วิทยาการคำนวณ ป.5 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 : การใช้เหตุผลแก้ปัญหา

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง ตFliาppมedแCนlaวssทroาoงm+ก ารเรียนรู้ (BWF Model) รายวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (เทคโนโลยี) รหัสวิชา ว 15101 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การใช้เหตุผลแก้ปั ญหา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 สอนโดย ว่ าที่ร.ต.อาทิตย์ ทองสุวรรณ์ โรงเรียนบ้านเวียงฝาง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ตFlipาpมeแd Cนlaวsทsroาoงmก+า(รBWเรFียMนodรูe้l) การใช้เหตุผลแก้ปั ญหา รายวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (เทคโนโลยี) รหัสวิชา ว 15101 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ชื่อ-สกุล..................................................ชั้น.......... เลขที่........

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 คำชี้แจง + ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง รายวิชาพื้นฐาน วิทยาสาสตร์และ เทคโนโลยี (เทคโนโลยี) รหัสวิชา ว 15101 หรื่อที่รู้จักในชื่อ วิชาวิทยาการ คำนวณ จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นสื่อประกอบการเรียนรู้แบบห้องเรียนกลับ ด้าน (BWF Flipped Classroom⁺) สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เป็นชุดสื่อบทเรียนที่นักเรียนสามารถศึกษาเนื้อหา และทำแบบฝึกหัด ใบ งาน ได้เพิ่มเติม และสามารถทบทวนได้ด้วยตนเอง ให้นักเรียนอ่านคำ แนะนำและทำตามคำแนะนำแต่ละขั้นตอนตั้งแต่ต้นจนจบ นักเรียนจะได้รับ ความรู้อย่างครบถ้วนโดยปฏิบัติตามขั้นตอน ดังนี้ 1. ศึกษาใบความรู้ รับชมวีดิโอประกอบการสอน จากQR -Code แบบ ฝึกหัด ใบงาน และทำกิจกรรมทุกกิจกรรมตามที่ได้ระบุไว้ ซึ่งจะเป็น แนวทางนำไปสู่การเรียน และเข้าใจในเนื้อหาได้ดียิ่งขึ้น 2. ทำแบบฝึกหัดเพื่อตรวจสอบความสำเร็จและความก้าวหน้าในการ เรียน 3. เพื่อให้การเรียนรู้ประสบความสำเร็จ นักเรียนจะต้องมีความมุ่งมั่น ตั้งใจ และซื่อสัตย์ต่อตนเองในการทำกิจกรรมการเรียนการสอน 4.ผู้ปกครองสามารถช่วยแนะนำและและอำนวยความสะดวกด้านการ เรียนรู้ด้วยตนเองให้แก่นักเรียน อาทิ การเข้าถึงบทเรียนออนไลน์ และ การช่วยแก้ปัญหาต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการเรียน และทำหน้าที่เป็น ติดต่อประสานครูผู้สอนหากมีข้อสงสัย ขอขอบคุณ อาทิตย์ ทองสุวรรณ์ ครูผู้สอน

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 สารบัญ + เรื่อง หน้า แบบทดสอบก่อนเรียน 1 การใช้เหตุผลแก้ปัญหา 3 วิธีการแก้ปัญหา 6 ใบงาน 1.1 การลำดับความคิดอย่างมีเหตุผล 9 หลักการแก้ปัญหา 11 ใบงาน 1.2 ฉันคือใคร 14 ประโยชน์ในการใช้หลักการแก้ปัญหา 17 เกมแก้ปัญหา 17 ใบงาน 1.3 ฝึกสมองกับเกมซูโดะกุ 18 เอกสารอ้างอิง 20 คลิปการสอน 21 แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม 22 ใบงาน สรุปองค์ความรู้ 23 ใบงาน แผนผังความคิด 25 แบบทดสอบหลังเรียน 27 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 29

