຂອງທ່ານ ເອກະພົນບາລຸງພົນ ມະຫາວິທະຍາໄລທາມະສາດ ປີ 2010 ( 2553) ໃນຫົວຂໍ້: ຄວາມຮບຜິດທາງອາຍາຂອງຕົວການ ແລະ ຜ້ ຮ່ວມມກະທາຜິດກໍໄດ້ການົດໃຫ້ເຫນວ່າຄວາມຜິດທີ່ຶກົດໝາຍການົດ, ຄຸນສົມບດສະເພາະຕົວຂອງຜ້ກະທາ ນັ້ນເປັນຄວາມຜິດທີ່ຶມີເຫດຜົນພິເສດເພຶ່ອລົງໂທດບຸກຄົນ, ບາງກຸ່ມບາງຈາພວກໄວ້ເປັນພິເສດ ຈຶ່ງໄດ້ມີການ ການດົ ອົງປະກອບຄວາມຜດິ ເປັນຄຸນສົມບດສະເພາະຕົວຜກ້ ະທາ ແລະ ໃນກລໍ ະນທ້ັີ ່ຶີມຜີ ຮ້ ່ວມກນກະທາຜິດໃນ ຄວາມຜິດປະເພດນັີ້ຫາຍກວ່າໜຶ່ງຄົນ, ບນຫາທີ່ຶຕາມຄ : ບຸກຄົນຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມເປັນຕົວການຜ້ໃຊ້ ຫ ຜ້ສະໜບ ສະໝນໃນຄວາມຜິດທີ່ຶກົດໝາຍທີ່ຶການົດຄຸນສົມບດສະເພາະຕົວຂອງຜ້ກະທາຜິດຈະມີຄວາມຮບຜິດຊອບ ແນວໃດ ຊ່ງຶ ໂດຍຫກແລ້ວຜທ້ ີຈ່ຶ ະເປນັ ກະທາຄວາມຜິດໃນຄວາມຜິດນ້ັນໄດ້ຈະຕອ້ ງເປັນຄວາມຜດິ ສະເພາະຕົວ ເທົ່ັານ້ັນ. ຜົນຂອງການສຶກສາວິເຄາະໃນເລຶ່ອງນີັ້ຈະຊີ້ັໃຫ້ເຫນກ່ຽວກບແນວຄິດເລ່ຶອງຄວາມຮບຜິດຂອງຕົວ ການ ແລະ ຜໃ້ ຊ້ໃນກລໍ ະນີຄວາມຜິດທີກ່ຶ ົດໝາຍການົດຄຸນສົມບດສະເພາະຕົວຂອງຜ້ກະທາຕາມກົດໝາຍໄທ ໃນບາງປະການ, ກ່າວຄການທີ່ຶບຸກຄົນຜ້ຂາດຄຸນສົມບດສາມາດເປັນໄດ້ພຽງແຕ່ຜ້ສະໜບສະໝນເຮດໃຫ້ກົດ ໝາຍໄທບສໍ່ າມາດລງົ ໂທດຜ້ກະທາຜິດທ່ີຶມີບດົ ບາດໃນການກະທາຜິດຫາຍສະຖານ ລວມເຖງິ ໃນຂະນະເປັນຜ້ ມີເຈດຕະນາຮ່ວມກະທາຄວາມຜິດດ້ວຍກນ ເຮດໃຫ້ບົດບນຍດເລ່ຶອງຜ້ໃຊ້ໃນກໍລະນີຄວາມຜິດທຶີ່ ຜ້ໃຊ້ບໍ່ ກະທາລງົ ບສ່ໍ າມາດບງຄບໃຊ້ໃນກລໍ ະນນີ ີ້ັໄດ້ດວ້ ຍ. ດັ່ງນ້ັນ ຈາກການສຶກສາຄົັ້ນຄວ້າປຽບທຽບກບຫກກົດໝາຍຂອງຕ່າງປະເທດແລ້ວ ຈຶ່ງເຫນວ່າ ບຸກຄົນຜ້ຂາດຄຸນສົມບດໃນຄວາມຜິດກົດໝາຍການົດຄຸນສົມບດສະເພາະຕົວສາມາດເປັນຕົວການ ຫ ຜ້ໃຊ້ ໃຫກ້ ະທາຄວາມຜດິ ໃນການກະທາຄວາມຜິດທຶ່ກີ ົດໝາຍການດົ ຄຸນສົມບດສະເພາະຕົວຂອງຜ້ກະທາໄດ້. ວິທະຍານິພົນຫກສດການສຶກສາປະລິນຍາໂທນິຕິສາດ ໂດຍ ນາງ ປາຖະໜາ ສຸພນເພງ ຄະນະ ນຕິ ສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ປີ 2014 ໃນຫົວຂໍ:້ ການຮວ່ ມກນກະທາຜິດສະຖານ ການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແມ່ນການເຄຶ່ອນໄຫວຮ່ວມກນ ເພຶ່ອກະທາຜິດແຕ່ສອງຄົນຂຶ້ັນໄປທາງດ້ານກາລງ ແຮງ, ດ້ານວດຖຼຸ ແລະ ດ້ານການເງິນ, ບາງຄັ້ງການກະທາຜິດກໍ່ຈະປະກອບມີຜ້ກະທາຜິດທີຶ່ເປັນຕົວການ, ຜ້ ປະຕິບດ, ຜຍ້ ຍຸ ົງ ແລະ ຜ້ສົມຮ້ຮວ່ ມຄິດ ແລະ ມລີ ກສະນະການກະທາຜດິ ເປັນກຸ່ມ, ໂດຍບກຸ ຄົນດ່ງັ ກາ່ ວ ແມ່ນ ບສ່ໍ າມາດຮ້ໄດ້ ວ່າແມ່ນໃຜເປັນຜບ້ ງົ ການ, ດ່ັງນນັ້ , ຖາ້ ຫາກມີການໄຈແ້ ຍກລະອຽດກຈໍ ະສາມາດຮ້ໄດ້ວ່າມີໃຜ ແດເ່ ຂ້ົາັ ຮວ່ ມໃນການຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ລວມເຖິງບົງການນາອກີ . 21

ບດົ ທີ 3 ວທິ ດີ າເນນີ ການຄັົນ້ ຄວາ້ 3.1 ວທິ ກີ ານສກຶ ສາຄນັົ້ ຄວາ້ ການສຶກສາຄົ້ັນຄວ້າບົດໂຄງການຈົບຊ້ັນລະດບປະລິນຍາຕີສະບບນີ້ັ ແມ່ນການຄົັ້ນຄວ້າແບບຄຸນ ນະພາບ ໂດຍການຄົັ້ນຄວ້າທາງດ້ານເອກະສານເປັນຕົ້ັນທິດສະດີ, ແນວທາງຂອງພກກ່ຽວກບການຕ້ານ ແລະ ແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ຂອງສງຄົມ, ຫກການກົດໝາຍ ແລະ ມາດຕາຂອງກົດໝາຍທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ປື້ມຄ່ມ, ຕາລາຮຽນ, ວທິ ະຍານິພນົ , ການສບຄນົ້ັ ຂມໍ້ ນທາງເອເລກໂທຣນິກ ແລະ ເອກະສານທກ່ີຶ ຽ່ ວຂ້ອງກບການຮ່ວມ ກນກະທາຜດິ ໃນກໍລະນທີ ີຶ່ມີການຄາດຕະກາເກີດຂ້ັນຶ ທງພາຍໃນ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ. ພ້ອມທງການສາພາດເອົາ ຄວາມຄິດເຫນຈາກພະນກງານອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ, ຜ້ພິພາກສາສານປະຊາຊົນ ສງສຸດ, ເຈາົ້ັ ໜາ້ ທ່ີຂຶ ອງອົງການສບສວນ - ສອບສວນທມຶີ່ ີຄຸນວດຸ ທິໃນການເຮດວຽກແຕ່ 5 ປີຂັ້ນຶ ໄປ ແລ້ວນາ ມາສກຶ ສາຄ້ົນັ ຄວ້າ, ວິເຄາະ ແລະ ສະຫຼຸບຜນົ . 3.2 ຂອບເຂດຂອງການຄນ້ັົ ຄວາ້ ຂອບເຂດທາງດ້ານເນ້ັອໃນແມ່ນການຄົ້ັນຄວ້າການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນກໍລະນີການຄາດຕະກາ ດ້ວຍການສຶກສາຄົ້ັນຄວ້າທາງດ້ານເອກະສານທີ່ຶການົດເຖິງທິດສະດີ, ແນວທາງຂອງພກກ່ຽວກບການຕ້ານ ແລະ ແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ຂອງສງຄົມ, ກົດໝາຍ ແລະ ມາດຕາຂອງກົດໝາຍທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ປ້ືມຄ່ມ, ຕາລາຮຽນ, ວິທະຍານພິ ົນ, ການສບຄນັ້ົ ຂໍ້ມນທາງເອເລກໂທຣນກິ ແລະ ເອກະສານທຶ່ີກຽ່ ວຂອ້ ງກບການຮ່ວມ ກນກະທາຜິດໃນກລໍ ະນີທີຶ່ມີການຄາດຕະກາເກີດຂນັຶ້ ທງພາຍໃນ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ. ຂອບເຂດທາງດ້ານສະຖານທຶ່ີໃນການຄົ້ັນຄວ້າ ແມນ່ ດາເນນີ ຢ່ນະຄອນຫວງວຽງຈນ ໂດຍດາເນີນຢ່ ຫ້ອງສະໝຸດຂອງ ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ, ນອກຈາກນີັ້ຍງໄດ້ດາເນີນການສຶກສາຄົັ້ນຄວ້າຢ່ ສານ ປະຊາຊົນສງສດຸ , ອົງການໄອຍະການນະຄອນຫວງ ແລະ ອົງການສບສວນ-ສອບສວນ. ຂອບເຂດດ້ານເວລາແມ່ນສຶກສາເກບກາຂໍ້ມນຍອ້ ນຫງ 5 ປີ, ເລີຶ່ມແຕ່ 2014-2019 ພາຍຫງທຶ່ມີ ີ ການປບັ ປຸງ ແລະ ປະກາດໃຊ້ກດົ ໝາຍອາຍາ ປີ 2005 ແລະ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ທ່ມຶີ ີຜົນບງຄບ ໃຊໃ້ ນປັດຈຸບນເປັນບອ່ ນອງີ ໃນການຄ້ນົັ ຄວ້າ. 22

3.3 ວທິ ີ ແລະ ເຄອ່ຶ ງມເກບກາຂມ້ໍ ນ ການສຶກສາຄ້ັງນັີ້ໄດ້ນາໃຊກ້ ານຄົ້ັນຄວ້າທາງດາ້ ນຄຸນນະພາບ ໂດຍການສຶກສາທາງດ້ານເນອ້ັ ໃນຂອງກົດ ໝາຍ ແລະ ຮີບໂຮມຂໍ້ມນທາງດ້ານທິດສະດີ ແລະ ຫກການຕ່າງໆ ຈາກກົດໝາຍ, ຕາລາທາງດ້ານກົດໝາຍ ແລະ ເອກະສານອນ່ຶ ໆທີຶ່ກຽ່ ວຂອ້ ງ. ເຄ່ຶອງມທີຈຶ່ ະໃຊ້ໃນການເກບກາຂໍ້ມນແມນ່ ຄອມພິວເຕັີ້, USB, ບິກ, ປື້ມ, ເຈັຍ້ A4, ໂທລະສບມ ຖ, ເຄຶ່ອງອດສຽງ ແລະ ເຄ່ຶອງພິມເອກະສານ. ນອກຈາກນ້ັນ ຍງມີການນາໃຊ້ຄາຖາມສາພາດທີປ່ຶ ະຕບິ ດຕາມ ຂັນ້ ຕອນ ດງັ່ ນ:ີ້ັ ຂ້ັນຕອນທີ 1 : ສຶກສາ ແລະ ການດົ ຂອບເຂດຂອງຄາຖາມທ່ຶີໃຊ້ໃນການຄັ້ນົ ຄວ້າ. ຂ້ນັ ຕອນທີ 2 : ສຶກສາແຫ່ງຂໍມ້ ນຈາກເອກະສານຕ່າງໆ ຄ: ແນວທາງຂອງພກ, ກດົ ໝາຍ, ວິທະຍາ ນິພນົ , ບດົ ຄົັນ້ ຄວາ້ ທີກຶ່ ຽ່ ວຂ້ອງ ແລະ ຈາກຂ້ໍເທດຈິງໃນພາກປະຕິບດ. ຂ້ັນຕອນທີ 3 : ດາເນນີ ການຮາ່ ງຄາຖາມສາພາດ ແລະ ປກສາກບອາຈານທີ່ຶປກສາ. ຂ້ັນຕອນທີ 4 : ການເກບກາຂໍ້ມນແມ່ນຂຽນໜງສສະເໜີຜ່ານຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ແລວ້ ໄປສາພາດກບພະນກງານທຶີກ່ ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍຕນົ ເອງ. 3.4 ວທິ ກີ ານວເິ ຄາະ ແລະ ອະທບິ າຍຜນົ ຫງຈາກເກບກາຂໍມ້ ນຈາກການສາພາດມາແລ້ວ ກຈໍ ະນາມາຮວບຮວມບນທກຶ , ຈດລຽງເປັນໝວດ ຄາເຫນແລ້ວນາມາວິເຄາະອະທິບາຍ ເພອຶ່ ປຽບທຽບກບຫກການຂອງກດົ ໝາຍ ແລະ ທາງປະຕິບດຕົວຈິງຂອງ ຜ້ດາເນນີ ຄະດີອາຍາ. ຫງຈາກນນ້ັ ຈງ່ຶ ນາເອົາໄປສງລວມ. 23

