ເອກະສານປະກອບການຮຽນ-ການສອນວິຊາເຄມີອະນົງຄະທາດ 1 (Inorganic Chemistry I)

ຍຈ຺ ຋ໄີ 5ໄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄ(IONIC COMPOUND) 1. ຃ທາຓໝາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໝາງຽຊຄິ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຓຌັ ຎະກບຍຈທໄ ງ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ(cation) ໄນົໄບບີ ຄ຺ ຍທກໄ(positive ion) ກຍັ ຾ບຌບບີ ຄ຺ (anion)ໄ ນົໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ (negative ion) ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຽກຈີ ຂຌໄ ຖະນທໃ າຄ຿ຖນະ຋ໃ ເີ ນໄ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຈຄໄ ໃາງໄ ນົໄ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌບບີ ຄ຺ ແຌຽຆຽຆຌິ ຉໃ າ່ ໄ (low ionization energy) ຽຆໃ ຌັ ໄ ຿ຖນະເຌ຅ໄຸ IA, IIA ຾ຖະໄ IIIAໄ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ ກຍັ ບະ຿ຖນະ຋ໃ ປີ ຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຈຄໄ ໃາງໄ ນໄົ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ບຒຒຌີ ຉີ ຘີ ູຄໄ (high electron affinity) ຽຆໃ ຌັ ໄ ບະ຿ຖນະເຌ຅ໄຸ VIIA ບບີ ຄ຺ ຘບຄຆະຌຈິ ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ກຸ ຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຌັ ໄ ຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເຌ຿຃ຄ ຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆະຌຈິ ຌ຅ີໄ ະດຈຶ ກຌັ ແທຈໄ ທໄ ງ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຋າຄແຒຒາໄ ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ໄ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ໄ (electrostatic attractive force) ນົໄ ຾ປຄກຖູ ຓ຺ ໄ (coulomb force) ຽຆໃ ຄິ ຾ປຄຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ະ຾ຂຄ຾ປຄນົາງໄ ຾ຖະໄ ຘາຓາຈຽປຈັ ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຆະຌຈິ ຉຈິ ກຌັ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະຽ຃ຓຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ໄຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ໄ(ionic bond) ນໄົ ຑຌັ ຋ະ ບບີ ຄ຺ ຿຃ທາຖຄັ ໄ (electrovalent bond) ຽຌໃ ບຄ຅າກກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຾ີ ຍຍຌເີໄ ຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ ຅ໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າ຋າຈ ຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄນໄົ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຿຃ທາຖຄັ ໄ(electrovalent bond). ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ NaCl, MgO ນໄົ CaF2 ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ ຽຊຄິ ຾ຌທເຈກໃ ຉ່ າຓ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ຍໃ ຅່ າ່ ຽຎຌັ ຋ໃ ີ ຅ະຉບໄ ຄຽຎຌັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋າຈ຃ໃ ໄູ (binary compound) ຈໃ ຄັ ກໃ າທຓາ຾຋ຌງບໄ ຌງຄັ ຓ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ ຘາຓ຋າຈ ternary compound) ບກີ ຋ໃ ຅ີ ຈັ ຽຎຌັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຽຆໃ ຌັ ໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ AgNO3, MgSO4ໄ ນົໄ K2Cr2O7 ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ .ໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ບາຈຽຎຌັ ຋າຈຍໃແ່ ຈຽໄ ກຈີ ຓາ຅າກ຿ຖນະຈໃ ຄັ ກໃ າທຓາ຾ຖທໄ ກໃ ແ່ ຈຽໄ ຆໃ ຌັ ໄ ຋າຈ ຎະຘຓ຺ ໄNH4Clໄນົໄ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ[NH4]+[(B(C6H5)4)]- (ammonium tetra phenyl borate) ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ . ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ ານທ຺ ໜໃ ທງບະຌຸຑາກ຋ໃ ຌີ ບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌບບີ ຄ຺ ຉາຓຎກ຺ ກະຉ຾ິ ຖທໄ ບີ ບຄ຺ ຽນໃ ົາ຺ ຌ຅ີ ະ຅ຈັ ຖຼຄຉທ຺ ກຌັ ຽຎຌັ ຖະຍຼຍ຋ຄັ ຘາຓຓຉິ ໄິ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນປໄ ູຍປໃ າຄຑາງຌບກຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ ຑາທະ຋າຈ຾ຂຄຓປີ ູຍປໃ າຄ຋າຄຽຖຂາ຃ະຌຈິ ຾ຌໃ ຌບຌໄ຾ຖະໄຽບຌີໄ ທໃ າຏກຶ ບບີ ຄ຺ ໄ(ionic crystal). 2. ກາຌຽກຈີ ບບີ ຄ຺ ບາ຿ຉຓຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ໂ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະຽຘຖ຅ີ ະຓ຃ີ ທາຓຽຎຌັ ກາຄ຋າຄແຒຒາໄ ໄ ຽຑາະທໃ າ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູ ເຌຌທິ ຽ຃ົງໄ(຅າ່ ຌທຌແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກ)ໄ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ(຅າ່ ຌທຌແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຖຸ ຍ຺ )ໄຘະຽໝ.ີ ໄບ່າຌາຈ ຋າຄແຒຒາໄ ຂບຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກ຅ໃ ຄຶ ນກັ ຖາໄ ຄກຍັ ບ່າຌາຈ຋າຄແຒຒາໄ ຂບຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຖຸ ຍ຺ ຉໃແ່ ຎ,ໄ ບາ຿ຉຓ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ຘ່ ະ຾ຈຄ ບາ່ ຌາຈ຋າຄແຒຒາໄ ໄນົໄຓ຃ີ ທາຓຽຎຌັ ກາຄ຋າຄແຒຒາໄ .ໄ຾ຉໃ ຊາໄ ນາກບະ຿ຉຓຘູຌຽຘງເນຉໄ ໃ ຽ່ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎ, ບາ຿ຉຓຌຌັໄ ກໃ ່ ຅ະກາງຽຎຌັ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ນົໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຌ຅ີໄ ະຘະ຾ຈຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຽຸ ຎຌັ ຍທກຽ຋ໃ າ຺ ເຈຌຌັໄ ຂຌໄ ດໃ ູກຍັ ທໃ າຓຌັ ຽບ ຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎ຅ກັ ຿ຉຽຆໃ ຌັ ໄ ຊາໄ ບາ຿ໄຉຓເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎໄ 1ໄ ຿ຉບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌໄ ຅ະຘະ຾ຈຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຽຸ ຎຌັ ໄ ໄ +1ໄ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ .ໄ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຊາໄ ນາກທໃ າບາ຿ໄຉຓເຈປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຂາ຺ໄ ຓາໄ ບາ຿ຉຓຌຌັໄ ກໃ ຅່ ະກາງຽຎຌັ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ໄ ນົໄຶ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຌ຅ີໄ ະຘະ຾ຈຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຽຸ ຎຌັ ຖຍ຺ ຉາຓ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຌັ ປຍັ ຽຂາ຺ໄ ຓາຽຆໃ ຌັ ໄບາ຿ຉຓປຍັ ຽບ ຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຂາ຺ໄ ຓາໄ1ໄ຿ຉໄບບີ ຄ຺ ກໃ ຅່ ະຘະ຾ຈຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຽຸ ຎຌັ ໄ-1ໄຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ .ໄຘາ່ ຖຍັ ຽບຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບາ຿ໄຉຓ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄ ກຍັ ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະຽ຃ຓໄີ ນໄົ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຌີ ຌັໄ ຾ຓໃ ຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູທຄ຺ ຌບກຘຸຈໄ (valence shell ນໄົ outer most shell) ທາຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ (valence electron) ຾ຖະໄ ເຌກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ .ໄ 44

ບາ຿ຉຓ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຓາຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຅ະຓກີ າຌເນໄໄ ຾ຖະໄ ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ກໃ ກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ກຌັ ດໃ າຄຘຓ຺ ຍູຌໄ ຿ຈງບາ ຿ຉຓ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌບບີ ຄ຺ ຽຌຽຆຌິ ຉໃ າຄຽຎຌັ ຐໃ າງເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ (electron acceptor)ໄ ຾ຖະໄ ຉາຓຎກ຺ ກະຉ຾ິ ຖທໄ ຊາໄ ຽຎຌັ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄບາ຿ຉຓຂບຄ຿ຖນະກຍັ ບາ຿ຉຓຂບຄບະ຿ຖນະ຾ຖທໄ ,ໄ ບາ຿ຉຓຂບຄ຿ຖນະ຅ະ ຽຎຌັ ຐໃ າງເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄງບໄ ຌທໃ າຓຌັ ຓທີ າຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຌບໄ ງໄ຾ຖະໄຓ຃ີ ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌບບີ ຄ຺ ແຌຽຆຽຆຌິ ຉໃ າ່ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນໄ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຈຄໄ ໃາງກທໃ າ,ໄຘໃ ທຌບາ຿ຉຓຂບຄ຿ຖນະ຅ະຽຎຌັ ຐໃ າງປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຑາະຓຌັ ຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ບຒຒຌີ ຉີ ີ ຘູຄໄ ຾ຖະໄ ຓທີ າຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເກ຅ໄ ະ຃ຍ຺ ໄ 2ໄ ນໄົ 8ໄ ຃ຑທກໄ noble gasໄ ນໄົ inert gas ຾ຖທໄ ຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ຓກັ ປຍັ ຽບ ຽຖກັ ຉຕຄ຺ ນາົ ງກທໃ າ຋ໃ ຅ີ ະເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ . ຽຓໃ ບບາ຿ຉຓຂບຄ຋າຈຓກີ າຌເນໄໄ ຾ຖະໄ ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ດໃ າຄຘຓ຺ ຍູຌ຾ຖທໄ ໄ ຋ຄັ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ຋ໃ ີ ຽກຈີ ຂຌໄ ຌໄີໄ ຅ະຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ (electronic configuration) ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຓໄ ຌັ ຘາຓາຈດໃ ູຉທ຺ ແຈ,ໄ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຍາຄ ຃ຄັໄ ກໃ ບ່ າຈ຅ະ຃ກຍັ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄຑທກໄnoble gasໄກໃແ່ ຈໄໄ ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄບາ຿ຉຓຌາຉຕບີ ບຓໄ(Na)ໄຽຓໃ ບ ຘູຌຽຘງໄ ນົໄ ເນທໄ າຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎໄ 1ໄ ຿ຉໄ ຾ຖທໄ ກໃ ຅່ ະກາງຽຎຌັ ໄ Na+ໄ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ໄ 1s22 s22p6ໄຽຆໃ ຄິ ຃ກຍັ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບະ຿ຉຓຽຌບຄ຺ ໄ(Ne) ຽປາ຺ ຅ໃ ຄຶ ຊທໃ າ ໄNa+ໄກຍັ ບາ຿ໄຉຓຽຌບຄ຺ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ໄisoelectronic ຽຆໃ ຄິ ກຌັ ໄ຾ຖະໄກຌັ .ໄຘ່າຖຍັ ບາ຿ຉຓກໄ່ົ ຽຓໃ ບປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຂາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ກໃ ຅່ ະ ກາງຽຎຌັ Cl-ໄ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ໄ 1s22s22p63s23p6 ຽຆໃ ຄິ ຃ກຍັ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບາ ຿ຉຓບາກກຄ຺ ໄ Arໄ ຽປາ຺ ຅ໃ ຄຶ ຊທໃ າໄ Cl-ໄ ກຍັ ບາ຿ໄຉຓບາກກຄ຺ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ໄ ຽຆໃ ຄິ ກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ກຌັ ໄ (isoelectronicໄໝາງຽຊຄິ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຃ກຌັ )ໄ ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ຉ່ າຓບບີ ຄ຺ ຉໃ າຄໂ຋ໃ ຑີ ຍ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ໄ ຅ະຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາ ຽຖຌຽຆຖຂບຄຓຌັ ຽຎຌັ ຾ຍຍຉໃ າຄໂກຌັ ຽຑໃ ບ຅ະຽປຈັ ເນຓໄ ຌັ ດໃ ູຉທ຺ ຑຼຄຑ຋່ ໃ ຅ີ ະຽກຈີ ຽຎຌັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ແຈໄໄ ຽຆໃ ຄິ ຿ຈງ ຋ໃ ທ຺ ແຎຓກັ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າບບີ ຄ຺ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌ຾ຍຍເຈ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ຉໃແ່ ຎຌ຃ີໄ 1) ບບີ ຄ຺ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍຈຼທກຍັ ໄnoble gas ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄnoble gasໄ(noble gas configuration) ຌຽີໄ ຎຌັ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈ (octet rule)ໄ ຾ຓໃ ຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖ຃ຍ຺ ໄ 2ໄ ນົໄ 8ໄ ຃ຑທກ noble gasໄ ນົໄ ຂຼຌ຾຋ຌແຈຈໄ ທໄ ງ຋ໃ ທ຺ ແຎຈໃ ຄັ ຌີໄ ໄns2ນົໄns2np6 (ຽຓໃ ບໄn ຾຋ຌທາຽຖຌຽຆຖຂບຄບບີ ຄ຺ )ໄຽຆໃ ຄິ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍຌຽີໄ ຎຌັ ຾ຍຍ຋ໃ ກີ າ່ ຌຈ຺ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ດໃ ູຉທ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈໄ ຿ຈງຘໃ ທຌນົາງຽປາ຺ ຅ະຓກັ ຑຍ຺ ເຌບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກບາ຿ຉຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ີ ຓຽີ ຖກບາ຿ຉຓໄ(atomic number) ຾ຉກຉໃ າຄ຅າກຽຖກບາ຿ຉຓຂບຄໄnoble gasໄຍໃ ຽ່ ກຌີ ໄ3ໄນໄົ 4ໄນທ຺ ໜໃ ທງໄຽຆໃ ຌັ ໄ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ນໄົ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ຾ຍຍຄໃາງຂບຄຑທກໄ representative element (຋າຈເຌ຅ໄຸ A ຋ຄັ ໝຈ຺ )ໄ ຘ່າຖຍັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ີ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄnoble gasໄຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າໄnoble gas ion ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ ໄ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄນົໄບບີ ຄ຺ ຍທກ ໄNa+, Mg+, Al3+, Ca2+ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ໄນໄົ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄCl-, F-, O2-, S2-, N3- 2) ບບີ ຄ຺ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍ pseudo-noble gas (pseudo-noble gas configuration) ຌຓີໄ ກັ ຅ະ ຑຍ຺ ເຌບບີ ຄ຺ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ຸເຌ຅ໄຸ IB, IIB ຾ຖະ IIIAໄ (Ga, In ຾ຖະ TI)ໄ ຽຓໃ ບຓຌັ ດໃ ູເຌຘະຑາຍບບີ ຄ຺ ຾ຖທໄ ຅ະຓໄີ ໄໄ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖຽຎຌັ ຾ຍຍໄ ns2np6nd10ໄ ຿ຈງຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖ຃ຍ຺ ໄ 18ໄ ຉທ຺ ບີ 45

ບຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າ ໄ pseudo-noble gas ions ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ ໄ ບາ຿ຉຓຘຄັ ກະຘໄີ (Zn) ຅ະຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ໄ1s22 s22p63s23p63d104s2ໄຽຓໃ ບກາງຽຎຌັ ໄZn2+ໄ຿ຈງຘູຌຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌໄໄ 4sໄ ແຎໄ 2ໄ ຿ຉ຾ຖທໄ ໄ ຅ະຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖຽຎຌັ ໄ 3s23p63d10ໄ ນົໄ ns2np6nd10ໄ ນົໄ ຾ຍຍໄ pseudo-noble gasໄຉທ຺ ດໃ າຄ: pseudo-noble gas ionsໄຽຆໃ ຌັ ໄ ເຌ຅ຸ ໄ ເຌ຅ຸ ໄໄເຌ຅ຸ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຉາຓຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຉາຓ຾ຍຍຌໄີໄ ຽຊຄິ ຅ະຍໃ ່ຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ດໃ ູ຿ຉໄ ນົໄ ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຾ຍຍ຋ໃ ໜີ ໃ ຄຶ ໄ຾ຉໃ ຓຌັ ກໃ ຽ່ ກຈີ ຂຌໄ ແຈໄໄ ຾ຖະໄດໃ ູ຿ຉຑ່຋ໃ ຅ີ ະຽກຈີ ຽຎຌັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ແຈ.ໄ 3) ບບີ ຄ຺ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄinert pair ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄinert pair (inert pair configuration)ໄຌ຅ີໄ ະຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃າໄ ງ຃ກຍັ ຾ຍຍໄ pseudo-noble gasໄ ຑຼຄ຾ຉໃ ຽຑໃ ຓີ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌຖະຈຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຘູຄຂຌໄ ແຎຽຂາ຺ໄ ແຎບກີ ຽຆໃ ຄິ ບາຈຂຼຌ ຾຋ຌ຋ໃ ທ຺ ແຎແຈຽໄ ຎຌັ (n-1)s2(n-1)p6(n-1)d10ns2ໄ ຽປາ຺ ຽບຌີໄ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍຌທີໄ ໃ າ ໄ inert pair ions ຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ຽຊຄິ ຾ຌທເຈກໃ ຉ່ າຓໄ ງຄັ ຓບີ ບີ ຄ຺ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ຓ່ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖ຾ຍຍເຈ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ເຌໄ 3ໄ ຾ຍຍ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ງຄັ ຓບີ າ຿ຉຓຂບຄ຋າຈຍາຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຓໃ ບຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຾ຖທໄ ຘາຓາຈ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຈນໄ ົາງ຾ຍຍໄ ນໄົ ຓ຃ີ ໃ າຽຖກບກ຺ ຆຈີ າຆຄ຺ ໄ (oxidation number) ແຈນໄ ົາງ຃ໃ າໄ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຌກີໄ ໃ ງ່ ບໄ ຌທໃ າງຄັ ຓ຾ີ ຒກັ ຽຉີ ບໃ ຌຽຂາ຺ໄ ຓາກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຽຆໃ ຌັ ໄ ກາຌດໃ ູ຿ຉໄ ຿ຈງຘະຽຑາະຂບຄບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ໄ ນົໄ ຑາທະເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ຎຌັ ຉຌ຺ໄ ຽຆໃ ຌັ ໄ ຽນົກັ ໄ (Fe) ບາຈຽກຈີ ຽຎຌັ Fe2+ໄ ຾ຖະໄ Fe3+ໄ ຋ໃ ດີ ໃ ູຉທ຺ ແຈເໄ ຌກຖ່ ະຌໄີ Fe2+ໄ ( )ຌຌັໄ ຽນົກັ ຅ະຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌໄ ໄແຎໄ 2ໄ ຿ຉໄ ຘໃ ທຌໄ Fe3+ ( ) ຽນົກັ ຅ະຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌໄ ໄແຎໄ 2ໄ ຿ຉໄ ຾ຖະໄ ເຌ ໄແຎບກີ ໄ 1ໄ ຉທ຺ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າໄ Fe3+ ຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌໄ ໄດໃ ູຑຼຄໄ 5 ຿ຉຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຂບຄ຅າ່ ຌທຌຽຉຓັ ໄ (10ໄ ຿ຉ)ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນໄໄ Fe3+ ດໃ ູຉທ຺ ແຈຈໄ ກີ ທໃ າໄ Fe2+ ນົໄ ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ າຈຂບຄ຅ໄຸ IB ຌຌັໄ ໄ ຋ບຄໄ (Cu)ໄ ຅ະຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ແຈ຋ໄ ຄັ ໄ Cu2+ໄ ຾ຖະໄ Cu2+ ຽຄຌິ ໄ (Ag)຅ະຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ແຈ຋ໄ ຄັ ໄ Ag+ ຾ຖະໄ Ag2+ໄຘໃ ທຌ຃່າ (Au)ໄ຅ະຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ແຈ຋ໄ ຄັ ໄ Au+ໄ຾ຖະໄAu3+ ຘະ຾ຈຄທໃ າບບີ ຄ຺ ໄCu+ ຘາຓາຈຘູຌຽຘງຽບຽຖກັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎບກີ ໄ1ໄ຿ຉ຾ຖທໄ ກາງຽຎຌັ ໄບບີ ຄ຺ Cu2+ໄ ບບີ ຄ຺ ໄ ຘາຓາຈຘູຌຽຘງຽບຽຖກັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎບກີ ໄ1ໄ຿ຉ຾ຖທໄ ກາງຽຎຌັ ໄບບີ ຄ຺ Ag2+ ຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ໄAu+ ຘາຓາຈຘູຌຽຘງຽບຽຖກັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎບກີ ໄ2ໄ຿ຉ຾ຖທໄ ກາງຽຎຌັ ໄບບີ ຄ຺ Au3+ 46

ຘາຽນຈ຋ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ໄ Au+ ຘາຓາຈຘູຌຽຘງຽບຽຖກັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ແຎແຈຽໄ ຊຄິ ໄ 2ໄ ຿ຉກໃ ຽ່ ຑາະທໃ າບາ຿ຉຓຓຂີ ະໜາຈ ເນງໃ ,ໄ຾ປຄດຈຶ ຖະນທໃ າຄບາ຿ຉຓເຌຌທິ ຽ຃ົງກຍັ ທາຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຍໃ ່ຓນີ ົາງຑ່,ໄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ໃ ຄຶ ນຸົຈບບກແຎ ແຈນໄ ົາງກທໃ າໄບບີ ຄ຺ Au3+ໄ຾ຖະໄCu2+ໄ(ຘາໄຖຍັ Cu+, Ag+ໄ຾ຖະ Au+ໄຌຌັໄ ຍໃ ່຾ຓໃ ຌບບີ ຄ຺ ຆະຌຈິ ຌ)ີໄ . ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຋າຈຉຕຄັ ຆຆີ ຄ຺ ໄ (transition number)ໄ ຘໃ ທຌນົາງ຅ະຘາຓາຈຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຽີ ຖກບກ຺ ຆຈີ າ ຆຄ຺ ແຈນໄ າົ ງ຃ໃ າ,ໄຘໃ ທຌ຋າຈບຌິ ຽຌຉີ ຕຄັ ຆຆີ ຄ຺ ໄ(inner transition elements)ໄ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຓໃ ບຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ ຽຖກບກ຺ ຆຈີ າຆຄ຺ ຽຎຌັ ໄ 3+ໄ ຅າ່ ຌທຌແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ໄຸ (ຍທກໄ ນົໄ ຖຍ຺ )ໄ ຽ຋ຄິ ບບີ ຄ຺ ຉໃ າຄໂໄ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌໄ ຽບຌີໄ ທໃ າ ໄ ບບີ ຄ຺ ທາຽຖຌໄ (ionic valence)ໄ ນົໄ ຽບຽຖກັ ຿຋ຕທາຽຖຌໄ (electro valence)ໄ ຘາ່ ຖຍັ ຎະຽຑຈຂບຄບບີ ຄ຺ ຉໃ າຄໂ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ຑ່ ຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄແທເໄ ຌຉາຉະຖາຄໄ1.1 ຉາຉະຖາຄໄ1.1ໄຘະ຾ຈຄຎະຽຑຈຂບຄບບີ ຄ຺ ຉາຓກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖ ຎະຽຑຈຂບຄບບີ ຄ຺ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌທາຽຖຌຽຆຖ ຉທ຺ ດໃ າຄ noble gas ion ns2np6 Na+, Ca2+, Cl-, O2- pseudo-noble gas ions ns2np6nd10 Ag+, Zn2+, Ga2+ inert pair ions (n-1)s2(n-1)p6(n-1)d10ns2 TI+, Sn2+, Bi3+ 3. ກາຌຽກຈີ ຽຎຌັ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ເຌກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ແຈຌໄ ຌັໄ ໄ ຅ະຉບໄ ຄຽຖໃ ຓີ ຓ຾ີ ຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ຽກຈີ ຂຌໄ ຘາກໃ ບຌ,ໄ ຾ຖທໄ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຆະຌຈິ ຌ຅ີໄ ະຓາດຈຶ ຉຈິ ກຌັ ແທຈໄ ທໄ ງ຋າຄຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ໄຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ໄ(ionic bond)ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຃ຄັໄ ຋່າບຈິ ຅ະຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ,ໄ ບາ຿ຉຓຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ຅ະຉບໄ ຄຽຎຌັ ຐໃ າງຘູຌຽຘງໄ ນົໄ ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ກາງຽຎຌັ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄບາ຿ຉຓຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ຅ະຉບໄ ຄຽຎຌັ ຐໃ າງຘູຌຽຘງໄນໄົ ບາ຿ຉຓບກີ ຐໃ າງໜໃ ຄຶ ຅ະຽຎຌັ ຐໃ າງປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຖທໄ ກາງ ຽຎຌັ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ,ໄ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບາ຿ຉຓ຋າຈ຾ຓໃ ຌ ໄ ຑະຖຄັ ຄາຌບບີ ຄ຺ ແຌຽຆຆຄ຺ ໄ (ionization energy, I.E),ໄຘໃ ທຌຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ ໄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽບຒຒຌີ ຉີ ໄີ (electron affinity, I.A),ໄ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຂຌັໄ ຉບຌກາຌຽກຈີ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ ຿ຈງກຄ຺ ,ໄ ຘໃ ທຌຂຌັໄ ຉໃ ່ແຎ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ກຍັ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ຅ະຈຄຶ ຈູຈກຌັ ຈທໄ ງ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ໄ ນົໄ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈກຖູ ຓ຺ ຽຑາະບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຌຓີໄ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຉຸ ໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ,ໄ ເຌກາຌຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ະຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຽຂາ຺ໄ ຓາເກກໄ ຌັ ຈທໄ ງແຖງະນໃ າຄ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຃ໃ າໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ຘາຓາຈດຈຶ ຉຈິ ກຌັ ແຈໄໄ ຾ຖະໄ ຽຎຌັ ກາຌນຸຈົ ຑະຖຄັ ໄ ຄາຌຂບຄບບີ ຄ຺ ຖຄ຺ ເນດໄ ໃ ູເຌຑາທະ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຉໃ າ່ ຘຸຈ.ໄ ແຖງະນໃ າຄ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຃ໃ ູໜໃ ຄຶ ໂຌຌັໄ ,ໄ ຅ະຽຎຌັ ແຖງະ ນໃ າຄ຾ປຄງູກໄ ຍັ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ໄ(ຈໃ ຸຌຈໃ ຼຄ)ໄກຌັ ຑຈ່ ໄີ ນົໄນກັ ຖາໄ ຄກຌັ ຑ່ຈ,ີ ໄຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄດຈຶ ຉຈິ ກຌັ ແທດໄ ໃ າຄດໃ ູ຿ຉໄ ນົໄ ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຾ຖທໄ ,ໄ ຊທໃ າບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄດໃ ູເຌຑາທະ຋ໃ ຓີ ີ ຑະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ໄີ ຾ຖະໄຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ າຉຄັໄ ຉໃ າ່ ຘຸຈໄຽປາ຺ ຽບຌີໄ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຌທີໄ ໃ າ ໄ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ ບບີ ຄ຺ ໄ(ionic bond distance)ໄນໄົ ແຖງະຑຌັ ຋ະຈໃ ຸຌຈໃ ຼຄໄ(ionic bond length, r0)ໄຽຆໃ ຄິ ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຽຎຌັ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ົງຂບຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄ. 47

