เครื่องดนตรีและวงดนตรีสากล

เคร่อื งดนตรแี ละวงดนตรสี ากล

เครอื่ งดนตรมี ปี ระวัติความเปนมาท่ียาวนาน ในอดตี มนุษยใ ชการตี เกราะเคาะไม ประกอบในการสวดออนวอนเทพเจา ตอมาจงึ เรม่ิ มกี ารดัดแปลง อปุ กรณท ใ่ี ชในการลา สตั วมาเปนเคร่ืองดนตรี ปจจบุ นั เรามเี ครือ่ งดนตรีสากล หลายสกุลและจําแนกไดหลายประเภท รวมทง้ั สามารถนํามาประสมเปนวง ดนตรสี ากลไดหลายรูปแบบตามวตั ถุประสงคของการนําไปใช การเรียนรเู รื่อง เครือ่ งดนตรสี ากลและวงดนตรีสากลจะชวยทําใหเรามีความรู ความเขาใจ ดนตรีสากลมากยงิ่ ข้ึน

ประเภทของเครือ่ งดนตรีสากล เครื่องดนตรีสากลมีมากมายหลายประเภท การแบงประเภทของเครื่อง ดนตรสี ากลนนั้ ผูเชยี่ วชาญทางดานดนตรีอาจแบงประเภทของเครื่องดนตรี แตกตา งกัน โดยทั่วไปแลวเคร่อื งดนตรสี ากลจะแบง ตามหลักการเกิดเสยี ง หรอื วธิ ีการในการบรรเลงท่ีเรียกวา “แบง ประเภทตามสกลุ ” (Family) ของ เคร่ืองดนตรี ซ่ึงสามารถจําแนกได 5 ประเภท ดังน้ี 1.เครอ่ื งสาย (String Instruments) 2.เคร่อื งเปาลมไม (Woodwind Instruments) 3.เคร่ืองเปา ทองเหลือง (Brass Instruments) 4.เครอื่ งประเภทลม่ิ น้ิว (Keyboard Instruments) 5.เครอ่ื งตี (Percussion Instruments)

เครอ่ื งสาย (String Instruments) เครือ่ งดนตรีประเภทน้ที าํ ใหเ กิดเสียงได โดยการสนั่ สะเทอื นของสาย ลวดหรือสายเอ็น นอกจากนั้นแลวยังมกี ลองเสยี งซึ่งใชข ยายเสยี ง ทําให เสียงดงั และมลี ักษณะของเสยี งทแี่ ตกตา งกันไป แบง ตามวธิ กี ารเลน ได 2 ประเภท คือ 1.ประเภทเคร่ืองดดี การดีดอาจใชนวิ้ มอื หรือปค (Pick) ไดแ ก กีตาร (Guitar) แบนโจ(Banjo) แมนโดลิน(Mandolin) ฮารป (Harp) Guitar Mandolin Banjo Harp

เครือ่ งสาย (String Instruments) 2.ประเภทเครอ่ื งสี เครื่องดนตรชี นดิ น้ีใชค นั ชกั ในการทาํ ใหเ กดิ เสยี ง ซง่ึ คนั ชักจะทาํ ดว ยไม และขนหางมา กอนเลน จะตอ งฝนขนหางมา ดวยยาง สน เพื่อทาํ ใหเกิดความฝด นอกจากใชคนั ชกั แลวบางครั้งยังสามารถใชด ีด ไดอีกดวย เครือ่ งดนตรีท่จี ดั อยใู นกลุมนี้ ไดแ ก ไวโอลิน(Violin) วิโอลา (Viola) เชลโล(Cello) ดับเบ้ลิ เบส(Double Bass) Violin Viola Cello Double Bass

เครอ่ื งเปา ลมไม (Woodwind Instruments) เครื่องดนตรีประเภทนแ้ี บงตามกรรมวธิ ีทีท่ ําใหเ กิดเสียงเปน 2 ประเภท 1.เปาลมผานชองลม ลําตัวของเคร่ืองดนตรปี ระเภทนม้ี ีลักษณะเปนทอ เครอ่ื งดนตรีทอ่ี ยูในกลุมนไี้ ดแก รีคอรเดอร(Recorder) ปคโคโล(Piccolo) ฟลตู (Flute) Recorder Piccolo Flute