ບດົ ທີ 4 ຜນົ ຂອງການວເິ ຄາະ ແລະ ອະທບິ າຍຜົນ ຜ່ານການສກຶ ສາຄນົັ້ ຄວ້າບນດາຂໍ້ມນທາງດາ້ ນທິດສະດ,ີ ຫກການທ່ີຶກ່ຽວຂ້ອງຈາກເອກະສານ, ປ້ືມ ຄມ່ , ຕາລາຮຽນ, ວທິ ະຍານິພົນ, ກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກາອຶນ່ ໆທຶີກ່ ຽ່ ວຂອ້ ງ ພ້ອມທງຜົນສະຫຼຸບຈາກແບບສອບ ຖາມຄາຄິດເຫນຂອງພາກສ່ວນທ່ກີຶ ່ຽວຂອ້ ງເປັນຕົ້ັນແມ່ນ ອງົ ການສບສວນ - ສອບສວນ, ອງົ ການໄອຍະການ ປະຊາຊົນນະຄອນຫວງ ແລະ ສານປະຊາຊົນນະຄອນຫວງຜ່ານການສະຫຸຼບ - ສງລວມຂໍ້ມນກ່ຽວກບຫົວຂໍ້ ການຮ່ວມການກະທາຜິດທາງອາຍາ ສຶກສາກໍລະນີການຄາດຕະກາ ຊຶ່ງສາມາດສະຫຼຸບ ແລະ ອະທິບາຍຜົນໄດ້ ດ່ັງລຸ່ມນີ້:ັ 4.1 ຜນົ ຂອງການສກຶ ສາ ຈາກການສກຶ ສາຄ້ັົນຄວ້າພົບວ່າການຮ່ວມກນຄາດຕະກາ ແມ່ນເປນັ ໜຶ່ງໃນປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ອນໜ່ຶງ ຊຶ່ງພກ ແລະ ລດໃຫ້ຄວາມສາຄນໃນການຕ້ານ ແລະ ສະກດກ້ັນ. ໃນ ສປປ ລາວ ມີການໃຫ້ນິຍາມຄວາມ ໝາຍຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ໄວໃ້ ນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ແລະ ກົດໝາຍວ່າດວ້ ຍການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາແຕກຕ່າງ ກນ. ການຮ່ວມກນກະທາຄວາມຜິດທາງອາຍາຕາມກົດໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ, ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ ພົບວ່າ ການຮ່ວມກນກະທາຜິດຕ້ອງມີຈານວນ ສອງ ຄນົ ຂ້ຶັນໄປ ແລະ ມີເຈດຕະນາຮ່ວມກະທາຜິດດ້ວຍຈຸດປະສົງອນ ດຽວກນໃນການກະທາຜິດຮ່ວມກນ. ໃນກົດໝາຍຂອງປະເທດໄທ ແມນ່ ມີເອກະສານປະກອບການອະທິບາຍ ສາລບການການົດບຸກຄົນແຕ່ລະປະເພດທີ່ຶເຂົັ້າຮ່ວມກະທາຜດິ ໄວ້ລະອຽດ. ການປະຕິບດຕົວຈິງໃນໄລຍະຜ່ານ ມາແມ່ນຍງພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ເພາະຂາດການອະທິບາຍລະອຽດກ່ຽວກບເຄຶ່ອງໝາຍທີ່ຶໄຈ້ແຍກຕົວຜ້ຮ່ວມ ກະທາຜິດ. ການຮ່ວມກນກະທາຜິດເປັນສ່ຶິງທີ່ຶໜ້າລງກຽດຕາມທິດສະດີຄວາມໜ້າຕານິຂອງການຮ່ວມກນ ກະທາຜດິ ແລະ ສົມຄວນໄດ້ຮບການລງົ ໂທດຕາມທິດສະດີເງຶ່ອນໄຂລະຫວ່າງການກະທາ ແລະ ຜົນຂອງການ ກະທາທີຶ່ກໍ່ຂຶັ້ນ. ການການົດເກນຄວາມຮບຜິດຊອບແມ່ນອີງໃສ່ລກສະນະສະເພາະ ໃນການພິຈາລະນາຄວາມ ຮບຜິດຊອບທາງອາຍາຂອງແຕ່ລະປະເທດ ໂດຍອີງໃສ່ຫກການຂອງການວາງໂທດ ແລະ ທິດສະດີອຶ່ນໆທີ່ຶ ກຽ່ ວຂ້ອງ. 4.2 ວເິ ຄາະຜນົ ຂອງການສກຶ ສາ 4.2.1 ຄວາມໝາຍ ແລະ ເຄຶ່ອງໝາຍຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜດິ ສປປ ລາວ ໄດ້ການົດການຮ່ວມກນກະທາຜິດ ແມ່ນການເຂົ້ັາຮ່ວມກນໃນການກະທາຜິດໂດຍ ເຈດຕະນາຕ້ງັ ແຕ່ສອງຄນົ ຂ້ນັ ໄປ ໂດຍມີການຕກົ ລງົ ກນລວ່ ງໜາ້ ມາກ່ອນ ໂດຍແຕ່ລະຄົນຕ້ອງມີສະຕສິ າປະຊນ ຍະສມົ ບນ ແລະ ເຖິງກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ, ມີການຊ່ວຍເຫອເຊງ່ຶິ ກນ ແລະ ກນ. ຜຮ້ ່ວມມກະທາຜິດໄດ້ຮ້ດີ 24

ວ່າ ການຮ່ວມມຂອງຕົນເປັນໄພອນຕະລາຍ, ມີຜົນສະທ້ອນຢ່າງຮ້າຍແຮງ ແລະ ຕ້ອງການຢາກໃຫ້ມີຜົນ ສະທ້ອນນັ້ນເກີດຂຶັ້ນ. ເນຶ່ອງຈາກການທີ່ຶຈະເຄຶ່ອນໄຫວຮ່ວມກນກະທາຜິດໄດ້ຕາມກົດໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ ແລ້ວຕ້ອງມີບຸກຄົນທີ່ຶເຂົ້ັາຮ່ວມກນຕັ້ງແຕ່ສອງຄົນຂຶ້ັນໄປ ແລະ ແຕ່ລະຄົນຈະມີບົດບາດແຕກຕ່າງກນໄປ ຊຶ່ງ ບນດາຜຮ້ ່ວມກະທາຜດິ ແມ່ນມີ 4 ປະເພດ ດ່ັງນ້:ີັ ຕວົ ການ, ຜປ້ ະຕິບດ, ຜຍ້ ຍຸ ົງ ແລະ ຜສ້ ມົ ຮ້ຮວ່ ມຄດິ . ໃນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ ປີ 2017 ຂອງ ສປປ ລາວ ຍງໄດ້ໃຫ້ນິຍາມຄວາມໝາຍຜ້ກະທາຜິດທີ່ຶແຕກຕ່າງກນ ຄ: ປະມວນກົດໝາຍ ອາຍາໄດ້ ໃຫ້ນຍິ າມຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ວ່າ ແມ່ນບຸກຄນົ ຫ ນຕິ ິບຸກຄນົ ໃດໜ່ຶງ ທ່ຶີມີການກະທາ ຫ ການເມີນເສີຍ ຊຶ່ງເປັນ ອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄມົ ແລະ ມອີ ງົ ປະກອບຂອງການກະທາຜດິ , ສວ່ ນກດົ ໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາກໍ ໄດ້ໃຫ້ຄວາມໝາຍວ່າແມນ່ ຜຖ້ ກສານຕດສິນລງົ ໂທດ. ຈາກການສາພາດຜ້ປະຕິບດຕົວຈິງ ບາງກໍລະນີ ແມ່ນພົບອຸປະສກຕໍ່ກບການດາເນີນຄະດີໃນການ ການົດຕົວຜ້ຮວ່ ມກະທາຜດິ ເນ່ອຶ ງຈາກວາ່ ການເກບກາຂໍ້ມນຫກຖານຕ່າງໆຂອງເຈ້ັົາໜ້າຕາຫວດໃນເບ້ັອງຕັ້ົນ ແມ່ນບ່ໍສາມາດໄຈ້ແຍກການົດຕົວຜກ້ ະທາຜດິ ຫ ຈານວນຜຮ້ ່ວມກະທາຜດິ ໄດ,້ ເຮດໃຫ້ການອອກຄາສັ່ງເປີດ ການສບສວນ-ສອບສວນບໍ່ຄົບຖ້ວນ, ບາງກລໍ ະນີທຫຶີ່ ົວໜ້າອງົ ການໄອຍະການຫາກເຫນວ່າຍງມີບຸກຄົນອຶ່ນທີ່ຶ ໄດ້ເຂົ້ັາຮ່ວມໃນການກະທາຜິດ ແຕ່ຍງບໍ່ທນໄດ້ອອກຄາສ່ັງເປີດການສບສວນ-ສອບສວນໃສ່ຜ້ກ່ຽວ ຫົວໜ້າ ອົງການໄອຍະການຕ້ອງສະເໜີໃຫ້ຫົວໜ້າອົງການສບສວນ-ສອບສວນ ອອກຄາສັ່ງເປີດການສບສວນສອບ ສວນໃສ່ບຸກຄົນນ້ັນ. ໃນຂັ້ນສານ ເມຶ່ອສານຮບເອົາສານວນຄະດີອາຍາມາພິຈາລະນາຕາມຄາສ່ັງຟ້ອງຂຶ້ັນສານ ຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການແລ້ວ ປະທານສານຈະມອບໃຫ້ຜ້ພິພາກສາໃດໜຶ່ງເປັນຜ້ຄົ້ັນຄວ້າຄວາມ ຖກຕ້ອງ ແລະ ຄົບຖ້ວນກ່ຽວກບການດາເນີນຄະດີຂອງອົງການສບສວນ-ສອບສວນ, ອົງການໄອຍະການ ແລະ ຄາສັ່ງຟ້ອງຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການນ້ັນ ບາງກໍລະນີແມ່ນສານຈະສົັ່ງສານວນຄະດີຄນໃຫ້ອົງການ ໄອຍະການ ເພຶ່ອສງັ່ ຟ້ອງເພ່ີຶມເຕີມ ຖ້າເຫນວ່າຍງມີການກະທາຜິດອນ່ຶ ຫ ມີບຸກຄົນອ່ຶນທ່ີຶບໍ່ທນໄດ້ຖກສ່ັງຟ້ອງ ຂນຶັ້ ສານ. ດງ່ັ ນນັ້ , ຖາ້ ໄຈແ້ ຍກການດົ ຕົວບກຸ ຄນົ ໃນການເຂັົ້າຮ່ວມຄາດຕະກາບຖໍ່ ກຕ້ອງ ຫ ບໍຄ່ ົບຖວ້ ນ ບາງຄັ້ງ ກໍ່ເຮດໃຫ້ການດາເນີນຄະດີມີຄວາມຊກຊ້າ ເພາະວ່າໃນການຮ່ວມກນຄາດຕະກາຜ້ອ່ຶນນີ້ັ ຜ້ກະທາສ່ວນໃຫຍ່ ແມ່ນມກທາລາຍຫກຖານ ເພຶ່ອປົກປດິ ຮ່ອງຮອຍການກະທາຜດິ ທີ່ຶຈະນາໃຊ້ເປນັ ຫກຖານຜກມດນັນ້ ສນຫາຍ ໄປຈະນາເຖງິ ຕົວ ໂດຍສະເພາະຕວົ ການທີຶ່ມກີ ານວາງແຜນການໄວ້ລ່ວງໜ້າວ່າໃຫ້ແຕ່ລະຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດເຮດ ໜ້າທີຄ່ຶ ແນວໃດ. 25

ຮບພາບອະທິບາຍແຕ່ລະພຶດຕິກາຂອງບນດາຜ້ເຂາັ້ົ ຮ່ວມກນກະທາຜິດ ຜສ້ ມົ ຮຮ້ ວ່ ມຄດິ ຕວົ ການ ຜຍ້ ຍຸ ງົ (ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫ ອ, ໃຫ້ຄາໝ້ັນ (ວາງແຜນ, ຈດຕງ້ັ , (ຍຸແຍ່, ປຸກລະດົມ, ສນຍາລວງ່ ໜ້າວາ່ ຈະຊຸຼກເຊຶອ່ ງ, ປົກ ບນຊາການ) ຊ ຸຼ ກ ຍ ້ ຜ ້ອ ່ຶນ ໃຫ້ກ ະທ າ ປິດຜ ້ກະທາຜິດ, ພາຫະນະ, ຜິດ) ອຸປະກອນໃນການກະທາຜິດ, ຈະ ລົບລ້າງຮ່ອງຮອຍຂອງການກະທາ ຜິດ ຫ ຊຼຸກເຊຶ່ອງສິຶ່ງຂອງທີ່ຶໄດ້ມາ ຈາກການກະທາຜິດ) ຜປ້ ະຕບິ ດ (ລົງມກະທາຜິດໂດຍ ກງົ ) 4.2. 2 ອົງປະກອບຂອງການຮວ່ ມກນກະທາຜດິ ແລະ ຫກການຂອງການວາງໂທດໃສຜ່ ຮ້ ວ່ ມກະທາຜດິ ໃນການຄາດຕະກາ. ສາລບການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາ ແມ່ນຖກການົດໃຫ້ເປັນຄວາມຜິດຕາມກົດໝ າຍອາຍາ ປີ 2005 ວກ 2, ມາດຕາ 88 ແລະ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017 ມາດຕາ 188 ວກ 2. ການ ຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາແມ່ນຖຫກການດຽວຄການກະທາຜິດອ່ຶນໆ ຕ້ອງໄດ້ໄຈ້ແຍກການ ກະທາຜດິ ໃສ່ 4 ອງົ ປະກອບຂອງການກະທາຜດິ , ສ່ວນການວາງໂທດໃສ່ຜຮ້ ່ວມກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາ ແມນ່ ສານເປັນຜວ້ າງໂທດໃສ່ໃນຂອບເຂດຂອງມາດຕາກດົ ໝາຍທ່ີຶການົດໂທດໃສກ່ ານກະທາຜິດນ້ັນ ຊງ່ຶ ການ ວາງໂທດນ້ັນ ສານຕ້ອງອີງຕາມລກສະນະ ແລະ ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມຂອງການກະທາຜິດ, ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຜ້ກະທາຜິດ ແລະ ສາເຫດທີຶ່ພາໃຫ້ມີການຫຼຸດຜ່ອນ ຫ ການເພີຶ່ມຄວາມຮບຜິດຊອບ ທາງອາຍາ ຊຶງ່ ສາມາດໄຈແ້ ຍກໄດ້ ດງັ່ ນີ້ັ: 26

ເຈັົ້າກາ ຕວົ ການ ຜປ້ ະຕິບດ ຜ້ຍຸຍງົ ຜສ້ ມົ ຮ້ຮ່ວມຄດິ ຊີວດິ ຂອງບກຸ ຄົນອ່ຶນ ຊີວດິ ຂອງບຸກຄນົ ອ່ຶນ ວດຖຸຼກາ ຊີວິດຂອງບກຸ ຄນົ ອຶ່ນ ຊວີ ິດຂອງບກຸ ຄນົ ອ່ຶນ ວາງແຜນ, ຈດຕັ້ງ ລງົ ມກະທາຜິດໂດຍກງົ ຍຸແຍ່, ປຸກລະດົມ, ຊຸຼກຍ້ຜ້ ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫອ, ໃຫ້ຄາໝັ້ນ ແລະ ບນຊາການ ອ່ນຶ ໃຫກ້ ະທາຜດິ ສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າຈະຊຸຼກເຊຶ່ອງ, ກະທາຜິດ ປົກປິດຜ້ກະທາຜິດ, ກະກຽມ 27 ພາຫະນະ ອຸປະກອນໃນການ ກະທ າຜິດ, ລົບລ້າງຮ່ອງຮອຍ ພາວະວິໄສ ຂອງການກະທາຜິດ ຫ ຊຸຼກເຊ່ຶອງ ສິ່ຶງຂອງທີ່ຶໄດ້ມາຈາກການກະທາ ເຈດຕະນາ ເຈດຕະນາ ເຈດຕະນາ ເຈດຕະນາ ອດຕະວິໄສ

