ບົດວິໄຈ ໄຊຄຳ

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະຖາວອນ ………………… ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາ້ ທາ ບດົ ລາຍງານການວໄິ ຈ ສຶກສາການຖາ່ ຍທອດກາມະພນັ ແບບພະຫອຸ າແລນ ແລະ ການສືບ ເຊອ້ື ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດດວ້ ຍຫຼກັ ການສອນແບບ LAOPDR ກລະນສີ ຶກສາ ສາຍຄເູ ຄມສີ າດປ3ີ ທ່ ີວິທະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາ້ ທາ ສກົ 2021 - 2022 ທ່ ີປຶກສາ : ອຈ ປທ ອາພອນ ວິໄລຄາປານ ຜ້ວູ ິໄຈ : ປທ ໄຊຄາ ທິບພາວງົ ສກົ ສຶກສາ 2a 021 – 2022

ສຶກສາການຖາ່ ຍທອດກາມະພນັ ແບບພະຫແຸ ອລລີລ ແລະ ການສືບ ເຊືອ້ ເທິງໂຄຣໂມໂຊມເພດດວ້ ຍຫຼກັ ການສອນແບບ LAOPDR ກລະນສີ ກຶ ສາ ສາຍຄເູ ຄມສີ າດປ3ີ ທ່ ີວິທະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາ້ ທາ ສກົ 2021 - 2022 Study in Multipla alleles and Sex Chromosome Inheritance by using LAOPDR method for Year4 Student of Chemistry at Luangnamtha Techer Training College Academic Year 2021 – 2022 ຄະນະກາມະການກວດແກ:້ 1. ອຈ ປທ ແດງ ທອງສິງ 2. ອຈ ປທ ນິດຍາກອນ ຄຼິນຍາເຍີ 3. ຊອ ປທ ເມິງຄາ ແກວ້ ພວູ ງົ 4. ປຕ ແອງ໋ ສມົ ນວນັ ວໄິ ຈໂດຍ : ປທ ໄຊຄາ ທິບພາວງົ b

i

ໃບຂອບໃຈ ບດົ ລາຍງານການວໄິ ຈໃນຫອ້ ງຮຽນຂອງຂາ້ ພະເຈາົ້ ເຫຼມັ້ ນໄີ້ ດຮ້ ບັ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ໂດຍດກີ ໍຍອ້ ນມຫີ າຼ ຍພາກສ່ ວນ ໄດໃ້ ຫກ້ ານສະໜບັ ສະໜນູ ສະນນັ້ , ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຈ່ ງຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈ ແລະ ຮູບ້ ຸ ນຄຸນຢ່ າງສູງມາຍງັ ການນໍາ ວທິ ະຍາໄລຄ,ູ ຄູ - ອາຈານ ແລະ ນກັ ສກສາທ່ ໄີ ດປ້ ະກອບສ່ ວນຢ່ າງຈງິ ໃຈໃນການໃຫຂ້ ມໍ ້ ູນ, ແນະນາໍ ແລະ ໃຫຄ້ ໍາ ຄດິ ເຫນັ ເພ່ ອໃຫບ້ ດົ ວໄິ ຈມີເນອ້ ໃນສມົ ບູນ. ຂຂໍ ອບໃຈ ແລະ ສະແດງຄວາມຮູບ້ ຸ ນຄຸນຢ່ າງສູງຕ່ ໍ ອຈ ປທ ອາໍ ພອນ ວໄິ ລຄາໍ ປານ ທ່ ີໄດໃ້ ຫ້ຄໍາແນະນໍາ, ໃຫກ້ ານຊ່ ວຍເຫອຼ , ໃຫຄ້ າໍ ປກສາ ແລະ ແກໄ້ ຂຈຸດຂາດຕກົ ບກົ ຜ່ ອງ ເຮດັ ໃຫ້ບດົ ລາຍງານການວໄິ ຈໃນຫອ້ ງຮຽນຄງັ້ ນຖີ້ ກຕອ້ ງ ແລະ ສມົ ບນູ ຂນ້ . ຂຂໍ ອບໃຈມາຍງັ ທ່ ານອາຈານທ່ ເີ ປນັ ຄະນະກາໍ ມະການປອ້ ງກນັ ບດົ ທ່ ີໄດສ້ ະຫຼະເສຍເວລາໃນການອ່ ານບດົ ລາຍ ງານ, ຮ່ ວມປອ້ ງກນັ ບດົ , ກວດແກຫ້ ຼກັ ໄວຍາກອນ ແລະ ປະກອບຄາໍ ເຫນັ ຕ່ ເໍ ນອ້ ໃນບດົ . ຂຂໍ ອບໃຈນາໍ ນກັ ສກສາກ່ ຸ ມເປາົ້ ໝາຍ ສາຍຄເູ ຄມີສາດປີ3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນໍາ້ ທາ ສກົ 2021-2022 ທ່ ີ ໃຫກ້ ານຮ່ ວມມຊ່ ວຍເຫ່ ຼອດາ້ ນຂມໍ ້ ູນເພ່ ອປະກອບໃນບດົ ລາຍງານ. ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຂອໍ ວຍໄຊອວຍພອນໃຫບ້ ນັ ດາທ່ ານທ່ ີມີບຸ ນຄຸນຈ່ ງົ ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ ແລະ ປະສບົ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ໃນໜາ້ ທ່ ີວຽກງານຂອງທ່ ານ. ຂຂໍ ອບໃຈ ປທ ໄຊຄາໍ ທບິ ພາວງົ ii

ຄໍານໍາ ເພ່ ອປັບປຸ ງຄຸນນະພາບກການສອນຂອງຕນົ ເອງໃຫ້ນບັ ມດ້ ຂີ ນ້ . ການວໄິ ຈເປນັ ທາງເລອກໜ່ ງໃນບນັ ດາ ເຄ່ ອງມທ່ ີເຮດັ ໃຫຄ້ ຜູ ູສ້ ອນໄດຮ້ ເູ ້ ຖິງບນັ ຫາ, ສາເຫດ ແລະຊອກຫາວທິ ີການແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃຫ້ມກີ ານຫນັ ປ່ ຽນໄປໃນ ທດິ ທາງທ່ ດີ .ີ ເວາົ້ ສະເພາະແມ່ ນການຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກບັ ວຊິ າກາໍ ມະພນັ ວທິ ະຍາເຊ່ ງິ ເປນັ ວຊິ າທ່ ີສາໍ ຄນັ ທ່ ີສຸດໃນ ໝວດວຊິ າຊວີ ະສາດ, ເປນັ ວຊິ າທ່ ີກ່ ຸມວໄິ ຈຮບັ ຜດິ ຊອບສອນໃນສາຍ ທງັ ເປນັ ວຊິ າພນ້ ຖານສາໍ ລບັ ຫຼກັ ສູດສາ້ ງຄສູ າຍ ຊວີ ະສາດ ແລະ ເຄມີສາດ ລະບບົ 12+4 ສອນໄດແ້ ຕ່ ມ1-ມ7. ສະນນັ້ , ການພດັ ທະນາຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຕ່ ໍ ວຊິ ານຈີ້ ່ ງມຄີ ວາມໝາຍສາໍ ຄນັ ຢ່ າງຍ່ ງິ ທງັ ຕ່ ຄໍ ເູ ອງ ແລະຕ່ ກໍ ບັ ນກັ ສກສາຄ.ູ ປມ້ ລາຍງານການວໄິ ຈ ເຫຼັມ້ ນຮີ້ ຽບຮຽງຂນ້ ເພ່ ອຕອບສະໜອງຕາມເນອ້ ໃນຂອງໂຄງການພັດທະນາຄຸນ ນະພາບການສາ້ ງຄທູ ່ ກີ ມົ ສາ້ ງຄູ ກະຊວງສກສາທກິ ານ ແລະກລິ າ ວາງອອກ. ປມ້ ຫວົ ນແີ້ ມ່ ນໄດສ້ ກສາກ່ ຽວກບັ ຫວົ ຂໍ ້ “ສກສາການຖ່ າຍທອດກໍາມະພນັ ແບບພະຫຸ ແອລລລີ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດດວ້ ຍຫກຼັ ການສອນ ແບບ LAOPDR ກໍລະນສີ ກສາ ສາຍຄເູ ຄມີສາດປີ3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນໍາ້ ທາສກົ 2021 - 2022 ” ເນອ້ ໃນ ພນ້ ຖານປະ ກອບດວ້ ຍ 5 ບດົ ຄ: ບດົ ທີ 1 ພາກສະເໜີ, ບດົ ທີ 2 ທດິ ສະດີ ແລະ ບດົ ຄນົ້ ຄວ້ າທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງ, ບດົ ທີ 3 ວທີ ີການດາໍ ເນນີ ການຄນົ້ ຄວ້ າ, ບດົ ທີ 4 ຜົນການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນ ແລະບດົ ທີ 5 ສະຫຼຸບ, ອະພິປາຍຜົນ ແລະ ຂສໍ ້ ະເໜີ ແນະ. ປມ້ ເຫຼມັ ນີນ້ ອກຈາກຈະມີຄຸນຄ່ າຕ່ ກໍ ່ ຸ ມຜູວ້ ໄິ ຈເອງແລວ້ ຄດິ ວ່ າຈະເປັນຂມໍ ້ ູນໜ່ ງທ່ ີຊ່ ວຍພດັ ທະນາການສອນ ກ່ ຽວກບັ ການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ຂອງສ່ ງິ ທ່ ີມີຊວີ ດິ ແຕ່ ເຖງິ ຢ່ າງໃດກຕໍ າມປມ້ ເຫຼັມນກີ້ ບໍ ່ ອໍ າດປາສາ ຈາກຂຕໍ ້ ກົ ບກົ ຜອງໄດ.້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ກ່ ຸມຜູ ້ວໄິ ຈ ຈ່ ງຂຄໍ ວາມຮ່ ວມມຈາກທ່ ານຜູທ້ ່ ີນາໍ ໃຊປ້ ມ້ ເຫຼມັ້ ນຈີ້ ່ ງົ ໃຫຄ້ ວາມຊ່ ວຍ ເຫອຼ ແລະ ປບັ ປຸງບດົ ລາຍງານສະບບັ ນໃີ້ ຫມ້ ີຄວາມສມົ ບນູ ຍ່ ງິ . iii

ບດົ ຄັດຫຍໍ້ ການວໄິ ຈໃນຫົວຂໍ ້ “ຜນົ ຂອງການຈດັ ການຮຽນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກັບ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທິງໂຄຣໂມໂຊມເພດກໍລະນສີ ກສາ ສາຍຄເູ ຄມສີ າດປີ3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄູຫວຼ ງນໍາ້ ທາ ສກົ 2021 - 2022”. ການວໄິ ຈຄງັ້ ນີມ້ ີຈດຸ ປະສງົ ເພ່ ອນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ໃນການຮຽນ- ການສອນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ, ສກສາປະສດິ ທຜິ ນົ ຂອງການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີ ສອນ ແລະ ສກສາຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ມີ ີຕ່ ວໍ ທິ ີສອນແບບຄນົ້ ຫາຕ່ ກໍ ານຮຽນ-ການສອນ. ການວໄິ ຈຄງັ້ ນໄີ້ ດກ້ າໍ ນດົ ກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍຄນກັ ສກສາສາຍຄເູ ຄມສີ າດປີ 3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງນາໍ ້ ທາ ສກົ 2021 – 2022 ຈາໍ ນວນ ຄນົ 13 ຍງິ 6 ຄນົ . ການສກສາໄດນ້ າໍ ໃຊບ້ ນັ ດາເຄ່ ອງມຄ: ຜ່ ານການສອບຖາມ (ວດັ ຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງ ນກັ ສກສາທ່ ີມຕີ ່ ໍວທິ ີສອນແບບຄນົ້ ຫາ ), ແບບທົດສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງນກັ ສກສາ. ຈາກການວເິ ຄາະຜນົ ຈາກ ເຄ່ ອງມທງັ 2 ແບບສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ ຜນົ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບ LAOPDR ນກັ ສກສາໃນກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຫຼ ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈຂອງຕນົ ເອງຕ່ ກໍ ັບສະພາບການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນຂອງນກັ ສກສາເອງມຄີ ່ າສະເລ່ ຍ ແລະຄ່ າ ຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານເທ່ າົ ກບັ (���̅��� = 4.48, SD =0.53) ເມ່ ອທຽບໃສ່ ເກນແມ່ ນຢ່ ໃູ ນລະດບັ ດ.ີ ການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ໃນການຮຽນ-ການສອນກ່ ຽວກບັ ການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະ ທາງກໍາມະພັນແບບພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທິງໂຄຣໂມໂຊມເພດແມ່ ນເຮດັ ໃໃຫນ້ ກັ ສກສາມີການ ພດັ ທະນາຄວາມເຂາົ້ ໃຈຫຼາຍຂນ້ ສະແດງອອກໃນຄ່ າສະເລ່ ຍຂອງຄະແນນຕວົ ຈງິ ກ່ ອນການວໄິ ຈຢ່ ູໃນລະດບັ ປານ ກາງ ( X = 4.84, S.D= 0.80) ແລະ ຫຼັງການວໄິ ຈຜນົ ຄ່ າສະເລ່ ຍຂອງຄະແນນຕວົ ຈງິ ຢ່ ູໃນລະດບັ ເກ່ ງັ ຫຼາຍ ( X =9.30, S.D=0.85) ເມ່ ອວເິ ຄາະຜົນທາງສະຖຕິ ໄິ ດຄ້ ່ າຂອງ T- Test ເທ່ າົ ກບັ 18.34 ແລະ ຄ່ າ t ຈາກຕາຕະລາງ ແມ່ ນ 1.69 ເມ່ ອທຽບໃສ່ ຄ່ າທ່ ີຄດິ ໄລ່ ກບັ ຄ່ າວກິ ດິ ໂດຍການນໍາໃຊສ້ ມົ ມຸດຖານທາງສະຖຕິ ເິ ຫນັ ວ່ າຄ່ າຂອງ T- Test ສງູ ກວ່ າ t ຕກົ ຢ່ ໃູ ນຂອບເຂດປະຕເິ ສດ H0 ແລະ ຍອມຮບັ H1 ຜນົ ການທດົ ສອບຫງຼັ ວໄິ ຈດກີ ວ່ າກ່ ອນວໄິ ຈດວ້ ຍ ລະດບັ ຄວາມເຊ່ ອໝນັ້ 95%. ຈາກຜນົ ຂອງການສກສາພບົ ວ່ າການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ໃນການສອນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາ ແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ແມ່ ນມີຄວາມສອດຄ່ ອງ ແລະ ເໝາະສມົ ທ່ ສີ ຸດ. iv

ສາລະບານ ເນອ້ ໃນ ........................................................................................................................ ໜາ້ ໃບຂອບໃຈ..............................................................................................................................II ຄາໍ ນາໍ .....................................................................................................................................III ບດົ ຄດັ ຫຍໍ.້ ............................................................................................................................ IV ບດົ ທີ 1 ບດົ ນາໍ ........................................................................................................................1 1.1. ຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງບນັ ຫາ ...............................................................................1 1.2. ຄາໍ ຖາມຄນົ້ ຄວາ້ ...................................................................................................................2 1.3. ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການວໄິ ຈ.........................................................................................................2 1.4. ສມົ ມຸດຖານຂອງການວໄິ ຈ .....................................................................................................2 1.5. ຂອບເຂດຂອງການວໄິ ຈ .........................................................................................................3 1.5.1. ຂອບເຂດດາ້ ນປະຊາກອນ .................................................................................................3 1.5.2. ຂອບເຂດດາ້ ນເນອ້ ໃນ......................................................................................................3 1.5.3. ຂອບເຂດດາ້ ນຕວົ ປ່ ຽນ.....................................................................................................3 1.6. ຜນົ ປະໂຫຍດທ່ ີຄາດວ່ າຈະໄດຮ້ ບັ .............................................................................................3 1.7. ນຍິ າມສບັ ສະເພາະ................................................................................................................3 ບດົ ທີ 2 ທດິ ສະດທີ ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງ......................................................................................................5 2.1. ທດິ ສະດກີ ່ ຽວກບັ ພະຫຸແອລລີ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ...........................................5 2.1.1. ພະຫຸອາແລນ.....................................................................................................................5 2.1.2. ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ........................................................................................7 2.2. ທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູ ້.............................................................................................................8 2.3. ວທິ ີສອນແບບ LAOPDR ................................................................................................. 17 2.4. ທດິ ສະດກີ ່ ຽວກັບຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈ.......................................................................................... 19 ບດົ ທີ 3 ວທິ ກີ ານດາໍ ເນນີ ການວໄິ ຈ............................................................................................. 22 3.1. ກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍ .................................................................................................................... 22 3.2. ເຄ່ ອງມທ່ ີໃຊໃ້ ນການສກສາ ................................................................................................ 22 ບດົ ສອນ............................................................................................................................... 22 3.3. ການລວບລວມຂມໍ ້ ນູ ......................................................................................................... 27 3.4. ວທິ ວີ ເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນ ............................................................................................................... 27 3.5. ສະຖິຕທິ ່ ີໃຊໃ້ ນການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນ ......................................................................................... 28 ບດົ ທີ 4 ຜນົ ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ນູ ................................................................................................... 29 4.1. ຜນົ ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ນູ ຄວາມເພ່ ງິ ພໃໍ ຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ມີ ີຕ່ ກໍ ານຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ.................... 29 iv

4.2. ຜນົ ການວເິ ຄາະແບບທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະການນາໍ ໄປໃຊ.້ ................................................. 30 ບດົ ທີ 5 ສະຫບຼຸ ຜນົ , ອະພປິ າຍຜນົ ແລະ ຂສໍ ້ ະເໜແີ ນະ ................................................................. 33 5.1. ສະຫຼຸບຜນົ ການວໄິ ຈ ........................................................................................................... 33 5.2. ອະພປິ າຍຜນົ ................................................................................................................... 33 5.3. ຂໍສ້ ະເໜແີ ນະ ................................................................................................................... 34 ເອກະສານອາ້ ງອງີ ................................................................................................................... 35 ເອກະສານຊອ້ ນທາ້ ຍ............................................................................................................... 36 ແບບສອບຖາມວດັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ມີ ີຕ່ ກໍ ານສອນ ................................................... 37 ແບບທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ..................................................................................................... 38 ບດົ ເຝກິ ຫດັ ທາ້ ຍບດົ ............................................................................................................... 40 v

ບົດທີ 1 ບົດນໍາ 1.1. ຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງບນັ ຫາ ກໍາມະພນັ ວທິ ະຍາ ເປັນວຊິ າໜ່ ງທ່ ີຖກບນັ ຈເຸ ຂາົ້ ໃນຫຼັກສດູ ສາຍຄູລະບບົ 12+4 ສອນໄດແ້ ຕ່ ມ1-ມ7 ສາຍຄູ ຊວີ ະ ແລະ ຄເູ ຄມີສາດ (ຕາມເນອ້ ໃນຫຼກັ ສດູ ສາ້ ງຄູ ກມົ ສາ້ ງຄູ ກະຊວງສກສາທກິ ານ ແລະກິລາ ປີ 2014 ແລະ ຫຼກັ ສູດປບັ ປຸ ງໃໝ່ 2019). ເຊ່ ງິ ມີເນອ້ ໃນພນ້ ຖານທ່ ີເວາົ້ ເຖງິ ພນ້ ຖານວດັ ຖຸສບເຊອ້ , ທາດອາຊດິ ນຸຍເກຣອກິ , ກນົ ໄກການສບເຊອ້ ຕາມກດົ ເມນເດລ, ການສບເຊອ້ ບ່ ໄໍ ປຕາມກດົ ເມນເດລ, ພະຫຸ ອາແລນ, ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມ ໂຊມເພດ... ໂດຍສະເພາະເນອ້ ໃນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸ ອາແລນທ່ ີສກສາເຖງິ ການຖ່ າຍທອດຢີນໃນລະບບົ ໝວດເລອດ ABO ຂອງມະນຸດ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເວາົ້ ເຖງິ ການຖ່ າຍທອດບາງລກັ ສະນະທາງກໍາມະພນັ ທ່ ີ ກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ເພດ ເຊ່ ງິ ເປນັ ບດົ ຮຽນໜ່ ງທ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ຂອງພວກເຮາົ . ການຮຽນຮູ ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈເຖງິ ຂະບວນການທາງກາໍ ມະພນັ ຂອງສ່ ງິ ທ່ ມີ ີຊວີ ດິ ແມ່ ນມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ຫຼາຍ ສະນນັ້ , ການສອນເພ່ ອໃຫນ້ ກັ ສກສາເຂາົ້ ໃຈແຈງ້ ແລະ ສາມາດນາໍ ເອາົ ອງົ ຄວາມຮໄູ ້ ປໃຊຕ້ ວົ ຈງິ ນນັ້ ຈ່ ງເປນັ ເລ່ ອງທ່ ຜີ ູ ້ສອນ ຄວນເອາົ ໃຈໃສ່ ເປນັ ຢ່ າງຍ່ ງິ . ຈາກການທດົ ສອບຄວາມຮູພ້ ນ້ ຖານຂອງນກັ ສກສາກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການ ສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ກ່ ອນການວໄິ ໄຈພບົ ວ່ ານກັ ສກສາກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍແມ່ ນຍງັ ມີຄວາມຮູພ້ ນ້ ຖານກ່ ຽວກບັ ຫວົ ຂທໍ ້ ່ ວີ ໄິ ຈໃນລະດບັ ຈາໍ ກດັ ສະແດງອອກໃນຄ່ າສະເລ່ ຍ (���̅��� = 4.85, SD =0.8) ສະນນັ້ , ເພ່ ອພດັ ທະນາການ ຮຽນຂອງຜູຮ້ ຽນໃຫດ້ ຂີ ນ້ ກວ່ າເກ່ າົ , ເຮດັ ໃຫ້ຜູຮ້ ຽນເກີດກະຕລລນົ້ ໃນການຮຽນຮູ,້ ສາມາດນາໍ ໃຊທ້ ່ າແຮງດາ້ ນການ ຄນົ້ ຄວາ້ ຜ່ ານສ່ ຕ່ າງໆເຂາົ້ ໃນການຮຽນ, ເພ່ ອໃຫ້ຜູຮ້ ຽນທຸກຄນົ ໄດມ້ ສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນກດິ ຈະກາໍ , ມີຄວາມກາ້ ຫານໃນ ການສະແດງອອກ ແລະ ທ່ ສີ າໍ ຄນັ ຜູຮ້ ຽນນອກຈາກຈະເກີດຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈໃນການຮຽນແລວ້ ແມ່ ນເນນັ້ ໃຫ້ ສາມາດນາໍ ໄປໃຊຕ້ ວົ ຈງິ ໃຫຫ້ ຼາຍ.ຈາກການສກສາສະພາບບນັ ຫາໃນເບອ້ ງຕນົ້ ແລະ ເພ່ ອຮບັ ປະກນັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກີດ ການຮຽນຮູ,້ ເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ສາມາດໄປນາໍ ໃຊໄ້ ດຈ້ ງິ ນນັ້ ຜູສ້ ອນເຫນັ ວ່ າວທິ ສີ ອນແບບ LAOPDR ຈະເປນັ ວທິ ກີ ານ ຈດັ ການຮຽນ-ການສອນທ່ ີເໝາະສມົ ແລະ ມປີ ະສດິ ທຜິ ນົ ສູງຕ່ ກໍ ານຮຽນຮູກ້ ່ ຽວກບັ ການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງ ກາໍ ມະພນັ ໂດຍສະເພາະແມ່ ນເນອ້ ໃນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. ວທິ ີສອນແບບລາວພີດອີ າ LAOPDR ແມ່ ນວທິ ີການສອນທ່ ີເນນັ້ ກດິ ຈະກາໍ ຂອງຜູ ຮ້ ຽນເປັນສາໍ ຄນັ ໂດຍທ່ ີຜູ ້ ສອນຈະມກີ ານບນັ ຍາຍສນັ້ ໆເພ່ ອເປນັ ແນວທາງດາ້ ນທດິ ສະດີ ແລະ ແນວທາງໃຫແ້ ກການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາ. ເປນັ ວທິ ີສອນຖກພດັ ທະນາຂນ້ ໃໝ່ ຢ່ ລູ າວອນັ ມີຕນົ້ ສະບບັ ມາຈາກກຊ່ ຽວຊານປກສາຂອງໂຄງການ EESDP ແລະ ເປັນ ວທິ ສີ ອນທ່ ີມີການນາໍ ໃຊໃ້ ນທອ້ ງຖ່ ິນໂດຍອງີ ໃສ່ ແນວຄວາມຄດິ ການຮຽນແບບປະສບົ ທ່ ີຫຼາກຫຼາຍໃນການປັບປຸ ງ ການນາໍ ໃຊແ້ ບບວທິ ີເອາົ ນກັ ຮຽນເປນັ ໃຈກາງ. ມນັ ໄດອ້ ະທບິ າຍເຖງິ ຂະບວນການລເິ ລ່ ມີ ແຕ່ ການບນັ ຍາຍແບບສນັ້ ໆ ເຖງິ ການສະທ້ອນສ່ ອງແສງແລກປ່ ຽນຄາໍ ເຫັນ ເຊ່ ງິ ຮອບວຽນສາໍ ຄນັ ຂອງວທິ ສີ ອນແບບນປີ້ ະກອບດວ້ ຍ 6 ຂນັ້ ຕອນ ຫກຼັ ຄ: ຄູບນັ ຍາຍແບບສນັ້ ໆ, ຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນ, ຜູ ຮ້ ຽນສາ້ ງຜົນຮບັ ຈາກກິດຈະກໍາ, ຜູ ຮ້ ຽນນາໍ ສະເໜີຜນົ , ມກີ ານສນົ ທະນາ ແລະ ສະທອ້ ນຜ່ ານແລກປ່ ຽນຄາໍ ເຫນັ . ຈາກບນັ ຫາ ແລະ ວທິ ີການເພ່ ອແກໄ້ ຂຂອງຜູ ້ວໄິ ຈໂດຍສະເພາະໃນປະເດ່ ນັ ການເລອກວທິ ີສອນແບບ LAOPDR, ການອອກແບບກດິ ຈະກໍາ ແລະ ການນາໍ ໃຊສ້ ່ ການສອນທ່ ີເໝາະສມົ ເພ່ ອພດັ ທະນາການຮຽນຮູຂ້ ອງ ນກັ ສກສາກ່ ຽວກບັ ເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນວຊິ າກໍາມະພນັ ວທິ ະຍາ ບດົ ທີ 5 ການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກາມະພນັ ທ່ ີບ່ ໍ ເປນັ ໄປຕາມກດົ ເກນເມນເດລໃນຫວົ ຂໍ ້ II ພະຫຸ ອາແລນ ແລະ III ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ແລະຕງັ້ 1

ຫວົ ຂກໍ ້ ານວໄິ ຈວ່ າ “ສກສາການຖ່ າຍທອດກາໍ ມະພນັ ແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ດວ້ ຍຫກຼັ ການສອນແບບ LAOPDR ກໍລະນສີ ກສາ ສາຍຄເູ ຄມສີ າດປີ3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາໍ ້ ທາສກົ 2021 - 2022” ເຊ່ ງິ ຜູວ້ ໄິ ຈຄາດຫວງັ ວ່ ານກັ ສກສາຈະສາມາດຄນົ້ ຄວາ້ ຫາຄວາມຮູ,້ ເກີດຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ການຖ່ ອດ ກໍາມະພນັ ແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດດວ້ ຍຕນົ ເອງຜ່ ານການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ ກ່ ຸມ. ຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ສກສາໄດຕ້ າມຄາດໝາຍ ແລະ ນກັ ສກສາມຄີ ວາມເພງິ ພໃໍ ຈຕ່ ກໍ ານຮຽນ-ການສອນ ແລະ ອກີ ຢ່ າງໜ່ ງການວໄິ ຈຄງັ້ ນີຈ້ ະເປນັ ແນວທາງໜ່ ງທ່ ີຄູສອນຈະນໍາໄປໃຊ,້ ປັບປຸ ງ ແລະ ພດັ ທະນາການສອນແບບ LAOPDR ໃນເນອ້ ໃນອ່ ນໃຫມ້ ີປະສດິ ຕພິ າບສູງຂນ້ . 1.2. ຄໍາຖາມຄນົ້ ຄວາ້ ຈະນາໍ ໃຊເ້ ຕກັ ນກິ ແລະ ວທິ ີສອນແບບ LAOPDR ແນວໃດນກັ ສກສາໃນກ່ ຸ ມເປົາ້ ໝາຍຈ່ ງຈະສາມາດຄດິ ໄລ່ ກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດໄດດ້ ຂີ ນ້ ? 1.3. ຈຸດປະສງົ ຂອງການວໄິ ຈ - ເພ່ ອສກສາເຕກັ ນກິ ການສອນແບບ LAOPDR ກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ ເພດ ໃນວຊິ າກໍາມະພັນວທິ ະຍາ ຫກຼັ ສດູ ສາ້ ງຄມູ ດັ ທະຍມົ ລະບບົ ປະລນິ ຍາຕີ ສາຍເຄມີສາດໃຫມ້ ີຄຸນນະພາບ ດຂີ ນ້ . - ສກສາຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ກໍ ານຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສອນແບບ LAOPDR ແລະ ປະສດິ ທຜິ ົນ ຂອງການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນຜ່ ານການທດົ ສອບຄວາມໃຈຂອງນກັ ສກສາ. 1.4. ສມົ ມຸດຖານຂອງການວໄິ ຈ 1.4.1. ສມົ ມຸດຖານດາ້ ນເນອ້ ໃນ - ການດາໍ ເນນີ ກິດຈະກໍາຜ່ ານວທິ ີສອນແບບ LAOPDR ສາມາດເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ສກສາມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈແຈງ້ ຕ່ ເໍ ນອ້ ໃນບດົ ຮຽນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ໂດຍຄະແນນສະເລ່ ຍຂອງ ນກັ ສກສາຜ່ ານແບບທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈບນັ ລລຸ ະດບັ ( X = 7,00) ຂນ້ ໄປ. - ການອອກແບບ ແລະ ຈດັ ກິດຈະກໍາຄວບຄ່ ກູ ັບການສອນແບບ LAOPDR ຂອງຄເູ ຮດັ ໃຫ້ນກັ ສກສາມີ ຄວາມເພ່ ງິ ພໃໍ ຈຕ່ ກໍ ານຮຽນ ສູງ. 1.4.2. ສມົ ມຸດຖານທາງສະຖຕິ ິ - ການວໄິ ຈຄງັ້ ນທີ້ າງຄະນະຜູວ້ ໄິ ຈໄດຕ້ ງັ້ ຂສໍ ້ ມົ ມຸ ດຖານທາງສະຖຕິ ແິ ບບ (T - Test) ເພ່ ອປຽບທຽບ ແລະ ສະຫຸຼບຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຈາກການທດົ ສອບກ່ ອນ ແລະ ຫຼງັ ສອນ ຄະນະຜູວ້ ໄິ ຈຕງັ້ ຂສໍ ້ ມົ ມຸ ດຖານ ວ່ າການທດົ ສອບຫງຼັ ສອນມີປະສດິ ທພິ າບສູງກ່ ວາການທດົ ສອບກ່ ອນສອນດວ້ ຍລະດບັ ຄວາມເຊ່ ອໝນັ້ 95%. - ������������ ∶ ������1 = ������2 ຜນົ ການທດົ ສອບກ່ ອນ ແລະ ຫຼງັ ວໄິ ຈບ່ ແໍ ຕກຕ່ າງກນັ - ������������ : ������������ > ������������ ຜນົ ການທດົ ສອບຫງຼັ ວໄິ ຈດກີ ວ່ າກ່ ອນວໄິ ຈ - ������ = 0.05 ຄ່ າກະຕວງທາງສະຖຕິ ຂິ ອງຄວາມຂາດເຄ່ ອນ 2