เครื่องเปาลมไม (Woodwind Instruments) เครอ่ื งดนตรปี ระเภทน้แี บงตามกรรมวิธีท่ีทาํ ใหเ กดิ เสยี งเปน 2 ประเภท 2.เปา ลมผานล้นิ เครอื่ งดนตรปี ระเภทนจี้ ะมลี ิ้นอยทู ส่ี วนของปาก สาํ หรบั เปา ลน้ิ สามารถถอดเปลยี่ นได มที ั้งล้นิ เด่ียว และลิน้ คู เครือ่ งดนตรที ่ี อยใู นกลุมนี้ไดแ ก คลารเิ น็ต แซกโซโฟน โอโบ อิงลิชฮอรน บาสซูน คอ คอนทราบาสซูน Clarinet Saxophone Oboe English Horn Bassoon Contra Bassoon

เคร่อื งเปาทองเหลือง (Brass Instruments) เคร่อื งดนตรปี ระเภทนีท้ าํ ใหเกดิ เสยี งโดยการเปาลมใหผานริมฝปากไป ปะทะกับชองที่เปา (Mouth Piece) ทําใหเกดิ การสัน่ สะเทอื นของมวล อากาศ เคร่อื งดนตรีในกลุมนี้ไดแก คอรเ น็ต ทรัมเปต เฟรนชฮ อรน ทรอมโบน บาริโทน ยโู ฟเนยี ม ทูบา ซซู าโฟน Cornet Trumpet French Horn Trombone

เคร่ืองเปาทองเหลอื ง (Brass Instruments) เครือ่ งดนตรีประเภทน้ีทําใหเ กิดเสียงโดยการเปา ลมใหผ านรมิ ฝป ากไป ปะทะกับชองทเี่ ปา(Mouth Piece) ทาํ ใหเกิดการสนั่ สะเทอื นของมวล อากาศ เครือ่ งดนตรใี นกลุม น้ไี ดแก คอรเ นต็ ทรัมเปต เฟรนชฮอรน ทรอมโบน บาริโทน ยูโฟเนยี ม ทูบา ซูซาโฟน Baritone Euphonium Tuba Sousaphone

เครอ่ื งดนตรปี ระเภทล่ิมนว้ิ (Keyboard Instruments) เครอื่ งดนตรปี ระเภทนมี้ ลี ม่ิ นิ้วเรยี งเปนแผง เวลาเลนใชน ้ิวมือกดลงบน ลิม่ น้ิวของเคร่ืองดนตรี การเกิดเสยี งขน้ึ อยกู ับกลไกภายใน ซ่ึงมีลกั ษณะเปน คอนเลก็ ๆ ตีท่ีเสน ลวดหรือแทงโลหะ หรอื มีลักษณะเปน ทอลมท่ีมที ่ีปด -เปด เครอ่ื งดนตรีทอี่ ยูในกลุมน้ไี ดแก เปย โน ออรแกน เชเลสตา ฮารปซคิ อรด แอคคอรเดยี น เมโลเดียน Melodion Organ Piano Celesta Accoedion Harpsichord

เครื่องดนตรีประเภทล่มิ นวิ้ (Keyboard Instruments) ในปจ จบุ ันเคร่อื งดนตรีประเภทลมิ่ น้ิวไดถ ูกปรับปรงุ ใหท ันสมยั ข้นึ โดย การนําระบบไฟฟามาทาํ ใหเกดิ เสียง เครอ่ื งดนตรีในกลมุ นไ้ี ดแก ออรแกน ไฟฟา อเิ ลก็ โทน เปยโนไฟฟา คียบ อรดไฟฟา Electronic Organ Electronic Piano Electone Electronic Keyboard

