ວິ​ຊາ ວິ​ທະ​ຍາ​ສາດ​ທຳ​ມະ​ຊາດ

ສານອາຫານທິ່ ໄີ ດຈ້ົ າກຂະບວນການສງັ ເຄາະແສງຂອງພດນອກຈາກຈະເປັນອາຫານໃຫຜ້ົ ຜົ້ ະລດິ ເອງ (Autotroph) ແລວ້ົ ຍງັ ຕອບສະໜອງອາຫານໃຫແ້ົ ກ່ິ ບນັ ດາສ່ິ ງິ ທິ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ ອ່ິ ນທ່ິ ບີ ່ິ ໍສາມາດສາ້ົ ງອາຫານດວົ້ ຍເອງ ໄດົ້ (Heterotroph) ເຊ່ິ ນັ : ສດັ ທຸກຊະນດິ ນບັ ທງັ ມະນດຸ ເຮາົ ນາໍ . ນອກຈາກໃຊເົ້ ປັນອາຫານມະນຸດເຮາົ ຍງັ ໃຊົ້ ປະໂຫຍດຈາກພດໃນດາົ້ ນອິ່ ນໆອກີ ຢ່ິ າງຫວຼ ງຫຼາຍ. ຜນົ ຜະລດິ ຂາົ້ ງຄຽງຂອງການສງັ ເຄາະແສງຄ O2 ເຊ່ິ ງິ ເປັນທາດທ່ິ ຈີ ໍາເປັນຕ່ິ ໍສິ່ ງິ ທ່ິ ມີ ຊີ ວີ ດິ ເກອບທຸກຊະນດິ ເຂາົົ້ ໃນຂະບວນການຫາຍໃຈ ແລະ ການເຜາົ ໄໝສ້ົ ານອາຫານເພິ່ ອໃຫໄ້ົ ດພົ້ ະລງັ ງານໃນການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ແລະ ການເຄ່ິ ອນໄຫວກດິ ຈະກາໍ ຕ່ິ າງໆ. ຈາກການຄນົົ້ ຄວາົ້ ພບົ ວິ່ າ ຖາ້ົ ບິ່ ໍມກີ ານສງັ ເຄາະແສງຂອງພດ ແລວ້ົ ອອກຊເີ ຈນ (O2) ທິ່ ມີ ຢີ ິ່ ໃນບນັ ຍາກາດໃນປະລມິ ານ 21% ນຈີົ້ ະຖກສິ່ ງິ ທິ່ ມີ ຊີ ວີ ດິ ນາໍ ໃຊໝົ້ ດົ ພາຍໃນເວລາພຽງ 2000 ປີ. ດ່ິ ງັ ນນັ້ົ , ຂະບວນການສງັ ເຄາະແສງນອກຈາກຈະສາົ້ ງອາຫານແລວ້ົ ຍງັ ຮກັ ສາຄວາມສມົ ດນຂອງອາກາດ, ໃຫົ້ O2 ມປີ ະລມິ ານຄງົ ທິ່ ີ ແລະ ຮກັ ສາລະດບັ CO2 ໃນບນັ ຍາກາດບ່ິ ໃໍ ຫສົ້ ງຂນຶ້ົ ຈນົ ເປັນອນັ ຕະລາຍຕິ່ ໍສດັ ແລະ ມະນຸດ. 7.ການຫາຍໃຈຂອງພດ 1. ຄວາມໝາຍ ແລະຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການຫາຍໃຈຂອງພດ ພດເປັນສິ່ ງິ ທ່ິ ມີ ຊີ ວີ ດິ ທ່ິ ສີ າມາດສາົ້ ງອາຫານເອງໄດ,ົ້ ສະນນັົ້ , ຈ່ິ ງຶ ບິ່ ຈໍ າໍ ເປັນຕອ້ົ ງກນິ ຫຼ ຮບັ ສານອາຫານ ເຂາົ້ົ ໄປ. ທາດທິ່ ໄີ ດຈ້ົ າກການສງັ ເຄາະແສງຂອງພດຈະຖກສະສມົ ໄວໃົ້ ນຈລຸ ງັ ດວ້ົ ຍຫຼາຍຮບແບບເຊິ່ ນັ : ກລໂກສ , ເຊລລໂລສ, ອາມໂີ ລສ... ເພິ່ ອນາໍ ໄປເຜາົ ຜ່ິ ານອາຫານ ຫຼຶ ຫາຍໃຈທງັ ໃນພດ ແລະ ສດັ . 45