ຉທ຺ ດໃ າຄກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ NaClໄ ຽຆໃ ຄິ ຅ຈັ ຽຎຌັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຎະຽຑຈ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ , ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ບາ຿ຉຓຌາຉຕບີ ບຓ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະບາງໄ ນົໄ Na(g) ກຍັ ບາ຿ຉຓກ຋່ົ ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະບາງໄ ນົໄ Cl(g) ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຑ຅ິ າຖະຌາຽຆໃ ຌັ ຌຽີໄ ຑາະຉບໄ ຄກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຘະຽຑາະຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຓີ ບີ ຋ິ ຑິ ຌ຺ ຉໃ ່຃ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຂບຄຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຾຋ໂໄ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ໄ຿ຈງຍໃ ່຃າ່ ຌຄຶ ຽຊຄິ ຑຌັ ຋ະເຌ຿ຖນະຌາຉົ຋ີ ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະ຋າຈ຾ຂຄໄນໄົ ຑຌັ ຋ະເຌ຿ຓຽຖກຸຌກ.ົ່ ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌ ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌຽກຈີ ບບີ ຄ຺ ໄNa+ ເຌຑາທະບາງໄນໄົ ບບີ ຄ຺ ໄCl-ໄ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະບາງໄນົໄຽຆໃ ຄິ ບາຈ຃ຈິ ແຖໃ ບບກຓາຽຎຌັ ປູຍໄinternal energy change ( )຅ະຓ຃ີ ໃ າຽຎຌັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ ຽ຃ໃ ບຄໝາງໄ (+)ໄ ຂບຄ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌຘະ຾ຈຄທໃ າຽຎຌັ ຂະຍທຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄໄ ນົໄ ໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຈູຈ ຑະຖຄັ ຄາຌຽຂາ຺ໄ ແຎ,ໄ ຘໃ ທຌຽ຃ໃ ບຄໝາງຖຍ຺ ໄ (-)ໄ ຂບຄ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌຘະ຾ຈຄທໃ າຽຎຌັ ຂະຍທຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄໄ ນໄົ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌບບກຓາ. ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຘະ຾ຈຄທໃ າກາຌ຋ໃ ໄີ ຾ຖະໄ ກາງຽຎຌັ ໄກຍັ ໄນໄົ ຃ໃ ູບບີ ຄ຺ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຾ງກກຌັ ດໃ ູເຌຑາທະບາງຌ຅ີໄ ະຈູຈໄນົໄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຽຊຄິ ໄ146ໄກ຿ິ ຖ຅ຌຸ /຿ຓຌໄຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌກາຌຽກຈີ ຃ໃ ູບບີ ຄ຺ (ion pair)ໄ ຽຆໃ ຄິ ຾ງກກຌັ ດໃ ູຈໃ ຄັ ກໃ າທໄ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ ໄ຾ຖະໄ ຽຓໃ ບຽຎຌັ ຽຆໃ ຌັ ຌກີໄ ໃ ໝ່ າງ຃ທາຓທໃ າໄ ຾ຖະໄ ດໃ ູ຿ຉໄນົໄຓກັ ຅ະດໃ ູເຌຑາທະບາ຿ຉຓບຈິ ຘະນົະໄ(free atom)ໄນົາງກທໃ າ຋ໃ ຅ີ ະຽຎຌັ ດໃ ູ຾ຍຍບບີ ຄ຺ ເຌ ຑາທະບາງ຃ ໄ ຾ຖະໄ ໄນໄົ ບບີ ຄ຺ ບຈິ ຘະນົະໄ (free ion) ເຌຖກັ ຘະຌະຽຎຌັ ຃ໃ ູບບີ ຄ຺ .ໄ ຽທາ຺ໄ ບກີ ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ກໃ ໄ່ ໄ ຾ຓໃ ຌກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຎໃ ຼຌບາ຿ຉຓ຋ຄັ ຘບຄເນຽໄ ຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄ noble gasໄ ຌຌັໄ ໄ ຽຎຌັ ຘໃ ຄິ ຋ໃ ິ ຽຎຌັ ແຎແຈຄໄ ໃາງນາົ ງໄ ຾ຖະໄ ຅ະຍໃ ່ດໃ ູຉທ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຋ໃ ຓີ ຌັ ດໃ ູເຌຘະຑາທະບາ຿ຉຓຽກໃ າ຺ ຂບຄຓຌັ .ໄ ຽຑາະທໃ າໄ + ຓີ ຑະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າ + ຌຌັໄ ຽບຄໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຂະຍທຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຌຍີໄ ໃ ່ບ່າຌທງ ຉໃ ່ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຽປາ຺ ຓາຑ຅ິ າຖະຌາທໃ າ ໄ ຽຎຌັ ນງຄັ ຅ໃ ຄຶ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄໄ ນົໄ ຽຎຌັ ນງຄັ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ ຅ໃ ຄຶ ຽກຈີ ຂຌໄ ແຈໄໄ ຾ຖະໄ ດໃ ຿ູໄຉແໄຈໄໄ ຽຆໃ ຄິ ກໃ ຃່ ຑ຅ິ າຖະຌາທໃ າຓຌັ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຂຌໄ ແຈ຾ໄ ຌທເຈຌຌັໄ ຽບຄຉາຓຘຓ຺ ຏຌ຺ ຉໃ ແ່ ຎຌີໄ + ເຌກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຂຌັໄ ຌໄີໄ ຽປາ຺ ຊທໃ າ຋ຄັ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຾ບຌບບີ ຄ຺ ໄ຋ໃ ຅ີ ະຓາຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຌັ ຌຌັໄ ຽຎຌັ ປູຍ຋ໃ ່ກຓ຺ ຉຌັ ໄ຿ຈງແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຖຸ ທຓເຌ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄ຋ໃ ່ກຓ຺ ໄ(sphere)ໄ຾ຖະໄເຆ຋ໄ ໃ ່ກຓ຺ ຌ຾ີໄ ຋ຌຍຌັ ຅ຍຸ ທກໄນົໄຖຍ຺ ໄ (point charge)ໄຽຑໃ ບຽຎຌັ ກາຌຄໃາງໄ຾ຖະໄຘະຈທກຉໃ ່ກາຌນາ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ໄ຾ຖະໄ຾ປຄງູຖໄ ະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຉາຓກຈ຺ ຽກຌ ຂບຄກຖູ ຓ຺ ໄ (Coulomb’s law) ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄ ກຍັ ໄຽຆໃ ຄິ ຓແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ກຸ ຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຌັ ຅ະຈຄຶ ຈຈູ ໄ ຾ຖະໄ ງູ ໄ ກຌັ ຈທໄ ງ຾ປຄກຖູ ຓ຺ ຽຑໃ ບເນຽໄ ບຽຖກັ ຋ຄັ ຘບຄຽຂາ຺ໄ ຓາເກກໄ ຌັ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ແຈໄໄ ຿ຈງຓ຾ີ ປຄງູໄໄ ຾ຖະໄ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຽທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ,ໄ ຉາຓກຈ຺ ຽກຌກຖູ ຓ຺ ກໃ ຼທກຍັ ແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ຌຌັໄ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈໄ ຾ຖະໄ ຾ປຄງູຖໄ ະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຅ະຽຎຌັ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຎຌິໄ ກຌັ ກຍັ ແຖງະ຋າຄຖະນທໃ າຄຍຌັ ຅ກຸ າ່ ຖຄັ ຘບຄ. ຊາໄ ເນໄໄ Fໄຽຎຌັ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ໄ຾ຖະໄ຾ປຄງູ.ໄ -q ຾ຖະໄ+qໄຽຎຌັ ຎະ຅ຘຸ ບຄຆະຌຈິ 48

r ຽຎຌັ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຎະ຅ຸ ຉາຓກຈ຺ ຽກຌຂບຄກຖູ ຓ຺ ຅ະແຈທໄ ໃ າ ໄ ນໄົ ໄ ໄ(ຽຓໃ ບຎະ຅ຽຸ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ) ເຌກຖ່ ະຌບີ ບີ ຄ຺ ໄ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ໄຊທໃ າບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຆະຌຈິ ຓຖີ ກັ ຘະຌະຽຎຌັ ຋ໃ ກ່ ຓ຺ ຌບໄ ງໂໄ ຾ຖະໄ ຓີ ຎະ຅ຽຸ ຎຌັ ໄ+qໄ຾ຖະໄ-qໄຉາຓຖາ່ ຈຍັ , ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄໄ ນົໄ຾ປຄຄາຌແຈໄໄ (work done = F x r)ໄ ຽຓໃ ບບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຈຄຶ ຈູຈກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຽຂາ຺ໄ ຓາເກກໄ ຌັ ຅ຌ຺ ຘາຓາຈຘ່າຏຈັ ກຌັ ແຈຈໄ ທໄ ງແຖງະກຌັ ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຃ໃ າໜໃ ຄຶ ຌຌັໄ ຅ະ ຓ຃ີ ໃ າຈໃ ຄັ ຌີໄ ຅າກໄ ໄ ຅ະແຈໄໄ F x r ໄ ນໄົ ໄ= ຽຓໃ ບໄ ໄ຾ຓໃ ຌຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນແໄ ຈ຾ໄ ປຄຄາຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌໄ ຽຓໃ ບຍ່ຖຓິ າຈຂບຄຖະຍຍ຺ ຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄໄ ຾ຖະໄ ໄ ຾ຓໃ ຌແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄຘູຌກາຄຌທິ ຽ຃ງົ ຂບຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄ,ໄ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຋ີ ໃ ່ກຓ຺ ຉຌັ ຋ໃ ເີ ຆ຾ໄ ຋ຌຎະ຅຋ຸ ຄັ ຘບຄ ຘາ່ ຏຈັ ກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຃ໃ າ ໄຌກີໄ ໃ ຃່ ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ຽບຄຽຆໃ ຄິ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຓາເກກໄ ຌັ ຈທໄ ງແຖງະໄ ໄຌ຅ີໄ ະ ຓ຋ີ ຄັ ຑະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ໄີ ຾ຖະໄ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ າຉຄັໄ ຉໃ ່າຘຸຈຌຌັໄ ຃ແຖງະນໃ າຄໄ ໄ຅ະຽຎຌັ ແຖງະ຋ໃ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ າຉຄັໄ ໄ (potential energy, P.E)ໄຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ ໄ(ກາ່ ໜຈ຺ ເນຽໄ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ). ຘາ່ ຖຍັ ກຖ່ ະຌຂີ ບຄໄ ໄຌ຃ີໄ ໃ າໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 2.38 0A ນົໄ 2.38 x 10-8 cm ຾ຖະໄ ຃ໃ າໄ q ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 4.8x10-10 esu ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌກຖູ ຓ຺ ໄ(Coulomb potential energy, P.E) ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄແຎໄນົໄ຃ໃ າໄ຅ະຽຎຌັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ () () ຽບກ (ຽຓໃ ບ 1 eV = 1.6x10-12 ergs = 23.062 kcal/mol) ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ໄ ຾ຖະໄ ໄຽຆໃ ຄິ ຾ງກກຌັ ດໃ ູຌຌັໄ ,ໄ ຓກີ າຌຈຄຶ ຈູຈກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຽຂາ຺ໄ ຓາດໃ ູຌາ່ ກຌັ ຿ຈງດຈຶ ກຌັ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຽຎຌັ ຿ຓຽຖກຸຌໄ ນົໄ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະບາງ຾ຓໃ ຌໄ ໄຂຌໄ ຓາໄ 1ໄ ຿ຓຌຌຌັໄ ຅ະ ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌໄ ນົໄ ເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌບບກຓາໄ 583ໄ ກ຿ິ ຖ຅ຌູ , ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌ຋ໃ ໄີ ໄຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າໄ ໄນໄົ ຿ຓຽຖ ກຸຌຂບຄຌາຉກີ ຖ່ົ ທ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະບາງໄ ຾ຖະໄ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຂຌໄ ຌຌັໄ ,ໄ ຽປາ຺ ບາຈ຃ຈິ ແຖໃ ນາຑະ ຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ 49

຅າກ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ນບໄ ບກຓາໄ (-437ໄ ກ຿ິ ຖ຅ຌູ /຿ຓຌ)ໄ ຾ຖະໄ ໄຽຆໃ ຄິ ຾ງກກຌັ ດໃ ູຌຌັໄ ,ໄ ຓກີ າຌຈຄຶ ຈູຈກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຽຂາ຺ໄ ຓາດໃ ູຌາ່ ກຌັ ໄ ຿ຈງດຈຶ ກຌັ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຽຎຌັ ຿ຓຽຖກຸຌໄ ນົໄ ຃ໃ ູບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະ ບາງ຃ ໄ ດໃ ູ຿ຉນາົ ງກທໃ າ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະໄ ຾ຖະໄ ຾ຖະໄ ຾ຒກຽຉຘີ າ່ ຃ຌັ ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄ຾ຓໃ ຌ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ,ໄ ຘໃ ທຌກາຌຽກຈີ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຂບຄບາ຿ຉຓຌຌັໄ ຽຎຌັ ຑຼຄ຾ຒກັ ຽຉ຋ີ ໃ ີ ຅ະຆໃ ທງເນຓໄ ກີ າຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . 4.ຖຈັ ຘະໝບີ ບີ ຄ຺ ໄ(Ionic Radii) ຽຎຌັ ຽຖໃ ບຄງາກ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຅ະຍບກຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ບຈິ ຘະນະົ ໄ ນໄົ ບບີ ຄ຺ ຈໃ ຼທໂທໃ າຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ເຈໄ ງບໄ ຌຽປາ຺ ຍໃ ່ ຘາຓາຈ຅ະຍບກເນ຾ໄ ຌໃ ຌບຌຖຄ຺ ແຎແຈທໄ ໃ າ ໄ ທາຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບບີ ຄ຺ ໜໃ ຄຶ ໂຌຌັໄ ຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ດີ ໃ ູຍ່ຖຽິ ທຌເຈໄ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ົງແຎນຘາໜາໄ ໄ ນົໄ ຍ່ຖຽິ ທຌຌບກຘຸຈຂບຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ທີ າຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ດີ ໃ ູໄ ຽຆໃ ຄິ ຽປາ຺ ຊທໃ າແຖງະນໃ າຄຌ຾ີໄ ຓໃ ຌຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ກາ່ ຌຈ຺ ຍໃ ແ່ ຈ຾ໄ ຌໃ ຌບຌໄ ນົໄ ງາກນາົ ງໄ ຾ຖະໄ ເຌ ກຖ່ ະຌບີ ບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຓາຘາ່ ຑຈັ ກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຌຌັໄ ຽປາ຺ ກໃ ຘ່ າຓາຈທຈັ ແຈໄ ຾ຌໃ ຌບຌ,ໄຘະຽຑາະ຃ໃ າແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ງົ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄໄ (r0) ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ໄຘໃ ທຌໜາໄ ຂບຄບີ ບຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຘຌິໄ ຘຸຈ຋ໃ ເີ ຈດໃ າຄ຾ຌໃ ຌບຌຌຌັໄ ຽປາ຺ ທຈັ ຾຋ກຍໃ ່ແຈໄໄ ງບໄ ຌງຄັ ຓ຾ີ ຒກັ ຽຉກີ ໃ ຼທກຍັ ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌໄ຾ຖະໄກາຌ຋ຍັ ຆບໄ ຌກຌັ ຖະນທໃ າຄໝບກຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄຽຂາ຺ໄ ຓາກໃ ຼທຂບໄ ຄບກີ . ທ຋ິ ກີ າຌ຋ໃ ຌີ ກັ ຽ຃ຓນີ າ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ຃ ໄ ກາ່ ຌຈ຺ ຽບາ຺ ແທທໄ ໃ າເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໜໃ ຄຶ ໂຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝີ ຂບຄບບີ ຄ຺ ໜໃ ຄຶ ກໃ ຃່ ແຖງະ຋າຄ຅າກ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ົງຂບຄບບີ ຄ຺ ໄ ແຎງຄັ ໜາໄ ຌບກຂບຄຓຌັ ຋ໃ ຘີ ່າຑຈັ ດໃ ູກຍັ ໜາໄ ຌບກ ຂບຄບກີ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ດີ ໃ ູຊຈັ ແຎຈໃ ຄັ ປູຍໄ1. ì©ñ ¦½Ïóººó ö¤ A ìñ©¦½Ïóººó ö¤ B ººó ö¤ A ººó ö¤ B Ä쨽¹È¾¤ì½¹¸¾È ¤¥©÷ ¦ø-¡¾¤¢º¤-¸ò À£ù¨¢º¤ÀºÀì¡ñ ªë¤ö ꤦº¤ (r ) 0 »®ø 1 ¦½Á©¤ìñ©¦½Ï¢ó º¤ºóºö¤ A, ìñ©¦½Ï¢ó º¤ººó ö¤ B Áì½ Ä쨽¹È¾¤ì½¹¸¾È ¤ ¥÷©¦ø-¡¾¤¢º¤-ò¸À£¨ù ¢º¤ÀºÀìñ¡ªëö¤êñ¤¦º¤ (r ) 0 50

4.1. ນາ຿ຈງທ຋ິ ຂີ ບຄໄLande’ ເຌຎໄີ ຃.ຘໄ 1920 lande’ ແຈຑໄ ະງາງາຓ຃າ່ ຌທຌນາຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄ I- ບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ Li+ ບບີ ຄ຺ ໄ ເຌ຋າຈ ຎະຘຓ຺ ຖຉີ ບີ ບີ ຈ຺ ຿ຈຕໄ(LiI) ຿ຈງບາເຘໃ ຂຓ່ໄ ູຌ຅າກກາຌເຆໄໄ X-ray diffraction ໄຽຆໃ ຄິ ຽປຈັ ເນປໄ ູທໄ ໃ າຓ຃ີ ໃ າ r0 ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 3.020A ຾ຖະໄ I- ໄບບີ ຄ຺ ຓຂີ ະໜາຈເນງໃ ໄ ຾ຖະໄ ຅ຈັ ຖຼຄ຾ຍຍຘ່າຑຈັ ຽຆໃ ຄິ ກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ກຌັ ໄ ຘໃ ທຌໄ Li+ ບບີ ຄ຺ ຓຂີ ະໜາຈ ຌບໄ ງຌຌັໄ ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌຆໃ ບຄໄ(hole)ໄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌໄ ໄ຾ຖະໄຘ່າຑຈັ ກຍັ ໄໄI- ບບີ ຄ຺ ຈທໄ ງໄຈໃ ຄັ ປູຍໄ2. I- r1 r2 Li+ r1 r2 »®ø 2. ¦½Á©¤¡¾-¥©ñ 켤¢º¤ºóºö¤ Li+ Áì½ IŒ- ª¾´¢¦Ó ½ÀÎó Íõ ¸êò ó¡¾-¢º¤ Lande' ຅າກປູຍ຋ໄີ 2ໄກາ່ ຌຈ຺ ເນໄໄ r1 =ໄຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄຖ຋ີ ຼຓບບີ ຄ຺ ໄLi+ ໄໄໄໄໄໄໄໄໄໄໄກາ່ ຌຈ຺ ເນໄໄ r2 = ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຈ຺ ບບີ ຄ຺ ໄI- r1 + r2 = r0 =ໄ຾ຓໃ ຌແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ງົ ຂບຄໄLi+ໄບບີ ຄ຺ ກຍັ ໄI-ໄບບີ ຄ຺ ໄ= 3.020A 51

(r2 + r2)2 = (r1 + r2)2 + (r1+ r2)2 √ √√ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ໄ(1)ໄຽຎຌັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂບຄໄlande’ ຋ໃ ເີ ຆ຃ໄ ຈິ ແຖໃ ນາຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ LiIໄຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ຃ໃ າ ໄr0 = 3.0 (ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ I-) √ (ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ Li+) = 3.02-2.14= 0.88 ຅າກກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຿ຈງທ຋ິ ຌີ ໄີໄ lande’ ນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ LiIໄ ແຈ຾ໄ ຉໃ ຊາໄ ຽປາ຺ ເຆຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ຂບຄໄ lande’ໄ ຌແີໄ ຎ຃ຈິ ແຖໃ ນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄ I-ໄ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ກາຖບີ ບີ ຈ຺ ຿ຈຕ.ໄ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າ຃ໃ າຖຈັ ຘະ ໝຂີ ບຄໄ I-ໄ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ແີ ຈເໄ ໝໃ ຌ຅ີໄ ະ຾ຉກຉໃ າຄບບກແຎ຃ ໄ ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຍທກກາຖໄີ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ບບີ ຈ຺ ໄ ນົໄ ຃ໃ າໄ r0ໄ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 3.350Aໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄ I-ໄ ບບີ ຄ຺ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ√ √ ໄຽຆໃ ຄິ ຅ະຽນຌັ ທໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄI-ໄບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄLiIໄ຅ະຘຌັໄ ກທໃ າເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄKIໄຘະ຾ຈຄທໃ າກາຌ ນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຿ຈງທ຋ິ ຂີ ບຄໄ lande’ໄ ຌຌັໄ ແຈ຃ໄ ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຍໃ ່຾ຌໃ ຌບຌໄ ເຌກຖ່ ະຌບີ ບີ ຄ຺ ຍທກຍໃ ່ຘ່າ ຑຈັ ກຌັ ໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຍໃ ່ຘ່າຑຈັ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຍທກ຾ຖທໄ ຅ະນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຉາຓທ຋ິ ໄີ lande’ໄຍໃແ່ ຈຽໄ ຖງີ . 4.2. ນາ຿ຈງທ຋ິ ຂີ ບຄໄPauling Paulingໄ ແຈຘໄ ະຽໜນີ າ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຂຌໄ ຓາບກີ ທ຋ິ ໜີ ໃ ຄຶ ໄ ຿ຈງບາເຘໃ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌ ກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ງົ ຂບຄຽກບບບີ ຄ຺ ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ4ໄຆະຌຈິ ຃ ໄNaF, KCl, RbBr CsI ງບໄ ຌ຋ໃ ໄີ Pauling ຽຖບກຽບາ຺ ຽກບ ຋ຄັ ໄ 4 ຆະຌຈິ ຌຓີໄ າຽຎຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄກໃ ຽ່ ຑາະທໃ າບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຂບຄຽກບຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ໄ ຌຌັໄ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຎະຽຑຈໄ noble gas ionsໄ ຾ຖະໄ ຽຎຌັ ແບ຿ຆຽບຽຖກັ ຿຋ຕຌກິ ກຌັ ໄ (ຓ຅ີ າ່ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ )ໄ ຈທໄ ງ.ໄ ງໃ ຄິ ແຎກທໃ າຌຌັໄ ຽກບ຋ຸກ ຆະຌຈິ ຓ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄຑກຶ ໄ(crystal structure) ຽຎຌັ ຾ຍຍ຿຃ຄຘາໄ ຄຌາຉຕກີ ຖົ່ ທ຺ ໄ(NaCl structure) ຃ກຌັ ໝຈ຺ ງກ຺ ຽທຌັໄ ໄ CsIໄຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຓ຃ີ ໃ າໄCoordination numberໄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8ໄຌບກ຅າກຌຌັໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຓແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຸ +1ໄ ຾ຖະ -1ໄ຃ກຌັ ໄ຾ຖະໄ຃ໃ າບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖະນທໃ າຄຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຍທກຉໃ ຖ່ ຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄນໄົ ຃ໃ າ rc/ra ຂບຄ ຽກບ຋ຄັ 4 ຆະຌຈິ ຓ຃ີ ໃ າຓ຃ີ ໃ າເກ຃ໄ ຼຄກຌັ ຃ ໄຎະຓາຌໄ0.75. ຘາ່ ຖຍັ ເຌກາຌນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄPauling ຌຌັໄ ຽຂາ຺ ງຈຶ ນົກັ ດໃ ູໄ2 ຂ່຃ໄ ກ.ໄຖາທຊທໃ າບບີ ຄ຺ ຍທກໄກຍັ ໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຘ່າຑຈັ ກຌັ ຌຌັໄ ຃ ໄrc + ra = r0ໄຽຓໃ ບໄrcໄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄraໄຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄr0ໄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌກາຄຂບຄຌທິ ຽ຃ົງຂບຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄ. ຂ.ໄຖາທຊທໃ າຘ່າຖຍັ ໄnoble gas ions ໜໃ ຄຶ ໂຌຌັໄ ຂະໜາຈໄນົໄຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຅ະຽຎຌັ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຑທ຺ ຑຌັ ກຍັ ແຒ ຒາໄ ຍຌັ ຅ຂຸ ບຄຌທິ ຽ຃ົງ຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຌຌັໄ ຃ ຽຓໃ ບ ຖຈັ ຘະໝບີ ບີ ຄ຺ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ 52

ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຂຸ ບຄຌທິ ຽ຃ງົ ຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຘາ່ ຖຍັ ຃ໃ າໄ ຂບຄບບີ ຄ຺ ໜໃ ຄຶ ໂຌຌັໄ ນາແຈ຅ໄ າກໄStaler’s rule ຽຆໃ ຄິ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຈໃ ຄັ ຌີໄ ຽຓໃ ບໄz = ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅຋ຸ ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ົງຂບຄບບີ ຄ຺ S = ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຎຈິ ຍຄັ ໄ(ນາ຅າກໄStaler’s rule) ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄr0 ໄ຾ຖະໄ ໄ ຅າກຖຈັ ຘະໝຂີ ໄ່ໄ ກ.ໄ຅ະແຈໄໄ rc + ra = r0 = ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຘ່າຖຍັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ໜໃ ຄຶ ໂຌຌັໄ ໄຊາໄ ປູ຃ໄ ໃ າໄr0, , ຾ຖະໄ ໄຂບຄຓຌັ ຾ຖທໄ ກໃ ຘ່ າຓາຈນາ຃ໃ າໄCໄແຈໄໄ ຾ຖະໄ ຽຓໃ ບ຃ໃ າແຈໄໄ Cໄ ຾ຖທໄ ກໃ ຘ່ າຓາຈ຃ຈິ ແຖໃ ນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ (rc)ໄ ຾ຖະໄ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຍທກໄ (ra) ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄຉໃ ່ແຎຌີໄ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ NaF Na+ F- r0 2.3 ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຌຓີໄ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄ neon ຾ຓໃ ຌໄ 1S22S22P6 ຃ກຌັ ຅າກນກົັ ຂໄ່ໄ ກ.ໄ຅ະແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ ເຌກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ນາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ກີ າຌຎຈິ ຍຄັ ຘາ່ ຖຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຄເຌໄ npໄ ນົໄ ns ບ່ຍຉິ າຌຌຌັໄ ໄ = principal quantum number ນົໄ ຅າ່ ຌທຌຽຖກ຋ໃ ຂີ ບຄຽຆຖ)ໄ Slater ແຈຘໄ ະຽໜກີ ຈ຺ ຂຌໄ ຽຑໃ ບເຆເໄ ຌກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຽບຌີໄ ທໃ າໄ Slater’s rule ຈໃ ຄັ ຌີໄ 1. ຂຼຌກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌບຍ່ ຉິ າຌຂບຄບາ຿ຉຓໄ ນົໄ ບບີ ຄ຺ ຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ໂຖຼຄຉາຓຖາ່ ຈຍັ ໄ ຾ຖະໄ ຅ຈັ ຾ງກ ບບກຽຎຌັ ກໃ ຸຓໂຈໃ ຄັ ຌີໄ (1s);(2s,sp);(3s,3p);(4s);(3d);(4s,4p);(4d);(4f);(5s,5p)……..຾ຖະໄຉໃ ່ໂແຎຽຖໃ ບງໂ 2. ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌບ່ຍຉິ າຌຂບຄກໃ ຸຓ຋າຄຂທາຓຂບຄກໃ ຸຓ຋ໃ ກີ າ່ ຖຄັ ຑ຅ິ າຖະຌາດໃ ູຽຆໃ ຌັ ໄກຸຓໄ(ns,sp) ຌຌັໄ ຅ະຍໃ ່ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ກີ າຌຎຈິ ຍຄັ ໄ(s) 3. ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຉໃ ຖະ຿ຉຂບຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌກໃ ຸຓຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ ໄກໃ ຸຓໄ(ns,np) ຋ໃ ຅ີ ະຎຈິ ຍຄັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ ນໄົ ທາຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຿ຉເຈ຿ຉໜໃ ຄຶ ຌຌັໄ ໄ຅ະຓ຃ີ ໃ າກາຌຎຈິ ຍຄັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ0.35ໄ(ງກ຺ ຽທຌັໄ ເຌໄ1s ບຍ່ ຉິ າຌຌຌັໄ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຿ຉໜໃ ຄຶ ຅ະຎຈິ ຍຄັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ບກີ ຿ຉໜໃ ຄຶ ຈທໄ ງ຃ໃ າຂບຄກາຌຎຈິ ຍຄັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ0.3) 4. ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຉໃ ຖະ຿ຉຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເຌຽຆຖໄ (shell) ຾ຉໃ ຖະຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ ນໄົ ທາຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽປາ຺ ກາ່ ຖຄັ ຑ຅ິ າຖະຌາດໃ ູຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ເຌໄ(n-1) shell ຾ຉໃ ຖະ຿ຉ຅ະຓ຃ີ ໃ າກາຌຎຈິ ຍຄັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ0.85ໄ຾ຖະໄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຉໃ ຖະ຿ຉ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌໄ(n-2) shellໄນໄົ ຌບໄ ງກທໃ າຌທີໄ ໃ າ຅ະຓ຃ີ ໃ າຂບຄກາຌຎຈິ ຍຄັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ1. ຊາໄ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ກີ າ່ ຖຄັ ຅ະຎຈິ ຍຄັ ຽຆຖດໃ ູເຌໄd ນົໄf ບ່ຍຉິ າຌ 5. ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຉໃ ຖະ຿ຉ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌກໃ ຸຓໄຽຆໃ ຄິ ດໃ ູ຋າຄຆາໄ ງຓຂບຄກໃ ຸຓໄnd ນົໄnf ຌຌັໄ ໄ຅ະຓ຃ີ ໃ າຂບຄກາຌຎຈີ ຍຄັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ1. ຾ຖະໄ ຅າກນົກັ ຂໄ່ໄ ຂ.ໄ ຿ຈງເຆໄໄ Staler’s ruleໄ ຘາຓາຈ຃ຈິ ແຖໃ ນາ຃ໃ າຂບຄກາຌຎຈິ ຍຄັ ໄ (S)ໄ ຂບຄໄ Na+ໄ ບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ໄ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽຎຌັ ໄ1S22S22P6ໄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ S = (2 x 0.85) + (8 x 0.35) = 4.50 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄ = 11 – 4.50 = 6.50 53

= 9 – 4.50 = 4.50 ຅າກໄr0 = ຾຋ຌ຃ໃ າ຅ະແຈໄໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄC = 6.14 ຌຌັໄ ຃ໄCໄຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ6.14ໄຘ່າຖຍັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄneonໄ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄNa+ ຾ຖະໄບີ ບຄ຺ ໄ ນາແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ ຖຈັ ຘະໝໄີ Na+ໄ( )ໄ= ຖຈັ ຘະໝໄີ ໄ( )ໄ= ເຌປູຍ຾ຍຍຈຼທກຌັ ໄຽປາ຺ ຃ຈິ ແຖໃ ນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ເຌຽກບ຋ໃ ຽີ ນົບບກີ ໄ3ໄຆະຌຈິ ໄ(KCl, RbBr ຾ຖະໄ CaI)ໄຈໃ ຄັ ຃ໃ າ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄແທເໄ ຌຉາຉະຖາຄໄ຾ຖະໄຘ່າຖຍັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄneonໄຽຆໃ ຌັ ໄO2-, , Na+, Mg+, Al3+ ຅ະຓ຃ີ ໃ າໄ Cໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6.14 ຃ກຌັ ໝຈ຺ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຊາໄ ຽປາ຺ ປູ຃ໄ ໃ າໄ Z* ຂບຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຽນໃ າົ຺ ຌ຾ີໄ ຖທໄ ກໃ ່ ຘາຓາຈ຃ຈິ ແຖໃ ນາ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄຓຌັ ແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ໄZ* ໄຂບຄໄMg+= 7.50 ຾ຖະໄO2- = 3.50. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄMg+( )= ຾ຖະໄຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄO2-ໄ( )= ໄ ຊາໄ ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ເຈຍໃ ຓ່ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄ neonໄ ກໃ ຉ່ ບໄ ຄນາໄ Cໄ ເໝໃ ໄ ຿ຈງບາເຘໃ ໄ r0 ຂບຄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ໄ຾ຖະໄນາ຃ໃ າໄZ*ໄ຿ຈງເຆໄໄ Staler’s ruleໄ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຾ຖທໄ .ໄ຃ໃ າຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄPauling ນາບບກຓາແຈຌໄ ຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າ ໄ Pauling univalent radii ໄ ນໄົ univalent radii ໄ ຘາ່ ຖຍັ ຃ໃ າຂບຄຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຉໃ າຄໂຘະ຾ຈຄແທຉໄ າຉະຖາຄ.ໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄ ນົໄ ຽກບຆະຌຈິ ເຈ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງໄ univalent ionໄ ຾ຖທໄ ໄ ຽຓໃ ບຌາ່ ຽບາ຺ ຃ໃ າຂບຄຖຈັ ຘະໝບີ ບີ ຄ຺ ຋ໃ ນີ າແຈ຿ໄ ຈງທ຋ິ ຂີ ບຄໄ Paulingໄ ຓາຖທຓກຌັ ຓກັ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຃ໃ າໄ r0ໄ ຋ໃ ທີ ຈັ ຾຋ກແຈໄ ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຉທ຺ ຅ໃ ຄິ .ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຾ຒກັ ຽຉ຋ີ ໃ ຅ີ ະຽປກັ ຈເນແໄ ຈ຃ໄ ໃ າໄ crystal radii ຌຌັໄ ຃ທໃ າໄ Born exponent (n)ໄ ຽຑາະຽຎຌັ ຃ໃ າ຋ໃ ຘີ ກຶ ຘາຽຊຄິ ໄcompressibility ຂບຄຏກຶ ໄ຾ຖະໄ຃ໃ າຌຂີໄ ຌໄ ດໃ ູກຍັ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຈທໄ ງ ຃ໃ າໄn ຓ຃ີ ໃ າດໃ ູຖະນທໃ າຄ 5 ຽຊຄິ ໄ12ໄຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄແທເໄ ຌຉາຉະຖາຄ. ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຂບຄບບີ ຄ຺ Born exponent (n) He 5 7 Ne 9 Ar, Cu+ 10 Kr, Ag+ 12 Xe, Au+ ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄໄcrystal radius (rij)ໄເຌໄuni-univalent crystal ໜໃ ຄຶ ໂກຍັ ໄunivalent radius (rll)ໄນົໄຏຌ຺ ຍທກຂບຄໄunivalent radiusໄ຾ຖະໄ຃ໃ າໄBorn exponent (n)ໄ຅ະຽຎຌັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ 54