ການວາງໂທດໃສ່ຜຮ້ ່ວມກນກະທາຜິດຕາມປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ ຕວົ ການ ຜປ້ ະຕິບດ ຜຍ້ ຍຸ ງົ ຜ້ສົມຮຮ້ ່ວມຄິດ 28 ຕາມທີ່ຶກົດໝາຍການົດໄວ້ສາລບການ ອາດວາງ ໂ ທດເ ທົ ່ັາກ ບຕົວການ , ອາດວາງໂທດໃສ່ເທົ່ັາກ ບຜ ້ເຂ້ັົາ ອາດວາງໂທດໃສ່ເທົັ່າກບຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມ ກະທາຜິດນັ້ນ. ສານອາດວາງໂທດສງ ອີງຕາມລກສະນະ ແລະ ລະດບ ຮ່ວມອຶ່ນໃນການກະທາຜິດ ຫ ຕ່ໍາ ອ່ຶນໃນການກະທາຜິດ ຫ ຕໍ່າກວ່າທີຶ່ ກວ່າໂທດທີຶ່ວາງໃສ່ຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມອ່ຶນໃນ ຄ ວາມເ ປັ ນອ ນຕະລາຍ ຕໍ່ສ ງ ຄົ ມ ກວ່າທີຶ່ກົ ດໝາຍ ກ ານົ ດ ໄ ວ້ ກ ໍ ໄ ດ້ ກົດໝາຍການົດໄວ້ກໍໄດ້ ໂດຍອີງຕາມ ການກະທາຜິດ, ອີງຕາມລກສະນະ ຂອງການກະທາຜິດບຸກຄະລິກກະ ໂດຍອີງຕາມລະດ ບ ແລະ ລະດບ ແລະ ລກສະນະຂອງການຍຸຍົງ. ແລະ ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕ່ໍ ພາບຂອງຜ້ປະຕິບດ ແລະ ສາເຫດ ລກສະນະຂອງການຍຸຍົງ. ສາລບ ສາລບກໍລະນີທີ່ຶກ ານົດໂທດຕ ດອິດ ສງຄົມຂອງການກະທາຜິດບຸກຄະລິກ ທີ່ຶພາໃຫ້ມີການຫຼຸດຜ່ອນ ຫ ເພ່ຶີມ ກໍລະນີທີຶ່ການົດໂທດຕດອິດສະລະ ສະລະພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານ ກະພາບຂອງຕົວການ ແລະ ສາເຫດທຶີ່ ຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ.ຕດ ພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານ ຊີວິດນ ັ້ນສ ານ ອ າດຈ ະຫ ຸຼດ ລົງ ມ າເ ປັ ນ ພາໃຫ້ມີການຫຸຼດຜ່ອນ ຫ ເພີຶ່ມຄວາມ ອດິ ສະລະພາບແຕສ່ ິບຫ້າປີຫາຊາວ ຊີວິດນ ້ັນສານ ອ າດ ຈ ະຫ ຼຸ ດລ ົ ງ ມ າ ໂທດຕດອິດສະລະພາບແຕ່ສິບຫ້າປຫີ າ ຮບ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ. (ມ. 71).ຕດ ປີ, ປັບໃໝ 10.000.000ກີບ. ເປັນໂທດຕດອິດສະລະພາບແຕ່ສິບ ຊາວປີກໍໄດ້ (ມ. 73) ຕດອິດສະລະ ອິດສະລະພາບແຕ່ສິບຫາັ້ປີຫາຊາວປີ, ອາດຈະຖກຈາກດທີ່ຶຢ່ຫ ຕດອິດ ຫ້າປີຫາຊາວປີກໍໄດ້ (ມ. 73) ຕດ ພາບແຕ່ສິບຫາັ້ປຫີ າຊາວປີ ປ ັ ບ ໃ ໝ 10.000.000ກ ີ ບ . ອ າ ດ ຈ ະ ສະລະພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະ ອິດສະລະພາບແຕ່ສິບຫາ້ັປີຫາຊາວ ຖກຈາກດທີຶ່ຢ່ຫ ຕດອິດສະລະພາບ ຫານຊວີ ດິ (ມ. 188) ປີ - ປບັ ໃໝ 10.000.000 ກີບ. ຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານຊີວິດ (ມ. 188) - ປັບໃໝ 10.000.000 ກີບ. - ອາດຈະຖກຈາກດທີຶ່ຢ່ ຫ ຕດອິດ ສະລະພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານ - ອາດຈະຖກຈາກດທີ່ຶຢ່ ຫ ຕດ ຊວີ ດິ (ມ. 188) ອິດສະລະພາບຕະຫອດຊີວິດ ຫ ປະຫານຊີວິດ (ມ. 188)

ການຮ່ວມກນຄາດຕະກາເປັນການກະທາຜິດທີ່ຶຮ້າຍແຮງ, ເພຶ່ອເຮດໃຫ້ເກນການວາງໂທດໃສ່ຜ້ ຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນການຄາດຕະການີ້ັຄວນມີການການົດສດສ່ວນຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາທີຶ່ຊດເຈນ ການການດົ ສດສວ່ ນທີເ່ຶ ຫນໄດຊ້ ດເຈນຈະນາໄປສກ່ ານປະຕິບດທ່ີເຶ ປນັ ເອກະພາບກນໃນຂອບເຂດທົັ່ວປະເທດ. 4.2.3 ຄວາມສອດຄ່ອງຂອງແນວຄວາມຄິດທິດສະດີ ແລະ ຫ ກການທີຶ່ກ່ຽວຂ້ອງຕໍ່ກບຄວາມ ຮບຜິດຊອບຂອງຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດໃນສະຖານຄາດຕະກາ ອີງຕາມທິດສະດີຄວາມໜ້າຕ ານິຂອງການຮ່ວມກ ນກະທ າຜິດ (Culpability theory of complicity) ຖວ່າຜ້ຮ່ວມກະທາຄວາມຜິດຈະຖກລົງໂທດເພາະເປັນຜ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການກະທາຄວາມຜິດທາງ ອາຍາ, ສ່ວນຜ້ກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດເພາະເປັນຜ້ເຮດໃຫ້ເກີດຜົນຂອງການກະທາ. ດ່ັງນ້ັນ, ພ້ັນຖານການ ລົງໂທດຈະມີຄວາມຮບຜດິ ຊອບແຕກຕາ່ ງກນລະຫວ່າງຜກ້ ະທາຜິດ ແລະ ຜຮ້ ່ວມກະທາຜິດ. ຕາມທດິ ສະດນີ ັຜ້ີ ້ຮ່ວມກະທາຜດິ ກຈໍ ະຖກລົງໂທດ ເມຶ່ອການກະທາຂອງຜ້ກະທາຜິດຄົບອົງປະກອບ ຂອງຄວາມຜິດ ແລະ ເປັນການຜິດກົດໝາຍ ແລະ ເປັນສິຶ່ງທີຶ່ໜ້າຕານິ. ນອກຈາກນ້ັີ ທິດສະດີເງ ຶ່ອນໄຂ ລະຫວ່າງການກະທາ ແລະ ຜົນຂອງການຮ່ວມກະທາຜິດ (Causation theory of complicity) ຍງສະແດງ ໃຫເ້ ຫນວ່າຜ້ຮວ່ ມກະທາຜິດ (accessory) ຈະຖກລົງໂທດເພາະເປນັ ຜເ້ ຮດໃຫເ້ ກີດຜົນທຶີ່ການົດໄວ້ໂດຍຜ່ານ ຜ້ກະທາ. ດັ່ງນ້ັນ, ພ້ັນຖານການລົງໂທດຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດຄກນກບຜ້ກະທາຜິດຍ້ອນວ່າຜ້ ກະທາຜິດເປັນຜ້ສ້າງເງຶ່ອນໄຂໃຫ້ເກີດຜົນຂຶັ້ນໂດຍກົງ, ສ່ວນຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມກະທາຜິດນັ້ນ ຖກລົງໂທດຍ້ອນວ່າ ເປັນຜ້ກໍ່ໃຫ້ເງຶ່ອນໄຂໃຫ້ເກີດຜົນໂດຍທາງອ້ອມ. ສິຶ່ງທີຶ່ຈາເປັນສາລບການລົງໂທດທີຶ່ຜ້ກະທາຜິດໄດ້ກະທາສົັ່ງ ຜົນທຶີ່ຈະເຮດໃຫຜ້ ຮ້ ວ່ ມກະທາຜິດຈະຖກລົງໂທດແມນ່ ຈະພຈິ າລະນາຈາກຄວາມສາພນທາງຄວາມຜິດຕໍ່ກົດໝ າຍ (The relative of Unlawfulness) ຊຶ່ງເປນັ ສິຶ່ງທີຈຶ່ ະໄດ້ຮບການຍອມຮບ ຫ ບໍ່, ຖ້າເປັນສິຶ່ງທີ່ໄຶ ດ້ ຮບການຍອມຮບການກະທາຂອງຜ້ກະທາຜິດຕ້ອງຄບົ ອງົ ປະກອບຂອງຄວາມຜິດ. ແຕ່ການກະທານ້ັນບຈໍ່ າເປັນ ຕອ້ ງເຖິງຂັ້ນເປນັ ຄວາມຜິດ ແລະ ຄວາມຊວັ່ົ ແລະ ຖ້າຄວາມສາພນຂອງຄວາມຜດິ ຕໍ່ກດົ ໝາຍເປນັ ສຶ່ິງທ່ີຶໄດ້ຮບ ການຍອມຮບ ການກະທານັ້ນຕ້ອງຄົບອົງປະກອບຂອງຄວາມຜິດ ແລະ ເຖິງຂ້ັນເປັນຄວາມຜິດ. ເຫນວ່າ ທິດ ສະດດີ ງັ່ ກາ່ ວແມ່ນມຄີ ວາມສອດຄອ່ ງຕາມຫກການຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາຂອງ ສປປ ລາວ ຄ: ບກຸ ຄນົ , ນິຕິບຸກຄົນໃດຈະມີຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ ແລະ ຈະຖກລົງໂທດທາງອາຍາໄດ້ກໍຕໍ່ເມ່ຶອບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນນັ້ນ ຫາກມີການກະທາທີຶ່ເປັນອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມ ຊຶ່ງໄດ້ການົດໄວ້ໃນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ແລະ ກົດໝາຍສະບບອຶ່ນທີຶ່ການົດການກະທາຜດິ ທາງອາຍາ ແລະ ໂທດ ແລະ ເມຶອ່ ມີຄາຕດສນິ ຂອງສານທີຶ່ໃຊ້ ໄດ້ຢ່າງເດດຂາດ. 29

ບດົ ທີ 5 ສະຫບຼຸ ແລະ ຂສໍ້ ະເໝີ 5.1ສະຫບຼຸ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາຂອງ ສປປ ລາວ ໄດ້ການົດການຮ່ວມກນກະທາຜິດວ່າເປັນການເຂົັ້າຮ່ວມ ກນໃນການກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາຕັ້ງແຕ່ສອງຄົນຂ້ັນໄປ ໂດຍມີການຕົກລົງກນລ່ວງໜ້າມາກ່ອນ ໂດຍ ແຕ່ລະຄົນຕ້ອງມີສະຕິສາປະຊນຍະສົມບນ ແລະ ເຖິງກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ, ມີການຊ່ວຍເຫອເຊິຶ່ງກນ ແລະ ກນ. ຜ້ຮ່ວມມກະທາຜິດໄດ້ຮ້ດີວ່າ ການຮ່ວມມຂອງຕົນເປັນໄພອນຕະລາຍ, ມີຜົນສະທ້ອນຢ່າງຮ້າຍແຮງ ແລະ ຕ້ອງການຢາກໃຫ້ມີຜົນສະທ້ອນນັ້ນເກີດຂຶ້ັນ. ການທີ່ຶຈະເຄຶ່ອນໄຫວຮ່ວມກນກະທາຜິດໄດ້ຕາມກົດ ໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ ຕ້ອງມບີ ກຸ ຄົນທຶ່ເີ ຂັາົ້ ຮ່ວມກນຕ້ັງແຕ່ສອງຄນົ ຂນ້ັຶ ໄປ ແລະ ແຕລ່ ະຄນົ ຈະມບີ ດົ ບາດແຕກ ຕ່າງກນໄປ ຊຶ່ງບນດາຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດແມ່ນມີ 4 ປະເພດ ດ່ັງນີ້ັ: ຕົວການ, ຜ້ປະຕິບດ, ຜ້ຍຸຍົງ ແລະ ຜ້ສົມຮ້ ຮວ່ ມຄດິ . ເນຶ່ອງຈາກວ່າການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນສະຖານຄາດຕະກາກໍເປັນຮບແບບໜງຶ່ ຂອງກະທາຜິດທາງ ອາຍາທີ່ຶເກີດໄດ້ກບຫາຍສະຖານຂອງການກະທາຜິດທຶີ່ການົດໄວ້ໃນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ຫ ກົດໝາຍອຶ່ນ ທີຶ່ການົດໂທດທາງອາຍາ ຊຶ່ງເປັນການເຮດໃຫ້ຜ້ອຶ່ນເສຍຊີວິດ. ໃນການຄາດຕະກາເມຶ່ອເກີດຂຶັ້ນແລ້ວກໍຖວ່າ ເປັນໜ້າທີຶ່ຂອງອົງການດາເນີນຄະດີອາຍາ ກໍຄຜ້ດາເນີນຄະດີອາຍາທີ່ຶຈະນາໃຊ້ກົດໝາຍທີ່ຶກ່ຽວຂ້ອງເປັນ ເຄຶ່ອງມໃນການນາເອົາຕົວຜ້ກະທາຜິດມາດາເນີນຄະດີຢ່າງທນການ. ອົງການສບສວນ - ສອບສວນຂອງເຈັ້ົາ ໜ້າທີຶ່ຕາຫວດ, ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແລະ ສານປະຊາຊົນຈະເປັນຜ້ດາເນີນຕາມຂັ້ນຕອນຂອງກົດ ໝາຍ ເພຶ່ອນາເອົາຜ້ກະທາຜິດມາລົງໂທດ. ໃນ ສປປ ລາວ ບຸກຄົນ,ນິຕິບຸກຄົນໃດຈະມີຄວາມຮບຜິດຊອບ ທາງອາຍາ ແລະ ຈະຖກລົງໂທດທາງອາຍາໄດ້ກໍຕໍ່ເມ່ຶອບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນນັ້ນ ຫາກມີການກະທາເປັນ ອນຕະລາຍຕໍ່ສງຄົມ. ຊຶ່ງໄດ້ການົດໄວ້ໃນປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ແລະ ກົດໝາຍສະບບອຶ່ນທີຶ່ໄດ້ການົດການ ກະທາຜດິ ທາງອາຍາ ແລະ ໂທດ ເມຶອ່ ໄດມ້ ຄີ າຕດສນິ ຂອງສານທ່ີຶໃຊ້ຢາ່ ງເດດຂາດ. ໃນການຄາດຕະກາທີ່ຶມີການເຂົ້ັາຮ່ວມກະທາຜິດໂດຍເຈດຕະນາແຕ່ ສອງຄົນ ຂຶ້ັນໄປສ່ວນຫາຍ ແມ່ນມີການວາງແຜນ ແລະ ມີການແບ່ງໜ້າທີ່ຶຄວາມຮບຜດິ ຊອບກນມາກ່ອນແລ້ວ ຈຶ່ງທາການລົງມເຮດໃຫ້ ຜ້ອຶ່ນເສຍຊີວິດ. ດັ່ງນ້ັນ, ເມ່ຶອມີການຄາດຕະກາເກີດຂຶັ້ນແລ້ວ ສິຶ່ງທີຶ່ສາຄນທີຶ່ສຸດແມ່ນຜ້ດາເນີນຄະດີອາຍາ ຕ້ອງສາມາດໄຈ້ແຍກອົງປະກອບຂອງການກະທາຜິດໃຫ້ໄດ້. ໃນການກະທາຜິດສະຖານຮ່ວມກນຄາດຕະກາ ສິ່ຶງທີຶ່ຫຍຸ້ງຍາກສບສົນກໍຄການລະບຸຕົວຜ້ກະທາຜິດໃຫ້ໄດ້ໂດຍໄວ, ຈະສາມາດເຮດໄດ້ແນວນ້ັນກໍຕ້ອງອາໄສ ເຄ່ຶອງມທີຶ່ດີທີຶ່ສຸດກໍຄກົດໝາຍຕ້ອງມີການບນຍດໃຫ້ມີຄວາມຊດເຈນ ແລະ ເຂົັ້າໃຈງ່າຍໃນທຸກຖ້ອຍຄາ. ດງັ່ ນນ້ັ , ການຊ່ວຍໃຫ້ຜດ້ າເນນີ ຄະດີສາມາດຈາແນກອົງປະກອບຂອງການກະທາຜິດໃນສະຖານການຮ່ວມກນ ກະທາຜິດໃນສະຖານການຄາດຕະການີັ້ ເຖິງວາ່ ຜ້ທີຶເ່ ຂັາ້ົ ຮ່ວມໃນການກະທາຜິດຈະມີບດົ ບາດແຕກຕ່າງກນບ່ໍວ່າ 30