1.5. ຂອບເຂດຂອງການວໄິ ຈ 1.5.1. ຂອບເຂດດາ້ ນປະຊາກອນ ນກັ ສກສາສາຍຄເູ ຄມສີ າດ ປທີ ີ3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງນາໍ ້ ທາ ແຂວງຫຼວງນາໍ ້ ທາ ສກົ ສກສາ 2021 - 2022 ຈາໍ ນວນ 13 ຄນົ , ຍງິ 6 ຄນົ . 1.5.2. ຂອບເຂດດາ້ ນເນອ້ ໃນ - ວທິ ີສອນແບບ LAOPDR. - ເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ . 1.5.3. ຂອບເຂດດາ້ ນຕວົ ປ່ ຽນ - ຕວົ ປ່ ຽນຕນົ້ : ວທິ ີການສອນແບບ LAOPDR. - ຕວົ ປ່ ຽນຕາມ: ຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈທ່ ມີ ີຕ່ ກໍ ານຮຽນ ແລະ ຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ສກສາ. 1.6. ຜນົ ປະໂຫຍດທ່ ຄີ າດວ່ າຈະໄດຮ້ ບັ - ນກັ ສກສາເປາົ້ ໝາຍມີຄວາມເຂາົ້ ໃຈແຈງຕ່ ເໍ ນອ້ ໃນໃນບດົ ຮຽນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ແລະ ນາໍ ຄວາມຮູໄ້ ປໃຊໃ້ ນຊວີ ດິ ປະຈໍາວນັ ໄດ້ ເປນັ ຕນົ້ ແມ່ ນການຖ່ າຍທອດໝວດເລອດ ໃນລະບບົ ABO, ການຖ່ າຍທອດພະຍາດທາງກໍາມະພນັ ບາງກໍລະນ.ີ - ຊ່ ວຍຜນັ ຂະຫຍາຍ ແລະ ນາໍ ເອາົ ວທິ ີສອນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ສ່ ພູ າກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ , ຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູສ້ ອນເກີດ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຕ່ ທໍ ດິ ສະດ,ີ ຂນັ້ ຕອນ ແລະ ຫຼກັ ການສອນ. - ເປນັ ຂໍມ້ ູນພນ້ ຖານໃນການພດັ ທະນາການວໄິ ຈໃນຫ້ອງຮຽນ, ຊ່ ວຍໃຫຄ້ ູໄດແ້ ກໄ້ ຂບນັ ຫາການຮຽນ-ການ ສອນໃນຫອ້ ງຮຽນໃຫມ້ ຄີ ນຸ ນະພາບ. - ເປນັ ຂມໍ ້ ູນໃຫ້ແກ່ ການພດັ ທະນາການສອນຂອງຄໂູ ດຍສະເພາະແມ່ ນການສອນແບບເອາົ ນກັ ຮຽນເປນັ ໃຈກາງ ດວ້ ຍການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນທ່ ີຫາຼ ກຫາຼ ຍ ແລະ ເໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ຊນັ້ ສອນຂອງຕນົ . 1.7. ນຍິ າມສບັ ສະເພາະ - ພະຫຸອາແລນ (Multiplle alleles) ໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະໜ່ ງໆທ່ ຖີ ກຄວບຄມຸ ດວ້ ຍຢີນຫາຼ ຍກວ່ າ 2 ຢີນຂນ້ ໄປ. - ໂຄຣໂມໂຊມ (Chromosome): ໂຄຣໂມໂຊມເປນັ ຫວົ ໜ່ ວຍໂຄງສາ້ ງທ່ ີເປນັ ບ່ ອນຢ່ ູຂອງໜ່ ວຍກໍາມະພນັ (ຢີນ) ເຮດັ ໜາ້ ທ່ ີຄວບຄຸມ ແລະ ຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະຕ່ າງໆຂອງສ່ ງິ ທ່ ມີ ີຊວີ ດິ . - ໂຄຣໂມໂຊມເພດ (Sex chromosome) ເປນັ ໂຄຣໂມໂຊມທ່ ເີ ຮດັ ໜາ້ ທ່ ີກໍານດົ ເພດ. ຕວົ ຢ່ າງ: ໃນຈລຸ ງັ ຂອງ ຄນົ ເຮາົ ມີໂຄຣໂມໂຊມທງັ ໝດົ 23 ຄ່ ູ ຫຼ 46 ໂຄຣໂມໂຊມ. ໃນຈໍານວນດ່ ງັ ກ່ າວນເີ້ ປນັ ໂຄຣໂມໂຊມທາໍ ມະດາ 22 ຄ່ ູ ຫຼ 44 ໂຄຣໂມໂຊມ ແລະ 2 ໂຄຣໂມໂຊມ ເປນັ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ (ເພດຍງິ 2n=44+XX ແລະ ເພດ ຊາຍ 2n=44+XY) - ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣມໂຊມເພດ: ໝາຍເຖງິ ການຖ່ າຍທອດຢີນທ່ ຢີ ່ ເູ ທງິ ໂຄຣໂມໂຊມທ່ ກີ ໍານດົ ເພດ. - ການຈດັ ການຮຽນ: ໝາຍເຖງິ ຂະບວນທ່ ີຜູ ້ສອນໄດວ້ າງແຜນ, ສງັ ລວມຂນັ້ ຕອນ, ເຕກັ ນກິ , ເນອ້ ໃນພນ້ ຖານ ກ່ ຽວກັບຫວົ ຂໃໍ ້ ດໜ່ ງຢ່ າງເປນັ ລະບບົ ເພ່ ອໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດປ້ ະຕບິ ດັ ການຮຽນ ຫດຼ າໍ ເນນີ ຮຽນຕາມຂນັ້ ຕອນ ແນ່ ໃສ່ ໃຫເ້ ກດີ ມີຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ຕ່ ກໍ ບັ ເລ່ ອງທ່ ໄີ ດຮ້ ຽນ 3

- ຜນົ ການຮຽນ: ໝາຍເຖິງ ຄວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດ ແລະທກັ ສະຂອງຜູ ້ຮຽນທ່ ີປະກອບດວ້ ຍດາ້ ນຄວາມຮູ,້ ຄວາມຈ່ ຈ່ າໍ , ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ, ການນາໍ ໄປໃຊ້ ແລະວເິ ຄາະເຊ່ ງິ ວດັ ໄດຈ້ າກການຖາມປາກເປ່ າົ , ການສາພາດ, ການ ຕອບຜ່ ານຂສໍ ້ ອບທງັ ແບບປະລາໄນ ແລະອດັ ຕາໄນ. ການປະເມີນອາດຈະເປນັ ເຊງີ ປະລມິ ານ (ຕວົ ເລກ) ຫເຼ ຊີງ ຄຸນນະພາບ ກໍໄດ.້ - ການສອນ: ໝາຍເຖງິ ການປະຕສິ ະພນັ ລະຫວ່ າງຜູຮ້ ຽນກບັ ຜູສ້ ອນເພ່ ອໃຫເ້ ກີດການປ່ ຽນແປງໃນດາ້ ນຄວາມຮູ ້ ຄວາມສາມາດ, ປະສບົ ການ, ພດຕກິ າໍ ... ຕາມເປາົ້ ໝາຍ ແລະ ຈດຸ ປະສງົ ທ່ ວີ າງໄວ.້ - ກໍາມະພນັ : ໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະສະເພາະຂອງສ່ ງິ ທ່ ີມີຊີວດິ ໜ່ ງໆເຊ່ ງິ ຄວບຄມຸ ໂດຍໜ່ ວຍກໍາມະພນັ ຫຼຢີນ ແລະລກັ ສະນະເຫ່ ຼາົ ນຈີ້ ະຖ່ າຍທອດສ່ ູຮຸ່ ນລກູ ຫຼານຜ່ ານກນົ ໄກການຖ່ າຍທອດທາງກໍາມະພນັ . ລກັ ສະນະ ສະເພາະທວີ ່ ານມີ້ ີຫາຼ ຍລກັ ສະນະເຊ່ ນັ ໃນຄນົ ເຮາົ ມ:ີ ຮູບຮ່ າງ, ໜາ້ ຕາ, ສຜີ ວິ , ລກັ ສະນະເສນັ້ ຜົມ, ລາຍມ ແລະ ລກັ ສະນະອ່ ນໆໃນຮ່ າງກາຍທ່ ີບ່ ຂໍ ນ້ ກບັ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມເປນັ ຕວົ ກໍານດົ . - ຄວາມເພ່ ິງພໃໍ ຈ: ໝາຍເຖິງຄວາມຮສູ ້ ກມັກ ແລະຄວາມສນົ ໃຈຂອງຄນົ ເຮາົ ຫຼັງໄດສ້ ໍາພດັ ກັບສ່ ງິ ວດັ ຖຸ ຫຼ ປາກດົ ການໃດໜ່ ງໂດຍຜ່ ານອນິ ຊທີ ງັ ຫາ້ ຫຼຜ່ ານການຄດິ , ວເິ ຄາະ ແລະໄຈແຍກ. ໃນບດົ ວໄິ ຈນໝີ້ າຍເຖິງ ຄວາມພໍໃຈຂອງນກັ ຮຽນຕ່ ຮໍ ຽນ-ການສອນເນອ້ ໃນການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະກໍາມະພນັ ໂດຍໃຊແ້ ບບສອບ ຖາມຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ີຜູວ້ ໄິ ຈສາ້ ງຂນ້ . 4

ບດົ ທີ 2 ທິດສະດທີ ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງ 2.1. ທດິ ສະດກີ ່ ຽວກບັ ພະຫຸແອລລີ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ 2.1.1. ພະຫຸອາແລນ Alleles ແອລີລ ຫຼ ອາແລນ ໝາຍເຖິງຮບູ ແບບຕ່ າງໆຂອງຢນີ ຕາໍ ແໜ່ ງດຽວກນັ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ . Allele ແຕ່ ລະຊະນດິ ຈະຄວບຄມຸ ລກັ ສະນະສະເພາະຢ່ າງເທ່ າົ ນນັ້ . ໃນສ່ ງິ ທ່ ີມີຊວີ ດິ ທ່ ີມຈີ ໍານວນໂຄຣໂມໂຊມ 2 ຊຸດ ແຕ່ ລະ ຕາໍ ແໜ່ ງຂອງຢີນທ່ ີຄວບຄມຸ ລກັ ສະນະດ່ ງັ ກ່ າວຈະມີແອລນີ ພຽງ 2 ຊຸດເທ່ າົ ນນັ້ . ທ່ ເີ ປນັ ແບບນເີ້ ນ່ ອງມາຈາກແຕ່ ລະ ໂຄຣໂມໂຊມຂອງໂຄຣໂມໂຊມທ່ ີເປນັ ຄ່ ູກນັ ມີແອລນີ 1 ຊຸດເຊ່ ນັ : ລກັ ສະນະຄວາມສງູ ຂອງຕນົ້ ຖ່ ວົ ຍດັ ມີແອລລີ T ເປນັ ລກັ ສະນະເດ່ ນັ ສະແດງລກັ ສະນະຕນົ້ ສູງ ແລະ ແອລນີ t. ລກັ ສະນະສແີ ກ່ ນຂອງຕນົ້ ຖ່ ົວຍດັ ມແີ ອລລີ S ເປນັ ລກັ ສະນະເດ່ ນັ ສະແດງລກັ ສະນະແກ່ ນສເີ ຫອຼ ງ ແລະ ແອລນີ s ເປນັ ລກັ ສະນະລບັ ສະແດງລກັ ສະນະລາໍ ແກ່ ນສຂີ ຽວ ຕາມການທດົ ລອງຂອງ ເມນເດລ ເປນັ ຕນົ້ . ແຕ່ ມີລກັ ສະນະບາງລກັ ສະນະຂອງສ່ ງິ ທ່ ມີ ີຊວີ ດິ ບ່ ໍເປນັ ຄແນວນນັ້ ຍອ້ ນ ມບີ າງລກັ ສະນະຖກຄວບຄຸມໂດຍແອລນີ ຫຼາຍກວ່ າ 2 ແອລນີ ຫຼບາງຄງັ້ ອາດຈະມີຫຼາຍກວ່ າ 100 ແອລລີ ກໄໍ ດ້ ເຊ່ ນັ : ແອລລີ A1, A2, A3, … An ຫືຼ B1, B2, B3, … Bn ແອລນີ ເຫ່ ຼາົ ນເີ້ ກດີ ຈາກການປ່ ຽນໃໝ່ ຂອງແອລນີ ເດມີ . ກ່ ຸມຂອງແອລນີ ທ່ ີມີຫຼາຍກວ່ າ 2 ແອລນີ ຂນ້ ໄປຢ່ ູຕາໍ ແໜ່ ງດຽວກນັ ເທິງໂຄຣໂມໂຊມທ່ ີເປນັ ໂຄຣໂມໂຊມຄ່ ຄູ ກນັ (Homologous chromosome) ເອນີ້ ວ່ າ: ພະຫຸ ແອລນີ (Multiple Alleles) ສ່ ງິ ທ່ ີມີຊວີ ດິ ທ່ ີມີໂຄຣໂມໂຊມ ພຽງ ໜ່ ງຊຸດ (haploid) ກເໍ ປນັ ພະຫຸແອລນີ . ລະດບັ ການຂ່ ມົ ຂອງແອລນີ ຕ່ າງໆໃນກ່ ຸມຂອງມິວທໂິ ພລແອລນີ ກຈໍ ະແຕກຕ່ າງກນັ ໄປເຊ່ ນັ : ມວິ ທໂິ ພລແອລນີ ທ່ ີ ປະກອບດວ້ ຍແອລີນ 4 ແອລີນຄ: A1, A2, A3ແລະ A4 ອາດຈະມີການຂ່ ມົ ດ່ ງັ ນີ້ A1 ຂ່ ມົ A2, A3 ແລະ A4 ໄດ້ ສມົ ບູນ, A2 ຂ່ ມົ A3ແລະ A4ໄດສ້ ມົ ບູນ ແລະ A3ຂ່ ມົ A4ໄດສ້ ມົ ບນູ ເຊ່ ງິ ຂຽນເປນັ ລກັ ສະນະ A1> A2> A3> A4 ຫຼ A1 ແລະ A2ບ່ ໍສາມາດຂ່ ມົ ກນັ ແລະກັນ ແຕ່ A1 ແລະ A2 ຂ່ ມົ A3 ແລະ A4 ໄດສ້ ມົ ບູນ ຫຼຂຽນເປນັ ສນັ ຍາລກັ A1 = A2 > A3 > A4. ແນວໃດກໍຕາມເຖງິ ວ່ າຈະມີ 2 ແອລນີ ຢ່ ູຕາໍ ແໜ່ ງດຽວກນັ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ ແຕ່ ໃນແບບຢີນຂອງສ່ ງິ ທ່ ີມີຊວີ ດິ ຈະປາກດົ ພຽງ ແອລນີ ເທ່ າົ ນນັ້ ເນ່ ອງຈາກສ່ ງິ ທ່ ມີ ີຊວີ ດິ ນນັ້ ເປນັ ດພີ ລອຍ (diploid) ແລະໃນຈລຸ ງັ ສບພນັ ຈະມພີ ຽງ 1 ແອລນີ ເທ່ າົ ນນັ້ . ຈາໍ ນວນແບບຢີນທ່ ີເປນັ ໄປໄດຂ້ ອງມວິ ທໂິ ພລແອລນີ ກໍແຕກຕ່ າງກນັ ໄປຕາມແອລນີ ທ່ ທີ ີຢ່ ູໃນ ມວິ ທີໂພລແອລນີ ນນັ້ ໆ. ການຊອກຫາຈາໍ ນວນແບບຢີນຂອງການສບເຊອ້ ທ່ ເີ ປນັ ພະຫຸແອລນີ ສາມາດຄາໍ ນວນໄດຈ້ າກສູດ: ������(������+ 1) Gynotype = 2 n ແມ່ ນຈາໍ ນວນແອລນີ ໃນພະຫຸແອລນີ ຊຸດໜ ພະຫຸອາແລນຄວບຄມຸ ໝເູ່ ລຼອື ດ ABO ໃນປີ 1925 ທ່ ານ F. Berstein ໄດສ້ ະເໜີວ່ າ: ໃນໝວດເລອດຂອງຄນົ ເຮາົ A O B ຄວບຄມຸ ດວ້ ຍການເຂາົ້ 5

ຄ່ ຢູ ີນທ່ ີເປນັ ແອລນີ ທງັ ໝດົ 3 alleles ຄ IA, IB ແລະ i. ເມ່ ອຊອກຫາຈາໍ ນວນໂດຍອງີ ສູດມີລທໂີ ພແອລນີ ຈະໄດ້ ������ (������+������) = 6 ແບບຢີນ ແລະ 4 ແບບຮູບ ������ ແບບຢນີ ແບບຮູບ ໝວດເລອດ (IAIA) [A] A (IAIO) ຫຼ ື (IAi) [A] A (IBIB) [B] B (IBIO) ຫຼ ື (IBi) [B] B (IAIB) [AB] AB (IOIO) ຫຼ ື (ii) [ O] O ກາໍ ມະພນັ ຂອງໝວດເລອດ ABO ນາໍ ໄປໃຊປ້ ະໂຫຍດໃນການຕດັ ສນິ ຢນຢນັ ຄວາມເປັນພ່ ໍລກູ ກນັ ໄດ້ ເຊ່ ນັ : ຖາ້ ພ່ ມໍ ໝີ ວດເລອດ AB ແມ່ ມີໝວເລອດ O ລກູ ຈະມີພຽງໝວດເລອດ A ຫຼ B ເທ່ າົ ນນັ້ ບ່ ສໍ າມາດເປນັ ໝ ວດເລອດອ່ ນໄດ.້ ຕວົ ຢ່ າງ 1: ພ່ ມໍ ີໝວດເລອດ O ແລະ ແມ່ ໝວດເລອດ B ລກູ ເກດີ ມາຈະມີໝວດເລອດໃດແດ່ ? ກໍານດົ ໃຫ:້ ໝວດເລອດ O ມີແບບຢນີ (IOIO) ຫຼ ii ໝວດເລອດ B ມແີ ບບຢນີ (IBIB) ແລະ (IBIO) ກໍລະນໝີ ວດເລອດຂອງແມ່ ມີແບບຢີນ IBIB ລກູ ຈະເປນັ : P : (ii) x (IBIB) G: i IB F1= (IBi) = [B] ລກູ ມີໝວດເລອດ B ກໍລະນໝີ ວດເລອດຂອງແມ່ ມແີ ບບຢີນ IBIO ຫືຼ IBi ລກູ ຈະເປນັ : P : (ii) x (IBi) G: IB i ix F1 = (IBi) (ii) [B] [O] ລກູ ມີທງັ ໝວດເລອດ B ແລະ O ຕວົ ຢ່ າງ 3: ຖາ້ ພ່ ແໍ ມ່ ມໝີ ວດເລອດ O ແລະ O ລກູ ເກດີ ມາຈະມີໝວດເລອດ O ເທ່ າົ ນນັ້ ຈະບ່ ມໍ ີໂອກາດເປນັ ໝວດເລອດອ່ ນໆເລຍີ P : (ii) x (ii) G: x i i B F1= (ii) = [O] ລກູ ມີໝວດເລອດ O ເທ່ າົ ນນັ້ 6

2.1.2. ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ມລີ ກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ບາງຢ່ າງມີຢນີ ຢ່ ູເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເປນັ ຕວົ ຄວບຄຸມ. ທ່ ານ ໂທມສັ ຮນັ ມໍ ແກນ (T.H Morgan) ຄົນ້ ພົບວູ່າແມງບດທູີ່ລົຽ້ ງໄວົມ້ ີໂຕຜົຕ້ າສຂີ າວເຊ່ງູ ຕ່າູ ງຈາກໂຕອື່ນຼູ ໆ . ຈາກໄດ້ທົ ົດ ລອງໂດຍໃຫ້ົແມງຫວູ່ີໂຕຜົ້ຕາສີຂາວປະສົມກັບໂຕແມຕາສແີ ດງ ປາກົດວູ່າລກຮ່ນູຸ F1 ມີຕາສແີ ດງໝົດ ແລວສ້ ບຕ່ ໃໍ ຫຮ້ ຸ່ນລກູ F1 ປະສມົ ກັນເອງໄດລ້ ກູ F2 ເປນັ ຕາສແີ ດງຕ່ ຕໍ າສຂີ າວໃນອດັ ຕາສ່ ວນ 3:1 ແລະກວດພົບ ວ່ າມີໂຕແມ່ ທຸກໂຕມີຕາສແີ ດງໝດົ ສ່ ວນໂຕຜູມ້ ີຕາສແີ ດງ ແລະສຂີ າວແນວລະເຄ່ ງິ ເມ່ ອເຮດັ ການທດົ ລອງຊາໍ ້ ຄນກໍ ໄດຜ້ ນົ ຄເກ່ າົ ແລວ້ ຈ່ ງສະຫຼບຸ ໄດວ້ ່ າ: - ຢນີ ທ່ ີສະແດງສີຕາຂອງແມງຫວ່ ີ (ແມງບູດ) ທງັ ຕາສີຂາວ ແລະແດງຢ່ ູເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ X ຢີນທ່ ີຄວບຄຸມ ລກັ ສະນະຕາສຂີ າວເປນັ ຢນີ ລບັ ແລະຢນີ ທ່ ີຄວບຄຸມລກັ ສະນະຕາສແີ ດງເປນັ ຢີນເດ່ ນັ . - ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ Y ບ່ ມໍ ີລກັ ສະນະສຕີ າສະແດງຢ່ ູເລຍີ (ຄນົ ແລະແມງໄມສ້ ່ ວນຫາຼ ຍມໂີ ຄຣໂມໂຊມເພດຄກນັ ຄ ເພດແມ່ XX ແລະ ເພດຜູ ້ XY) ສາໍ ລບັ ຄນົ , ການສບເຊອ້ ຕາມໂຄຣໂມໂຊມເພດໂດຍສະເພາະໂຄຣໂມໂຊມເພດ X ໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະສບການ ເຊອ້ ທ່ ີຄວບຄຸມດວ້ ຍ ຢີນ ຫຼຢີນ (Gene) ທ່ ີມີຕາໍ ແໜ່ ງຢ່ ເູ ທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ X ຫຼ Y ແຕ່ ໂດຍທ່ ວົ ໄປແລວ້ ມັນ ມກັ ຈະປາກດົ ອອກມາຢ່ ເູ ທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ X ຫາຼ ຍກວ່ າ. ລກັ ສະນະຂອງໂຄຣໂມໂຊມເພດຍງັ ກ່ ຽວພນັ ເຖງິ ພະຍາດທ່ ມີ ກັ ຕດິ ຕ່ ທໍ າງກາໍ ມະພນັ ຂອງສ່ ງິ ທ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ ຕນົ້ ຕ່ ແໍ ມ່ ນ ພະ ຍາດທ່ ີຕດິ ແປດ ແລະສບເຊອ້ ນາໍ ກໍາມະພນັ ຂອງຄນົ ເຊ່ ນັ : - ພະຍາດຕາບອດສີ (Color blondness) - ພະຍາດເຕຍ້ ແຄະ (Achrondroplasia) - ພະຍາດນວິ້ ມສນັ້ (Branchydartmyly) - ພະຍາດຜວິ ຂາວເຜອກ (Albimism) - ພະຍາດບາ້ ໝູ (Epilepsy) - ພະຍາດປນັ ຍາອ່ ອນ (Trisomy) - ພະຍາດເລອດໄຫຼບ່ ຢໍ ຸດ (Hemophilia). ລກັ ສະນະຕາບອດສີ (Color blindness) ລກັ ສະນະຕາບອດສີຈະພບົ ໃນເພດຊາຍຫາຼ ຍກວ່ າເພດຍງິ ແລະພະຍາດຕາບອດສນີ ມີ້ ກັ ຈະບອດສແີ ດງ-ສຂີ ຽວ. ບນັ ຫານຖີ້ ກຄນົ້ ພບົ ໂດຍທ່ ານ E.B Wilson (1931) ໂດຍຄນົ ເປນັ ຕາບອດສບີ ່ ສໍ າມາດແຍກສແີ ດງ ແລະສຂີ ຽວກ ຈາກກນັ ໄດ້ ຫຼບ່ ໍສາມາດແຍກສແີ ດງ-ສຂີ ຽວກບັ ສອີ ່ ນໆໄດ.້ ຢີນທ່ ີຄວບຄມຸ ລກັ ສະນະຕາບອດສີຈະເປັນຢີນລບັ ຢ່ ູ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ X ກາໍ ນດົ ດວ້ ຍ XC ຕາປກົ ກະຕິ ແລະ Xc ຕາບອດສ.ີ - ຜູຊ້ າຍປກົ ກະຕມິ ີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XCY - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕິ ມີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XCXC - ຜູຊ້ າຍຕາບອດສມີ ີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XcY - ຜູຍ້ ງິ ຕາບອດສມີ ີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XcXc - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕແິ ຕ່ ຖເຊອ້ ມີໂຄຣໂມໂຊມເພດ XCXc ໂອກາດທ່ ີຜູຊ້ າຍເປນັ ຕາບອດສຈີ ະຫຼາຍກວ່ າເພດຍງິ ເນ່ ອງຈາກມີຢີນລບັ ຫຼຢນີ ທ່ ີຄວບຄຸມລກັ ສະນະຕາບອດສີ ພຽງຢນີ ດຽວກເໍ ກດີ ລກັ ສະນະຕາບອດສເີ ລຍີ ສ່ ວນຜູຍ້ ງິ ຕອ້ ງມີຢນີ ນຄີ້ ບົ 2 ຢີນຈ່ ງເປນັ ຕາບອດສອີ ອກມາ ເຊ່ ນັ : ຜູຊ້ າຍປກົ ກະຕແິ ຕ່ ງງານກບັ ຜູຍ້ ງິ ຕາບອດສີ P : XCY ປກົ ກະຕ ິ x XcXc ຕາບອດສີ 7

G : XC Y x Xc XC Xc F1 : (XCXc) (XcY) ຍງິ ປກົ ກະຕແິ ຕ່ ຖເຊອ້ (carrier) ຊາຍຕາບອດສີ ຜູຊ້ າຍຕາບອດສແີ ຕ່ ງງານກບັ ຜູຍ້ ງິ ຕາປກົ ກະຕແິ ຕ່ ຖເຊອ້ P2 : XcY ຕາບອດສີ x XCXc ຕາປົກກະຕິແຕ່ ມເີ ຊອ້ G2 : Xc Y x XC Xc Xc Xc F2 : (XCXc) (XcXc) (XCY) (XcY) ປກົ ກະຕິ ຕາບອດສີ ປກົ ກະຕິ ຕາບອດສີ ພະຍາດເລອດໄຫບຼ ່ ໍຢຸດ (Hemophilia) ເປນັ ພະຍາດທ່ ີເກດີ ເມ່ ອມີບາດແຜ່ ແລວ້ ເລອດໄຫຼອອກງ່າຍແຕ່ ຢຸ ດຍາກ. ອາການທ່ ພີ ົບຕະຫອຼ ດຄຮໂິ ມຟິ ເລຍຊະນດິ A, ເປັນຢີນລບັ ຢ່ ູເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ X ເກີດຈາກການຂາດປັດໄຈການແຂງຕວົ ຂອງເລອດໂຕທີ 8 (antihemophilic globulin AHG) ເຮດັ ໃຫເ້ ລອດບ່ ແໍ ຂງຕວົ ເມ່ ອເກີດບາດແຜ ສະນນັ້ , ຄນົ ທ່ ີເປນັ ພະຍາດຈ່ ງ ມອີ າຍຸສນັ້ . ຢີນລບັ ຊະນດິ ໜ່ ງເຮດັ ໃຫ້ເກີດພະຍາດຮໂິ ມຟເິ ລຍຊະນດິ B ເກີດຈາກການຂາດປດັ ໄຈການແຂງຕວົ ຂອງເລອດໂຕທີ 9 (plasma throboplastin component PTC). ກາໍ ນດົ ໃຫ້ XH ປກົ ກະຕິ ແລະ Xh ເປນັ ຮໂິ ມຟເິ ລຍ - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕມິ ີເຊອ້ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເປນັ XHXh - ຜູຊ້ າຍປກົ ກະຕິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເປນັ XHY - ຜູຊ້ າຍເປນັ ຮໂິ ມຟເິ ລຍໂຄຣໂມໂຊມເພດເປນັ XhY - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕເິ ປນັ ພະຍາດໂຄຣໂມໂຊມເພດ XhXh - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເປນັ XHXH ຜູຊ້ າຍປກົ ກະຕແິ ຕ່ ງງານກບັ ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕແິ ຕ່ ຖເຊອ້ P : (XHY) x (XHXh) XH Xh G : XH Y F1 : (XHXH) (XHXh) (XHY) (XhY) ປກົ ກະຕິ ປກົ ກະຕຖິ ເຊອ້ ປົກກະຕິ ເປັນພະຍາດ 2.2. ທິດສະດກີ ານຮຽນຮູ ້ 2.2.1. ການຮຽນຮູຂ້ ນັ້ ພນ້ ຖານ ກ. ຄວາມໝາຍການຮຽນຮ:ູ ້ ການຮຽນຮູແ້ ມ່ ນຂະບວນການທ່ ບີ ຸກຄນົ ເກດີ ການປ່ ຽນແປງພດຕກິ ໍາຂອ້ ນຂາ້ ງ ຖາວອນ ອນັ ເນ່ ອງມາຈາກປະສບົ ການ ຫຼ ການເຝກິ ຫດັ . ຂ. ລກັ ສະນະຂອງການຮຽນຮູ ້ ປະກອບມີດ່ ງັ ນ:ີ້ - ເປນັ ການປ່ ຽນແປງພດຕກິ າໍ ຈາກເດມີ ບ່ ຮໍ ູ,້ ບ່ ເໍ ຂາົ້ ໃຈ, ເຮດັ ບ່ ເໍ ປນັ ກາຍມາຮູ,້ ເຂາົ້ ໃຈ, ເຮດັ ເປນັ ແລະ ເຮດັ 8