ນໄົ ຅າກກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຿ຈງທ຋ິ ຌີ ຽີໄ ປຈັ ເນແໄ ຈ຃ໄ ໃ າໄcrystal radiiໄຂບຄໄMg+ໄ຾ຖະໄO2-ໄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ0.65 ຾ຖະໄ1.40ໄ ຉາຓຖ່າຈຍັ ໄ ຾ຖະຏຌ຺ ຍທກຂບຄຖຈັ ຘະໝບີ ບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 0.65 + 1.40=-2.05 ໄຽຆໃ ຄິ ເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຃ໃ າໄ r0 ຂບຄຏກຶ ໄMgOໄ຋ທີ ຈັ ຾຋ກແຈ຅ໄ າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຉທ຺ ຅ໃ ຄິ ຃ ໄ2.10 (຃ໃ າຏຈິ ຈໃ ຼຄກຌັ ໄ2%). 5. ຏຌ຺ ຖທຓຂບຄບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄຖຈັ ຘະໝີ ຽຌໃ ບຄ຅າກບບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໜໃ ຄຶ ໂໄ ຌຌັໄ ຓກັ ຅ະຓຂີ ະໜາຈໄ ນົໄ ຖຈັ ຘະໝຉີ ໃ າຄກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ຄັ ນາົ ງເຌຏກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຅ະຓຖີ ກັ ຘະຌະ຾ຍຍເຈຌຌັໄ ຂຌໄ ດໃ ູກຍັ ຂະໜາຈໄ ນົໄ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຿ຈງກຄ຺ .ໄ ຋ຄັ ຌຽີໄ ຑາະທໃ າຏກຶ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຅ີ ະດໃ ູຉທ຺ ໄ ນົໄ ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ແຈຌໄ ຌັໄ ,ໄ ບີ ບຄ຺ ຋ໃ ຎີ ະກບຍຽຎຌັ ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄຑະງາງາຓຽຂາ຺ໄ ເກຆໄ ຈິ ໄນົໄຘ່າຑຌັ ກຌັ ເນນໄ ົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຓີ ຌັ ຅ະຽປຈັ ແຈ,ໄ ໄ ຽຑໃ ບເນຓໄ ຆີ ໃ ບຄທໃ າຄເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ຓຌີ ບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈໄ ຾ຖະໄ ຑະຖຄັ ຄາຌກຌ຺ ຖະຘາຈໄ ຾ຖະໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຆກັ ຌາ່ ແຒຒາໄ ຉໃ າ່ ຘຸຈ,ໄ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ບີ ບໄ ຓປບຍໄ(ເກຆໄ ຈິ ຋ໃ ຘີ ຸຈໄນົໄຘາ່ ຑຈັ )ໄບບີ ຄ຺ ບກີ ຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຌຌັໄ ຽບຌີໄ ທໃ າ ໄຽຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຆຌັ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ ໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ 6ໄ ບບີ ຄ຺ ໄ ຽປາ຺ ຽທາ຺ໄ ທໃ າບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຆຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 6ໄ ເຌປູຍ຾ຍຍຈຼທກຌັ , ຊາໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງບບີ ຄ຺ ຍທກ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ 6ໄ ບບີ ຄ຺ ຽປາ຺ ກໃ ຘ່ າຓາຈຽທາ຺ໄ ທໃ າບີ ບຄ຺ ຖຍ຺ ຓຽີ ຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຆຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ6ໄຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ . ຽຌໃ ບຄ຅າກຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຓບີ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຉໃ ່ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ,ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝີ ຅ໃ ຄຶ ຽຎຌັ ຾ຒກັ ຽຉໜີ ໃ ຄຶ ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປູທໄ ໃ າ ໄ ບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ຅ະ຅ຈັ ຖຼຄກຌັ ດໃ ູ຾ຌທເຈຓປີ ູຍປໃ າຄຽຖຂາ ຃ະຌຈິ ຾ຍຍເຈໄ ບຌັ ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ຘາຓາຈ຅ຈັ ຎະຽຑຈຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ຽຎຌັ ຎະຽຑຈຉໃ າຄໂແຈບໄ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝໄີ ກາ່ ຌຈ຺ ຽບາ຺ ແທຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝີ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຍທກ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ນົ ຽຓໃ ບໄR ຾ຓໃ ຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝ,ີ ໄrc ຾ຓໃ ຌຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄra ຾ຓໃ ຌຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ . ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄ ນົໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຾ຌທເຈບາຈຑ຅ິ າຖະຌາແຈຄໄ ໃາງໂ຅າກ ປູຍຖໃ ຸຓຈໃ ຄັ ຌີໄ -- -- -- - + + + -- -- -- ¡¢ £ »®ø ¦½Á©¤°-ö ¢º¤ìñ©¦½Ïêó †´óª¡Ò ¾-¥©ñ 켤ÀºÀì¡ñ ªë¤ö 55

ເຌກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຏຌ຺ ຂບຄບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝ຋ີ ໃ ຓີ ຉີ ໃ ກ່ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຌໄີໄ ຽປາ຺ ຊທໃ າບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ຓີ ຖກັ ຘະຌະຽຎຌັ ປູຍ຋ໃ ່ກຓ຺ ໄ຾ຖະໄຓຂີ ະໜາຈ຾ຌໃ ຌບຌ. ຅າກປູຍໄກໄຌຌັໄ ຅ະຽນຌັ ທໃ າບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ໄ4 ຅ະ຅ຈັ ຖຼຄເນຘໄ ່າຑຈັ ຽຆໃ ຄິ ກຌັ ໄ຾ຖະໄກຌັ ໄຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ຍທກ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎ ດໃ ູເຌຆໃ ບຄໄ(hole)ໄ຅ຈຸ ຽ຃ໃ ຄິ ກາຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌໄ ຅າກກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ນາົ ງໄ຿ຈງ຋ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ຍທກຘ່າຑຈັ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ໄ 4ໄຈທໄ ງ.ໄກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຂບຄບບີ ຄ຺ ຾ຍຍຌ຅ີໄ ະຽກຈີ ຂຌໄ ແຈກໄ ໃ ຉ່ ໃ ່ຽຓໃ ບຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຍທກຉບໄ ຄບ່າຌທງ ເນໄໄ ນົໄ ຑ່ຽໝາະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ , ຌຌັໄ ຃ ໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ກ່ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຂບຄບບີ ຄ຺ ຿ຈງກຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຽປາ຺ ຑ຅ິ າຖະຌາຉໃແ່ ຎ຅ະຑຍ຺ ທໃ າຽຓໃ ບຓບີ ບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ບກີ ໄ 2ໄ ບບີ ຄ຺ ຽຂາ຺ໄ ຓາ຅ຈັ ຖຼຄດໃ ູຽຍບໄ ຄຽ຋ຄິ ຂບຄຖະຍຍ຺ ປບຍ ທຼຌໄ1ໄບບີ ຄ຺ ໄ຾ຖະໄຘໃ ທຌຽຍບໄ ຄຖໃ ຸຓຂບຄຖະຍຍ຺ ປບຍທຼຌບບີ ຄ຺ ເຌຉໃ ່າ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ກີ ຄ຺ ກຍັ ຆໃ ບຄ຋ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ຍທກດໃ ູໄກໃ ຅່ ະຽປຈັ ເນໄ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຌຉີໄ ໃ າຄກໃ ຘ່ າ່ ຑຈັ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຍທກ຋ໃ ດີ ໃ ູ຅ຈຸ ຽ຃ໃ ຄິ ກາຄໄ຾ຖະໄຘ່າຑຈັ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ໄ4ໄ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ຾ຖທໄ ໄຽຓໃ ບຽຎຌັ ຾ຍຍ ຌ຅ີໄ ະຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູ຅ຈຸ ເ຅ກາຄ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຆຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 6ໄ ຾ຖະໄ ຊາໄ ຖາກຽຘຌັໄ ຽຆໃ ບຓຖະນທໃ າຄ຅ຈຸ ຘູຌ ກາຄຂບຄບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ໄ6ໄຌ຾ີໄ ຖທໄ ໄ຅ະຽກຈີ ຽຎຌັ ປູຍໄoctahedronໄບບໄ ຓປບຍທໃ າຄໄນໄົ ບບີ ຄ຺ ຍທກດໃ ູ຅ຈຸ ເ຅ກາຄ.ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ທໃ າຄ ຋ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ຍທກດໃ ູຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າໄ octahedral hole ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ເຌຖກັ ຘະຌະຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຓປີ ູຍປໃ າຄ຋າຄຽຖຂາ຃ະຌຈິ ຽຎຌັ ຾ຍຍ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ ໄ octahedralໄ ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຖກັ ຘະຌະຌ຅ີໄ ະດໃ ູຉທ຺ ໄ ນົໄ ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ໄ ງບໄ ຌບບີ ຄ຺ ຑະງາງາຓ຅ຈັ ຖຼຄເນຘໄ ່າຑຈັ ໄນໄົ ເກຆໄ ຈິ ກຌັ ເນນໄ ົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ. ຅າກປູຍໄ ຂໄ ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າຽຓໃ ບຂະໜາຈຂບຄບບີ ຄ຺ ນຸຈົ ຖຄ຺ ໄ ຾ຉໃ ບບີ ຄ຺ ຍທກຓຂີ ະໜາຈຽ຋ໃ າ຺ ຽກໃ າ຺ ,ໄ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌໄ ຅ໃ ຄຶ ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຃ເຌປູຍໄ ກໄ ຍໃແ່ ຈງໄ ບໄ ຌ຅ະຽປຈັ ເນ຿ໄ ຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຍໃ ່ດໃ ູຉທ຺ ຽຌໃ ບຄ ຅າກກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຍຄັ ຃ຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ເນຽໄ ຂາ຺ໄ ຓາເກກໄ ຌັ ຅ຌ຺ ຘາຓາຈຘາ່ ຑຈັ ກຌັ ແຈຌໄ ຌັໄ .ໄ ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຾ປຄງູຖໄ ະນທໃ າຄໄໄໄໄໄ ໝບກຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅຋ຸ ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ົງຂບຄບບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ນາົ ງຂຌໄ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຘາຽນຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນ຿ໄ ຃ຄ ຘາໄ ຄຏກຶ ຍໃ ່ດໃ ູຉທ຺ ເຌກຖ່ ະຌຽີ ຆໃ ຌັ ຌໄີໄ ຓຌັ ກໃ ຅່ າ່ ຽຎຌັ ຋ໃ ຅ີ ະຉບໄ ຄຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍບໃ ຌຽຑໃ ບເນຓໄ ຌັ ດໃ ູຉທ຺ ຿ຈງ຅ະ ຅ຈັ ຾ຍຍໄoctahedral ຍໃແ່ ຈ.ໄ ຅າກປູຍໄ ຃ໄ ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າໄ ຽຓໃ ບຂະໜາຈຂບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຑໃ ຓີ ຂຌໄ ຾ຉໃ ບບີ ຄ຺ ຍທກຓຂີ ະໜາຈຽ຋ໃ າ຺ ຽຈຓີ ຌຌັໄ ໄ ຅ະຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝນີ ຸົຈຖຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຅ະ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຃ເຌປູຍໄ ກໄ ຍໃແ່ ຈຽໄ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ໄ ຌຌັໄ ງບໄ ຌ຅ະຽປຈັ ເນໄ ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຍໃ ່ດໃ ູຉທ຺ ໄ ຽທາ຺ໄ ຃ຊາໄ ຍຄັ ຃ຍັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ໄ 4ໄ ຽຂາ຺ໄ ຓາຘ່າຑຈັ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຍທກ຋ໃ ດີ ໃ ູ຅ຈຸ ເ຅ກາຄ຾ຖທໄ ໄ ຅ະຽປຈັ ເນໄ ຽກຈີ ຾ປຄງູຖໄ ະນທໃ າຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅຋ຸ ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ົງຂບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ຄັ ໄ 4ໄ ຽກຈີ ຂຌໄ ໄ ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ດ່ ໃ ູ ຉທ຺ ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝໄີ ນົໄບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝເີ ຌກຖ່ ະຌ຅ີ ະ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຍຍໄoctahedral. 6. ຿຃ຄຘາໄ ຄຑຌໄ ຊາຌຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄ(common structure of Ionic compound) ຿຃ຄຘາໄ ຄຑຌໄ ຊາຌຂບຄຏກຶ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ນາົ ງໄ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຓາ຅າກກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຑາງເຌໄ (crystal lattice)ໄ ຈໃ ຄັ ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຂະໜາຈຂບຄບບີ ຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ຿ຈງກຄ຺ .ໄ ຘາ່ ຖຍັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຘາຓຌັ ຋ໃ ທ຺ ໂແຎໄ (຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງບບີ ຄ຺ ຄໃາງຈາງຓໄີ 2ໄ ຆະຌຈິ )ໄ ຓກັ ຅ະຓ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຾ຍຍເຈ຾ຍຍ ໜໃ ຄຶ ຉໃ ແ່ ຎຌີໄ 6.1. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຆຆີ ຼຓກຖົ່ ທ຺ ໄ(Cesium chloride structure) ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄຎະຽຑຈ຾ຍຍຌໄີໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຓຂີ ະໜາຈເກ຃ໄ ຼຄກຌັ ໄຓຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ ໄMX ນົໄຓໄີ stoichiometry ຽຎຌັ 1:1 ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝໄີ (ra/rc) ຓ຃ີ ໃ າຉຄັໄ ຾ຉໃ ໄ0.732 ຂຌໄ ແຎໄ຾ຉໃ ຍໃ ່ 56

ປບຈໄ1.000ໄ຋ຄັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຆຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8 ນົໄ8:8 ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບບີ ຄ຺ ຅ະຽຎຌັ ປູຍ ກບໄ ຌເຌຖກັ ຘະຌະໄbody center cubic structure ຿ຈງບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄນົໄບບີ ຄ຺ ຍທກ຅ະດໃ ູ຋ໃ ຓີ ູຓ຋ຄັ ໄ8 ຂບຄປູຍກບໄ ຌໄ ຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ນໄົ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄ cubic hole ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ ໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ CsCl ຽຆໃ ຄິ ຓໄີ Cl- ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ (ຖຈ຺ ຘະໝໄີ 1.8 A) ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄ close-packed lattice ຾ຍຍໄ simple cubic lattice ຾ຖທໄ ໄ Cs+ໄຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ(ຖຈັ ຘະໝີ = 1.6 A)ໄ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄcubic holeໄນົໄເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຌັ ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາເຌຖກັ ຘະຌະໜໃ ທງຽຆຖ (unit cell)ໄ຾ຖທໄ ຾ຉໃ ຖະໄCs+ໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄCl- ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ ນົໄ຾ຉໃ ຖະບບີ ຄ຺ ໄCl-ໄໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄCs+ໄ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ8ໄບບີ ຄ຺ . ຉທ຺ ດໃ າຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ  CsCl, CsBr, CsI, TiCl.  RbCl, RbBr, RbI ຽຓໃ ບດໃ ູຑາງເຉ຃ໄ ທາຓຈຌັ ຘູຄໂໄ ຾ຖະໄ ເຌກະ່ ຌໄີ RbClໄ ຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄດໃ ູຑາງເຉບໄ ຸຌນະຑູຓ ຉໃ າ່ ໂຈທໄ ງ.  CsCN, TiCN, CsSH, CsNO3.  ຑທກ຿ຖນະຽ຅ບ຅າຄຍາຄຆະຌຈິ . 6.2. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌາຉຕກີ ຖ່ົ ທ຺ ໄ(Sodium Chloride structure) ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌຍີໄ າຄ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ຾ຍຍໄ rock salt ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຓຘີ ູຈ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ ໄ MXໄ ນໄົ ຓໄີ stoichiometry ຽຎຌັ 1:1 ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝໄີ (ra/rc) ດໃ ູຖະນທໃ າຄໄ 0.732-0.414 ຋ຄັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຆຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6 ນົໄ 6:6 ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌບີໄ ບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓຂີ ະໜາຈເນງໃ ກທໃ າບບີ ຄ຺ ຍທກໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄclose-packed latticeໄ ຾ຍຍໄface center cubic structureໄກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບີ ບຄ຺ ຅ະຽຎຌັ ປູຍກບໄ ຌເໄຌຖກັ ຘະຌະໄ body centered cubic lattice ຾ຖທໄ ບບີ ຄ຺ ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄ octahedral hole ຋ຄັ ໝຈ຺ ຈທໄ ງຽນຈຌໄີໄ stoichiometryໄ ຅ໃ ຄຶ ຽຎຌັ ໄ 1:1ໄ ງບໄ ຌ຅າ່ ຌທຌໄ octahedral holeໄ ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ຓີ າ຅ຈັ ຖຼຄໄນົໄຌາ່ ຓາ pack. ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄNaCl ຌຌັໄ ໄCl- ກໃ ຅່ ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄCl- ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ6ໄບບີ ຄ຺ ໄ຾ຖະໄ຾ຉໃ ຖະໄCl-ໄກໃ ຅່ ະ ຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄNa+ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ6ໄບບີ ຄ຺ .ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄບບີ ຄ຺ ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ6ໄກາຌ຅ຈັ ຖຼຄ ບບີ ຄ຺ ເຌປູຍປໃ າຄຏກຶ ຾ຍຍຌ຅ີໄ ະຓປີ ູຍປໃ າຄ຋າຄຽຖຂາ຃ະຌຈິ ຾ຍຍໄoctahedralໄ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌາຉຕກີ ຖ່ົ ທ຺ . ຉທ຺ ດໃ າຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌ຋ີໄ ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓນບໄ ຄແຈ຾ໄ ກໃ  ຑທກໄalkali halide ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄງກ຺ ຽທຌັໄ ໄCaCl, CsBr, ຾ຖະໄCsI ຽຆໃ ຄິ ເຌກຖ່ ະຌໄີ CsClໄຌຌັໄ ໄຊາໄ ດໃ ູຑາງເຉໄໄ ໄ ບຸຌນະຑູຓຘູຄກທໃ າໄ450 ຅ະຓ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍໄrock salt structure.  AgF, AgCl, AgBr.  ຋າຈຎະຘຓ຺ ບກ຺ ຆຈິ ໄ຾ຖະໄຆຸຌຒທ຺ ຂບຄຑທກໄalkaline earth metals.  ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄNiO.  ຑທກ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຸຌຒທ຺ ໄ(sulfide) ຾ຖະໄຌຉີ ຕາຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຍາຄຆະຌຈິ .  ຑທກ຿ຖນະຽ຅ບ຅າຄຍາຄຆະຌຈິ . 6.3. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຘຄັ ກະຘຽີ ຍຕຌໄ(Zinc Blende Structure) 57

຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຓຘີ ູຈ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ ໄMX ນົໄstoichiometry ຽຎຌັ ໄ1:1ໄບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝດີ ໃ ູຖະນທໃ າຄໄ 0.414-0.225 ຋ຄັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຉໃ າຄກຓ່ ຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ4ໄນົໄ4:4ໄ ເຌ຿຃ຄ ຘາໄ ຄ຾ຍຍຌບີໄ ບີ ຄ຺ ຅ະຓຂີ ະໜາຈເນງໃ ກທໃ າບບີ ຄ຺ ຍທກ.ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄ close-packed lattice ຾ຍຍໄ face centered cubic lattice ຾ຖທໄ ບບີ ຄ຺ ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄtetrahedral hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ໄ຿ຈງຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະໄhole ງກ຺ ຽທຌັໄ ໄhole (຅າ່ ຌທຌໄtetrahedral hole ຅ະຓ຅ີ າ່ ຌທຌຽຎຌັ ໄ2ໄຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຅າ່ ຌທຌບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ຓີ າໄpack). ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຘຄັ ກະຘຆີ ຸຌຒທ຺ ໄ ZnSໄ ຽຆໃ ຄິ ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ ນໄົ ຾ປໃ ຌເີໄ ຌ຋່າຓະຆາຈຽບຌີໄ ທໃ າຘຄັ ກະຘຽີ ຍຕຌໄ ຾ຖະໄ ເຌ຋າຈຌໄີໄ S2- ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ (ຖຈັ ຘະໝຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 1.80A)ໄ ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄ close-pack ຾ຍຍໄ lattice face centered cubic lattice ຘໃ ທຌໄZn2+ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄຓຂີ ະຌາຈຌບໄ ງກທໃ າໄ(ຖຈັ ຘະໝໄີ = 1.70A)ໄ຅ະ ຽຂາ຺ໄ ແຎເຌໄ tetrahedral hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຂບຄ຅າ່ ຌທຌ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ຋ຄັ ໝຈ຺ ຃ ໄ ດໃ ູເຌໄ hole ງກ຺ ຽທຌັໄ ໄ hole ຾ຉໃ ຖະໄ S2+ ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄ Zn2+ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ 4ໄ ບບີ ຄ຺ ເຌປູຍ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຽຎຌັ ຾ຍຍໄ tetrahedralໄ ຾ຖະໄ ຾ຉໃ ຖະໄ Zn2+ໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄS2-ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ4ໄບບີ ຄ຺ ເຌປູຍ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຽຎຌັ ຾ຍຍໄtetrahedralໄຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ .ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບບີ ຄ຺ ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ4ໄ຾ຖະໄຓໄີ stoichiometry ຽຎຌັ ໄ1:1ໄ຿຃ຄ ຘາໄ ຄ຾ຍຍຘຄັ ກະຘຽີ ຍຕຌຘະ຾ຈຄແທເໄ ຌປູຍ. ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ ໄ  ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຸຌຒທ຺ ໄຂບຄໄZn2+, Be2+, Cd2+ ຾ຖະໄHg+.  CuCl, CuBr, CuI, AgI,BeO ຘາ່ ຖຍັ ຘຄັ ກະຘຆີ ຸຌຒທ຺ ຓດີ ໃ ູໄ2ໄ ປູຍ຃ໄປູຍໜໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າຘຄັ ກະຘຽີ ຍຕຌໄນົໄຘະຒາຽຕແີ ຖໄ(Sphalerite) ຘໃ ທຌບກີ ປູຍ ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າໄຽທແີ ຆ (Wurtzite). 6.4. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຽທຈີ ແຆໄ(Wurtzite Structure) ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຓຘີ ູຈ຿຃ຄ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ MX ນົໄstoichiometry ຽຎຌັ ໄ1:1ໄບຈັ ຉາຘໃ ທຌ ຖຈັ ຘະໝດີ ໃ ູຖະນທໃ າຄໄ0.414 – 0.225ໄ຋ຄັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຉໃ າຄກຓ່ ຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ4ໄນົໄ4:4. ຉທ຺ ດໃ າຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌ຃ີໄ ໄ ຽທຈີ ແຆໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ປູຍ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ຂບຄຘຄັ ກະຘຆີ ຸຌຒທ຺ ໄ ຿ຈງຓີ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄໄ S2-ໄ ດໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະໄ hexagonal close-packing (ຊາໄ ຽຎຌັ ຾ຍຍໄ Zinc Blende Structure ຌຌັໄ ໄ S2-ໄ຅ະ຅ຈັ ດໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະໄcubical close-packing) ຾ຖທໄ ໄZn2+ໄ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄtetrahedral hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູໄນົໄ຾ຍຍໄhole ງກ຺ ຽທຌັໄ ໄholeໄ຋ຄັ ໄZn2+ໄ຾ຖະໄS2-ໄ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ4ໄນໄົ 4:4ໄ຿ຈງບບີ ຄ຺ ຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຅ະ຅ຈັ ຖຼຄບບໄ ຓປບຍບບີ ຄ຺ ບກີ ຆະໜໃ ຄຶ ເຌປູຍ຋ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຽຎຌັ ຾ຍຍໄ tetrahedral ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌຘີໄ ະ ຾ຈຄແທເໄ ຌປູຍ. ຉທ຺ ດໃ າຄໄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ ໄZnO, AlN ຾ຖະໄປູຍໜໃ ຄຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄZnS. 6.5. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຒູົບຖ່ ທ຺ ໄ(Fluorite Structure) ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຓຘີ ູຈ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ ໄ MX2 ນໄົ stoichiometryໄ ຽຎຌັ ໄ 1:2ໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ ຖຈັ ຘະໝຎີ ະຓາຌໄ 0.732 ນໄົ ນົາງກທໃ າ.ໄ ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌບີໄ ບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຓ຃ີ ໃ າຽຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຈຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ໄ ຾ຓໃ ຌບບີ ຄ຺ ຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈດໃ ູໄ8ໄຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຓຑີ ຼຄດໃ ູໄ4ໄຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . 58

ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄ ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ກາຌຆຆີ ູຌຒທ຺ ໄ ຋າຈຌເີໄ ຌ຋່າຓະຆາຈຽບຌີໄ ທໃ າ ໄ ຾ປໃ ຒູົບ່ຖທ຺ ໄ (fluorite) ຽຆໃ ຄິ ຓຖີ ກັ ຘະຌະຽຎຌັ ໄ body centered cubic lattice ຿ຈງ຋ໃ ໄີ F-ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ (ຖຈັ ຘະໝີ 1.360A)ໄ຅ະດໃ ູ຋ໃ ຓີ ຓີ ູຓຂບຄປູຍກບໄ ຌໄ(cubic) ຘໃ ທຌໄCa2+ໄຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ(ຖຈັ ຘະໝຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ0.990A)ໄ຅ະ ຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄcubic hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຂບຄໄholeໄ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ຾ຉໃ ຖະໄF-ໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄCa2+ ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ 4ໄບບີ ຄ຺ ເຌປູຍ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຽຎຌັ ຾ຍຍໄtetrahedralໄ຾ຉໃ ຖະໄCa2+ໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄF-ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ8ໄບບີ ຄ຺ ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄCa2+ໄ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ8ໄຘໃ ທຌໄF-ໄ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ4ໄ຃ໃ າໄstoichiometry ຅ໃ ຄຶ ຽຎຌັ ໄ 1:2ໄ ຊາໄ ຽປາ຺ ຑ຅ິ າຖະຌາຉໃ ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄໄ Ca2+ ຾ຖະໄ F-ໄ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌ຃ີໄ າໄ ງ຃ກຍັ ທໃ າໄ Ca2+ໄ ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄ ໄ close- pack lattice ຾ຍຍໄface centered cubic lattice ໄ຾ຖະໄF-ໄຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄtetrahedral holeໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຂະໜາຈຂບຄໄF-ໄ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄເນງໃ ຑ່຋ໃ ຅ີ ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄtetrahedral holeໄຈໃ ຄັ ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ໄຈທໄ ງຽນຈຌ຿ີໄ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍ ຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຅ຈັ ຽຎຌັ ຾ຍຍໄbody centered cubic lattice ຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄດໃ ູເຌປູຍ. ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄCaF2, BaF2, SrCl2 ຾ຖະໄThO2 6.6. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍ຾ບຌຉຒິ ູົບແ່ ຖໄ(Antifluorite Structure) ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຓຘີ ູຈ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ ໄ M2Xໄ ນົໄ stoichiometryໄ ຽຎຌັ ໄ 2:1ໄ ບຈັ ຉາ ຘໃ ທຌຖຈັ ຘະໝຎີ ະຓາຌໄ 0.732ໄ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌບີໄ ບີ ຄ຺ ຍທກ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 4ໄ ຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓີ ຽຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ8ໄ(຅ະຽນຌັ ທໃ າຽຎຌັ ຘໃ ທຌກຍັ ຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຒູົບ່ຖທ຺ ). ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ໃ ຄີ ໃາງ຋ໃ ຘີ ຸຈຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຾ຓໃ ຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ໄ Na2O ຽຆໃ ຄິ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຽຎຌັ ຾ຍຍໄ body centered cubic lattice ຿ຈງໄ Na+ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຍທກໄ (ຖຈັ ຘະໝໄີ 0.950A)ໄ ຅ະດໃ ູ຋ໃ ຓີ ູຓຂບຄປູຍກບໄ ຌໄ ຾ຖະໄO2-ໄຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ(ຖຈັ ຘະໝໄີ 1.400A)ໄ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄcubic hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ຈຼທຂບຄໄhole ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ (຅າກກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ດໃ າຄຄໃາງຈາງຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າໄ O2-ໄ ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄ close-packed lattice ຾ຍຍໄ face centered cubic lattice ຘໃ ທຌໄNa+ໄ຅ະຓຂີ ະໜາຈເນງໃ ຑ຋່ ໃ ຅ີ ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄtetrahedral hole ຋ຄັ ໝຈ຺ ແຈ)ໄ ໄ຾ຉໃ ຖະໄNa+ໄບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄO2-ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ4ໄບບີ ຄ຺ ໄ຾ຖະໄ຾ຉໃ ຖະໄO2-ໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄNa+ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ8ໄບບີ ຄ຺ ໄ stoichiometryໄ຅ໃ ຄຶ ຽຎຌັ ໄ2:1ໄຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄເຌປູຍ. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ແຈ຾ໄ ກໃ  ຋າຈຎະຘຓ຺ ບກ຺ ຆຈິ ,ໄ ຆຸຌຒທ຺ , ຆຖີ ແີ ຌໄ (Selenides) ຾ຖະໄ ຽ຋ຖຖູແຖໄ (Telluride)ໄ ຂບຄ຿ຖນະຖຉີ ໄີ (Li), Na, K ຾ຓໃ ຌໄM2O, M2S, M2Se, M2Te, ຽຓໃ ບ຾຋ຌໄLi+, Na+, K+.  RbO2, BeB2 ຾ຖະໄBe2C. 6.7. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຕູແ຋ຖໄ໇ (Rutile Structure) ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌໄີໄ ຓຘີ ູຈ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎຌັ ໄ MX2 ນົໄ stoichiometryໄ ຽຎຌັ ໄ 1:2ໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ ຖຈັ ຘະໝດີ ໃ ູຖະນທໃ າຄໄ 0.732-0.414 ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 6ໄ ຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓຽີ ຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຈ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ3ໄຘາ່ ຖຍັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈເນງໃ ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄ close-packed lattice ຘໃ ທຌບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈຌບໄ ງ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌໄoctahedral hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຂບຄ຅າ່ ຌທຌ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ. ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ໃ ຄີ ໃາງ຋ໃ ຘີ ຸຈຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌ຾ີໄ ຓໃ ຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ປູຍໜໃ ຄຶ ຂບຄ຋ຈຎະຘຓ຺ ແ຋຋າຌຼຓບກ຺ ຆຈິ ໄ TiO2 ຽຆໃ ຄິ ໄO2- ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈເນງໃ ກທໃ າໄ(ຖຈັ ຘະໝຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ1.400A)ໄ຅ະ຅ຈັ ຽຎຌັ ໄclose-packed lattice ຾ຖທໄ ໄTi4+ ຽຆໃ ຄິ ຓຂີ ະໜາຈຌບໄ ງກທໃ າໄ(ຖຈັ ຘະໝຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ 0.680A)ໄ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌ octahedral hole ຑຼຄຽ຃ໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ຂບຄ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄນໄົ ບາຈຑ຅ິ າຖະຌາເຌ຾ຄໃໜໃ ຄຶ ຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌແີໄ ຈທໄ ໃ າໄTi4+ໄ຅ະ຅ຈັ ດໃ ູເຌຉໃ າ່ ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ນີ ໃ າຄ຅າກໄTi4+ໄ຋ຄັ ໄ3ໄ 59