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 แบบทดสอบก่อนเรียน + คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (X) ทับตัวเลือกที่ถูกที่สุดเพียงข้อเดียว 1.ข้อใดคือสาเหตุของปัญหามลพิษทางอากาศ 5.นักเรียนคิดว่าจิกซอว์ชิ้นที่หายไปในภาพคือชิ้นใด ก) น้ำเน่าเสีย 6.เมื่อมองรูปเรขาคณิตที่ประกอบขึ้นจากด้านบน จะได้ภาพใด ข) การทิ้งขยะไม่เป็นที่ ก) ข) ค) ง) ค) ฝนไม่ตกเป็นเวลานาน 1 ง) การปล่อยไอเสียจากยานพาหนะ 2.ถ้านักเรียนเป็นไข้หวัด จะมีวิธีการแก้ปัญหา อย่างไร ก) อาบน้ำ ข) ออกกำลังกาย ค) รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ง) ไปพบแพทย์ รับประทานยา แล้วนอนหลับพักผ่อน จากขั้นตอนต่อไปนี้ ตอบคำถามข้อที่ 3 1. ตีไข่ให้เข้ากัน 2. ตอกไข่ใส่ถ้วย 3. เทไข่ใส่กระทะ 4. ปรุงรส 3.ข้อใดเป็นการเรียงลำดับขั้นตอนการทอดไข่เจียว ได้ถูกต้อง ก) 1 -> 2 -> 3 -> 4 ข) 2 -> 4 -> 1 -> 3 ค) 4 -> 2 -> 3 -> 1 ง) 2 -> 3 -> 4 -> 1 4.ข้อใดเป็นการแก้ปัญหาโดยใช้วิธีลองผิดลองถูก ก) การวาดภาพ ข) เกมเขาวงกต ค) เกมทายภาพ ง) เกมบันไดงูมหาสนุก

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 แบบทดสอบก่อนเรียน + 7.ข้อใดกล่าวผิดเกี่ยวกับประโยชน์ของการใช้หลักการแก้ปัญหา ก) ฝึกการคิดอย่างเป็นระบบ ข) ฝึกการหาคำตอบอย่างมีเหตุผล ค) แก้ปัญหาได้โดยมีข้อบกพร่องน้อยที่สุด ง) เป็นวิธีการที่น่าเชื่อถือและยอมรับได้เมื่อแก้ปัญหาได้ด้วยผู้อื่น 8.จากภาพเกมซูโดะกุ นักเรียนควรเติมเลข 4 ที่ช่องใด ก) A ข) B ค) C ง) D 9.ข้อใดเป็นการใช้คอมพิวเตอร์ในการแก้ไขปัญหามากที่สุด ก) การเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อคำนวณพื้นที่รูปสี่เหลี่ยม ข) ใช้คอมพิวเตอร์ในการดูภาพยนตร์ ฟังเพลง ค) ใช้คอมพิวเตอร์ในการวาดภาพการ์ตูน ง) ใช้คอมพิวเตอร์ติดตามข่าวสาร 10.ข้อใดกล่าวถูกต้องเกี่ยวกับการเขียนโปรแกรมเพื่อคำนวณพื้นที่รูปสี่เหลี่ยม 2

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การใช้เหตุผลแก้ปัญหา ตัวชี้วัด ว 4.2ป.5/1 ใช้เหตุผลเชิงตรรกะในการแก้ปัญหาการอธิบายการทำางานการคาด การณ์ผลลัพธ์ จากปัญหาอย่างง่าย 3

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 1. การแก้ปัญหา การดำเนินชีวิตของคนเราต้องพบกับปัญหามากมาย หลายปัญหา ที่นักเรียนพบสามารถแก้ ได้ด้วยตัวของนักเรียนเอง เช่น การลืมสิ่งของที่จะนำไปโรงเรียน การเดินทางไปโรงเรียนแล้วฝนตก นักเรียนอาจแก้ปัญหานี้ได้ ด้วยการเขียนข้อความเตือนไว้ในตำาแหน่งที่เห็นได้ชัดเจนก่อนจะออก จากบ้าน หรือบางปัญหานอกจากจะเกิดกับตัวเราแล้วยังส่งผลถึงผู้อื่นด้วย เช่น การทิ้งขยะ ไม่เป็น ที่ เราอาจแก้ปัญหานี้ได้ด้วยวิธีการเขียนป้ายเตือนการทิ้งขยะ นอกจากนี้ การใช้ชีวิตของเรายัง ต้องการความสะดวกสบายมากขึ้น ซึ่งความต้องการเหล่านี้ เราสามารถหาวิธีการแก้ปัญหาและ ปรับปรุงสิ่งต่างๆให้ดีขึ้นได้ ปัญหาที่นักเรียนแต่ละคนพบจะมีความแตกต่างกันบางปัญหาอาจมาจากความอยากรู้อยาก เห็น หรือการกำหนดคำถามของนักเรียนก็ได้เช่นกันปัญหาแต่ละปัญหาอาจมีวิธีการแก้ปัญหาที่ แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับการใช้เหตุผลในการตัดสินใจ หรือการเลือกวิธีการแก้ปัญหาของแต่ละคน อาจสรุปได้ว่า การแก้ปัญหา (problem solving) เป็นการหาวิธีหรือการทำงานนั้นให้ สำเร็จนั่นเอง 4