เครอ่ื งดนตรปี ระเภทเครือ่ งตี (Percussion Instruments) เครอื่ งดนตรีประเภทน้ใี ชส าํ หรับตีประกอบจงั หวะ บางชนดิ ใชใ นการ บรรเลงทาํ นอง แบงออกตามลกั ษณะของระดับเสยี งได 2 ประเภท ดงั นี้ 1.ประเภทที่มรี ะดับเสียงไมแ นน อน (Indefinite Pitch) เครื่องดนตรี ประเภทนีเ้ ปน เคร่อื งตปี ระกอบจงั หวะที่ไมสามารถตเี ปน ทํานองได แต สามารถคมุ จงั หวะเพ่อื ใหการบรรเลงพรอมเพรียง มีความไพเราะนา ฟง มาก ยิ่งขึน้ ไดแ ก กลองใหญ กลองเทเนอร ทิมปานี กลองสแนร กลองทอ มบา มาราคา แทมบรู นี ทรัยแองเกิ้ล ฉาบ กลองชุด คาวเบลล วูดบล็อก แรทเทลิ บองโก ทอมทอม กรับ กลองฉิ่ง Tenor Drum Timpani Drum Bass Drum Snare Drum

เครอื่ งดนตรปี ระเภทเครอื่ งตี (Percussion Instruments) Maracas Tambourine Triangle Cymbal TomBa Rattle Cowbells Woodblock Tambourine Bongo Tom Tom Drum Castanets Drum Kit

เคร่อื งดนตรีประเภทเครอ่ื งตี (Percussion Instruments) 2.ประเภทที่มรี ะดับเสียงแนนอน (Definite Pitch) เคร่ืองดนตรีประเภทน้สี ามารถไลร ะดบั เสยี ง และสามารถใชบ รรเลงทํานอง ได แตม บี างชนดิ ที่สามารถเลน เปนทาํ นอง เด่ียวๆ ได แตสามารถเทยี บเสียง และตีใหจ ังหวะได ไดแก ไซโลโฟน ไวบราโฟน เบลไลรา ระฆังราว Bell Lyra Xylophone Vibraphone Tubular Bells

วงดนตรีสากล วงดนตรีที่เกดิ ขึ้นในศตวรรษตนๆ จนถึงปจ จุบนั จะมลี กั ษณะการผสม วงที่แตกตา งกัน ทั้งชนิดของเครอื่ งดนตรี และจาํ นวนชิ้นทใี่ ชในการบรรเลง ความหลากหลายของเครือ่ งดนตรี และจํานวนผูเลน ดังกลา วกอใหเกิดวง ดนตรตี ามสมัยนยิ ม ดังน้ี 1.วงแชมเบอรม ิวสิค (Chamber Music) 5.วงโยธวาทติ (Military Band) 2.วงดุรยิ างค (Orchestra) 6.วงแจส (Jazz Band) 3.วงเคร่อื งสาย (String Band) 7.วงคอมโบ (Combo Band) 4.แตรวง (Brass Band) 8.วงสตริงคอมโบ (String Combo)

วงแชมเบอรม ิวสิค เปนลกั ษณะการผสมวงดนตรีแบบงายๆ ตามปกติมีนกั ดนตรตี ง้ั แต 2 – 9 คน มีเครือ่ งดนตรีอยางละช้ิน นักดนตรตี องเปน ผทู ี่มคี วามสามารถสงู จะมชี ื่อทีเ่ รยี กแตกตางไป ตามจํานวนผูเลน ดงั นี้ ผูบ รรเลง 2 คน เรยี กวา ดเู อ็ด (Duet) หรอื ดูโอ (Duo)

วงแชมเบอรมวิ สิค ผบู รรเลง 3 คน เรียกวา ทรีโอ (Trio)

วงแชมเบอรมวิ สิค ผบู รรเลง 4 คน เรียกวา ควอเต็ต (Quartet)

วงแชมเบอรม วิ สคิ ผบู รรเลง 5 คน เรียกวา ควินเตต็ (Quintet)

วงแชมเบอรม วิ สิค ผบู รรเลง 6 คน เรียกวา เซ็กซเตต็ (Sextet)