ຈະເປັນຕົວການທີ່ຶເປັນຜ້ວາງແຜນ, ຈດຕ້ັງ ແລະ ບນຊາການກະທາຜິດ, ຜ້ປະຕິບດທີຶ່ເປັນຜ້ລົງມກະທາຜິດ ໂດຍກົງ, ຜຍ້ ຍຸ ົງເປນັ ຜຍ້ ແຸ ຍທ່ ່ີຶເປັນຜ້ປຸກລະດົມ, ຊກຸຼ ຍຜ້ ອ້ ນຶ່ ໃຫກ້ ະທາຜດິ ແລະ ຜສ້ ມົ ຮ້ຮວ່ ມຄດິ ທໄ່ຶີ ດໃ້ ຫ້ການ ຊວ່ ຍເຫອ ຫ ໃຫ້ຄາໝ້ັນສນຍາລ່ວງໜ້າວ່າ ຈະຊຼຸກເຊ່ຶອງ, ປກົ ປດິ ຜ້ກະທາຜິດ, ພາຫະນະ, ອຸປະກອນໃນການ ກະທາຜິດ, ຈະລບົ ລາ້ ງຮອ່ ງຮອຍຂອງການກະທາຜດິ ຫ ຊກຼຸ ເຊອ່ຶ ງສິງຶ່ ຂອງທ່ຈີຶ ະໄດ້ມາຈາກການການກະທາຜິດ ແລ້ວກໍຕາມກໍຈະສາມາດເຮດໃຫ້ການເຄຶ່ອນໄຫວດາເນີນຄະດີອາຍາຂອງຜ້ດາເນີນຄະດີນ້ັ ນເປັນໄປໄດ້ຢ່າງ ສະດວກ ແລະ ຮບປະກນຄວາມຍຸຕິທາຕ້ັງແຕ່ຂ້ັນການສບສວນ-ສອບສວນຂອງອົງການສບສວນ-ສອບສວນ, ການສັ່ງຟ້ອງຂ້ັຶນສານຂອງອົງການໄອຍະການໄປຈົນຮອດການພຈິ າລະນາຕດສິນຂອງສານ. ການຮ່ວມກນກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາ ແມນ່ ຖກການດົ ໃຫເ້ ປນັ ຄວາມຜດິ ຕາມກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2005, ມາດຕາ 88 ວກ 2 ແລະ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ປີ 2017, ມາດຕາ 188 ວກ 2. ການຮ່ວມກນ ກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາ ແມ່ນຖຫກການດຽວຄການກະທາຜິດອຶ່ນໆ ໄດ້ໄຈ້ແຍກການກະທາຜິດໃສ່ 4 ອົງປະກອບຂອງການກະທາຜດິ ຄ: ແຍກໃຫ້ເຫນເຈ້ົັາກາຂອງການກະທາຜິດກຄໍ ຕວົ ການ, ຜ້ປະຕິບດ, ຜ້ຍຸຍົງ ແລະ ຜສ້ ົມຮ້ຮວ່ ມຄດິ ຕອ້ ງເປັນຜທ້ ່ີມຶ ີອາຍຸກະສຽນທາງອາຍາ 15ປີ ຂຶ້ັນໄປ ແລະ ມີສະຕິສາປະຊນຍະສົມບນ, ບໍ່ເປນັ ຄົນບາ້ ເສຍຈດິ , ດາ້ ນອດຕະວໄິ ສ ແມນ່ ເຈດຕະນາຂອງພວກກ່ຽວທເ່ຶີ ຮດໃຫ້ຜ້ອ່ຶນເສຍຊີວິດ, ດ້ານພາວະ ວິໄສກໍຄພຶດຕິກາຕ່າງໆຂອງພວກກ່ຽວທີຶ່ສະແດງອອກສ່ພາຍນອກທີຶ່ເຮດໃຫ້ມີການຄາດຕະກາເກີດຂຶັ້ນ ແລະ ດ້ານວດຖຼຸກາ ກໍຄຊີວິດຂອງບຸກຄົນອຶ່ນ, ສ່ວນການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮ່ວມກະທາຜິດໃນການຄາດຕະກາແມ່ນ ສານເປັນຜ້ວາງໂທດໃສ່ໃນຂອບເຂດຂອງມາດຕາກົດໝາຍທີ່ຶການົດໂທດໃສ່ການກະທາຜິດນັ້ນ ຊຶ່ງການວາງ ໂທດນ້ນັ ສານຕ້ອງອີງຕາມລກສະນະ ແລະ ລະດບຄວາມເປັນອນຕະລາຍຕໍສ່ ງຄົມຂອງການກະທາຜິດ, ບຸກຄະ ລິກກະພາບຂອງຜ້ກະທາຜິດ ແລະ ສາເຫດທີຶ່ພາໃຫ້ມີການຫຼຸດຜ່ອນ ຫ ເພີຶ່ມຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມການວາງໂທດຍງມີຂໍ້ຈາກດຄການວາງໂທດຕ້ອງວາງໂທດຕາມຂອບເຂດຂອງກົດໝາຍ ການົດໄວ້ເທົ່ັານ້ັນ. ການວາງໂທດສງກວ່າຕາມຂອບເຂດທີຶ່ກົດໝາຍການົດແມ່ນບໍ່ໄດ້ ຫ ຕໍ່າກວ່າກົດໝາຍ ການົດໄວ້ກໍບໍ່ໄດ້ ຍົກເວັ້ນການົດໄວ້ສະເພາະຄບາງກໍລະນີບາງສະຖານການກະທາຜິດກົດໝາຍສາມາດການົດ ຫ ບອກວ່າສາມາດວາງໂທດຕ່ໍາກວ່າກົດໝາຍການົດໄວ້. ນອກຈາກນັ້ນ, ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຮ່ວມມກນ ກະທາຜິດຍງຕ້ອງອີງໃສ່ມາດຕາ 71 ການວາງໂທດໃສ່ຕົວການ, ມາດຕາ 72 ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ປະຕິບດ, ມາຕາດ 73 ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ຍຸຍົງ ແລະ ມາດຕາ 74 ການວາງໂທດໃສ່ຜ້ສົມຮ້ຮ່ວມຄິດຂອງປະມວນກົດ ໝາຍອາຍາ ດັ່ງນ້ັນ, ຖ້າການການົດເນ້ັອໃນລະບຸຕົວຜ້ກະທາຜິດຫາກຖກຕ້ອງແລ້ວກໍຈະເຮດໃຫ້ການວາງ ໂທດນັ້ນຖກຕ້ອງສອດຄ່ອງກບພຶດຕິກາການກະທາຜິດຕົວຈິງ ແລະ ເປັນໄປຕາມຈຸດປະສົງໃນການຄົັ້ນຫາ ຄວາມຈິງຂອງການດາເນນີ ຄະດີອາຍາ. 5.2 ຂສໍ້ ະເໝີ ຈາກການສຶກສາຄົັ້ນຄວ້າກ່ຽວກບການຮ່ວມກນກະທາຜິດທາງອາຍາ ສຶກສາກໍລະນີ: ການຄາດຕະ ກາ ໂດຍໄດ້ສຶກສາກົດໝາຍ, ແນວຄິດທິດສະດີ, ຄາສາພາດຈາກຜ້ປະຕິບດຕົວຈິງ ແລະ ເພຶ່ອເປັນແນວທາງ ໃນການປະຕິບດຕົວຈິງ ເພ່ຶອເຮດໃຫ້ກົດໝາຍມີຄວາມຊດເຈນຂຶ້ັນ ຈຶ່ງມີຂໍ້ສະເໜີປັບປຸງກ່ຽວກບການຮ່ວມ ກນຄາດຕະກາ ດງ່ັ ນັີ້: 31

1. ປັບປຸງກົດໝາຍໃນການການົດເຄ່ຶອງໝາຍ ແລະ ນິຍາມຂອງການຮ່ວມກນກະທາຜິດອອກມາ ແລະ ອະທບິ າຍຢ່າງລະອຽດ. 2. ຄວນການົດໃຫ້ວາງຫກການລວມຂອງການວາງໂທດໃສ່ຜ້ທີຶ່ຮ່ວມກນກະທາຜິດທາງອາຍາໃນ ສະຖານຄາດຕະກາໃຫເ້ ຫນເປນັ ສດສ່ວນຊດເຈນຕາມແບບກດົ ໝາຍຂອງປະເທດໄທ. 3. ຄວນການົດອດຕາໂທດປັບໃໝໃນສະຖານຄາດຕະກາບໍ່ໃຫ້ສງເກີນລາຍຮບສະເລ່ຍຂອງ ປະຊາຊນົ ລາວ. 32

ເອກະສານອາ້ ງອງີ ເອກະສານພາສາລາວ ສະພາແຫ່ງຊາດ ສປປ ລາວ. (2017). ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ສະບບເລກທີ 26/ສພຊ, ລງົ ວນ ທີ 17 ພຶດສະພາ 2017 ສະພາແຫ່ງຊາດ ສປປ ລາວ. ( 2017). ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ ສະບບປັບປຸງ ເລກທີ 37/ສພຊ, ວນທີ 14 ພະຈກິ 2017 ສະພາແຫ່ງຊາດ ສປປ ລາວ. ( 2005 ). ກົດໝາຍອາຍາ ສະບບເລກທີ 12 /ສພຊ, ວນທີ 09 ພະຈກິ 2005 ສະພາແຫ່ງຊາດ ສປປ ລາວ. ( 2008 ). ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈດຕັ້ງປະຕິບດຄ າຕ ດສິນ ຂອງສານ. ຄາສ່ງັ ຂອງນາຍຍກົ ລດຖະມນົ ຕີ ( 2011 ໜ້າທີ 2-3) ສຸດຕາ ຈອມມະນີຈນ. ( 2005). ປື້ມກດົ ໝາຍອາຍາພາກທົັວ່ ໄປ. ວຽງວໄິ ລ ທ່ຽງຈນໄຊ. ( 2010). ປມື້ ອາຍາສະເພາະ ເຫັ້ມ I ວິທະຍານິພົນປະລິນຍາໂທນິຕິສາດ ນາງ ປາຖະໜາ ສຸພນເພງ ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ ປີ 2014 ໃນຫວົ ຂ້ໍ: ການຮ່ວມກນກະທາຜດິ ສະຖານການຄ້າຢາເສບຕິດ. ເອກະສານເຊ ຶ່ອມຊ ມມະຕິກອງປະຊຼຸມໃຫຍ່ຄ ັ້ງທີ່ຶ X ຂອງພ ກປະຊາຊົນປະຕິວ ດລາວ ( 2016:11-18 ) ເອກະສານພາສາໄທ ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາຂອງປະເທດໄທ ( 1956 ) ສົມຍດົ ຈນທຣະສມົ ບດ ( 1995 ) ດຣ ກຽດຂະຈອນ ວດຈະນະສະຫວດດີ, (2008) ຄາອະທິບາຍກດົ ໝາຍອາຍາ ພາກ 1 ບົດບນຍດ ທ່ັວົ ໄປ ສຈ. ດຣ. ທະວກີ ຽດ ມີນະກະນດິ , 2008, P121 ບົດວທິ ະຍານິພົນນຕິ ສິ າດ ທ່ານຈດິ ຕິ ຈະເລີນສາ່ໍ ຄະນະນິຕິສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລທາມະສາດ ໃນ ຫວົ ຂ້:ໍ ຕົວການ ແລະ ຜສ້ ະໜບສະໜນ. ວິທະຍານິພົນນິຕິສາດມະຫາບ ນດິດ ສາຂາກົດໝາຍອາຍາ ຂອງທ່ານ ເອກະພົນບາລຸງພົນ ມະຫາວທິ ະຍາໄລທາມະສາດ ປີ 2010 ໃນຫວົ ຂໍ:້ ຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາຂອງຕົວການ ແລະ ຜ້ຮ່ວມມ ກະທາຜິດ. ເອະສານພາສາຫວຽດນາມ ປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ ສສ ຫວຽດນາມ ( 2015 ) 33

ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ ສານປະຊາຊົນນະຄອນຫວງວຽງຈນ ເລກທີ 300/ຂຕ.ອ ຄະນະສານອາຍາຂັ້ນຕົັ້ນ ລົງວນທີ 3 ພດຶ ສະພາ 2018 ຄາຕດສນິ ຄະນະສານອາຍາຂອງສານປະຊາຊນົ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ ປະກອບດວ້ ຍ: ທ່ານ ສົມບດ ລາດສະວງົ ປະທານ ທາ່ ນ ກາບແກວ້ ແກວ້ ມະນີ ຄະນະ ທ່ານ ບນຸ ຊ ວລິ ະພົນ ຄະນະ ນ່ັງພອ້ ມດ້ວຍ ທາ່ ນ ນາງ ອາໄພ ມະນວີ ນ ຈາ່ ສານ ຊ້ອງຫນ້າ ທ່ານ ເທບອາລຸນ ກິດສະລາດ ຜ ້ຕາງຫນ້າຫົວຫນ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ. ໄດ້ເປີດປະຊຼຸມສານຂນ້ັ ໃນວນທີ 3 ພຶດສະພາ 2018, ເວລາ 10 ໂມງ, ຕອນ ເຊັາ້ົ , ຢ່ທ່ຶີຫ້ອງປະຊຸຼມ ສານ ຂອງສານປະຊາຊົນ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ ເພອ່ຶ ພິຈາລະນາຄະດີອາຍາ ເລກທີ 836/ຂຕ.ອ, ລງົ ວນທີ 27 ຕຸລາ 2017. ລະຫວາ່ ງ ຫົວຫນ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊນົ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ....................................ໂຈດ. ທາ້ ວ ຄາ , ອາຍຸ 29 ປີ, ເຊອ້ັ ຊາດ ລາວ, ສນຊາດ ລາວ, ອາຊີບ ຄ້າຂາຍ, ປະຈບຸ ນຢ່ບ້ານ ຊ້າງຄ້. ເມອງ ໄຊທານ,ີ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ....................................................................ໂຈດທາງແພງ່ . ທ້າວ ແດງ, ອາຍຸ 24 ປ,ີ ເຊອ້ັ ຊາດ ລາວ, ສນຊາດ ລາວ, ອາຊີບ ກາມະກອນ, ປະຈຸບນຢບ່ ້ານ ດງົ ໂດກ,ເມອງ ໄຊທານ,ີ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ.........………………………………………….............ຈາເລີຍ 1 ນາງ ຂຽວ, ອາຍຸ 19 ປີ, ເຊັ້ອຊາດ ລາວ, ສນຊາດ ລາວ, ອາຊີບ ນກສຶກສາ, ປະຈຸບນບ້ານ ດົງ ໂດກ ເມອງ ໄຊທານ,ີ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ……………………………………………..ຈາເລີຍ 2 ຖກຫາວ່າ: ການຄາດຕະກາ ແລະ ການທາລາຍຫກຖານ. ຖກກກຕົວ: ວນທີ 28 ເມສາ 2017. ສະຖານທີ່ຶກກຂງ: ຄ້າຍຄມຸ ຂງ ຫ້ອງຕາຫວດ. 34

ສານ ໃນນາມ ສາທາລະນະລດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ອງິ ຕາມ ສດິ ແລະ ຫນາ້ ທີ່ຶ ຂອງສານຕາມກດົ ຫມາຍວ່າດ້ວຍສານປະຊາຊນົ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ; ໄດ້ແຈ້ງຊຶ່ ແລະ ນາມສະກຸນຂອງຄະນະສານ, ຈ່າສານ, ຜ້ຕາງຫນ້າຫົວຫນ້າອົງການໄອຍະການ ປະຊາຊນົ ໃຫ້ໂຈດທາງແພງ່ ແລະ ພວກຈາເລີຍຊາບແລ້ວ; ໄດແ້ ຈງ້ ສິດໃນການຄ້ານຕົວຄະນະສານ, ຈ່າສານ, ຜຕ້ າງຫນ້າຫົວຫນ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ ໃຫໂ້ ຈດທາງແພ່ງ ແລະ ພວກຈາເລຍີ ຊາບແລ້ວ; ໄດແ້ ຈງ້ ສດິ ໃນການຕໍສ່ ຄ້ ະດີໃຫໂ້ ຈດທາງແພງ່ ແລະ ພວກຈາເລີຍຊາບແລ້ວ; ໄດ້ຟັງຄາສັ່ງຟ້ອງຂອງ ຫົວຫນາ້ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊນົ ນະຄອນຫວງວຽງຈນແລວ້ ; ໄດ້ຟັງຄາສ່ັງຟອ້ ງຂອງຫົວຫນາ້ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ນະຄອນຫວງວຽງຈນແລ້ວ; ໄດຟ້ ງັ ຄາໃຫກ້ ານຂອງໂຈດທາງແພງ່ ແລະ ພວກຈາເລີຍໃນທ່ປີຶ ະຊຼມຸ ສານແລ້ວ; ໄດ້ຟງັ ຄາຖະແຫງຂອງຫວົ ຫນ້າອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ນະຄອນຫວງວຽງຈນແລວ້ ; ໄດ້ຟັງຄາໃຫ້ການເທອຶ່ ສຸດທ້າຍຂອງພວກຈາເລຍີ ແລວ້ . ເນອັ້ ຄະດີ ເຫນຕາມເນ້ັອໃນຄາຖະແຫງຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ນະຄອນຫວງວຽງຈນ ສະບບເລກທີ 939/ອຍກ. ລົງວນທີ 10 ຕຸລາ 2017 ກ່າວວ່າ: ໃນຊ່ວງປີ 2012 ທ້າວ ແດງ ແລະ ນາງ ຂຽວ ໄດ້ພົວພ ນຄົບກ ນແບບບ່າວສາວ(ແຟນກ ນ), ຕົກມາຮອດ ປີ 2014 ນາງ ຂຽວ ໄດ້ລົງມາຮຽນຕໍ່ຢ່ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ(ດົງໂດກ) ທຶ່ີນະຄອນຫວງວຽງຈນ ແລະ ຜ້ກ່ຽວໄດ້ອາໄສພກເຊົາຢ່ຫໍພກຊີເກມ, ສວ່ ນທາ້ ວ ແດງ ແມ່ນຮຽນຢວ່ ິທະຍາໄລເຊດຖາບລໍ ິຫານທຸລະກດິ ແຕພ່ ວກກຽ່ ວທງສອງຍງຕິດຕໍ່ພວົ ພນກນຢ່ ຕະຫອດ, ເມອ່ຶ ທາ້ ວ ແດງ ຮຽນຈົບແລວ້ ກໍໄ່ ດໄ້ ປເຮດວຽກເປັນຊ່າງໄຟຟ້າຢທ່ ີຶ່ໂຮງແຮມອິນແປງ ໄດ້ເງິນເດອນ ຈານວນ 1.800.000 ກີບ/ຕໍ່ເດອນ, ຕົກມາຮອດວນທີ 28/3/2017 ນາງ ຂຽວ ໄດ້ເລຶ່ີມຮ້ຈກກບທ້າວ ພດ ຜ່ານທາງອິນເຕີເນດ(ວີແຊດ) ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄດ້ມີການພົວພນໄປຮບເອົານາງ ຂຽວ ໄປຫິັ້ນນາ ຜ້ກ່ຽວຈານວນສອງຄ້ັງຄ: ຄັ້ງທີຫນຶງ່ ໃນວນທີ 28/3/2017 ເວລາ 21 ໂມງ ທາ້ ວ ພດ ໄດ້ຂບຂີ່ຶລົດເລກຊດສີ ປອນທອງໄປຮບນາງ ນາງ ຂຽວ ຢຫ່ ພໍ ກຊີເກມແລວ້ ກ່ໍພາກນໄປຊດປມຸ ເປືາ້ົ ຢທ່ ີຶ່ຂ້າງຫພໍ ກຊີເກມ ພຮໍ ອດເວລາ 22 ໂມງ ທາ້ ວ ພດ ກໄໍ່ ດ້ໄປສົງ່ັ ນາງ ຂຽວ ຢ່ຫພໍ ກ; ຄັງ້ ທສີ ອງໃນວນທີ 31/3/2017 ເວລາ 15 ໂມງ 30 ນາທີ ທ້າວ ພດ ໄດ້ຂບຂີ່ຶລົດຕ້ຮຸນໄດສີປອນເທົັ່າໄປຮບເອົານາງ ຂຽວ ຢ່ຫໍພກຊີເກມອີກ ຈາກນັ້ນພວກກ່ຽວກໍ່ໄດ້ ພາກນໄປກິນປີື້ງເປັດຢ່ທີຶ່ຮ້ານອາຫານຕັ້ງຢ່ບ້ານ ຫນອງຫນ່ຽງ ເມອງໄຊເຊດຖາ ແລ້ວໄດ້ພາກນດ່ຶມເບຍ ຫມົດຈານວນ 8 ແກ້ວ, ຮອດເວລາ 20 ໂມງ ທ້າວ ພດ ຈ່ຶງໄດ້ຂບຂີຶ່ລົດຕ້ຄນດ່ັງກ່າວພານາງ ຂຽວ ໄປປ່ຽນ ເອົາລົດເລກຊດສີປອນທອງຢ່ທີຶ່ຮ້ານຂາຍລດົ ເອັ້ອຍຂອງຜ້ກຽ່ ວຕງ້ັ ຢ່ບ້ານ ດາ່ ນຊ້າງ, ເມອງ ໄຊທານີ, ຫງຈາກ ປ່ຽນລົດແລ້ວໄດ້ພານາງ ຂຽວ ໄປຫິ້ັນຕໍ່ຢ່ຮ້ານວິນເວດ ແລ້ວໄດ້ພາກນດຶ່ມເບຍຫມົດ ຈານວນ 15 ແກ້ວ 35

ຮອດເວລາ 21 ໂມງ ຮ້ານກໍ່ໄດ້ປິດ ແລະ ນາງ ຂຽວ ກໍ່ເມົາຜ້ກ່ຽວຈຶ່ງບອກໃຫ້ທ້າວ ພດ ໄປສົ່ັງຢ່ທີ່ຶຫໍພກ ຊີເກມ, ແຕ່ໃນເວລາທີ່ຶນ່ັງລົດມານາງ ຂຽວ ແມ່ນໄດ້ນອນມານາລົດຍ້ອນຜ່ກ່ຽວມີອາການເມົາພໍຂບຂີ່ຶລົດມາ ຮອດບ້ານພກ ຕ້ັງຢ່ບ້ານ ພະຂາວ ເມອງ ໄຊທານີ, ທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄດ້ພານາງ ຂຽວ ແວ່ເຂົ້ັາບ້ານພກດ່ັງກ່າວ ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ກໍ່ໄດ້ມາດຶງເອົາແຂນຂອງນາງ ຂຽວ ລົງຈາກລົດແຕ່ນາງ ຂຽວ ບໍ່ຍອມລົງລົດ ຕໍ່ມາທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄດ້ຈບເອົາໂທລະສບຂຶັ້ນມາໂທ ໃນຂະນະນ້ັນນາງ ຂຽວ ຈ່ຶງໄດ້ສວຍໂອກາດລົງຈາກລົດແລ້ວແລ່ນໄປ ຊອກຫາໃຫ້ຄົນແຖວນ້ັນຊ່ວຍເຫອຜ້ກ່ຽວແຕ່ບໍ່ເຫນຄົນ ນາງ ຂຽວ ຈຶ່ງໄດ້ແລ່ນໄປທາງເບ້ັອງຂວາຂອງບ້ານ ພກ ແຕ່ເປັນທາງຕນຜ້ກ່ຽວຈ່ຶງໄດ້ແລ່ນກບຄນມາພໍດີເຈີທ້າວ ພດ ແລ້ວທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄດ້ດຶງແຂນນາງ ຂຽວ ເຂົັ້າຫ້ອງນອນຂອງບ້ານພກແຕ່ບໍ່ຈຶ່ເບີຫ້ອງ ໃນເວລານັ້ນນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ແລ່ນເຂົ້ັາໄປໃນຫ້ອງນໍ້າເເຕ່ປະຕ ຫ້ອງນໍ້າລອກກອນບໍ່ໄດ້ ທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄດ້ໄປດຶງແຂນນາງ ຂຽວ ອອກມາແລ້ວກໍ່ເອົາກາປັ້ືນຂອງຜ້ກ່ຽວຕີໃສ່ ທ້ອງຂອງນາງ ຂຽວ ຈານວນ 2 ບາດ ຈົນເຮດໃຫ້ນາງ ຂຽວ ບໍ່ສາມາດຊ່ວຍເຫອຕົນເອງໄດ້ ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ກໍ່ໄດ້ກຸມແກ້ເສ້ັອຢດແຂນຍາວຄໍມົນສີຂາວ ແລະ ໂສ້ງຂາສ້ັນສີດາຂອງນາງ ຂຽວ , ຫງຈາກນ້ັນກໍ່ໄດ້ ຂັມົ່ ຂນນາງ ຂຽວ ຈນົ ສາເລດ 2 ຄັ້ງ ແລະ ໄດ້ນອນຢ່ທຶ່ີບ້ານພກດງ່ັ ກ່າວ, ຮອດເວລາ 6 ໂມງເຊົ້ັາພວກກ່ຽວກໍ່ ໄດພ້ າກນຕນຶ່ ນອນ ແລ້ວທ້າວ ພດ ໄດ້ບອກກບນາງ ຂຽວ ວາ່ ບໍ່ຕອ້ ງເວາັ້ົ ເລຶ່ອງດງັ່ ກ່າວທີຶ່ເກີດຂ້ຶັນໃຫ້ໃຜຮ້ ຖ້າ ເວາັົ້ ແມ່ນຈະເອົາລກນອ້ ງມາຈດການ, ມັ້ຕໍມ່ າໃນວນທີ 01 - 02/4/2017 ທ້າວ ພດ ກໍໄ່ ດ້ແຊດຂໍ້ຄວາມເຂົ້ັາວີ ແຊດໄປຫ້ນິັ ນານາງ ຂຽວ ແຕນ່ າງ ຂຽວ ກໍ່ໄດແ້ ຊດຕອບບາງຂໍ້ຄວາມເພາະບໍ່ຢາກຫຍງຸ້ ກຽ່ ວກບທ້າວ ພດ ອີກ ຕໍໄ່ ປ, ຫງຈາກນັນ້ ນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດລ້ ົບຊຶທ່ າ້ ວ ພດ ອອກຈາກການຕິດຕໍ່ທາງວີແຊດຂອງຜ້ກຽ່ ວ, ເມອຶ່ ເປັນເຊ່ນັ ນ້ັນຈຶ່ງເຮດໃຫ້ທ້າວ ພດ ບໍ່ພໍໃຈຈິຶ່ງໄດ້ໂທລະສບໄປຫານາງ ຂຽວ ຫາຍຄັ້ງແຕ່ນາງ ຂຽວ ກໍ່ບໍ່ຮບສາຍ ໂທລະສບ, ຮອດວນທີ 9/4/2017 ເວລາ 20 ໂມງ ທ້າວ ພດ ໄດ້ສົ່ັງຂໍ້ຄວາມໄປຫານາງ ຂຽວ ຂ່ວ່າຈະໄປເອົາ ຕົວນາງ ຂຽວ ພ້ອມທງຂ່ຈະເອົາຊີວິດ ແລະ ທ້າວ ພດ ກໍ່ໄດ້ບອກໃຫ້ນາງ ຂຽວ ອອກມາຫາຢ່ຫນ້າຫໍພກ ຊເີ ກມແຕ່ນາງ ຂຽວ ໄດ້ຕອບວ່າບ່ໍອອກໄປເພາະຜ່ກ່ຽວຢ້ານຄາເວ້ັົາທຶ່ີທ້າວ ພດ ຂັມົ່ ຂ,່ ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ຈຶ່ງ ໄດບ້ ອກກບນາງ ຂຽວ ອີກວາ່ ມັອ້ ່ຶນໃຫ້ກຽມໂຕຂໂໍ ທດໄວ້ກ່ອນເດີເພາະຈະເອົາລກນ້ອງໄປຈບຢ່ໃນສະພາບໃດ ກະຢ່າ. ເມຶ່ອຮ້ຄແນວນັ້ນນາງ ຂຽວ ກໍ່ຢ້ານພ້ອມທງເວົ້ັາໃຫ້ຫມ່ທີຶ່ຢ່ຫໍພກຟັງນໍວ່າຕົນຖກຂ່ຂ້າ, ຕໍ່ມາຮອດ ເວລາ 21 ໂມງ ນາງ ຂຽວ ຈ່ຶງໄດ້ໂທລະສບຫາທ້າວ ແດງ ແລ້ວບອກວ່າໃຫຜ້ ້ກ່ຽວໄປຢ່ນາແດ່ເພາະຖກຜ້ຊາຍ ຄົນຫນຶ່ງສົ່ັງຂໍ້ຄວາມຂົັ່ມຂ່ ແລະ ໂທລະສບມາຂ່ຈະເອົາຊີວິດ ແຕ່ນາງ ຂຽວ ບໍ່ໄດ້ບອກກບທ້າວ ແດງ ວ່າຜ້ ຊາຍຄົນດ່ັງກາ່ ວຊທ່ຶ າ້ ວ ພດ , ຈາກນັ້ນຮອດເວລາ 22 ໂມງ ທ້າວ ແດງ ຈ່ຶງໄດ້ຂບຂີຶ່ລດົ ຈກໂຄລາວຍຶີ່ຫໍ້ໂຊນາ ຕ້າໄປຮບເອົານາງ ຂຽວ ຢ່ຫໍພກຊີເກມແລ້ວກໍ່ພາມາບ່ອນເຮດວຽກທີຶ່ໂຮງແຮມອິນແປງ ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ຈ່ຶງໄດ້ສອບຖາມນາງ ຂຽວ ຮ້ວ່າຜ້ຊາຍຄົນດັ່ງກ່າວແມ່ນໃຜ ແລະ ເຄີຍມີຫຍງກນບໍ່ ແລ້ວນາງ ຂຽວ ຈຶ່ງໄດ້ ບອກຄວາມຈິງໃຫ້ທ້າວ ແດງ ຮບຮ້ວ່າຜ້ຊາຍຄົນດ່ັງກ່າວຊຶ່ທ້າວ ພດ ແລະ ເຄີຍຂົັ່ມຂນຜ້ກ່ຽວແຕ່ຖກທ້າວ ພດ ຂ່ວ່າບໍ່ໃຫ້ບອກເລ່ຶອງດ່ັງກ່າວທີຶ່ເກີດຂ້ັນໃຫ້ໃຜຮຖ້ ້າ ບໍ່ດ່ັງນ້ັນຈະເອົາລກນ້ອງມາຈດການ, ເມ່ຶອຮ້ຄແນວ ນ້ັນທ້າວ ແດງ ຈ່ຶງໄດ້ບອກໃຫ້ນາງ ຂຽວ, ໂທລະສບຫາທ້າວ ພດ ອອກມາເຄຍເວົ້ັາກນໃຫ້ມນແລ້ວ ແລະ ບ່ໍ ໃຫ້ມາຫຍຸ້ງກ່ຽວຕໍ່ກນອີກ, ພໍຮອດເວລາ 24 ໂມງ ທ້າວ ແດງ ໄດ້ເລີກວຽກແລ້ວກໍ່ພານາງ ຂຽວ ມາບ່ອນທີຶ່ ຜ້ກ່ຽວພກຢ່ທີຶ່ບ້ານ ຊຽງດາ ເມອງໄຊເຊດຖາ, ຮອດເວລາ ໐໐ ໂມງ 30 ນາທີ ຂອງວນທີ 10/4/2017 ທ້າວ ພດ ກໍ່ໄດ້ຂບຂີ່ຶລົດຕ້ສະຕາແລກສີປອນເທົາມາຫານາງ ຂຽວ ຢ່ທີ່ຶບ້ານ ຊຽງດາ ບ່ອນພກຂອງທ້າວ ແດງ ແຕ່ ນາງ ຂຽວ ໄດ້ບອກທ້າວ ແດງ ວ່າຜ້ກ່ຽວຈະເປັນຄົນໄປລົມເວົ້ັາກບທ້າວ ພດ ເອງເພາະຢ້ານທ້າວ ພດ ແລະ ທ້າວ ແດງ ມີເລ່ຶອງກນ, ຈາກນ້ັນນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ໄປຢນລົມກບທ້າວ ພດ ຢ່ທີ່ຶຫນ້າປະຕຮົ້ັວຫນ້າບ້ານ ແລະ 36