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 1. การแก้ปัญหา ผังงาน แสดงขั้นตอนการส่งสัญญาณเตือนของนาฬิกาเมื่อต้องการออกจากบ้าน คำถามสำคัญ นักเรียนคิดว่ามีวิธีการแก้ปัญหา การลืมนำร่มไปโรงเรียนวิธีใดได้อีกบ้าง? 5

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 2. วิธีการแก้ปัญหา ปัญหาบางปัญหาที่ซับซ้อนมากขึ้นเราอาจต้องวางแผนการแก้ปัญหา และ บางปัญหา อาจมีวิธีแก้ได้หลายวิธีการวางแผนการแก้ปัญหาจะต้องพิจารณาด้วย เหตุผลต่างๆให้ครบ ทุกกรณีที่อาจเป็นไปได้ การใช้เหตุผล (reasoning) เป็นการคิดและอธิบายความคิดออกมาเป็น ผังงาน โดย แสดงวิธีการแก้ปัญหาออกมาเป็นลำดับขั้นตอน ทำให้มองเห็นวิธีการ แก้ปัญหาได้อย่าง ชัดเจน ในแต่ละขั้นตอนต้องพิจารณาเงื่อนไขหรือเหตุผล ประกอบด้วย การแสดงขั้นตอน การแก้ปัญหาทำได้โดยการเขียนเป็นอัลกอริทึมข้อความ อัลกอริทึมรหัสลำลอง หรือ อัลกอริทึมผังงาน รหัสลำลอง ตัวอย่าง การอาบน้ำในฤดูหนาวอย่างไรไม่ให้หนาว เริ่มต้น 1. ต้มน้ำร้อน 2. นำน้ำร้อนที่ต้มเสร็จไปผสมกับน้ำที่อุณหภูมิปกติตามความเหมาะสม 3. อาบน้ำ 4.เช็ดตัวให้แห้ง แล้วใส่เสื้อผ้า จบ คำถามสำคัญ หากไม่ใช้น้ำร้อนนักเรียนคิดว่ามีวิธีการใดอีกบ้างที่จะแก้ปัญหานี้ได้ 6