วงแชมเบอรม ิวสิค ผบู รรเลง 7 คน เรยี กวา เซพเตต็ (Septet)

วงแชมเบอรมวิ สคิ ผบู รรเลง 8 คน เรียกวา ออคเตต็ (Octet)

วงแชมเบอรม ิวสิค ผบู รรเลง 9 คน เรียกวา โนเน็ต (Nonet)

วงดรุ ิยางค (Orchestra) ประกอบดว ยเครอื่ งดนตรกี ลุมใหญ 4 กลุม คือ กลุมเครอื่ งสาย กลุม เคร่ืองเปาลมไม กลมุ เครอ่ื งเปาทองเหลือง และกลุมเครอื่ งดนตรปี ระเภท เคร่ืองตี มีผูอาํ นวยเพลง (Conductor) ถือไมบาตอง (Baton) ยนื อยู ดานหนา วง มีหนา ทคี่ วบคุมการบรรเลงของนักดนตรที ง้ั วง การจดั วงดุรยิ างค -ไวโอลนิ 1 อยดู านซาย ไวโอลิน 2 อยดู า นขวา ของผูอาํ นวยเพลง -ดบั เบลิ้ เบส อยูหลังสดุ -เครอื่ งเปา ลมไมอยูถัดจากแนวเครอ่ื งสาย -เครื่องเปา ทองเหลืองอยถู ดั จากแนวเครอ่ื งเปาลมไม -เคร่ืองดนตรปี ระเภทเครอ่ื งตีอยูหลังเย้ืองกบั เครื่องเปาทองเหลือง

วงดุริยางค (Orchestra) ลกั ษณะการจดั วง

วงดุริยางค (Orchestra) แบงไดห ลายขนาดตามจาํ นวนผูบรรเลง แตล ะขนาดจะเรียกชื่อตางกันดงั น้ี 1.วงดุริยางคซ ิมโฟนี (Symphony Orchestra) เปนวงดนตรขี นาดใหญ ประกอบดวยเคร่ืองดนตรีทกุ ชนิดท้ัง 4 กลุมท่กี ลา วมา ขนาดเล็กมีผูบรรเลง 40-60 คน ขนาดกลางมีผบู รรเลง 60-80 คน ขนาดใหญมผี ูบรรเลง 80-100 คน 2.วงดรุ ิยางคป ระกอบการแสดงอปุ รากรและละคร (Orchestra for Accompaniments of Opera) เปนวงดุรยิ างคเ ชน เดยี วกับวงดุริยางค ซิมโฟนี แตมีขนาดเล็กกวา มนี กั ดนตรปี ระมาณ 60 คน ใชประกอบการแสดง อุปรากร และละครเปนหลัก

วงดรุ ิยางค (Orchestra)

วงเคร่ืองสาย (String Band) มีเครอ่ื งดนตรี 2 ประเภทใหญๆ คือ เครอ่ื งสายที่ใชด ีด ไดแก กตี าร แบนโจ แมนโดลนิ เบส และเครื่องดนตรีประเภทเคร่ืองตหี ลายๆ ช้ินมา รวมเปน ชุดเรยี กวา “กลองชุดหรือกลองแจส” ใชผูบรรเลงไมมาก และไม เปลอื งพืน้ ที่

แตรวง (Brass Band) วงดนตรีประเภทนมี้ ีเครอ่ื งดนตรอี ยู 3 ประเภทใหญๆ คือ -เครอ่ื งเปาลมทองเหลือง ไดแก ทรัมเปต ทรอมโบน และทบู า -เครื่องเปาลมไม ไดแก แซกโซโฟน และคลาริเนต็ -เครอื่ งดนตรีประเภทเครือ่ งตี ไดแก กลองใหญ กลองสแนร ฉาบ และ ไซโลโฟน วงแตรวงเหมาะสาํ หรบั การเดนิ ขบวน เชน การเดินสวนสนามของ ตาํ รวจ ทหาร เปน วงทสี่ รางบรรยากาศใหส ดใส เกิดความฮกึ เหิม กลาหาญ เวลาเดนิ ในขบวนจะมี Drum Mayer เปน คนนาํ หนา คอยใหจงั หวะ โดยใชไ มค ฑาสงสัญญาณใหผ ูบรรเลงไดท ราบ เชน สั่งใหหยดุ บรรเลง สง่ั เปลยี่ นเพลง