ໃນຂະນະນນ້ັ ທ້າວ ພດ ໄດ້ບອກໃຫນ້ າງ ຂຽວ ຂຶ້ັນລົດຕ້ ທາ້ ວ ພດ ຈງ່ຶ ໄດດ້ ຶງແຂນຂອງນາງ ຂຽວ ເພຶ່ອໄປຂຶັ້ນ ລົດ, ໃນເວລານັ້ນທ້າວ ແດງ ໄດ້ເຫນເຫດ ການຈຶ່ງແລ່ນມາຫາແລ້ວເວົັ້າຮ້າຍ ບອກໃຫ້ທ້າວ ພດ ກບບ້ານ ເພາະມນເດິກແລ້ວ, ແຕ່ທ້າວ ພດ ໄດ້ຖາມ ຄນວ່າ: ມຶງແມ່ນໃຜ ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ໄດ້ລົງມເອົາກາປັື້ນຂອງ ຜ້ກ່ຽວຕີໃສ່ຄໍຂອງທ້າວ ແດງ ຈານວນ 1 ບາດ ຈົນເຮດໃຫ້ທ້າວ ແດງ ລົ້ັມລົງພັ້ນ, ຈາກນັ້ນ ທ້າວ ພດ ໄດ້ ຍ່າງກບໄປເອົາມີດຢ່ລົດຂອງຜ້ກ່ຽວ ເພຶ່ອເອົາມາທາຮ້າຍຮ່າງກາຍທ້າວ ແດງ, ແຕ່ທ້າວ ແດງ ຫຽວເຫນທ້າວ ພດ ໄປເອົາມດີ ທ້າວ ແດງ ຈ່ງຶ ຈບແຂນນາງ ຂຽວ ແລ່ນໄປລີັ້ຢ່ດ້ານຫງເຮອນ ພອ້ ມທງຈບກ້ອນບ໋ອກປພັ້ນ 6 ລ່ຽມ 1 ກ້ອນໄປນາ, ສ່ວນທ້າວ ພດ ໄດ້ຈບມີດແລ່ນຕາມໄປ, ເມ່ຶອແລ່ນໄປໃກ້ຈະຮອດຫ່າງກນປະມານ 1 ແມດທ້າວ ແດງ ໄດ້ດຶກກ້ອນບ໋ອກໃສ່ຖກເອີກທ້າວ ພດ ຈົນລົັ້ມລົງກບພ້ັນ, ແຕ່ມຍງຈບມີດຢ່, ທ້າວ ແດງ ຈຶງ່ ເອາົ ກາ້ ນຟອຍຕີໃສມ່ ພ້ອມທງເຕະແຂນຂອງທາ້ ວ ພດ ເຮດໃຫ້ມີດຫດຸຼ ອອກຈາກມຂອງທ້າວ ພດ ຈາກນັ້ນ ທ້າວແດງ ກໍ່ໄດ້ເຂ້າົັ ໄປຕຫີ ນາ້ ທາ້ ວ ພດ ຈານວນ 01 ບາດ ແລວ້ ທ້າວ ພດ ໄດດ້ ງຶ ຄໍເສອ້ັ ຂອງທ້າວ ແດງ ລົງມາ ແລ້ວທງສອງຄົນກໄໍ ດ້ປ້ໍາຕີກນ, ໃນເວລາຕີກນນັ້ນ ທ້າວ ແດງ ແມ່ນຢ່ຂ້າງລຸ່ມ ຊຶ່ງທ້າວ ພດ ໄດ້ເອົາກາປັື້ນຕີ ຫນ້າທາ້ ວ ແດງ 03 ບາດ ຈຶ່ງເຮດໃຫທ້ ້າວ ແດງ ສບ້ ໍໄ່ ຫວ ຍ້ອນທ້າວ ແດງ ໂຕນ້ອຍກວ່າທ້າວ ພດ. ຈາກນັ້ນ ທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງໃຫ້ນາງ ຂຽວ ມາຊ່ວຍ ຊຶ່ງນາງ ຂຽວ ໄດ້ຈບເອົາກ້ອນບ໋ອກມາທຸບໃສ່ຫົວຂອງທ້າວ ພດ 02 ບາດເຮດໃຫ້ຫວົ ແຕກ, ຈາກນນ້ັ ທາ້ ວ ແດງ ໄດ້ຫຽວເຫນມດີ ຈຶ່ງຈບເອົາມດີ ແທງຫນາ້ ເອິກຂອງທ້າວ ພດ 03 ບາດ ແທງຄໍ 05 ບາດ ແລະ ແທງຫົວ 02 ບາດ ລວມທງໝົດທີຶ່ໄດ້ເອົາມີດແທງໃສ່ທ້າວ ພດ ຈາ ນວນ 10 ບາດ ຫງຈາກນັ້ນທ້າວ ພດ ໄດ້ຄ່ອຍໆໝົດແຮງຫາຍໃຈ ແລະ ເສຍຊີວິດຄາທ່ີຶຢ່ໃນສະຖານທີເກີດ ເຫດ ຕອນເວລາ 1 ໂມງ ຂອງວນທີ 10/04/2017, ພາຍຫງທ້າວ ພດ ເສຍຊີວິດແລວ້ ທ້າວ ແດງ ກໍ່ໄດ້ວາງ ມີດຖີ້ັມແລ້ວກໍ່ແລ່ນໄປປອບຂວນນາງ ຂຽວ ໂດຍຜ້ກ່ຽວເວົັ້າວ່າບໍ່ເປັນຫຍງປອດໄພແລ້ວບໍ່ໃຫ້ສຽງດງເພາະ ຄົນອ່ຶນຈະໄດ້ຍິນ ແນວຮ້ເຫດການດ່ັງກ່າວເກີດຂ້ັນແນວນັ້ນທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງຄິດຢ້ານຄົນອ່ຶນຈະມາພົບເຫນຈງຶ່ ໄດ້ຕດສິນໃຈບອກນາງ ຂຽວ ໄປຄົ້ັນເອົາຖົງຢາງໃນຫ້ອງນອນຂອງແມ່ບ້ານບອ່ ນຜ້ກ່ຽວເຮດວຽກມາໃສ່ຊາກ ສົບຂອງທ້າວ ພດ ແລະ ນາງ ຂຽວ ກ່ໍຢ້ານວາ່ ຜ້ກ່ຽວຈະມີຄວາມຜດິ ເຊັ່ນດຽວກນ ຈຶງ່ ຕດສິນໃຈໄປຄ້ັົນເອົາຖົງ ຢາງຢ່ໃນຫ້ອງນອນຂອງແມ່ບ້ານຕາມທີຶ່ທ້າວ ແດງບອກແລ້ວ ກໍ່ໄດ້ເອົາຖົງຢາງມາສຸບໃສ່ຊາກສົບທ້າວ ພດ, ແຕ່ກໍ່ຍງປົກຫຸ້ມບ່ໍຫມົດຍງສ່ວນຂາຂອງ ທ້າວ ພດ ຈາກນ້ັນທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງໄປເອົາລໍ້ເຫກຢ່ເຮອນທີຶ່ກາລງ ກໍ່ສ້າງໃກ້ຄຽງມາໃສ່ຊາກສົບ ເພ່ຶອຈະເອົາສົບໄປຂຶ້ັນລົດຕ້ຂອງຜ້ເສຍຊີວິດແລ້ວກ່ໍເອົາໄປທາລາຍຖິ້ັມເພຶ່ອປົກ ປດິ ການກະທາຜດິ ໂດຍທຶ່ນີ າງ ຂຽວ ກຈໍ ບລຊໍ້ ່ວຍແລ້ວ ທາ້ ວ ແດງ ກໍອມຸ້ ຊາກສົບຂ້ັຶນໃສ່ລດົ , ຕມ່ໍ າທ້າວ ແດງ ແລະ ນາງ ຂຽວ ກ່ໍໄດ້ພາກນທາຄວາມສະອາດພາກນລ້າງເລອດຂອງຜ້ເສຍຊີວິດ ໂດຍໃຊ້ແຟບຖອກລົງພ້ັນ ແລ້ວກໍເອົານ້ໍາສີດລ້າງ, ແຕ່ກໍ່ຍງມີກິ່ຶນຄາວເລອດ ທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄປເອົາສີແດງ ຊຶ່ງເປັນສີທາເຮອນທີ່ຶຢ່ໃນສາງ ມາເທລົງພັ້ນເພຶອ່ ປົກປິດສີເລອດ ແລະ ກິ່ຶນຄາວເລອດ ແລ້ວຈຶ່ງລ້າງອີກເທຶ່ອຫນຶ່ງ, ຈາກນັ້ນທ້າວ ແດງ ກໍ່ຄິດ ຫາວິທີເອົາຊາກສົບໄປຖິ້ັມທາງເຫນອ ແລ້ວຜ້ກ່ຽວຈຶ່ງໄດ້ຊອກເອົາຊ້ວນເພ່ຶອຈະໄດ້ຂຸດຂຸມຟັງສົບ ແລະ ຊອກທິນເນີຢ່ສາງເຄ່ຶອງໄປນາຈານວນ 02 ລີດໃສ່ກະຕຸກ ເພ່ຶອໄປຈດເຜົາເຄຶ່ອງທີຶ່ເປື້ອນເລອດ ແລະ ຖົງຢາງ ໃສ່ຊາກສົບ, ຕໍ່ມາທ້າວ ແດງ ແລະ ນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ພາກນອາບນໍ້າປ່ຽນເຄ່ຶອງນຸ່ງໃໝ່ແລ້ວກໍ່ພາກນເກບເອົາ ເຄ່ຶອງເປ້ືອນເລອດ, ທິນເນີ ແລະ ຊ້ວນຂັ້ນໃສ່ລົດຕ້ເພຶ່ອບໍ່ໃຫ້ຄົນອຶ່ນຮ້, ສ່ວນມີດທ້າວ ແດງໄດ້ເອົາໄປແກະ ປ້າຍລົດທງສອງອອກເພຶ່ອບໍ່ໃຫ້ຄົນຮ້ ຈາກນ້ັນ ທ້າວ ແດງ ກໍ່ໄດ້ຄົັ້ນເອົາກະແຈລົດຢ່ໃນຖົງໂສ້ງຂອງຜ້ເສຍ ຊີວິດ,ພ້ອມທງເອົາສົບຂັ້ນໄປໃສ່ທ້າຍລົດຕ້ແລ້ວກໍ່ເອົາຜ້າປບ່ອນມາປົກຫຸ້ມສົບໄວ້ເພາະຍງເຫນຂາພ້ອ ມທງ ເອົາເບາະລົດເພຶ່ອບງຊາກສົບ, ຮອດເວລາ 01 ໂມງ 30 ນາທີ ທ້າວ ແດງ ກໍ່ໄດ້ຂບຂີຶ່ລົດຕ້ອອກໄປຈາກ 37