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 2. วิธีการแก้ปัญหา การแก้ปัญหาของแต่ละบุคคลอาจมีวิธีการที่เหมือนกันหรืออาจแตกต่างกันขึ้นกับ ความรู้ความสามารถและประสบการณ์ของแต่ละบุคคล แต่หากพิจารณาให้ละเอียด จะพบ ว่าการแก้ปัญหามีหลักการและกระบวนการที่คล้ายกันหลักการ แก้ปัญหาโดยทั่วไปมี กระบวนการดังนี้ 1.การพิจารณาปัญหา คือ การทำความเข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างละเอียด แล้ว พิจารณาว่า มีองค์ประกอบอะไรบ้าง เช่น ปัญหานี้เกิดจากอะไร ปัญหานี้มีผลต่อใคร ผลที่ เกิดจากปัญหา คืออะไร สิ่งที่ต้องการแก้ปัญหาคืออะไร 2.การวางแผนแก้ปัญหา คือ การกำหนดขั้นตอน วิธีการ อุปกรณ์ เครื่องมือ และ เรดะียยวะกเัวนลาอทีา่ใจชแ้ สใดนงกขัา้นรตแอก้นปักญาหราแก้เปพัื่ญอใหหา้ผูร้แโหดกั้ยสปักญลาำหรบลาเออข้กางเใลจ่าตเรป็งนกัขน้อคแวลาะมปฏกิาบัรติวไาปดใภนาแพนวหทราือง ใช้สัญลักษณ์ ตัวอย่าง ปัญหาเกี่ยวกับการจัดลำดับการทำงานบ้าน ในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมานักเรียน ต้องไปโรงเรียน อาจมีการบ้านและงานส่วนตัว ต้องทำในวันหยุด ซึ่งมีเพียงสองวัน ดังนั้นนักเรียนจะต้องวางแผนจัดลำดับการ ทำงานให้เหมาะสมและคุ้มค่ากับเวลา ถ้าวันหยุดนักเรียนต้องซักผ้าและ ทำการ บ้าน หากนักเรียนตื่นแต่เช้าแล้วซักผ้า แต่วันนั้นฝนตก จะทำให้นักเรียนเสีย เวลาในการซักผ้า ดังนั้นเราอาจวางแผน ลำดับขั้นตอนโดยเพิ่มเงื่อนไข ดังนี้ เริ่มต้น 1.ฝนตกหรือไม่ 2.ถ้าฝนตกจริง ทำการบ้านก่อน แล้วจึงซักผ้าและนำไปตาก 3.ถ้าฝนไม่ตก ซักผ้าแล้วตาก จากนั้นจึงทำการบ้าน จบ 7

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 2. วิธีการแก้ปัญหา สามารถแสดงขั้นตอนการทำงานโดยใช้อัลกอริทึมแบบผังงาน ได้ดังนี้ สัญลักษณ์ผังงาน 8

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบงาน 1.1 การลำดับความคิดอย่างมีเหตุผล คำสั่ง ให้นักเรียนเขียนลำดับขั้นตอนการทำงานในรูปแบบผังงาน โดยมีกิจกรรมที่ต้องทำในวันหยุด ดังนี้ ตัดแต่งกิ่งไม้ กวาดบ้าน ออกกำลังกาย ซื้ออุปกรณ์เครื่องเขียน ไปตลาด ทำขนม พร้อมบอกเหตุผลการเรียงลำดับงานดังกล่าว นักเรียนทำสิ่งใดเป็นลำดับแรก และลำดับสุดท้าย เพราะเหตุใด ....................................................... ............................................................................................................................................................ .......................................................................................................................................................... 9

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลยใบงาน 1.1 คำสั่ง ให้นักเรียนเขียนลำดับขั้นตอนการทำงานในรูปแบบผังงาน โดยมีกิจกรรมที่ต้องทำในวันหยุด ดังนี้ ตัดแต่งกิ่งไม้ กวาดบ้าน ออกกำลังกาย ซื้ออุปกรณ์เครื่องเขียน ไปตลาด ทำขนม พร้อมบอกเหตุผลการเรียงลำดับงานดังกล่าว นักเรียนทำสิ่งใดเป็นลำดับแรก และลำดับสุดท้าย เพราะเหตุใด เริ่มต้นที่ไปตลาด เพื่อไปซื้อ อุปกรณ์เครื่องเขียนและวัตถุดิบการทำขนม จากนั้นตัดแต่งกิ่งไม้ และไปกวาดบ้าน ขั้นตอนสุดท้าย คือออกกำลังกาย เพราะถ้าออกกำลังกายก่อน จะไม่มีแรงในการทำกิจกรรมอื่นๆ 10

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 3.หลักการแก้ปัญหา หลักการแก้ปัญหา คือ การดำเนินการแก้ปัญหาตามแนวทางที่วางไว้ ถ้าพบวิธีการแก้ ปัญหาที่เหมาะสมกว่าสามารถเปลี่ยนแปลงวิธีการได้การแก้ปัญหาอาจทำได้หลายวิธี เช่น 1) การลองผิดลองถูก เป็นการแก้ปัญหาง่าย ๆ ไม่ซับซ้อน เช่น การเล่นเกมย้ายก้านไม้ขีด การเล่นเกมตัวต่อ เกมคัดแยกกลุ่มของหนักเบา เกมต่อจิกซอว์ เกมต่อจิ๊กซอว์ เกมย้ายก้านไม้ขีดไฟ 2)ใช้ความสัมพันธ์ของข้อมูลที่มีเหตุผลซึ่งกันและกัน เป็นการแก้ปัญหาที่มีความซับซ้อน มากขึ้น โดยต้องมีข้อมูลพื้นฐานก่อนเพื่อนำมาวิเคราะห์ สรุปผลแล้วนำไปแก้ปัญหา เช่น เกมซูโดกุ เกมซูโดะกุ 11