ໄດດ້ ຂີ ນ້ ເລອ້ ຍໆ. ການປ່ ຽນແປງພດຕກິ ໍາອາດມທີ ັງດາ້ ນເພງິ ປະສງົ ແລະບ່ ເໍ ພງິ ປະສງົ ນເີ້ ປນັ ຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ ີຄູ ແລະ ພ່ ແໍ ມ່ ຜູປ້ ກົ ຄອງຄວນເອາົ ໃຈໃສ່ ສດິ ສອນ ແລະສກສາໃຫຖ້ ກຕອ້ ງ. - ພດຕກິ ໍາທ່ ີປ່ ຽນແປງໄປນນັ້ ເປນັ ພດຕກິ ໍາຂອ້ ນຂາ້ ງຖາວອນເຊ່ ນັ : ຈາກແຕ່ ລອຍນາໍ ້ ບ່ ໍເປນັ ມາລອຍນໍາ້ ເປັນ, ເມ່ ອລອຍນາໍ ້ ເປນັ ແລວ້ ພດຕກິ າໍ ນຂີ້ ອ້ ນຂາ້ ງຖາວອນເຖງິ ຈະບ່ ໍໄດລ້ ອຍນໍາ້ ກ່ ໍຕາມແຕ່ ເມ່ ອມີໂອກາດກ່ ໍຍງັ ລອຍນາໍ ້ ໄດເ້ ໝອນເດມີ . ສ່ ວນຄວາມອດິ ເມ່ ອຍ, ຄວາມເຈບັ ປວດເມ່ ອຖກບງັ ຄບັ , ການມນເມາົ ຈະເຮດັ ໃຫ້ ພດຕກິ ໍາຂອງບຸກຄນົ ປ່ ຽນໄປຈາກເດມີ ນບີ້ ່ ແໍ ມ່ ນພດຕກິ ໍາທ່ ີເກດີ ຈາກການຮຽນຮູ.້ - ການປ່ ຽນແປງພດຕກິ າໍ ທ່ ເີ ນ່ ອງຈາກປະສບົ ການ, ການປ່ ຽນແປງວຸດທພິ າວະ, ຄວາມພກິ ານ, ຄວາມຊນິ ເຄີຍ ແບບຖາວອນກ່ ຕໍ າມແຕ່ ບ່ ຖໍ ວ່ າແມ່ ນການຮຽນຮ.ູ ້ ຄ. ຂະບວນການຮບັ ຮູ ້  ການຮບັ ຮ:ູ ້ ແມ່ ນຂະບວນການທ່ ີຜູຮ້ ບັ ເອາົ ຂມໍ ້ ູນຂ່ າວສານຕ່ າງໆຈາກຫາຼ ຍແຫ່ ງຼ ນບັ ທງັ ການສອນຂອງຄໂູ ດຍ  ຜ່ ານອນິ ຊທີ ັງຫາ້ ຂອງນກັ ຮຽນເກີດມີຄວາມຮບັ ຮູຜ້ ່ ານປະສາດສາໍ ພັດຕ່ າງໆເຫນັ ວ່ າມປີ ະສດິ ທພິ າບຕ່ າງກນັ , ຜ່ ານການທດົ ລອງເຫນັ ວ່ າ: - ຄວາມຮເູ ້ ກດີ ຈາກການອ່ ານ 10% - ໄດເ້ ຫນັ ແລະ ໄດຍ້ ນິ 50% - ໄດຍ້ ນິ 20% - ໄດເ້ ວາົ້ ແລະ ໄດຍ້ ນິ 70% - ໄດເ້ ຫນັ 30% - ໄດເ້ ວາົ້ ແລະ ໄດເ້ ຮດັ 90% ດ່ ງັ ນນັ້ , ການຈດັ ການຮຽນຮູຈ້ າໍ ເປນັ ຕອ້ ງໃຫຜ້ ູ ້ຮຽນໄດລ້ ງົ ມປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ (ຮຽນ-ຮູ-້ ເຮດັ )ໄປພອ້ ມໆກນັ . ຄູ ຄວນເອາົ ໃຈໃສ່ ຊອກຫາສ່ ການສອນໃຫມ້ ຫີ ຼາຍຮບູ ແບບ ເພ່ ອໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈຢ່ າງເລກິ ເຊງິ .  ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ: ແມ່ ນຄວາມສາມາດເຮດັ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນແປຄວາມໝາຍໄດ,້ ສາມາດຕຄີ ວາມໝາຍ ຫຼສະຫຼຸບ ຄວາມສາໍ ຄນັ ໃນສ່ ງິ ທ່ ີໄດຮ້ ບັ ຮູໃ້ ຫ້ເກດີ ການເຊ່ ອມຕ່ ສໍ າໍ ພນັ ກັນລະຫວ່ າງຄວາມຮໃູ ້ ໝ່ ແລະຄວາມຮູເ້ ກ່ າົ , ສາມາດສາ້ ງຄວາມສາໍ ພນັ ກບັ ສ່ ງິ ຕ່ າງໆທ່ ີຕນົ ເອງຮບັ ຮູ,້ ອະທບິ າຍ ແລະໃຫ້ ເຫດຜນົ ປະກອບໄດ.້ ເມ່ ອບຸກຄນົ ມີຄວາມເຂາົ້ ໃຈທ່ ີເກດີ ຈາກການປ່ ຽນແປງແລວ້ ໄດນ້ າໍ ມາສາ້ ງແບບແຜນພດຕກິ າໍ ຂອງຕນົ ເອງຂນ້ ເຊ່ ນັ : ເມ່ ອຖກໄຟ-ເຂາົ້ ໃຈ ປ່ ຽນພດຕກິ ໍາ, ເມ່ ອຫວິ ເຂາົ້ ສາມາດແຕ່ ງອາຫານກນິ ເອງໄດ.້ .. ງ. ປດັ ໄຈສ່ ງົ ເສມີ ການຮຽນຮ:ູ ້ ການຮຽນຮໄູ ້ ດດ້ ເີ ກດີ ມາຈາກປດັ ໄຈສ່ ງົ ເສມີ ຫາຼ ຍດາ້ ນເຊ່ ນັ : ຈາກຕວົ ຜູ ຮ້ ຽນ: ຂນ້ ກບັ ວຸດທິພາວະ ເຊ່ ງິ ໝາຍເຖິງໄວອາຍຸ , ການຈະເລນີ ເຕີບໃຫຍ່ , ຄວາມພ້ອມທງັ ວຸ ດ ທພິ າວະ, ຄວາມສນົ ໃຈ ແລະປະສບົ ການທ່ ີຈະຮຽນຮູສ້ ່ ງິ ຕ່ າງໆເຊ່ ນັ : ປະສບົ ການ, ອາຍຸ , ໂອກາດ ແລະ ອ່ ນໆ ... ຄນົ ເຮາົ ສາມາດຮຽນຮູສ້ ູງສຸດໃນໄວ 20 - 35 ປີ, ຖາ້ ອາຍຸ 36 ປີຂນ້ ໄປຄວາມສາມາດຮຽນຮູຈ້ ະຫດຸຼ ລງົ ເລອ້ ຍໆ. ນອກນນັ້ ຍງັ ຂນ້ ກັບແຮງຈງູ ໃຈທ່ ີດຕີ ່ ຜໍ ູ ້ຮຽນ, ລະດບັ ສະຕປິ ນັ ຍາສູງຈະຮຽນໄດດ້ ີກວ່ າ ຜູ ້ທ່ ີມີລະດບັ ສະຕປິ ນັ ຍາຕ່ າໍ , ອາລມົ ດີຈະຮຽນໄດດ້ ີກວ່ າຜູທ້ ່ ີມີອາລມົ ບ່ ໝໍ ນັ້ ຄງົ , ຮ່ າງກາຍສມົ ບນູ ຈະຮຽນໄດຫ້ າຼ ຍກວ່ າຜູ ມ້ ີ ຮ່ າງກາຍບກົ ພ່ ອງ. ຈາກບດົ ຮຽນ: ຄວາມຍາກ-ງ່າຍຂອງບດົ ຮຽນຈະມີຜົນກະທບົ ຕ່ ກໍ ານຮຽນຮູຂ້ ອງນກັ ຮຽນ, ບດົ ຮຽນງ່ າຍຈະ ຮຽນຮໄູ ້ ດງ້ ່າຍກວ່ າບດົ ຮຽນຍາກ, ບດົ ຮຽນຍາກຄຕູ ອ້ ງສາ້ ງຄວາມກະຈ່ າງແຈງ້ ຕ່ ໍຜູຮ້ ຽນສາກ່ ອນ, ຖາ້ ບດົ ຮຽນ ຍາວຈະຮຽນຮຊູ ້ າ້ ກວ່ າ, ບດົ ຮຽນທ່ ມີ ຄີ ວາມໝາຍຈະຮຽນໄດດ້ ກີ ວ່ າບດົ ຮຽນທ່ ບີ ່ ມໍ ຄີ ວາມໝາຍ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງິ ມີຄວາມຈາໍ ເປນັ ໃຫຜ້ ູເ້ ປນັ ຄຕູ ອ້ ງຮສູ ້ ບັ ຊອ້ ນ, ຂດັ ຈອ້ ນຄນົ້ ຄວ້ າບດົ ສອນໃຫ້ອຽດໃຫສ້ ່ ງິ ທ່ ເີ ຂາົ້ ໃຈ 9

ຍາກກາຍມາເປນັ ຄວາມຮທູ ້ ່ ີນກັ ຮຽນສາມາດເຂາົ້ ໃຈງ່າຍໆສາກ່ ອນ ເຊ່ ງິ ຄຕູ ອ້ ງໃຊຄ້ ວາມອດົ ທນົ ສງູ . ຈາກວທິ ີຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນ - ການສອນ - ຜູຮ້ ຽນຈະເກດີ ການຮຽນຮໄູ ້ ດດ້ ີ ແລະ ໄວ ຖາ້ ຜູຮ້ ຽນໄດເ້ ຮດັ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນດວ້ ຍຕນົ ເອງ. - ການສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈທ່ ີເໝາະສມົ ຈະເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມສນົ ໃຈ ແລະກະຕລລນົ້ ໃນການຮຽນດ.ີ - ການແນະນາໍ ທ່ ຖີ ກຕອ້ ງເໝາະສມົ ກ່ ໍຈະຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ ຮຽນໄດດ້ ຂີ ນ້ . - ການເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກດີ ການຖ່ າຍໂອນການຮຽນຮຈູ ້ າກຄວາມສາໍ ພນັ ປະສບົ ການເດມີ ຮ່ ວມກບັ ປະສບົ ການໃ ໝ່ ຫຼ ການນາໍ ຄວາມຮໄູ ້ ປໃຊໃ້ ນສະຖານະການອ່ ນຈະເຮດັ ໃຫກ້ ານຮຽນຮູໝ້ ນັ້ ຄງົ ຖາວອນຂນ້ . - ໄລຍະເວລາຮຽນເຊ່ ນັ : ການຈດັ ຮຽນໃນຕອນເຊາົ້ ຈະຮຽນໄດດ້ ກີ ວ່ າຮຽນໃນຕອນບ່ າຍ. ຈາກສະພາບແວດລອ້ ມທາງການຮຽນ - ສະພາບທາງຈດິ ຕະວທິ ະຍາ, ບນັ ຍາກາດຫອ້ ງຮຽນ, ຄວາມສາໍ ພັນທ່ ດີ ລີ ະຫ່ ວາງຄູ ແລະນກັ ຮຽນ, ນກັ ຮຽນ ກບັ ນກັ ຮຽນ ເປນັ ປດັ ໄຈສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກີດການຮຽນຮທູ ້ ່ ດີ .ີ - ສ່ ການສອນທ່ ີຫຼາກຫຼາຍ, ສະພາບໂຮງຮຽນ, ຫອ້ ງຮຽນ, ກະດານ, ໂຕະຕ່ ງັ , ແສງສະຫວ່ າງ, ອຸ ນນະພູ ມ, ຄວາມເປນັ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍ ຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນສະບາຍກາຍສະບາຍໃຈ ແລະຊ່ ວຍໃຫກ້ ານຮຽນຮູດ້ ຂີ ນ້ . ຖາ້ ຜູສ້ ອນເຂາົ້ ໃຈຫຼກັ ການຮຽນຮູກ້ ່ ໍຈະຈດັ ການສອນໃຫສ້ ອດຄ່ ອງສາໍ ພັນກັນ, ການສອນໄດຄ້ ໍານງເຖງິ ຫຼັກ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາໃນການຮຽນຮູຈ້ ະຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກດີ ການຮຽນຮໄູ ້ ດສ້ ະດວກ ແລະງ່າຍຂນ້ , ເກີດເຈດຕະຄະຕທິ ່ ີດີ ຕ່ ກໍ ານຮຽນ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຜູສ້ ອນຈ່ ງຕອ້ ງໝນູ ໃຊຫ້ ກຼັ ການ ການຮຽນຮູໃ້ ຫເ້ ປນັ ປະໂຫຍດໃນການສອນ. ປຽບທຽບຄວາມສາໍ ພນັ ລະຫວ່ າງຫກຼັ ການຮຽນຮກູ ້ ບັ ຫກຼັ ການສອນ ຫກຼັ ການຮຽນຮູ ້ ຫກຼັ ການສອນ - ຜູຮ້ ຽນຈະເກີດການຮຽນຮໄູ ້ ດດ້ ເີ ມ່ ອເຂາົ ມີວຸ ດ ສອນໃຫ້ສອດຄ່ ອງກບັ ວຸດທພິ າວະ, ຄວາມພອ້ ມດາ້ ນ ທພິ າວະ, ເຖງິ ລະດບັ ແລະມີຄວາມພ້ອມດາ້ ນ ຮ່ າງກາຍ, ສະຕປິ ນັ ຍາ ແລະອາລມົ . ສາໍ ຫຼວດຄວາມ ຮ່ າງກາຍ, ສະຕປິ ນັ ຍາ ແລະອາລມົ . ສາມາດ, ທກັ ສະ ແລະປະສບົ ການເດມີ ຂອງຜູຮ້ ຽນ. - ຜູຮ້ ຽນຈະຮຽນໄດດ້ ີ ເມ່ ອເຂາົ ຮຽນຢ່ າງມເີ ປົາ້ ສອນໂດຍແຈງ້ ຈຸດປະສງົ ຂອງບດົ ຮຽນ ແລະຂອບເຂດ ໝາຍ, ຮຂູ ້ ອບເຂດໂຄງສາ້ ງຂອງບດົ ຮຽນ. ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນຮູຢ້ ່ າງຊດັ ເຈນ. - ຜູຮ້ ຽນຈະເກີດການຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ຖີ າ້ ເຂາົ ມີສ່ ວນ ສອນໂດຍໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນມີສ່ ວນຮ່ ວມໃນກດິ ຈະກໍາ ແລະ ຮ່ ວມໃນກິດຈະກໍາການຮຽນຮູຢ້ ່ າງແທ້ຈງິ ແລະ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດປ້ ະຕບິ ດັ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ. ໄດສ້ າໍ ຜດັ ຫຼາຍດາ້ ນໄປພອ້ ມໆກນັ - ຜູຮ້ ຽນຈະຮຽນໄດດ້ ີເມ່ ອເຂາົ ໄດຮ້ ຽນເທ່ ອລະ ສອນຕອ້ ງຈດັ ລາໍ ດບັ ແຕ່ ງ່າຍຫາຍາກ, ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນເຫນັ ໜອ້ ຍຈາກງ່າຍຫາຍາກ,ຈາກບນັ ຫາລວມສ່ ູອນັ ໂຄງຮ່ າງທງັ ໝດົ ສາກ່ ອນ. ລະອຽດ - ຜູຮ້ ຽນຈະເກດີ ການຮຽນຮໄູ ້ ດດ້ ຖີ າ້ ເຂາົ ໄດຮ້ ຽນ ສອນໂດຍຄາໍ ນງເຖິງຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ລະຫ ວ່ າງ ບດົ ຮຽນໃນສ່ ງິ ທ່ ີ ເຂາົ ຊນິ ເຄຍີ , ຖ ກກບັ ຄວາມ ສາມາດ ແລະ ຄວາມສນົ ໃຈຂອງເຂາົ . ບຸກຄນົ , ມອບວຽກໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ຄວາມສາມາດ, ເອາົ ໃຈໃສ່ ຊ່ ວຍຜູທ້ ່ ຮີ ບັ ຮຊູ ້ າ້ 10

- ຜູຮ້ ຽນຈະເກີດການຮຽນຮູ,້ ຈ່ ຈາ, ເຂາົ້ ໃຈໄດດ້ ີ ສອນໂດຍເຊ່ ອມໂຍງເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນກບັ ຕວົ ຈງິ ໃຫ້ ຖາ້ ເຂາົ ໄດຮ້ ຽນສ່ ງິ ທ່ ີມີປະໂຫຍດ ແລະສາມາດນໍາ ຫຼາຍ. ສອນສງິ ທ່ ີມີຄວາມໝາຍ ແລະເປັນປະໂຫຍດ ໄປປະຍຸກໃຊໃ້ ຫເ້ ກດີ ປະໂຫຍດ. ສາມາດນາໍ ໃຊໃ້ ນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ໄດ.້ - ຄວາມຮເູ ້ ດີມ , ປະສບົ ການເດມີ ເປນັ ພນ້ ຖານ ສອນໃຫສ້ າໍ ພັນກັບປະສບົ ການເດີມຂອງຜູ ້ຮຽນ, ມີ ໃຫກ້ ານຮຽນເລ່ ອງໃໝ່ ທ່ ີສະດວກກວ່ າເກ່ າົ ແລະ ການທວນຄນບດົ ຮຽນເກ່ າົ , ສາ້ ງຄວາມສາໍ ພນັ ຕ່ ເໍ ນ່ ອງ ວ່ ອງໄວຂນ້ , ຖ້າຜູ ້ຮຽນໄດຮ້ ຽ ນສ່ ງິ ທ່ ີ ເຄີຍມີ ລະຫວ່ າງບດົ ຮຽນເກ່ າົ ກັບບດົ ຮຽນໃໝ່ , ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫ້ຜູ ້ ປະສບົ ການມາແລວ້ ຈະເກີດການຮຽນຮໄູ ້ ດດ້ .ີ ຮຽນນາໍ ບດົ ຮຽນໄປໃຊໃ້ ຫເ້ ກີດຄວາມຊດັ ເຈນ ແລະ ຖາວອນຂນ້ . ການຈງູ ໃຈຊ່ ວຍໃຫເ້ ກີດຄວາມປາຖະໜາທ່ ີຈະ ສອນໂດຍສາ້ ງແຮງຈງູ ໃຈໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນສນົ ໃຈຢາກຮຽນ ຮຽນ, ຜູຮ້ ຽນຈະເກີດຄວາມຮູໄ້ ດດ້ ຖີ າ້ ເຂາົ ໄດຮ້ ບັ ໂດຍໃ ຊທ້ ັກສະ ແລະ ທັກນກິ ທ່ ີ ເໝ າະສມົ , ສາ້ ງ ແຮງຈງູ ໃຈ ເຊ່ ນັ : ຄສູ ອນດ,ີ ເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ, ວຊິ າທ່ ີ ບນັ ຍາກາດທ່ ີຫນາ້ ຮຽນຮູ,້ ສາ້ ງເຈດຕະຄະຕທິ ່ ີດໃີ ຫ້ ຮຽນມາ ມປີ ະໂຫຍດ, ບນັ ຍາກາດ ເກດີ ແກ່ ຜູຮ້ ຽນ. - ການເຝກິ ຫດັ ຫຼ ການເຝກິ ຝນົ ຈະຊ່ ວຍໃຫເ້ ກີດ ການຮຽນຮູໄ້ ດສ້ ມົ ບູນຂນ້ , ມຄີ ວາມຊດັ ເຈນ, ມີ ສອນໃຫ້ຜູ ຮ້ ຽນມີໂອກາດເຮດັ ກດິ ຈະກໍາຄນອກີ ເປັນ ຄວາມຊາໍ ນານຫາຼ ຍຂນ້ , ຄວນເປັນການເຝກິ ຫັດ ການທວນຄນເມ່ ອຮຽນຮໄູ ້ ປແລວ້ ທ່ ຜີ ູຮ້ ຽນເຫນັ ເປາົ້ ໝາຍ ແລະຮຄູ ້ ຸນຄ່ າ. - ຜູ ້ຮຽນຈະເກີ ດກ ານຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ີ ຖ້າເຂາົ ມີ ສອນຕອ້ ງສາ້ ງຄວາມສນົ ໃຈ, ກະຕຸ ນ້ ຈງູ ໃຈໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນ ຄວາມຕງັ້ ໃຈ ແລະຕອ້ ງການທ່ ີຈະຮຽນຮູ.້ ເກີດມີຄວາມກະຕລລນົ້ ຢາກຮູຢ້ າກເຫນັ ໂດຍເລ່ ີມແຕ່ ຂນັ້ ນາໍ ເຂາົ້ ສ່ ູບດົ ຮຽນເປນັ ຕນົ້ ໄປ. - ການທ່ ີໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮຜູ ້ ນົ ການກະທໍາ, ມີຜນົ ໃຫ້ ຜູສ້ ອນຕອ້ ງແຈງ້ ຜນົ ການສອບເສງັ , ຜນົ ກດິ ຈະກາໍ ຜູຮ້ ຽນເກີດການຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ຮີ ຜູ ້ ນົ ການສອບເສງັ , ຕ່ າງໆທນັ ທີ, ເພ່ ອຈະໄດປ້ ບັ ປຸງ ແລະ ພດັ ທະນາໃຫດ້ ີ ຜນົ ການກວດກາ ທນັ ທ່ ີເຂາົ ຈະຮູເ້ ຖງິ ຂໍບ້ ກົ ພ່ ອງ, ຂນ້ . ຂຄໍ ້ ວນປບັ ປຸງຕນົ ເອງໄດທ້ ນັ ເວລາ. ດ່ ງັ ນນັ້ , ການສອນແມ່ ນຂະບວນການປະຕສິ າໍ ພັນລະຫວ່ າງຜູ ້ສອນກບັ ຜູ ້ຮຽນ ເພ່ ອໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນເກີດການ ປ່ ຽນແປງພດຕກິ າໍ ຕາມຈດຸ ປະສງົ ທ່ ກີ າໍ ນດົ ໄວ,້ ການຮຽນຮແູ ້ ມ່ ນຂະບວນການທ່ ີຜູ ຮ້ ຽນເກດີ ການປ່ ຽນແປງພດຕກິ ໍາ ອນັ ເນ່ ອງມາຈາກປະສບົ ການ, ເປາົ້ ໝາຍຂອງການສອນແມ່ ນແນໃສ່ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນເກີດການຮຽນຮູໄ້ ດດ້ ,ີ ຢາກເຮດັ ໄດຜ້ ູ ້ ສອນຕອ້ ງຈດັ ການສອນຢ່ າງມຂີ ະບວນການໃຫຄ້ ບົ ທຸກອງົ ປະກອບການຮຽນ - ການສອນ. 2.2.2. ການຮຽນຮູຕ້ າມທດິ ສະດີຂອງ Bloom Bloom’s Taxonomy ເວາົ້ ຖິງການຈາໍ ແນກການຮຽນຮູຕ້ າມທດິ ສະດີຂອງບລມູ ເຊ່ ງິ ແບ່ ງເປັນ 3 ດາ້ ນ ຄ: ດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາ, ດາ້ ນຈດິ ໃຈ ແລະທກັ ສະ. ໂດຍໃນແຕ່ ລະດາ້ ນຈະມີການຈາໍ ແນກລະດບັ ຄວາມສາມາດຈາກຕ່ າໍ ສຸດໄປເຖງິ ສງູ ສຸ ດເຊ່ ນັ : ສະຕປິ ນັ ຍາເລ່ ມີ ຈາກຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ, ການນາໍ ໄປໃຊ,້ ການວເິ ຄາະ, ການສງັ ເຄາະ, ການປະ ເມີ ນ ແລະກ ານສາ້ ງສນັ (Anderson and Krathwohl 2001). ດາ້ ນຈດິ ໃຈ ຈໍາ ແ ນກເປນັ ການຮບັ 11

ຮູ,້ ການຕອບສະໜອງ, ການສາ້ ງຄ່ ານຍິ ມົ , ການຈດັ ລະບບົ ແລະການສາ້ ງບຸກຄະລກິ ຈາກຄ່ ານຍິ ມົ . ດາ້ ນທກັ ສະຈໍາ ແນກເປນັ ທັກສະການເຄ່ ອນໄຫວຂອງຮ່ າງກາຍ, ທກັ ສະການເຄ່ ອນໄຫວອະໄວຍະວະສອງສ່ ວນ ຫຼ ຫຼາຍກວ່ າພອ້ ມ ໆກນັ , ທກັ ສະການສ່ ສານໂດຍໃຊທ້ ່ າທາງ ແລະ ທກັ ສະການສະແດງພດຕກິ າໍ ທາງການເວາົ້ . ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ມີການໝນູ ໃຊຫ້ ຼກັ ການການຮຽນຮູແ້ ບບ Bloom ເປນັ 6 ລະດບັ ກ. ພດຕກິ າໍ ການຮຽນຮູ ້ 1) ພດຕກິ າໍ ດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາ (Cognitive Domain) ເປນັ ພດຕກິ າໍ ກ່ ຽວກບັ ສະຕປິ ນັ ຍາ, ຄວາມຮູ,້ ຄວາມຄດິ , ຄວາມສະຫຼຽວສະຫຼາດ, ຄວາມສາມາດໃນການຄດິ ເລ່ ອງຕ່ າງໆຢ່ າງມີປະສດິ ທພິ າບ ເຊ່ ງິ ເປນັ ຄວາມສາມາດທາງສະຕປິ ນັ ຍາ. ພດຕກິ ໍາທາງດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາ 6 ລະດບັ ໄດແ້ ກ່ : ຄວາມຮູຄ້ ວາມຈາໍ : ຄວາມສາມາດໃນການເກບັ ຖ ຫຮຼ ກັ ສາປະສບົ ການຕ່ າງໆຈາກການທ່ ີໄດຮ້ ບັ ຮູໄ້ ວ້ ແລະ ນກສ່ ງິ ນນັ້ ໄດເ້ ມ່ ອຕອ້ ງການ, ປຽບດ່ ງັ ເທບບນັ ທກສຽງ ຫຼວີດທິ ດັ ທ່ ີສາມາດເກບັ ສຽງ ແລະພາບຂອງເລ່ ອງລາວ ຕ່ າງໆໄດ້ ສາມາດເປີດຟງັ ຫເຼ ບ່ ງິ ພາບເຫ່ າຼົ ນນັ້ ໄດ້ ເມ່ ອຕອ້ ງການ. ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ: ເປນັ ຄວາມສາມາດໃນການຈບັ ໃຈຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງສ່ ແລະສາມາດສະແດງອອກມາໃນຮູບ ຂອງການແປຄວາມ, ຕຄີ ວາມ, ຄາດຄະເນ, ຂະຫຍາຍຄວາມ ຫຼ ການກະທາໍ ອ່ ນໆ. ການນາໍ ຄວາມຮູໄ້ ປໃຊ:້ ເປນັ ຂນັ້ ທ່ ີຜູ ້ຮຽນສາມາດນໍາຄວາມຮູ,້ ປະສບົ ການໄປໃຊໃ້ ນກາແກ້ບນັ ຫາໃນ ສະຖານນະການຕ່ າງໆໄດ້ ເຊ່ ງິ ຈະຕອ້ ງອາໄສຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ຈ່ ງຈະສາມາດນາໍ ໄປໃຊໄ້ ດ.້ ການວເິ ຄາະ: ຜູ ້ຮຽນສາມາດຄດິ ຫຼ ໄຈແຍກເລ່ ອງລາວ, ສ່ ງິ ຕ່ າງໆ ອອກເປນັ ສ່ ວນຍ່ ອຍ ເປນັ ອງົ ປະກອບທ່ ີ ສາໍ ຄນັ ໄດ້ ແລະເບ່ ງິ ເຫັນຄວາມສາໍ ພັນຂອງສ່ ວນທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງກນັ . ຄວາມສາມາດໃນການວເິ ຄາະຈະແຕກຕ່ າງ ກນັ ໄປແລວ້ ແຕ່ ຄວາມຄດິ ຂອງແຕ່ ລະຄນົ . ການປະເມນີ ຄ່ າ: ເປນັ ຄວາມສາມາດໃນການຕດັ ສນິ , ຕລີ າຄາ ຫຼ ສະຫຸຼບກ່ ຽວກບັ ຄນຸ ຄ່ າຂອງສ່ ງິ ຕ່ າງໆ ອອກ ມາໃນຮູບຂອງຄຸນນະທໍາຢ່ າງມີກດົ ເກນທ່ ີເໝາະສມົ ເຊ່ ງິ ອາດເປນັ ໄປຕາມສ່ ວນເນອ້ ໃນເລ່ ອງນນັ້ ໆ ຫຼອາດເປນັ ກດົ ເກນທ່ ີສງັ ຄມົ ຍອມຮບັ ກໍໄດ.້ 12