ສະຖານທເຶ່ີ ກີດເຫດພອ້ ມກບນາງ ຂຽວ ແລ້ວອອກໄປທາງບາ້ ນ ໂນນຄໍ້ ໄປຫາທາງບ້ານ ຫນອງຫນ່ຽງ ແລ້ວກໍ່ ໄດ້ຈອດລົດເພອຶ່ ໃຫ້ນາງ ຂຽວ ລງົ ໄປກດົ ເອາົ ເງນິ ຢຕ່ ້ເອທເີ ອມທະນາຄານການຄ້າ ຕ່າງປະເທດລາວ ໄດ້ເງິນຈາ ນວນ 200.000 ກີບ, ເມຶ່ອກົດເງນິ ແລວ້ ກໍໄ່ ດຂ້ ີຶ່ລົດອອກໄປທາງເລກ 13 ເຫນອແລວ້ ໄດ້ແວາ່ ໃສ່ນໍ້າມນລົດຢ່ ແຖວເຂດບ້ານ ສີເກີດ ຈານວນ 100.000 ກີບ ຈາກນ້ັນກໍ່ໄດ້ຂບລົດໄປເລັ້ອຍໆເພຶ່ອຊອກຫາບ່ອນຝັງສົບ, ຈົນຮອດເວລາ 4 ໂມງ ທ້າວ ແດງ ໄດ້ຂບລົດກາຍຂົວຫີນເຫີບມາໄດ້ປະມານ 10 ກິໂລແມ້ດ ຈຶ່ງໄດ້ເຫນມີ ທາງຮອ່ ມເບອ້ັ ງຂວາມ ຈຶ່ງໄດ້ລ້ຽວລົດເຂັົ້າໄປພໍຂບຂຶີ່ໄປໄດປ້ ະມານ 30 ຫາ 40 ແມດ ເຫນມຄີ ອງນ້ໍາບສ່ໍ າມາດ ຂບລົດໄປຕໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ຈອດລົດແລ້ວເຫນມີຮອຍຂຸມເກົ່ັາ ທ້າວ ແດງ ຈ່ຶງໄດ້ເອົາຊ້ວນໄປຂຸດແປງຂຸມໃຫ້ເປັນ ຮບສີຶ່ລ່ຽມໃຫ້ພໍດີຝັງສົບ ຈາກນ້ັນກໍ່ໄປດຶງລາກເອົາສົບຂອງທ້າວ ພດ ມາຝັງໂດຍຜ່ກ່ຽວບອກໃຫ້ນາງ ຂຽວ ເປີດໄຟສາຍໂທລະສບເຍອງໄຟໃຫ້ແລ້ວ ຜ້ກຽ່ ວກໍ່ເອາົ ສົບລງົ ໃສ່ຂຸມ ຈາກນ້ນັ ກດໍ່ ຶງຖົງຢາງທຶ່ີໃສ່ສົບອອກ ແລະ ທ້າວ ພດ ກໍ່ໄດ້ຈົກເອົາໂທລະສບທີ່ຶຢ່ໃນຖົງໂສ້ງຂອງຜ້ເສຍຊວີ ິດອອກມາໃສ່ຖົງຢາງ ແລ້ວຜ້ກ່ຽວກໍ່ເອົາຊ້ວນ ຂຸດດິນຖົມຊາກສົບໂດຍໃຊເ້ ວລາ 30 ນາທີ, ຈາກນ້ັນກໍ່ໄດ້ເອົາ ຊ້ວນ, ມີດ, ເຄ່ຶອງເປືອ້ ນເລອດ ແລະ ຖົງຢາງ ທີຶ່ໃສ່ຊາກສົບຂຶ້ັນໃສ່ລົດແລ້ວກໍ່ຂບຂີຶ່ລົດອອກໄປຈາກສະຖານທີ່ຶບ່ອນຝັງສົບ ໃນເວລາ 4 ໂມງ 30 ນາທີ ສບຕໍໄ່ ປທາງ 13 ເຫນອ ພໍຂບຂ່ຶີລດົ ໄປໄດ້ໄລຍະຫນຶ່ງທ້າວ ແດງ ໄດ້ຈອດລດົ ແລວ້ ກໍ່ຖມ້ັີ ປ້າຍລົດທງສອງປ້າຍ ຈາກນນັ້ ກໄ່ໍ ດ້ຂບລົດໄປຕໍອ່ ີກໄລຍະຫນ່ງຶ ແລ້ວກ່ໍຖີ້ັມຖງົ ໃສ່ຊາກສົບ, ຜາ້ ແພ ແລະ ໂທລະສບຂອງຜ້ເສຍຊີວິດ, ຕໍ່ຈາກນ້ັນທ້າວ ແດງ ກໍ່ໄດ້ຂບລົດໄປອີກແລ້ວກໍ່ຖີ້ັມມີດ, ຊ້ວນ ແລະ ຖົງພາຍສີແດງຂອງຜ້ເສຍຊີວິດ ໂດຍ ບອກໃຫ້ນາງ ຂຽວ ເປັນຄົນຖີ້ັມ, ພໍຂບຂີຶ່ລົດໄປຮອດກາສີ ຈຶ່ງໄດ້ໃສ່ນໍ້າມນລົດອີກ ຈານວນ 50.000 ກີບ ແລ້ວກໍ່ໄດ້ຂບຂີຶ່ໄປຕໍ່ຮອດບ້ານ ຫີນໂງ່ນ ໃນເວລາ 10 ໂມງ ນໍ້າມນລົດກໍ່ຫມົດ ທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງໄດ້ເອົາເງິນນາ ນາງ ຂຽວ ຈານວນ 40.000 ກີບ ຈາກນ້ັນຜ່ກ່ຽວກໍ່ລດລົດຮຸນໄດຂອງປະຊາຊົນທີ່ຶທຽວທາງຂໍຂີຶ່ຂຶັ້ນໄປຊ້ັນ້ໍາ ມນຊຶງ່ ຫ່າງໄກຈາກຈດຸ ບ່ອນລດົ ຢ່ ປະມານ 3 ກິໂລແມດ ໂດຍໃຫນ້ າງ ຂຽວ ລໍຖາ້ ຢລ່ ດົ , ພາຍຫງຊັ້ນໍ້າມນໄດ້ ແລ້ວ ທ້າວ ແດງ ກໍ່ໄດ້ລດຂໍຂີຶ່ລດົ ຕ້ທ່ີຶທຽວທາງກບມາຫາບ່ອນລົດຈອດຢ່ ແຕ່ເມຶ່ອເຕີມນ້ໍາມນໃສ່ລດົ ແລ້ວກ່ໍ ຍງຕິດລົດບໍ່ໄດ້ ແລະ ເງິນຂອງພວກກ່ຽວກໍ່ຫມົດ ຈຶ່ງໄດ້ພາກນປະລົດໄວ້ຢ່ຈຸດດ່ັງກ່າວ, ຮອດເວລາ 12 ໂມງ ນາງ ຂຽວ ຈຶ່ງໄດ້ໂທລະສບໄປຂໍເງິນນາຫມ່ບໍ່ຮ້ຊຶ່ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຈຶ່ງໄດ້ພາກນ ລດລົດຮຸນໄດທຽວທາງເພ່ຶອຈະໄປພ ຄນໄປຊອກກດົ ເອົາເງິນທຶ່ີຍງເຫອຢ່ໃນບດເອທີເອມຂອງນາງ ຂຽວ ໃນລະຫວ່າງທາງທຂ່ີຶ ລ່ຶີ ົດໄປນາງ ຂຽວ ໄດ້ ບອກທ້າວ ແດງ ວ່າຂໍເງິນນາຫມ່ໄດ້ແລ້ວຈານວນ 300.000 ກີບ, ເມ່ຶອໄປຮອດພຄນບ່ອນກົດເງິນບໍ່ມີພວກ ກ່ຽວຈິງໄດ້ລດລົດເມຊຽງຂວາງ-ວຽງຈນ ເພ່ຶອໄປກົດເງິນຢ່ກາສີແຕ່ໃນລະຫວ່າງຂີຶ່ລົດພວກຜ້ກ່ຽວໄດ້ນອນ ຫບໄປນາລົດແລວ້ ກາຍກາສຈີ ຶ່ິງພາກນໄປລົງຢ່ວງວຽງ ໃນເວລາ 17 ໂມງ 30 ນາທີ ຈາກນັ້ນນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ ໄປກົດເອົາເງິນຢ່ຕ້ເອທີເອມໄດ້ເງິນຈານວນ 100.000 ກີບ ແລ້ວກໍ່ມາຈ່າຍຄ່າລົດ, ຕໍ່ມານາງ ຂຽວ ຈຶ່ງໄດ້ ໂທລະສບໄປຂໍເງິນຕ່ຶມອີກນາໃຜບໍ່ຮ້ໄດ້ເງິນຈານວນ 100.000 ກີບ ຈາກນັ້ນຜ່ກ່ຽວກໍ່ໄດ້ໄປກົດເອົາເງິນຈາ ນວນດັງ່ ກາ່ ວອີກ, ຮອດເວລາ 20 ໂມງ ພວກກ່ຽວທງສອງຄົນໄດ້ພາກນຈ້າງລົດເມວຽງຈນ-ຫວງພະບາງເພຶ່ອ ໄປລົງບ່ອນລົດຕ້ຈອດຢ່ຮອດໃນເວລາ 22 ໂມງ 30 ນາທີ ແລ້ວໄດ້ຈ່າຍຄ່າລົດ 100.000 ກີບ, ຈາກນ້ັນພໍ ຮອດເວລາ 23 ໂມງ ທ້າວ ແດງ ໄດ້ເຫນຄນົ ທຽວທາງ,ຈຶ່ງໄດ້ບອກໃຫນ້ າງ ຂຽວ ຍ້ລົດຊວ່ ຍຜກ່ ຽ່ ວເພຶ່ອຫນ ຫົວລົດຕ້ອ່ວຍຫນ້າລົງຄ້ອຍຕາມທາງ ຈາກນ້ັນທ້າວ ແດງ ແລະ ນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ພາກນຂຶ້ັນລົດແລ້ວປ່ອຍລົດ ໃຫ້ໄຫລົງພປະມານ 01 ກິໂລແມດ ແລ້ວເຫນທາງຫນ້າເປັນທາງໂຄ້ງ ແລະ ເປັນເຫວຈ່ຶງໄດ້ພາກນຈອດລົດ ແລ້ວກໍ່ຂດເບກມໄວ້, ພໍຮອດເວລາ 23 ໂມງ 30 ນາທີ ທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງໄດ້ຄິດທີ່ຶຈະທາລາຍລົດຕ້ຄນ 38

