งูชนิดต่างๆ

§.§Ù àÅ×Íé ¼‹Ò¹

อะไรคือ งู ดูท่ไี หน...เป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังชนดิ หนง่ึ ตามหลัก งู ชวี วิทยาจดั อย่ใู นกลุม่ สตั วเ์ ล้ือยคลาน เคลอ่ื นไหวร่างกายโดยการเลื้อย มาดูลกั ษณะภายนอกของงดู ีกวา่ ...ภาพจาก : http://www.freeimages.com/photo/snake-1339607 ล�ำตัว งูมีลำ� ตวั คลา้ ยหลอดกลมยาว ไมม่ แี ขน ไมม่ ขี า สว่ นมากหวั จะใหญ่ คอเลก็ หางเรยี วเลก็ ลง frreaet-ภimsาnaพasgrจkneeeาapsก-k.trceial:eo-t-mh1-j3sut/tn5vppa6n:h/k9ilo/ee6wt--o8sw/nbwala.kcek-- ภาพจ.cาoกimng:/-phshtntopat:ko//e/wt-h1we5w-6m9.f2ere1n3eaimc-ages ภ.cาoพmจ/าpกho: thot/tpsn:/a/kwew-swk.ifnr-e1e1i8m2a7g9e8s เกลด็ เกลด็ ทป่ี กคลมุ ผวิ หนงั ของงมู ไี วเ้ พอื่ ปกคลมุ รา่ งกายและเพอ่ื ปอ้ งกนั อนั ตราย จากภายนอก เกลด็ ของงเู ปน็ ลกั ษณะหนงึ่ ท่ีชว่ ยในการจ�ำแนกกลุม่ ของงู ภาพจf3าpcfกeho8om:aht/oftB7t-pd4o:9ea//b_9w74sn7w7facawk38.e8aa_dl3es61gk.ehrin2ipt-m1hlotos. pภeาaพkeจrboาauกyg.:hnh_etgtt/prfei:e/el/dnwg_wusinwdae.ck/heceristtae-r/ ลนิ้ งมู ปี ลายลน้ิ สองแฉก สำ� หรบั แสวงหาทศิ ทางของกลน่ิ และสัมผัสอุณหภูมิ งูรับรู้กลนิ่ ต่างๆ ได้จากอนุภาคของ 2 สง่ิ ตา่ งๆ ทม่ี าสมั ผสั กบั ลนิ้ ซงึ่ ลนิ้ กจ็ ะสง่ อนภุ าคเหลา่ นนั้ ไปทต่ี อ่ มรับกลิ่นท่อี ยใู่ นปากอีกที ภาพจาก : http://www.freeimages.com/photo /green-snake-1408255 ตา งไู มม่ เี ปลอื กตาชนดิ ท่ี กระพริบได้เชน่ คน ท่ปี ดิ ลู ก ต า มี เ พี ย ง เ ก ล็ ด ใ ส ครอบอยู่ ภาพจากph: ohttotp/s:/n/awkwe-w5.-fr1e0e5im85a1g6es.com/

วงจรชีวติ ของงู พวกงูมาดวู งจรชวี ิตของเรา กนั ดีกวา่ 1 ผสมพันธุ์ 2 ออกไข่ เม่ืองูต้องการ งู ส ่ ว น ใ ห ญ ่ อ อ ก ลู ก ผสมพนั ธ์ุมนั จะ เป็นไข่ ซึ่งมีเปลือก เ ก้ี ย ว พ า ร า สี เหนยี วหุ้ม และวางไข่ ตอ่ เพศตรงขา้ ม อยู่ในสภาพแวดล้อม เพอื่ ใหเ้ พศตรง โดยไม่ต้องดูแล จน ขา้ มยอมรับและผสมพนั ธุ์ ซึ่งเป็นลกั ษณะ ก ร ะ ทั่ ง ฟ ั ก อ อ ก ม า เฉพาะเจาะจงของงแู ตล่ ะชนดิ เป็นตัว 5 งูโตเต็มวัย ภาพfrจgeาreeก1i/me3p:n7ah-h5gost5etntop7sa3/:.k/c/eow-mww. 4 ลูกงู 3 ฟักตวั ภาพจadาuoกsctur:amhliaett.npct:o/s//mwin.acwuuw/b_.acimteionantgr.paeldsc/foast- phaoStnoภGabาakพuretceจLkrาoesกv/t.Picn:1oBh0mat8tb/p0ae:5/l/b1/S8iu2n.m8jap6skg/.ells8/6/ เ ม่ื อ ถึ ง ก� ำ ห น ด เ ว ล า งู จ ะ ฟกั ตัวออกจากไข่ ww/ภpswาnhพ.aofrkจteoeาe/-กih1m3a:a6thcg7the3tpisn2:.g8/c/o- m 3

การลอกคราบของงู งลู อกคราบทำ� ไม?discภoาvพeจryากce:nhatrrtetcp/hd:/ivis/emc/ousvnseearukyem--cveeicyntetorsre/ia-n.ceowms./a2u0/08- การเจริญเติบโตของงูเก่ียวข้องกับการ ลอกคราบ ซ่ึงเป็นการหลุดลอกของผิวหนังชั้น นอกสุด งูจะลอกคราบเม่ือมันเร่ิมโตขึ้นและจะลอกคราบบ่อยคร้ัง เมื่ออายุยังไม่มาก ในระยะลอกคราบผิวหนังชั้นนอกสุดจะมีลักษณะ ขนุ่ ทบึ สมี วั นยั นต์ าขนุ่ มวั งจู ะมองไมค่ อ่ ยเหน็ หยดุ กนิ อาหาร มนั จงึ ตอ้ ง ซ่อนตัวช่ัวคราวประมาณ 2-3 วัน ต่อมางูจะใช้ปากถูไถไปตามวัตถุท่ี มีพื้นหยาบร่วมกับการขยายและหดตัวของ กล้ามเน้ือตลอดล�ำตัว ท�ำให้ผิวหนัง เรมิ่ หลุดลอกจากริมฝปี าก หวั ล�ำตัวและหาง และเมื่อพ้น ช่วงน้ีไป ล�ำตัวของมันจะ ขยายใหญ่ข้ึนและเคลื่อนที่ ไดว้ ่องไวเหมอื นเดมิ 4 ภาพ.aจucา/eกdnist:rceho-t/vtnspene:r/awy/kcmsee/u-2nes0trey0eue8/smd-/aivsricccothovivreieary.c-om