ຘໃ ທຌ຾ຉໃ ຖະໄTi4+ໄ຅ະຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງໄO2-ໄ຋ຄັ ໝຈ຺ ໄ6ໄບບີ ຄ຺ ໄນົໄຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ6ໄຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄແທເໄ ຌ ປູຍ. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ  ຋າຈຎະຘຓ຺ ຒູົບ່ຂບຄໄMg2+, Ni2+, Mn2+, Zn2+.  ຋າຈຎະຘຓ຺ ບກ຺ ຆຈິ ຂບຄໄTi4+, Mn4+, Sn4+, Pb4+. ໄ 7. ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ໄ(Crystal Lattice Energy) ເຆຉໄ ທ຺ ນງ຾່ໄ ຋ຌຈທໄ ງ U ໝາງຽຊຄິ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ນໄໄ ນົໄ ຃າງບບກຓາຽຓໃ ບຌາ່ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຘະຑາທະບາງໄ (gaseous ions) ຅າກໄ infinity ຽຂາ຺ໄ ຓານາກຌັ ເຌແຖງະ຋າຄ຋ໃ ຈີ ໃ ຸຌຈໃ ຼຄເຌ຋າຈ຾ຂຄໄຽຆໃ ຄິ ຓແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຉຸ ໃ າຄກຌັ ໄຽຂາ຺ໄ ຓາຖທຓກຌັ ຅ຌ຺ ຽກຈີ ຽຎຌັ ຋າຈ຾ຂຄບບີ ຄ຺ ໄ ນໄົ ຏກຶ ບບີ ຄ຺ ຂຌໄ ໄ 1ໄ ຿ຓຌ.ໄ ນໄົ ຽທາ຺ໄ ບກີ ດໃ າຄທໃ າ ໄ ກາຌນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄຖະຈຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ energy levelໄ ນົໄ ຑາທະຑະຖຄັ ຄາຌ energy stateໄ (຿ຈງກາຌເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌບບກຓາ຅າ່ ຌທຌໜໃ ຄຶ )ໄ ຽຆໃ ຌັ ໄ Na+Cl- ຓ຃ີ ໃ າໄ lattice energy = 183 Kcal/mol ໝາງ຃ທາຓທໃ າຽຓໃ ບໄ1ໄ຿ຓຌຂບຄໄgaseous Na+ ions ຾ຖະໄ1 ຿ຓຌຂບຄໄgaseous Cl- ions ຓາຖທຓກຌັ ຽກຈີ ຽຎຌັ ໄ1ໄ຿ຓຌຂບຄ solid Na+Cl- ໄ຅ະເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌບບກຓາໄ183 Kcal ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ → ກາຌຘກຶ ຘາ຋າຄ຋ຈິ ຘະຈກີ ໃ ຼທກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຿ຈງໄ Born and Land’ ຾ຖະໄ ຓຘີ ຓ຺ ຏຌ຺ ຄໃາງຈາງ຋ໃ ເີ ຆ຃ໄ າຈ຃ະຽຌ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຽບຌີໄ ທໃ າ ໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂບຄຍບຌໄ (Born equation) ຽທາ຺ໄ ທໃ າ ໄ ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄໄ ion pairs, Ma+, Xb- ຋ໃ ດີ ໃ ູນໃ າຄກຌັ ແຖງະ຋າຄໄ r ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຈຄຶ ຈຈູ ຋າຄແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ໄ(electrostatic energy of attraction, E) ຾ຓໃ ຌ ເຌຽຓໃ ບໄ ຽຌໃ ບຄ຅າກຎະ຅ບຸ ຌັ ໜໃ ຄຶ ຽຎຌັ ຖຍ຺ ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌໄ(E) ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າຖຍ຺ ໄ(ຽຓໃ ບ ຋ຼຍກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ີ infinity separation) ຾ຖທໄ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌໄ ເຌຽທຖາ຋ໃ ີ interionic distance ນຸຈົ ຖຄ຺ . 60

຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎກາຌກາ່ ໜຈ຺ ຃ໃ າໄ Z+ ຾ຖະໄ Z-ໄ຅ະຽຎຌັ ຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄໄ electronic charge, e = 4.803 x 10-10 e.s.u. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ໄີ 1ໄ຅ໃ ຄຶ ກາງຽຎຌັ ໄ ເຌໄcrystal lattice ນາົ ງກທໃ າກຖ່ ະຌຂີ ບຄໄion pairs ຽຆໃ ຌັ ໄເຌຏກຶ ຽກບກຌິ ຅ະຓກີ າຌໄinteraction ກຌັ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູຂາໄ ຄ຃ຼຄໄ (຋ໃ ຓີ ຎີ ະ຅ຉຸ ໃ າຄກຌັ )ໄ ຅າ່ ຌທຌໄ 6ໄ ບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຓກີ າຌງູກໄ ຌັ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຎີ ະ຅຃ຸ ກຌັ ຋ໃ ດີ ໃ ູເກກໄ ຌັ ຋ໃ ຘີ ຸຈຊຈັ ແຎບກີ ໄ 12ໄ ບບີ ຄ຺ ໄ ຾ຖະໄ ຑ຅ິ າຖະຌາບບີ ຄ຺ ບໃ ຌໂໄ ຋ໃ ຊີ ຈັ ແຎຉາຓຖາໄຈຍັ ຏຌ຺ ຍທກຂບຄໄ geometrical interaction ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌຏກຶ ຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າ ໄ Madelung constant, A ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄບບີ ຄ຺ ຃ໃ ູ ໜໃ ຄຶ ເຌຏກຶ ຅ໃ ຄຶ ຽຎຌັ ຽຑໃ ບຽຎຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄເຌກາຌຑ຅ິ າຖະຌາ຃ໃ າໄ Madelung constant, A ຊາໄ ຽປາ຺ ປູກໄ າຌຖຼຄຉທ຺ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຋າຄ ຽຖຂາ຃ະຌຈິ ກໃ ຘ່ າຓາຈ຃ຈິ ແຖໃ ນາໄA ຾ຖະໄຑະຖຄັ ຄຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ແຈ.ໄ ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາກາຌຖຼຄຉທ຺ ຂບຄບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຆະຌຈິ ໄ AP type ຽຆໃ ຌັ ໄ NaCl ຑຼຄໄ 2 dimensions ຈໃ ຄັ ຌີໄ ໄ ຅າກປູຍຌຽີໄ ຎຌັ ກາຌຖຼຄຉທ຺ ຂບຄໄcations ຾ຖະໄanions ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ຾ຍຍໄA+B- ຊາໄ ງຈຶ ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ* ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ນົກັ ໄ຾ຖະໄຓ຃ີ ໃ າໄinterionic = r ຅ະຓໄີ anions ຋ໃ ດີ ໃ ູເກ຋ໄ ໃ ຘີ ຸຈເຌແຖງະ຋າຄໄr ຅າ່ ຌທຌໄ4ໄບບີ ຄ຺ . 8. ຂຽ່ໄ ຘງເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ບບີ ຄ຺ ໄ ຽຌໃ ບຄ຅ະຓ຅ີ າກ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຏກຶ ຌຌັໄ ໂໄ ຾ຖະໄ ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຌຌັໄ ໄຽປາ຺ ຊທໃ າຽຎຌັ ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຘຓ຺ ຍູຌໄນໄົ ຿຃ຄຘາໄ ຄຘຓ຺ ຓຸຈໄ຾ຉໃ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຾຋ໂໄ ຾ຖທໄ ຓກັ ຅ະຓຂີ ່ໄ ຽຘງໄ ນົໄ ຃ທາຓຍໃ ່ຘຓ຺ ຍູຌຂບຄ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຽກຈີ ຂຌໄ ຘະຽໝໄີ ຽຆໃ ຄິ ຂ່ຽໄ ຘງຈໃ ຄັ ກໃ າທບາຈຽກຈີ ຂຌໄ ແຈນໄ າົ ງຽຆໃ ຌັ ໄ ກາຌຂາຈ ນາງແຎຂບຄບບີ ຄ຺ ເຌຉໃ ່າ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ຃ີ ທຌ຅ະຓບີ ບີ ຄ຺ ດໃ ູເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ໄ ນົໄ ຓໄີ stoichiometry proportion ຂບຄບບີ ຄ຺ ຽກຈີ ຂຌໄ ໄນົໄຓບີ ບີ ຄ຺ ຾ຎກຎບຓ຅າກຑາງຌບກຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ . 61

ຂ່ຽໄ ຘງເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຓກັ ຾ຍໃ ຄບບກຽຎຌັ ໄ2ໄ຾ຍຍ຃ 1)ຂຽ່ໄ ຘງ຾ຍຍຘະຉບງ຅຿ິ ບຽຓຉກິ ໄ(Stoichiometry Defect)  ຂຽ່ໄ ຘງ຾ຍຍຘະກ໅ບຈກໄີ (Schottky Defect) ຽກຈີ ຂຌໄ ຅າກກາຌ຋ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ຍທກໄ຾ຖະໄບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຘງນາງແຎຍໃ ດ່ ໃ ູ ເຌຉໃ າ່ ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ຓີ ຌັ ຃ທຌ຅ະຓ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຽກຈີ ຉໃ າ່ ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ທີ ໃ າຄຂບຄບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ຉໃ ່າ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ທີ ໃ າຄຂບຄບີ ບຄ຺ ຖຍ຺ ໄ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຽຆໃ ຄິ ກາຌຽກຈີ ຂ່ຽໄ ຘງ຾ຍຍຌຉີໄ ໃ ່າ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ທີ ໃ າຄຂບຄບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະຓ຅ີ າ່ ຌທຌຽຎຌັ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌກຍັ ໄstoichiometryໄຂບຄຏກຶ .  ຂຽ່ໄ ຘງ຾ຍຍຽຒຕຌຽກຖໄ(Frenkel defect) ຂ່ຽໄ ຘງເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຎະຽຑຈຌໄີໄ ຽກຈີ ຂຌໄ ຽຓໃ ບບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຎໃ ຼຌ຅າກຉໃ າ່ ຾ໜໃ ຄ຋ໃ ຃ີ ທຌດໃ ູຉາຓຎກ຺ ກະຉິ ແຎດໃ ູເຌຉໃ ່າ຾ໜໃ ຄເໝໃ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຌຌັໄ .ໄ ຂຽ່ໄ ຘງເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຎະຽຑຈຌຓີໄ ກັ ຅ະຑຍ຺ ຽນຌັ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉໃ າຄໂໄ ຋ໃ ບີ ີ ບຄ຺ ຍທກຓຂີ ະໜາຈຌບໄ ງໄ຾ຉໃ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຓຂີ ະໜາຈເນງໃ ນາົ ງ. 2)ຂຽ່ໄ ຘງ຾ຍຍຌບງຘະຉບງ຅຿ີ ບຽຓຉຕກິ ໄ(Non-stoichiometry) ຽກຈີ ຂຌໄ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຿ຖນະຉຕຄັ ຆຆີ ຄ຺ ໄ (transition-metal compound) ຿ຈງຘະຽຑາະດໃ າຄງໃ ຄິ ຋າຈ ຎະຘຓ຺ ຑທກບກ຺ ຆຈິ ໄ ຾ຖະໄຆູຌຒທ຺ ຂບຄຓຌັ ໄງບໄ ຌ຿ຖນະຑທກຌໄີໄ ນໄົ ບບີ ຄ຺ ຍທກຘາຓາຈຓ຃ີ ໃ າຽຖກບກ຺ ຆຈີ າຆຄ຺ ແຈນໄ າົ ງ ຽຆໃ ຌັ ໄFeO, Cu2O, CuO, NiO, TiO, FeSໄ຾ຖະໄCuI. 9. ກາຌຖະຖາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄ(Solubility of Ionic Compound) ຽຌໃ ບຄ຅າກຏກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຎະກບຍບບີ ຄ຺ ໄ ຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງບະຌຸຑາກ຋ໃ ຽີ ຎຌັ ບບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ໄ ຽຆໃ ຄິ ບບີ ຄ຺ ຽນໃ ົາ຺ ຌ຅ີໄ ະ຅ຈັ ຖຼຄໄ ຾ຖະໄ ຽກາະຉຈິ ກຌັ ແທຈໄ ທໄ ງ຋າຈ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈ຋າຄແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ດໃ າຄ຾ຂຄ຾ປຄໄ ຾ຖະໄ ຃າງ ຑະຖຄັ ຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ບບກຓາ຅າ່ ຌທຌຈໃ ຄັ ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ .ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ເຌກາຌ຋ໃ ຅ີ ະ຾ງກບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ບບກ຅າກ ກຌັ ໄ ຅າ່ ຽຎຌັ ຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌແຎ຋າ່ ຖາງ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຋າຄແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຽນໃ ົາ຺ ຌ,ີໄ ໄ ຘາ່ ຖຍັ ຂະຍທຌເຌກາຌ ຖະຖາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ໄ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງໄ (solvent) ກຍັ ບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄ ຘາໄ ຄຏກຶ ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າໄຑະຖຄັ ຄາຌ຿ຆຽທຆີ ຌັ ໄ(solvation energy) ຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄຓນີ າົ ງຑ຋່ ໃ ຽີ ບາ຺ ຆະຌະໄນໄົ ຋າ່ ຖາງ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ເນແໄ ຈ.ໄ ໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຅ະຘາຓາຈຖະຖາງແຈໄໄ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຑະຖຄັ ຄາຌ຿ຆຽທຆີ ຌັ ຅ະ ຉບໄ ຄນົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ງໃ ຄິ ນາົ ງກທໃ າຽ຋ໃ າ຺ ເຈກໃ ງ່ ໃ ຄິ ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຖະຖາງແຈຈໄ ງີ ໃ ຄິ ຂຌໄ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຘ່າຖຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຿ຆຽທຆີ ຌັ ຌແີໄ ຈຓໄ າ຅າກໄ 2ໄ ຾ນໃ ຄົ ຈທໄ ງກຌັ ຃ ໄ ກາຌຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ກຍັ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງໄ ຽຆໃ ຄິ ຅ະຽຎຌັ ຂະຍທຌກາຌຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌຽຂາ຺ໄ ແຎໄ (endothermic process) ຘໃ ທຌບກີ ຾ນໃ ຄົ ໜໃ ຄ຃ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຾ີ ງກບບກຓາໄ ຾ຖທໄ ກຍັ ຿ຓຽຖກຸຌຉທ຺ ຑາຖະຖາງກາງຽຎຌັ solvated ion ຋ໃ ດີ ໃ ູຉທ຺ ແຈໄໄ ນົໄໝຌັໄ ຃ຄ຺ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຂະຍທຌກາຌ຃າງ຃ທາງປບໄ ຌບບກຓາໄ(exothermic process) ຾ຉໃ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ຄັ ຘບຄ຾ນໃ ົຄຈໃ ຄັ ກໃ າທ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ນຸົຈບບກ຅າກ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຓາດໃ ູເຌ຋າຈຖະຖາງຌໄີໄ ຽປາ຺ ຍໃ ່ບາຈ ຅ະ຾ງກບບກ຅າກກຌັ ເນຆໄ ຈັ ຽ຅ຌແຈຄໄ ໃາງໂໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຓກັ ຅ະຑ຅ິ າຖະຌາຖທຓໂກຌັ ແຎທໃ າຽຎຌັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຿ຆຽທຆີ ຌັ ໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຌຓີໄ ກັ ຅ະຂຌໄ ດໃ ູກຍັ ໄdipole moment ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຋າຈຉທ຺ ຋່າຖະຖາງໄ຾ຖະໄ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຂບຄບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູ ຑາງເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຂບຄບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຅ະຓນີ າົ ງຌບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ເຈໄ ຅ະຂຌໄ ດໃ ູກຍັ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ແີ ຈບຽີ ຖກັ ຉປກິ ໄ(dielectric constant) ຂບຄຉທ຺ ຑາຖະຖາງ຋ໃ ຌີ າ່ ຓາເຆຽໄ ຎຌັ ຉທ຺ ກາຄ.ໄຈທໄ ງຽນຈຌຉີໄ ທ຺ ຋ຑາຖະຖາງ຋ໃ ຈີ ຘີ ່າຖຍັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ໄ຿ຈງຎກ຺ ກະຉ຅ິ ະຽຎຌັ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ແີ ຈບຽິ ຖກັ ຉຕກິ ໄ຾ຖະໄ຃ໃ າໄdipole momentໄຘູຄ.ໄ 62

ຌາ່ໄ ຅ຈັ ທໃ າຽຎຌັ ຉທ຺ ຑາຖະຖາງແຈຈໄ ຂີ ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄ ງບໄ ຌຌາ່ໄ ຓ຃ີ ໃ າໄ dipole moment ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1.84 D (debye) ຘະ຾ຈຄທໃ າ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຓ຃ີ ໃ າແຈ຿ຑໄນໄົ ຽຎຌັ ຿ຑຖາ຿ຓຽຖກຸຌໄ(pole molecule) ຿ຈງ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ ຓຌັ ຃ກຍັ ຓຂີ ທ຺ໄ ຍທກກຍັ ຂທ຺ໄ ຖຍ຺ ດໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ຌາ່ໄ ງຄັ ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ເີ ຌຽບຽຖກັ ຉຕກິ ຘູຄຽຊຄິ ໄ 80ໄ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄ ທໃ າ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຽຓໃ ບຓຌີ າ່ໄ ຃ຌັໄ ກາຄດໃ ູຌຌັໄ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຑຼຄຽ຋ໃ າ຺ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຽຓໃ ບຓບີ າກາຈໄ ນົໄ ຘູຌງາກາຈ຃ຌັໄ ກາຄດໃ ູໄ(຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ແີ ຈບຽິ ຖກັ ຉຕກິ ຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ໂໄ຅ະຽຎຌັ ຉທ຺ ຍບກເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຓ຃ີ ທາຓຘາຓາຈ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນ຾ໄ ປຄ ຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ນຸຈົ ຖຄ຺ ນົາງຌບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ເຈໄ ຽຓໃ ບບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຈີ ຄຶ ຈູຈກຌັ ຌຌັໄ ຓ຋ີ າຈຈໃ ຄັ ກໃ າທຽຂາ຺ໄ ແຎ຃ຌັໄ ດໃ ູ).ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ເຌ ຂະຌະ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ເຘໃ ຏກຶ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຖຄ຺ ແຎເຌຌາ່ໄ ໄ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຑທກ຿ຑຖາ຿ຓຽຖກຸຌ຅ະ຅ຈັ ຉທ຺ ເຌ຋ຈິ ຋າຄ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ກາຌຈຄຶ ຈຈູ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ໄ ຽຑໃ ບ຅ະຽບາ຺ ຆະຌະ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄ ຏກຶ ໄ ຿ຈງ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຅ະດໃ ູຽຍບໄ ຄຂທ຺ໄ ຖຍ຺ ໄ (ຽຍບໄ ຄບກ຺ ຆ)ີ ໄ ແຎນາບບີ ຄ຺ ຍທກເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຾ຖທໄ ຈຄຶ ຈູຈກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ບກີ ຿ຓຽຖກຌູ ໜໃ ຄຶ ຂບຄຌາ່ໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ດໃ ູຈາໄ ຌຂທ຺ໄ ຍທກໄ (ຽຍບໄ ຄປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ)ໄ ແຎນາບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຾ຖທໄ ຈຄຶ ຈູຈ ກຌັ .ໄ ຅ໃ ຄຶ ຽຍໃ ຄິ ຃ທໃ າ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຑະງາງາຓ຋ໃ ຅ີ ະ຾ງກບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ເຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ບບກ຅າກກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຽຓໃ ບ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຋ຄັ ຘບຄຈໃ ຄັ ກໃ າທຓ຃ີ ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ໄ ນົໄ ນົາງກທໃ າ຾ຖທໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກ ກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ກໃ ຅່ ະ຾ງກບບກ຅າກກຌັ ນົຄັ ຅າກບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄຆະຌຈິ ຾ງກບບກ຅າກກຌັ ຾ຖທໄ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ກໃ ຅່ ະແຎ ດຈຶ ບບໄ ຓປບຍບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽບາ຺ ແທກໄ າງຽຎຌັ ໄ hydrated ion ຾ຖະໄ ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌບບກຓາໄ ຽບຌີໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຌທີໄ ໃ າ ໄຑະຖຄັ ຄາຌແປຽຈຆຌັ ໄ(hydration energy) ງບໄ ຌເຆຌໄ າ່ໄ ຽຎຌັ ຉທ຺ ຑາຖະຖາງ. 10. ໄຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ໄ(Properties of Ionic compound) 10.1. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຘະຑາທະ຋າຈ຾ຂຄໄນໄົ ຅ະຓ຃ີ ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຌາ່ ແຒຒາໄ ຉໃ າ່ ໄນໄົ ຍໃ ຌ່ າ່ ແຒຒາໄ ໄ຾ຉໃ ທໃ າ ຓຌັ ຅ະຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຈໄ ຂີ ຌໄ ຽຓໃ ບຓຌັ ນບົ ຓ຾ນົທໄນໄົ ດໃ ູເຌຘະຑາທະ຋າຈຖະຖາງ. ຽຑາະທໃ າຓຌັ ຽຓໃ ບດໃ ູເຌຘະຑາທະ຋າຈ຾ຂຄຌຌັໄ ໄ ບບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຅ະດຈຶ ກຌັ ແທຈໄ ທໄ ງ຾ປຄແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ຋ໃ ີ ຾ຂຄ຾ປຄນົາງໄ ບບີ ຄ຺ ຋ຄັ ຘບຄ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ຓ່ ບີ ຈິ ຘະນົະເຌກາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ,ີ ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ່ຘາຓາຈຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈນໄ ົາງຽ຋ໃ າ຺ ຋ໃ ຃ີ ທຌໄ ນົໄ ແຈໄ ຌບໄ ງນາົ ງ຅ຌ຺ ຽກບຍ຅ະຊທໃ າຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຽຖງີ .ໄ ຾ຉຊໄ າໄ ນາກ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ນບົ ຓ຾ນົທໄ ນົໄ ຌາ່ ແຎຽປຈັ ຽຎຌັ ຋າຈ ຖະຖາງ຾ຖທໄ ໄ ຾ປຄແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ຅ະຊກ຋າ່ ຖາງຖຄ຺ ,ໄ ຾ຖທໄ ບບີ ຄ຺ ຅ະ຾ງກບບກນໃ າຄກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຓບີ ຈິ ຘະນົະເຌກາຌ ຽ຃ໃ ບຌຑາງເຉບໄ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຂບຄຘະໜາຓແຒຒາໄ ໄ ຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈ,ໄ ໄ ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຌາ່ ແໄຒຒາໄ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບີ ບຄ຺ ເຌຖກັ ຘະຌະຌຑີໄ ຅ິ າຖະຌາແຈ຅ໄ າກ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄ ຽຆໃ ຄິ ກາຌຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ຌ຅ີໄ ະຂຌໄ ດໃ ູ ກຍັ ຂະໜາຈໄ຾ຖະໄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຂຸ ບຄບບີ ຄ຺ ໄຈໃ ຄັ ຋ໃ ຽີ ທາ຺ໄ ຓາ຾ຖທໄ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈເນງໃ ໄ຾ຖະໄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ນຸ າົ ງ຅ະຽ຃ໃ ບຌ ຋ໃແີ ຈຆໄ າໄ ກທໃ າບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈຌບໄ ງໄ ຾ຖະໄ ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຌຸ ບໄ ງ,ໄ ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ບຸ ບີ ຄ຺ ນາົ ງຌຌັໄ ຓຌັ ຅ະ ຘາຓາຈດຈຶ ຖທຓດໃ ູກຍັ ຋ຄັ ບບີ ຄ຺ ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ກຸ ຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຓຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຉທ຺ ຑາຖະຖາງຈທໄ ງໄ ຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ຽ຃ໃ ບຌ຋ໃ ຍີ ໃແ່ ຈ.ໄ 10.2. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຓກັ ຓ຅ີ ຈຸ ນົບຓ຾ນທົ ໄ຾ຖະໄ຅ຈຸ ຒຈ຺ ຘູຄ ຽຌໃ ບຄ຅າກເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ໄບບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ດຈຶ ກຌັ ແທດໄ ໃ າຄ຾ຂຄ຾ປຄຈທໄ ງ຾ປຄແຒຒາໄ ຘາຊຈິ ໄຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຾ຂຄ຾ປຄໄ ຾ຖະໄ ຍໃ ຓ່ ຋ີ ຈິ ຾ຌໃ ຌບຌຈທໄ ງ,ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄໄ ນົໄ ນົາງເຌກາຌ຋ໃ ຅ີ ະ ຾ງກບບີ ຄ຺ ຍທກໄ ຾ຖະໄ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ບບກ຅າກກຌັ .ໄ ຿ຈງຘະຽຑາະດໃ າຄງໃ ຄິ ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ບີ ບີ ຄ຺ ໜໃ ຄຶ ໂໄ ຊກບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງບີ ບຄ຺ ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ກຸ ຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຓຌັ ນາົ ງໂໄ(ຓຽີ ຖກ຿຃ບ່ຈຽິ ຌຈນາົ ງ຾ຖທໄ ຅ະຽປຈັ ເນຑໄ ຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຾ຂຄ຾ປຄນົາງຂຌໄ ໄ 63

຾ຖະໄ ຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌ຾ງກບບີ ຄ຺ ຍທກກຍັ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ບບກ຅າກກຌັ ຽຑໃ ຓີ ນາົ ງຂຌໄ ໄ ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌ຅ຈຸ ນບົ ຓ຾ນົທໄ ຾ຖະໄ຅ຈຸ ຒຈ຺ ຅ະຘູຄຉາຓແຎຌາ່ ໄຈທໄ ງຽນຈຌ຋ີໄ າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ຃່ ໃ ບງຖະຽນງີ ໄ຾ຖະໄຓ຃ີ ທາຓຈຌັ ບາງ ຉໃ ່ານາົ ງ. 10.3. ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຅ະ຾ຂຄ຾ຉໃ ຏໃ ບງ ຃ທາຓ຾ຂຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ກໃ ຽ່ ຌໃ ບຄຓາ຅າກກາຌ຋ໃ ຓີ ຌັ ຓຑີ ຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຾ຂຄ຾ປຄ,ໄ ຾ຉໃ ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ຽີ ປາ຺ ຑ຅ິ າຖະຌາຽຊຄິ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄແໄຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຉຸ ໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ນົາງໂ຾ຖທໄ ໄ ຊາໄ ຅ະ຾ງກບບີ ຄ຺ ບບກ຅າກກຌັ ຿ຈງທ຋ິ ີ ກາຌຽຆໃ ຌັ ໄ ກາຌ຋ຍັ , ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຅ະຏໃ ບງ,ໄ ງບໄ ຌກາຌ຋ຍັ ຌຌັໄ ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າ຅ະຽປຈັ ເນບໄ ບີ ຄ຺ ຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຽຂາ຺ໄ ແຎເກກໄ ຌັ ໄ຾ຖະໄຈຄຶ ຈູຈກຌັ ແຈຈໄ ງີ ໃ ຄິ ຂຌໄ ກໃ ຉ່ າຓ.ໄ຾ຉໃ ເຌຂະຌະຈຼທກຌັ ກໃ ຅່ ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ກາຌງູກໄ ຌັ ຂຌໄ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ໄ ຽຆໃ ຄິ ກາຌງູກໄ ຌັ ຌ຅ີໄ ະຓ຋ີ ຄັ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ໄ ຾ຖະໄ ຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ໄ ຿ຈງໝບກຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູບບໄ ຓ ປບຍຌທິ ຽ຃ງົ ຂບຄ຾ຉໃ ຖະຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ໄ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ຾ປຄງູ຅ໄ ະນົາງກທໃ າ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຑຌັ ຋ະບບີ ຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຊກ຋າ່ ຖາງຖຄ຺ ຾ຖທໄ ບີ ບຄ຺ ຅ະ຾ງກບບກ຅າກກຌັ ໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎຌັ ຏຌ຺ ຽປຈັ ເນຏໄ ກຶ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຾ຉກກະ຅າງ຋ຌັ ຋຋ີ ໃ ຓີ ກີ າຌ຋ຍັ ໄ ຅ໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ແຈທໄ ໃ າ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຓຖີ ກັ ຘະຌະຏໃ ບງ. 10.4. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຖະຖາງແຈຈໄ ເີ ຌຉທ຺ ຑາຖະຖາງ຿ຑຖາໄ (polar solvent) ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ແີ ຈບຽິ ຖກັ ຉຕກິ ຘູຄໄ ຾ຖະໄ ຓ຃ີ ໃ າໄdipole momentໄຘູຄ. ຘູຌງາກາຈໄ ນົໄ ບາກາຈຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ບຽຖກັ ຉຕກິ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 1ໄ ຾ຉໃ ຉທ຺ ຑາຖະຖາງ຿ຈງ຿ຑຖາຕຘ໇ ໃ ທຌນາົ ງ຅ະຓ຃ີ ໃ າ ຃ຄ຺ ຋ຈີ ຽີ ບຽຖກັ ຉຕກິ ຘູຄຽຆໃ ຌັ ໄ ຌາ່ໄ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 80ໄ ບະຆ຿ີ ຉແຌແຉໄ (acetonitile)ໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 33ໄ ຾ຖະໄ ບາຓ຿ຓຌງີ ກັ ຾ນົທໄ (liquid ammonia)ໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໄ 25ໄ ຽຎຌັ ຉຌ຺ໄ .ໄ ຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄທໃ າ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບບີ ຄ຺ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ເຌບາຓ຿ຓຌງີ ກັ ຾ນົທ຅ະຽນບົ ຑຼຄໄ1/25ໄຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄຽຓໃ ບຓຌັ ດໃ ູເຌຘູຌງາກາຈໄນໄົ ບາກາຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ .ໄເຌກຖ່ ະຌຂີ ບຄຌາ່ໄ ຋ໃ ຅ີ ຈັ ທໃ າຽຎຌັ ຉທ຺ ຑາຖະຖາງ຋ໃ ຈີ ຂີ ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຌຌັໄ ,ໄ ຽຑາະທໃ າຌາ່ໄ ຓ຃ີ ໃ າໄ dipole moment ຘູຄ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ໃ າ ຑະຖຄັ ຄາຌແປຽຈຽຆຌິ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຘູຄ,ໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ຌາ່ໄ ງຄັ ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ແີ ຈຽບຽຖກັ ຉຕກິ ຘູຄໄ 80ໄ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນຌໄ າ່ໄ ຘາຓາຈນຸຈົ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄ຾຃ຈບບີ ຄ຺ ໄ຾ຖະໄ຾ບຌບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງໄ(aqueous solution) ແຈນໄ ົາງ,ໄຈທໄ ງຽນຈຌ຋ີໄ າຈ ຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ແຈ,ໄ ໄ ຘໃ ທຌຉທ຺ ຑາຖະຖາງຌບຌ຿ຑຖາຕໄ໇ (nonpolar solvent) ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຈີ ຽີ ບຽຖກັ ຉຕກິ ຉໃ າ່ ໄນົໄຌບໄ ງຽຆໃ ຌັ ໄກາກຍບຌຽຉຉາກຖ່ົ ທ຺ ໄ(CCl4) ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ີ ຄ຺ ຋ໃ ຈີ ຽີ ບຽຖກັ ຉຕກິ ຑຼຄໄ2.2ໄຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຓຌັ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຽກຈີ ກາຌຖະຖາງແຈ,ໄ ໄຽຑາະທໃ າຍໃ ່ຘາຓາຈຖທຓກຍັ ບບີ ຄ຺ ແຈບໄ ກີ ຈທໄ ງ,ໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຽທາ຺ໄ ແຈທໄ ໃ າ຋າຈຎະຘຓ຺ ບີ ບຄ຺ ຖະຖາງແຈຌໄ ບໄ ງນາົ ງໄນໄົ ຍໃ ່ຖະຖາງເຌຉທ຺ ຑາຖະຖາງຌບຌ຿ຑຖາຕ໇ r2 r2 I- r2 r2 Li+ »®ø 2. ¦½Á©¤¡¾-¥©ñ 켤¢º¤ººó ¤ö Li+ Áì½ IŒ- ª¾´¢Ó¦½ÀÎó Íõ ¸êò ¡ó ¾-¢º¤ Lande' ຍຈ຺ ຽຐກິ ນຈັ 1. ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຖທິ ບຘີ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຉໃແ່ ຎຌີໄ ໄAlBr3, BaO, Na2O, KBr and CaCl2 64

2. ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຖທິ ບຘິ ຘະ຾ຈຄຑຌັ ຋ະຽ຃ຓຖີ ະນທໃ າຄ຃ໃ ູຂບຄ຋າຈເຌ຾ຉໃ ຖະຂ່ຉໄ ໃ ແ່ ຎຌໄີໄ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ຍບກຆະຌຈິ ຂບຄຑຌັ ຋ະຽ຃ຓໄີ ຾ຖະຘູຈ຋າຄຽ຃ຓຈີ ທໄ ງ. ກ.ໄRb and Cl ຂ. H and Se ຃. B and Cl ຄ. Sr and O ຅. Fe and O ຘ. Ca and S 3. ຽຎຌັ ນງຄັ ຽກບກຌິ ຋ໃ ປີ ບໄ ຌຽຎໃ ບງ຅ໃ ຄຶ ຆກັ ຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຈໄ ກີ ທໃ າຽຓໃ ບຉບຌຽຎຌັ ຋າຈ຾ຂຄ? 4. ຏກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບີ ຄ຺ ຃ໃ ບຌຂາໄ ຄ຾ຂຄໄ຾ຉໃ ຾ຉກແຈຄໄ ໃາງໄງບໄ ຌຽນຈຏຌ຺ ເຈ,ໄ຅ໃ ຄ຺ ບະ຋ຍິ າງ? 5. ຅ໃ ຄ຺ ບະ຋ຍິ າງໄ຾ຖະໄງກ຺ ຉທ຺ ດໃ າຄຎະກບຍໄ(ຊາໄ ຓ)ີ ໄຂບຄ຃່າຉໃແ່ ຎຌີໄ Electron affinity, Ionization energy, Octet rule, Lattice energy, Madelung constant, Enthalpy of funmation 6. ຅ໃ ຄ຺ ຃າຈ຃ະຽຌ຿຃ຄຘາໄ ຄໄ ຾ຖະໄ ຽຖກ຿຃ບຈ່ ຽິ ຌຈຂບຄ຋າຈບບີ ຄ຺ ຉໃ ່ແຎຌີໄ ໄ ZnS, CsCl, KBr, CaF2, LiCl, KI 7. ຅ໃ ຄ຺ ຃ຈິ ແຖໃ ຑະຖຄັ ຄາຌ຿຃ຄຘາໄ ຄຏກຶ ຅າກຂ່ຓໄ ຌູ ຋ໃ ກີ າ່ ໜຈ຺ ເນໄ → → → → → ຍຈ຺ ຋ີ 6 ບາຆຈິ -ຍາຽຆີ I. ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຾ຖະ ຋າຈຖະຖາງຍາຽຆີ 1. ຎະຽຑຈຂບຄບາຆຈິ H  ບາຆຈິ ບຄ຺ ຃ະ຋າຈໝາງຽຊຄິ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຓ຅ີ ກຸ າກ຿ຍຆຌິ ( C O ) ນົື ຅ຆຸ ູຌຒທ຺ ຌກິ (- SO3H) ຽຎັຌ຅ຒຸ ຄັ ຆຌັ ຽຎັຌບາຆຈິ ຋ໃ ີດເໃູ ຌ຋າຓະຆາຈ ນົື ແຈ຅ໄ າກຘໃ ຄິ ຋ໃ ີຓຆີ ທີ ຈິ ຽຆໃ ັຌ: ບາຆຈິ ຒບກຓກິ (HCOOH), ບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ (CH3COOH), ບາຆຈິ ຾ຍຄ຿ຆຌກິ (C6H5COOH), ບາຆຈິ ຾ຍຄຆຌີ ຆຌັ ຿ຒຌກິ (C6H5SO3H) ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .  ບາຆຈິ ບະຌຄ຺ ຃ະ຋າຈ ໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຘໃ ິຄ຋ໃ ີຍໃ ຓຆີ ຈິ ຾ຍຄໃ ບບກແຈຽໄ ຎັຌ 2 ຎະຽຑຈ຃:ື  ບາຆຈິ ປ຿ີ ຈຕ (Hydro acid) ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະບໃ ຌື ຿ຈງຍໃ ຓ຋ີ າຈບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌຖທຓດຌໃູ າຽຆໃ ັຌ: HF, HCl, HBr, HI, HCN, H2S.  ບາຆຈິ ບກ຺ ຆີ ນົື ບາຆຈິ ບບກ຿ຆ (Oxy acid or Oxo acid ) ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງປ຿ີ ຈຕ ຾ຆຌ, ບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະຽຆໃ ັຌ: H2CO3, H2SO4, HNO3, H3PO4. 65

2. ຎະຽຑຈຂບຄຍາຽຆີ ຍາຽຆ຾ີ ຍຄໃ ບບກຽຎັຌ 2 ຎະຽຑຈຽຆໃ ັຌຈຼທກຌັ ຃ື  ຍາຽຆບີ ຄ຺ ຃ະ຋າຈໝາງຽຊຄິ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຓດີ ເໃູ ຌ຋າຓະຆາຈ ນົື ແຈ຅ໄ າກຘໃ ຄິ ຋ໃ ີຓຆີ ທີ ຈິ ແຈ຾ໄ ກ:ໃ ຋າຈ ຎະຘຓ຺ ບາຓຌິ ຽຆໃ ັຌ: CH3NH2, C6H5NH2, (CH3)2NH2 ຽຎັຌຉຌໄ຺ .  ຍາຽຆບີ ະຌຄ຺ ຃ະ຋າຈໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຘໃ ຄິ ຋ໃ ີຍໃ ຓຆີ ຈິ ຍາຽຆຑີ ທກຌແີໄ ຈ຾ໄ ກ:ໃ ຋າຈຎະຘຓ຺ ປຈີ ຕກ຺ ຆຈິ ຽຆໃ ັຌ: NaOH, KOH, Ca(OH)2 ຽຎັຌຉຌໄ຺ . 3. ຖກັ ຘະຌະ຋ໃທ຺ ແຎຂບຄ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຾ຖະ ຋າຈຖະຖາງຍາຽຆີ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຋າຈຖະຖາງຍາຽຆີ 1.ຎໃຼຌຘີຽ຅ງໄ ຖຈິ ຘະຓຈັ ຅າກຘຒີ ໄາຽຎັຌຘ຾ີ ຈຄ 1. ຎໃຼຌຘີຽ຅ງໄ ຖິຈຘະຓຈັ ຅າກຘ຾ີ ຈຄຽຎັຌ 2.ຍາຄຆະຌຈິ ຓຖີ ຈ຺ ຘຓໄ຺ , ຓຖີ ິຈກຈັ ຘີຒາໄ 3.ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິງາກຍັ ຿ຖນະຍາຄຆະຌຈິ ຽຆໃ ັຌ:Na, Mg 2. ຓຖີ ຈ຺ ຐາຈ ນົື ຂຓ຺ , ຖໃ ືຌຓ຃ື າໄ ງ຃ຘື ະຍູ Zn ຾ຖະ ບໃ ຌື ໂເນກໄ າຘ H2 3. ຘທໃ ຌເນງຍໃ ໃ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິງາກຍັ ຿ຖນະ຋ໃ ີ 4.ຽກຈີ ຎະຉິກຖິ ິງາກຍັ ຋າຈຖະຖາງຍາຽຆແີ ຈຽໄ ກບື ກຍັ ບຌຸ ນະຑຓູ ຎກ຺ ກະຉິ ຌາໄ 4. ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິງາກຍັ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ 5.ຽກຈີ ຎະຉິກຖິ ງິ າກຍັ ຽກບື ກາກ຿ຍຌຈັ ຽຆໃ ັຌ: CaCO3 ແຈຽໄ ກບື ກຍັ ຌາໄ ນົື ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌກາກ຿ຍຌຈັ ຽຆໃ ັຌ: NaHCO3 ແຈບໄ າງ 5. ຉຓໄ຺ ກຍັ ຋າຈຖະຖາງຽກບື ບາຓ຿ຓງກັ ຽຆໃ ັຌ: ກາກ຿ຍຌກິ (CO2). NH4Cl(aq)຅ະແຈກໄ າຘບາຓ຿ຓງກັ (NH3) 2HCl(aq) + CaCO3(S) CaCl2 + H2O + CO2 NaOH(aq) + NH4Cl(aq) NaCl(aq) + H2O(l) + NH3(g) 2HCl(aq) + NaHCO3(S) NaCl + H2O + CO2 6. ຍໃ ຆກັ ຌາແຒຒາໄ 66

6. ຍໃ ຆກັ ຌາແຒຒາໄ II. ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆີ 1) ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄບາຽຕຌບີ ຘຸ ເຌຎີ ຑຘ 2430 ຘະທຌັ ຽຉ ບຽກຈີ ບາຽຕຌບີ ຘຸ (Svante August Arrhenius) ຌກັ ຽ຃ຓຆີ າທຘະ ທຽີ ຈັຌແຈເໄ ນຌໄ ງິ າຓຂບຄບາຆຈິ -ຍາຽຆຈີ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ  º¾-§ò©-Áຓໃ ຌê- ¾©ê- -ì† ½ì¾¨-ªö¸Ã- ຌຌÕ- Á- ì¸É Á- ª¡-ª¸ö -À¯ñຌº- ó-ºö¤»- Âó ©ë-Á§ຌ + +  ®¾À- §ó-Á´Èê- ¾©ê- †ì- ½ì¾¨-ÃຌຌÕ- ÁìɸÁª¡ª¸ö Ã- ¹Éº- -óº¤ö ີຮ©ë¡ö -§©ò NaOH(aq) H2O Na+ + OH-(aq) ຂ຅ໄ າກຈັ : ຌງິ າຓຂບຄບາຆຈິ -ຍາຽຆຉີ າຓ຋ິຈຘະຈຂີ ບຄບາຽຕຌບີ ຘຸ ຓຂີ ຅ໄ າກຈັ ນົາງດາໃ ຄ຋ໃ ີຘາ຃ຌັ ແຈ຾ໄ ກ:ໃ ຋າຈ຋ໃ ີ຅ະຽຎັຌ຋ຄັ ບາຆຈິ -ຍາຽຆແີ ຈ຅ໄ ະຉບໄ ຄຖະຖາງເຌຌາໄ ແຈຽໄ ຋ໃ ຺າຌຌັໄ ຾ຉຓໃ ຋ີ າຈຽ຃ຓ຅ີ າຌທຌນົທຄນົາງ ຋ໃ ີຍໃ ຖະຖາງເຌຌາໄ , ຾ຉຖໃ ະຖາງເຌ຋າຈບໃ ຌື ຋ໃ ີຍໃ ຾ຓຌໃ ຌາໄ , ກໃຍໃ ຘາຓາຈຍບກແຈທໄ າໃ ຋າຈຌຌັໄ ຽຎັຌບາຆຈິ - ຍາຽຆ.ີ 2) ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຕີ ເຌຎີ ຑຘ 2466 ຿ງປຌັ ຽຌຘ ຌ຿ິ ຃ຽຖ຺າ ຍຕບຌຘະຽຉຈ (JN Bronsted) ຌກັ ຽ຃ຓຆີ າທຽຈຌ ຓາກ ຾ຖະ ຿຋ຓຘັ ຓຓາຉຌິ ຖາທຕີ (T.M.Lowry) ຌກັ ຽ຃ຓຆີ າທບຄັ ກຈິ ແຈຉໄ ຄັໄ ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆີ ຂບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຕ຃ີ :ື ບາຆຈິ ຾ຓຌໃ ຋າຈ຋ໃ ີຘາຓາຈເນ຿ໄ ຎຕຉຕຄ຺ H+ ຾ກ຋ໃ າຈບໃ ຌື ຍາຽຆ຾ີ ຓຌໃ ຋າຈ຋ີຘາຓາຈປຍັ ຿ຎຕຉຕຄ຺ H+ ຅າກ຋າຈບໃ ຌື . ຂຘໄ ຄັ ຽກຈ: 1. ຋າຈ຋ໃ ີຓ຿ີ ບກາຈຽຎັຌບາຆຈິ ຉາຓ຋ິຈຘະຈຌີ ແໄີ ຈ຾ໄ ກ:ໃ ຋າຈ຋ໃ ີຓປີ ຿ີ ຈຕ຾ຆຌຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ແຎ ຽຎັຌ H+ ແຈ຃ໄ :ື ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ີ H ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ ຋າຈ຋ໃ ີຓ຃ີ າໃ ຽບຽຖັກ຿຋ຕຽຌກາຉິທຉີ ຘີ ຄູ ນົື ຃ບໃ ຌ ຂາໄ ຄຘຄູ (ແຈ຾ໄ ກ຋ໃ າຈ຅ຸ 6, ຅ຸ 7 ຾ຖະ N) ຽຆໃ ັຌ: HF, HCl, HBr, HI, H2S, H2O, NH3, HNO3 ຉທ຺ ດາໃ ຄ຋າຈ຋ໃ ີຽຎັຌບາຆຈິ ຍໃ ແຈຽໄ ຆໃ ັຌ: CH4, NO3-, HPO32-. 2. ຋າຈ຋ໃ ີຓ຿ີ ບກາຈຽຎັຌຍາຽຆຉີ າຓ຋ິຈຘະຈຌີ ຾ີໄ ຓຌໃ : ຉບໄ ຄຓ຃ີ ຽູໃ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຈຼທຍໃ ຽຎັຌຍທກຽຆໃ ັຌ: H2O O NH3 N CN- C N - HH HH H ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຎະຉກິ ຖິ ິງາຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ - ຖາທຖີຽຆໃ ັຌ: 67

Ã¹É H+ HCl(aq) + H2O H3O+(aq) + Cl-(aq) º¾§©ò ®¾À§ó HCl ຽຎັຌບາຆຈິ H2O ຽຎັຌຍາຽຆີ ງບໄ ຌ HCl ເນ຿ໄ ຎຕຉຕຄ຺ (H+) ຾ກຌໃ າໄ . ຂ຅ໄ າກຈັ : ຽຊຄິ ຾ຓຌໃ ທາໃ ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຕ຅ີ ະກທາໄ ຄຂທາຄກທາໃ ຋ິຈຘະຈີ ບາຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄບາຽຕຌບີ ຘຸ ຾ຉຂໃ ຅ໄ າກຈັ ຃:ື ຋າຈ຋ໃ ີ຅ະຽຎັຌບາຆຈິ ແຈ຅ໄ ະຉບໄ ຄຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ີຘາຓາຈເນໄ ຿ຎຕຉຕຄ຺ (H+) ຾ກ຋ໃ າຈບໃ ືຌແຈໄ ຾ຖະ ຋າຈ຋ໃ ີຽຎັຌຍາຽຆ຅ີ ະຉບໄ ຄປຍັ (H+) ຅າກ຋າຈບໃ ືຌ ຘທໃ ຌ຋າຈ ຋ໃ ີຍໃ ຘາຓາຈເນໄ ນົື ປຍັ ຿ຎຕຉຕຄ຺ (H+) ຅າກ຋າຈບໃ ຌື ຍໃ ຘາຓາຈຍບກແຈທໄ າໃ ຽຎັຌບາຆຈິ ນົື ຍາຽຆີ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຅ໃຄຶ ຓຏີ ຘໄູ ະຽໜີ຋ິຈຘະຈກີ ຼໃ ທກຍັ ບາຆຈິ -ຍາຽຆເີ ໝຽໃ ຑໃ ືບເນກໄ ທຓຽບ຺າ຋າຈ຅າຑທກຌຌໄີ າ ຘະຽໜີ຿ຈງ ຋າໃ ຌຖິທບຘິ . 3) ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄຖິທບຘິ ເຌຎີ ຑຘ 2466 ຖທິ ບິຘ (Gilbert Newton Lewis) ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຆາທບາຽຓຕກິ າແຈຘໄ ະຽໜີ ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ຌືໄ ຓາເໝ຿ໃ ຈງເນ຃ໄ າຌງິ າຓບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆຈີ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຋າຈ຋ໃ ີ຅ຈັ ທາໃ ຽຎັຌບາຆຈິ ຖທິ ບີຘ (Lewis) ຓກັ ຅ະຎະກບຍຈທໄ ງບາ຿ຉຓ຋ໃ ີຂາຈຽບຽຖັກກຉຕຄ຺ ນົື ຽຎັຌບາ຿ຉຓ຋ໃ ີຓທີ າຽຖຌຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຍໃ ຃ຍ຺ ຾ຎຈ ນົື ຓບີ ຍິ຋ທາໃ ຄ ຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈປຍັ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ແຈ,ໄ ຘທໃ ຌ ຋າຈ຋ໃ ີ຅ຈັ ທາໃ ຽຎັຌຍາຽຆຖີ ທິ ບີຘ (Lewis) ຅ະຎະກບຍຈທໄ ງບາ຿ຉຓ຋ໃ ີຓຽີ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຃຋ູໃ ໃ ີຍໃ ແຈຘໄ າໄ ຄຑຌັ ຋ະ ຂບຄບາ຿ຉຓຌ຿ີ ຉຕ຾ຆຌ, ບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ ນົື ກຽົ ຎັຌຉຌ຺ໄ . ບາຆຈິ ຾ຓຌໃ ຋າຈ຋ໃ ີຘາຓາຈປຍັ ຽຖັກຉຕຄ຺ ຃ແູໃ ຈເໄ ຌກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿ກທາຖຄັ . ຍາຽຆ຾ີ ຓຌໃ ຋າຈ຋ໃ ີຘາຓາຈເນຽໄ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຃ແູໃ ຈເໄ ຌກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿ກທາຖຄັ . ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ກ. H+ HNH H H+ + N H H H º¾§ò© ®¾À§ó ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌີໄ H+ ຽຎັຌບາຆຈິ ຘທໃ ຌ NH3 ຽຎັຌຍາຽຆງີ ບໄ ຌ H+ ປຍັ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຃຅ູໃ າກ NH3 ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿ກທາຖຄັ ຆະຌຈິ ຿຃ບຈຽິ ຌຈ຿ກທາຖຄັ ຖະນທາໃ ຄ຋າຈ຋ຄັ ຘບຄ. ຂ. ຃.ໄ ບາຓ຿ຓຽຌງ຿ຍຕບຌຉຕຒີ ູົບຖ່ ທ຺ 68

ຄ. ຅. ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂ ຾ຖະ ຃ H+ ຾ຖະ BF3 ຽຎັຌບາຆຈິ ຖທິ ບຘີ ງບໄ ຌບບີ ຄ຺ H+ ຾ຖະ ບາ຿ຉຓ B ປຍັ ຃ຽູໃ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຅າກຍາຽຆຖີ ທິ ບຘີ OH- ຾ຖະ NH3 ຉາຓຖາຖຍັ . ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຄ HCl ຽຎັຌບາຆຈິ ຖທິ ບຘີ ງບໄ ຌນົຄັ ຅າກ Cl- ນົຸຈຼ ບບກແຎ຾ຖທໄ ແຈໄ H+ ຽຆໃ ຄິ ຅ະປຍັ ຃ຽູໃ ບ ຽຖັກຉຕຄ຺ ຅າກບາ຿ຉຓ N ຂບຄ NH3 (NH3 ຅ໃຄຶ ຽຎັຌຍາຽຆຖີ ິທບີຘ) ຘທໃ ຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຄ SO3 ຽຎັຌບາຆຈິ ຖທິ ບຘີ ຅ະປຍັ ຃ຽູໃ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຅າກ O2- ແຈໄ ຋ິຈຘະຈບີ າຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄຖິທບີຘຘາຓາຈຌາຓາເຆກໄ ຍັ ຋າຈຉາໃ ຄໂ ຽຑໃ ີຓຂຌືໄ ຅າກ຋ິຈຘະຈບີ າ ຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຕນີ ົາງ຾ຉກໃ າຌ຋ໃ ີ຅ະຑິ຅າຖະຌາທາໃ ຋າຈເຈຽຎັຌບາຆຈິ ນົື ຍາຽຆີ ຉາຓ຋ິຈຘະຈຌີ ຅ໄີ ະຉບໄ ຄປ຿ູໄ ຃ຄຘາໄ ຄ຋າຄຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ໂຌາ, ຘາຖຍັ ກາຌຘກຶ ຘາເຌຖະຈຍັ ຌີໄ ຅ໃຄຶ ຍໃ ຘະຈທກ ນົື ຃ບໃ ຌຂາໄ ຄນງຄຸໄ ງາກ. ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆີ ຉາຓຌງິ າຓຂບຄບາຽຕຌຘັ ຾ຖະ ຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຖີ ກ) ຉາຓຌງິ າຓຂບຄບາຽຕຌຘັ ບາຆຈິ ຾ປຄ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຽຓໃບື ຖະຖາງເຌຌາໄ ຾ຖທໄ ຾ຉກຉທ຺ ແຈຈໄ ີ ເນໄ H+ ນົາງ, ຘທໃ ຌບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຽຓໃບື ຖະຖາງເຌຌາໄ ຾ຖທໄ ຾ຉກຉທ຺ ແຈຈໄ ເີ ນໄ OH- ນົາງ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຓຌໃ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ຾ຖທໄ ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ OH- ຌບໄ ງ. ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄບາຆຈິ ຾ປຄ ຉທ຺ ດໃ າຄ ໄບາຆຈິ ບໃ ບຌ HCl (hydrochlorice acid) CH3COOH (acetic acid) HBr (hydrobromic acid) HCOOH (formic acid) HClO4 (perchloric acid) H2CO3 (carbonic acid) HNO3 (nitric acid) H2S (hydrosulfuric acid) H2SO4 (sulfuric acid) HF (hydrofluoric acid) ຉທ຺ ດໃ າຄຍາຽຆ຾ີ ປຄ HCN (hydrocyanic acid) HNO2 (nitrous acid) NaOH (sodium hydroxide) H3PO4 (phosphoric acid) KOH (potassium hydroxide) Ba(OH)2 (barium hydroxide) 69

ຉທ຺ ດໃ າຄຍາຽຆບີ ໃ ບຌ N2H4 (hydrazine) NH3 (ammonium) NH2OH (hydroxylamine) CH3NH2 (methylamine) C6H5NH2 (aniline) (CH3)2NH2 (diethyl amine) ຂ) ຉາຓຌງິ າຓຂບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຕີ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆຂີ ຌືໄ ກຍັ ຃ທາຓ ຘາຓາຈ຋ໃ ີເນໄ ນົື ປຍັ H+ ບາຆຈິ ຾ປຄ ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H+ ແຈຈໄ ,ີ ຘທໃ ຌ ຍາຽຆ຾ີ ປຄ ຾ຓຌໃ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີແຈປໄ ຍັ H+ ແຈຈໄ ີ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ບູໃ າຆຈິ ຍາຽຆີ 2 ຃ູໃ ຽຆໃ ຄິ ດເໃູ ຌກາຌຈຌຸໃ ຈຼໃ ຄຽຆໃ ຄິ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ . ຉາຓຌງິ າຓຂບຄຍຕບຌຘະຽຉຈ-ຖາທຕີ ຽຓໃບື ບາຆຈິ ເນໄ H+ ແຎ຾ຖທໄ ຅ະຽນົືບ຃ຍູໃ າຽຆຂີ ບຄບາ ຆຈິ , ບາຆຈິ ບບໃ ຌງບໄ ຌເນໄ H+ ແຈຄໄ າໃ ງ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຃ຍູໃ າຽຆຂີ ບຄບາຆຈິ ຾ປຄ຅ໃຄຶ ປຍັ H+ ແຈງໄ າກ ຽຆໃ ຄິ ໝາງ ຃ທາຓທາໃ ຃ຍູໃ າຽຆຂີ ບຄບາຆຈິ ຾ປຄ຅ຈັ ຽຎັຌຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຅ໃຄຶ ຖາຈຍັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆແີ ຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ III.຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄ ຾ຖະ ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາບບໃ ຌ ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄ (Strong electrolyte) ໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ຾ຖທໄ ຘາຓາຈ ຌາແຒຒາໄ ແຈຈໄ ີ ນົື ໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋ໃ ີຖະຖາງ຾ຖທໄ ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບີບຄ຺ ແຈຈໄ .ີ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈ຋ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ແຈຈໄ ີ ນົື ຍໃ ຈຂີ ຌືໄ ດກໃູ ຍັ ຅າຌທຌບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຌຌັໄ , ຊາໄ ເຌ ຋າຈຖະຖາງຓ຅ີ າຌທຌບີບຄ຺ ນົາງກໃ຅ະຌາແຒຒໄາແຈຈໄ ,ີ ຾ຉຊໃ າໄ ຋າຈຖະຖາງຓບີ ບີ ຄ຺ ຌບໄ ງກໃ຅ະຌາແຒຒໄາ ແຈຈໄ ,ີ ຽຓໃບື ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄຖະຖາງເຌຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ເນບໄ ີບຄ຺ ຅າຌທຌນົາງເຌ຋າຈຖະຖາງ. ຾ຉຊໃ າໄ ຋າຈຖະຖາງຓບີ ບີ ຄ຺ ຌບໄ ງກໃ຅ະຍໃ ຘາຓາຈຌາແຒຒໄາແຈຈໄ ,ີ ຋າຈ຋ໃ ີຽຎັຌ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄຓີ ຋ຄັ ບາຆຈິ -ຍາຽຆີ ຾ຖະ ຽກບື ຽຆໃ ັຌ: ບາຆຈິ ກປົ ຈີ ຕກິ HCl, ຌາຉຕປີ ຈີ ຕກ຺ ຆຈິ NaOH, ຌາຉຕກີ ຕົ ທ຺ 70

NaCl ເຌກາຌຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຽຓໃບື ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄຖະຖາງເຌຌາໄ ຅ະເຆຖໄ ກູ ຘບຌ຋າຄຈຼທ ງບໄ ຌຊທື າໃ ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ແຈຘໄ ຓ຺ ຍຌູ , ກຖະຌກີ າຌຖະຖາງຌາໄ ຂບຄ HCl, NaOH ຾ຖະ NaCl ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌ຾຋ຌກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ HCl(aq) + H2O H3O+(aq) + Cl-(aq) NaOH(aq) Na+(aq) + OH-(aq) NaCl(s) Na+ + Cl-(aq) 3.1. ຿຃ຄຘາໄ ຄ຿ຓຽຖກຌຸ ກຍັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆີ ຽປ຺າບາຈຘາຓາຈຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆີ ຿ຈງກາຌ຅ຈັ ບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆີ ບບກຽຎັຌກຓຸໃ ໂຉາຓຆະຌຈິ ຾ຖະ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຂບຄບາ຿ຉຓເຌ຿ຓຽຖກຌຸ ຽຆໃ ັຌ: ບາຆຈິ ກໃ຅ະ຾ຍຄໃ ບບກ ຽຎັຌບາຆຈິ ປ຿ີ ຈຕ ຾ຖະ ບາຆຈິ ບກ຺ ຆ,ີ ຊາໄ ຽຎັຌຍາຽຆກີ ໃ຅ະ຅ຈັ ຽຎັຌຑທກ຋ໃ ີດເໃູ ຌປຍູ ຿ຓຽຖກຌຸ ນົື ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຎັຌຉຌໄ຺ ຾ຖທໄ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆເີ ຌ຾ຉຖໃ ະກຓຸໃ ຿ຈງຽຍໃ ິຄ຅າກ຿຃ຄຘາໄ ຄ ຿ຓຽຖກຌຸ . 3.1.1. ກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ເຌກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຅ະ຾ຍຄໃ ບບກຽຎັຌ 2 ກຓຸໃ ຃:ື ກຓຸໃ ບາຆຈິ ປ຿ີ ຈຕ ຾ຖະ ກຓຸໃ ບາຆຈິ ບກ຺ ຆ.ີ ກ. ບາຆຈິ ປ຿ີ ຈຕ (hydro acid) ຽຎັຌບາຆຈິ ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງບາ຿ຉຓປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ ຾ຖະ ບາ຿ຉຓຂບຄ ຿ຖນະບໃ ືຌບີກ 1 ຆະຌຈິ ຓຘີ ຈູ ຽຎັຌ HmX ຽຓໃບື X ຾ຓຌໃ ບາ຿ຉຓຂບຄບະ຿ຖນະ. ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄບາຆຈິ ປີ ຿ຈຕແຈ຾ໄ ກຽໃ ຆໃ ັຌ: HCl, H2S ຘຈູ ຿຃ຄຘາໄ ຄຖະນທາໃ ຄບາ຿ຉຓ H ຾ຖະ X ຽຎັຌ H-X ຊາໄ H+ ນົຈຼຸ ຄາໃ ງ ບາຆຈິ ຌຌັໄ ຅ຈັ ທາໃ ຽຎັຌບາຆຈິ ຾ປຄ. ເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HX ຅ະຽຑໃ ີຓຂຌືໄ ຽຓໃບື ບາ຿ຉຓ X ຓ຃ີ າໃ ຽບຽຖັກ ຿ຉຕຽຌກາຉີທຉີ ຽີ ຑໃ ີຓຂຌືໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈ຋ໃ ີຓຽີ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຽຌກາຉີທຉີ ຘີ ຄູ ຅ະຈຄຶ ຈຈູ ຃ຽູໃ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຋ໃ ີຘາໄ ຄ ຑຌັ ຋ະກຍັ ບາ຿ຉຓ H ແຈນໄ ົາງຂຌໄື ຽປັຈເນໄ H+ ນົຸຼຈ຅າກ຿ຓຽຖກຌຸ HX ແຈຄໄ າໃ ງຂຌືໄ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ແຈຏໄ ຌ຺ ຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຽຓໃບື ບະ຿ຖນະດເໃູ ຌປບຍທຼຌ຋ໃ ີ 2 ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ NH3 < H2O < HF ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉີທຉີ ີ N < O < F ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຽຓໃບື ບະ຿ຖນະດເໃູ ຌປບຍທຼຌ຋ໃ ີ 2 ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ SiH4 < PH3 < H2S < HCl ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ີ Si < P < S < Cl ເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HX ຅ະຽຑໃ ີຓຂຌືໄ ຽຓໃບື ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຖະນທາໃ ຄບາ຿ຉຓປີ ຿ຈຕ຾ຆຌ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ (X) ຓ຃ີ າໃ ນົຸຈຼ ຖຄ຺ ງບໄ ຌຽຓໃບື ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງ຅ະຽປັຈເນປໄ ຿ີ ຈຕ ຾ຆຌນົຈຸຼ ຽຎັຌ H+ ແຈຄໄ າໃ ງ. ເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຂະໜາຈບາ຿ຉຓ຅ະເນງຂໃ ຌືໄ ຅າກຽ຋ິຄຖຄ຺ ຖຓຸໃ ຂບຄຉາຉະຖາຄ ຋າຈ ຽປັຈເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຖະນທາໃ ຄບາ຿ຉຓ H ກຍັ ບາ຿ຉຓ X ຓ຃ີ າໃ ນົຈຼຸ ຖຄ຺ ຉາຓຂະໜາຈຂບຄບາ ຿ຉຓຂບຄ X ຽຑໃ ີຓຂຌໄື . ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ ຅ະຽຑໃ ີຓຂຌໄື ຅າກຽ຋ິຄຖຄ຺ ຖຓໃຸ ຂບຄ 71