ດ່ັງກ່າວດວ້ຍການຈດລົດ ຈຶ່ງໄດ້ລົມໃຫ້ນາງ ຂຽວ ຟັງ, ຫງຈາກນ້ັນທ້າວ ແດງ ແລະ ນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ຊອກ ເກບເອົາກ້ານໄມ້ແຫງ້ ຢຂ່ ອບເຂດບລໍ ິເວນນ້ັນໄດ້ຈານວນ 2 ຫອບ ແລ້ວກໍ່ເອົາຂຶ້ນັ ໄປໃສ່ໄວ້ໃນລົດຕ້ພ້ອມທງ ເອົາໃສ່ໃນລົດ ຈາກນ້ັນກໍ່ອດປະຕລົດໄວ້ແລ້ວເປີດແວ່ນເບ້ັອງຂວາໄຂລົງປະມານ 30 ຊງຕີແມດ ເພ່ຶອໃຫ້ມີ ອາກາດເຂົັ້າຮອດ, ໃນເວລາ 2 ໂມງ 10 ນາທີ ຂອງວນທີ 11/4/2017 ທ້າວ ແດງ ໄດ້ເອົາກບໄຟໃຫ້ນາງ ຂຽວ ແລ້ວບອກໃຫ້ນາງ ຂຽວ ຍ້ອນຈຸດໄຟໃສ່ຖົງຂະຫນົມໃຫລຸກໄຫມ້ແລ້ວຍຶ່ນໃຫ້ຜ່ກ່ຽວ ແລ້ວທ້າວ ແດງ ກໍ່ໄດ້ເອົາໄປຖີັ້ມໃສ່ໄມ້ໃນລົດຕ້ແລ້ວໄຟຈຶ່ງລຸກໄຫມ້ ຈາກນັ້ນທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງໄດ້ປົດເບກມພ້ອມທງອດປະຕ ລົດໄວ້ແລ້ວຄ່ອຍໆຍ້ລົດລົງເຫວເພຶ່ອທາລາຍຫກຖານ ແລະ ຮ່ອງຮອຍເລອດທີ່ຶຢ່ໃນລົດ, ຫງຈາກນ້ັນພວກ ກ່ຽວກໍ່ໄດ້ພາກນຍ່າງມາຕາມທາງໄດ້ປະມານ 3 ກິໂລແມດ ແລ້ວເຫນຕບນ້ອຍຫງຫນຶ່ງ ຈຶ່ງພາກນນອນ ພກຜ່ອນຈົນຮອດເວລາ 8 ໂມງເຊົ້ັາ ພວກກ່ຽວຕ່ຶນນອນຂຶ້ັນມາແລ້ວເຫນລົດໂດຍສານຜ່ານມາຈຶ່ງພາກນລດ ຂ້ຶນັ ລດົ ຄນດັງ່ ກາ່ ວມາລົງຢຄ່ ີວລົດສາຍເຫນອໃນເວລາ 13 ໂມງ 45 ນາທ,ີ ໄລຍະຕ່ໍມາທ້າວ ແດງກໍ່ໄດ້ໄປເຮດ ວຽກຢ່ໂຮງແຮມຕາມປົກກະຕິ, ສ່ວນນາງ ຂຽວ ກໍ່ໄດ້ກບໄປທີຶ່ຫໍພກນອນທີຶ່ຜ້ກ່ຽວພກຢ່ປັດຈຸບນ, ຈາກນ້ັນ ຕກົ ມາຮອດວນທີ 28/4/2017 ທ້າວ ແດງ ແລະ ນາງ ຂຽວ ຈຶງ່ ໄດ້ຖກເຈ້າັົ ຫນາ້ ທຶີ່ຈບຕົວມາດາເນີນຄະດີຕາມ ກົດຫມາຍ. ເຫນຕາມເນັ້ອໃນບົດບນທຶກຄາໃຫ້ການສະບບລົງວນທີ 27 ເມສາ 2017, 5, 10, 23 ພຶດສະພາ 2017, 5 ກໍລະກົດ 2017 ຂອງນາງ ຂຽວ (ຈາເລີຍ2) ອ້າງວ່າ: ຕົນຮ້ຈກກບທ້າວ ແດງ ( ຈາເລີຍ1) ແບບ ບ່າວສາວມາແຕ່ປີ 2012, ຕໍມ່ າໃນປີ 2014 ຕົນໄດມ້ າຮຽນຕໍ່ຢ່ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ (ດົງໂດກ), ແຕ່ກໍ ຍງຕິດຕໍ່ກບທ້າວ ແດງ ແບບຊ້ສາວ, ຕໍ່ມາໃນວນທີ 28 ມີນາ 2017 ຕົນຈຶ່ງຮ້ຈກກບທ້າວ ພດ ຜ່ານທາງວີ ແຊດ, ເວລານີ້ັ ຕົນໄດ້ຜິດຖຽງກບທ້າວ ແດງ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຕິດຕໍ່ຫາກນເລີຍ, ພາຍຫງຮຈ້ ກກນແລ້ວ ທ້າວ ພດ ກ່ໄໍ ດ້ໄປຫນ້ິັ ກບທ້າວ ພດ 2 ຄັ້ງໆທີ1: ໄປຊດປມຸ້ ເປ້ືົາຢ່ຂ້າງຫພໍ ກຊີເກມ ແລະ ຄງ້ັ ທີ2: ວນທີ 30 ມີນາ 2017 ທ້າວ ພດ ໄດມ້ າຮບຕນົ ໄປກິນປືງ້ີ ເປັດຢຮ່ າ້ ນ ປ້ງີື ເປດັ ເຂດບາ້ ນ ຫນອງຫນ່ຽງ ຊຶງ່ ໄດ້ດ່ຶມເບຍຫມົດ 10 ແກ້ວ, ຈາກນ້ັນກພໍ າຕນົ ໄປຫນັ້ິ ຢຮ່ ້ານ ວິນເວດ ແລະ ກດໍ ່ຶມເບຍນາກນຫມົດ 15 ແກວ້ , ຕນົ ບອກໃຫທ້ ້າວ ພດ ເມຶ່ອ ສົັ່ງຢ່ພກ, ເເຕ່ຜ້ກ່ຽວບໍ່ໄປສົ່ັງ ໂດຍ ພາເຂົັ້າບ້ານພກນໍ້າວິກ້າຢ່ບ້ານຊ້າງຄ້, ເມອງໄຊທານີ, ເມ່ຶອໄປຮອດທ້າວ ພດ ໄດ້ດຶງແຂນນາງ ຂຽວ ລົງຈາກລົດແຕ່ຕົນບໍ່ຍອມລົງ, ຈາກນັ້ນທ້າວ ພດ ໄດ້ຈບໂທລະສບມາໂທ ຕົນຈຶ່ງ ສວຍໂອກາດລົງຈາກ ລົດແລ່ນໄປຫາຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫອຈາກຄົນແຖວນັ້ນແຕ່ບໍ່ມີຄົນ, ຕົນໄດ້ແລ່ນໄປເບັ້ອງ ຂວາຂອງບ້ານພກແຕ່ທາງຕນ ຈຶ່ງເເລ່ນກບຄນມາຈຶງ່ ພົບກບທາ້ ວ ພດ ພໍດີ, ຈາກນັ້ນທ້າວ ພດ ກໍໄດ້ດຶງແຂນ ຕົນເຂົ້ັາໃນບ້ານພກ, ແຕ່ຕົນໄດ້ ແລ່ນເຂົ້ັາໄປໃນຫ້ອງນ້ໍາ, ແຕ່ຫ້ອງນໍ້າບໍ່ມີໄລກອນ ທ້າວ ພດ ຈຶ່ງໄດ້ດຶງແຂນ ຂອງຕົນອອກມາ ແລ້ວກໍເອົາກາປັື້ນຕີໃສ່ທ້ອງຕົນ 2 ບາດຈົນເຮດໃຫ້ຕົນບໍ່ສາມາດຊ່ວຍເຫອຕົນເອງໄດ້, ຈາກນ້ັນທ້າວ ພດ ກໍໄດ້ຂ່ມົັ ຂນຕົນ 2 ຄ້ງັ ແລະ ກໄໍ ດ້ນອນຢບ່ າ້ ນພກນ້ັນເລີຍ, ຕຶນ່ ເຊ້ົັາມາເວລາ 6 ໂມງ ທ້າວ ພດ ໄດເ້ ວົ້າັ ນາບຂຕ່ ົນວ່າ: ບໍໃ່ ຫ້ເວົາ້ັ ເລ່ຶອງນີັ້ໃຫ້ຜ້ໃດຟັງ, ຖາ້ ເວົັາ້ ຈະເອົາລກນ້ອງມາຈດການ, ຕໍ່ມາໃນວນທີ 9 ເມສາ 2012 ທ້າວ ພດ ໄດ້ໂທລະສບ ແລະ ແຊດຂໍ້ຄວາມຫາຕົນຫາຍຄ້ັງ, ແຕ່ຕົນບໍ່ຮບ ແລະ ບໍ່ຕອບ ຍ້ອນ ຊບ ທີຶ່ຜ້ກ່ຽວຂົັ່ມຂນຕົນ ແລະ ບໍ່ຢາກຫຍຸ້ງກ່ຽວກບທ້າວ ພດ ອີກຕໍ່ ໄປ, ຈາກນ້ັນຜ້ກ່ຽວໄດ້ສົັ່ງຂໍ້ຄວາມໄປ ນາບຂ່ຕົນວ່າ: ຈະໄປເອົາຕົວຕົນ ພ້ອມທງຂ່ຈະເອົາຊີວິດ ແລະ ໄດ້ບອກໃຫ້ຕົນໃຫ້ອອກມາຫາຢ່ຕໍ່ຫນ້າບ້ານ 39

ພກຊິເກມ, ແຕ່ຕົນບໍ່ອອກໄປ ຍ້ອນມີຄວາມຢ້ານກົວ, ຈາກນັ້ນທ້າວ ພດ ຈຶ່ງແຊດ ບອກວ່າ: ມ້ັອຶ່ນໃຫ້ກຽມ ຕວົ ໄວ້ ແລະ ຂໂໍ ທດໄວກ້ ່ອນເດີ ຈະເອົາລກນ້ອງໄປຈບຢ່ໃນສະພາບໃດກະຢ່າ ຈຶ່ງເຮດຕົນ້ັ ເກດີ ຄວາມຢ້ານກົວ ແລ້ວກໍ່ໄດ້ລົມສ່ຫມ່ຄໃ່ ນຫໍພກຟັງວ່າ: ຖກຂ່ຂ້າ, ຕໍ່ມາຮອດເວລາ 21 ໂມງຕົນຈຶ່ງໄດ້ໂທລະສບຫາທ້າວ ແດງ ໃຫ້ມາຢ່ນາ ເພາະຖກຜ້ຊາຍຄົນຫນຶ່ງສົ່ັງຂໍ້ຄວາມຂ່ຂ້າ ແລະ ຂ່ຈະເອົາຊີວິດ, ແຕ່ຕົນບໍ່ໄດ້ບອກວ່າ ເປັນທ້າວ ພດ, ຮອດເວລາ 22 ໂມງທ້າວ ຂຽວ ໄດ້ຂບຂີ່ຶລົດຈກມາຮບເອົາຢ່ຫໍພກຊີເກມ ແລ້ວກໍ່ພາມາບ່ອນ ເຮດວຽກ ທີຶ່ໂຮງແຮມອນິ ແປງ, ຕນົ ຈງ່ຶ ບອກຄວາມຈິງວ່າ: ຖກທ້າວ ພດ ຂົມ່ັ ຂນ, ທາ້ ວ ແດງ ຈຶງ່ ບອກໃຫ້ຕົນໂທລະສບ ຫາທ້າວ ພດ ໃຫ້ອອກມາເຄຍເວົັ້າກນ, ຖ້າບໍ່ໂທ ທ້າວ ແດງ ກໍຈະຂ້າຕັ້ົນ, ພໍຮອດເວລາ 24 ໂມງທ້າວ ແດງ ໄດ້ເລີກວຽກ ຈ່ຶງພາກບໄປບ້ານ ຊຽງດາ, ພໍຮອດເວລາ 2 ໂມງຂອງວນທີ 10 ເມສາ 2017 ທ້າວ ພດ ໄດ້ຂບ ຂີ່ຶລົດຕ້ສະຕາແລກມາຫາຕົນ ຊຶ່ງຕົນໄດ້ໄປລົມກບທ້າວ ພດ ຢ່ປະຕຮົັ້ວຫນ້າບ້ານ ຊຶ່ງໃນເວລານ້ັນ ທ້າວ ພດ ໄດ້ດຶງແຂນຂຶັ້ນລົດ, ແຕ່ຕົນບໍ່ຍອມໄປ ເຮດໃຫ້ທ້າວ ພດ ບໍ່ພໍໃຈເບິຶ່ງຄຜ້ກ່ຽວເມົາເຫົ້ັາ, ໃນເວລານັ້ນທ້າວ ແດງ ໄດເ້ ຫນເຫດການຈຶງ່ ແລ່ນມາຕີກບທ້າວ ພດ, ໃນເວລາຕີກນນນັ້ ທ້າວ ແດງ ໄດ້ບອກໃຫ້ຕົນໄປຈບເອົາ ກ້ອນຫີນ ເປັນລກສະນະ 6 ລ່ຽມທຸບໃສ່ຫົວທ້າວ ພດ 2 ບາດ, ແຕ່ພວກກ່ຽວຍງຕີກນຢ່, ຜ່ານໄປປະມານ 5 ນາທີ ຈງ່ຶ ສຽງມດິ ໄປ ຊຶ່ງຕົນໄດ້ແນມເຫນເລອດອອກຢ່ຫົວ ແລະ ຕນົ ຕົວຂອງທາ້ ວ ພດ, ຫງຈາກນ້ັນຕົນກໍນ້ໍາ ມາລ້າງເລອດ, ສ່ວນທ້າວ ແດງ ໄປເອົາຖົງຢາງຢ່ໃນເຮອນຄົວມາສຸບໃສ່ ແລ້ວເອົາລໍ້ມາໃສ່ສົບ ໄປຂຶັ້ນລົດຕ້ ຂອງຜ້ເສຍຊີວິດ ແລ້ວກໍຂີ່ຶລົດອອກຈາກສະຖານເກີດເຫດອອກໄປທາງບ້ານ ຫນອງຫນ່ຽງໄປກົດເອົາເງນິ ຢຕ່ ້ ເອທີເອມຈານວນ 200.000 ກີບ ແລ້ວກໍພາກນອອກໄປທາງເລກ 13 ເຫນອເວລາ 3 ໂມງເຊົ້ັາຂີຶ່ໄປຕາມ ເສ້ນັ ທາງຮອດກາສເິ ວລາ 5 ໂມງເຊົ້ັາ ທ້າວ ແດງ ຈ່ຶງລຽ້ ວລົດເຂັ້າົ ທາງຮ່ອມເບັ້ອງຂວາ ປະມານ 5-6 ແມດ ຊຶ່ງ ທ້າວ ແດງ ເວົ້ັາວ່າ: ຈະຝັງສົບຢບ່ ່ອນນີ້ັແລວ້ ບອກໃຫຕ້ ົນເປີດໄຟສາຍຂອງໂທລະສບເຍອງໃຫ້, ຈາກນັ້ນກໍໄ່ ດ້ ເອົາຊ້ວນ, ມີດ, ເຄ່ຶອງເປື້ອນເລອດ ແລະ ຖົງຢາງທີ່ຶໃສ່ຊາກສົບຂຶັ້ນໃສ່ລົດແລ້ວກໍຂບລົດອອກຈາກສະຖານທ່ີຶ ຝັງສົບໄປຕາມເສ້ັນ ທາງເລກ 13 ເຫນອ, ພໍຂບຂີຶ່ໄປຮອດໄລຍະຫນຶ່ງ ກໍຈອດລົດແລ້ວເອົາປ້າຍລົດຖິັ້ມທງ ສອງປ້າຍ ແລ້ວກຂໍ ບຂໄ່ຶີ ປຕໍໄ່ ດ້ ໄລຍະຫນຶ່ງກໄໍ ດ້ຖິ້ມັ ຖົງໃສ່ຊາກສົບ, ຜ້າແພ ແລະ ໂທລະສບຂອງຜ້ເສຍຊີວິດ, ຈາກນ້ັນກໍຖິ້ັມມີດ, ຊ້ວນ ແລະ ຖົງພາຍ ສີແດງຂອງຜ້ເສຍຊີວິດ ໂດຍແມ່ນນາງ ເປັນຜ້ຖິ້ັມ, ເມຶ່ອໄປຮອດ ກາສີ ນ້ໍາມນລົດຫມົດ ຈຶ່ງໄດ້ໃສ່ນໍ້າມນອີກ 50.000 ກີບແລ້ວກໍຂບໄປຕໍ່ຮອດບ້ານ ຫີນໂງ່ນ ໃນເວລາ 10 ໂມງນໍ້າມນລົດຫມດົ ທ້າວ ແດງ ຈຶ່ງເອາົ ເງິນນາ ນາງ ຂຽວ ຈານວນ 40,000 ກບີ , ແລວ້ ກລໍ ດລດົ ຮຸນໄດຂອງ ປະຊາຊົນທີ່ຶທຽວທາງເພຶ່ອຂໍຂີ່ຶໄປຊັ້ນ້ໍາມນ ຫ່າງຈາກລົດ ຕ້ປະມານ 3 ກິໂລແມດ ໂດຍນາງ ຂຽວ ລໍຖ້າຢ່ລົດ, ເມ່ຶອຊ້ັນໍ້າມນແລ້ວ ກໍກບມາໃສ່ນ້ໍາມນ, ແຕ່ລົດຕິດບໍ່ໄດ້ ແລະ ເງິນຂອງພວກກ່ຽວກໍຫມົດ ຈຶ່ງປະລົດໄວ້ຈຸດ ດັ່ງກ່າວ, ຮອດເວລາ 12 ໂມງນາງ ຂຽວ ໄດ້ໂທລະສບໄປຂໍເງິນນາຫມ່. ແຕ່ບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງພາກນລດລົດຮຸນໄດ ທຽວທາງ ເພອຶ່ ຈະໄປກດົ ເງິນຢຕ່ ້ເອທີເອມຢ່ພຄນ, ໃນລະຫວ່າງທາງ ນາງ ຂຽວ ໄດບ້ ອກທ້າວ ແດງ ວ່າ: ຢມ ເງິນນາຫມ່ໄດ້ແລ້ວຈານວນ 300.000 ກີບ, ເມຶ່ອໄປຮອດພຄນ ຕ້ກົດເງິນບໍ່ມີ ພວກກ່ຽວຈຶ່ງລດລົດເມໄປ ຊຽງຂວາງມານະຄອນຫວງວຽງຈນ ເພຶ່ອມາກົດເງິນຢ່ກາສີ, ແຕ່ເວລາຂີຶ່ລົດເມ ພວກກ່ຽວ ນອນຫບຈຶ່ງກາຍ ມາກົດເງິນຢ່ວງວຽງ ໃນເວລາ 17 ໂມງ 30 ນາທີ, ຈາກນ້ັນນາງ ຂຽວງ ໄດ້ໄປກົດເງິນຈານວນ 100.000 ກີບມາຈາ່ ຍຄາ່ ລດົ , ຈາກນ້ນັ ນາງ ຂຽວ ໄດ້ໂທລະສບຂໍຢມເງນິ ນາຫມໄ່ ດ້ອີກ 100.000 ກີບແລ້ວກໍ່ໄປກດົ ເອົາ 40