การพรางตวั ของงู ศัตรูที่สำ� คญั ของงู ไดแ้ ก่ นกลา่ เหยอ่ื เชน่ นกเหย่ยี ว นกอนิ ทรี และ นกกระสา เป็นตน้ รวมถึงสัตว์เลี้ยงลูกดว้ ยนมขนาดเลก็ เชน่ พังพอน และเม่น เป็นต้น งูจึงต้องพรางตัวเพื่อหลบซ่อนจากศัตรูโดยใช้วิธี พรางตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม รูปร่างของงูมีส่วนส�ำคัญท่ีช่วยในการ พรางตัว งูสามารถท่ีจะปรับเปลี่ยนร่างกายได้ง่าย เช่น การท�ำล�ำตัว ยาวตรง การขดตวั เปน็ มว้ นวงกลม งหู ลายชนดิ จะมวี ธิ ที อ่ี ยนู่ ง่ิ ๆ แลว้ ศตั รู ไมส่ ามารถมองเหน็ ได้ งูบางชนดิ สามารถปรบั เปลยี่ นสีใหค้ ล้ายก้อนหนิ หรอื ต้นหญ้า หรือให้เขา้ กับสง่ิ แวดลอ้ มอืน่ ๆ ท่ีมนั อาศยั อยู่ 5

อาหารของงู งูกนิ อะไร fn-laภtาfinnพcoจs/tาliafก.etjpisc:gt.ych?loetvtm/ep6=://6s1/t&0aa/t5tl3=i7c71./f1mo/xsannnaeakwgese%.dc2/o0immbig/teg/lobal. งเู ปน็ สัตว์กินเนื้อเป็นอาหาร อาหารของงูมีหลายอย่างขึ้นอยู่กับ ชนดิ ของงู เชน่ บางชนดิ กนิ กบ คางคก ก้ิงก่า นกหรืองูด้วยกันเอง งูท่ีมีพิษ เลก็ นอ้ ยอาจเลอื กกนิ ปลานำ้� จดื งทู ะเล กินไข่ปลาเป็นอาหาร วิธีการล่าเหย่ือ ของงูแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ เช่น ลา่ เหยอ่ื โดยการพรางตวั หรอื ใชค้ วามเรว็ บางชนิดกลืนเหย่ือเข้าไปท้ังตัว บางชนิดฆ่าเหย่ือ ขนาดใหญโ่ ดยใช้กล้ามเน้อื รดั หรือใช้พษิ เป็นตน้ phภoาtพoจs/า2ก59: 8h0tt5p1s7:/@/wN0w3w/2.fl4ic3k9r6.c6o9m12/0 การกินเหยอื่ ในการกนิ เหยอ่ื ของงู หากเปน็ เหยื่อขนาดเลก็ มนั จะกลนื เหยอ่ื ทงั้ ตวั แตถ่ า้ เปน็ เหยอ่ื ขนาดใหญ่ ท่ีมีการด้ินรนต่อสู้ งูจะต้องรัดเหยื่อไว้ กอ่ นทจ่ี ะกนิ การรัดเหยอ่ื เป็นวธิ ีการฆ่าเหยอ่ื โดยทำ� ใหเ้ หยอ่ื สำ� ลกั อากาศ เนอื่ งจากขาดอากาศ หายใจ วธิ รี ดั คอื การขมวดตวั ไปรอบๆ ตวั เหยอ่ื จนแน่นข้ึนเร่ือยๆ ในช่วงการรัดเหยื่อนี้อาจท�ำให้ กระดกู ชอ่ งอกเชน่ ซโี่ ครงหกั ไปบา้ ง แตก่ ระดกู สว่ นใหญข่ องเหยอื่ มไิ ด้ แตกหกั จนละเอยี ดจากนนั้ งจู งึ เรมิ่ กลนื เหยอื่ สงิ่ สำ� คญั กอ่ นการกลนื คอื งจู ะตอ้ งเรม่ิ กลนื จากสว่ นหวั ของเหยอื่ เพอื่ ไมใ่ หข้ าของเหยอ่ื กางออกมา เกะกะการกลนื และระหวา่ งการกลนื งจู ะหลงั่ นำ้� ลายออกมา เคลือบเหย่ือให้ลื่นไหลไปในช่องปากและช่องท้อง ได้ดี ภาพจpาhกot:o/hlitl-tps:t/a/nwkwy-wfil.efrse-e1-im14a8g1e7s5.c3om/ 6

การเคล่อื นที่ของงู งูไมม่ ขี าหรอื ไมม่ รี ยางค์ การเคล่อื นทีต่ อ้ งอาศัยกลา้ มเนอ้ื และ โครงกระดูก หดตัวและเคลื่อนที่กลับไปกลบั มา เรียกว่า การเลื้อย การเลอ้ื ยของงมู ี 4 แบบ ดังน้ี •การเลื้อยแบบล�ำตวั ตรง พบในงใู หญท่ เี่ คลอ่ื นไหวชา้ โดยใชก้ ลา้ มเนอ้ื ทอ้ งดึงตวั เปน็ ลูกคลน่ื •การเลอ้ื ยแบบคดเคีย้ ว เปน็ การเลือ้ ยโดยปกติของงทู วั่ ๆ ไป บน พ้นื หนิ หรอื พ้ืนท่ไี ม่สมำ่� เสมอ •การเลอื้ ยแบบถบี ตัว เป็นการเล้ือยบนพ้ืนท่ีท่ีมีลักษณะแน่น ใชก้ ารขดตวั และถีบตัวไปขา้ งหนา้ •การเลื้อยแบบแถก เปน็ การเลอื้ ยบนพน้ื ทรายทหี่ ลวมๆ และ พื้นดนิ ท่ีนุ่มๆ มลี กั ษณะการเลอื้ ย เหมือนการโหยง่ ตวั cภreาaพteจ-าwกe:b/h/ลt1tกั0pษ0:/0ณ/0wะ/wsกcwาieร.snเลcch้ือeo/ย1oข0l.อ0nง0eง0t.ู.t-h2/4li6b0ra.hrytm/ l 7