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 3.หลักการแก้ปัญหา 3)การขจัด เป็นการแก้ปัญหาโดยหาความสัมพันธ์ของข้อมูลให้มากที่สุด แล้วพยายามขจัด สิ่งที่ไม่เกี่ยวข้องออกไป จนได้คำตอบที่ต้องการ ตัวอย่าง มีนักเรียน 3 คน มด โหน่ง หนุ่ย แต่ละคนมีของอยู่ 2 อย่าง ที่ไม่ซ้ำกัน คือ ดินสอ ไม้บรรทัด ยางลบ กระดาษวาดเขียน สีไม้ และกบเหลาดินสอ แต่ไม่ทราบว่าใครเป็นเจ้าของ อะไรบ้าง และเรามีข้อมูล ดังนี้ 1.มดขอยืมยางลบจากเพื่อนเสมอ 2.โหน่งไม่ชอบใช้ไม้บรรทัดขีดเส้น 3.หนุ่ยชอบใช้สีน้ำระบายสีภาพ 4.โหน่งแบ่งกระดาษวาดเขียนให้มด 5.หนุ่ยไม่เคยยืมกบเหลาดินสอของเพื่อนเลย 6.มดให้หนุ่ยยืมไม้บรรทัดขีดเส้น 7.โหน่งขอยืมสีไม้จากมด 8.โหน่งเขียนชื่อตัวเองลงในยางลบ จากข้อมูลที่ทราบ ถ้าทำตารางการแจกแจง แล้วนำข้อมูลแต่ละข้อมาพิจารณาแล้วเขียนลงใน ตารางจะได้ ดังนี้ 12

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบงาน 1.2 ฉันคือใคร 1. ให้นักเรียนตอบคำถามว่า สัตว์ตัวไหนในตารางด้านล่าง ตรงกับ เงื่อนไขทั้ง 9 ข้อ ต่อไปนี้ (1) ฉันบินไม่ได้ (2) ฉันไม่ได้อาศัยอยู่ในนํ้า (3) ฉันอยู่แถวแนวตั้ง A, C, D หรือ E (4) ฉันไม่ได้อยู่แถวแนวนอนที่ 2 หรือ 3 (5) ฉันเป็นสัตว์ที่เธอสามารถพบเจอฉันได้บนโลกใบนี้ (6) เธอสามารถมองเห็นหูของฉัน (7) ฉันไม่ใช่หมู (8) ฉันมีอาหารของฉันอยู่ในมือ (9) ฉันอยู่ติดกับแถวแนวตั้งสุดท้าย ฉันอยู่ในตำแหน่ง แถวแนวตั้งที่ ............................แถวแนวนอนที่ ..................................... ฉันคือตัว ............................................................................................................................. 13

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบงาน 1.2 ฉันคือใคร 2. จากเงื่อนไขที่กำหนดให้ให้นักเรียนตอบคำถามว่าสิ่งที่โจทย์กำหนดคืออะไร (1) ฉันมีวิตามินซี (2) ฉันไม่มีรสเผ็ด (3) ผิวของฉันไม่มีขน (4) ฉันอยู่แถวแนวตั้ง B, C หรือ D (5) ฉันไม่ได้อยู่แถวแนวนอนที่ 1 หรือ 4 (6) จากรูป ฉันอยู่ตามลำพัง (7) ผิวของฉันไม่มีหนาม (8) เธอสามารถกินฉันได้โดยไม่ต้องปรุงให้สุก (9) เพื่อนที่อยู่ติดกับฉันเป็นอาหารโปรดของกระต่าย (10) พี่น้องของฉันบางลูกเปรี้ยว บางลูกหวาน ฉันอยู่ในตำแหน่ง แถวแนวตั้งที่ ............................แถวแนวนอนที่ ..................................... ฉันเป็น ผัก ผลไม้ ฉันคือ ........................................................................... 14