ຉາຉະຖາຄ຋າຈ ຘາຓາຈຖຼຄຖາຈຍັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຽຓໃບື ຿ຖນະດເໃູ ຌ຅ຸ VIA ຾ຖະ VIIA ແຈໄ ຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ H2O < H2S < H2Se < H2Te ຅ຸ VIA ຃ທາຓ຾ຂຄ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະ H2O > H2S > H2Se > H2Te ຂະໜາຈບາ຿ຉຓ (຋າຈ X) O < S < Se < Te ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HF < HCl < HBr < HI ຅ຸ VIA ຃ທາຓ຾ຂຄ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະ HF > HCl > HBr > HI ຂະໜາຈບາ຿ຉຓ (຋າຈ X) F < Cl < Br < I ຂ. ບາຆຈິ ບກ຺ ຆີ (oxy acid) ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ 3 ຆະຌຈິ ຃:ື ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ, ບກ຺ ຆີ ຾ຆຌ ຾ຖະ ຋າຈບໃ ຌື ບກີ 1 ຆະຌຈິ ຽຆໃ ຄິ ຽປັຈໜາໄ ຋ໃ ີຽຎັຌບາ຿ຉຓກາຄ Z ຓຘີ ຈູ ຋ໃທ຺ ແຎຽຎັຌ HmZOn. ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄບາຆຈິ ບກ຺ ຆແີ ຈ຾ໄ ກ:ໃ HNO3, H2SO4 ຿ຈງ຿຃ຄຘາໄ ຄຖະນທາໃ ຄບາ຿ຉຓ H, O ຾ຖະ S ຽຎັຌ H-O-S. a. ຘາຖຍັ ບາຆຈິ ບກ຺ ຆ຋ີ ໃ ີຓ຅ີ າຌທຌບາ຿ຉຓ H ຾ຖະ O ຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຾ຉບໃ າ຿ຉຓກາຄ Z ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ີ ຾ຉກຉາໃ ຄກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຅ະຽຑໃ ີຓຉາຓ຃າໃ ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉີທຉີ ີຂບຄບາ຿ຉຓກາຄ ງບໄ ຌ ຽຓໃບື ບາ຿ຉຓກາຄຓ຃ີ າໃ ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ຘີ ຄູ ຅ໃຄຶ ຈຄຶ ຈຈູ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຽຂໄ຺ານາຉທ຺ ຽບຄແຈນໄ ົາງ, ຽປັຈ ເນໄ H+ ນົຼຸຈແຈຄໄ າໃ ງ.  ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓ຅ີ າຌທຌບາ຿ຉຓ H ຾ຖະ O ດາໃ ຄຖະ 1 ບາ຿ຉຓຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HOI < HOBr < HOCl ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ີ I < Br < Cl  ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓ຅ີ າຌທຌບາ຿ຉຓ O 2 ບາ຿ຉຓ ຾ຖະ H 1 ບາ຿ຉຓຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ HIO2 < HBrO2 < HClO2 ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ີ I < Br < Cl  ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓ຅ີ າຌທຌບາ຿ຉຓ O 4 ບາ຿ຉຓ ຾ຖະ H 2 ບາ຿ຉຓຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ H2TeO4 < H2SeO4 < H2SO4 ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉີທຉີ ີ Te < Se < S  ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓ຅ີ າຌທຌບາ຿ຉຓ O 4 ບາ຿ຉຓ ຾ຖະ H 3 ບາ຿ຉຓຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ H3SbO4 < H3AsO4 < H3PO4 ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉີທຉີ ີ Sb < As < P ບະ຋ິຍາງຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຋ໃ ີຓບີ າ຿ຉຓກາຄຉາໃ ຄກຌັ ຾ຉບໃ າ຿ຉຓ຅າຌທຌບກ຺ ຆີ ຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຿ຈງຽຍໃ ຄິ ຅າກຖທິ ບຘີ ແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄ HIO2, HBrO2 ຾ຖະ HClO2 72

HIO2 HBrO2 HClO2 ຑິ຅າຖະຌາບາຆຈິ HClO2 ບາ຿ຉຓກາຄ Cl ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ີ າໃ ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ຘີ ຄູ ຅ະຈຄຶ ຈຈູ ຽບ ຽຖັກຉຕຄ຺ ຅າກບາ຿ຉຓ O* (຋ີຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ບາ຿ຉຓ H) ຽປັຈເນບໄ າ຿ຉຓ O* ຂາຈຽບຽຖັກຉຕຄ຺ , ບາ ຿ຉຓ O* ຓ຃ີ ທາຓຘາຓາຈຈຄຶ ຈຈູ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ແຈຈໄ ດີ ຾ໃູ ຖທໄ ຅ະຈຄຶ ຈຈູ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຋ໃ ີຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ບາ ຿ຉຓ H ຽປັຈເນບໄ າ຿ຉຓ H ນົຈຸຼ ບບກຽຎັຌ H+ ຽຓໃບື ບາ຿ຉຓ Cl ຓ຃ີ າໃ ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉີທຉີ ຘີ ຄູ ກທາໃ ບາ຿ຉຓ Br ຾ຖະ I (ຉາຓຖາຈຍັ ) ຅ໃຄຶ ຽປັຈເນໄ H+ ນົຼຸຈບບກ຅າກບາຆຈິ HClO2 ຄາໃ ງກທາໃ HBrO2 ຾ຖະ HIO2 (ຉາຓຖາຈຍັ ) ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຅ໃຄຶ ຽຎັຌຈຄໃ ັ ຌີໄ HIO2 < HBrO2 < HClO2 b. ຘາຖຍັ ບາຆຈິ ບກ຺ ຆ຋ີ ໃ ີຓບີ າ຿ຉຓກາຄຽຎັຌບາ຿ຉຓຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຾ຖະ ຓ຅ີ າຌທຌ H ຽ຋ໃ ຺າ ກຌັ , ຾ຉ຅ໃ າຌທຌບາ຿ຉຓບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌບບໄ ຓປບຍບາ຿ຉຓກາຄຍໃ ຽ຋ໃ ຺າກຌັ , ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຅ະຽຑໃ ີຓຂຌໄື ຉາຓຽຖກບກ຺ ຆຈີ າຆຄ຺ ຂບຄບາ຿ຉຓກາຄ຋ໃ ີຽຑໃ ີຓຂຌໄື ນົື ຽຑໃ ີຓຉາຓ຅າຌທຌບາ຿ຉຓບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌບບໄ ຓບາ຿ຉຓກາຄ ຉທ຺ ດາໃ ຄຽຆໃ ັຌ: ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຋ໃ ີຓີ S ຽຎັຌ ບາ຿ຉຓກາຄ຃ກື ຌັ . ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HCl+O < HCl3+O2 < HCl5+O3 < HCl7+O4 ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓີ Cl ຽຎັຌບາ຿ຉຓກາຄ຃ກື ຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HBr+O < HBr3+O2 < HBr5+O3 < HBr7+O4 ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓີ Br ຽຎັຌບາ຿ຉຓກາຄ຃ກື ຌັ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HI+O < HI3+O2 < HI5+O3 < HI7+O4 ບາຆຈິ ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຓີ I ຽຎັຌບາ຿ຉຓກາຄ຃ກື ຌັ ບະ຋ິຍາງຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ HCl+O, HCl3+O2, HCl5+O3, HCl7+O4 ຽຆໃ ຄິ ຓບີ າ຿ຉຓກາຄຽຎັຌບາ຿ຉຓຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຾ຉຓໃ ຅ີ າຌທຌບາ຿ຉຓ O ຉາໃ ຄກຌັ ຿ຈງຑິ຅າຖະຌາ຅າກ ຘຈູ ຿຃ຄຘາໄ ຄຖິທບີຘ. HCl3+O2 HCl5+O3 HCl7+O4 HCl+O HClO4 ຽຎັຌບາຆຈິ ຾ປຄ຋ໃ ີຘຈຸ ຌຌັໄ ຾ຓຌໃ H (ຽຆໃ ຄິ ຉໃ ດກໃູ ຍັ ບາ຿ຉຓ O*) ຅ະນົຸຼຈຄາໃ ງ຋ໃ ີຘຈຸ ຉໃ ແຎຌີໄ ຽຎັຌຽນຈຏຌ຺ ຋ໃ ີ຅ະບະ຋ິຍາງທາໃ ງບໄ ຌນງຄັ H ຋ໃ ີຉໃ ດກໃູ ຍັ ບາ຿ຉຓ O* ຅ໃຄຶ ນົຼຈຸ ຄາໃ ງ ນົື ງາກ. ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບາ຿ຉຓບກ຺ ຆຓີ ຃ີ າໃ ຽບຽຖັກ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ຘີ ຄູ , ບາ຿ຉຓບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌ຋ໃ ີດບໃູ ບໄ ຓປບຍບາ ຿ຉຓກາຄ (ຍໃ ຖທຓບາ຿ຉຓ O* ຋ໃ ີຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ບາ຿ຉຓປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ) ຅ໃຄຶ ຈຄຶ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຅າກບາ຿ຉຓ ກາຄ Cl ຽປັຈເນບໄ າ຿ຉຓກາຄກຂົ າຈຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ບາ຿ຉຓກົ ຅ໃຄຶ ຈຄຶ ຽບຽຖັກຉຕຄ຺ ຅າກບາ຿ຉຓ O* (຋ໃ ີ 73

ຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ບາ຿ຉຓປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌ) ຾ຖະ ເຌ຋ີຘຈຸ ບາ຿ຉຓ O* ຅ະຈຄື ຃ຽູໃ ບຽຖັກຉຕຄ຺ ຋ໃ ີຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ ກຍັ ບາ຿ຉຓປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌຽປັຈເນບໄ ີບຄ຺ ປ຿ີ ຈຕ຾ຆຌນົຼຸຈບບກຓາ຅າກ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ , ຊາໄ ຓ຅ີ າຌທຌ ບາ຿ຉຓບກ຺ ຆ຾ີ ຆຌບບໄ ຓປບຍບາ຿ຉຓກາຄນົາງຽ຋ໃ ຺າບາຆຈິ ຌຌັໄ ຅ະເນບໄ ີບຄ຺ ປ຿ີ ຈຕແຈຄໄ າໃ ງຂຌໄື ຅ໃຄຶ ຽຎັຌບາ ຆຈິ ຾ປຄ, ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຅ໃຄຶ ຽຎັຌ຃:ື HClO < HClO2 < HClO3 < HClO4 3.1.2. ກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ ເຌກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ ຅ະຉບໄ ຄຎຼຍ຋ຼຍເຌກຓຸໃ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຓ຃ີ ທາຓ຃າໄ ງ຃ກື ຌັ ຽຆໃ ັຌ: ດເໃູ ຌປຍູ ຾ຍຍ຿ຓຽຖກຌຸ ນົື ດເໃູ ຌປຍູ ຾ຍຍບີບຄ຺ ຃ກື ຌັ ຾ຖທໄ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆເີ ຌ຾ຉຖໃ ະ ກຓຸໃ . a)ຑິ຅າຖະຌາ຅າກ຃ບູໃ າຆຈິ -ຍາຽຆີ ຾ຓຌໃ ຃ຂູໃ ບຄຍາຽຆ຾ີ ປຄ, ຅ະຽຎັຌຍາຽຆຂີ ບຄບາຆຈິ ຾ປຄ, ຅ະ ຽຎັຌຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຖະ ຃ຍູໃ າຽຆຂີ ບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຅ະຽຎັຌຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຽຆໃ ັຌ: ຃ບູໃ າຆຈິ -ຍາຽຆີ ຆຈຸ ຋ໃ ີ 1 ຃ບູໃ າຆຈິ ຃ຍູໃ າຽຆີ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆິຈ ຃ໃ ບູ າຆຈິ ຃ໃ ຍູ າຽຆີ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ HBr ຽຎຌັ ບາຆຈິ ຋ໃ ຾ີ ປຄກທໃ າໄHF HF F- Br- ຽຎຌັ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ບີ ໃ ບຌກທໃ າໄF- HCl Cl- ນົໄHF ຽຎຌັ ບາຆຈິ ຋ໃ ບີ ໃ ບຌກທໃ າໄHBr HBr Br- F- ຽຎຌັ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ຾ີ ປຄກທໃ າໄBr- ຃ບູໃ າຆຈິ -ຍາຽຆີ ຆຈຸ ຋ໃ ີ 2 ຃ບູໃ າຆຈິ ຃ຍູໃ າຽຆີ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆິຈ ຃ໃ ູບາຆຈິ ຃ໃ ຍູ າຽຆີ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆີ H3PO4 ຽຎຌັ ບາຆຈິ ຋ໃ ຾ີ ປຄກທໃ າໄH3SbO4 H3SbO4 H2SbO4- H2PO4-ຽຎຌັ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ບີ ໃ ບຌກທໃ າໄH2SbO4- H3AsO4 H3AsO4- ນໄົ H3AsO4 ຽຎຌັ ບາຆຈິ ຋ໃ ບີ ໃ ບຌກທໃ າໄH3PO4 H3PO4 H2PO4- H2SbO4- ຽຎຌັ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ຾ີ ປຄກທໃ າໄH2PO4- b)ຑິ຅າຖະຌາ຅າກ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅,ຸ ຽທຖາຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຓຎີ ະ຅ຖຸ ຍ຺ ເນຽໄ ຍໃ ຄິ ຋ໃ ີ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ຖຸ ຍ຺ ຂບຄຍາຽຆຌີ ຌັໄ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຓ຃ີ ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ຖຸ ຍ຺ ນົາງ຅ະຽຎັຌຍາຽຆ຋ີ ໃ ີ຾ປຄກທາໃ . ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ຖຸ ຍ຺ ຅າຌທຌຎະ຅ຖຸ ຍ຺ ຖຈັ ຘະໝີບບີ ຄ຺ ຽຆໃ ັຌ: ກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆຉີ ໃ ແຎຌ:ີໄ A. ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆຖີ ະນທາໃ ຄ O2-, ຾ຖະ S2- (ບາ຿ຉຓ O ຾ຖະ S ດເໃູ ຌ຅ຈຸ ຼທ ກຌັ ) ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄO2- < S2- ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ໄຸ O2- > S72-4 ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆໄີ O2- > S2-

B. ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆຖີ ະນທາໃ ຄ N3-, O2- ຾ຖະ F2- (ບາ຿ຉຓ N, O, F ດເໃູ ຌປບຍ ທຼຌຈຼທກຌັ )  ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄN, O, F ຉໃ າຄກຌັ ຍໃ ່ນົາງດໃ ູເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ  ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ໄຸ N3- > O2- > F-  ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆໄີ N3- > O2- > F- C. ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆຖີ ະນທາໃ ຄ N3-, NH2- ຾ຖະ NH2- ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄບບີ ຄ຺ ໄN3- < NH2- < NH2- ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ໄຸ N3- > NH2- > NH2- ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆໄີ N3- > NH2- > NH2- ຘາຖຍັ ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຓ຃ີ ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຎະ຅ຖຸ ຍ຺ ຽ຋ໃ ຺າໂກຌັ , ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງບາ຿ຉຓ຋ໃ ີຓຽີ ບ ຽຖັກຉຕຄ຺ ຽຌກາຉທີ ຉີ ຘີ ຄູ ຅ະຽຎັຌຍາຽຆ຋ີ ໃ ີບບໃ ຌກທາໃ ຽຆໃ ັຌ: ຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຍາຽຆີ NH2-, OH- ຾ຖະ F- ຊາໄ ຖຈັ ຘະໝຂີ ບຄໄNH2-, OH- ຾ຖະ F- ຽ຋ໃ າ຺ ໂກຌັ ,ໄ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຎະ຅ຸ ຖຍ຺ ຂບຄໄNH2-, OH- ຾ຖະ F-ໄຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ໂກຌັ ຾ຉໃ ຽບຽຖກັ ຿ຉຕຽຌກາຉທີ ຉີ ໄີ N < O < F ຾ຖະໄ຃ທາຓ຾ປຄຍາຽຆໄີ ໄNH2- > OH- > F- ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາບບໃ ຌ (Weak electrolyte) ໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋າຈ຋ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ຾ຖທໄ ແຈໄ ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຌາແຒຒາໄ ຍໃ ແຈຈໄ ີ ນົື ໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋ໃ ີຖະຖາງຌາໄ ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ຾ຖທໄ ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບີ ບຄ຺ ແຈຌໄ ບໄ ງ. ຋າຈຑທກຌຽີໄ ຓໃບື ຖະຖາງຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ເນບໄ ີບຄ຺ ຅າຌທຌຌບໄ ງເຌ຋າຈຖະຖາງ ຘທໃ ຌເນງໃ ຃ຄ຺ ດເໃູ ຌປຍູ ຿ຓຽຖກຌູ ຅ໃຄຶ ຽປັຈເນ຋ໄ າຈຖະຖາງຂບຄ຋າຈ຋ໃ ີຌາແຒຒາໄ ແຈຍໄ ໃ ຈຽີ ຆໃ ັຌ: ບາຓ຿ຓງກັ NH3, ບາຆຈິ ບາຽຆຉິກ CH3COOH ຋າຈຖະຖາງຂບຄ NH3 ຾ຖະ CH3COOH ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ແຈໄ ຌບໄ ງ. ຘທໃ ຌເນງດໃ ເໃູ ຌປຍູ ປາໃ ຄຂບຄ຿ຓຽຖກຌູ , ກາຌຌາແຒຒາໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ຋ຄັ ຘບຄຆະຌຈິ ຌ຅ໄີ ໃຄຶ ຍໃ ຈີ ຾ຖະ ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຽຓໃບື ຋າຈຑທກຌຖໄີ ະຖາງຌາໄ ຽຎັຌກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ີຎໄີຌກຍັ ແຈຂໄ ຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຾຋ຌກາຌ ຎໃຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ີຎໄີຌກຍັ . NH3(aq) + H2O(l) NH4+ + OH-(aq) CH3COOH (aq) + H2O(aq) H3O+ + CH3COO-(aq) ເຌກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌາແຒຒໄາຂບຄ຋າຈຖະຖາງທຽິ ຃າະແຒຒາໄ ນົາງໂຆະຌຈິ ຽປັຈເນແໄ ຈຂໄ ຓໄ ຌູ ຋ໃ ີຑ຅ະ ຘະນົຼຍຸ ແຈທໄ າໃ ຽກບື ຘທໃ ຌນົາງ຋ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ຅ະຽຎັຌ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄ, ຘທໃ ຌບາຆຈິ ນົື ຍາຽຆີ ບາຈຽຎັຌ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄ ນົື ບບໃ ຌກໃແຈ.ໄ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຽຎັຌ຋າຈທຽິ ຃າແຒໄຒາ຾ປຄຽບຌໄີ ທາໃ : ບາຆຈິ 75

຾ປຄ, ຘທໃ ຌຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຽຎັຌ຋າຈທຽິ ຃າະແຒຒໄາ຾ປຄຽບີໄຌທາໃ : ຍາຽຆ຾ີ ປຄ, ຽຆໃ ັຌຈຼທກຌັ ຌຌັໄ ບາຆຈິ ນົື ຍາ ຽຆ຋ີ ໃ ີຽຎັຌແຒຒາໄ ບບໃ ຌຽບຌີໄ ທາໃ : ບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຖະ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌຉາຓຖາຈຍັ . 3.2. ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຆຈິ ຾ປຄ ຾ຖະ ຍາຽຆ຾ີ ປຄ ບາຆຈິ ຾ປຄ ນົື ຍາຽຆ຾ີ ປຄຽຓໃບື ຖະຖາງຌາໄ ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ບບກຽຎັຌບີບຄ຺ ແຈໝໄ ຈ຺ (ງກ຺ ຽທັຌໄ ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຓ຃ີ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຘຄູ ) ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຽຓໃບື ບາຆຈິ ຾ປຄ ນົື ຍາຽຆ຾ີ ປຄຖະຖາງຌາໄ ຅ໃຄຶ ຓີ ຘະຽຑາະກາຌຎໃຼ຾ຎຄແຎ຋າຄໜາໄ ຑຼຄດາໃ ຄຈຼທຽຆໃ ັຌ: ກາຌຖະຖາງຌາໄ ຂບຄ HCl(g) HClO4(l) ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ ບາຆຈິ ຾ປຄ ຾ຖະ NaOH(s), KOH(s) ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຍາຽຆ຾ີ ປຄຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ HA ຽຎັຌຘຈູ ຋ໃທ຺ ແຎຂບຄຍາຽຆ຾ີ ປຄ ຽຓໃບື ຖະຖາງຌາໄ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃທ຺ ແຎຘະ຾ຈຄກາຌ ຎໃຼຌ຾ຎຄແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ H3O+(aq) + A-(aq) M+(aq) + OH-(aq) HA + H2O(l) MOH + H2O(l) ຉທ຺ ດາໃ ຄ: A. ບາຆຈິ ຌຉີ ຕກິ (HNO3) ຽຎັຌບາຆຈິ ຾ປຄ, ຊາໄ ບາຆຈິ ຌີໄ 0,3 mol ຖະຖາງເຌຌາໄ 600 cm3 ຃ທາຓ ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄປ຿ີ ຈຕຌບີ ບຓບບີ ຄ຺ H3O+ ຽຎັຌ຅ກັ ຿ຓຌຉໃ ຽຈຆ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ. ¨Éº- HNO À¯ñ-º¾§ò©Á»¤¥¤‡ Áª¡ªö¸¯ñ-ºóºö¤Ä©ÉÏ©ö 3 H3O+ + NO3-(aq) HNO3(l) + H2O(l) ¥¾¡¦ö´°ö- HNO3 1 mol Áª¡ªö¸Ã¹É H3O+ = 1 mol ©„¤-˜- HNO 0,3 mol Áª¡ªö¸Ã¹É H O + = 0,3 mol 33 꾩ì½ì¾¨ HNO 600 cm3 ´ó H O+ = 0,3 mol 33 «¾É 꾩ì½ì¾¨ HNO 1000 cm3 ´ó H O+ = 0,5 mol 33 £¸¾´À¢´˜ ¢-÷É H3O+ = 0,5 mol/dm3 B. ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ກປົ ຈີ ຕກິ (HCl) ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0,5 mol/dm3 ຅າຌທຌ 250 cm3 ຓບີ ບີ ຄ຺ ປ຿ີ ຈຕຌີ ບບຓ (H3O+) ຾ຖະ ບີບຄ຺ ກົ (Cl-) ດາໃ ຄຖະ຅ກັ ຿ຓຌ ຾ຖະ ຓບີ ບີ ຄ຺ ກ຋ົ ຄັ ໝຈ຺ ຅ກັ ບບີ ຄ຺ ? 76

3.3. ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ ບາຆຈິ ບບໃ ຌຽຓໃບື ຖະຖາງເຌຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ຍໃ ໝຈ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຓ຋ີ ຄັ ບີບຄ຺ ຾ຖະ ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ ຋ໃ ີຍໃ ຾ຉກຉທ຺ ດ.ໃູ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຽຓໃບື ບາຆຈິ ບບໃ ຌຖະຖາງຌາໄ ຅ໃຄຶ ຽກຈີ ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ີຎໄີຌກຍັ ແຈ຃ໄ :ື ຽຓໃບື ບາຆຈິ ບບໃ ຌຖະຖາງເຌຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ . ຂະຌະຈຼທກຌັ ບີບຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ີຽກຈີ ຂຌືໄ ຅ະຖທຓຉທ຺ ກຌັ ກຍັ ແຎຽຎັຌ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ ບກີ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌ ຎໃຼຌ຾ຎຄ຋ຄັ ຘບຄ຅ະຽກຈີ ຂຌໄື ເຌບຈັ ຉາ຃ທາຓແທຽ຋ໃ ຺າກຌັ , ຽຓໃບື ຖະຍຍ຺ ຽຂໄ຺າຘຑູໃ າທະຈຌຸ ຈຼໃ ຄ, ຊາໄ ເນໄ ຽຎັຌບາຆຈິ ບບໃ ຌຽຓໃບື ຖະຖາງຌາໄ ຘາຓາຈຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ 3.4. ບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉິກ ຾ຖະ ບາຆຈິ ຿ຑຖິ຿ຎຕຉກິ ບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉິກ ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H3O+ 1 ບີບຄ຺ ຉໃ 1 ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາ ຆຈິ ນົື ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ 1 ຿ຓຌບີບຄ຺ ຉໃ 1 ຿ຓຌ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ ຽຆໃ ັຌ: HCl, HNO3, HClO4, HBr, HI, HNO2, HCN, CH3COOH, HCOOH ຽຎັຌຉຌໄ຺ . ບາຆຈິ ຿ຑຖ຿ິ ຎຕຉິກ ຾ຓຌໃ ບາຆຈິ ຋ໃ ີຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H3O+ ນົາງກທາໃ 1 ບບີ ຄ຺ ຉໃ 1 ຿ຓຽຖ ກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ , ບາຆຈິ ຿ຑຖີ຿ຎຕຉິກ຋ໃ ີຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ 2 ບບີ ຄ຺ ຉໃ 1 ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ ຽບໄຌີ ທາໃ ບາຆຈິ ຈ຿ີ ຎຕຉກິ ຽຆໃ ັຌ: H2CO3, H2SO4, H2SO3 H3PO3, H2S ຽຎັຌຉຌໄ຺ . ຘທໃ ຌບາຆຈິ ຿ຑຖີ຿ຎຕຉກິ ຋ໃ ີ ຘາຓາຈເນໄ 3 ບບີ ຄ຺ ຉໃ 1 ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄບາຆຈິ ຽບີຌໄ ທາໃ ບາຆຈິ ຉຕ຿ີ ຎຕຉກິ ຽຆໃ ັຌ: H3PO4 ຽຎັຌຉຌໄ຺ . ບາຆຈິ ຈ຿ີ ຎຕຉກິ (H2A) ຽຓໃບື ຖະຖາງຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ 2 ຂຌັໄ ຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຂຌັໄ ຋ໃ ີ 1 ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄ H2A ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H3O+ ຾ຖະ HA- ຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ H2A (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + HA- (aq) Ka1 = [H3O+][HA-] [H2A] ຂຌັໄ ຋ໃ ີ 2 HA- ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H3O+ ຾ຖະ A2- HA- (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + A- (aq) Ka2 = [H3O+][A2-] [HA-] 77

຋ໃ ີຑາທະຈຌຸໃ ຈຼໃ ຄເຌຖະຍຍ຺ ຌ຅ີໄ ະຓ຋ີ ຄັ ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄ H2A, H3O+, HA- ຾ຖະ A2- ດຌໃູ າກຌັ ຾ຉໃ ຅ະຓບີ ະຌຑຸ າກເຈນົາງຌບໄ ງກທາໃ ກຌັ ຑິ຅າຖະຌາແຈ຅ໄ າກ຃າໃ Ka ຂບຄ຾ຉຖໃ ະຂຌັໄ ຽຆໃ ັຌ: H2CO3 ຓກີ າຌ ຾ຉກຉທ຺ 2 ຂຌັໄ ຉບຌຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ¢-˜ ê† 1 H2CO3 (aq) + H2O (l) H3O+(aq) + HCO3- (aq) ; Ka = 4,4 10-7 mol/l ¢˜-ê† 2 HCO3- (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + CO32- (aq) ; Ka = 5 10-11 mol/l ເຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉຎິ ະກບຍຈທໄ ງ H2CO3, H3O+, HCO3- ຾ຖະ CO32- (ຓີ H2O ຾ຖະ OH- ຽຆໃ ຄິ ຾ຉກຉທ຺ ຓາ຅າກຌາໄ ດຌໃູ າ) ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ Ka1 ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງນົາງ. ຘະ຾ຈຄທາໃ ເຌ຋າຈ ຖະຖາງຓີ H2CO3 ນົາງກທາໃ H3O+ ຾ຖະ HCO3- ຾ຖະ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ Ka2 ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງນົາງ ຘະ຾ຈຄ ທາໃ ຋າຈຖະຖາງຓີ H3O+ ຾ຖະ HCO3- ນົາງກທາໃ CO3- ງບໄ ຌທາໃ HCO3- ຍາຄຘທໃ ຌ຾ຉກຉທ຺ ແຎ ຽຎັຌ CO32- H3O+ ຅ໃຄຶ ຓນີ ົາງກທາໃ HCO3- ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ H2CO3 > H3O+ > HCO3- > CO32-. ບາຆຈິ ຉຕ຿ີ ຎຕຉກິ (H3A) ຽຓໃບື ຖະຖາງຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ 3 ຂຌັໄ ຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ H3A(aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + H2A- (aq) Ka1 = [H3O+][H2A-] [H3A] H2A-(aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + HA2- (aq) Ka1 = [H3O+][HA2-] [H2A-] HA2-(aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + A3- (aq) Ka1 = [H3O+][A3-] [HA2-] ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິຓ຋ີ ຄັ ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄ H3A, H3O+, H2A-, HA2- ຾ຖະ A3- ຎຌ຺ ກຌັ ດໃູ ຽຆໃ ຄິ ຅ະຓີ ບະຌຑຸ າກເຈນົາງຌບໄ ງກທໃ າກຌັ ຑິ຅າຖະຌາແຈ຅ໄ າກ຃າໃ Ka ຂບຄ຾ຉຖໃ ະຂຌັໄ ຽຆໃ ັຌ: H3PO4 ຓກີ າຌ຾ຉກ ຉທ຺ 3 ຂຌັໄ ຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ H3PO4(aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + H2PO4- (aq) Ka1 = 7,5 10-3 mol/l H2PO4- (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + HPO42- (aq) Ka2 = 6,3 10-8 mol/l HPO42- (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + PO43- (aq) Ka3 = 4 10-13 mol/l ເຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉຎິ ະກບຍຈທໄ ງ H3PO4, H3A, H3O+, H2PO4-, HPO42- ຾ຖະ PO43- (ຓີ H2O ຾ຖະ OH- ຖທຓດຌໃູ າ) ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ Ka1 ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງ. ຘະ຾ຈຄທາໃ ເຌ຋າຈຖະຖາງຓີ H3PO4 ນົາງ H3O+ ຾ຖະ H2PO4- Ka1 ຓ຃ີ າໃ ນົາງກທາໃ Ka2 ນົາງ ຘະ຾ຈຄທາໃ ເຌ຋າຈຖະຖາງຓີ H3O+ ຾ຖະ H2PO4- ນົາງກທາໃ HPO42- ນົາງ Ka2 ຓ຃ີ າໃ ນົາງກທາໃ Ka3 ນົາງ ຘະ຾ຈຄທາໃ ເຌ຋າຈ ຖະຖາງຓີ HPO42- ນົາງກທາໃ PO43- ນົາງ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ H3PO4> H3O+ > H2PO4- > HPO42- > PO43-. ບາຆຈິ ຿ຑຖີ຿ຎຕຉກິ ຅ະຍໃ ຓກີ າຌ຾ຉກຉທ຺ ຘຓ຺ ຍຌູ ຋ກຸ ໂຂຌັໄ ຽຊຄິ ບາຆຈິ (H2SO4) ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌບາຆຈິ ຾ປຄ ຾ຖະ ຽຎັຌບາຆຈິ ຈ຿ີ ຎຕຉກິ ກໃຓກີ າຌ຾ຉກຉທ຺ ຂຌັໄ ຋ໃ ີ 2 ແຈຌໄ ບໄ ງ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຆຈິ ຆຌຸ ຒຕູ ກິ ຽຎັຌຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ 78