ການສາ້ ງສນັ : ເມ່ ອເກີດກນົ ໄກທງັ 5 ອງົ ປະກອບເບອ້ ງຕນົ້ ຈະນາໍ ໄປສ່ ກູ ານປະດດິ ສາ້ ງສ່ ງິ ໃໝ່ ໆທ່ ມີ ີ ຄຸນຄ່ າ ແລະມີປະໂຫຍດອອກມາ. 2) ພດຕກິ າໍ ດາ້ ນຈດິ ໃຈ (Affective Domain) ເປນັ ພດຕກິ າໍ ດາ້ ນຄ່ ານຍິ ມົ , ຄວາມຮູສ້ ກ, ຄວາມຊາບຊງ, ທດັ ສະນະຄະຕ,ິ ຄວາມເຊ່ ອ, ຄວາມສນົ ໃຈແລະຄນຸ ນະ ທໍາ. ພດຕກິ າໍ ດາ້ ນນອີ້ າດບ່ ເໍ ກດີ ຂນ້ ທນັ ທີ ດ່ ງັ ນນັ້ , ການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນ-ການສອນໂດຍຈດັ ສະພາບແວດ ລອ້ ມທ່ ີເໝາະສມົ ແລະສອດແຊກສ່ ງິ ທ່ ດີ ງີ າມຢ່ ູຕະຫອຼ ດເວລາ ຈະເຮດັ ໃຫພ້ ດຕກິ າໍ ຂອງຜູຮ້ ຽນປ່ ຽນໄປໃນແນວທາງ ທ່ ຄີ າດຫວງັ ໄດ.້ ພດຕກິ າໍ ດາ້ ນຈດິ ໃຈປະກອບດວ້ ຍ 5 ລະດບັ ເຊ່ ນັ : ການຮບັ ຮູ:້ ເປັນຄວາມຮສູ ້ ກທ່ ີເກດິ ຂນ້ ຕ່ ປໍ າກດົ ການ ຫຼສ່ ງິ ກະຕຸນ້ ຢ່ າງໃດຢ່ າງໜ່ ງເຊ່ ງິ ເປນັ ໄປໃນລກັ ສະນະ ຂອງການແປຄວາມໝາຍຂອງສ່ ງິ ກະຕຸນນນັ້ ວ່ າຄຫຍງັ ແລວ້ ຈະສະແດງອອກມາໃນຮູບຂອງຄວາມຮສູ ້ ກທ່ ເີ ກີດ. ການຕອບສະໜອງ: ເປນັ ການກະທໍາທ່ ີສະແດງອອກມາໃນຮູບຂອງຄວາມເຕມັ ໃຈ, ຍນິ ຍອມ ແລະພໍໃຈຕ່ ໍ ສ່ ງິ ກະຕຸນ້ ນນັ້ ເຊ່ ງິ ເປນັ ການຕອບສະໜອງທ່ ີເກີດຈາກການເລອກເຟນັ້ ແລວ້ . ການເກີດຄ່ ານຍິ ມົ : ການເລອກປະຕບິ ດັ ໃນສ່ ງິ ທ່ ີເປນັ ທ່ ີຍອມຮບັ ກນັ ໃນສງັ ຄມົ , ການຍອມຮບັ ນບັ ຖໃນ ຄນຸ ຄ່ ານນັ້ ໆ ຫຼ ປະຕບິ ດັ ຕາມເລ່ ອງນນັ້ ໆຈນົ ກາຍເປນັ ຄວາມເຊ່ ອ ແລວ້ ຈ່ ງເກີດທດັ ສະນະຄະຕທິ ່ ີດໃີ ນສ່ ງິ ນນັ້ ການຈດັ ລະ ບບົ : ກ ານສາ້ ງແ ນວ ຄດິ , ຈດັ ລະ ບບົ ຂອງຄ່ ານຍິ ົມ ທ່ ີເກິດຂນ້ ໂດຍ ອາໄ ສຄວາມ ສໍາພັນ ຖາ້ ເຂາົ້ ກນັ ໄດກ້ ໍຈະຍດຖຕ່ ໍໄປ ແຕ່ ຖາ້ ຂດັ ກນັ ອາດບ່ ຍໍ ອມຮບັ ອາດຈະຍອມຮບັ ຄ່ ານຍິ ມົ ໃໝ່ ໂດຍຍກົ ເລກີ ຄ່ າ ນຍິ ມົ ເກ່ າົ ທ່ ບີ ່ ເໍ ປນັ ຕາມທ່ ຕີ ອ້ ງການ. ບຸກຄະລກິ ກະພາບ: ການນາໍ ຄ່ ານຍິ ມົ ທ່ ີຍດຖມາສະແດງພດຕກິ າໍ ທ່ ເີ ປນັ ນໄິ ສປະຈາໍ ຕວົ ໃຫ້ປະພດປະຕບິ ດັ ແຕ່ ສ່ ງິ ທ່ ີຖກຕອ້ ງດີງາມ, ພດຕກິ າດາ້ ນນີ້ ຈະກ່ ຽວກບັ ຄວາມຮູສ້ ກ ແລະຈດິ ໃຈ ເຊ່ ງິ ຈະເລ່ ມີ ຈາກການໄດຮ້ ບັ ຮູ ້ ຈາກສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ແລວ້ ຈ່ ງເກີດປະຕກິ ລິ ຍິ າຕອບໂຕ,້ ຂະຫຍາຍກາຍເປນັ ຄວາມຮສູ ້ ກດາ້ ນຕ່ າງໆຈນົ ກາຍເປນັ ຄ່ ານຍິ ມົ ແລະຍງັ ພດັ ທະນາຕ່ ໄໍ ປເປັນຄວາມຄດິ , ອຸດມົ ຄະຕິ ເຊ່ ງິ ຈະເປນັ ການຄວບຄມຸ ທດິ ທາງພດຕກິ ໍາຂອງ ຄນົ . ຄນົ ຈະຮູດ້ ,ີ ຮູຊ້ ່ ວົ ຢ່ າງໃດນນັ້ ກໍເປນັ ຜນົ ຂອງພດຕກິ າໍ ດາ້ ນນ.ີ້ 3) ພດຕກິ າໍ ດາ້ ນທກັ ສະ (Psychomotor Domain) ເປນັ ພດຕກິ ໍາທ່ ບີ ່ ງົ ບອກເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການປະຕບິ ດັ ວຽກງານໄດຢ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ , ຊາໍ ນຊິ າໍ ນານເຊ່ ງິ ສະແດງ ອອກມາໄດໂ້ ດຍກງົ ໂດຍມີເວລາ ແລະຄນຸ ນະພາບຂອງວຽກງານເປນັ ຕວົ ຊວີ້ ດັ ລະດບັ ຂອງທກັ ສະ ພດຕກິ ໍາດາ້ ນທກັ ສະ ປະກອບດວ້ ຍ ພດຕກິ ໍາຍ່ ອຍ ໆ 5 ຂນັ້ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ການຮບັ ຮູ:້ ເປນັ ການໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດຮ້ ບັ ຮູຫ້ ກຼັ ປະຕບິ ດັ ທ່ ີຖກຕອ້ ງ ຫຼເປນັ ການເລອກຫາຕວົ ແບບທ່ ີສນົ ໃຈ. ກະທໍາຕາມ ແບບ ຫຼ ເຄ່ ອງຊີ້ແນະ: ເປນັ ພ ດຕກິ ໍ າທ່ ີ ຜູ ້ຮຽ ນພະຍາຍາມ ເຝິກຕາມ ແບບທ່ ີ ສນົ ໃຈ ແລະ ພະຍາຍາມເຮດັ ຊາໍ ້ ເພ່ ອທ່ ີຈະໃຫເ້ ກີດທກັ ສະຕາມແບບທ່ ສີ ນົ ໃຈໃຫໄ້ ດ້ ຫສຼ າມາດປະຕບິ ດັ ໄດຕ້ າມຂແໍ ້ ນະນາໍ . ການຫາຄວາມຖກຕອ້ ງ: ພດຕກິ ໍາສາມາດປະຕບິ ດັ ໄດດ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງໂດຍບ່ ຕໍ ອ້ ງອາໄສເຄ່ ອງຊີແ້ ນະ ເມ່ ອໄດ້ ກະທາໍ ຊາໍ ້ ແລວ້ ກໍພະຍາຍາມຫາຄວາມຖກຕອ້ ງໃນການປະຕບິ ດັ . ການກະທາໍ ຢ່ າງຕ່ ເໍ ນ່ ອງ: ຫຼັງຈາກຕດັ ສນິ ໃຈເລອກຮບູ ແບບທ່ ີເປນັ ຂອງຕນົ ເອງຈະເຮດັ ຕາມຮບູ ແບບນນັ້ ຢ່ າງຕ່ ໍ ເນ່ ອງ ຈນົ ປະຕບິ ດັ ງານທ່ ີຫຍຸ ງ້ ຍາກຊບັ ຊອ້ ນໄດຢ້ ່ າງວ່ ອງໄວ, ຖກຕອ້ ງ ແລະຄ່ ອງແຄວ້ . ການທ່ ີຜູຮ້ ຽນເກີດທັກ ສະໄດຕ້ ອ້ ງອາໄສການເຝກິ ຝນົ ແລະກະທໍາຢ່ າງສະໝ່ າໍ ສະເໝີ. 13

ການເຮດັ ໄດຢ້ ່ າງເປນັ ທໍາມະຊາດ: ພດຕກິ ໍາທ່ ີໄດຈ້ າກການເຝກິ ກຢ່ າງຕ່ ເໍ ນ່ ອງຈນົ ສາມາດປະຕບິ ດັ ໄດຄ້ ່ ອງແຄວ້ ວ່ ອງໄວໂດຍອດັ ໂນມດັ ເປນັ ໄປຢ່ າງທາໍ ມະຊາດເຊ່ ງິ ຖເປນັ ຄວາມສາມາດຂອງການປະຕບິ ດັ ໃນລະດບັ ສູງ ຂ. ທດິ ສະດບີ ລມູ ກບັ ການຮຽນ-ການສອນ ບລມູ ເຊ່ ອວ່ າ ການຮຽນການສອນທ່ ີຈະປະສບົ ຄວາມສາໍ ເລດັ ແລະມີປະສດິ ທພິ າບນນັ້ ຜູສ້ ອນຈະຕອ້ ງ ກາໍ ນດົ ຈດຸ ມຸ ງ້ ໝາຍໃຫ້ຊດັ ເຈນແນ່ ນອນເຊ່ ງິ ຈະເຮດັ ໃຫຜ້ ູ ສ້ ອນກໍານດົ ແລະຈດັ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນທງັ ໝດົ ພອ້ ມ ທງັ ວດັ ປະເມີນຜນົ ໄດຖ້ ກຕອ້ ງ. ບລມູ ໄດແ້ ບ່ ງປະເພດຂອງພດຕກິ ໍາໂດຍອາໄສທດິ ສະດກີ ານຮຽນຮູ ້ ແລະຈດິ ວທິ ະຍາພນ້ ຖານວ່ າ ມະນຸດຈະເກີດການຮຽນຮູໃ້ ນ 3 ດາ້ ນຄ: ດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາ, ດາ້ ນຮ່ າງກາຍ ແລະດາ້ ນຈດິ ໃຈ ແລະນາໍ ຫຼັກການນຈີ້ ໍາແນກເປນັ ຈຸດມຸ ງ້ ໝ າຍທາງການສກສາເອນີ້ ວ່ າ Taxonomy of Educational objectives (ອາ້ ງອງິ ຈາກ ບຸນຊມົ ສຣີສະອາດ 2537 ; Bloom. 1976 : 18) ການຮຽນຮູໝ້ າຍເຖງິ ຂະບວນການປ່ ຽນແປງພດຕກິ ໍາຈາກເດີມໄປສ່ ູພດຕກິ ໍາໃໝ່ ທ່ ີຂອ້ ນຂາ້ ງຖາວອນ ແລະ ພດຕກິ າໍ ໃໝ່ ນເີ້ ປນັ ຜນົ ມາຈາກປະສບົ ການ ຫຼການເຝກິ ຝນົ ຫາກບ່ ແໍ ມ່ ນເປນັ ຜນົ ຈາກການຕອບສະໜອງຕາມທາໍ ມະ ຊາດ, ສນັ ຊາດຕະຍານ, ວຸດທພິ າວະ, ພດິ ຢາຕ່ າງໆ, ອຸ ບດັ ເຫດ ຫຼຄວາມບງັ ເອນີ . ພດຕກິ ໍາທ່ ີປ່ ຽນໄປຈະຕອ້ ງປ່ ຽນ ໄປຢ່ າງຂອ້ ນຂາ້ ງຖາວອນ ຈ່ ງຈະຖວ່ າເກີດການຮຽນຮູຂ້ ນ້ ຫາກເປນັ ການ ປ່ ຽນແປງຊ່ ວົ ຄາວກໍຍງັ ບ່ ຖໍ ວ່ າເປນັ ການ ຮຽນຮູ.້ ເມ່ ອບຸກຄນົ ເກີດການຮຽນຮຈູ ້ ະເກດີ ການປ່ ຽນແປງດ່ ງັ ນ:ີ້ - ການປ່ ຽນແປງທາງດາ້ ນຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະຄວາມຄດິ ໝາຍເຖງິ ການຮຽນຮູກ້ ່ ຽວກບັ ເນອ້ ໃນ ໃໝ່ ກໍຈະເຮດັ ໃຫ້ຜູ ້ຮຽນເກີດຄວາມຮູຄ້ ວາມເຂາົ້ ໃຈສ່ ງິ ແວດລອ້ ມຕ່ າງໆໄດຫ້ ຼາຍຂນ້ ເຊ່ ງິ ເປນັ ການປ່ ຽນແປງທ່ ີ ເກີດຂນ້ ໃນສະໝອງ. - ການປ່ ຽນແປງທາງດາ້ ນອາລມົ , ຄວາມຮສູ ້ ກ, ທດັ ສະນະຄະຕ,ິ ຄ່ ານຍິ ມົ ໝາຍເຖງິ ເມ່ ອບຸ ກຄນົ ໄດຮ້ ຽນຮູສ້ ່ ງິ ໃໝ່ ກໍເຮດັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກີດຄວາມຮສູ ້ ກທາງດາ້ ນຈດິ ໃຈ, ຄວາມເຊ່ ອ ແລະຄວາມສນົ ໃຈ. - ຄວາມປ່ ຽນແປງທາງດາ້ ນຄວາມຊາໍ ນານ ໝາຍເຖງິ ການທ່ ີບຸກຄນົ ໄດເ້ ກດີ ການຮຽນຮູທ້ ງັ ໃນດາ້ ນຄວາມຄດິ , ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະເກີດຄວາມຮສູ ້ ກນກຄດິ , ຄ່ ານຍິ ມົ , ຄວາມສມົ ໃຈແລວ້ ໄດນ້ າໍ ເອາົ ສ່ ງິ ທ່ ີໄດຮ້ ຽນຮູໄ້ ປ ປະຕບິ ດັ ຈ່ ງເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ຄວາມຊາໍ ນານຫາຼ ຍຂນ້ ເຊ່ ນັ : ການໃຊມ້ ເປນັ ຕນົ້ .  ເຕກັ ນກິ ການໃຊຄ້ າໍ ຖາມຕາມລະດບັ ຈດຸ ມຸງ້ ໝາຍທາງດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາຂອງບລມູ ຄດ່ ງັ ທ່ ີ Bloom ໄດຈ້ ດັ ຈດຸ ມຸງ້ ໝາຍທາງການສກສາໄວ້ 3 ທັງດາ້ ນ ເຊ່ ງິ ໃນດາ້ ນສະຕປິ ັນຍານນັ້ ບລມູ ໄດຈ້ ດັ ລະດບັ ຈດຸ ມຸ ້ງໝາຍຕາມລະດບັ ຄວາມຮູຈ້ າກຕ່ ໍາໄປສູງ ເຊ່ ງິ ຜູສ້ ອນສາມາດນາໍ ໄປໃຊເ້ ປນັ ແນວໃນການຕງັ້ ຄາໍ ຖາມ ເພ່ ອກະຕຸ ນ້ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກີດການຄດິ ໃນລະດບັ ທ່ ີສງູ ຂນ້ ເລອ້ ຍໆ ຕວົ ຢ່ າງເຊ່ ນັ : ເມ່ ອຖາມຄາໍ ຖາມແລວ້ ພບົ ວ່ າ ຜູຮ້ ຽນ ມີຄວາມຮູໃ້ ນເລ່ ອງໃດເລ່ ອງໜ່ ງແລວ້ ຜູສ້ ອນຄວນຕງັ້ ຄໍາຖາມໃນລະດບັ ທ່ ີສງູ ຂນ້ ຄລະດບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ຫຼຖາ້ ຜູ ້ ຮຽນມີຄວາມເຂາົ້ ໃຈແລວ້ ຜູສ້ ອນກໍຄວນຕງັ້ ຄາໍ ຖາມໃນລະດບັ ທ່ ີສູງຂນ້ ໄປອກີ ຄລະດບັ ການນາໍ ໄປໃຊກ້ ານທ່ ີຜູ ້ ສອນຈະສາມາດຕງັ້ ຄາໍ ຖາມເພ່ ອກະຕຸນ້ ຄວາມຄດິ ຂອງຜູຮ້ ຽນຕາມຈດຸ ມຸ ້ງໝາຍທາງດາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາຕາມແບບຂອງ ບລມູ ໃຫ້ສູງຂນ້ ນນັ້ ຜູ ້ສອນຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງມີຄວາມເຂາົ້ ໃຈໃນຄວາມໝາຍຂອງລະດບັ ຄວາມຮູທ້ ັງ 6 ປະການ ແລະ ຕອ້ ງເຂາົ້ ໃຈລກັ ສະນະຂອງຄວາມຮູແ້ ຕ່ ລະລະດບັ ແລະພດຕກິ າໍ ທ່ ສີ ະແດງອອກເຖງິ ຄວາມຮູນ້ ນັ້ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ຄວາມຮູ,້ ຄວາມຈາໍ (knowledge) ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ນເີ້ ປນັ ການຮຽນຮູທ້ ່ ີຜູ ້ ຮຽນສາມາດຕອບໄດວ້ ່ າສ່ ງິ ທ່ ີໄດຮ້ ຽນຮູມ້ າມເີ ນອ້ ໃນຫຍງັ ເຊ່ ງິ ການທ່ ສີ າມາດຕອບໄດນ້ ນັ້ ໄດມ້ າຈາກການຈດົ ຈາໍ 14

ເປນັ ສາໍ ຄນັ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄາຖາມທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການທດົ ສອບການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ນີ້ ຈ່ ງມກັ ເປນັ ຄາໍ ຖາມທ່ ີຖາມເຖງິ ຂມໍ ້ ນູ , ເນອ້ ໃນ, ລາຍລະອຽດຂອງສ່ ງິ ທ່ ີຮຽນຮູ ້ ແລະໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນສະແດງພດຕກິ ໍາທ່ ບີ ່ ງົ ບອກວ່ າຕນົ ມີຄວາມຮູຄ້ ວາມຈາໍ ໃນ ເລ່ ອງນນັ້ ໆ ດ່ ງັ ຕວັ ຢ່ າງດ່ ງັ ນ:ີ້ ພດຕກິ ໍາ ເນອ້ ໃນ/ສ່ ງິ ທ່ ຖີ າມເຖງິ - ບອກ - ລວບລວມ - ສບັ - ວທິ ີການ - ເລ່ າົ - ປະມວນ - ເກນ - ໝວດໝ່ ລູ າຍລະອຽດ - - ຊີ້ - ຈດັ ລາໍ ດບັ ຄວາມສາໍ ພນັ - ລະບຸ - ໃຫຄ້ ວາມໝາຍ - ລະບຽບ - ບຸກຄນົ - ຈາໍ ແນກ - ໃຫຄ້ າໍ ນຍິ າມ - ສາເຫດ - ແບບແຜນ - ທ່ ອງ - ເລອກ - ເຫດການ - ຫກຼັ ການ - ທດິ ສະດີ - ໂຄງສາ້ ງ - ສະຖານທ່ ີ - ອງົ ປະກອບ - ສນັ ຍາລກັ - ເວລາ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ (comprehension) ໝາຍເຖງິ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ຜີ ູຮ້ ຽນເຂາົ້ ໃຈ ຄວາມໝາຍ, ຄວາມສາໍ ພນັ ແລະໂຄງສາ້ ງຂອງສ່ ງິ ທ່ ຮີ ຽນ ແລະສາມາດອະທບິ າຍສ່ ງິ ທ່ ຮີ ຽນຮູນ້ ນັ້ ໄດດ້ ວ້ ຍຄາໍ ເວາົ້ ຂອງ ຕນົ ເອງ. ຜູຮ້ ຽນທ່ ີມີຄວາມເຂາົ້ ໃຈໃນເລ່ ອງໃດເລ່ ອງໜ່ ງ ຫຼງັ ຈາກໄດຄ້ ວາມຮູໃ້ ນເລ່ ອງນນັ້ ມາແລວ້ ຈະສາມາດ ສະແດງອອກໄດຫ້ ຼາຍທາງເຊ່ ນັ : ສາມາດຕຄີ ວາມໄດ,້ ແປຄວາມໄດ,້ ປຽບທຽບໄດ,້ ບອກຄວາມແຕກຕ່ າງໄດ້ ເປນັ ຕນົ້ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄາໍ ຖາມໃນລະດບັ ນຈີ້ ່ ງມກັ ເປນັ ຄາໍ ຖາມທ່ ີຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນສະແດງພດຕກິ າໍ ທ່ ີບ່ ງົ ບອກເຖງິ ຄວາມ ເຂາົ້ ໃຈຂອງຕນົ ໃນເລ່ ອງນນັ້ ໆ ດ່ ງັ ຕວັ ຢ່ າງ ພດຕກິ າໍ ເນອ້ ໃນ/ສ່ ງິ ທ່ ຖີ າມເຖງິ - ອະທບິ າຍ (ໂດຍໃຊຄ້ າໍ ເວາົ້ ) - ຂະຫຍາຍຄວາມ - ສບັ - ວທິ ີການ - ປຽບທຽບ - ລງົ ຄວາມເຫນັ - ຄວາມໝາຍ - ຂະບວນການ - ແປຄວາມໝາຍ - ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ - ຄາໍ ນຍິ າມ - ທດິ ສະດີ ຫກຼັ ການ - ຕຄີ ວາມໝາຍ - ຄາດການ, ຄາດຄະເນ - ສ່ ງິ ທ່ ີເປນັ ນາມທໍາ - ແບບແຜນໂຄງສາ້ ງ - ສະຫຸຼບ, ຫຍໍ ້ - ທວາຍ - ຜນົ ທ່ ຈີ ະເກີດຂນ້ - ຄວາມສາໍ ພນັ - ບອກໃຈຄວາມສາໍ ຄນັ - ກະປະມານ - ຜນົ ກະທບົ -ເຫດການ, ສະຖານນະການ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ການນໍາໄປໃຊ້ (application) ໝາຍເຖງິ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ຜີ ູ ້ຮຽນສາມາດນາໍ ຂໍ ້ ມນູ , ຄວາມຮູ ້ ແລະຄວາມເຂາົ້ ໃຈທ່ ີໄດຮ້ ຽນຮູມ້ າໄປໃຊໃ້ ນການຫາຄາໍ ຕອບ ແລະແກ້ບນັ ຫາໃນສະຖານນະການ ຕ່ າງໆ ດ່ ງັ ນນັ້ ຄາໍ ຖາມໃນລະດບັ ນຈີ້ ່ ງມກັ ປະກອບດວ້ ຍສະຖານນະການທ່ ີຜູຮ້ ຽນຈະຕອ້ ງດງຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ມາໃຊໃ້ ນການຫາຄາໍ ຕອບໂດຍຜູຮ້ ຽນມີພດຕກິ ໍາທ່ ບີ ່ ງົ ບອກເຖງິ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ີສາມາດນາໍ ໄປໃຊໄ້ ດ້ ພດຕກິ ໍາ ເນອ້ ໃນ/ສ່ ງິ ທ່ ຖີ າມເຖງິ - ນາໍ ໃຊ,້ ປບັ ປຸງ- ແກບ້ ນັ ຫາ - ຫກຼັ ການ - ຂະບວນການ - ເລອກ- ຈດັ - ທດິ ສະດີ - ບນັ ຫາ 15

- ເຮດັ , ປະຕບິ ດັ , ສະແດງ, ສາທດິ , ຜະລດິ - ປາກດົ ການ - ຂສໍ ້ ະຫູບຼ - ສ່ ງິ ທ່ ີເປນັ ນາມທໍາ - ຄວາມເປນັ ຈງິ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ການວເິ ຄາະ (analysis) ໝາຍເຖງິ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ຜີ ູຮ້ ຽນຕອ້ ງໃຊກ້ ານຄດິ ຢ່ າງມີວຈິ າລະນາຍານ ແລະການຄດິ ທ່ ີເລກິ ຂນ້ ເນ່ ອງຈາກບ່ ສໍ າມາດຫາຄາໍ ຕອບໄດຈ້ າກຂມໍ ້ ູນທ່ ີມີຢ່ ູໂດຍກງົ . ຜູຮ້ ຽນ ຕອ້ ງໃຊຄ້ ວາມຄດິ ຫາຄາໍ ຕອບຈາກການໄຈແຍກຂມໍ ້ ູນ ແລະຫາຄວາມສາໍ ພນັ ຂອງຂມໍ ້ ນູ ທ່ ີຈາໍ ແນກນນັ້ ຫຼອກີ ມມູ ໜ່ ງ ໜ່ ງຄການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ີຜູຮ້ ຽນສາມາດຈບັ ໄດວ້ ່ າຫຍງັ ເປນັ ສາເຫດ, ເຫດຜນົ ຫແຼ ຮງຈງູ ໃຈທ່ ີຢ່ ູເບອ້ ງຫງຼັ ປາກດົ ການໃດປາກດົ ການໜ່ ງ. ການວເິ ຄາະໂດຍທ່ ວົ ໄປ ມີ 2 ລກັ ສະນະຄ:  ການວເິ ຄາະຈາກຂມໍ ້ ູນທ່ ີມຢີ ່ ເູ ພ່ ອໃຫໄ້ ດຂ້ ສໍ ້ ະຫລຸບ ແລະຫກຼັ ການທ່ ສີ າມາດນາໍ ໄປໃຊໃ້ ນສະຖານນະການ ອ່ ນໆໄດ.້  ການວເິ ຄາະຂໍສ້ ະຫຸຼບ, ຂອໍ ້ າ້ ງອງິ ຫຼຫຼກັ ການຕ່ າງໆ ເພ່ ອຫາຫຼກັ ຖານທ່ ີສາມາດສະໜບັ ສະໜນູ ຫປຼ ະຕິ ເສດ ຂຄໍ ້ ວາມນນັ້ ຕວົ ຢ່ າງພດຕກິ ໍາທ່ ີສາມາດບ່ ງົ ບອກເຖງິ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ວເິ ຄາະໄດ້ ມີດ່ ງັ ນ:ີ້ ພດຕກິ ໍາທ່ ີບ່ ງົ ບອກການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ການວເິ ຄາະ ເນອ້ ໃນ/ສ່ ງິ ທ່ ີຖາມເຖງິ - ຈາໍ ແນກ - ຫາຂອໍ ້ າ້ ງອງິ - ຂມໍ ້ ູນ, ຂຄໍ ້ ວາມ, ເລ່ ອງລາວ, ເຫດການ - ຫາເຫດ ແລະຜນົ - ຫາຫກຼັ ຖານ - ເຫດ ແລະຜນົ ອງົ ປະກອບ - ຄວາມຄດິ ເຫນັ - ຫາຄວາມສາໍ ພນັ - ກວດສອບ - ສມົ ມຸດຖານ ຂຍໍ ້ ຸດຕິ ຄວາມມຸງ້ ໝາຍ - ຫາຂສໍ ້ ະຫຸບຼ - ຈດັ ກ່ ຸມ - ຮບູ ແບບ, ລະບບົ , ໂຄງສາ້ ງ - ຫາຫກຼັ ການ - ລະບຸ, ຊີ້ - ວທິ ີການ, ຂະບວນການ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ການສງັ ເຄາະ (synthesis) ໝາຍເຖງິ ການຮຽນຮູທ້ ່ ີຢ່ ູໃນລະດບັ ທ່ ີຜູຮ້ ຽນສາມາດ  ຄດິ ປະດດິ ສ່ ງິ ໃໝ່ ຂນ້ ມາໄດ້ ເຊ່ ງິ ອາດຢ່ ູໃນຮູບຂອງສ່ ງິ ປະດດິ , ຄວາມຄດິ ຫພຼ າສາ.  ທາໍ ນາຍສະຖານນະການໃນອະນາຄດົ ໄດ.້  ຄດິ ວທິ ກີ ານແກບ້ ນັ ຫາໄດ້ (ແຕ່ ແຕກຕ່ າງຈາກການແກບ້ ນັ ຫາໃນຂນັ້ ການນາໍ ໄປໃຊ້ ເຊ່ ງິ ຈະມີຄາໍ ຕອບຖກ ພຽງຄໍາຕອບດຽວ ແຕ່ ວທິ ີການແກ້ບນັ ຫາໃນຂນັ້ ນີ້ ອາດມີຄາໍ ຕອບໄດຫ້ າຼ ຍຄາໍ ຕອບ). ພດຕກິ ໍາທ່ ີສາມາດ ບ່ ງົ ບອກການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ນີ້ ມີດ່ ງັ ນ:ີ້ ພດຕກິ ໍາ ເນອ້ ໃນ/ສ່ ງິ ທ່ ີຖາມເຖງິ - ຂຽນບນັ ລະຍາຍ, ອະທບິ າຍ, ເລ່ າົ , ບອກ, ຮຽບຮຽງ - ຄວາມຄດິ , ການສກສາຄນົ້ ຄວາ້ , ແຜນງານ - ສາ້ ງ, ຈດັ , ປະດດິ , ແຕ່ ງ, ດດັ ແປງ, ປບັ ແກໄ້ ຂ, - ສມົ ມຸດຖານ, ຈດຸ ມຸງ້ ໝາຍ ເຮດັ ໃໝ່ , ອອກແບບ, ປະຕບິ ດັ - ທດິ ສະດ,ີ ຫກຼັ ການ, ໂຄງສາ້ ງ, ຮບູ ແບບ - ຄດິ ລເິ ລ່ ມີ , ຕງັ້ ສມົ ມຸດຖານ, ຕງັ້ ຈດຸ ມຸງ້ ໝາຍ, ທໍານາຍ ແບບແຜນ, ສ່ ວນປະກອບ, ຄວາມສາໍ ພນັ , - ແຈກແຈງ້ ລາຍລະອຽດ, ຈດັ ໝວດໝ່ ູ ແຜນພາບ, ແຜນກຣາຟກິ - ສະຖານນະການ, ວທິ ີແກບ້ ນັ ຫາ ການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ການປະເມນີ ຜົນ (evaluation) ໝາຍເຖິງການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ທ່ ີຜູ ້ຮຽນຕອ້ ງໃຊ້ ການຕດັ ສນິ ຄນຸ ຄ່ າ ເຊ່ ງິ ກໍໝາຍຄວາມວ່ າ ຜູຮ້ ຽນຈະຕອ້ ງສາມາດຕງັ້ ເກນໃນການປະເມີນ ຫຼຕດັ ສນິ ຄຸນຄ່ າຕ່ າງໆ ໄດ້ ແລະສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ໃນເລ່ ອງນນັ້ ໄດ້ ພດຕກິ ໍາບ່ ງົ ບອກການຮຽນຮູໃ້ ນລະດບັ ນມີ້ ີຕວັ ຢ່ າງດ່ ງັ ນີ້ 16