ประโยชนข์ องงู งู ในระบบนิเวศมีบทบาทช่วยก�ำจัดหนูท่ีแพร่พันธุ์ ได้เร็ว มิเช่นนั้นเราก็ต้องเสียค่าใช้จ่าย เพื่อก�ำจัดหนูจ�ำนวนมาก โดยไม่ได้ใช้ ประโยชน์จากกลไกธรรมชาติที่สร้าง ประโยชน์ให้แก่เรา โดยไม่เรียกร้อง ค่าตอบแทน งู ทกุ ชนิดกินสัตว์ด้วยกัน งใู หญ่จะกิน สัตว์จำ� พวกแมลง กบ หนู มีงูบางชนดิ ที่กินงดู ้วยกัน คือ งจู งอาง ดังน้ันงจู งอาง จงึ มสี ว่ นส�ำคัญในการรกั ษาระบบนเิ วศ สร้างความสมดลุ แก่ธรรมชาติโดยเฉพาะ การควบคุมปริมาณสัตว์ในธรรมชาติไมใ่ ห้มมี ากเกนิ ไป งูจงึ เปน็ สัตวส์ ำ� คญั ยง่ิ ต่อความยง่ั ยืนของธรรมชาติ ระบบนเิ วศ หมายถงึ ความสมั พนั ธ์ระหว่างกลมุ่ สิ่งมชี วี ติ ในแหลง่ ท่ีอยู่ เดยี วกัน และความสัมพนั ธก์ บั สง่ิ แวดลอ้ ม โดยสง่ิ มชี ีวติ ในระบบนเิ วศ มีความสัมพันธ์กันในแง่การเป็นอาหารในลักษณะการกินกัน เป็นทอดๆ เช่น ความสัมพันธ์ของพืช หนู และงู พืช เป็นส่ิงมีชีวิตที่สร้างอาหารเองได้ หนูจะกินพืช เป็นอาหาร และงูจะกินหนูอีกต่อหน่ึง 8

ความหลากหลายของงู ในโลกนี้ มีงูจ�ำนวนมากมายหลากหลายชนิด ไม่ต่�ำกว่า 3,500 ชนิด งูสามารถด�ำรงชีวิตอยู่ได้ทั้งบนบก ฝังตัวเองอยู่ใต้ดิน และอาศัยใน แหลง่ น�้ำ ในประเทศไทยพบงไู ม่ต่�ำกว่า 191 ชนดิ โดยชนิดของงูน้ันข้ึนอยู่กับสภาพอากาศและสภาพทาง ภมู ิศาสตร์ของประเทศดว้ ย ในจ�ำนวนนีเ้ ปน็ งูพษิ อนั ตราย ตอ่ มนษุ ย์ 61 ชนดิ ท่ีเหลือเปน็ งูพิษออ่ นท่ี ไม่เปน็ อนั ตราย และงไู ม่มีพษิ งู งูมพี ษิ ไม่มพี ษิ ดูอย่างไร? งูมีพิษ งูไมม่ ีพษิ จะมีเข้ียว 1 คู่ บริเวณ จะไม่มเี ข้ยี ว มแี ตฟ่ ัน ขากรรไกรบนทางดา้ นหน้า เมอ่ื กัดคนจะเป็น เขยี้ วมลี กั ษณะเปน็ รกู ลวงคลา้ ยเขม็ ฉดี ยา รอยถลอกหรือรอย มที อ่ ติดต่อกับต่อมน้ำ� พิษ เมือ่ งพู ษิ กดั ถากเทา่ นั้น คนหรอื สัตว์ ตอ่ มน�้ำพษิ จะปลอ่ ยพิษ จะไม่พบรอยเขี้ยว ไหลมาตามทอ่ และออกทาง ปลายเขี้ยว คนทถ่ี ูกงูพิษกัดจะพบ คhวeาaมภmltแhาeตพ-กnfกiจับr.ตmmางก่าไูt/มhง3ร:a่ม5ะihพี0.cหt8ษิtoวp0m่า:./hง//งtmูพlิษ/ รอยเขยี้ วเปน็ จดุ 2 จดุ ตรงบรเิ วณทถ่ี กู กดั ฟนั เขย้ี ว รูห้ รอื ไม่วา่ ... 9 งทู ี่มพี ษิ มีจ�ำนวนน้อยมากเมอ่ื เปรยี บเทยี บกบั งทู ี่ไมม่ ีพษิ งูมีพษิ ท่ีเป็นอันตรายต่อมนษุ ย์ มปี ระมาณ 250 ชนดิ แตจ่ ะมีประมาณ 50 ชนิดที่มพี ิษท�ำอนั ตรายถงึ ชวี ิต

งูเรอ่ื งน่ารู้ เมอื งไทย งูหลามทอง ภาพpจhากp?:idh=ttrpe:d/d/wiawryw&.gbrloogugpa=n5g8./cงoหู mล/าvมieทwอdงiary. งูหลามทอง (Golden Thai Python) เปน็ งูท่ีเพาะเลีย้ ง สำ� เรจ็ เปน็ ครแ้ั รกใประเทศ ไทยเกิดจากความผิดปกติ ทางเม็ดสใี นเลือดท�ำให้ เกิดเป็นสีซดี หรอื เหลอื งข้นึ นิสัยไม่ดุร้าย อุย้ อ้ายเชอื่ งช้า ไม่คอ่ ยขึ้นตน้ ไม้ งูหลามทอง ทพี่ บยาวทีส่ ดุ 7 เมตร แตโ่ ดย ท่วั ไปมีความยาวเฉลี่ย 4 เมตร อาหารของพวกมันได้แก่ นก หนู ไก่และกบ งเู ขียวหางไหมภ้ เู ก็ต งูเขียวหางไหม้ภูเก็ต เป็นงูเขียวหางไหม้สายพันธุ์ใหม่ของโลกท่ีพบใน ประเทศไทย โดยพบงชู นดิ น้อี าศยั อยู่ในบริเวณป่าดบิ ชน้ื จังหวัดภเู กต็ เมื่อวันท่ี 5 ตุลาคม 2552 งูเขียวหางไหม้ภูเก็ตมีลักษณะ หัวกว้าง รูปสามเหลย่ี มและแบน คอเลก็ ลำ� ตวั เรยี วยาว หางยาว เม่ือเทียบกบั งเู ขยี วหางไหม้ มกั อาศยั บนตน้ ไมส้ งู แลว้ ลงซมุ่ หากนิ ในระดบั ตำ�่ ใกลพ้ น้ื อาหารหลกั ได้แก่ปาด จิ้งจก และหนขู นาดเลก็ มีนิสยั คอ่ นข้างดุ และ สามารถท�ำตัวแบนลงเพื่อเพ่ิมแรงเกาะกิ่งไม้ได้ ปัจจุบันพบกระจาย พันธุ์ในป่าดิบบนเกาะภูเก็ตและคาดว่าจะ พบบนเกาะอน่ื ๆ ทางฝง่ั ทะเลอนั ดามนั เพ่ิมเติมในอนาคต 2ภ/า1พ3จ2า4ก70:0h4t3tp9:1/3/2w4w7w00.m47a3tilc.jhpogn.co.th/online/2011/1 10