H2SO4 (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + HSO4- (aq) Ka1 = 1011 mol/L HSO4- (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + SO42- (aq) Ka1 = 1,2 10-2 mol/L ບາຆຈິ ຿ຑຖ຿ີ ຎປຉກິ ຘທໃ ຌນົາງ Ka1 ຅ະຓ຃ີ າໃ ຘຄູ ກທາໃ Ka2 ນົາງ ຾ຖະ Ka2 ກໃຓ຃ີ າໃ ຘຄູ ກທາໃ Ka3 ນົາງ຿ຈງ຋ໃທ຺ ແຎ຅ໃຄຶ ເຆຑໄ ຼຄ຃າໃ Ka1 ເຌກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ງບໄ ຌເຌ຋າຈ ຖະຖາງຓ຋ີ າຈບບີ ຄ຺ ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ເຌຂຌັໄ ຋ໃ ີ 1 ນົາງກທາໃ ຂຌັໄ ບໃ ຌື ໂນົາງ ຾ຉຽໃ ຊຄິ ດາໃ ຄເຈກໃ ຉາຓ Ka2 ຓ຃ີ າໃ ເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຃າໃ Ka1 ຅ະຉບໄ ຄຑິ຅າຖະຌາຽຊຄິ ຅າຌທຌ H3O+ ຋ໃ ີ຾ຉກຉທ຺ ຅າກຂຌັໄ ຋ໃ ີ 2 ຌາ. 3.5. ຘຈູ ຖຈັ ຘາຖຍັ ເຆ຃ໄ ຈິ ແຖຽໃ ຖໃ ືບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ ກາຌຈ຺ ເນໄ HA ຽຎັຌບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉກິ ຋ໃ ີຓ຃ີ າໃ Ka ຌບໄ ງນົາງ, ຽຓໃບື ບາຆຈິ HA ຖະຖາງຌາໄ ຅ະຽກຈີ ຑາທະຈຌຸໃ ຈຼໃ ຄຖຓຸໃ ຌ:ີໄ H3O+ (aq) + A- (aq) mol/dm3 00 HA (aq) + H2O (l) CA ê†Àì´† ª-í ¦´ö ´©÷ ¸¾È º¾§ò© HAÁª¡ªö¸Ä©É À¡©ó x À¡ó© x mol/dm3 ꆲ¾¸½¯ö¡¡½ªò = x mol/dm3 ÀÍõº CA - x = CA ຂຘໄ ຄັ ຽກຈ ຾ຖະ ຋ໃ ີຽນົືບຓ຃ີ າໃ ຎະຓາຌຽ຋ໃ ຺າກຍັ ຋ໃ ີຽຖໃ ີຓຉຌໄ຺ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ , ຊາໄ ບາຆຈິ HA ຓ຃ີ າໃ Ka ຌບໄ ງນົາງ ຾ຖະ ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງກທາໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຽຖໃ ີຓຉຌ຺ໄ ຂບຄ ບາຆຈິ HA (CA) ນົາງ ຘາຓາຈ຃ຈິ ແຖນໃ າຎະຖຓິ າຌຉາໃ ຄໂ ເຌ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິ ແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ 1. √ ຽຓໃບື Ca ຾ຓຌໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ HA 1.1. ຃າໃ Ka ຋ໃ ີ຃ຈິ ແຖແໃ ຈຌໄ ຅ີໄ ະຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງກທາໃ ຃າໃ ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ ຌບໄ ງຈຼທ ຃າໃ Ka ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ ຃ຈິ ແຖແໃ ຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ 1.2. ຃າໃ CA ຋ໃ ີກາຌຈ຺ ແຈຌໄ ີໄ ຅ະຌບໄ ງກທາໃ ຃າໃ ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ ຌບໄ ງຈຼທ ຃າໃ CA ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ = CA ຋ໃ ີ຃ຈິ ແຖແໃ ຈໄ [H3O+] 2. [A-] = [H3O+] 3. [HA] ຋ໃ ີຽນົືບ = A 4. ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ (%) = 5. ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ (%) = √ 6. ຘາຖຍັ ບາຆຈິ ຿ຑຖີ຿ຎຕຉິກ຋ໃ ີ Ka1 ນົາງ Ka2 ນົາງໂ 6.1. √ 6.2. ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄບບີ ຄ຺ ຋ໃ ີແຒຒໄາຍຌັ ຅ຸ -2 ຽ຋ໃ ຺າກຍັ Ka2 6.3. ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄບີບຄ຺ ຋ໃ ີແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຸ -3 √ 3.6. ກາຌ຃ຈິ ແຖກໃ ຼໃ ທກຍັ ຽຖໃ ບື ຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ 79

1. ບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉິກຆະຌຈິ ໜໃ ຶຄ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ 5% ຊາໄ ຋າຈຖະຖາງຂບຄບາຆຈິ ຌຽໄີ ຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0,5 mol/dm3 ຅າຌທຌ 600 cm3 ຅ະຓຎີ ະຖຓິ າຌ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ຽ຋ໃ ຺າເຈ? ທ຋ິ ີ຾ກ:ໄ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉິກ 1000 ຓບີ າຆຈິ = 0,5 mol ຊາໄ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉກິ 600 cm3 ຓບີ າຆຈິ = ບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉກິ ຆະຌຈິ ໜໃ ຶຄ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ 5% ໝາງ຃ທາຓທາໃ ບາຆຈິ ຿ຎຕຉກິ 100 mol ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ 5 mol ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉິກ 1 ຿ຓຌ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H3O+ = 5 mol ຊາໄ ບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉກິ ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ H3O+ = ຋າຈຖະຖາງຌຓໄີ ີ H3O+ = ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉກິ 600 cm3 ຓີ H3O+ = ຊາໄ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຿ຓ຿ຌ຿ຎຕຉິກ 1000 cm3 ຓີ H3O+ = 1 ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ H3O+ = ນົື ຃ຈິ ແຖ຿ໃ ຈງເຆຘໄ ຈູ ຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ (%) = 5= = ຾ຖະ ຃ຈິ ແຖນໃ າຎະຖິຓາຌ ເຌ຋າຈຖະຖາງ 600 cm3 ແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຋າຈຖະຖາງຌຓໄີ ີ H3O+ = 2. ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ HX ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 1,0 mol/dm3 ຋ໃ ີ 25 ບາຆຈິ HA ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ 0,4% ຅ຄໃ ຺ ຃ຈິ ແຖນໃ າ຃າໃ Ka ຂບຄບາຆຈິ HA ຋ໃ ີ 25 . ທ຋ິ ີ຾ກ:ໄ ບາຆຈິ HX 100 mol ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ = 0,4 mol ບາຆຈິ HX 1 mol຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ = HA (aq) + H2O (l) H3O+ (aq) + A- (aq) ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ບາຆຈິ HX 1 mol ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ = 1 mol ຾ຖະ X- = 1 mol ບາຆຈິ HX ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ = ຾ຖະ X- = ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິ = X- = HX ຋ໃ ີຽນົືບ = 1 – 0.004 = 0.996 mol/dm3 ນົື ຃ຈິ ແຖ຿ໃ ຈງເຆຘໄ ຈູ ຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ HX (%) = √ 80

0.4 = √ Ka = 3.7. ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌກໃ຃າໄ ງ຃ກື ຍັ ບາຆຈິ ບບໃ ຌ຃:ື ຽຓໃບື ຍາຽຆບີ ບໃ ຌຖະຖາງເຌຌາໄ ຅ະ຾ຉກ ຉທ຺ ຽຎັຌບີບຄ຺ ຍໃ ໝຈ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງງຄັ ຃ຄ຺ ຓ຿ີ ຓຽຖກຌູ ຂບຄຍາຽຆຖີ ທຓດຌໃູ າ. ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບີ ບຄ຺ ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌເຌ຋າຈຖະຖາງ຅ໃຄຶ ຽຎັຌກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ີຎີໄຌກຍັ ແຈ຃ໄ :ື ຽຓໃບື ຍາຽຆບີ ບໃ ຌຖະຖາງຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບີບຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບີບຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ີຽກຈີ ຂຌໄື ກໃ຅ະຖທຓຉທ຺ ກຌັ ກຍັ ແຎຽຎັຌ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄຍາຽຆີ ບກີ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ຋ຄັ ຘບຄກໃ຅ະຽ຋ໃ ຺າກຌັ , ຽຓໃບື ຖະຍຍ຺ ຽຂໄ຺າຘຑູໃ າທະຎກ຺ ກະຉິຽຆໃ ັຌ: ຽຓໃບື ຍາ ຽຆບີ ບໃ ຌ B ຖະຖາງຌາໄ ຅ະຓກີ າຌຎໃຼຌ຾ຎຄຈຄໃ ັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ : B (aq) + H2O (l) BH+ (aq) + OH- (aq) ເຌກາຌຍບກຎະຖິຓາຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌຌງິ ຓ຺ ຍບກຽຎັຌຘທໃ ຌປບໄ ງ ຽຆໃ ຄິ ຃ຈິ ແຖແໃ ຈ຿ໄ ຈງເຆໄ ຘຈູ ຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆີ ຅າຌທຌ຿ຓຌຂບຄຍາຽຆ຋ີ ໃ ີ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ ຅າຌທຌ຿ຓຌຂບຄຍາຽຆ຋ີ ຄັ ໝຈ຺ ຎະຖຓິ າຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆຌີ ບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຽຎັຌຽຎີຽຆັຌ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈຍບກ຿ຈງເຆໄ ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຂບຄຑາທະຎກ຺ ກະຉ຃ິ :ື ຊາໄ ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ີຂບຄຑາທະຎກ຺ ກະຉິຂບຄຍາຽຆເີ ຈຓ຃ີ າໃ ນົາງກທາໃ ຍາຽຆຌີ ຌັໄ ກໃ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ເຌຎະຖຓິ າຌ຋ໃ ີນົາງກທາໃ ຽຆໃ ັຌ: ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິຂບຄບາຓ຿ຓຌງີ ກັ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຍາຽຆບີ ບໃ ຌຆະຌຈິ ໜໃ ຶຄຆບກແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ NH4+(aq+) OH-(aq) NH3 (aq) + H2O (l) ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທາໃ ຽປ຺າຊທື າໃ ຌາໄ ຓ຃ີ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຽຓໃບື ຌາ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄຌາໄ ແຎ຃ຌູ ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຑາທະ ຎກ຺ ກະຉິ (K) ກໃ຅ະແຈ຃ໄ າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີເໝໃ ຽຆໃ ຄິ ຽບຌໄີ ທາໃ : ຃າໃ ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ Kb ຾຋ຌ ຿ຈງຎກ຺ ກະຉິຽປ຺າຊທື າໃ ຽກຈີ ຎະຉິກຖິ ງິ າກຍັ ແຈໄ NH4OH ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຖທໄ ຅ໃຄຶ ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ ຾ຖະ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຘາຓາຈຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ ຾ຖະ ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຂບຄຑາທະຎກ຺ ກະຉິບກີ ຾ຍຍໜໃ ຶຄຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ NH4+(aq) + OH- (aq) NH4 (aq) ຃າໃ Kb ຓນີ ທ຺ ໜທໃ ງຽຎັຌ mol/dm3 ຾ຖະ ເຆຘໄ ະ຾ຈຄຽຊຄິ ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຍາຽຆແີ ຈໄ ຍາຽຆເີ ຈ ຓ຃ີ າໃ Kb ນົາງກທາໃ ກໃ຅ະຽຎັຌຍາຽຆ຋ີ ໃ ີ຾ປຄກທາໃ ຍາຽຆຽີ ຆໃ ຄິ ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງກທາໃ ຽຆໃ ັຌ: CH3NH2 (aq) + H2O (l) CH3NH3+(aq) + OH- (aq) 81

[ ] NH3 (aq) + H2O (l) NH4+(aq+) OH-(aq) ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຃າໃ ຓ຃ີ າໃ ນົາງກທາໃ ຘະ຾ຈຄທາໃ ຽຎັຌຍາຽຆ຋ີ ໃ ີ຾ປຄ ກທາໃ . 3.7.1. ຘຈູ ຖຈັ ຘາຖຍັ ເຆ຃ໄ ຈິ ແຖຽໃ ຖໃ ຶືບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ¡¿Î©ö Ã¹É B À¯-ñ ®¾À§ºó Ⱥ-ê´† £ó ¾È K -ɺ¨Í¾¨À´•º B ì½ì¾¨-Õ¥½À¡ó©²¾¸½¯¡ö ¡½ª©ò ¤„ -š: b B + HO BH+ + OHŒ (aq) 2 (l ) (aq) ꥆ ©÷ À솴ªí- C 0 0 mol/dm3 b ꆲ¾¸½¯ö¡¡½ªò ¦´ö ´©÷ ¸¾È B Áª¡ª¸ö Ä©É = y mol/dm3 ÀÍõº C -Œ y À¡ó© y À¡ó© y mol/dm3 b ຂຘໄ ຄັ ຽກຈ: [OH-] =[BH+] ຾ຖະ [B] ຋ໃ ີຽນົືບຓ຃ີ າໃ ຎະຓາຌຽ຋ໃ ຺າກຍັ Cb – [OH-] ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຊາໄ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ (B) ຓ຃ີ າໃ Kb ຌບໄ ງນົາງ ຾ຖະ ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງກທາໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄຍາຽຆ຋ີ ໃ ີ ຽຖໃ ີຓຉຌ຺ໄ (Cb) ນົາງ ຘາຓາຈ຃ຈິ ແຖນໃ າຎະຖຓິ າຌຉາໃ ຄໂ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍາຽຆບີ ບໃ ຌ (B) ຋ໃ ີຑາທະ ຎກ຺ ກະຉິແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ [OH-] =√ 1. ຃າໃ Kb ຋ໃ ີ຃ຈິ ແຖແໃ ຈຓໄ ຃ີ າໃ ຌບໄ ງນົາງກທາໃ ຃າໃ ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ ຽຖັກຌບໄ ງ. ຃າໃ Kb ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ ຃ຈິ ແຖແໃ ຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ 2. ຃າໃ ຋ໃ ີ຃ຈິ ແຖແໃ ຈຓໄ ຃ີ າໃ ຌບໄ ງກທາໃ ຃າໃ ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ ຽຖັກຌບໄ ງ, ຃າໃ ຋ໃ ີ຾຋຅ໄ ໃຄິ = Cb + [OH-] 3. [BH+] = [OH-] 4. [B] ຋ໃ ີຽນົືບ = Cb – [OH-] 5. ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆີ (%) = 6. ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຍາຽຆີ (%) = √ x 100 3.7.2. ກາຌ຃ຈິ ແຖກໃ ຼໃ ທກຍັ ຽຖໃ ືບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຊາໄ ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິຂບຄ NH3 (Kb) ຋ໃ ີ 25 ຽ຋ໃ ຺າກຍັ 1.8 x 10-5 ຅ຄໃ ຺ ຃ຈິ ແຖນໃ າ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ NH3, NH4+, OH- ຾ຖະ ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄ NH3 ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉເິ ຌ ຋າຈຖະຖາງກາຘ NH3 2.62g ເຌຌາໄ ກຌໃ ັ ຅ຌ຺ ແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ 768 cm3 (ກາໜຈ຺ ຓທຌຘາຌບາ຿ຉຓ N=14, H=1) 82

ທ຋ິ ີ຾ກ:ໄ ຆບກ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ NH3, NH4+ ຾ຖະ OH- ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌຸ ຂບຄ NH3 = = 0.154 mol ຋າຈຖະຖາງ NH3 768 cm3 ຓີ NH3 = 0.154 mol ຊາໄ ຋າຈຖະຖາງ NH3 1000 cm3 ຓີ NH3 = = 0.201 mol/dm3 ຋າຈຖະຖາງ NH3 ຋ໃ ີແຈຓໄ ຃ີ ທາຓຽຂັຓໄ = 0.201 mol/dm3 ຘຓ຺ ຓຈຸ ເນໄ NH3 ຋ໃ ີຎໃຼຌແຎຽຎັຌບບີ ຄ຺ = x mol/dm3 NH3 (aq) + H2O (l) NH4+ (aq) + OH- (aq) êÀ† ì´† ªí- 0.201 0 0 mol/dm3 겆 ¾¸½¯¡ö ¡½ªò 0.201 Œ x xx ꆲ¾¸½¯¡ö ¡½ªò NH + = x mol/dm3 [OH-] = x mol/dm3 4 [NH3] = 0.201 mol/dm3 À-º• ¤¥¾¡ K ´ó£¾È -ɺ¨Í¾¨ Áì½ K ´£ó ¾È -ºÉ ¨¡¸È¾ 0.201 mol/dm3 ;¨ ©„¤-˜- bb 0.201 - x = 0.201 mol/dm3 [] = Kb X2 = = 1.9 x 10-3 mol/dm3 ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິ = = 1.9 x 10-3 mol/dm3 [NH3] = 0.201 – 1.9 x 10-3 = 0.199 mol/dm3 ຽຎີຽຆັຌກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄ ຅າຌທຌ຿ຓຌຂບຄ ຋ໃ ີ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ ຅າຌທຌ຿ຓຌຂບຄ ຋ຄັ ໝຈ຺ ນົື ຃ຈິ ແຖ຿ໃ ຈງເຆຘໄ ຈູ ຖຈັ ແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງນົາງ ຾ຖະ ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງກທາໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍາຽຆນີ ົາງ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຘາຓາຈ຃ຈິ ແຖ຿ໃ ຈງເຆຘໄ ຈູ ຖຈັ ຖຓຸໃ ຌ:ໄີ [NH3 = 0.201 mol/dm3 83

[OH-] =√ √ [NH4+] = [OH-] = [NH3] = Cb – [OH-] = 0.201 – 3.4. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽ຋ີຌ (Neutralization Reaction) ຿ຈງ຋ໃທ຺ ແຎຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽ຋ີຌ ໝາງຽຊຄີ ຎະຉິກຖິ ງິ າຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ກຍັ ຍາຽຆເີ ຌ຋າຈຖະຖາງ ຌາໄ , ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຂບຄຎະຉິກຖິ ງິ າ຅ະແຈຌໄ າໄ ກຍັ ຽກບື ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ບີບຄ຺ ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງບບີ ຄ຺ ຍທກ຋ໃ ີຍໃ ຾ຓຌໃ H+ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ີຍໃ ຾ຓຌໃ OH- ນົື O2- ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄຽກບື ຋ໃ ີຽຎັຌ຋ໃ ີປ຅ູໄ ກັ ກຌັ ຈແີ ຈ຾ໄ ກ:ໃ ຽກບື ກຌິ (NaCl) ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຏະຖິຈຉະຑຌັ ຅າກ ຎະຉິກຖິ ິງາຂບຄ HCl ຾ຖະ ຍາຽຆີ NaOH ຈຄໃ ັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ . → ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄຽກບື ບໃ ຌື ໂ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ກຍັ ຍາຽຆຎີ ະຽຑຈຉາໃ ຄໂຓຈີ ຄໃ ັ ຌີໄ 1. ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຎະຉິກຖິ ິງາຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ຾ປຄ ຾ຖະ ຍາຽຆ຾ີ ປຄ. ບາຆຈິ ຾ປຄ + ຍາຽຆີ → ຽກບື + ຌາໄ → → → → 2. ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຎະຉິກຖິ ງິ າຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຖະ ຍາຽຆ຾ີ ປຄ ບາຆຈິ ບບໃ ຌ + ຍາຽຆ຾ີ ປຄ → ຽກບື + ຌາໄ → → → → → → 3. ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຎະຉກິ ຖິ ິງາຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ຾ປຄ ຾ຖະ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ບາຆຈິ ຾ປຄ + ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ → ຽກບື → → → ຅ະຽນັຌທາໃ ຎະຉິກຖິ ິງາ຋ຄັ ຘາຓຍໃ ຓຌີ າໄ ຽຎັຌ຋າຈຏະຖິຈຉະຑຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ິງາ ຾ຉຊໃ າໄ ຂຼຌຘຈູ ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌຽຎັຌ NH4OH, (CH3)2NH2OH, C2H5NH3OH ຅ະແຈຌໄ າໄ ຽຎັຌ຋າຈຏະຖິຈຉະຑຌັ ຌາ ບກີ ຈທໄ ງ. ບາຆຈິ ຾ປຄ + ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ → ຽກບື + ຌາໄ → → 84

→ 4. ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຎະຉິກຖິ ງິ າຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຖະ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ບາຆຈິ ບບໃ ຌ + ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ → ຽກບື → → → ຅ະຽນັຌທາໃ ຎະຉກິ ຖິ ິງາ຋ຄັ ຘາຓຍໃ ຓຌີ າໄ ຽຎັຌ຋າຈຏະຖິຈຉະຑຌັ ຂບຄຎະຉິກຖິ ງິ າ ຾ຉຊໃ າໄ ຂຼຌຘຈູ ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌເໝ຅ໃ ະແຈຌໄ າໄ ຽຎັຌ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຌາບີກຈທໄ ງ. ບາຆຈິ ບບໃ ຌ + ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ → ຽກບື + ຌາໄ → → → ໝາງຽນຈ: * ງຄັ ຍໃ ຓນີ ົກັ ຊາຌຑິຘຈູ ແຈທໄ າໃ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌຉາໃ ຄໂຽນໃ ຺ົາຌຓີໄ ຘີ ຈູ ຉາຓ຋ໃ ີຂຼຌ ຾ຉຽໃ ຑໃ ືບເນໄ ຎະຉິກຖິ ິງາຖະນທາໃ ຄບາຆຈິ ກຍັ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌແຈຽໄ ກບື ກຍັ ຌາໄ ຅ໃຄຶ ຂຼຌເຌປຍູ ຾ຍຍຌ.ໄີ ຅າກຘຈູ ຂບຄຽກບື ຅ະຽນັຌທາໃ ບບີ ຄ຺ ຍທກຂບຄຽກບື ແຈຓໄ າ຅າກບບີ ຄ຺ ຍທກຂບຄຍາຽຆີ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຂບຄຽກບື ແຈຓໄ າ຅າກບີບຄ຺ ຖຍ຺ ຂບຄບາຆຈິ ຽຆໃ ັຌ: ຽກບື NaCl ບບີ ຄ຺ ຍທກ Na+ ຓາ຅າກບບີ ຄ຺ ຍທກຂບຄ ຍາຽຆີ NaOH ຾ຖະ ບີບຄ຺ ຖຍ຺ Cl- ຓາ຅າກບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຂບຄບາຆຈິ HCl ຽຎັຌຉຌໄ຺ . ບບີ ຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຂບຄຽກບື ບາຈຓ຃ີ າໃ ຎະ຅຋ຸ ໃ ີ຃ກື ຌັ ນົື ຾ຉກຉາໃ ຄກຌັ ກໃແຈຽໄ ຆໃ ັຌ: ບບີ ຄ຺ Na+, ຓຎີ ະ຅ຸ 1+, ຾ຉໃ ບບີ ຄ຺ Ca2+ ຓຎີ ະ຅ຸ 2+ ນົື ບີບຄ຺ Cl- ຓຎີ ະ຅ຸ 1- ຾ຉບໃ ີບຄ຺ ຓຎີ ະ຅ຸ 2- ຽຎັຌຉຌໄ຺ . ຽກບື ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ີຍໃ ຓຎີ ະ຅ຸ ນົື ຎະ຅ຽຸ ຋ໃ ຺າກຍັ ຘຌູ ຌຌັໄ ຾ຓຌໃ ຅າຌທຌຎະ຅ຍຸ ທກ ຾ຖະ ຎະ຅ຖຸ ຍ຺ ເຌຽກບື ຾ຉຖໃ ະຆະຌຈິ ຅ະຉບໄ ຄຓ຃ີ າໃ ຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຽຑໃ ືບເນຏໄ ຌ຺ ຖທຓຂບຄຎະ຅ຽຸ ຋ໃ ຺າຘຌູ ຽກບື ຾ຉຖໃ ະຆະຌຈິ ຅ໃຄຶ ຓີ ບຈັ ຉາຘທໃ ຌຖະນທາໃ ຄບບີ ຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບີບຄ຺ ຖຍ຺ ຍໃ ຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຈຄໃ ັ ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຽກບື ບີບຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ຎະ຅ຸ ບີບຄ຺ ຖຍ຺ ຾ຖະ ຎະ຅ຸ ບຈັ ຉາຘທໃ ຌ CH3COONa Na+ CH3COO- ບີບຄ຺ ຍທກ : ບີບຄ຺ ຖຍ຺ Na2SO4 Na+ 85 K3PO4 K+ 1:1 BaCl2 Ba+ 2:1 KNO2 K+ 3:1 Fe(NO3)3 Fe3+ 1:2 NH4CN 1:1 1:3 1:1 3.5. ກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື ເຌຌາໄ

ຽກບື ຍາຄຆະຌຈິ ຖະຖາງເຌຌາໄ ແຈຈໄ ,ີ ຍາຄຆະຌຈິ ຖະຖາງແຈຌໄ ບໄ ງ ຾ຖະ ຍາຄຆະຌຈິ ຖະຖາງເຌ ຌາໄ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ຅ຌ຺ ຊທື າໃ ຍໃ ຖະຖາງຽຖງີ , ກາຌຖະຖາງຌາໄ ຂບຄຽກບື ຆະຌຈິ ຉາໃ ຄໂ ຋ໃ ີບຌຸ ນະຑຓູ 25 ຘະນົຼຍຸ ແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ  ຽກບື ຂບຄ຿ຖນະຈຄໃ ັ (຅ຸ IA) ຾ຖະ ຽກບື ບາ຿ຓຌບີ ບຓ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຖະຖາງເຌຌາໄ ຽຆໃ ັຌ: Li2SO4, Na2CO3, KI, NH4ClO4 ຾ຖະ (NH4)2CrO4.  ຽກບື ຋ໃ ີບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຎັຌ ຌຉີ ຈັ , ຌຉີ ຈິ (NO2-), CH3COO-, ClO3-, ClO4- ຋ກຸ ຆະຌຈິ ຖະຖາງຌາໄ ຽຆໃ ັຌ: Hg2(NO3)2, Fe(ClO3)3, Pb(CH3COO)2, Ba(ClO3)2, Zn(ClO4)2.  ຽກບື ຋ໃ ີບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຎັຌ Cl-, Br-, I- ຖະຖາງຌາໄ ຽກບື ຋ກຸ ຆະຌຈິ (ງກ຺ ຽທັຌໄ ຑທກ຋ໃ ີຓບີ ີບຄ຺ ຍທກຽຎັຌ Ag+, Hg2+ ຾ຖະ Pb2+ ຍໃ ຖະຖາງເຌຌາໄ *)  ຽກບື ຋ໃ ີບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຎັຌກາກ຿ຍຌຈັ CO32-, PO43-, AsO43-, BO33-, CrO42- ຍໃ ຖະຖາງຌາໄ * (ງກ຺ ຽທັຌໄ ຽກບື ຂບຄ຿ຖນະຈຄໃ ັ ຾ຖະ ຽກບື ບາ຿ຓຌບີ ບຓຖະຖາງຌາໄ ຘທໃ ຌ CaCrO4 ຖະຖາງແຈຍໄ າຄຘທໃ ຌ)  ຽກບື ຋ໃ ີຓບີ ບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຎັຌຆຸຌຒຈັ SO42-, ຖະຖາງຌາໄ (ງກ຺ ຽທັຌໄ CaSO4 ຾ຖະ Ag2SO4 ຋ໃ ີ ຖະຖາງແຈໜໄ ບໄ ງ) ຾ຖະ BaSO4, SrSO4, HgSO4 ຾ຖະ PbSO4 ຍໃ ຖະຖາງຌາໄ *.  ຽກບື ຋ໃ ີຓບີ ບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຽຎັຌຆຸຌຒທ຺ (S2-) ຍໃ ຖະຖາງຌາໄ * (ງກ຺ ຽທັຌໄ ຆຌຸ ຒທ຺ ຂບຄບາຓ຿ຓຌຼຓຆຸຌຒທ຺ ຂບຄ຿ຖນະ຅ຸ IA ຾ຖະ IIA ຖະຖາງຌາໄ ) ໝາງຽນຈ: * ຃ທາຓ຅ໃຄິ ຾ຖທໄ ຽກບື ຑທກຌຖໄີ ະຖາງເຌຌາໄ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງຽຓໃບື ຋ຼຍກຍັ ຽກບື ຆະຌຈິ ຉາໃ ຄໂ຋ໃ ີ ຖະຖາງເຌຌາໄ ແຈໄ ຾ຖະ ຅ະແຈຘໄ ຶກຘາກຼໃ ທກຍັ ຋າຈຖະຖາງຂບຄຽກບື ຋ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ ຽນໃ ຺ົາຌ.ີໄ 3.6. ປ຿ີ ຈຕຖີຆຘິ ຂບຄຽກບື (salt hydrolysis) ຘາຖຍັ ຽກບື ຋ໃ ີຖະຖາງເຌຌາໄ ແຈຈໄ ີ ຋າຈຖະຖາງຂບຄຽກບື ຎະຽຑຈຌຘໄີ າຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ແຈດໄ າໃ ຄຘຓ຺ ຍຌູ ນົື ຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ 100% ຽຆໃ ັຌ: → → → → ບບີ ຄ຺ ຍທກ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຽກບື ບາຈຽຂ຺າໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິງາກຍັ ຌາໄ ແຈຽໄ ບຌໄີ ທາໃ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າປ຿ີ ຈຕຖຆີ ຘີ ຂບຄຽກບື (salt hydrolysis) ຽທໄ຺າທາໃ : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າປ຿ີ ຈຕຖຆີ ຘີ ຂບຄຽກບື ໝາງຽຊຄິ ຎະຉິກຖິ ງິ າຖະນທາໃ ຄບບີ ຄ຺ ຍທກຂບຄຽກບື ນົື ບບີ ຄ຺ ຖຍ຺ ຂບຄຽກບື ຍາຄຆະຌຈິ ກຍັ ຌາໄ , ຾ຖທໄ ເນ຿ໄ ຓຽຖກຌຸ ຂບຄຌາໄ ຊກື ຾ງກບບກ ຏະຖິຈຉະຑຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ປ຿ີ ຈຕຖີຆຘີ ຽປັຈເນ຋ໄ າຈຖະຖາງຓຖີ ກັ ຘະຌະຽຎັຌ8ບ6າຆຈິ , ຽຎັຌຍາຽຆີ ນົື ຽຎັຌກາຄ ຂຌໄື ກຍັ ຋າຓະຆາຈ ຂບຄຽກບື ຽນໃ ຺ົາຌຌັໄ .