ພດຕກິ າໍ ເນອ້ ໃນ/ສ່ ງິ ທ່ ີຖາມເຖງິ - ວພິ າກວຈິ ານ, ຕດັ ສນິ , ປະເມີນຄ່ າ, ຕຄີ ່ າ, - ຂມໍ ້ ູນ, ຄວາມເປນັ ຈງິ , ການກະທໍາຄວາມຄດິ ເຫນັ - ສະຫບຸຼ ຄວາມຖກຕອ້ ງ - ປຽບທຽບ, ຈດັ ອນັ ດບັ , ກາໍ ນດົ ເກນ, ກໍານດົ - ມາດຕະຖານ, ເກນ, ຫກຼັ ການ, ທດິ ສະດ-ີ ຄຸນ ມາດຕະຖານ ນະພາບ, ປະສດິ ທພິ າບ - ຕດັ ສນິ ໃຈ, ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ , ໃຫ້ - ຄວາມເຊ່ ອໝນັ້ ,ນ ຄວາມຄາດເຄ່ ອນ, ອະຄະຕິ ເຫດຜນົ , ບອກຫກຼັ ຖານ - ວທິ ີການ, ປະໂຫຍດ, ຄ່ ານຍິ ມົ  ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມຕາມແຕ່ ລະຂນັ້ ກ່ ຽວກບັ ການສກສາ DNA ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມລະດບັ ຄວາມຮູຄ້ ວາມຈາໍ 1. DNA ແມ່ ນຫຍງັ ? 3. ອງົ ປະກອບທາງເຄມຂີ ອງ DNA ມີຫຍງັ ແດ່ ? 2. DNA ມຢີ ່ ູໃສ? 4. DNA ທ່ ອນໜ່ ງມຈີ ກັ ຄ່ ເູ ບສ ແລະຍາວເທ່ າົ ໃດ? ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມລະດບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ 5. DNA ຕ່ າງຈາກ RNA ແນວໃດ? 7. DNA ມີບດົ ບາດແນວໃດ? 6. ຈາກບດົ ເລກທໃີ ຫມ້ າ ຂໃໍ ້ ດໝາຍເຖງິ DNA? 8. DNA, RNA, ຢີນ ແລະໂປຣຕນິ ມີຄວາມ ສາໍ ພນັ ກນັ ແນວໃດ? ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມລະດບັ ການນາໍ ໄປໃຊ້ 9. ຈ່ ງົ ຊອກຫາປະລມິ ານຂອງເບສແຕ່ ລະຊະນດິ ໃນໂມເກຸນ DNA? 10. ຈ່ ງົ ແຕມ້ ແບບຈາໍ ລອງໂຄງສາ້ ງ DNA? 11. ເພ່ ນິ ສກສາລາຍພມິ DNA ເພ່ ອພສິ ູດຫຼກັ ຖານແນວໃດແດ່ ? ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມລະດບັ ການວເິ ຄາະ 12. DNA ມບີ ດົ ບາດຕ່ ມໍ ະນດຸ ເຮາົ ແນວໃດແດ່ ? 13. ມຫີ ກຼັ ຖານໃດແດ່ ທ່ ຢີ ງັ້ ຢນວ່ າ DNA ເປນັ ສານກາມະພນັ ? ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມລະດບັ ການສງັ ເຄາະ 15. ຈ່ ງົ ສາ້ ງແບບຈາໍ ລອງໂຄງສາ້ ງ DNA ໂດຍໃຊອ້ ຸປະກອນທ່ ຫີ າໄດເ້ ອງໃນທອ້ ງຖ່ ນິ ? 16. ຈ່ ງົ ສະຫຸບຼ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ DNA ໂດຍຫຍ?ໍ ້ ຕວົ ຢ່ າງຄາໍ ຖາມລະດບັ ການປະເມນີ 17. ຖາ້ DNA ຂອງເຮາົ ເກດີ ຄວາມບກົ ຜ່ ອງຈະສ່ ງົ ຜນົ ແນວໃດ? 18. ການຕດັ ຕ່ ໍ DNA ແລະສ່ ງິ ທ່ ີມີຊວີ ດິ ດດັ ແປງກາໍ ມະພນັ ສ່ ງົ ຜນົ ດ,ີ ຜນົ ກະທບົ ຕ່ ມໍ ະນດຸ ແນວໃດແດ່ ? 2.3. ວິທສີ ອນແບບ LAOPDR ວທິ ີການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ຫຼ ວທິ ີສອນແບບ LAOPDR ແມ່ ນວທິ ີການສອນທ່ ີເນນັ້ ກິດຈະກໍາຂອງຜູ ້ ຮຽນເປນັ ສາໍ ຄນັ ໂດຍທ່ ຜີ ູສ້ ອນຈະມີການບນັ ຍາຍສນັ້ ໆເພ່ ອເປນັ ແນວທາງດາ້ ນທດິ ສະດີ ແລະ ແນວທາງໃຫແ້ ກການ ດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາ. 17

ໂມດນູ LAOPDR ແມ່ ນຖກພດັ ທະນາຂນ້ ຢ່ ູໃນທອ້ ງຖ່ ນິ , ໂດຍສະເພາະສາໍ ລບັ ຢ່ ລູ າວ. ນແີ້ ມ່ ນແນວຄວາມຄດິ ທ່ ີມີຕນົ້ ສະບບັ ມາຈາກກຊ່ ຽວຊານປກສາຂອງໂຄງການ EESDP ແລະ ເປັນວທິ ີການສອນທ່ ີມີການນໍາໃຊໃ້ ນ ທອ້ ງຖ່ ິນໂດຍອງີ ໃສ່ ແນວຄວາມຄດິ ການຮຽນແບບປະສບົ ທ່ ີຫຼາກຫຼາຍໃນການປບັ ປຸ ງ ການນາໍ ໃຊແ້ ບບວທິ ເີ ອາົ ນກັ ຮຽນເປນັ ໃຈກາງໃນຫ້ອງຮຽນໃນລາວໃຫດ້ ີຂນ້ . ມັນໄດອ້ ະທບິ າຍເຖິງຂະບວນການລເິ ລ່ ມີ ແຕ່ ການບນັ ຍາຍ ແບບສນັ້ ໆ ເຖງິ ການສະທອ້ ນສ່ ອງແສງແລກປ່ ຽນຄາໍ ເຫນັ . LAOPDR ໝາຍຄວາມວ່ າ: L- Lecturette = ບນັ ຍາຍແບບສນັ້ ໆ A- Activity = ກດິ ຈະກາ O- Output = ຜນົ ຮບັ ຈາກກດິ ຈະກາໍ P- Presentation = ການນາໍ ສະເໜີ D- Discussion = ການສນົ ທະນາ R- Reflection = ການສະທອ້ ນແລກປ່ ຽນຄາໍ ເຫນັ ຂະບວນການສອນແບບ LAOPDR ຂນັ້ ຕອນ ຂນັ້ ຕອນທີ 1. ໃຫກ້ ານບນັ ຍາຍ. ຄສູ ອນບນັ ສນັ້ ຍາຍປະມານ 15-20 ນາທກີ ຽ່ວູ ກບັ ແນວຄວາມຄດິ ຫກຼັ ໆທ່ ີ ນກັ ຮຽນຈະຮຽນໂດຍເນນັ້ ໃສ່ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ດາ້ ນສະມດັ ຕະພາບຂອງນກັ ຮຽນ. ຂນັ້ ຕອນທີ 2. ໃຫກ້ ດິ ຈະກໍາການຮຽນ. ຄສູ ສອນມກີ ດິ ຈະກາການຮຽນສາໍ ລບັ ນກັ ຮຽນ ໂດຍມີຄາໍ ແນະນາ ທ່ ີຈະແຈງ້ ກ່ ຽວກັບການເຮດັ , ຂອບເຂດ ແລະ ສ່ ງິ ທ່ ີຈະບນັ ລຸ. ຈະຈດັ ກິດຈະກໍາເປນັ ກ່ ຸມ ຫຼ ບຸ ກຄນົ , ກດິ ຈະກໍາຕອ້ ງຮບັ ປະກນັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທຸກຄນົ ມີໂອກາດເຂາົ້ ຮ່ ວມກດິ ຈະກາໍ ຢ່ າງເຕມັ ທ່ ີ ແລະ ທ່ ວົ ເຖງິ . ຄູ ຕອ້ ງກາໍ ນດົ ແນວທາງການປະຕບິ ດັ ກິດຈະກໍາໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃນເພ່ ອໃຫດ້ ໍາເນນີ ກິດຈະກໍາຖກຕາມຂນັ້ ຕອນ ແລະ ໃຊເ້ ວລາຢ່ າງເໝາະສມົ . 18

ຂນັ້ ຕອນທີ 3. ນກັ ຮຽນຜະລດິ ຜນົ ຮບັ ອອກມາ. ອງີ ໃສ່ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນຕາມການມອບໝາຍຂອງຄ,ູ ນກັ ຮຽນກະກຽມຜນົ ໄດຮ້ ບັ ຈາກການປະຕສິ າໍ ພນັ , ການສນົ ທະນາເປນັ ກ່ ຸມ ຫຼ ຄ່ .ູ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ຈາກ ກດິ ຈະກໍາມີຫາຼ ຍແບບແຕກຕ່ າງກນັ ຂນ້ ກບັ ຫວົ ຂທໍ ້ ່ ຄີ ມູ ອບໃຫເ້ ຊ່ ນັ : ເປນັ ຄາໍ ຕອບ ກລໍ ະນກີ ດິ ຈະກເໍ ປນັ ຄາໍ ຖາມ, ບດົ ແກ້ ກໍລະນເີ ປນັ ໂຈດ, ບດົ ສະຫຸຼບກໍລະນເີ ປນັ ກາສງັ ລວມຄວາມຄດິ , ຄາອະທບິ າຍ ... ຂນັ້ ຕອນທີ 4. ການນາໍ ສະເໜີ. ຫງຼັ ຈາກໄດຜ້ ນົ ຈາກກດິ ຈະກາໍ ແລວ້ ຄຈູ ະໃຫນ້ ກັ ຮຽນນາໍ ສະເໜີຜນົ ຂອງ ການເຮດັ ກດິ ຈະກໍາກ່ ຸມຂອງເຂາົ ເຈາົ້ . ອງີ ຕາມເວລາທ່ ີມີ, ຄໃູ ຫຕ້ າງໜາ້ ກ່ ຸມ, ຄ່ ູ ຫຼ ໃຫບ້ ຸກຄນົ ເພ່ ອນາໍ ເໜີ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ຂອງຕນົ ສ່ ທູ ກຸ ຄນົ ໃນຫອ້ ງຮຽນຟງັ , ຕດິ ຕາມ. ຂນັ້ ຕອນທີ 5. ການສນົ ທະນາ. ຄອູ າໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃນການສນົ ທະນາກບັ ນກັ ຮຽນໂດຍອງີ ໃສ່ ຜນົ ທ່ ີ ເຂາົ ນາໍ ສະເໜີ, ຊ່ ວຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດວ້ ເິ ຄາະ ແລະ ສະຫບຸຼ ການຮຽນທ່ ີສາໍ ຄນັ . ການສນົ ທະນາຈະກວມເຖງິ ການສນົ ສະທະນາລະຫວ່ າງຜູນ້ າໍ ສະເໜີ ແລະ ຜູຕ້ ດິ ຕາມ, ຜູຕ້ ດິ ຕາມມຈີ ດຸ ສນົ ໃຈຈະຖາມຜູນ້ າສະເໜີ. ສ່ ວນຜູນ້ າໍ ສະເໜີກຈໍ ະຖາມກບັ ຜູຕ້ ຕດິ ຕາມໃນແງ່ວ່ າເຂາົ້ ໃຈຕ່ ກໍ ານນາໍ ສະເໜີຫາຼ ຍພຽງໃດ. ຂນັ້ ຕອນທີ 6. ການສະທອ້ ນແລກປ່ ຽນຄາໍ ເຫນັ . ອງີ ຕາມການສນົ ທະນາ, ຄສູ າມາດບອກໃຫນ້ ກັ ຮຽນລາຍ ບຸກຄນົ ແລກປ່ ຽນຄາໍ ຄດິ ຄາໍ ເຫນັ ສະທອ້ ນແລກປ່ ຽນຂອງພວກເຂາົ ຫຼ ບອກພວກເຂາົ ກບັ ຄນໄປຮ່ ວມກ່ ຸມ ຂອງພວກເຂາົ ເພ່ ອຕກົ ລງົ ເຫນັ ດກີ ບັ ການສະທອ້ ນແລກປ່ ຽນບດົ ຮຽນຂອງກ່ ຸມ ໂດຍສະເພາະ, ສ່ ງິ ສາໍ ຄນັ ທ່ ີ ໄດຈ້ າກເຫດການຮຽນທ່ ີຫາກໍສະຫຼຸບແລວ້ . ສ່ ງິ ທ່ ີຄວນເອາົ ໃຈໃສ່ ເມ່ ອໜ້າວຽກໄດຖ້ ກມອບໝາຍໃຫ້ນກັ ຮຽນເປນັ ກ່ ຸມ ຫຼ ເປນັ ຄ່ ູ, ຄຄູ ວນຮບັ ປະກນັ ວ່ າຄໄູ ດໃ້ ຫຄ້ າໍ ແນະນາໍ ທ່ ດີ ີ ແລະ ມທີ ດິ ທາງທ່ ີເໝາະສມົ ແກ່ ບນັ ດາກ່ ຸມ ແລະ ບນັ ດາຄ່ ,ູ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງຈາເປນັ ຕອ້ ງໄດຊ້ ຸກຍູໃ້ ຫພ້ ວກ ເຂາົ ຕງັ້ ຄໍາຖາມ ເພ່ ອໃຫ້ວຽກງານ ແລະ ແນວຄດິ ທ່ ີເປນັ ພນ້ ຖານທ່ ຕີ ອ້ ງການປະຕບິ ດັ ໜາ້ ວຽກໄດຮ້ ບັ ການ ຊແີ້ ຈງ້ ຢ່ າງຈະແຈງ້ . ຄບູ ່ ຄໍ ວນປ່ ອຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນຢ່ ູໂດຍລາໍ ພງັ ຫຼງັ ຈາກທ່ ີໄດມ້ ອບໜາ້ ວຽກແກ່ ພວກເຂາົ . ຜນປົ ະໂຫຍດຂອງ LAOPDR: - ເປນັ ວທິ ກີ ານສອນແບບເອາົ ນກັ ຮຽນເປນັ ໃຈກາງຂອງທ້ອງຖ່ ນິ ທ່ ີສ່ ງົ ເສມີ ການສອນ ແລະ ການຮຽນໃນ ສດັ ຕະວດັ ທີ 21. - ມນັ ສ່ ງົ ເສມີ ການຮຽນເປນັ ກ່ ຸມ ແລະ ດວ້ ຍຕນົ ເອງ. - ຜູຮ້ ຽນເກີດການແຂ່ ງຂນັ . - ເປນັ ການສອນທ່ ີສ່ ງົ ເສມີ ການຄດິ ແບບວພິ າກ. 2.4. ທດິ ສະດກີ ່ ຽວກບັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈ 2.4.1. ຄວາມໝາຍຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈ ອຸໄທ ພນັ ສຸດໃຈ (ພ.ສ 2545) ໄດເ້ ວາົ້ ເຖງິ ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈວ່ າ ເປນັ ຄວາມຮສູ ້ ກຮກັ ມກັ , ຍນິ ດ,ີ ເຕມັ ໃຈ ຫຼມີເຈດຕະຄະຕທິ ່ ີດຂີ ອງບຸກຄນົ ຕ່ ສໍ ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງ. ຄວາມພໍໃຈຈະເກີດເມ່ ອໄດຮ້ ບັ ຕອບການສະໜອງຄວາມ ຕອ້ ງການ ທງັ ດາ້ ນວດັ ຖຸ ແລະດາ້ ນຈດິ ໃຈ. ຄວາມເພງິ ພໍໃຈເປນັ ເລ່ ອງກ່ ຽວກບັ ອາລມົ , ຄວາມຮູສ້ ກ ແລະທັດນະ ຂອງບຸກຄນົ ອນັ ເນ່ ອງມາຈາກສ່ ງິ ກະຕຸນ້ , ສ່ ງິ ຈງູ ໃຈໂດຍອາດເປນັ ໄປໃນເຊງີ ປະເມີນຄ່ າວ່ າຄວາມຮູສ້ ກ ຫຼທັດສະນະ ຄະຕຕິ ່ ສໍ ່ ງິ ເຫ່ ຼາົ ນນັ້ ເປນັ ໄປໃນທາງລບົ ຫຼບວກ. 19

ກດົ ກອນ ເປາົ້ ສຸ ວນັ ນະ ແລະຄະນະ (ພ.ສ 2550) ໃຫ້ທດັ ສະນະກ່ ຽວກັບຄວາມເພງິ ພໍໃຈວ່ າ ເປນັ ສ່ ງິ ທ່ ີ ຄວນຈະເປນັ ໄປຕາມຄວາມຕອ້ ງການ. ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈເປນັ ຜົນຂອງການສະແດງອອກຂອງທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງບຸ ກ ຄນົ ອກີ ຮູບແບບໜ່ ງເຊ່ ງິ ເປນັ ຄວາມຮູສ້ ກເອນອຽງຂອງຈດິ ໃຈທ່ ີມປີ ະສບົ ການທ່ ີມະນດຸ ເຮາົ ໄດຮ້ ບັ ອາດຈະຫາຼ ຍ ຫຼໜ້ ອຍກໄໍ ດ້ ແລະເປນັ ຄວາມຮູສ້ ກທ່ ມີ ີຕ່ ສໍ ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງເຊ່ ງິ ເປນັ ໄປໄດທ້ ັງທາງບວກ ແລະທາງລບົ ແຕ່ ກເໍ ມ່ ອໄດສ້ ່ ງິ ນນັ້ ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການ ຫຼເຮດັ ໃຫບ້ ນັ ລຸຈດຸ ມຸງ້ ໝາຍໄດກ້ ໍຈະເກີດຄວາມຮູສ້ ກບວກ. ເປນັ ຄວາມ ຮສູ ້ ກທ່ ີເພງິ ພໍໃຈ ແຕ່ ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ຖາ້ ສ່ ງິ ນນັ້ ສາ້ ງຄວາມຮສູ ້ ກຜດິ ຫວງັ ກໍຈະເຮດັ ໃຫເ້ ກີດຄວາມຮສູ ້ ກທາງລບົ ເປນັ ຄວາມຮູສ້ ກບ່ ເໍ ພງິ ພໍໃຈ. Applewhite (1965) ເວາົ້ ໄວວ້ ່ າຄວາມເພງິ ພໍໃຈ ເປນັ ຄວາມຮສູ ້ ກສ່ ວນຕວົ ຂອງບຸ ກຄນົ ໃນການ ປະຕບິ ດັ ງານເຊ່ ງິ ທງັ ໝດົ ໄປເຖງິ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈເປນັ ຄວາມຮູສ້ ກສ່ ວນຕວົ ຂອງບຸກຄນົ ໃນການປະຕບິ ດັ ງານເຊ່ ງິ ທງັ ໝດົ ລວມ ໄປເຖງິ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈໃນສະພາບແວດລອ້ ມທາງກາຍພາບນາໍ . ການມຄີ ວາມສຸກທ່ ເີ ຮດັ ວຽກຮ່ ວມກບັ ຄນົ ອ່ ນທ່ ເີ ຂາົ້ ກນັ ໄດມ້ ີທດັ ສະນະຄະຕທິ ່ ດີ ຕີ ່ ວໍ ຽກງານນາໍ . Good (1973) ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈໝາຍເຖງິ ສະພາບ ຫຼລະດບັ ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈທ່ ີເປນັ ຜນົ ມາຈາກຄວາມສນົ ໃຈ ແລະເຈດຕະຄະຕຂິ ອງບຸກຄນົ ທ່ ີມີຕ່ ວໍ ຽກງານ. ຈາກການສກສາຜູວ້ ໄິ ຈສາມາດສະຫບຸຼ ໄດວ້ ່ າ: ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມເພງິ ພໍໃຈຄຄວາມຮສູ ້ ກນກຄດິ ຫຼ ທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງບຸກຄນົ ທ່ ມີ ີຕ່ ໍສ່ ງິ ໃດສ່ ງິ ໜ່ ງສາມາດເປັນໄປໃນທາງທ່ ີດີ ຫຼບ່ ດໍ ີ ຫຼໃນດາ້ ນບວກ ແລະດາ້ ນລບົ ເຊ່ ງິ ຈະເກີດຂນ້ ກໍຕ່ ເໍ ມ່ ອສ່ ງິ ນນັ້ ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການແກ່ ບຸກຄນົ ນນັ້ . 2.4.2. ທດິ ສະດຄີ ວາມເພງິ ພໃໍ ຈ 1) ທດິ ສະດຄີ ວາມຕອ້ ງການຕາມລາໍ ດບັ ຂນັ້ ຂອງມາສໂລ (Maslow’s hierarchy of Need) ມາສໂລເປນັ ຜູພ້ ດັ ທະນາແນວຄດິ ກ່ ຽວກບັ ແຮງຈງູ ໃຈໃນເລ່ ອງຄວາມຕອ້ ງການຕາມລາໍ ດບັ ຂນັ້ (Pyramid of Requirements ຫຼ Hierarchy of Needs) ຂນ້ ມສີ ມົ ມຸດຖານໃນເບອ້ ງຕນົ້ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ມະນດຸ ມີຄວາມຕອ້ ງການເປນັ ລາໍ ດບັ ຂນັ້ ເມ່ ອຄວາມຕອ້ ງການໃນລະດບັ ໃດໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະໜອງແລວ້ ກໍ ຈະໃຫຄ້ ວາມສາໍ ຄນັ ກບັ ຄວາມຕອ້ ງການໃນລາໍ ດບັ ນນັ້ ນອ້ ຍລງົ ແຕ່ ຈະພຢາມຢາມເພ່ ອໃຫໄ້ ດຄ້ ວາມຕອ້ ງການ ໃນລະດບັ ທ່ ີສງູ ຂນ້ ໄປ. - ຄວາມຕອ້ ງການຂອງມະນດຸ ເປນັ ເລ່ ອງທ່ ີມີຄວາມຊບັ ຊອ້ ນ ແລະຄວາມຕອ້ ງການເປນັ ສ່ ງິ ທ່ ີມີຜນົ ຕ່ ພໍ ດຕກິ ໍາ ຂອງມະນຸດໃນເວລາໃດເວລາໜ່ ງ. - ຄວາມຕອ້ ງການລະດບັ ຕ່ າໍ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະໜອງກ່ ອນ ຈ່ ງຈະເຮດັ ໃຫສ້ ະແດງພດຕກິ າໍ ທ່ ຈີ ະຜັກດນັ ໃຫເ້ ກີດຄວາມຕອ້ ງການໃນລະດບັ ທ່ ີສງູ ຂນ້ . - ມີຫາຼ ຍວທິ ີການທ່ ີຈະເຮດັ ໃຫມ້ ະນດຸ ເກີດຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈຕ່ ຄໍ ວາມຕອ້ ງການໃນລະດບັ ສູງຫາຼ ຍກວ່ າຄວາມຕອ້ ງ ການໃນລະດບັ ຕ່ າໍ . ມາສໂລໄດແ້ ບ່ ງຄວາມຕອ້ ງການຂອງມະນດຸ ຕງັ້ ແຕ່ ລະດບັ ຕ່ າໍ ສຸ ດເຖງິ ລະດບັ ສູງສຸດ ເປນັ 5 ຂນັ້ ດງັ ນ:ີ້ ຄວາມຕອ້ ງການທາງຮ່ າງກາຍ (Physiological Needs) ເປນັ ຄວາມຕອ້ ງການທາງຮ່ າງກາຍຂນັ້ ພນ້ ຖານຂອງມະນຸດ ແລະເປັນສ່ ງິ ທ່ ີຈໍາເປນັ ທ່ ີສຸ ດສາໍ ລບັ ການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ເຊ່ ນັ : ອາຫານ, ເຄ່ ອງນ່ ຸງຫ່ ມົ , ຢາປ່ ິນປົວ 20