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลยใบงาน 1.2 1. ให้นักเรียนตอบคำถามว่า สัตว์ตัวไหนในตารางด้านล่าง ตรงกับ เงื่อนไขทั้ง 9 ข้อ ต่อไปนี้ (1) ฉันบินไม่ได้ (2) ฉันไม่ได้อาศัยอยู่ในนํ้า (3) ฉันอยู่แถวแนวตั้ง A, C, D หรือ E (4) ฉันไม่ได้อยู่แถวแนวนอนที่ 2 หรือ 3 (5) ฉันเป็นสัตว์ที่เธอสามารถพบเจอฉันได้บนโลกใบนี้ (6) เธอสามารถมองเห็นหูของฉัน (7) ฉันไม่ใช่หมู (8) ฉันมีอาหารของฉันอยู่ในมือ (9) ฉันอยู่ติดกับแถวแนวตั้งสุดท้าย ฉันอยู่ในตำแหน่ง แถวแนวตั้งที่ ............D................แถวแนวนอนที่ ................4..................... ฉันคือตัว .............สุนัข.............................................................................................................. 15

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลยใบงาน 1.2 2. จากเงื่อนไขที่กำหนดให้ให้นักเรียนตอบคำถามว่าสิ่งที่โจทย์กำหนดคืออะไร (1) ฉันมีวิตามินซี (2) ฉันไม่มีรสเผ็ด (3) ผิวของฉันไม่มีขน (4) ฉันอยู่แถวแนวตั้ง B, C หรือ D (5) ฉันไม่ได้อยู่แถวแนวนอนที่ 1 หรือ 4 (6) จากรูป ฉันอยู่ตามลำพัง (7) ผิวของฉันไม่มีหนาม (8) เธอสามารถกินฉันได้โดยไม่ต้องปรุงให้สุก (9) เพื่อนที่อยู่ติดกับฉันเป็นอาหารโปรดของกระต่าย (10) พี่น้องของฉันบางลูกเปรี้ยว บางลูกหวาน ฉันอยู่ในตำแหน่ง แถวแนวตั้งที่ ...........B............แถวแนวนอนที่ ................3.................. ฉันเป็น ผัก ผลไม้ ฉันคือ ...........ส้ม......................................................... 16

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบความรู้ 4.ประโยชน์ในการใช้หลักการแก้ปัญหา 1.ฝึกการคิดอย่างเป็นระบบ 2.ฝึกการหาคำตอบอย่างมีเหตุผล 3.แก้ปัญหาได้โดยมีข้อบกพร่องน้อยที่สุด 4.เป็นวิธีการที่น่าเชื่อถือ และยอมรับได้เมื่อสามารถแก้ปัญหาได้ด้วยตนเอง โดยใช้หลัก การและเหตุผล 5.เกมแก้ปัญหา การฝึกการแก้ปัญหาเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่ใช้ฝึก การคิดอย่างเป็นระบบได้เป็น อย่างดี แต่เราอาจยังไม่ต้องแก้ปัญหาจริง เพียงแค่ฝึกจากเกมที่มีอยู่ก็ได้ ซึ่งมีทั้งเกม ในลักษณะของสื่อต่าง ๆ หรือเกมคอมพิวเตอร์ เช่น เกมฝึกแก้ปัญหา จากเว็บไซต์ www.mathplayground.com เป็นต้น 17

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบงาน 1.3 ฝึ กสมองกับเกมซูโดะกุ คำสั่ง ให้นักเรียนเติมตัวเลข 1-9 ลงในช่องว่าง โดยตัวเลขในแต่ละแถว และแต่ละหลักจะ ต้องไม่ซ้ำกันทุกแถวทั้งแนวตั้งและแนวนอน และทุกตารางย่อยขนาด 3 x 3 ต้องมีตัวเลข 1-9 ไม่ซ้ำกัน 7 4 31 91 7 28 56 15 3 8 92 1 36 39 7 4 512 18