IV. ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ຾ຓຌໃ ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຓີ pH ຽກບື ຍ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ນົື pH ຎໃຼຌ຾ຎຄແຎຌບໄ ງນົາງຽຓໃບື ຉໃ ືຓບາຆຈິ ຾ປຄ ນົື ຍາຽຆ຾ີ ປຄຖຄ຺ ແຎຽຖັກຌບໄ ງ, ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຓ຃ີ ທາຓຘາ຃ຌັ ນົາງຘາຖຍັ ຎະຉິກຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ີຽກຈີ ຂຌໄື ເຌນບໄ ຄ຋ຈ຺ ຖບຄ, ເຌກາຌທແິ ຅ຉະນົບຈ຅ຌ຺ ຽຊຄິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ີຽກຈີ ຂຌືໄ ເຌຂະຍທຌກາຌບຈຸ ຘານະກາ ຽຑໃ ືບຏະຖິຈ຋າຈຉາໃ ຄໂເຌຎະຉິກຖິ ງິ າຍາຄຎະຽຑຈ, ຊາໄ pH ຂບຄ຋າຈ ຖະຖາງຎໃຼຌ຾ຎຄ, ຎະຉິກຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ແຈຌໄ ບໄ ງຖຄ຺ ນົື ເນຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຎັຌ຋າຈບໃ ຌື ຽຆໃ ຄິ ຍໃ ຾ຓຌໃ ຋າຈ ຋ໃ ີຉບໄ ຄກາຌ, ຎະຉິກຖິ ງິ າ຅າຌທຌນົທຄນົາງ຋ໃ ີຽກຈີ ຂຌໄື ເຌຘໃ ຄິ ຋ໃ ີຓຆີ ທີ ຈິ ຉາໃ ຄໂ ຍໃ ທາໃ ຅ະຽຎັຌ຃ຌ຺ , ຘຈັ ນົື ຑືຈ ຖທໄ ຌ຾ຉຽໃ ຎັຌຎະຉິກຖິ ງິ າ຋ໃ ີຽກຈີ ຂຌືໄ ເຌ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ີຓີ pH ຃ບໃ ຌຂາໄ ຄ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ຃າໃ ໜໃ ຶຄ, ຽນຈຏຌ຺ ຋ໃ ີ ຎະຉກິ ຖິ ິງາຉາໃ ຄໂຈາຽຌຌີ ແຎຈທໄ ງຈີ ຘໃຄ຺ ຏຌ຺ ເນຖໄ ະຍຍ຺ ຉາໃ ຄໂຂບຄຘໃ ິຄ຋ໃ ີຓຆີ ທີ ຈິ ຽປັຈທຼກແຈດໄ າໃ ຄຉໃ ຽຌໃ ບື ຄ ຾ຖະ ຓຎີ ະຘຈິ ຋ິຑາຍ, ກາຌ຋ໃ ີ຋າຈ຾ນົທຑາງເຌຘໃ ິຄ຋ໃ ີຓຆີ ທີ ຈິ ຓີ pH ຃ບໃ ຌຂາໄ ຄ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓຉີ ທ຺ ຑາຖະຖາງນົາງຆະຌຈິ ເຌ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ , ຽຆໃ ຄິ ຽປັຈເນຽໄ ກຈີ ຖະຍຍ຺ ຍຒັ ຽຒີ (Buffer system) ຂຌໄື ເຌ຋າຈ ຖະຖາງ ຾ຖະ ຽບໄຌີ ຋າຈຖະຖາງຌທໄີ າໃ : ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ. ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ຋ໃ ີຌງິ ຓ຺ ເຆກໄ ຌັ ນົາງຓີ ດໃູ 2 ຆະຌຈິ ຃:ື 1. ຋າຈຖະຖາງຍຍຒັ ຽຒີບາຆຈິ ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຎະຽຑຈຌຎໄີ ະກບຍຈທໄ ງບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌຌຌັໄ . 2. ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຍາຽຆີ ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຎະຽຑຈຌຎໄີ ະກບຍຈທໄ ງຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ບບໃ ຌຂບຄຍາຽຆຌີ ຌັໄ . 1.1. ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຎະຽຑຈຌຎໄີ ະກບຍຈທໄ ງບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌຌຌັໄ . ຉທ຺ ດາໃ ຄ຋າຈຖະຖາງຂບຄຍຒັ ຽຒີຎະຽຑຈຌແໄີ ຈ຾ໄ ກ:ໃ ບາຆຈິ ບບໃ ຌຆະຌຈິ ຉາໃ ຄໂ ຾ຖະ ຽກບື ຂບຄບາ ຆຈິ ບບໃ ຌຽນໃ ຺ົາຌຌັໄ ຈຄໃ ັ ຘະ຾ຈຄເຌຉາຉະຖາຄຖຓໃຸ ຌີໄ ຿ຈງ຋ໃ ີຽກບື ຋ໃ ີຽຎັຌບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄຍຒັ ຽຒີ຅ະຽຎັຌ ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກບາຆຈິ ບບໃ ຌຆະຌຈິ ຌຌັໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິງາກຍັ ຍາຽຆ຾ີ ປຄຽຆໃ ັຌ: ຽກບື NaF ຽກຈີ ຅າກບາຆຈິ ບບໃ ຌ HF ຽກຈີ ຎະຉຖິ ງິ າກຍັ ກຍັ ຍາຽຆ຾ີ ປຄ NaOH ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຉາຉະຖາຄ ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກບາຆຈິ ບບໃ ຌເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີບາຆຈິ . ບາຆຈິ ບບໃ ຌ ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກບາຆຈິ ບບໃ ຌ CH3COOH CH3COONa ນົື CH3COOK HF H3PO4 NaF ນົື KF H2PO4- NaH2PO4 HSO4- Na2HPO4 Na2SO4 87

ກາຌ຃ຈິ ແຖນໃ າ຅າຌທຌ [H3O+] ນົື pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຊາໄ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຓີ CH3COOH ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1 M ຾ຖະ CH3COONa ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1 M ເຌກາຌ຃ຈິ ແຖນໃ າ [H3O+] ເຌ຋າຈຖະຖາງ຅ະຘຓ຺ ຓຈຸ ເນໄ CH3COOH ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ x M ຅ະ ຽກຈີ H3O+ ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ x M ຾ຖະ ຽນົືບ CH3COOH 0.1-x M ຘທໃ ຌ CH3COONa ຽຎັຌຽກບື ຾ຉກ ຉທ຺ ແຈດໄ າໃ ຄຘຓ຺ ຍຌູ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຑບໄ ຓຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຾ຉຖໃ ະ຋າຈແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ : ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຑບໄ ຓຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຾ຉຖໃ ະ຋າຈແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ນົຄັ ຅າກ ຾ຉກຉທ຺ M → 0.1 0.1 0.0 ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ນົຄັ ຅າກ ຾ຉກຉທ຺ M 0.1-x → x x ຅ະຽນັຌທາໃ ຋າຈຖະຖາງຌຓໄີ ີ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ປທໃ ຓ ຾ຖະ ຓ຃ີ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຋າຈຉາໃ ຄໂ ເຌຑາທະຈຌຸໃ ຈຼໃ ຄຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຽກບື + ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄ ບາຆຈິ = (0.1+x) M ຉບຌຉຌໄ຺ - ຋ໃ ີ຾ຉກຉທ຺ ແຎ = (0.1-x) M ຅າກຘຈູ ຾຋ຌ຃າໃ = ຅ໃຄຶ ຓ຃ີ າໃ ຎະຓາຌ M ຽຌໃ ບື ຄ x ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງນົາງຈຄໃ ັ ຌຌັໄ = ຅ໃຄຶ ຓ຃ີ າໃ ຎະຓາຌ M ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂາໄ ຄຽ຋ິຄຊາໄ ຾຋ຌ ຅ະຘາຓາຈ຾ກຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌນາ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງແຈໄ ບາຈຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ເຌປຍູ ຋ໃ ີຘະຈທກຉໃ ກາຌ຅ໃ຅ື າແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ີໄ ຽກບື ບາຆຈິ ຋ໃ ີຓາ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຽກບື ຾ຖະ ຿ຈງ ຽກບື ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ບາຆຈິ ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄບາຆຈິ ຉບຌຽຖໃ ີຓຉຌ຺ໄ . ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂາໄ ຄຽ຋ິຄ ບາຆຈິ ຽກບື ນົື ບາຆຈິ ຽກບື ຅າກຘຓ຺ ຈຄໃ ັ ກາໃ ທເຆຽໄ ຎັຌຘຈູ ຘາຖຍັ ຃ຈິ ແຖນໃ າ ນົື ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຋ໃ ີ ຎະກບຍຈທໄ ງບາຆຈິ ບບໃ ຌຌຌັໄ ຉບໄ ຄ຅ໃເື ນແໄ ຈ.ໄ ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຅ຄໃ ຺ ຃ຈິ ແຖນໃ າ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ 1 ຖິຈ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຈທໄ ງ CH2BrCOOH 0.1 mol ຾ຖະ CH2BrCOONa 0.1 ຿ຓຌ (Ka ຂບຄ CH2BrCOOH = 2.1 x 10-3) 88

ທ຋ິ ີ຾ກ:ໄ ຅າກຘຈູ [ບາຆຈິ ] [ຽກບື ] 1.2. ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌຆະຌຈິ ຌຌັໄ ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຆະຌຈິ ຌແີໄ ຈ຾ໄ ກ:ໃ ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຆະຌຈິ ຉາໃ ຄໂ ຾ຖະ ຽກບື ຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌຽນໃ ຺ົາຌຌັໄ ຈຄໃ ັ ຘະ຾ຈຄເຌຉາຉະຖາຄຖຓຸໃ ຌ:ີໄ ຉາຉະຖາຄ: ຉທ຺ ດາໃ ຄຂບຄຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຍາຽຆບີ ບໃ ຌເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຍາຽຆ.ີ ຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຍາຽຆບີ ບໃ ຌ NH3 NH4Cl, NH4NO3 CH3NH2 CH3NH3Cl, CH3NH3NO3 (CH3)2NH (CH3)2NH2Cl, (CH3)2NH2NO3 C5H5N C5H5NHCl, C5H5NHNO3 ຿ຈງຽກບື ຋ໃ ີຽຎັຌບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄຍຒັ ຽຒີ ຅ະຉບໄ ຄຽຎັຌຽກບື ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຍາຽຆບີ ບໃ ຌຆະຌຈິ ຌຌັໄ ຋ໃ ີ ຽກຈີ ຎະຉິກຖິ ິງາກຍັ ບາຆຈິ ຾ປຄຽຆໃ ັຌ: ຽກບື CH3)2NH2NO3 ຽກຈີ ຅າກຍາຽຆບີ ບໃ ຌ (CH3)2NH ຽກຈີ ຎະຉກິ ງິ າກຍັ ບາຆ຾ິ ປຄ HNO3 ຽຎັຌຉຌໄ຺ . ກາຌ຃ຈິ ແຖນໃ າ [OH-] ນົື pOH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຊາໄ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຓີ NH3 ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1 M ຾ຖະ NH4Cl ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1 M ກາຌ຃ຈິ ແຖໃ ຆບກນາ [OH-] ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ຅ະຘຓ຺ ຓຈຸ ເນໄ NH3 ຾ຉກຉທ຺ ແຈໄ x M ຅ະຽກຈີ OH- ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ x M ຾ຖະ ຽນົືບ NH3 ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1-x M ຘທໃ ຌ NH4Cl ຾ຉກຉທ຺ ແຈດໄ າໃ ຄຘຓ຺ ຍຌູ , ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌ ຾ຉກຉທ຺ ຑບໄ ຓຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຋າຈແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ນົຄັ ຅າກ ຾ຉກຉທ຺ M → 0.1 0.1 0.0 ↔ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ນົຄັ ຅າກ ຾ຉກຉທ຺ M 0.1-x xx ຅ະຽນັຌທາໃ ຋າຈຖະຖາງຌຓໄີ ີ ບບີ ຄ຺ ຾ຖະ ຓ຃ີ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຋າຈຉາໃ ຄໂ ເຌຑາທະຈຌຸໃ ຈຼໃ ຄຈຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຽກບື + ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ = (0.1+x) M ຋ໃ ີ຾ຉກຉທ຺ ແຎ ຉບຌຉຌ຺ໄ - = (0.1-x) M 89

຅າກຘຈູ = ຅ໃຄຶ ຓ຃ີ າໃ ຎະຓາຌ M ຾຋ຌ຃າໃ = ຅ໃຄຶ ຓ຃ີ າໃ ຎະຓາຌ M ຽຌໃ ບື ຄ x ຓ຃ີ າໃ ຌບໄ ງນົາງຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂາໄ ຄຽ຋ິຄຊາໄ ຾຋ຌ ຅ະຘາຓາຈ຾ກຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌນາ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງແຈໄ ບາຈຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ເຌປຍູ ຋ໃ ີຘະຈທກຉໃ ກາຌ຅ໃ຅ື າແຈຈໄ ຄໃ ັ ຌ:ໄີ ຽກບື ບາຆຈິ ຿ຈງ ຽກບື ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ຋ໃ ີຓາ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຽກບື ຾ຖະ ຍາຽຆີ ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ຉບຌຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ . ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂາໄ ຄຽ຋ິຄ ຍາຽຆີ ນົື ຽກບື ຍາຽຆີ ຽກບື ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຈຄໃ ັ ກາໃ ທເຆຽໄ ຎັຌຘຈູ ຘາຖຍັ ຃ຈິ ແຖນໃ າ ນົື ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຋ໃ ີ ຎະກບຍຈທໄ ງຍາຽຆບີ ບໃ ຌ ຾ຖະ ຽກບື ຂບຄຍາຽຆຌີ ຌັໄ ຉບໄ ຄ຅ໃເື ນແໄ ຈໄ ຾ຖະ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງນາແຈໄ ຅າກ຃ທາຓຘາຑຌັ ຖະນທາໃ ຄ ຾ຖະ ຾ຓຌໃ ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຅ຄໃ ຺ ຃ຈິ ແຖໃ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ 1 ຖຈິ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຈທໄ ງ CH3NH2 ຅າຌທຌ 2 ຿ຓຌ ຾ຖະ CH3NH3Cl ຅າຌທຌ 0.1 ຿ຓຌ. (Kb ຂບຄ CH3NH2 = 3.7x10-4) ຅າກຘຈູ : [ຍາຽຆ]ີ [ຽກບື ] 1.3. ຍຈ຺ ຍາຈຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຈຄໃ ັ ກາໃ ທຓາ຾ຖທໄ ທາໃ ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ີຓຖີ ກັ ຘະຌະເຌກາຌຉາໄ ຌ຋າຌກາຌ ຎໃຼຌ຾ຎຄ ຽຓໃບື ຉໃ ືຓບາຆຈິ ຾ປຄ ນົື ຍາຽຆ຅ີ າຌທຌຽຖັກຌບໄ ງຖຄ຺ ແຎເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຌຌັໄ , ຽຑໃ ືບ ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນັຌທາໃ ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຓຖີ ກັ ຘະຌະຉາໄ ຌ຋າຌກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ ຾ຌທເຈ, ຅ະ ຑິ຅າຖະຌາກາຌຉໃ ຓື ບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆຖີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ຋ໃ ີຎະກບຍຈທໄ ງ ບາຆຈິ CH3COOH ຾ຖະ ຽກບື CH3COONa ຽຓໃບື ຉໃ ຓື ບາຆຈິ ຾ປຄ຅າຌທຌຽຖັກຌບໄ ງ * ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ ຽຆໃ ັຌ: ຉໃ ຓື HCl 0.01 mol ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ 1 ຖຈິ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບາຆຈິ ຾ປຄ຾ຉກຉທ຺ 100% ແຈໄ H3O+ ຋ຄັ ໝຈ຺ (0.01 ຿ຓຌ) H3O+ ຅ະຽຂໄ຺າຽກຈີ ຎະຉິກຖິ ິງາກຍັ CH3COO- ບບີ ຄ຺ ຋ີຓດີ ເໃູ ຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ (CH3COO- ບີບຄ຺ ຌແີໄ ຈ຅ໄ າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຽກບື ຾ຖະ ຓຎີ ະຖຓິ າຌນົາງກທາໃ H3O+ ຋ໃ ີຉໃ ືຓຖຄ຺ ແຎ) ກາງຽຎັຌບາ 90

ຆຈິ ບບໃ ຌ CH3COOH ຋ຄັ ໝຈ຺ ຿ຈງຍໃ ຓີ H3O+ ຅າກບາຆຈິ ຾ປຄຽນົືບດຽໃູ ຖງີ , ຽຊຄິ ດາໃ ຄເຈກໃຉາຓບາ ຆຈິ ບບໃ ຌ CH3COOH ຋ໃ ີຽກຈີ ຂຌໄື , ຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ H3O+ ຅າຌທຌຽຖັກຌບໄ ງ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄບາຆຈິ ບບໃ ຌ (ຍໃ ຾ຓຌໃ H3O+ ຅າກບາຆຈິ ຾ປຄ຋ໃ ີຉໃ ຓື ຖຄ຺ ແຎ) ຽປັຈເນໄ pH ຂບຄ຋າຈ ຖະຖາງຍຒັ ຽຒີກບໃ ຌກາຌຉໃ ຓື ບາຆຈິ ຾ປຄ ຾ຖະ ນົຄັ ກາຌຉໃ ືຓບາຆຈິ ຾ປຄຓ຃ີ າໃ ຍໃ ຉາໃ ຄກຌັ ນົາງຽ຋ໃ ຺າເຈ (຅ະ ຘະ຾ຈຄທ຋ິ ີ຃ຈິ ແຖໃ ເນຽໄ ນັຌຈທໄ ງຉທ຺ ຽຖກເຌຉທ຺ ດາໃ ຄຂາໄ ຄຽ຋ິຄ). ໝາງຽນຈ: * ຊາໄ ຉໃ ືຓບາຆຈິ ຾ປຄນົາງກທາໃ ຎະຖິຓາຌຂບຄບບີ ຄ຺ CH3COO- ຋ໃ ີຓດີ ເໃູ ຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີ຅ະຎໃຼຌ຾ຎຄແຎນົາງ ນົື ຽທ຺ໄາທາໃ ຊາໄ ຉໃ ືຓບາຆຈິ ຾ປຄຎະຖຓິ າຌນົາງ ຽກຌີ ແຎ, ຖະຍຍ຺ ຍຒັ ຽຒີຂບຄ຋າຈຖະຖາງ຅ະຘຌູ ຽຘງແຎຽປັຈເນ຋ໄ າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຍໃ ຘາຓາຈຉາໄ ຌ຋າຌ ກາຌຎໃຼຌ pH ແຈບໄ ກີ ຉໃ ແຎ. → ↔ 0.01 mol 0.01 mol 0.01 mol 0.01 mol 0.01 mol (຅າກບາຆຈິ ຾ປຄ HCl) (ເຌຍຒັ ຽຒີ) (ບາຆຈິ ບບໃ ຌ຾ຉກຉທ຺ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ) ຅ະຽນັຌທາໃ : ບບີ ຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒີຓຍີ ຈ຺ ຍາຈຘາ຃ຌັ ເຌກາຌຽປັຈເນໄ pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງຍໃ ຎໃຼຌ຾ຎຄນົາງ ນົຄັ ກາຌຉໃ ຓື ບາຆຈິ ຾ປຄ pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ຅ະຎໃຼຌແຎນົາງ ຽຆໃ ັຌ: ກາຌຉໃ ືຓ 0.01 ຿ຓຌ HCl ຖຄ຺ ເຌຌາໄ ຍຖຘິ ຈຸ 1 ຖຈິ (pH = 7) ຅ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຖະຖາງຓໄີ ໄ=ໄ 0.01 M** ນໄົ ຓໄີ pH = 2 ຌຌັໄ ຾ຓໃ ຌນົຄັ ຅າກຉໃ ຓບາຆຈິ ຾ປຄເຌຌາ່ໄ ຍ່ຖຘິ ຸຈ຅ະຽປຈັ ເນໄໄ pH ຂບຄຌາ່ໄ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄນົາງຽຊຄິ ໄ 7-2=5ໄໜໃ ທງໄpH ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎນາົ ງ. ໝາງຽນຈ ໄ**ໄໄ ໄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຌາ່ໄ ຍ່ຖຘິ ຸຈຓ຃ີ ໃ າຑຼຄໄ10-7 Mໄຽຆໃ ຄິ ຌບໄ ງນົາງໄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ໄ[H3O+] ເຌ຋າຈຖະຖາງຽກບຍ຋ຄັ ໝຈ຺ ຅ໃ ຄຶ ຓາ຅າກບາຆຈິ ຾ປຄ຋ໃ ຉີ ໃ ຓຖຄ຺ ແຎ. ຽຓໃ ບຉໃ ຓຍາຽຆ຾ີ ປຄ຅າ່ ຌທຌຽຖກັ ຌບໄ ງຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງຍຒັ ຽຒຽີ ຆໃ ຌັ ໄ 0.01ໄ ຿ຓຌຂບຄໄ NaOH ຖຄ຺ ເຌຍຒັ ຽຒໄີ (຋ໃ ີ ຎະກບຍຈທໄ ງໄCH3COOH ຾ຖະໄCH3COONa)ໄຍຖ່ ຓິ າຈໄ1 ຖຈິ ໄຽຌໃ ບຄ຅າກໄNaOH ຽຎຌັ ຍາຽຆ຾ີ ປຄ຅ໃ ຄຶ ຾ຉກ ຉທ຺ ແຈໄໄ 100%ໄ V.ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຌາໄ ຍຖຘິ ຈຸ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຌາໄ ຍຖິຘຈຸ ຾ຉກຉທ຺ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ ຅ຌ຺ ຍໃ ຘາຓາຈ຋ຈ຺ ຘບຍແຈຈໄ ທໄ ງຽ຃ໃ ບື ຄ຋ຈ຺ ຘບຍກາຌ ຌາແຒຒາໄ ຆະຌຈິ ຋າຓະຈາ, ຘະ຾ຈຄທາໃ ຌາໄ ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ, ຅ໃຄຶ ຊທື າໃ ຌາໄ ຽຎັຌ຋າຈທິ ຽ຃າະແຒຒໄາ຋ໃ ີບບໃ ຌນົາງ, ຌາໄ ຽຎັຌ຋າຈ຾ບຓ຿ຒຽ຋ີຕກິ ນົື ຋າຈ຾ບຓຒີ຿ຎຕຉກິ (ຽຎັຌແຈ຋ໄ ຄັ ບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆ)ີ ງບໄ ຌຘາຓາຈເນໄ ຾ຖະ ປຍັ ຿ຎຕຉຄ຺ ແຈ.ໄ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຌາໄ ຍຖິຘຈຸ ຅ໃຄຶ ຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ປ຿ີ ຈຕຌບີ ບຓ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ປຈີ ຕກ຺ ຆ຾ີ ຖະ ຽກຈີ ຑາທະຎກ຺ ກະຉິຖຓໃຸ ຌ:ີໄ H2O (l) + H2O (l) H3O+ (aq) + OH- (aq) 91

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຌາໄ ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌບບີ ຄ຺ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ ຅ຌ຺ ຊທື າໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄຌາໄ ຍໃ ຎໃຼຌ຾ຎຄ ຅ໃຄຶ ຓີ ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຽຓໃບື ຌາແຎ຃ຌູ ກຍັ ກໃ຅ະແຈ຃ໄ າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີເໝຽໃ ບຌີໄ ທາໃ : ຃າໃ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຑາທະຎກ຺ ກະຉິ ຂບຄຌາໄ ເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ Kw ຽຊຄິ ຾ຓຌໃ ທາໃ ຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ແຈຌໄ ບໄ ງນົາງ ຾ຉຽໃ ຓໃບື ບຌໃຸ ນະຑຓູ ຽຑໃ ີຓຂຌືໄ ຌາໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ແຈນໄ ົາງຂຌືໄ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຂບຄຌາໄ ຅ະຽຑໃ ີຓຂຌໄື ຽຓໃບື ບຌຸ ນະຑຓູ ຘຄູ ຂຌືໄ . ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ກາຌຍບກ຃າໃ ຅ໃຄຶ ຉບໄ ຄຍໃຄ຺ ຍບກບຌຸ ນະຑຌູ ຌາ, ເຌກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ໃທ຺ ແຎຽປ຺າຓກັ ຽປັຈ຋ໃ ີ ບຌຸ ນະຑຓູ ຎກ຺ ກະຉິ ຅ໃຄຶ ບະຌງຸ າຈເນເໄ ຆ຃ໄ າໃ ຋ໃ ີ 25 ງບໄ ຌຊທື າໃ ຓ຃ີ າໃ ຉາໃ ຄກຌັ ຍໃ ນົາງ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ເຌ ກາຌ຃ຈິ ແຖ຋ໃ ໃ ີຉບໄ ຄເຆ຃ໄ າໃ ຋ໃ ີ 25 ຽຆໃ ຄິ ຓ຃ີ າໃ ຽ຋ໃ ຺າກຍັ 1,0 x 10-14 ເຌຌາໄ ຍຖຘິ ຈຸ ຘະຽໝີ (ຽຍໃ ຄິ ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຂບຄຌາໄ ) ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ຃ຈິ ແຖໃ ນາ ຾ຖະ ແຈຖໄ ຓຸໃ ຌ:ີໄ ງບໄ ຌທາໃ ຃າໃ ຋ໃ ີ 25 = 1.0 x 10-14 10-14 10-7 √ 10-7 mol/dm3 5.1. ກາຌ຃ຈິ ແຖນໃ າ຃າໃ Ka ຾ຖະ Kb ຿ຈງບາແຘ຃ໃ າໃ Kw ກຖະຌ຋ີ ີກາ຃າໃ Ka ຂບຄ຃ບູໃ າຆຈິ ຃ຍູໃ າຽຆີ ນົື ກາຌນາ຃າໃ Kb ຂບຄ຃ຍູໃ າຽຆຂີ ບຄບາຆຈິ ຘາຓາຈນາແຈ຿ໄ ຈງເຆກໄ າຌຑທ຺ ຑຌັ ຈຄໃ ັ ຌ:ີໄ Ka x Kb = Kw Ka = ������������ ������������ Kb = ������������ ������������ ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຊາໄ ຃າໃ Ka ຂບຄ CH3COOH ຋ໃ ີ 25 ຓ຃ີ າໃ ຽ຋ໃ ຺າກຍັ 1.8 x 10-5 mol/dm3 ຅ຄໃ ຺ ຃ຈິ ແຖນໃ າ຃າໃ Kb ຂບຄ CH3COO- ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ຃ຍູໃ າຽຆຂີ ບຄ CH3COOH ທ຋ິ ີ຾ກໄ Ka x Kb = Kw / ຋ໃ ີ 25 = 1.0 x 10-14 Kb = = mol/dm3 5.2. ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄບີບຄ຺ ປ຿ີ ຈຕຌບີ ບຓ ຾ຖະ ບບີ ຄ຺ ປຈີ ຕກ຺ ຆເີ ຌຌາໄ H2O (l) + H2O (l) H3O+ (aq) + OH- (aq) 92

 ເຌ຋າຈຖະຖາງຂບຄບາຆຈິ , ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ຅ະນົາງກທາໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ເຌ຋າຈຖະຖາງຂບຄບາຆຈິ ຅ະນົາງກທາໃ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ 10-7 mol/dm3. ຅ະນົາງກທາໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ  ເຌ຋າຈຖະຖາງຂບຄຍາຽຆ,ີ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ເຌ຋າຈຖະຖາງຂບຄຍາຽຆ຅ີ ະນົາງກທາໃ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ 10-7 mol/dm3. VI. pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ ກາຌຍບກ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ ຍາຽຆຂີ ບຄ຋າຈຖະຖາງ ຿ຈງບາເຘ຃ໃ າໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ນົື ຍໃ ຘະຈທກ ຾ຖະ ຏິຈຑາຈແຈຄໄ າໃ ງ ງບໄ ຌ຋າຈຖະຖາງຓກັ ຓ຃ີ າໃ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ ນົື ຌບໄ ງ (ຘທໃ ຌນົາງຽຎັຌຽຖກກາຖຄັ ຖຍ຺ ) ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ເຌຎີ ຑ.ຘ 2452 ຿ຆຽຕຌ ຽຆຌ (Sorensen) ແຈຘໄ ະຽໜີທ຋ິ ີຍບກ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ -ຍາຽຆຂີ ບຄ຋າຈຖະຖາງຂຌືໄ ເໝ຃໋ :ື ບຈັ ຉາ ຘທໃ ຌ pH (pH scale) ຿ຈງກາໜຈ຺ ເນໄ (pH ນງຓໄ າ຅າກ Potential of Hydrogen ion) pH = -log [H+] ນົື pH = -log [H3O+] ນົື pH = log������ ������ 6.1. ກາຌເຆ຃ໄ າໃ pH ຃າຈ຃ະຽຌ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄບາຆຈິ ຾ຖະ ຍາຽຆີ ຽຓໃບື ປ຃ູໄ າໃ pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ນົື ຍາຽຆ຋ີ ໃ ີຓ຃ີ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຘາຓາຈ຃າຈ ຃ະຽຌ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ ນົື ຍາຽຆແີ ຈ,ໄ ຾ຉຊໃ າໄ ປຘູໄ ະຽຑາະ຃າໃ pH ຍໃ ປ຃ູໄ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ ບາຆຈິ ນົື ຍາຽຆ຅ີ ະຍໃ ຘາຓາຈ຃າຈ຃ະຽຌແຈ.ໄ ຉທ຺ ດາໃ ຄ: ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ HA ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1 mol/dm3 ຓີ pH = 3 ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ HB ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ 0.1 mol/dm3 ຓີ pH = 4 ທ຋ິ ີ຾ກ:ໄ pH = 3 [H3O+] = 10-3 mol/dm3 pH = 4 [H3O+] = 10-4 mol/dm3 ຘະ຾ຈຄທາໃ ບາຆຈິ HA ຾ຉກຉທ຺ ເນໄ [H3O+] ນົາງກທາໃ ບາຆຈິ HB ຋ຄັ ຘບຄຖທໄ ຌ຾ຉຓໃ ຃ີ ທາຓ ຽຂັຓໄ ຂຌຸໄ ຽ຋ໃ ຺າກຌັ ຈຄໃ ັ ຌຌັໄ ບາຆຈິ HA ຅ໃຄຶ ຽຎັຌບາຆຈິ ຋ໃ ີ຾ປຄກທາໃ ນົື ບາຆຈິ HB ຓ຃ີ າໃ Ka ນົາງກທາໃ ບາ ຆຈິ HB. 93