ພະຍາດ, ທ່ ີຢ່ ູອາໄສ, ຄວາມຕອ້ ງການທາງເພດ ເປັນຕນົ້ . ມະນດຸ ຈະມຄີ ວາມຕອ້ ງການໃນລາໍ ດບັ ຖັດໄປເມ່ ອຄວາມ ຕອ້ ງການລະດບັ ກາຍະພາບໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະໜອງແລວ້ . ຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນຄວາມໝນັ້ ຄງົ ປອດໄພ (Safety or Security Needs) ເມ່ ອຄວາມຕອ້ ງການດາ້ ນ ຮ່ າງກາຍໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະໜອງແລວ້ ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມໝນັ້ ຄງົ ປອດໄພກໍຈະເຂາົ້ ມາມີບດົ ບາດໃນພດຕກິ ໍາ ຂອງມະນດຸ . ຄວາມຕອ້ ງການທາງສງັ ຄມົ (Social Needs) ເມ່ ອຄວາມຕອ້ ງການທງັ 2 ປະການໄດຮ້ ບັ ການຕອບສະ ໜອງແລວ້ ຄວາມຕອ້ ງການໃນລະດບັ ທ່ ສີ ູງກວ່ າ ຈະເຂາົ້ ມາມີບດົ ບາດຕ່ ພໍ ດຕກິ າໍ ຂອງມະນຸດ. ຄວາມຕອ້ ງການທາງ ສງັ ຄມົ ໄດແ້ ກ່ : ການການຍອມຮບັ ໃນຜນົ ງານ, ຄວາມເອອ້ ອາທອນ, ຄວາມເປນັ ມດິ ທ່ ີດ,ີ ຄວາມມີມະນຸດສາໍ ພນັ ທ່ ີດີ , ຄວາມຮກັ ຈາກຜູບ້ ງັ ຄບັ ບນັ ຊາ ຫຼ ເພ່ ອນຮ່ ວມງານ... ຄວາມຕອ້ ງການໄດຮ້ ບັ ການຍກົ ຍອ້ ງສນັ ລະເສນີ ໃນສງັ ຄມົ (Esteem Needs) ໝາຍເຖງິ ຄວາມເຊ່ ອໝັ້ ນໃນຕນົ ເອງ, ຄວາມສາໍ ເລດັ , ຄວາມຮູຄ້ ວາມສາມາດ, ການນບັ ຖຕນົ ເອງ, ຄວາມເປນັ ອດິ ສະຫຼະ ແລະເສລພີ າບໃນ ການເຮດັ ວຽກ ຕະຫອຼ ດເຖງິ ຕອ້ ງການມີຖານະເດ່ ນັ ເປນັ ທ່ ີຍອມຮບັ ນບັ ຖຂອງຄນົ ທງັ ຫາຼ ຍ. ການມີຕາໍ ແໜ່ ງສງູ ໃນອງົ ກອນ, ການທ່ ສີ າມາດໃກຊ້ ດິ ບຸກຄນົ ສາໍ ຄນັ ໆລວ້ ນເປນັ ການສ່ ງົ ເສມີ ໃຫຖ້ ານະຂອງບຸກຄນົ ເດ່ ນັ ຂນ້ . ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມສາໍ ເລດັ ໃນຊີວດິ (Self-actualization Needs) ເມ່ ອມະນຸດໄດຮ້ ບັ ການຕອບ ສະໜ ອງທັງ 4 ລະດບັ ແລວ້ ມະນຸດຈະເຮດັ ວຽກເພ່ ອຜົນງານຄຢາກຮູວ້ ່ າຕນົ ມີຄວາມສາມາດພຽງໃດ ແລະ ພະຍາຍາມພດັ ທະນາສກັ ຢກາຍະພາບຂອງຕນົ ໄປສ່ ູຈດຸ ສງູ ສຸດ. ມາສໂລໄດຈ້ າໍ ແນກຄວາມຕອ້ ງການທງັ 5 ຂນັ້ ຂອງມະນຸດເປນັ 2 ຣະດບັ ໃຫຍ່ ໆຄ: ລະດບັ ຕ່ າໍ (Lower- order) ໄດແ້ ກ່ ຄວາມ ຕອ້ ງການທາງກາຍພາບ ແລະຄວາມຕອ້ ງການຄວາມໝນັ້ ຄງົ . ສາໍ ລບັ ຄວາມຕອ້ ງການໃນ ລະດບັ ສູງ (Higher-order Needs) ໄດແ້ ກ່ ຄວາມຕອ້ ງການທາງສງັ ຄມົ , ຄວາມຕອ້ ງການໄດຮ້ ບັ ການຍກົ ຍອ້ ງ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມສໍາເລດັ ໃນຊີວດິ ເຊ່ ງິ ຄວາມແຕກຕ່ າງຂອງຄວາມຕອ້ ງການທັງ 2 ລະດບັ ຄຄວາມຕອ້ ງການ ໃນລະດບັ ສູງເປນັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈທ່ ເີ ກດິ ຂນ້ ພາຍໃນຕວົ ບຸ ກຄນົ , ຂະນະທ່ ີຄວາມຕອ້ ງການໃນລະດບັ ຕ່ າໍ ເປັນຄວາມ ເພງິ ພໃໍ ຈທ່ ີເກດີ ຈາກພາຍນອກ. 2.4.3. ການວດັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈເກີດຂນ້ ຫຼບ່ ນໍ ນັ້ ຂນ້ ຢ່ ູກບັ ຂະບວນການຈດັ ການຮຽນຮູປ້ ະກອບກບັ ລະດບັ ຄວາມ ຮູສ້ ກ ຂອງນກັ ຮຽນດ່ ງັ ນນັ້ , ໃນການວດັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈໃນການຮຽນຮູກ້ ະທໍາໄດຫ້ ຼາຍວທິ ີ ຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ - ການໃຊແ້ ບບສອບຖາມ ເປນັ ວທິ ີທ່ ີນຍິ ມົ ແລະໃຊຢ້ ່ າງຫຼວງຫຼາຍໃນປດັ ຈບຸ ນັ - ການສາໍ ພາດ ເປນັ ວທິ ີທ່ ຕີ ອ້ ງອາໄສເຕກັ ນກິ ແລະຄວາມຊາໍ ນານພເິ ສດຂອງຜູສ້ າໍ ພາດທ່ ີຈະຈງູ ໃຈໃຫຜ້ ູຕ້ ອບຄາໍ ຖາມຕາມຄວາມເປນັ ຈງິ . - ການສງັ ເກດ ເປນັ ການສງັ ເກດພດຕກິ າໍ ທງັ ກ່ ອນການປະຕບິ ດັ ກິດຈະກໍາ, ຂະນະປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກໍາ ແລະ ຫຼງັ ການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກໍາຈະເຫນັ ໄດວ້ ່ າການວດັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈໃນການຮຽນຮູສ້ າມາດທ່ ີຈະວດັ ໄດຫ້ າຼ ຍວທິ ີ ທັງ ນຂີ້ ນ້ ຢ່ ູກບັ ຄວາມສະດວກຄວາມເໝາະສມົ , ຕະຫຼອດຈນົ ຈດຸ ມຸ ້ງໝາຍ ຫຼເປາົ້ ໝາຍຂອງການວດັ ດວ້ ຍຈ່ ງຈະ ສ່ ງົ ຜນົ ໃຫກ້ ານວດັ ນນັ້ ມີປະສດິ ທພິ າບໜາ້ ເຊ່ ອຖ. 21

ບດົ ທີ 3 ວທິ ກີ ານດໍາເນີນການວໄິ ຈ ໃນການວໄິ ຈຄງັ້ ນແີ້ ມ່ ນສກສາການຖ່ າຍທອດກາມະພນັ ແບບພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ ເພດດວ້ ຍຫກຼັ ການສອນແບບ LAOPDR ຜູວ້ ໄິ ຈແມ່ ນໄດສ້ ກສາຕາມຂນັ້ ຕອນລ່ ມຸ ນ:ີ້ 3.1.ກ່ ຸ ມເປາົ້ ໝາຍ ນກັ ສກສາສາຍຄເູ ຄມສີ າດ ປີທີ3 ທ່ ີວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງນາໍ ້ ທາ ແຂວງຫຼວງນາໍ ້ ທາ ສກົ ສກສາ 2021 - 2022 ຈໍາ ນວນ 13 ຄນົ , ຍງິ 6 ຄນົ . 3.2.ເຄ່ ອງມທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການສກສາ ເຄ່ ອງມທ່ ີໃຊໃ້ ນການສກສາຂມໍ ້ ູນຄງັ້ ນແີ້ ມ່ ນ: ບດົ ສອນ, ແບບສອບຖາມຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ໍ ການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ແບບທົດສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງນກັ ສກສາກ່ ອນ ແລະ ຫຼງັ ຮຽນ ເຊ່ ງິ ມີຂນັ້ ຕອນດ່ ງັ ນ:ີ້ 3.2.1. ການສາ້ ງບດົ ສອນ - ແຕ່ ງບດົ ສອນເຊ່ ິງຖຮ່ າງບດົ ສອນແບບ UBD (Understanding By Design) ທ່ ີປະກ ອບດວ້ ຍ 2 ຂນັ້ ຕອນຫຼກັ ຄ: ຂນັ້ ຕອນທີ 1: ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ທ່ ຕີ ອ້ ງການ ແລະ ຂນັ້ ຕອນທີ 2: ຫກຼັ ຖານທ່ ີໃຊປ້ ະເມນີ . ສ່ ວນຂນັ້ ດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນແມ່ ນຖເອາົ ບາດກາ້ ວ ແລະ ຂນັ້ ຕອນຕາມຫຼກັ ການສອບແບບ LAOPDR ປະກອບມີ 6 ຂນັ້ ຕອນຫກຼັ ຄ: ຄູບນັ ຍາຍແບບສນັ້ ໆ (Lecture), ຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນ (Activity), ຜູ ຮ້ ຽນສາ້ ງ ຜົນຮບັ ຈາກ ກິດຈະກໍ າ (Output), ຜູ ້ຮຽນນໍາສະເໜີ ຜົນ (Present), ມີ ການສນົ ທ ະນາ (Discussion) ແລະ ສະທອ້ ນຜ່ ານແລກປ່ ຽນຄາໍ ເຫນັ (Reflectiion) ຕາມຕໍາລາຄ່ ມູ ການຮຽນແບບອີງໃສ່ ສະມັດຕະພາບເປນັ ພນ້ ຖານ, ວທິ ີການສອນ ແລະ ເຕກັ ນກິ ເພ່ ອປັບປຸງປະສສດິ ທິພາບການຮຽນ, ກມົ ສາ້ ງຄູ ສະຖາບນັ ຄນົ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການ ສກສາ, ກມົ ສາມນັ ສກສາ ແລະ ສະຖາບນັ ຜູບ້ ລໍ ຫິ ານການສກສາ ກະຊວງສກສາທກິ ານ ແລະກລິ າ ປີ 2021 . - ສາ້ ງບດົ ສອນແລວ້ ເອາົ ບດົ ສອນທ່ ີສາ້ ງຂນ້ ມາສະເໜີຕ່ ອໍ າຈານທ່ ີປກສາ ແລະ ຊ່ ຽວຊານໂຄງການ EESDP ເພ່ ອປະກອບຄາໍ ເຫນັ , ພຈິ າລະນາຄວາມຖກຕອ້ ງຂອງເນອ້ ໃນບດົ ສອນ ແລວ້ ນາໍ ເອາົ ຂມໍ ້ ູນທ່ ໄີ ດຈ້ າກຄາໍ ແນະນາໍ ຂອງ ອາຈານທ່ ີປກສາມາປບັ ປຸງ. - ນາໍ ເອາົ ບດົ ສອນທ່ ປີ ບັ ປຸງແລວ້ ໄປສອນຕວົ ຈງິ ກບັ ກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍ. ບົດສອນ ວິຊາ: ກາໍ ມະພນັ ວທິ ະຍາ ສາຍເຄມີສາດ ລະບບົ 12+4 ປີ3 ສກົ 2021 - 2022 ບດົ ທີ 5 ພະຫຸແອລນີ ແລະການສບ້ ເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ໃຊເ້ ວລາ 120 ນາທີ ຜູສ້ ອນ: ປທ. ໄຊຄາໍ ທບິ ພາວງົ ຄຊູ ວີ ະສາດ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາໍ ້ ທາ ຂນັ້ ຕອນທ1ີ : ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ທ່ ຕີ ອ້ ງການ ເປາົ້ ໝາຍ (The Goal): - ຮຽນຮເູ ້ ຖງິ ລກັ ສະນະພນ້ ຖານຂອງພະຫຸແອລນີ ແລະ ການສບ້ ເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. 22

- ນກັ ສກສາເຂາົ້ ໃຈ, ສາມາດວເິ ຄາະກດົ ເກນການສບເຊອ້ ຕາມລກັ ສະນະແບບພະຫຸແອລນີ ແລະ ການສບ້ ເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. - ນກັ ສກສາ ສາມາດນາໍ ຄວາມຮູໄ້ ປໃຊໃ້ ນການແກໂ້ ຈດບນັ ຫາໄດເ້ ປນັ ຢ່ າງດ.ີ ດາ້ ນຄວາມເຂາົ້ ໃຈ (Understanding) ຄາໍ ຖາມທ່ ີຈະເປນັ (Essential Questions) ນກັ ສກສາຈະເຂາົ້ ໃຈ: 1. ພະຫຸແອລນີ ແມ່ ນແນວໃດ? - ລກັ ສະນະພນ້ ຖານຂອງພະຫຸ ແອລນີ ແລະກນົ ໄກການຖ່ າຍ 2. ຢນີ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດແມ່ ນແນວໃດ? ທອດລກັ ສະນະທາງກໍາມະພນັ ແບບພະຫຸແອລນີ . 3. ຕວົ ຢ່ າງໃດແດ່ ທ່ ສີ ບເຊອ້ ເທງິ ໂຄໂມໂຊມເພດ? - ກນົ ໄກການສບ້ ເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. 4. ຢີ ນເທິງໂ ຄຣໂ ມ ໂ ຊມ ເພ ດມີ ກ ານສບເຊອ້ ຄ - ຄວາມແກຕ່ າງລະຫວ່ າງຢນີ ເທງິ ອໂໍ ທໂມ ແລະ ຢີນເທງິ ໂຄຣ ແນວໃດ? ໂມໂຊມເພດ. 5. ພ່ ມໍ ີໝວດເລອດ A ແມ່ ມີໝວດເລອດ AB ລກູ - ວທິ ີວເິ ຄາະໂຈດບນັ ຫາ ທ່ ເີ ປນັ ຝາແຝດແທ້ 3 ຄນົ ຈະມີໝວດເລອດໃດແດ່ ? ດາ້ ນຄວາມຮູ ້ ດາ້ ນທກັ ສະ, ຄວາມສາມາດ ແລະນາໍ ໄປໃຊ້ : - ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ແລະ ຢີນເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. - ຊອກຫາອດັ ຕາສ່ ວນແບບຮູບ-ແບບຢີນ, ສາ້ ງແຜນ - ຮຄູ ້ ວາມໝາຍຂອງພະຫຸແອລນີ . ວາດການປະສມົ ພັນຕາມລກັ ສະນະພະຫຸ ແອລີນ - ບນັ ດາແອລນີ ທ່ ີຄວບຄມຸ ໝວດເລອດໃນລະບບົ ABO. ແລະຢີນເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. - ຕວົ ຢ່ າງບາງລກັ ສະນະທ່ ສີ ບເຊອ້ ໂດຍຢີນທ່ ີຢ່ ູເທງິ ໂຄຣໂມ - ແກໂ້ ຈດບນັ ຫາ ແລະວຽກບາ້ ນໄດຢ້ ່ າງຖກຕອ້ ງ. ໂຊມເພດເຊ່ ນັ : ພະຍາດຕາບອດສ,ີ ເລອດໄຫຼບ່ ຢໍ ຸດ... - ນາໍ ຄວາມຮູຈ້ າກບດົ ຮຽນໄປໃຊໃ້ ນຊີວດິ ປະຈໍາວນັ - ຮູສ້ ູດຊອກຫາແບບຢີນໃນພ ະຫຸ ຢີນ, ວທິ ີສາ້ ງແຜ່ ນວາດ ໄດເ້ ຊ່ ນັ : ການວເິ ຄາະໝວດເລອດໃນລະບບົ ABO, ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. ພະຍາດທ່ ຕີ ດິ ຕ່ ທໍ າງກໍາມະພນັ .... ເປນັ ຕນົ້ . ຂັນ້ ຕອນທີ 2: ຫຼກັ ຖານທ່ ໃີ ຊປ້ ະເມນີ ໜາ້ ວຽກທ່ ຕີ ອ້ ງປະຕບິ ດັ (Task) ຫຼັກຖານອ່ ນໆ (Other Evidences) - ນກັ ສກສາຮ່ ວມສນົ ທະນາ ແລະຕອບປະເດ່ ນັ ທ່ ີຄຕູ ງັ້ - ຄສູ ນົ ທະນາຮ່ ວມກບັ ນກັ ສກສາກ່ ຽວກບັ ພະຫຸແອລນີ , ຢີນ ສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມມເພດ. ຂນ້ . - ການເຂາົ້ ຮ່ ວມດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາກ່ ຸ ມ, ການແກໂ້ ຈດ - ຄນູ ໍາສະເໜີບດົ ຮຽນໃໝ່ ຕາມເນອ້ ໃນຫຼກັ ຄ: ພະຫຸ ແອລີນ ແລະສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມມເພດໂດຍການບນັ ລະຍາຍ ຂອງກ່ ຸ ມ ແລະການນໍາສະເໜີຜນົ ການສກສາຂອງ ແລະສະເໜຜີ ່ ານ Power point. ກ່ ຸມ. - ນກັ ສກສາຮ່ ວມກດິ ຈະກໍາ, ສາ້ ງກ່ ຸມຍ່ ອຍ 4-5 ຄນົ ເພ່ ອກນັ - ຜນົ ການລາຍງານກດິ ຈະກາໍ ກ່ ຸມ. ແກບ້ ນັ ຫາ ແລະນາໍ ສະເໜຜີ ນົ ສະຫຼບຸ ເພ່ ອແລກປ່ ຽນ. - ຜນົ ການທດົ ສອບຫງຼັ ຮຽນ. - ທດົ ສອບຫງຼັ ຮຽນ. - ມອບວຽກບາ້ ນໃຫນ້ ກັ ສກສານາໍ ໄປແກນ້ ອກໂມງ - ມອບວຽກບາ້ ນໃຫ້ນກັ ສກສານໍາໄປແກ້ນອກ ໂມ ງຮຽນ ຮຽນ ຕາມກໍານດົ ເວລາທ່ ີເໝາະສມົ ພອ້ ມວາງເກນວດັ ຜນົ ໃຫ້ ລະອຽດ ແລະປະເມີນຜນົ ຕາມຄວາມເປນັ ຈງິ . 23

3. ເນອ້ ໃນສາໍ ຄນັ  ພະຫຸແອລນີ (Multiple Alleles) ພະຫຸແອລນີ ໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະບາງລກັ ສະນະຂອງສ່ ງິ ທ່ ີມຊີ ີວດິ ຖກຄວບຄຸມໂດຍແອລນີ ຫາຼ ຍກວ່ າ 2 ແອລນີ ຂນ້ ໄເຊ່ ນັ : ແອລລີ A1, A2, A3, … An ຫຼB1, B2, B3, … Bn ແອລນີ ເຫ່ າຼົ ນຢີ້ ່ ູຕາໍ ແໜ່ ງດຽວກນັ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມທ່ ີ ເປນັ ຄ່ ກູ ນັ (Homologous chromosome) ຍກົ ຕວົ ຢ່ າງເຊ່ ນັ : ໝວດເລອດ AOB ຂອງຄນົ ເຮາົ ຖກຄວບຄມຸ ມ ດວ້ ຍການເຂາົ້ ຄ່ ຢູ ີນທ່ ີເປນັ ແອລນີ ທງັ ໝດົ 3 alleles ຄ IA, IB ແລະ i. ເມ່ ອຊອກແອລນີ ຈະໄດ້ ������ (������+������) = 6 ������ ແບບຢີນ ແລະ 4 ແບບຮບູ (ຕາມສູດ G = ������(������2+1)). ແບບຢີນ ແບບຮູບ ໝວດ ຕວົ ຢ່ າງ: ຖາ້ ພ່ ແໍ ມ່ ມໝີ ວດເລອດ O ລກູ ເກດີ ມາຈະມີ ເລອດ ໝວດເລອດ O ເທ່ າົ ນນັ້ (IAIA) [A] A P : (IOIO) x (IOIO) (IAIO) [A] A G : IO x IO (IBIB) [B] B (IBIO) [B] B F1= (IOIO) : [O] (IAIB) [AB] AB (IOIO) [O] O  ລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ທ່ ີຄວບຄຸມໂດຍຢີນເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ (Sex linked Inheritance) T.H Morgan ຄນົ້ ພບົ ວ່ າມລີ ກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ບາງຢ່ າງມີຢນີ ຢ່ ູເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເປນັ ຕວົ ຄວບຄຸມ ເຊ່ ນັ : ຢີນທ່ ຄີ ວບຄມຸ ລກັ ສະນະສຕີ າຂອງແມງບດູ ຢ່ ເູ ທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ X. ຢນີ ທ່ ີຄວບຄມຸ ລກັ ສະນະສຂີ າວເປນັ ຢນີ ລບັ ແລະຕາສແີ ດງເປນັ ຢນີ ເດ່ ນັ . ຕ່ ມໍ າມີການຄນົ້ ພບົ ຢນີ ລກັ ສະນະດ່ ງັ ກ່ າວໃນມະນຸດເຊ່ ນັ : ພະຍາດຕາບອດສີ (Color blondness), ເຕຍ້ ແຄະ (Achrondroplasia), ພະຍາດນວິ້ ມສນັ້ (Branchydartmyly), ພະຍາດຜວິ ຂາວເຜອກ (Albimism) ລວ້ ນແຕ່ ແມ່ ນລກັ ສະນະທ່ ີຖກຄວບຄມຸ ໂດຍຢີນທ່ ມີ ຕີ າໍ ແໜ່ ງຢ່ ູເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ X (XX;ຍງິ ແລະ XY;ຊາຍ). ການສບເຊອ້ ຂອງຢີນເຫ່ ຼາົ ນເີ້ ປນັ ໄປຕາມຢນີ ກດົ ເກນຢີນສາພນັ ຕວົ ຢ່ າງເຊ່ ນັ : ລກັ ສະນະຕາບອດສີ (Color blindness) - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕິ ມີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XCXC - ຜູຊ້ າຍປກົ ກະຕມິ ີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XCY - ຜູຊ້ າຍຕາບອດສມີ ີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XcY - ຜູຍ້ ງິ ຕາບອດສມີ ີ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ XcXc - ຜູຍ້ ງິ ປກົ ກະຕແິ ຕ່ ຖເຊອ້ ມີໂຄຣໂມໂຊມເພດ XCXc ກລໍ ະນ:ີ ຜູຊ້ າຍປກົ ກະຕແິ ຕ່ ງງານກບັ ຜູຍ້ ງິ ຕາບອດສີ P : (XCY) ປົກກະຕິ x (XcXc) ຕາບອດສີ G: XC Y x Xc F1 : (XCXc), (XcY), ຍິງປົກກະຕິ : ຊາຍຕາບອດສີ 24

4. ກດິ ຈະກາໍ ການສອນ ກິດຈະກາໍ ທີ 1 ພະຫຸອາແລນ ໃຊເ້ ວລາ 60 ນາທີ ຂນັ້ ຕອນທີ 1 ບນັ ຍາຍສນັ້ (Lecture) (20 ນາທີ) - ທວນຄນບດົ ຮຽນກ່ ຽວກບັ ລກັ ສະນະເດ່ ນັ ບ່ ສໍ ມົ ບນູ ດວ້ ຍການຖາມນກັ ສກສາເປນັ ບຸກຄນົ 3-4 ຄນົ . - ຄໃູ ຫ້ນກັ ສກສາສາໍ ຫຼວດໝວດເລອດຂອງຕນົ ເອງ, ພ່ ແໍ ມ່ ແລະອາ້ ຍເອອ້ ຍນອ້ ງ. ໝວດເລອດເປນັ ຕວົ ຢ່ າງໜ່ ງ ຂອງລກັ ສະນະການຖ່ າຍທອດທາງກາໍ ມະພນັ ທ່ ຢີ ນີ ມພີ ະຫຸແອລນີ . - ແນະຫວົ ຂບໍ ້ ດົ ຮຽນໃໝ່ ກ່ ຽວກບັ ພະຫຸແອລນີ ຜ່ ານ Power point ໂດຍຫຍ.ໍ ້ - ອະທບິ າຍສູດ, ສາ້ ງແຜນວາດການປະສມົ ພນັ ແລະອະທບິ າຍໂຈດຕວົ ຢ່ າງ ໂດຍຍກົ ຕວົ ຢ່ າງພະຫຸແອລລລີ 1 ຂ.ໍ ້ ຂນັ້ ຕອນທີ 2 ສາ້ ງກດິ ຈະກາໍ (Activity) (20 ນາທີ) - ນກັ ສກສາຈບັ ຄ່ ເູ ຮດັ ກດິ ຈະກາໍ . - ຄສູ າ້ ງຄາໍ ຖາມກ່ ຽວກບັ ພະຫຸອາແລນໃນລະບບົ ໝວດເລອດ ABO ຈາໍ ນວນ 2 ຂ.ໍ ້ - ຄຕູ ງັ້ ກະຕກິ າການແຂ່ ງຂນັ , ວາງລາງວນັ ແລະແນະນາໍ ການແຂ່ ງຂນັ . - ນກັ ສກສາແກບ້ ນັ ຫາ (ໂຈດ) ດວ້ ຍຕນົ ເອງ. ຂນັ້ ຕອນທີ 3 ຜົນຈາກກດິ ຈະກາໍ (5 ນາທີ) - ນກັ ສກສາແຕ່ ລະຄສູ ະຫບຼຸ ຜນົ ການແກໂ້ ຈດໃສ່ ເຈຍ້ ຕນົ ເອງ. ຂນັ້ ຕອນທີ 4 ສະເໜຜີ ນົ (15 ນາທ)ີ - ນກັ ສກສາແຕ່ ລະຄນົ ແລກປ່ ຽນເຈຍ້ ກດິ ຈະກໍາຂອງຕນົ ເອງກບັ ໝ່ ເູ ພ່ ອໃຫໝ້ ່ ປູ ະເມນີ ຜນົ ຂອງຕນົ . - ຄຊູ ອກຫາຕາໍ ຕອບທ່ ຖີ ກຕອ້ ງຈາກນກັ ສກສາ (ຜູທ້ ່ ຕີ ອບຖກ) - ຜູທ້ ່ ີຕອບຖກຂນ້ ແກເ້ ປນັ ຂະໜານຕອບ ຫຼຕວົ ແບບ. - ນກັ ສກສາແຕ່ ລະຄນົ ກວດບດົ ແກຂ້ ອງໝ່ ູ ແລະ ໃຫຄ້ ະແນນ. ຂນັ້ ຕອນທີ 5 ອະທບິ າຍ (Discussion) (5 ນາທ)ີ - ຜູທ້ ່ ນີ າໍ ສະເໜີອະທບິ າຍບດົ ຮຽນເພ່ ມີ ຕ່ ມ. - ຜູທ້ ່ ີນາໍ ສະເໜີຕອບຂຂໍ ້ ອ້ ງໃຈຂອງໝ່ .ູ ຂນັ້ ຕອນທີ 6 ສະທອ້້ ນຄນ (Reflection) (5 ນາທີ) - ແຕ່ ລະຄ່ ທູ ບົ ທວນການເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ຂອງຕນົ ແລະ ກາໍ ເອາົ ເນອ້ ໃນທ່ ຖີ ກຕອ້ ງ. - ສະຫຼບຸ ຄນຜນົ ກດິ ຈະກາໍ . - ແນະນາໍ ຄນບາງຈດຸ ທ່ ີສາໍ ຄນັ . - ປະເມນີ ແລະ ມອບວຽກບາ້ ນ. ກດິ ຈະກາໍ ທີ 2 ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ ໃຊເ້ ວລາ 60ນາທີ ຂນັ້ ຕອນທີ 1 ການນາໍ ສະເໜີບດົ ຮຽນໂດຍຫຍໍ ້(Lecture) - ແນະຫວົ ຂໍບ້ ດົ ຮຽນໃໝ່ ກ່ ຽວກບັ ລກັ ສະນະທາງກໍາມະພນັ ທ່ ີຄວບຄຸມໂດຍຢີນເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເນນັ້ ພະຍາດຕາບອດສີ ແລະທາລາສຊເີ ມຍ. - ຄອູ ະພປິ າຍກ່ ຽວກບັ ລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ທ່ ີຄວບຄມຸ ໂດຍຢີນເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດຜ່ ານ Power point 25

ໂດຍຫຍ.ໍ ້ ຂນັ້ ຕອນທີ 2 ກິດຈະກໍາ (Activity) - ຈດັ ກ່ ຸມ (ກ່ ຸມຍ່ ອຍ ກ່ ຸມລະ 4 ຄນົ ) ທງັ ໝດົ ຈານວນ 3 ກ່ ຸມ. - ຄຸຢາຍກດິ ຈະກໍາ (ໂຈດກ່ ຽວກບັ ພະຫຸແອລລລີ ) 1 ຂ.ໍ ້ - ນກັ ສກສາແຕ່ ລະກ່ ຸມແກບ້ ດົ ໂຈດຂອງກ່ ຸມຕນົ ເອງ ໂດຍໃຊເ້ ວລາປະມານ 10 ນາທີ. - ຄອູ າໍ ນວຍຄວາມສະດວກ ແລະ ຕດິ ຕາມການເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ກ່ ຸມ. ຂນັ້ ຕອນທີ 3 ຜົນໄດຮ້ ບັ ຈາກກດິ ຈະກາໍ (Output) - ນກັ ສກສາແຕ່ ລະກ່ ຸມສະຫຼຸບຜນົ ການແກໂ້ ຈດ ແລະບນັ ທກລງົ ໃໃສ່ ເຈຍ້ ກດິ ຈະກໍາຂອງກ່ ຸມ. ກ່ ຸມລະ 2 ນາທີ ຂນັ້ ຕອນທີ 4 ນາໍ ສະເໜຜີ ນົ ຂອງກດິ ຈະກາໍ ກ່ ຸມ (Presentation) - ສະມາຊກິ ແຕ່ ລະກ່ ຸມຂນ້ ນາໍ ສະເໜີຫວົ ຂຂໍ ້ ອງກ່ ຸມຕນົ ເອງສ່ ູກ່ ຸມອ່ ນຟງັ . ກ່ ຸມລະ 3-5 ນາທີ ຂນັ້ ຕອນທີ 5 ອະທບິ າຍເພ່ ມີ ເຕມີ (Discussion) - ກ່ ຸມທ່ ຕີ ດິ ຕາມ ສະເໜີຂຂໍ ້ ອ້ ງໃຈຕ່ ກໍ ່ ຸມທ່ ີນາໍ ສະເໜີ. - ກ່ ຸມທ່ ີນາໍ ສະເໜີຊແີ້ ຈງ້ ແລະອະທບິ າຍຂຂໍ ້ ອ້ ງໃຂຂອງໝ່ .ູ ກ່ ຸມລະ 3 ນາທີ ຂນັ້ ຕອນທີ 6 ສະທອ້້ ນຄນ (Reflection) - ປະເມນີ ຜນົ ການນາໍ ສະເໜີຂອງກ່ ຸມ. - ຄສູ ະຫຸບຼ ກດິ ຈະກາໍ ຄນ ແລະ ເນນັ້ ຈດຸ ທ່ ີສາໍ ຄນັ . - ທດົ ສອບຫງຼັ ສອນ. - ມອບວຽກບາ້ ນ. 3.2.2. ການສາ້ ງແບບສອບຖາມວດັ ຄວາມພໃໍ ຈຂອງນກັ ຮຽນ ຮ່ າງປະເມີນການຮຽນ-ການສອນນສີ້ າ້ ງຂນ້ ເພ່ ອວດັ ແລະປະເມີນລະດບັ ຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງຜູຮ້ ຽນ ຫຼ ນກັ ສກສາທ່ ີມຕີ ່ ກໍ ານຈດັ ກດິ ຈະກໍາຕາມບາດກ້າວຂອງການສອນແບບສອນແບບ LAOPDR ໃນການສອນກ່ ຽວ ກບັ ການຖ່ າຍທອດກໍາມະພນັ ແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. ສກສາເອກະສານທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກ່ ຽວກບັ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈ, ເນອ້ ໃນການປະເມີນ, ຮ່ າງ ແລະ ເກນປະເມີນ. - ສາ້ ງແບບສອບຖາມໃຫຄ້ ວບຄຸມເຖງິ ບດົ ສອນ, ເນອ້ ໃນ ແລະ ຈຸດປະສງົ ຂອງຫົວຂ,ໍ ້ ປະເມີນຕາມຂນັ້ ຕອນ ການສອນທ່ ີກວມເຖງິ ກດິ ຂະບວນການສອນຂອງຄູ ແລະ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນຮຂູ ້ ອງນກັ ສກສາ. - ນາໍ ແບບສອບຖາມທ່ ສີ າ້ ງສໍາເລດັ ແລວ້ ສະເໜີຕ່ ອໍ າຈານທ່ ີປກສາເພ່ ອພຈິ າລະນາເຖິງຄວາມເໝາະສມົ ຂອງ ແບບສອບຖາມແລວ້ ນາໍ ມາປບັ ປຸງ. - ເອາົ ແບບສອບຖາມເຂາົ້ ໄປໃຫກ້ ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍຕອບ. 3.2.3. ການສາ້ ງແບບແບບທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະການນາໍ ໄປໃຊ້ ເປນັ ແບບທົດສອບທ່ ີສາ້ ງຂນ້ ເພ່ ອວດັ ແລະປະເມນີ ລະດບັ ຄວາມຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ການນາໍ ໄປໃຊຂ້ ອງຜູ ້ ຮຽນ ຫຼນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ກໍ ານຮຽນຮູໃ້ ນຫວົ ຂໍ ້ “ການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກໍາມະພນັ ຂອງສ່ ງິ ທ່ ີມີຊວີ ດິ ”. ເປນັ ແບບທດົ ສອບແບບປະລາໄນທ່ ີມີ 4 ຂເໍ ້ ລອກເຊ່ ງິ ມີທງັ ໝດົ 12 ຂໍ ້ (ແບບພະຫຸອາແລນກ່ ຽວກບັ ໝວດເລອດ ABO 7 ຂໍ ້ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ 5 ຂໍ ້ ) ໃນເກນຄະແນນ 10. 26