งเู หลอื ม งูหลาม ความเหมอื นท่ีแตกตา่ ง ภwkpาoพwh/oจw8tา0o.กf2lsic/7:kt5arh8m.ct1tobp0mas6:-//// ghaeruwmyภtrgico-wาientlrพehw-kdsจpa--./banาyb1กpu-t0ohmsa0go:tr9oglneth9msl.i-tntc6ti-espgo-n-n:ltmyle/hots/-w/ins--- งูเหลอื ม งหู ลาม ลายที่หัว มีเส้นด�ำเล็กพาดผา่ นกลางหวั มีลายสีน�ำ้ ตาลเขม้ คลา้ ยลูกศร ลายบนลำ� ตวั มเี กล็ดสตี ่างๆ จ�ำนวนมาก โดยส่วนใหญ่ มเี กลด็ สีน้�ำตาลเข้ม มสี ีน้�ำตาลหรือเหลอื ง มีเกลด็ สีดำ� ตอ่ เรียงต่อกนั เปน็ เป็นเสน้ ๆ เป็นรูปวงกลม ท�ำให้เห็น แถบใหญ่อย่บู น เป็นลายสีออ่ นอยดู่ ้านใน เกลด็ พื้นสเี หลือง ขอบสีเขม้ บรเิ วณลายสดี ำ� ท�ำใหเ้ ห็นว่ามีลาย จะมีเกลด็ สีขาวแทรกอยู่ สเี ข้มล้อมรอบด้วยขอบสีอ่อน เปน็ จดุ ๆ โดยเฉพาะ ตภlo่าาnงพg:จcง.าpูเกหhลp:hอื?tมitdp-=:ง/6ูห/7wล0rา7iมt9e.8r.&dcehka-dp.tceor=m3/5-/dคraวgามonเห/มwอื riนteทr/ีแ่ vตieกw- ด้านข้างลำ� ตวั ตา มตี าสีเหลืองหรือส้ม มตี าสนี ้ำ� ตาลเขม้ นิสัยใจคอ ดมุ ากกวา่ ดุน้อยกวา่ ใช้เวลาฟักไข่ 3 เดอื น ระยะเวลาฟกั ไข่ ใช้เวลาฟักไข่ 2 เดอื น การกระจาย พบไดท้ ว่ั ทกุ ภาคของประเทศ พบได้ทุกภาคยกเวน้ ภาคใต้ 11

/snaภkาceพas/lจifpาoaกrgn:eiashh/teptpr.pp:/sla/.wctuowrmuws..html งู อะไรอยู่ในทะเล? งทู ะเล เปน็ ชอ่ื ทใ่ี ชเ้ รยี กงทู อ่ี าศยั และดำ� รงชวี ติ อยใู่ นทะเลตลอดชวี ติ ไม่ เคยข้นึ มาบนบกเลย ยกเวน้ การผสมพันธุ์และวางไข่ในบางชนิด งทู ะเล ทกุ ชนดิ อาศยั อย่ใู นทะเลหรอื ปากแม่น้ำ� ชายฝั่ง ภาพจาก : http://www.barascientific.com/bscnews/variety/mail-forward/images/Article-09/snake/058.jpg งูทะเลทว่ั โลกมที ั้งหมดประมาณ 50 ชนิด พบทัง้ ใน มหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย เช่ือว่า เป็นงูบกท่ีพัฒนาการลงมาสู่น�้ำ โดยปกติงูทะเล จะอาศัยอยู่ตามชายฝั่งน�้ำต้ืนที่อบอุ่น หากินปลา เป็นอาหารหลัก มีรูปร่างคล้ายงูบก แต่มีส่วนที่ แตกต่างออกไป คอื เกล็ด บางชนิดมีเกลด็ เป็นมนั บางชนิดมีเกล็ดฝังอยู่ใต้ผิวหนัง ล�ำตัวลื่นคล้ายปลา หางแบนราบคลา้ ยใบพาย ซง่ึ เปน็ ววิ ฒั นาการใชส้ ำ� หรบั วา่ ยนำ�้ สีสันล�ำตัวเป็นปล้อง จึงท�ำให้จ�ำแนกด้วยตาเปล่าได้ยากว่าเป็นชนิดใด โดยทว่ั ไปงูทะเลมคี วามยาวเต็มที่ประมาณ 50 - 70 เซนติเมตร แต่ก็มี บางชนดิ ทย่ี าวไดถ้ งึ 2 เมตร และมกั อาศัยตามทะเลโคลนหรือทะเลท่ีมี น�ำ้ ขนุ่ มากกว่าทะเลนำ้� ใส งูทะเลส่วนใหญเ่ ปน็ งูพษิ และเปน็ งูพษิ รา้ ยแรง พษิ ของงูทะเลเป็นพิษ ทท่ี �ำลายระบบประสาท เชน่ เดียวกบั งูในจ�ำพวกงสู ามเหลย่ี ม อาการที่ โดนพษิ จะออกฤทธชิ์ า้ กวา่ งบู ก โดยจะออกฤทธเ์ิ มอื่ ถกู กดั ไปแลว้ นานถงึ ครง่ึ ชวั่ โมงหรอื 1 ชว่ั โมง จงึ มกั มผี ถู้ กู งทู ะเลกดั เสยี ชวี ติ บอ่ ยๆ โดยไมร่ ตู้ วั แตง่ ทู ะเลกม็ ศี ตั รตู ามธรรมชาติ คอื นกอนิ ทรี ทโี่ ฉบงทู ะเลกนิ เปน็ อาหาร งทู ะเลเปน็ สตั วท์ ไี่ มด่ รุ า้ ยถงึ แมจ้ ะอยใู่ นฤดผู สมพนั ธ์ุ พวกมนั มพี ษิ เอาไว้ เพือ่ การป้องกันตวั หรือหาอาหารเท่าน้นั การทีค่ นเรา ถูกงูทะเลกัดเนื่องจากการเหยียบหรือจับ ต้องตัวมันขณะที่ติดมากับ อวนของเรอื ประมง 12 fภreาพeiจmาsaกngae:kshe.ct-to1p-m:/1//3pw5h7wo6wt7o.6/