แตรวง (Brass Band)

วงโยธวาทติ (Military Band) วงโยธวาทติ มีลกั ษณะคลา ยกับแตรวง เหมาะสําหรบั การบรรเลง กลางแจง วงโยธวาทติ มเี ครอ่ื งดนตรีอยู 3 ประเภทใหญๆ คือ -เครือ่ งเปาทองเหลือง -เครื่องเปาลมไม -เคร่อื งดนตรีประเภทเครือ่ งตี เวลาเดนิ ในขบวนจะมี Drum Mayer เปนคนนาํ หนา คอยใหจงั หวะ โดยใชไ มค ฑาสง สญั ญาณใหผ ูบ รรเลงไดทราบ เชนสง่ั ใหหยดุ บรรเลง สั่งเปล่ยี นเพลง เชน เดียวกบั แตรวง

วงโยธวาทติ (Military Band)

วงแจส (Jazz Band) เปน วงดนตรที ่กี าํ เนิดมาจากชนผิวดาํ ชาวอเมรกิ นั เชื้อสายอัฟริกัน (นโิ กร) สหรฐั อเมรกิ า การบรรเลงในระยะแรกเปนการแสดงสด ไมต องใชโ นต บรรเลงแบบ Improvisation (ผบู รรเลงคดิ ทํานองเพลงขน้ึ มาบรรเลงสดหรอื บรรเลงตอ เติมทํานองเพลงท่ีมีอยแู ลวใหแ ปลกใหมด ว ยตัวเอง) เพลงทบี่ รรเลงเปนเพลงทม่ี ีจังหวะสนกุ สนาน ครกึ ครน้ื เรา อารมณ ผฟู ง ใหคึกคัก เครอ่ื งดนตรีทีน่ ยิ มใชบรรเลงในวงแจส เชน คอรเนต็ ทรัมเปต ทรอมโบน แซกโซโฟน คลาริเนต็ เปย โน แบนโจ ดบั เบิ้ลเบสหรอื กตี า รเบส กลองชุด เปนวงดนตรีขนาดเล็กมผี ูบรรเลงเพยี ง 3–4 คน ตอ มามีการพฒั นา รูปแบบใหมีขนาดใหญขนึ้ มีผูบรรเลงประมาณ 10-20 คน

วงแจส (Jazz Band)

วงคอมโบ (Combo Band) เปน วงดนตรขี นาดเล็ก สําหรับเมืองไทยจะมุงบรรเลงโดยมกี ารขบั รอ ง ประกอบเปน สว นใหญ นยิ มนําไปบรรเลงตามหอ งอาหาร งานมงคลตางๆ มี นักดนตรีจํานวนไมม าก และเครอ่ื งดนตรไี มแ นนอน เคร่อื งดนตรีที่นิยมใช ไดแ ก ทรัมเปต แซกโซโฟน เปยโน กีตารเ บส กลองชดุ การจัดวงขนาดเล็กอาจใชเ ครอ่ื งดนตรีมากกวา 5 ช้ิน

วงคอมโบ (Combo Band)

วงสตริงคอมโบ (String Combo) เปนวงดนตรขี นาดเล็ก งา ยตอการขนยาย ใชบ รรเลงหรือใช ประกอบการรอ งก็ได ประกอบดว ยเครอื่ งดนตรีประเภทกีตารเ บส กีตารค อรด กตี า รโซโล และกลองชดุ บางครงั้ นาํ เอาเครอื่ งดนตรปี ระเภท คยี บอรด เขามาผสมดวย วงสตรงิ คอมโบมกั รูจกั กันอีกช่ือหน่งึ วา “วงชา โดว”

THE END