- ສກສາເນອ້ ໃນໂຈດທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທິງໂຄຣໂມໂຊມເພດໂດຍເນນັ້ ເຖງິ ຂນັ້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ການນາໍ ໄປໃຊ.້ - ເອາົ ແບບທດົ ສອບດ່ ງັ ກ່ າວໄປຜ່ ານອາຈານທ່ ປີ ກສາ. - ນາໍ ເອາົ ແບບທດົ ສອບມາປບັ ປຸງແກໄ້ ຂຕາມຄາໍ ແນະນາໍ ຂອງອາຈານທ່ ີປກສາ. - ເອາົ ແບບທດົ ສອບໄປໃຊກ້ ບັ ກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍ ກ່ ອນສອນເພ່ ອຫາບນັ ຫາ - ທດົ ສອບຫຼງັ ສອນ. ທງັ 2 ຄງັ້ ເຊ່ ງິ ໃຊເ້ ວລາສອບຄງັ້ ລະ 30 ນາທີ. 3.3.ການລວບລວມຂມໍ ້ ນູ ໃນການວໄິ ຈຄງັ້ ນກີ້ ່ ຸມວໄິ ຈໄດເ້ ກບັ ກໍາ ແລະ ລວບລວມຂມໍ ້ ູນຕາມຂນັ້ ຕອນຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ 1) ກ່ ອນການວໄິ ຈ ຜູ ້ວໄິ ຈ ໄດທ້ ດົ ສອບຄວາມຮພູ ້ ນ້ ຖານດາ້ ນພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມ ໂຊມເພດໂດຍໃຊຂ້ ສໍ ້ ອບທ່ ສີ າ້ ງມາ ເພ່ ອຊອກບນັ ຫາ. 2) ວາງແຜນແກບ້ ນັ ຫາດວ້ ຍການເລອກກວທິ ີສອນທ່ ເີ ໝາະສມົ , ກຽມສ່ ການສອນ, ສາ້ ງຫວົ ຂວໍ ້ ໄິ ຈ... 3) ຄູ ແລະ ນກັ ສກສາໄດຈ້ ດັ ການຮຽນ-ການສອນວຊິ າກໍາມະພນັ ວທິ ະຍາ ບດົ ທີ 5 ຂໍ ້ 2 ການຖ່ າຍທອດ ກາໍ ມະພນັ ແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ຂທໍ ້ ີ 3 ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ, ສອນຕາມບດົ ສອນ ແລະ ດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາຕາມຂນັ້ ຕອນຂອງບດົ ສອນ. 4) ພາຍຫງຼັ ສໍາເລດັ ການຮຽນ-ການສອນ ຄໄູ ດມ້ ອບວຽກບາ້ ນທາ້ ຍບດົ ໃຫນ້ ກັ ສກສາໄປເຮດັ ນອກໂມງຮຽນ, ຫຼັງ ຈາກຄເູ ກບັ ວຽກບາ້ ນແລວ້ ໄດກ້ ະກຽມທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ການນາໍ ໄປໃຊ້ (ຫງຼັ ສອນ 1 ອາທດິ ). 5) ທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງນກັ ສກສາຫງຼັ ສອນ. 6) ເມອສາໍ ເລດັ ການເກບັ ກາຂມໍ ້ ນູ ແລວ້ ຜູວ້ ໄິ ຈກ່ ໍລວບລວມຂມໍ ້ ູນຄນ, ກວດຄວາມຖກຕອ້ ງຂອງການໃຫຂ້ ມໍ ້ ນູ . 7) ນາໍ ຂມໍ ້ ູນຈາກແບບສອບຖາມໄປຄດິ ໄລ່ ຫາຄ່ າສະເລ່ ຍ, ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຕະຖານ ແລະ ແປຜນົ . 8) ນາໍ ຂມໍ ້ ູນຈາກແບບທດົ ສອບໄປຄດິ ໄລ່ ຫາຄ່ າສະເລ່ ຍ, ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຕະຖານ ແລະ t Test. 3.4.ວທິ ີວເິ ຄາະຂມໍ ້ ນູ 3.4.1. ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ນູ ຈາກແບບສອບນກັ ສກສາ ກວດແບບສອບຖາມ ເພ່ ອນບັ ຄວາມຖ່ ຄີ ະແນນໃນການຕອບແບບສອບຖາມຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈໃນແຕ່ ລະ ຂ,ໍ ້ ຈດັ ລຽງຄະແນນ, ຄດິ ໄລ່ ຫາຄ່ າສະເລ່ ຍ ແລະ ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຕະຖານໂດຍໃຊ້ ໂປຣແກຣມ Microsoft Exel (2016) ນາໍ ເອາົ ຜນົ ທ່ ີໄດມ້ າປຽບທຽບກບັ ເກນ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຄ່ າສະເລ່ ຍ 4.51 – 5.00 ດຫີ ຼາຍ. - ຄ່ າສະເລ່ ຍ 3.51 – 4.50 ດ.ີ - ຄ່ າສະເລ່ ຍ 2.51 – 3.50 ປານກາງ. - ຄ່ າສະເລ່ ຍ 1.51 – 2.50 ອ່ ອນ. 3.4.2. ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນແບບທດົ ສອບຂອງສກສາ ນາໍ ຄະແນນຈາກແບບທົດສອບຫຼງັ ສອນ ມາຄດິ ໄລ່ ຫາຄ່ າສະເລ່ ຍຄະແນນ (���̅���), ສະເລ່ ຍຄະແນນເປັນ ເປເີ ຊນັ (������) ແລະ ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຕະຖານ (������������) ເຊ່ ງິ ໃຊໂ້ ປຣແກຣມ Microsoft Exel (2016) ແລວ້ ປະເມີນ 27

ຜນົ ການຮຽນ-ການສອນ. ປຽບທຽບເກນຄະແນນໂດຍອງີ ຕາມເກນ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຄະແນນສະເລ່ ຍ 8.50 – 10 ເກ່ ງັ ຫາຼ ຍ. - ຄະແນນສະເລ່ ຍ 6.50 – 8.49 ເກ່ ງັ . - ຄະແນນສະເລ່ ຍ 4.50 – 6.49 ປານກາງ. - ຄະແນນສະເລ່ ຍ 2.50 – 4.49 ອ່ ອນ. - ຄະແນນສະເລ່ ຍ 1.00 – 2.49 ອ່ ອນຫຼາຍ. 3.5.ສະຖຕິ ທິ ່ ໃີ ຊໃ້ ນການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ນູ  ຊອກເປເີ ຊນັ : ������ = ������ × 100% ..........(1) ������ ������: ແມ່ ນເປເີ ຊນັ . ������: ແມ່ ນຄວາມຖ່ ີ. ������: ແມ່ ນຈາໍ ນວນກ່ ຸມເປ່ າົ ໝາຍ.  ຊອກຫາຄ່ າສະເລ່ ຍ: ���̅��� = ∑ ������������ ..........(2) ������ ���̅���: ແມ່ ນຄ່ າສະເລ່ ຍ. ∑ ������������: ແມ່ ນຜນົ ບວກທງັ ໝດົ ຂອງຄວາມຖ່ ີຄນູ ນາໍ ້ ໜກັ ຂອງຄະແນນ. ������: ແມ່ ນຈາໍ ນວນກ່ ຸມເປ່ າົ ໝາຍ.  ຊອກຫາຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຕະຖານ: ������������ = √������ ∑ ������������2 −(∑ ������������ )2 ...........(3) ������2 ������������: ແມ່ ນຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຕະຖານ. ∑ ������������2 : ແມ່ ນຜົນບວກທງັ ໝົດລະຫວ່ າງຄວາມຖ່ ີຂອງກ່ ຸມຕວົ ຢ່ າງຄູນກັບນາໍ ້ ໜັກອນັ ດບັ ຄະແນນຂນ້ ກໍາລງັ ສອງ. (∑ ������������)2 : ແມ່ ນກໍາລງັ ສອງຂອງຜົນບວກທງັ ໝດົ ລະຫວ່ າງຄວາມຖ່ ີຂອງກ່ ຸມຕວົ ຢ່ າງຄນູ ກບັ ນາໍ ້ ໜກັ ອນັ ດບັ ຄະແນນ.  ຊອກຫາຄ່ າ T-Test ເປນັ ການທດົ ສອບຄ່ າສະເລ່ ຍແບບວດັ ຊາໍ ້ ຂອງ 1 ກ່ ຸມຕວົ ຢ່ າງ ຫຼ Paired-sample t Test ������ = ∑ ������ √������ ∑ ������������ − (∑ ������)������ ������ − ������ t : ແມ່ ນສະຖຕິ ປິ ຽບທຽບຄ່ າວກິ ດິ ໃຊປ້ ຽບທຽບຄ່ າວກິ ີດຈາກຕາຕະລາງແຈກແຈງປກົ ກະຕິ D : ຜນົ ຕ່ າງຂອງຄ່ ຄູ ະແນນກ່ ອນ ແລະ ຫງຼັ ການສອນ n : ຈາໍ ນວນຂອງກ່ ຸມຕວົ ຢ່ າງ 28

ບົດທີ 4 ຜົນການວເິ ຄາະຂມໍ້ ູນ ການວໄິ ຈຄງັ້ ນມີ້ ຈີ ຸດປະສງົ ເພ່ ອສກສາການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ໃນການສອນກ່ ຽວກບັ ພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ, ສກສາຄວາມເພ່ ງິ ພໃໍ ຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ໍການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການສອນແບບ LAOPDR ແລະ ປະສດິ ທິຜົນຂອງການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນຜ່ ານການທດົ ສອບຄວາມໃຈ ຂອງນກັ ສກສາ. ຜ່ ານການວດັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງຜູຮ້ ຽນ, ສກສາຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາ. ຈາກການສອນຕວົ ຈງິ ແລະ ນາໍ ໃຊເ້ ຄ່ ອງມທງັ ໝດົ ເພ່ ອເກບັ ຂມໍ ້ ູນແລວ້ ນາໍ ຂມໍ ້ ູນມາວເິ ຄາະ ເຊ່ ງິ ຜນົ ຈາກການວເິ ຄາະມີດ່ ງັ ຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ 4.1. ຜົນການວເິ ຄາະຂໍມ້ ນູ ຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ມີ ຕີ ່ ກໍ ານຈດັ ການຮຽນ-ການສອນ ຕາຕະລາງ 1 ສະແດງຜນົ ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນກ່ ຽວກບັ ຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງນກັ ສກສາຕ່ ໍກບັ ການຈດັ ການຮຽນ- ການສອນ. ຂມໍ ້ ູນຖກນາໍ ມາວເິ ຄາະເປນັ ຄ່ າສະເລ່ ຍ ແລະຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ລ/ດ ເນອ້ ໃນ ລະດບັ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ���̅��� S.D ແປຜນົ 1 ການທວນຄນບດົ ຮຽນເກ່ າົ ສອດຄ່ ອງ ແລະເໝາະສມົ 4.07 0.53 ດີ 2 ປະເດ່ ນັ ທ່ ີຍກົ ຂນ້ ເພ່ ອກາ້ ວເຂາົ້ ສ່ ູບດົ ໃໝ່ ໜາ້ ສນົ ໃຈ 4.83 0.46 ດຫີ ຼາຍ 3 ການກະກຽມຕອບສະໜອງການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ ໄດເ້ ປນັ ຢ່ າງດີ 4.17 0.65 ດີ 4 ການບນັ ລະຍາຍ-ອະທບິ າຍ ກະທດັ ຮດັ , ມີເນອ້ ໃນດີ ແລະເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ 4.62 0.62 ດຫີ າຼ ຍ 5 ການຈດັ ກ່ ຸມ, ແບ່ ງງານ ມີຄວາມເໝາະສມົ . 4.48 0.68 ດີ 6 ເນອ້ ໃນບນັ ຫາທ່ ີຍກົ ຂນ້ ປະກອບໃນກດິ ຈະກໍາເໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ການ 4.97 0.68 ດຫີ າຼ ຍ ຮຽນຮຂູ ້ ອງຜູຮ້ ຽນ (ຄວາມຍາກ-ງ່າຍ) 7 ຕດິ ຕາມ, ແນະນາໍ , ອາໍ ນວຍ ຫຊຼ ່ ວຍເຫອຼ ການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາ 4.07 0.37 ດີ 8 ຜູຮ້ ຽນໄດມ້ ສີ ່ ວນຮ່ ວມໃນການເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ ກ່ ຸມຢ່ າງເຕມັ ທ່ ີ 4.14 0.35 ດີ 9 ຄາໍ ຖາມກດິ ຈະກໍາສອດຄ່ ອງກບັ ເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນ 4.66 0.55 ດຫີ າຼ ຍ 10 ຜູຮ້ ຽນມໂີ ອກາດສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ເຕມັ ທ່ ີ 4.10 0.40 ດີ 11 ການລາຍງານຂອງຕາງໜາ້ ກ່ ຸມແຕ່ ລະກ່ ຸມແມ່ ນເຮດັ ໄດດ້ ີ 4.90 0.31 ດຫີ ຼາຍ 12 ຜນົ ການສະຫຼຸບລາຍງານກດິ ຈະກໍາກ່ ຸມບນັ ລຸເປາົ້ ໝາຍ (ແກຖ້ ກຕາມໂຈດ) 3.97 0.49 ດີ 13 ຜູຮ້ ຽນສາມາດນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຈາກເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນ ເພ່ ອ 4.93 0.59 ດຫີ ຼາຍ ໄປແກໂ້ ຈດ ດວ້ ຍຕນົ ເອງໄດ.້ 14 ຜູນ້ າໍ ສາໍ ເໜອີ ະທບິ າຍແຈງ້ , ຕອບຂຂໍ ້ ອ້ ງໃຈຂອງໝ່ ໄູ ດຢ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ 4.59 0.73 ດຫີ ຼາຍ 15 ມອບວຽກບາ້ ນທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງເພ່ ອປະເມນີ ຫຼງັ ການຮຽນ 4.79 0.55 ດຫີ າຼ ຍ ລວມ 4.48 0.53 ດີ ຈາກຕາຕະລາງທີ 1 ເຫນັ ວ່ າການລງົ ຄວາມຄດິ ເຫນັ (ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈ) ຂອງນກັ ສກສາຕ່ ກໍ ບັ ສະພາບທ່ ວົ ໄປຂອງການ ຮຽນ-ການສອນມຄີ ່ າສະເລ່ ຍ ແລະຄ່ າຜນັ ປ່ ຽມາດຖານລວມເທ່ າົ ກັບ (���̅��� = 4.48, SD =0.53) ເມ່ ອທຽບໃສ່ ເກນ 29

ຕກົ ຢ່ ູໃນລະດບັ ດີ ແຕ່ ພິຈາລະນາລາຍຂແໍ ້ ລວ້ ເຫນັ ວ່ າຂໍທ້ ່ ີມຄີ ່ າສະເລ່ ຍ ແລະຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານສູງກວ່ າໝ່ ແູ ມ່ ນຂໍ ້ ທີ 2 ປະເດ່ ນັ ທ່ ີຍກົ ຂນ້ ເພ່ ອກ້າວເຂາົ້ ສ່ ູບດົ ໃໝ່ ໜາ້ ສນົ ໃຈ (���̅��� = 4.83, SD =0.46), ຂທໍ ້ ີ 4 ການບນັ ລະຍາຍ- ອະທິບາຍ ກະທດັ ຮດັ , ມເີ ນອ້ ໃນດີ ແລະເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ (���̅��� = 4.62, SD =0.62), ຂທໍ ້ ີ 6 ເນອ້ ໃນບນັ ຫາທ່ ີຍກົ ຂນ້ ປະກອບໃນກດິ ຈະກາໍ ເໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ການຮຽນຮູຂ້ ອງຜູ ້ຮຽນ (ຄວາມຍາກ-ງ່າຍ) (���̅��� = 4.97, SD =0.68), ຂທໍ ້ ີ 9 ຄາໍ ຖາມກດິ ຈະກໍາສອດຄ່ ອງກບັ ເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນ (���̅��� = 4.66, SD =0.55), ຂທໍ ້ ີ 11 ການລາຍງານຂອງ ຕາງໜາ້ ກ່ ຸມແຕ່ ລະກ່ ຸມແມ່ ນເຮດັ ໄດດ້ ີ (���̅��� = 4.90, SD =0.31), ຂທໍ ້ ີ 13 ຜູຮ້ ຽນສາມາດນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູ,້ ຄວາມ ເຂາົ້ ໃຈຈາກເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນ ເພ່ ອໄປແກ້ໂຈດ ດວ້ ຍຕນົ ເອງໄດ້ (���̅��� = 4.93, SD =0.59), ຂໍທ້ ີ 14 ຜູນ້ າໍ ສໍາເໜີ ອະທບິ າຍແຈງ້ , ຕອບຂຂໍ ້ ອ້ ງໃຈຂອງໝ່ ູໄດຢ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ (���̅��� = 4.59, SD =0.73) ແລະ ຂທໍ ້ ີ 15 ມອບວຽກບາ້ ນ ທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງເພ່ ອປະເມນີ ຫຼງັ ການຮຽນ (���̅��� = 4.79, SD =0.55). ສ່ ວນຂທໍ ້ ່ ີມີຄ່ າສະເລ່ ຍຕ່ າໍ ສຸ ດແມ່ ນຂໍ ້ 12 ຜນົ ການສະຫຼບຸ ລາຍງານກດິ ຈະກໍາກ່ ຸມບນັ ລຸເປາົ້ ໝາຍ (���̅��� = 3.97, SD =0.49). 4.2. ຜົນການວເິ ຄາະແບບທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະການນໍາໄປໃຊ້ ການທົດສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ການນາໍ ໄປໃຊເ້ ປັນການທດົ ສອບເພ່ ອຊອກຫາປະສດິ ທພິ າບຂອງການສອນ ແລະຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູເ້ ພ່ ອເກດີ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກໍາມະພນັ ແບບພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ. ຜ່ ານການທດົ ສອບຕວົ ຈງິ ໂດຍໃຊຄ້ າໍ ຖາມແບບປະລາໄນ ແລວ້ ນາໍ ຂມໍ ້ ູນມາຄດິ ໄລ່ ຊອກຫາຄ່ າຕ່ າງໆຕາມທ່ ຕີ ອ້ ງການ ເຊ່ ງິ ຜນົ ຄະແນນທງັ ໝດົ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ໃນຕາຕະລາງຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ ຕາຕະລາງທີ 2: ສະແດງຜນົ ຄະແນນຈາກການຕອບແບບທດົ ສອບກ່ ອນ ແລະ ຫງຼັ ສອນ ກ່ ຸ ມຕວົ ຢ່ າງທີ ຄະແນນກ່ ອນສອນ ຄະແນນຫງຼັ ສອນ 1 5 10 2 5 10 3 5 10 4 6 9 5 6 10 6 4 10 7 6 10 8 4 9 9 5 10 10 4 9 11 4 8 12 4 8 13 5 8 ຄະແນນສະເລ່ ຍ 4.84615 9.30769 ຄ່ າ SD 0.80064 0.85485 ຈາກຕາຕະລາງທີ 2 ເຫນັ ວ່ າກ່ ອນ ແລະ ຫງຼັ ການສອນແບບ LAOPDR ມີຄວາມແຕກຕ່ າງກນັ ຄດ່ ງັ ນີ:້ ຜົນ ການທດົ ສອບຫງຼັ ການຈດັ ການຮຽນ - ການສອນມີຄ່ າສະເລ່ ຍແລະ ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານເທ່ າົ ກບັ (X̅ = 9.30) ເມ່ ອທຽບໃສ່ ເກນຕກົ ຢ່ ູໃນລະດບັ ເກ່ ງັ ຫຼາຍ ແລະ ຄ່ າ SD = 0.85 ສະແດງວ່ າຄ່ າຄະແນນແຕ່ ລະຕວົ ຂອງນກັ ສກ 30

ສາບ່ ແໍ ຕກກນັ ຫຼາຍປານໃດ. ສ່ ວນຜນົ ການທດົ ສອບກ່ ອນການຈດັ ການຮຽນ - ການສອນມີຄ່ າສະເລ່ ຍ ແລະ ຄ່ າຜັນ ປ່ ຽນມາດຖານເທ່ າົ ກບັ (̅X = 4.84, SD = 0.80) ເມ່ ອທຽບໃສ່ ເກນຕກົ ຢ່ ູໃນລະດບັ ປານກາງ. ຕາຕະລາງທີ 3: ສະແດງຜນົ ຄວາມຖ່ ຂີ ອງຄະແນນຈາກການຕອບແບບທດົ ສອບກ່ ອນ ແລະ ຫງຼັ ວໄິ ຈ ລາໍ ດບັ ຄະແນນ ກ່ ອນວໄິ ຈ ເປີເຊນັ (%) 1 4 ຄວາມຖ່ ີ 38.5 2 5 5 38.5 6 23 3 5 3 ລວມ 13 100 ຄະແນນສະເລ່ ຍ ( X ) 4.84 ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານ (S.D) 0.80 ຈາກການທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ອນການວໄິ ຈມີນກັ ສກສາໄດຄ້ ະແນນ 4 ຈໍານວນ 5 ຄນົ ກ ວມ 38.5%, ໄດຄ້ ະແນນ 5 ຈານວນ 5 ຄນົ ກວມ 38.5% ແລະ ຄະແນນ 6 ຈາໍ ນວນ 3 ຄນົ ກວມ 23%. ລາໍ ດບັ ຄະແນນ ຫຼັງວໄິ ຈ ເປີເຊນັ (%) 1 8 ຄວາມຖ່ ີ 23 2 9 3 23 3 10 3 54 7 ລວມ 13 100 ຄະແນນສະເລ່ ຍ ( X ) 9.30 ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານ (S.D) 0.85 ຈາກການທດົ ສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ອນການວໄິ ຈມີນກັ ສກສາໄດຄ້ ະແນນ 8 ຈາໍ ນວນ 3 ຄນົ ກວມ 23%, ໄດຄ້ ະແນນ 9 ຈາໍ ນວນ 3 ຄນົ ກວມ 23% ແລະ ຄະແນນ 10 ຈາໍ ນວນ 7 ຄນົ ກວມ 54%. ກຣາບສະແດງຜນົ ຄວາມຖ່ ຄີ ະແນນກ່ ອນການວໄິ ຈ 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 456 ຄວາມຖ່ ີ ເປເີ ຊນັ (%) 31

ກຣາບສະແດງຜນົ ຄວາມຖ່ ຄີ ະແນນກ່ ອນການວໄິ ຈ 60 50 40 30 20 10 0 9 10 8 ຄວາມຖ່ ີ ເປີເຊັນ (%) ຕາຕະລາງທີ 4: ສະແດງຜນົ ການຄດິ ໄລ່ ຄ່ າ T- Test ຈາກແບບທດົ ສອບກ່ ອນ ແລະ ຫງຼັ ສອນ ຄ່ າທາງສະຖຕິ ິ ກ່ ອນວໄິ ຈ ຫງຼັ ວໄິ ຈ Mean (ຄ່ າສະເລ່ ຍ) 4.84615385 9.307692308 Variance (ຄ່ າຜນັ ປ່ ຽນກາໍ ລງັ 2) 0.64102564 0.730769231 Observations (ຕວົ ຢ່ າງ) 13 13 Pearson Correlation 0.44019533 df 12 t Stat 18.3412104 P(T<=t) one-tail 1.9117E-10 t Critical one-tail 1.78228756 P(T<=t) two-tail 3.8233E-10 t Critical two-tail 2.17881283 ຈາກຜົນວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນເຫນັ ວ່ າຜນົ ການຮຽນ ຫຼງັ ການສອນແບບ LAOPDR ດີກວ່ າການຮຽນ ກ່ ອນການສອນແບບ LAOPDR ເຊ່ ງິ ອ່ ານຄ່ າຈາກການແຈກຢາຍແບບ t ຈາກຕາຕະລາງຄ່ າວກິ ດິ ເຊ່ ງິ ຄ່ າ df = 12, ������ = 0.05 ເຮາົ ໄດຄ້ ່ າຂອງ T- Test ເທ່ າົ ກັບ 18.34 ແລະ ຄ່ າ t ຈາກຕາຕະລາງແມ່ ນ 1.69 ເມ່ ອທຽບໃສ່ ຄ່ າທ່ ີຄດິ ໄລ່ ກບັ ຄ່ າວກິ ດິ ໂດຍການນາໍ ໃຊສ້ ມົ ມຸດຖານທາງສະຖຕິ ເິ ຫນັ ວ່ າຄ່ າຂອງ T- Test ສູງ ກວ່ າ t ສະແດງວ່ າຕກົ ຢ່ ູໃນເຂດປະຕເິ ສດ H0 ແລະ ຍອມຮບັ H1 ຜນົ ການທົດສອບຫຼງັ ວໄິ ຈດີກວ່ າກ່ ອນ ວໄິ ຈດວ້ ຍລະດບັ ຄວາມເຊ່ ອໝນັ້ 95%. 32

ບດົ ທີ 5 ສະຫຸຼບຜົນ, ອະພິປາຍຜົນ ແລະ ຂໍສ້ ະເໜແີ ນະ ຜ່ ານການວເິ ຄາະຜນົ ການວໄິ ຈ ກ່ ຸມວໄິ ຈສາມາດສະຫບຸຼ , ອະພປິ າຍຜນົ ແລະມີບາງຂສໍ ້ ະເໜແີ ນະ ດ່ ງັ ຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ 5.1. ສະຫຸຼບຜນົ ການວໄິ ຈ ຜນົ ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ : ເມ່ ອກ່ ຸ ມວໄິ ຈໄດກ້ ະກຽມ , ໄດວ້ າງແຜນການສອນ ແລະປະຕບິ ດັ ການສອນ ຕວົ ຈງິ ພາຍຫງຼັ ສາໍ ເລດັ ການສອນໄດເ້ ກບັ ຂມໍ ້ ູນໂດຍໃຫນ້ ກັ ສກສາໃນກ່ ຸມເປາົ້ ໝາຍສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຫຄຼ ວາມ ເພງິ ພໍໃຈຂອງຕນົ ເອງຕ່ ກໍ ບັ ສະພາບການດາໍ ເນນີ ການສອນຂອງຄູ ແລະກດິ ຈະກໍາການຮຽນຂອງນກັ ສກສາເອງ. ຜນົ ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ູນຈາກແບບສອບຖາມຄວາມເພງິ ພໍໃຈຂອງງນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ກໍ ານຮຽນ - ການສອນ (ຕາຕະລາງທີ 1) ໂດຍລວມແລວ້ ເຫນັ ວ່ າການລງົ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ຕ່ ໍສະພາບທ່ ວົ ໄປຂອງການຮຽນ - ການສອນມີຄ່ າສະເລ່ ຍ ແລະ ຄ່ າຜັນປ່ ຽນມາດຖານເທ່ າົ ກບັ (���̅��� = 4.48, SD =0.53) ເມ່ ອທຽບໃສ່ ເກນແມ່ ນຢ່ ູໃນລະດບັ ດີ ແລະ ຜນົ ການ ວເິ ຄາະຂໍມ້ ູນຈາກການຕອບແບບທົດສອບວດັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ - ການນາໍ ໄປໃຊຕ້ ່ ເໍ ນອ້ ໃນບດົ ຮຽນແມ່ ນນກັ ແມ່ ນມີ ສະເລ່ ຍຂອງຄະແນນຕວົ ຈງິ ທງັ ໝດົ ກ່ ອນການວໄິ ຈຢ່ ູໃນລະດບັ ປານກາງ ( X = 4.84) ແລະ ລະດບັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ຂອງນກັ ສກສາແຕ່ ລະຄນົ ຕ່ ໍເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນກໍຄຂສໍ ້ ອບບ່ ແໍ ຕກໂຕນກນັ ຫຼາຍພເໍ ທ່ າົ ໃດເຊ່ ງິ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ຜ່ ານຄ່ າ ຜນັ ປ່ ຽນມາດຖານ (S.D) = 0.80. ແຕ່ ຫງຼັ ການວໄິ ຈຜນົ ຄ່ າສະເລ່ ຍຂອງຄະແນນຕວົ ຈງິ ຢ່ ໃູ ນລະດບັ ເກ່ ງັ ຫຼາຍ ( X =9.30, S.D=0.85) ເມ່ ອວເິ ຄາະຜົນທາງສະຖຕິ ໄິ ດຄ້ ່ າຂອງ T- Test ເທ່ າົ ກບັ 18.34 ແລະ ຄ່ າ t ຈາກຕາຕະລາງ ແມ່ ນ 1.69 ເມ່ ອທຽບໃສ່ ຄ່ າທ່ ີຄດິ ໄລ່ ກບັ ຄ່ າວກິ ດິ ໂດຍການນາໍ ໃຊສ້ ມົ ມຸດຖານທາງສະຖຕິ ເິ ຫນັ ວ່ າຄ່ າຂອງ T- Test ສງູ ກວ່ າ t ຕກົ ຢ່ ໃູ ນຂອບເຂດປະຕເິ ສດ H0 ແລະ ຍອມຮບັ H1 ຜົນການທດົ ສອບຫງຼັ ວໄິ ຈດກີ ວ່ າກ່ ອນວໄິ ຈດວ້ ຍ ລະດບັ ຄວາມເຊ່ ອໝນັ້ 95%. ຈາກຜນົ ການວເິ ຄາະຂມໍ ້ ນູ ຈ່ ງສາມາດສະຫຼຸບຜນົ ການວໄິ ຈໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ - ລະດບັ ຄວາມເພິງພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ກໍ ານຈດັ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນ - ການສອນແບບ LAOPDR ໄດຜ້ ນົ ຢ່ ູໃນລະດບັ ດ.ີ - ຜນົ ການນາໍ ໃຊວ້ ທິ ີສອນແບບ LAOPDR ເຂາົ້ ໃນການສອນກ່ ຽວກັບພະຫຸ ອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທິງ ໂຄຣໂມໂຊມເພດເຮດັ ໃຫຮ້ ກັ ສກສາເຂາົ້ ໃຈບດົ ຮຽນ ແລະ ບນັ ລຸຜນົ ໃນລະດບັ ເກ່ ງັ ຫຼາຍ. 5.2. ອະພປິ າຍຜນົ ການສກສາໃນຄງັ້ ນແີ້ ມ່ ນການສກສາກ່ ຽວຜົນຂອງການຈດັ ການຮຽນແບບ LAOPDR ເລ່ ອງການຖ່ າຍທອດ ລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດກລໍ ະນີສກສາ ສາຍຄູເຄມີ ສາດປີ3 ທ່ ີ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນໍາ້ ທາ ສກົ ສກສາ 2021 – 2022 ຜ່ ານການວໄິ ຈສາມາດອະພປິ າຍຜນົ ການວໄິ ຈ ໂດຍຫຍດໍ ້ ່ ງັ ນ:ີ້ - ການສອນແບບ LAOPDR ເປນັ ວທິ ສີ ອນທ່ ີເໝາະສມົ ທ່ ສີ ຸດສາໍ ລບັ ການສອນວຊິ າກໍາມະພນັ ວທິ ະຍາ ໃນຫົວຂກໍ ້ ານຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພັນແບບພະຫຸອາແລນ ແລະ ການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມ ເພດເຊ່ ງິ ເປນັ ວທິ ີທ່ ຊີ ່ ວຍໃຫຄ້ ໄູ ດມ້ ີການພັດທະນາກດິ ຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນທ່ ດີ າໍ ເນນີ ໄປຕາມຂນັ້ ຕອນ 33