Nภeาพwจs/าsกca: nh1t.tjppg://chm-thai.onep.go.th/chm/alien/images/ มารจู้ กั งกู รีนแมมบา้ กนั ดกี วา่ ... ในชว่ งนำ้� ทว่ มใหญป่ ี พ.ศ. 2554 มขี า่ วปรากฏตามสอื่ ตา่ งๆ วา่ งพู ษิ นำ� เขา้ “กรนี แมมบา้ ” ซง่ึ เปน็ งทู ม่ี พี ษิ รา้ ยแรง 15 ตวั หลดุ จากสถานทเ่ี ลย้ี งขณะนำ�้ ทว่ ม ยา่ นปากเกร็ดฝงั่ ตะวันตก และอาจเล้ือยไปหลบอยตู่ ามตน้ ไม้ หากผู้ใด พบเหน็ งสู เี ขยี ว (ตวั พอ่ -แม)่ ขนาดเทา่ งจู งอางยาว 2 เมตร และลกู 13 ตวั ยาว 1 เมตร ใหก้ ำ� จดั ทนั ที แตต่ อ้ งระมดั ระวงั มใิ หถ้ กู ฉก เพราะงพู นั ธด์ุ งั กลา่ ว มนี สิ ยั ดรุ า้ ย มพี ษิ ถงึ ตายได้ และทราบวา่ ยงั ไมม่ ยี าแกพ้ ษิ ของงชู นดิ นใี้ น ประเทศไทย จงึ ไดฝ้ ากแจง้ เตอื นประชาชนระมดั ระวงั งพู ษิ ชนดิ ดงั กลา่ ว รวมทง้ั สัตว์มพี ิษหรืออันตรายจากสตั วช์ นดิ อืน่ ๆ ด้วย งกู รีนแมมบ้า ภาพจาก : องค์การสวนสตั ว์ มารจู้ กั “งกู รนี แมมบ้า ” Green Mamba” งูกรีนแมมบ้า (Green Mamba) เป็นงูพิษท่ีมี ขนาดกลางถึงใหญ่ ล�ำตัวสีเขียวสด ท้องสีเขียว อมเหลือง ความยาวเฉลี่ย 1.4 เมตร มีถิ่นก�ำเนิด ในแอฟริกาใต้ ประเทศโมซัมบิก แทนซาเนีย สวาซิแลนด์ เคนยา ทางตอนใต้ของมาลาวี และ ทางตะวันออกของซิมบับเว เป็นงูที่อาศัยอยู่บนต้นไม้ เป็นหลัก โดยแทบจะไม่ลงพื้นดินเลยเว้นแต่เมื่อออกหาอาหาร และ ไลต่ ามเหยอื่ หรอื นอนอาบแดด อาหารของงกู รนี แมมบา้ ไดแ้ ก่ นก ไขน่ ก หนู กง้ิ กา่ และสตั วเ์ ลย้ี งลกู ดว้ ยนมขนาดเลก็ เปน็ งทู อี่ อกหากนิ ตอนกลางวนั คอ่ นขา้ งขอ้ี าย โดยปกตจิ ะไมก่ า้ วรา้ วมากนกั และมกั หนเี มอ่ื เผชญิ หนา้ กบั มนษุ ยแ์ ละสตั วท์ ล่ี า่ งู เป็นอาหาร แต่หากถูกรบกวนอย่างหนัก โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ เมอ่ื ถกู ตอ้ นจนมมุ จะกลาย เป็นงูท่ีค่อนข้างดุร้ายก้าวร้าว สามารถ ป้องกันตัวเองโดยการฉกกัดซ�้ำๆ ได้อยา่ งรวดเรว็ Gree“งภnกู าMรพีนaจแmามมกbมาa:รบ”จู้อา้ ักง”ค์การสวนสตั ว์ 13