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลยใบงาน 1.3 คำสั่ง ให้นักเรียนเติมตัวเลข 1-9 ลงในช่องว่าง โดยตัวเลขในแต่ละแถว และแต่ละหลักจะ ต้องไม่ซ้ำกันทุกแถวทั้งแนวตั้งและแนวนอน และทุกตารางย่อยขนาด 3 x 3 ต้องมีตัวเลข 1-9 ไม่ซ้ำกัน (แนวคำตอบ) 87 2649531 91 3 2 58 7 64 5461 73289 798325146 1 259643 78 63481 7952 281 736495 35948261 7 46 7 591 8 2 3 19

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เอกสารอ้างอิง ธนาวุฒิ ประกอบผล. (2564). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. กรุงเทพฯ : สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2560). ชุดการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ 60 พรรษา กลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิทยาการคำนวณ ชั้นประถมศึกษาปที่ 5. สืบค้นเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2566, จาก https://www.scimath.org/60phransaipst 20

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 คลิปการสอน คลิปวีดีโอการสอน ครูอาทิตย์ 21

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม คลิปวีดีโอการสอน จาก DLTV คลิปวีดีโอการสอนเพิ่มเติมจาก Youtube 22

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบงานสรุปองค์ความรู้ ให้นักเรียนสรุปองค์ความรู้ที่ได้รับจากเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การใช้เหตุผลแก้ปัญหา ด้านความรู้ ........................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ด้านทักษะกระบวนการ ........................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ด้านเจตคติ/คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ........................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... การนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ........................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... 23

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลย ใบงานสรุปองค์ความรู้ ให้นักเรียนสรุปองค์ความรู้ที่ได้รับจากเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การใช้เหตุผลแก้ปัญหา ด้านความรู้ หลักการแก้ปัญหา เหตุผลเชิงตรรกะ อัลกอริทึม การแก้ปัญหากับคอมพิวเตอร์ ด้านทักษะกระบวนการ ทักษะการแก้ปัญหาโดยใช้เหตุผลเชิงตรรกะ ทักษะวิธีการแก้ปัญหาแบบต่างๆ เกมแก้ปัญหา ด้านเจตคติ/คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ใฝ่เรียนรู้ ความรอบคอบ ไหวพริบ มุ่งมั่นในการทำงาน การนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน นำความรู้และทักษะในการแก้ปัญหาไปใช้จัดการแก้ปัญหาที่เิดขึ้นในชีวิตประจำวันของ ตนเอง นำหลักเหตุและผล ไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต 24

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ใบงานแผนผังความคิด ให้นักเรียนสรุปออกแบบแผนผังความคิด (Mind Mapping) ที่ได้รับจากเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การใช้เหตุผลแก้ปัญหา 25

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลย ใบงานแผนผังความคิด ให้นักเรียนสรุปออกแบบแผนผังความคิด (Mind Mapping) ที่ได้รับจากเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การใช้เหตุผลแก้ปัญหา (แนวคำตอบ) 26

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 แบบทดสอบหลังเรียน + คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (X) ทับตัวเลือกที่ถูกที่สุดเพียงข้อเดียว 1.ข้อใดคือสาเหตุของปัญหามลพิษทางอากาศ 5.นักเรียนคิดว่าจิกซอว์ชิ้นที่หายไปในภาพคือชิ้นใด ก) น้ำเน่าเสีย 6.เมื่อมองรูปเรขาคณิตที่ประกอบขึ้นจากด้านบน จะได้ภาพใด ข) การทิ้งขยะไม่เป็นที่ ก) ข) ค) ง) ค) ฝนไม่ตกเป็นเวลานาน ง) การปล่อยไอเสียจากยานพาหนะ 2.ถ้านักเรียนเป็นไข้หวัด จะมีวิธีการแก้ปัญหา อย่างไร ก) อาบน้ำ ข) ออกกำลังกาย ค) รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ง) ไปพบแพทย์ รับประทานยา แล้วนอนหลับพักผ่อน จากขั้นตอนต่อไปนี้ ตอบคำถามข้อที่ 3 1. ตีไข่ให้เข้ากัน 2. ตอกไข่ใส่ถ้วย 3. เทไข่ใส่กระทะ 4. ปรุงรส 3.ข้อใดเป็นการเรียงลำดับขั้นตอนการทอดไข่เจียว ได้ถูกต้อง ก) 1 -> 2 -> 3 -> 4 ข) 2 -> 4 -> 1 -> 3 ค) 4 -> 2 -> 3 -> 1 ง) 2 -> 3 -> 4 -> 1 4.ข้อใดเป็นการแก้ปัญหาโดยใช้วิธีลองผิดลองถูก ก) การวาดภาพ ข) เกมเขาวงกต ค) เกมทายภาพ ง) เกมบันไดงูมหาสนุก 27