ທາດແປງ້ົ ທິ່ ມີ ໂີ ມເລກຸນໃຫຍ່ິ ບ່ິ ສໍ າມາດຊມຶ ຜ່ິ ານຈລຸ ງັ ຫຈຼ ລຸ ງັ ບິ່ ໍສາມາດນາໍ ໄປໃຊໄົ້ ດ.ົ້ ດ່ິ ງັ ນນັົ້ , ກິ່ ອນທ່ິ ີ ພດຈະສາ້ົ ງພະລງັ ງານກຈໍ ະຕອ້ົ ງປ່ິ ຽນຮບຂອງທາດແປງ້ົ ໃຫຢົ້ ່ິ ໃນຮບຂອງນາໍົ້ ຕານເຮກັ ໂຕສ ແລະ ເຂາົ້ົ ສ່ິ ການຫາຍ ໃຈເພິ່ ອສາົ້ ງພະລງັ ງານຂນຶ້ົ ມາ. ການຫາຍໃຈເປັນຂະບວນການເຜາົ ໄໝສ້ົ ານອາຫານຂອງພດເຊ່ິ ງິ ດາໍ ເນນີ ໄປດວ້ົ ຍການຄວບຄຸມຂອງ ແມິ່ ແປງົ້ ທ່ິ ເີ ຮດັ ໃຫສ້ົ ານຕ່ິ າງໆ ຄິ່ ອຍໆສະຫາຼ ຍຕວົ ຈ່ິ ງຶ ປົດປ່ິ ອຍພະລງັ ງານ ອອກຈາກຈລຸ ງັ ເທິ່ ອລະໜອ້ົ ຍ ແລະ ສານເຫ່ິ ຼາົ ນນັ້ົ ສາມາດສາົ້ ງເປັນສານປະກອບສະສມົ ໄວົ້ ແລະ ຖກດງຶ ໄປໃຊໃົ້ ນກດິ ຈະກາໍ ຕິ່ າງໆຂອງຈລຸ ງັ . ພະລງັ ງານທິ່ ໄີ ດຈ້ົ າກການຫາຍໃຈຈະເກບັ ໄວໃົ້ ນຮບແບບຂອງສານເຄມທີ ່ິ ມີ ພີ ະລງັ ງານສງຄ ATP. ການຫາຍໃຈເປັນຂະບວນການສະຫຼາຍ (Oxidation) ທາດອນິ ຊີ (Glucose) ໃນຈລຸ ງັ ພດໃຫເົ້ ປັນ CO2, H2O ພອົ້ ມປົດປິ່ ອຍພະລງັ ງານ ATP ເພິ່ ອນາໍ ໄປໃຊໃົ້ ນຂະບວນ ເມຕາບໍລຊິ ມຶ . 46

ເອກະສານອາ້ ງອງີ - ສມົ ບູນ ສລີ ສິ ງົ ຄາມ, ສມົ ພງົ ຈນັ ທະມາລີ ແລະ ພຸດທະດາ ຫາ້ ວໄິ ລແສງ ວທິ ະຍາສາດ 1 ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ , ກມົ ສາ້ ງຄູ 2009. - ບຸນໂຮມ ນນັ ທະວງົ ພອ້ ມດວ້ ຍຄະນະ ແບບຮຽນຊວີ ະວທິ ະຍາ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ປີທີ 5 ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ສະຖາບນັ ຄນົ້ ຄວາ້ ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ 2014. - ໜງັ ສຮື ຽນ ລາຍວຊິ າເພ່ ມີ ເຕມີ ຊວີ ະວທິ ະຍາ ເຫມັ້ 3 ກ່ ຸມສາລະການຮຽນຮູວ້ ທິ ະຍາສາດ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ປີທີ 5-6 ຕາມຫກັ ສູດແກນກາງການສຫຶ ສາຂນັ້ ພນື້ ຖານ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ພສ 2552. - ປືມ້ ຊວີ ະສາດ1 ສາຍສາ້ ງຄມູ ດັ ທະຍມົ ຕນົ້ , ພມິ ປີ 2009. - ຊວີ ະວທິ ະຍາ 2,3 ກມົ ສາ້ ງຄ,ູ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ 2009. - ປືມ້ ຊວີ ະສາດ1 ຊນັ້ ສູງ ສາຍຄູມດັ ທະຍມົ ພມິ ປີ 2008. - ປືມ້ ວທິ ະຍາສາດຊນັ້ ຕນົ້ , ຊນັ້ ກາງ. - ປືມ້ ປະຖມົ ປໍ1-ປໍ5 ຂອງລາວ. - ປືມ້ ວທິ ະຍາສາດທາໍ ມະຊາດມ1ໍ -ມ2ໍ ພມິ ປີ 2010. - ປືມ້ ວທິ ະຍາສາດທາໍ ມະຊາດມ3ໍ ພມິ ປີ 1997.