บอกเลา่ ...เรอื่ งงมู พี ษิ จากแสตมป์ภาพจาก:บริษทั ไปรษณีย์ไทยจ�ำกดั แสตมป์ชดุ งู จดั พมิ พ์ในปี พ.ศ. 2524 ประกอบดว้ ยรปู งมู ีพิษ 4 ชนิด ภาพจาก :บรษิ ทั ไปรษณียไ์ ทย จำ� กดั งจู งอาง เปน็ งพู ษิ ขนาดใหญ่ โดยทวั่ ไปมคี วามยาวเฉลยี่ ประมาณ 2.5-4 เมตรจดั เปน็ งพู ษิ ทมี่ ขี นาดยาวทส่ี ดุ ในโลก งจู งอาง มีลูกตาด�ำและกลม หัวใหญ่กลมทู่ สามารถแผ่แม่เบี้ยได้ เชน่ เดยี วกบั งเู หา่ ลำ� ตวั เรยี วยาว วา่ ยนำ�้ เกง่ มหี ลายสี แตโ่ ดยทวั่ ไปจะมี สนี ำ�้ ตาลแดงอมเขยี ว ทอ้ งมสี เี หลอื งจนเกอื บขาว มสี แี ดงเกอื บสม้ ทบ่ี รเิ วณ ใตค้ อ มพี ษิ รา้ ยแรงแตไ่ มเ่ ทา่ งเู หา่ มผี ลทางระบบประสาททร่ี นุ แรง พษิ ของ งจู งอางสามารถทำ� ใหค้ นหรอื สตั วต์ ายได้ เนอื่ งจากปรมิ าณพษิ ทฉ่ี ดี ออกจาก เขี้ยวพิษมีมาก งูจงอางมีนิสัยค่อนข้างดุร้าย แต่ถ้า ไมจ่ วนตวั หรอื ถกู รกุ รานกอ่ นจะไมท่ ำ� รา้ ย อาหารของ งจู งอาง คอื งอู นื่ ๆ ท่มี ขี นาดเล็กกว่า เช่น กบ ตะกวด และหนู เป็นตน้ jbTpuwrhgpaภte/ilhko_า2_uiaaพp0Mmdne0จ.dybdpาws_b/iกxait4kCr-i/ca/i1:coma42_ofhlfde__ametd/t-nKep1m_idia_n2sT_.o:Fg_o/hCno_-/reos_grC_/ef/ofMse-tesy_.sFticoarel_sKtsin.jgp_gCo- ภาพจากUV:kh9t9tpp:C/s0/136L.H0b0Ip//A.b1A6loA2gA3s9Ap5Ao-At0.cA0oB4mH-F/8-F/DfEks5xC8fnz43e0GZAjmz.jCpB7gcUs// งูสามเหลีย่ ม งูสามเหลี่ยมมีหัวกลม ล�ำตัวเรียวยาว ปลายหางมักทู่ บางตวั หวั แบนเลก็ นอ้ ย ลำ� ตวั เปน็ สนั สามเหลย่ี มชดั เจน อนั เปน็ ทม่ี าของชอ่ื เรยี ก เลอื้ ยชา้ แตว่ า่ ยนำ�้ ไดเ้ รว็ เปน็ งทู มี่ ี ความวอ่ งไวปราดเปรยี วในนำ�้ สขี องลำ� ตวั เปน็ ปลอ้ งดำ� สลบั เหลอื ง ทง้ั ตวั เป็นงทู ไ่ี มด่ ุ ไมฉ่ กกดั นอกจากจะมคี นเดินไปเหยียบหรือเดนิ ผ่าน ปกตติ อนกลางวนั จะซมึ เซาแตต่ อนกลางคนื จะวอ่ งไวมพี ษิ ทำ� ลายระบบประสาท และโลหติ รวมกนั เมอื่ ถกู กดั จะมอี าการชกั กระตกุ ปวดชอ่ งทอ้ ง มเี ลอื ดออกเปน็ จดุ ๆ ใตผ้ วิ หนงั ภาพจาก : บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำ� กัด 14

ภาพจาก : บริษัท ไปรษณยี ์ไทย จ�ำกัด งเู ห่า เป็นงูท่ีมีพิษร้ายแรง มีนิสัยดุร้าย เชน่ เดยี วกบั งจู งอาง เมอ่ื เกดิ อาการตกใจหรอื ตอ้ งการขูศ่ ตั รมู กั ทำ� เสยี งขู่ฟ่ๆู โดยพน่ ลมออกจากทางรูจมูกจงึ ได้ชอ่ื วา่ งูเห่า งูเห่าเป็นงูท่ีแผ่แม่เบ้ียได้ โดยการตั้งส่วนหัวและคอขึ้น แล้ว แผ่กางส่วนคอให้ขยายกว้างออกไป งูเห่ามีพิษท่ีมีฤทธ์ิ ท�ำลายระบบประสาทรุนแรงมาก และเป็นสาเหตุ ที่ท�ำให้มีมนุษย์เสียชีวิตจ�ำนวนมากจากการ ถูกกัด งูเห่ามีสีหลากหลาย เช่น ด�ำ น้�ำตาล เขียวอมเทา และเหลืองหม่น เป็นต้น รวมทั้ง สขี าวปลอดท้ังลำ� ตวั ภาพmจoากst-:dhatntpg:e/r/otoups1-0chombr.an-estn/taokpe-s1/0- งกู ะปะ เป็นงูพิษท่ีมีพิษรุนแรงมาก ลักษณะหัวเป็นรูปสามเหล่ียม คอเล็ก ล�ำตัวอ้วน หางเรียวสั้น มีลายเป็นรูป เหมือนหลังคาบ้านอยู่ด้านข้างตลอดล�ำตัว มีสีเทาอมชมพูลายสีน�้ำตาลเข้ม เกล็ดมีขนาดใหญ่ จะงอยปากงอน ข้ึนข้างบน หากินเวลาพลบค่�ำและกลางคืน โดยเฉพาะในเวลาที่มี ความชน้ื ในอากาศสงู เชน่ หลงั ฝนตก ชอบอาศยั ในดนิ ปนทรายทมี่ ใี บไม้ หรือเศษซากไมท้ บั ถมกันเพอื่ ซ่อนตัว เป็นงทู ่ีไม่ปราดเปรียว เวลาตกใจ จะงอตัวหรือขดน่ิง แต่ฉกกัดรวดเร็วมาก มีล�ำตัวสีน้�ำตาลแดงหรือ น�้ำตาลเทา มีลายรูปสามเหลี่ยมสีน�้ำตาลเข้มขอบขาว เรียงเป็นแถวอยู่สองข้าง โดยที่ปลายแหลม ของสามเหลี่ยมมาจรดกันท่ีเส้นสีน้�ำตาล ซ่ึงพาดผ่านตามแนวของกระดูก สันหลงั cภoาmพจ/Wากalk:tinuhgrtteJp2u:/0n/1gw2le/w2/wW47.ew2be5be5ok5ae1r7nd4d/9hp2oic.bj-pbgy. 15