ຢ່ າງລະອຽດ, ການສອນທ່ ີຄູມີບດົ ບາດເປນັ ຜູອ້ ານວຍຄວາມສະດວກ, ແນະນໍາຊ່ ວຍເຫຼອ, ສ່ ງິ ສໍາຄນັ ແມ່ ນ ການເປີດໂອກາດໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດຄ້ ນົ້ ຄດິ ຫາຄາໍ ຕອບດວ້ ຍຕນົ ເອງເຊ່ ງິ ເຮດັ ໃຫເ້ ຂາົ ເຈາົ້ ເກດີ ການຮຽນຮູໄ້ ດດ້ .ີ - ການຈດັ ກ່ ຸ ມຍ່ ອຍເພ່ ອເຮດັ ກດິ ຈະກໍາຊ່ ວຍພັດທະນາທກັ ສະທາງສງັ ຄມົ ຂອງຜູ ້ຮຽນ, ເຮດັ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນໄດມ້ ີ ການສ່ ສານ, ແລກປ່ ຽນບດົ ຮຽນເຊ່ ງິ ກັນ ແລະກນັ ແລະ ສະຫຼບຸ ບນັ ຫາຮ່ ວມກນັ . ການເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ ໄດນ້ າໍ ສະເໜີເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນຕາມແນວຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ເອງຈະເຮດັ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນໄດສ້ າໍ ພດັ ກບັ ບນັ ຫາຕວົ ຈງິ , ເກດີ ການຮຽນຮຢູ ້ ່ າງແທຈ້ ງິ , ມີຄວາມກາ້ ຫານ, ມີຄວາມໝນັ້ ໃຈ ເປນັ ຕນົ້ . - ການມອບວຽກບາ້ ນ ແລະມກີ ານປະເມີນຢ່ າງເປນັ ລະບບົ ເປນັ ວທິ ີທ່ ີຊ່ ວຍໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນໄດຮ້ ຽນຮູນ້ ອກໂມງ ຮຽນຢ່ າງເຕມັ ທ່ ີ ເຊ່ ງິ ສອດຄ່ ອງກບັ ທດິ ສະດີ “ສອນໜອ້ ຍແຕ່ ຮຽນຫຼາຍ”. ການວາງລະບບົ ການປະເມີນຜນົ ທ່ ີເ ໝາະສມົ ຈະກະຕຸ ນ້ ໃຫຜ້ ູ ຮ້ ຽນມີຄວາມກະຕລລນົ້ ຢາກຮຽນຮູ,້ ຢາກເຮດັ ແລະ ເກດີ ພອນສະແຫວງໄປໃນ ຕວົ . ເຖງິ ຈະມີບາງບນັ ຫາທ່ ີແກ້ດວ້ ຍຕນົ ເອງບ່ ໄໍ ດແ້ ຕ່ ເນ່ ອງຈາກເວລາຮຽນນອກໂມ ງຂອ້ ນຂາ້ ງບ່ ຈໍ າໍ ກັດ ສະນນັ້ , ຈ່ ງເປນັ ການເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດຮ້ ຽນຮຈູ ້ າກຫາຼ ຍໆແຫ່ ຼງເຊ່ ນັ : ຮຽນຈາກໝ່ ເູ ພ່ ອນ, ຈາກແຫ່ ຼງຂໍ ້ ມນູ ຂ່ າວສານ, ຈາກຜູມ້ ີປະສບົ ການ... 5.3. ຂໍສ້ ະເໜແີ ນະ - ການນາໍ ຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນໃນຮອບວຽນຂອງການສອນແບບ LAOPDR ມີຄວາມສອດຄ່ ອງຫາຼ ຍ ແຕ່ ເມ່ ອຕອ້ ງການນາໍ ໄປໃຊສ້ ອນຕ່ ໄໍ ປຄຄູ ວນໄດເ້ ອາົ ໃຈໃສ່ ຕ່ ມກ່ ຽວກບັ ບາງຂນັ້ ຕອນເປັນຕນົ້ ແມ່ ນໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນ ໄດອ້ ະທບິ າຍຫຼາຍຂນ້ , ເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດສ້ ະທອ້ ນຄນ ແລະ ແລກປ່ ຽນຄາເຫນັ ໃນກ່ ຸມ. - ຄວນສາ້ ງວຽກບາ້ ນໃຫນ້ ກັ ສກສາແກໃ້ ຫຫ້ ຼາກຫຼາຍ, ມີວທິ ີການກະຕຸນ້ ໃຫນ້ ກັ ສກສາແກ້ ຫຊຼ ອກຮດູ ້ ວ້ ຍຕນົ ເອງໃຫຫ້ ຼາຍຂນ້ ຕ່ ມ, ຄວນມວີ ທິ ກີ ານຕດິ ຕາມ, ປະເມນີ ຜນົ ວຽກບາ້ ນທ່ ີມອບໃຫ້ ດກີ ວ່ າເກ່ າົ ເພ່ ອບ່ ໃໍ ຫ້ ນກັ ສກສາບາງຄນົ ເອອ້ ຍອງີ ນາໍ ແຕ່ ໝ່ ຄູ ,ູ ອາໄສແຕ່ ກາຍໝ່ ເູ ພ່ ອໃຫມ້ ີບດົ ສ່ ງົ . 34

ເອກະສານອາ້ ງອງີ 1. ຮສ ນາລີ ບວົ ສງັ ທອງ ພອ້ ມດວ້ ຍຄະນະ ສກສາສາດສາໍ ລບັ ຄລູ າວ ມະຫາວທິ ະຍາໄລແຫ່ ງຊາດ ຄະນະສກສາ ສາດ ວຽງຈນັ 2008. 2. ວໄິ ຈພາກປະຕບິ ດັ ຮຽບຮຽງໂດຍ: ຮສ. ດຣ. ພນັ ຈາໍ ປາທອງ, ອຸດອນ ເທບວງົ ສາ, ຄາໍ ແສງ ທະລງັ ສ.ີ ກວດແກ້ ໂດຍ: ອຸດຕະມະ ແສງອາລຸນ. ພມິ ທ່ ີ Nhan Dan Printing House NDPH, ປີ 2009. 3. Kanjana Khaojaw and Sutarntip Reangpapawut ການພດັ ທ ະນາຊຸ ດກດິ ຈະກໍາການຮຽນຮູເ້ ລ່ ອງການ ຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ເພ່ ອພດັ ທະນາ ຜນົ ການຮຽນຮູວ້ ຊິ າຊວີ ວທິ ະຍາຂອງນກັ ຮຽນຊນັ ມດັ ຍມົ ສກສາປທີ ີ4 ໂຮງຮຽນກຽມອຸດມົ ສກສາພດັ ທະນາການ ນນົ ທະບູຣີ. ພ.ສ 2559. 4. ອລໍ ະວນັ ທະນສູ ອນ ຄວາມເພງິ ພໍໃຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ີມີຕ່ ກໍ ານສອນຫຼັກສູດການສກສາບນັ ດດິ ໃນສາຂາ ວທິ ະຍາສາດ ແລະຄະນດິ ສາດ ຄະນະວທິ ະຍາສາດ ມະຫວທິ ະຍາໄລທກັ ສນິ ປີ 2017. 5. ສ.ຈ ປຣະດດິ ພງົ ທອງຄາໍ ພນັ ທຸສາດ (ກໍາມະພນັ ວທິ ະຍາ) ພາກວຊິ າພນັ ທຸສາດ ຄະນະວທິ ະຍາສາດ ມະຫາ ວທິ ະຍາໄລເສດຖະສາດ ພມິ ທ່ ີ ໂຮງພມິ ມະຫາວທິ ະຍາໄລເສດຖະສາດ ພ.ສ 2550. 6. ໄຊຄາໍ ທບິ ພາວງົ ເອກະສານປະກອບການສອນວຊິ າກາໍ ມະພນັ ວທິ ະຍາ ຕາມຫຼັກສູດສາ້ ງຄມູ ດັ ທະຍມົ ລະບບົ 12+4 ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາໍ ້ ທາ ປີ 2017. 7. ໄຊຄາໍ ທິບພາວງົ ບດົ ແກບ້ ດົ ເຝກິ ຫດັ ກໍາມະພນັ ວທິ ະຍາ ເອກະສານປະກອບການສອນຕາມຫຼກັ ສູດສາ້ ງຄູ ມດັ ທະຍມົ ລະບບົ 12+4 ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນາໍ ້ ທາ ປີ 2017. 8. ບຸນໂຮມ ນນັ ທະວງົ , ໄຫງວ ແກວ້ ສະດາ ພອ້ ມຄະນະ ແບບຮຽນຊວີ ະວທິ ະຍາ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ປີທີ 7 ສະຖາບນັ ຄນົ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດ ການສກສາແຫ່ ງຊາດ ກະຊວງສກສາທກິ ານ ແລະກລິ າ ພມິ ່ ີ ລດັ ວສິ ະຫະກດິ ໂຮງພມິ ສກ ສາ ປີ 2016. 9. T.S PHAN KHAC NGHE, PHUONG PHAP GIAI NHANH CAC BAI GIANG BAI TAP SINH HOC, Nha xuat ban Dai Hoc Quoc Gia Ha Noi (2018) 10. NGUYEN THANH DAT, PHAM VAN LAP, ĐANG HUU LANH, MAI SI TUAN (BO GIAO DUC VA DAO TAO) SINH HOC 1 2 . Nha xuat ban GIAO DUC VIET NAM (2018) 35

ເອກະສານຊອ້ ນທາ້ ຍ 36

ແບບສອບຖາມວດັ ຄວາມເພງິ ພໃໍ ຈຂອງນກັ ສກສາທ່ ມີ ຕີ ່ ໍການສອນ ຮ່ າງປະເມີນການຮຽນ-ການສອນນສີ້ າ້ ງຂນ້ ເພ່ ອວດັ ແລະປະເມີນລະດບັ ຄວາມເພ່ ງິ ພໍໃຈຂອງຜູຮ້ ຽນ ຫນຼ ກັ ສກສາທ່ ີ ມຕີ ່ ກໍ ານສອນກ່ ຽວກບັ ຫວົ ຂໍ ້ “ການຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກາໍ ມະພນັ ຂອງສ່ ງິ ທ່ ມີ ີຊວີ ດິ ” ດວ້ ຍວທິ ສີ ອນແບບຄນົ້ ຫາຄວາມຮູຕ້ າມຫຼັກ 5 ຂນັ້ ຕອນ (5Es). ສະນນັ້ , ຜູ ້ຕອບແບບປະເມນີ ນຈີ້ ່ ງົ ກະລນຸ າ ອ່ ານ ແລະທໍາຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ກ່ ອນລງົ ຄາໍ ຕອບຕາມຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງຕນົ ເອງ. - ຄາໍ ຊແີ້ ຈງ: ຈ່ ງົ ໝາຍ (√) ໃສ່ ຫອ້ ງໃນຕາຕາລາງເກນການປະເມີນ ຕາມຄວາມຄດິ ເຫນັ ຕວົ ຈງິ ຂອງທ່ ານ ທ່ ີເຫນັ ວ່ າມຄີ ວາມເໝາະສມົ ຕາມເກນ ຄະແນນ 5 = ດຫີ າຼ ຍ, 4 = ດ,ີ 3 = ປານກາງ, 2 = ຄວນປບັ ປຸງ, 1 = ຕອ້ ງ ປບັ ປຸງຫຼາຍ ຂາ້ ງລ່ ຸມນ:ີ້ ລ/ດ ເນອ້ ໃນ ລະດບັ ຄວາມຄດິ ເຫນັ 12 3 4 5 1 ການທວນຄນບດົ ຮຽນເກ່ າົ ສອດຄ່ ອງ ແລະເໝາະສມົ 2 ປະເດ່ ນັ ທ່ ຍີ ກົ ຂນ້ ເພ່ ອກາ້ ວເຂາົ້ ສ່ ູບດົ ໃໝ່ ໜາ້ ສນົ ໃຈ 3 ການກະກຽມຕອບສະໜອງການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກໍາໄດເ້ ປນັ ຢ່ າງດີ 4 ການບນັ ລະຍາຍ-ອະທບິ າຍ ກະທດັ ຮດັ , ມີເນອ້ ໃນດີ ແລະເຂາົ້ ໃຈງ່າຍ 5 ການຈດັ ກ່ ຸມ, ແບ່ ງງານ ມີຄວາມເໝາະສມົ . 6 ເນອ້ ໃນບນັ ຫາທ່ ີຍກົ ຂນ້ ປະກອບໃນກດິ ຈະກໍາເໝາະສມົ ກບັ ລະດບັ ການ ຮຽນຮຂູ ້ ອງຜູຮ້ ຽນ (ຄວາມຍາກ-ງ່າຍ) 7 ຕດິ ຕາມ, ແນະນາໍ , ອາໍ ນວຍ ຫຊຼ ່ ວຍເຫອຼ ການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ 8 ຜູຮ້ ຽນໄດມ້ ີສ່ ວນຮ່ ວມໃນການເຮດັ ກດິ ຈະກໍາກ່ ຸມຢ່ າງເຕມັ ທ່ ີ 9 ຄາໍ ຖາມກດິ ຈະກາໍ ສອດຄ່ ອງກບັ ເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນ 10 ຜູຮ້ ຽນມີໂອກາດສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ເຕມັ ທ່ ີ 11 ການລາຍງານຂອງຕາງໜາ້ ກ່ ຸມແຕ່ ລະກ່ ຸມແມ່ ນເຮດັ ໄດດ້ ີ 12 ຜນົ ການສະຫຸບຼ ລາຍງານກດິ ຈະກໍາກ່ ຸມບນັ ລເຸ ປາົ້ ໝາຍ (ແກຖ້ ກຕາມໂຈດ) 13 ຜູຮ້ ຽນສາມາດນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈຈາກເນອ້ ໃນບດົ ຮຽນ ເພ່ ອ ໄປແກໂ້ ຈດ ດວ້ ຍຕນົ ເອງໄດ.້ 14 ຜູນ້ າໍ ສາໍ ເໜອີ ະທບິ າຍແຈງ້ , ຕອບຂຂໍ ້ ອ້ ງໃຈຂອງໝ່ ໄູ ດຢ້ ່ າງຄ່ ອງແຄວ້ 15 ມອບວຽກບາ້ ນທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງເພ່ ອປະເມີນຫຼງັ ການຮຽນ ລວມ 37

ແບບທົດສອບຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແບບທດົ ສອບນສີ້ າ້ ງຂນ້ ເພ່ ອວດັ ແລະປະເມີນລະດບັ ຄວາມຄວາມເຂາົ້ ໃຈຂອງນກັ ສກສາກ່ ຽວກບັ ຫົວຂໍ ້ “ພະຫຸ ແອລລລີ ໃນໝວດເລອດ ແລະການຖ່ າຍທອດທາງກໍາມະພນັ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ”. 1. ພະຫຸແອລລລີ ໝາຍເຖງິ : ຂ. ລກັ ສະນະດຽວທ່ ີຄວບຄຸມດວ້ ຍຫຼາຍຢນີ ກ. ຫາຼ ຍລກັ ສະນະທ່ ຖີ ກຄວບຄຸມດວ້ ຍ 1 ຢນີ ງ. 1 ຢນີ ທ່ ຄີ ວບຄຸມ 1 ລກັ ສະນະ. ຄ. ຢນີ ທ່ ຄີ ວບຄຸມລກັ ສະນະຊອ້ ນກນັ 2. ຂໃໍ ້ ດແມ່ ນການຈດັ ລຽງໂຄຣໂມໂຊມເພດຊາຍທ່ ີຖກຕອ້ ງ ກ. 2n = 44 + XX ຂ. 2n = 44 + XXX ຄ. 2n = 44 + XY ງ. 2n = 44 + XXY 3. ໝວດເລອດ A ຖກຄວບຄຸມດວ້ ຍແອລລລີ ກ. IAIA ຂ. IAIA, IOIO ຄ. IAIB ງ. IAIO 4. ພ່ ໍມີໝວດເລອດ A ແມ່ ມໝີ ວດເລອດ B ລກູ ເກີດມາຈະມໝີ ວດເລອດໃດ? ກ. A ຂ. A B ຄ. A, B, AB ງ. A, B, AB, O 5. ເພດຍງິ ທ່ ີເປນັ ພະຍາດຕາບອດສມີ ແີ ບບຢນີ ກ. XDXd ຂ. XDXD ຄ. XdXd ງ. XdY 6. ຂໃໍ ້ ດແມ່ ນໂຄຣໂມໂຊມຂອງເພດຊາຍປກົ ກະຕິ ກ. XO ຂ. XX ຄ. XY ງ. XXY 7. ຄ່ ປູ ະສມົ ພນັ ໃດ ທ່ ີລກູ ເກດີ ມາມໝີ ວດເລອດ AB ແລະ B ໃນອດັ ຕາສ່ ວນ 1:1 ກ. (IBIO) x (IOIO) ຂ. (IAIB) x (IBIB) ຄ. (IBIB) x (IBIO) ງ . (IBIB) x (IAIO) 8. ເພດຊາຍທ່ ເີ ປນັ ພະຍາດຕາບອດສມີ ແີ ບບຢນີ ກ. XDXd ຂ. XDXD ຄ. XdXd ງ. XdY 9. ຄ່ ໃູ ນຄນົ ຢນີ C ກາໍ ນດົ ລກັ ສະນະຕາປກົ ກະຕ,ິ ຢີນ c ກໍານດົ ລກັ ສະນະຕາບອດສ,ີ ຄ່ ູຜວົ ເມຍໜ່ ງມລີ ກັ ສະນະ ຕາປົກກະຕິ ແຕ່ ມີລູກຊາຍເປນັ ພະຍາດຕາບອດສີ ແລະລກູ ສາວຕາປົກກະຕ.ິ ຖາມວ່ າແບບຢີນຂອງຮຸ່ນພ່ ແໍ ມ່ ເປນັ ແນວໃດ? ກ. (XCY) x (XCXc) ຂ. (XcY) x (XCXC) ຄ. (XCY) x (XCXC) ງ. (XcY) x (XcXc) 10. ຄອບຄວົ ໜ່ ງມີລກູ 4 ຄນົ ແຕ່ ລະຄນົ ລວ້ ນແຕ່ ມີໝວດເລອດຕ່ າງກນັ . ຖາມວ່ າພ່ ໍ ແລະແມ່ ຕອ້ ງມີໝວດເລອດ ແນວໃດ? ກ. ໝວດເລອດ A x O ຂ. ໝວດເລອດ A x B ຄ. ໝວດເລອດ B x AB ງ. ໝວດ ເລອດ O x AB 38

11. ຄນົ ທ່ ມີ ີໝວດເລອດ B ມແີ ບບຢີນແນວໃດ? ກ. (IBIO) ແລະ (IOIO) ຂ. (IAIB) ແລະ (IBIB) ຄ. (IBIB) ແລະ (IBIO) ງ . (IBIB) ແ ລ ະ (IAIO) 12. ພ່ ໍມໝີ ວດເລອດ B ແມ່ ມີໝວດເລອດ A ລກູ ຊາຍມີໝວດເລອດ O ໂອກາດທ່ ລີ ູກສາວເກີດມາມີໝວດເລອດ O ເທ່ າົ ໃດ? ກ. 1/16 ຂ. 1/8 ຄ. 1/4 ງ. 1/2 39

ບດົ ເຝກິ ຫດັ ທາ້ ຍບດົ ພະຫຸແອລລລີ ໃນໝວດເລອດ ແລະການຖ່ າຍທອດທາງກາໍ ມະພນັ ເທງິ ໂຄຣໂມໂຊມເພດ 1. ຈ່ ງົ ຂຽນແບບຢີນຂອງບນັ ດາລກັ ສະນະດ່ ງັ ຕ່ ໄໍ ປນ:ີ້ 1) ຊາຍທ່ ີມໝີ ວດເລອດ A 2) ຍງິ ທ່ ມີ ໝີ ວດເລອດ B 3) ຊາຍທ່ ີເປນັ ພະຍາດຕາບອດສີ 4) ຍງິ ປກົ ກະຕແິ ຕ່ ຖເຊອ້ 5) ຍງິ ທ່ ີເປນັ ພະຍາດເລອດໄຫບຼ ່ ຢໍ ຸດ 2. ໃນຄອບຄວົ ໜ່ ງ ແມ່ ມແີ ບບຮບູ ປກົ ກະຕິ ແມ່ ເປນັ ພະຍາດຕາບອດສີ. ຄ່ ຜູ ວົ ເມຍດ່ ງັ ກ່ າວນມີ້ ີລກູ ນາໍ ກນັ ທັງໝົດ 3 ຄນົ ຊາຍ 1 ແລະ ຍງິ 2: - ລກູ ຊາຍປກົ ກະຕແິ ຕ່ ງງານກບັ ສາວປກົ ກະຕເິ ກີດລກູ ຊາຍເປນັ ພະຍາດ 1 ຄນົ . - ລກູ ສາວຜູທ້ າອດິ ປກົ ກະຕແິ ຕ່ ງງານກບັ ຊາຍປົກກະຕໄິ ດຫ້ າຼ ຍ 2 ຄນົ , ຫາຼ ຍຊາຍເປນັ ພະຍາດ ແຕ່ ຫຼານສາວ ປກົ ກະຕ.ິ - ລກູ ສາວຄນົ ທີ 2 ເປນັ ພະຍາດໄດຜ້ ວົ ປກົ ກະຕໄິ ດລ້ ກູ ສາວ 1 ຄນົ ປກົ ກະຕ.ິ ກ. ຈ່ ງົ ແຕມ້ ແຜ່ ນວາດສາຍພວົ ພນັ ທາງກໍາມະພນັ ດາ້ ນພະຍາດຕາບອດສຂີ ອງຄອບຄວົ ນ?ີ້ ຂ. ຈ່ ງົ ຍກົ ເຫດຜນົ ແລະຊອກຫາແບບຢີນຂອງແຕ່ ລະຄນົ ໃນຄອບຄວົ ? 3. ພະຍາດເລອໄຫຼບ່ ຢໍ ຸ ດຖ່ າຍທອດລກັ ສະນະທາງກໍາມະພັນດວ້ ຍຢີນລບັ ທ່ ີສໍາພນັ ກັບການສບເຊອ້ ເທງິ ໂຄຣໂມ ໂຊມເພດ ຊະນດິ X. ກ. ຊາຍຄນົ ໜ່ ງເປນັ ພະຍາດເລອດໄຫຼບ່ ຢໍ ຸ ດເອາົ ເມຍທ່ ີບ່ ເໍ ປັນພະຍາດນີ.້ ພວກເຂາົ ໄດລ້ ກູ ຊາຍ ແລະລກູ ສາວ ລວ້ ນແຕ່ ບ່ ເໍ ປນັ ພະຍາດ ແລະລກູ ຂອງເຂາົ ເຫ່ າຼົ ນລີ້ ວ້ ນໄປແຕ່ ງງານກບັ ຜູທ້ ່ ບີ ່ ເໍ ປນັ ພະຍາດ. ຖາມວ່ າຮຸ່ນຫຼານຂອງ ຜວົ ເມຍຄ່ ທູ າໍ ອດິ ຈະປາກດົ ມີຄນົ ທ່ ີຕດິ ພະຍາດເລອດໄຫບຼ ່ ເໍ ຊ່ າົ ຫບຼ ໍ ແລະໂອກາດທ່ ີລກູ ສາວ ແລະລກູ ຊາຍຂອງ ຄອບຄວົ ນຈີ້ ະເປນັ ພະຍາດມເີ ທ່ າົ ໃດ? ຂ. ຊາຍຄນົ ໜ່ ງເປນັ ພະຍາດເລອດໄຫຼບ່ ເໍ ຊ່ າົ ແຕ່ ງງານກບັ ສາວປກົ ກະຕແິ ຕ່ ມພີ ່ ໍເປນັ ພະຍາດ. ຈ່ ງົ ຊອກຫາໂອກາດ ທ່ ລີ ກູ ຂອງຄ່ ຜູ ວົ ເມຍນປີ້ ອດພະຍາດມຄີ ແນໃດ? 4. ໃນມະນຸດ ລກັ ສະນະໝວດເລອດຈະຖກຄວບຄຸມໂດຍຢີນທ່ ມີ ີແອລນີ 3 ແອລນີ (IA, IB, I0) ໂດຍທ່ ີ IA = IB ແລະ IA, IB > I0 ອາ້ ຍນອ້ ງຝາແຝດແທທ້ ່ ຄີ ກນັ ສອງຄນົ ແຕ່ ງງານກບັ ຄນົ ທ່ ີມີ ໝວດເລອດ A ໃຫກ້ າໍ ເນີດລກູ ທ່ ີ ມີໝວດເລອດ B; ນອ້ ງຊາຍແຕ່ ງງານກບັ ຜູ ້ທ່ ມີ ີໝວດເລອດ B ແລະໃຫກ້ າເນດີ ລກູ ທ່ ີມເີ ລອດ A. ອາ້ ຍນອ້ ງ ຝາແຝດດ່ ງັ ກ່ າວມໝີ ວດເລອດແນວໃດ? 5. ໃນມະນດຸ ໝວດເລອດ A ຖກຄວບຄມຸ ໂດຍຈີໂນໄທປ:໌ IAIA, IAI0; ໝວດເລອດ B ຖກຄວບຄຸມໂດຍຈໂີ ນ ໄທປ໌ IBIB, IBI0; ໝວດເລອດ AB ຖກຄວບຄຸມໂດຍຈໂີ ນໄທປ໌ IAIB; ໝວດເລອດ O ຖກກໍານດົ ໂດຍຈໂີ ນ ໄທປ໌ I0I0 ຄອບຄວົ ໜ່ ງໄດລ້ ກູ ທງັ ໝດົ 4 ຄນົ ທ່ ີລວ້ ນແຕ່ ມີໝວດເລອດຕ່ າງກນັ . ຈ່ ງົ ຊອກແບບຢນີ ແລະແບບ ຮູບຂອງຮຸ່ນພ່ ໍແມ່ ແລະລກູ ແຕ່ ລະຄນົ ? 40

6. ໃນຫ້ອງພະດຸງຄນັ ຂອງໂຮງໝແໍ ຫ່ ງໜ່ ງທ່ ີມີຜູມ້ າໃຊບ້ ໍລກິ ານຢ່ າງແອອດັ ເຊ່ ງິ ມີກໍລະນໜີ ່ ງທ່ ແີ ພດພະດຸງຄນັ ຫຼົງ ລະຫວ່ າງເດກັ ຜູຊ້ າຍສອງຄນົ ທ່ ີຖກເຂາົ້ ໃຈຜດິ ວ່ າເປນັ ຄນົ ລະຄນົ . ສະນນັ້ , ທາງທີມງານແພຈ່ ງໄດເ້ ກບັ ຕວົ ຢ່ າງໝ ວດເລອດເພ່ ອຢັງ້ ຢນຄວາມເປັນພ່ ແໍ ມ່ ລກູ . ພ່ ໍແມ່ ຂອງເດກັ ຄນົ ທີ 1 ມີໝວດເລອດ O ແລະ A ແລະພ່ ໍແມ່ ຂອງ ເດກັ ຄນົ ທີ 2 ມີໝວດເລອດ A ແລະAB ເດກັ ສອງຄນົ ທ່ ີມີໝວດເລອດ O ແລະA. ຈ່ ງົ ໃຊຫ້ ຼກັ ຖານທາງກາໍ ມະພນັ ເພ່ ອຢງັ້ ຢນວ່ າລກູ ຄນົ ໃດເປນັ ຂອງຄ່ ໃູ ດ? 41

ພາບການດາໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ ກ່ ຸມ 42