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 แบบทดสอบหลังเรียน + 7.ข้อใดกล่าวผิดเกี่ยวกับประโยชน์ของการใช้หลักการแก้ปัญหา ก) ฝึกการคิดอย่างเป็นระบบ ข) ฝึกการหาคำตอบอย่างมีเหตุผล ค) แก้ปัญหาได้โดยมีข้อบกพร่องน้อยที่สุด ง) เป็นวิธีการที่น่าเชื่อถือและยอมรับได้เมื่อแก้ปัญหาได้ด้วยผู้อื่น 8.จากภาพเกมซูโดะกุ นักเรียนควรเติมเลข 4 ที่ช่องใด ก) A ข) B ค) C ง) D 9.ข้อใดเป็นการใช้คอมพิวเตอร์ในการแก้ไขปัญหามากที่สุด ก) การเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อคำนวณพื้นที่รูปสี่เหลี่ยม ข) ใช้คอมพิวเตอร์ในการดูภาพยนตร์ ฟังเพลง ค) ใช้คอมพิวเตอร์ในการวาดภาพการ์ตูน ง) ใช้คอมพิวเตอร์ติดตามข่าวสาร 10.ข้อใดกล่าวถูกต้องเกี่ยวกับการเขียนโปรแกรมเพื่อคำนวณพื้นที่รูปสี่เหลี่ยม 28

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน + 1. ตอบ ง) เพราะ การปล่อย ไอเสียจากยานพาหนะ เป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดปัญหามลพิษ ทางอากาศ 2. ตอบ ง) เพราะ การไปพบแพทย์และรับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง แล้วนอนหลับพักผ่อนให้ เพียงพอเป็นวิธีการแก้ปัญหาของการเป็นไข้หวัด 3. ตอบ ข) เพราะขั้นตอน ของการทอดไข่เจียว คือ 1. ตอกไข่ใส่ถ้วย 2. ปรุงรส 3. ตีไข่ให้เข้ากัน 4. เทไข่ใส่กระทะ 4. ตอบ ข) เพราะเกมเขาวงกต เป็นเกมที่ต้องหาทางออก โดยใช้วิธีการลองผิดลองถูก 5. ตอบ ง) เพราะเมื่อนำชิ้นส่วนมาประกอบกันแล้วจะได้ภาพ ที่สมบูรณ์และประกอบได้พอดี 6. ตอบ ก) เพราะเมื่อมองภาพจากด้านบน จะเห็นลูกบาศก์ทางซ้ายบน 1 ลูก กลาง บนและ ล่างอย่างละ 1 ลูก และขวาบน 2 ลูก ขวาล่าง 1 ลูก 7. ตอบ ง) เพราะประโยชน์ ของการใช้หลักการแก้ปัญหา เป็นวิธีที่น่าเชื่อถือและยอมรับได้เมื่อ แก้ปัญหาได้ด้วยตนเอง 8. ตอบ ก) เพราะเมื่อเติมเลข 4 ในช่อง A จะทำให้ไม่ซ้ำ กับช่องอื่น ๆ ทั้งแนวนอนและแนวตั้ง 9. ตอบ ก) เพราะการใช้คอมพิวเตอร์เขียนโปรแกรมเพื่อคำนวณพื้นที่ รูปสี่เหลี่ยม เป็นการใช้ คอมพิวเตอร์ในการแก้ปัญหาได้มากที่สุด และตรงจุดประสงค์ 10. ตอบ ง) เพราะต้องรับข้อมูลเข้าเป็นความกว้าง = W ความยาว = L จากนั้นประมวลผล แล้วแสดงผลลัพธ์ออกมา 29

โรงเรียนบ้านเวียงฝาง อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3