สำ� นวนไทยและ งูคำ� เปรยี บเทยี บเก่ยี วกับ เฒ่าหัวงู ตงี ใู หห้ ลงั หัก หมายความว่า คนแก่เจ้าเล่ห์ที่ หมายความว่า ท�ำส่ิงใดกับศัตรูไม่ มกั มกี ลอุบายหลอก เด็ดขาดอาจถูกแก้แค้นคืน เดก็ สาวๆ ในภายหลงั งู งู ปลา ปลา ตงี ใู ห้กากนิ หมายความวา่ หมายความวา่ การลงแรงทำ� รเู้ พยี งผวิ เผนิ สิง่ ทไ่ี ม่เกิดประโยชน์แก่ตน ไมถ่ ่องแท้ ขวา้ งงไู มพ่ ้นคอ ลว้ งคองเู ห่า หมายความว่า ปัดเรื่องร้าย หมายความวา่ ออกไปไม่พ้นตัว หรืออาจ กลา้ ไปลว่ งล้�ำ หมายถงึ ทำ� อะไรแลว้ ผลรา้ ย ผู้มีอ�ำนาจโดยไม่ ย้อนกลับมาสู่ตนเองได้ เกรงกลวั ไก่เห็นตีนงู งูเหน็ นมไก่ หมองตู ายเพราะงู หมายความวา่ ต่างฝา่ ยต่าง หมายความวา่ รูเ้ ลห่ ์เหลี่ยมซง่ึ กนั และกัน พลาดพลัง้ ใน ส่ิงทชี่ ำ� นาญ จบั งขู ้างหาง หมายความวา่ ทำ� สง่ิ อนั ตราย ทจี่ ะเกิดกับตัวเอง งกู นิ หาง หมายถึง วนเวียนไม่รู้จักจบสิ้นหรือ อาจหมายถึงพัวพันกันยุ่งเหยิงหรือ 16 เก่ียวโยงกันไปเป็นทอดๆ

งูทใ่ี หญ่ และยาวท่ีสุดในโลก... งูอนาคอนดา : งูที่ใหญท่ ี่สุดในโลก งูอนาคอนดา เป็นงูที่มีขนาดใหญ่และ หนักท่ีสุดในโลก ที่เคยพบยาวที่สุด 9 เมตร หนัก 250 กิโลกรัมแต่โดยปกติจะ ยาวประมาณ 8 เมตร หนัก 150 กโิ ลกรัม พ บ ท า ง ต อ น เ ห นื อ ข อ ง ท วี ป อ เ ม ริ ก า ใ ต ้ งอู นาคอนดาจะเคลอื่ นไหวไดช้ า้ และงมุ่ งา่ มมาก เมอ่ื อยบู่ นบก แตจ่ ะเคลอ่ื นไหวไดด้ แี ละรวดเรว็ ผดิ กบั รปู รา่ งเมอื่ อยใู่ นนำ้� ในบางคร้ังอาจลอยตัวน่ิงๆ อยู่บนผิวน�้ำปล่อยให้ กระแสน�ำ้ พัดไป ภาพจาก : http://www.dmc.tv/images/ss1.jpg ภwpาพhwoจwtาo.กfslic/:rkurh.scthtopemsn://// งูเหลือม : งูทย่ี าวท่สี ดุ ในโลก งูเหลือม เป็นงูที่ยาวที่สุดในโลก อาจมีล�ำตัวยาวถึง 10 เมตร งเู หลอื มจดั อยใู่ นประเภทงไู มม่ พี ษิ เลอ้ื ยชา้ ๆ และอาจดตุ ามสญั ชาตญาณ เมอ่ื มศี ตั รู ออกหากนิ กลางคนื หากนิ ทงั้ บนบกและในนำ้� อาศยั นอนตาม โพรงดินโพรงไม้ในที่มืดและเย็น หลายๆ วันจึงจะออกหากินครั้งหนึ่ง งูเหลือมกินสัตว์แทบทุกชนิด โดยมักดักซุ่มรอเหย่ือ บนต้นไม้ เมื่อได้จังหวะจะท้ิงตัวลงมา รัดเหย่อื จนขาดอากาศหายใจ ภา/พ10จ7า2ก06: /ht1tp0:/อ/ันhiดligบั hงtทู.kี่ใaหpญoo่ทkสี่ .ุดcoในmโ/ลvกiew 17

เกร็ดสารพัด งูเร่อื งราว...กล่าวถึง งูสวัด ไม่ใช่งู แต่เป็นโรคผิวหนังชนิดหน่ึงท่ีเกิดจาก เช้ือไวรัสชนิดหนึ่ง เม่ือเช้ือไวรัสน้ีเข้าสู่ร่างกาย ครั้งแรกจะท�ำให้คนเป็นโรคอีสุกอีใสก่อน และ มกั เกดิ ในเดก็ พอหายแลว้ เชอ้ื จะหลบอยภู่ ายในตวั เรา ในผู้ที่เคยติดเช้ือแล้วเม่ือโตข้ึนหากร่างกายอ่อนเพลีย เชื้อท่ีแฝงตัวอยู่จะก่อให้เกิดโรคงูสวัด การท่ีเรียกโรคน้ีว่างูสวัด คาดว่ามาจากลักษณะรอยของโรคท่ีเป็นกลุ่มตุ่มน�้ำใสบนผิวหนังท่ีมีสี แดง เรียงตัวกันเป็นเส้นตามแนวของเส้นประสาทผิวหนังจนคล้ายกับ งูรัดซงึ่ สมัยก่อนเรยี กวา่ งตู ระหวัด ต่อมาเพย้ี นเป็นงสู วัด สวนงู ภาพจาwกp-: chotntpte:/n/bt/luopgl.ouandsse/eCnIMtoGur2t3h5a6ila.jnpdg.com/ ตง้ั อยภู่ ายในสถานเสาวภา สภากาชาดไทย เปน็ สวนงแู หง่ ทส่ี องของโลก (สวนงแู หง่ แรกตง้ั อยใู่ น สหพันธ์สาธารณรัฐบราซิล ทวีปอเมริกาใต้) มี วัตถุประสงค์เพ่ือใช้เป็นสถานท่ีเล้ียงงูพิษส�ำหรับ การเก็บพิษงูไว้ใช้ในการผลิตเซรุ่มแก้พิษงู งูท่ีเล้ียงอยู่มี หลายชนิด เช่น งูเห่า งูจงอาง งสู ามเหลยี่ ม งกู ะปะ งแู มวเซา เป็นต้น ภาพจาก : บรษิ ัท ไปรษณีย์ไทย จ�ำกัด ภาพจาก : บรษิ ทั ไปรษณยี ์ไทย จำ� กดั มะเสง็ 18 เ ป ็ น ช่ื อ ป ี ท่ี 6 ข อ ง ร อ บ ป ี นักษัตร มีสัญลักษณ์เป็นงู เล็ก ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งความมีเสน่ห์ปราด เปรียว ฉลาด รู้จักปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ดี มีเสน่ห์เย้ายวนให้ หลงใหล มีความลึกลับในตัวเอง แก้ไขเหตุการณ์ เฉพาะหน้าได้ดี ซ่ึงเหมือนกับงูที่เล้ือยอยู่ใน พงหญ้า รู้จักพรางตัวกับสิ่งแวดล้อมตาม สง่ิ ต่างๆ

ขอบคุณ เสอณั กสชัยารเมฆฉาย องคก์ ารพพิ ธิ ภัณฑ์วิทยาศาสตรแ์ หง่ ชาติ ส�ำหรบั การตรวจความถูกตอ้ งของ ขอ้ มลู อา้ งอิง • กีรติ กันยา เพอ่ื นรว่ มโลก: สัตว์ชนดิ ใหมข่ องโลกวารสารนกกางเขน ปที ี่ 29 ฉบับที่ 4 2555 • ณฐั ณิชา พมิ พว์ รรณ สารานุกรมเยาวชน ชุด ธรรมชาตขิ องงู ไทยควอลติ ้ี บคุ ส์ 2554 • มบีนริษาคัทม ไ2ป5ร5ษ6ณีย์ไทย จ�ำกัด จุลสารข่าวแสตมป์ไทย: ตราไปรษณียากรประจ�ำเดือนมกราคม– • วิโรจน์ นุตพันธุ์ ลายงไู ทยสำ� นักพมิ พบ์ า้ นและสวน 2544 • สาวอ้น คลองสาน สารพัดเร่ืองราวกล่าวถงึ ..งู คสู่ รา้ งคสู่ ม ปที ่ี 34 ฉบบั ท่ี 778 2555 แหลง่ ภาพประกอบ • sh1t6tp0:0///316.b2p3.9b5lo-0g0s4p-oFt.FcEo5m8/4-0DAs.CjpngeZjzC7U/UVk99pC0LHI/AAAAAAAABH8/fkxfz3GmBcs/ • shttytlpe://6/6a05/73.7f1o/xsnnaekwes%.2c0obmite/.gjplogb?vael.=fn1&ctsl=ta1tic.com/static/managed/img/fn-latino/life- • http://blog.unseentourthailand.com/wp-content/uploads/CIMG2356.jpg • http://chm-thai.onep.go.th/chm/alien/images/News/scan1.jpg • http://hilight.kapook.com/view/107206/ • http://i286.photobucket.com/albums/ll86/aSnakeLovinBabe/Snakes/Garters/P1080518.jpg • http://image.ohozaa.com/i/5a0/H7zTf.jpg • http://men.mthai.com/health-firm/35080.html • shnttapk:e//-meyuesse/umvictoria.com.au/discoverycentre/discovery-centre-news/2008-archive/ • http://sssnakesss. tumblr.com/page/6 • http://top10hm.net/top-10-most-dangerous-cobra-snakes/ • http://writer.dek-d.com/-dragon/writer/viewlongc.php?id=670798&chapter=35/ • h47ttcp3:/8/dw6w.hwtm.al legriphotos.com/Boa_snake_skin-photo-4e977fa8a31e21f-3fe8af7d9b- • jhptgtp://www.barascientific.com/bscnews/variety/mail-forward/images/Article-09/snake/058. • http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=reddiary&group=58 • hmtotps:t/-/nwewww-y.bourks-tlea.pcaormtm/aerntitcsles/100996-this-mind-bogglingly-huge-python-is-longer-than- • http://www.californiaherps.com/snakes/pages/p.platurus.htm • http://www.centralcoastaustralia.com.au/_images/documents/incubation.pdf • http://www.chesapeakebay.net/fieldguide/critter/rough_green_snake • http://www.dmc.tv/images/ss1.jpg • http://www.flickr.com/ • http://www.freeimages.com/ • http://www.freepik.com • http://www.matichon.co.th/online/2011/12/13247004391324700473l.jpg • http://www.prachachat.net/online/2011/11/13203117411320312042l.jpg • http://www.school.net.th/library/create-web/10000/science/10000-2460.html • hdl=_tvt2pe0:n/0/u8ws0ws7tw2a6m.t2ap0rs3a&7d0pp4liac_znbaa..jpmcgoem=/h_tttapr:a//di/m_gte.tmapraladte.cso/bm//_smhoodpu/lve/sv/veinewus_simtaamgpes2/.pimhgp-?lsibh/osupr-- • http://www.the-than.com/health/1/54.jpg • http://www.weekendhobby.com/WalkingJungle/Webboard/picture2012/247255517492.jpg • Cehstottpbs.srjap:/_g/aunpdlo_aCdo.wffeikeim_Feodriae.sotsrg.jp/wg/ik2ip0e0dpixa-/1c2o_m-_mTohnes_/Mthyusmticba/4l_/K4indg/1_2C_o-b_rTah_ea_nMd_yCstoicffaele__KFinogr_- • hptyttphso:/n/.ujppgload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Netpython.jpg/250px-Net-

Bio Kit for Kids เล่ม 1 เล่ม 2 เลม่ 3 เล่ม 4 เลม่ 5 เล่ม 6 เลม่ 7 เล่ม 8 เลม่ 9 §.§Ù àÅ×Íé ¼ҋ ¹ จัดพิมพแ์ ละเผยแพร่โดย ฝ่ายความหลากหลายทางชวี ภาพ ส�ำนักงานนโยบายและแผนทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 60/1 ซ.พิบูลวัฒนา 7 ถ.พระรามท่ี 6 กรงุ เทพฯ 10400 โทร./โทรสาร 0-2265-6639 website : http://chm-thai.onep.go.th/ e-mail: [email protected]