คู่มือศึกษาทรัพยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง (หาดทราย)

ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� ดาวทราย ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศหาดหิน / เอคไคโนเดิริ ์์ม ดาวทะเล Common Name Sand starfish ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Astropecten polyacanthus การแพร่ก่ ระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่า่ งเป็น็ แฉกคล้า้ ยดาว 5 แขน สีีน้ำ��ำ ตาล แผ่น่ กลาง ลำ�ำ ตััวและแขนเป็็นรููปสามเหลี่่�ยม แบนเรีียวยาว ขอบร่า่ งกายมีีหนาม แผ่น่ ด้า้ นตรงข้า้ มปากมีีหนาม หิินปููนรููปดอกเห็็ด เท้้าท่่อรููปกรวยไม่่เป็็นปุ่�มดููด ดาวทะเลนี้เ� ป็น็ ผู้้�ควบคุมุ ประชากรหอยทะเลขนาดเล็ก็ บริิเวณหาดทรายอ่่าวไทยและทะเลอันั ดามััน ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ ดาวทราย Common Name Sand starfish ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Archaster typicus การแพร่ก่ ระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่า่ งเป็น็ แฉกคล้า้ ยดาว 5 แขน สีีน้ำ��ำ ตาล ลายปื้น�้ สีีเข้ม้ แผ่น่ กลางลำ�ำ ตัวั และแขนเป็น็ รููปสามเหลี่ย�่ ม แบนเรีียวยาว ลายสีีน้ำ��ำ ตาลสลัับสีีเข้้ม สีีเข้้ม ขอบร่่างกายมีีหนาม แผ่่นด้้านตรงข้้ามปากมีี หนามหินิ ปููนรููปดอกเห็ด็ เท้า้ ท่อ่ รููปทรงกระบอก ตรงปลายเป็็นปุ่�มดููด ดาวทะเลนี้้�เป็็นผู้้�ควบคุุม ประชากรหอยทะเลขนาดเล็็กบริิเวณหาดทราย ฝั่ง�่ ทะเลอันั ดามันั คมู่ ือศกึ ษาทรพั ยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝ่ัง : หาดทราย 95

ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศหาดหิน / เอคไคโนเดิริ ์์ม ดาวเปราะ ดาวเปราะ : Brittle stars (Class Ophiuroidea) เป็็นเอคไคโนเดิิร์์มที่�่มีีลัักษณะคล้้ายกัับดาวทะเล แต่่มีีแขนที่�่ยื่�นยาวออกไปมากกว่่าดาวทะเล และแขนสามารถเคลื่่อ� นไหวได้้ดีีในแนวนอน เวลาเคลื่่�อนที่�่จะใช้แ้ ขนเลื้อ� ยไปตามพื้้�นทะเล ร่า่ งกาย ของดาวเปราะประกอบด้ว้ ย แผ่น่ กลางลำำ�ตััวมีีลักั ษณะค่อ่ นข้า้ งกลมและมีีแขนยื่�นยาวออกไป ปกติิ จะมีี 5 แขน แขนของดาวเปราะใต้้แขนไม่ม่ ีีร่่องให้เ้ ท้้าท่อ่ ยื่น� ออกมาแต่่จะมีีรููเป็น็ คู่่�ให้้เท้า้ ท่่อยื่�นออก มาแทนและด้า้ นข้า้ งของแขนจะมีีหนามยาวยื่่น� ออกมาเป็น็ ชุดุ ๆเรีียงตัวั ในแนวดิ่่ง� แขนของดาวเปราะ มัักจะเปราะและแตกหัักง่่าย อาหารของดาวเปราะส่่วนใหญ่่จะเป็็นพวกจุุลิินทรีีย์์ สิ่�งมีีชีีวิิตขนาด เล็ก็ ๆ เช่น่ สาหร่า่ ย เป็็นต้้น และพวกอิินทรีียวััตถุุ ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� ดาวเปราะ Common Name Brittle star ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Ophiarachnella gorgonia การแพร่ก่ ระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่่างเป็็นแฉกคล้้ายดาว 5 แขน สีีน้ำ�ำ�ตาล แผ่น่ กลางลำำ�ตัวั กลม แขนมีีหนามเรีียงในแนวตั้้ง� เป็น็ ชุดุ ตามจำ�ำ นวนข้อ้ แขน สีีน้ำ�ำ� ตาลเข้ม้ สลับั ลาย ดาวเปราะนี้้�เป็็นผู้้�ล่่าสััตว์์ทะเลขนาดเล็็ก หลบซ่่อนตััวใต้้ก้้อนหิินในเขตน้ำ��ำ ขึ้้�นน้ำ�ำ�ลงของ หาดทรายทั้้ง� ฝั่�ง่ อ่่าวไทยและทะเลอัันดามันั 96 คมู่ อื ศึกษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย

เม่น่ ทะเล เหรีียญทะเล และเม่น่ หััวใจ : Sea urchins ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศหาดหิน / เอคไคโนเดิริ ์์ม เม่น่ ทะเล เหรีียญทะเล และเม่น่ หััวใจ (Class Echinoidea) เป็น็ เอคไคโนเดิิร์์มที่ม�่ ีีลัักษณะค่่อนข้า้ งตรงตามชื่�อของไฟลััม ลัักษณะของเม่่นทะเลจะมีีรููปร่่าง ค่อ่ นข้า้ งกลม รููปไข่่ (เม่น่ หัวั ใจ) หรือื แบนลง (เหรีียญทะเล) ภายนอกประกอบด้ว้ ยหนามเรีียงตัวั โดย รอบปากอยู่�่ ด้า้ นล่า่ ง ด้า้ นบนจะมีีทวารหนักั และช่อ่ งปล่อ่ ยเซลล์ส์ ืบื พันั ธุ์� ภายในจะมีีเปลือื กหุ้�มอวัยั วะ ภายใน จำ�ำ นวน 10 คู่�่ เม่่นทะเลสืืบพัันธุ์�แบบอาศััยเพศและแบ่่งแยกตััวผู้้�และตััวเมีีย ดำำ�รงชีีวิิตอยู่่� อย่่างอิสิ ระ กิินอาหารจำำ�พวกสาหร่่ายทะเล โดยปากจะมีีฟันั สำำ�หรัับขููดสาหร่า่ ยทะเลตามพื้้�น ส่ว่ น เม่น่ หััวใจและเหรีียญทะเลจะฝัังตัวั อยู่่�ตามพื้้�นทะเล ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� เม่่นแต่่งตััวเขีียว Common Name Decorated sea urchin ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Salmacis sphaeroides การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา เปลืือกรููปร่่างกลมแบน สีีเขีียว หนามรอบตััวกลม ยาวเรีียวแข็ง็ แรง เป็น็ ลายสีีขาวสลับั สีีน้ำ��ำ ตาล มักั นำ�ำ ซากพืืชซากสััตว์์มาปกคลุุมเพื่่�อพรางตััวจากศััตรูู บนพื้น�้ ทรายใต้เ้ ขตน้ำ�ำ� ขึ้้น� น้ำ��ำ ลงของหาดทรายทั้้ง� ฝั่ง�่ อ่า่ วไทยและทะเลอันั ดามันั คมู่ ือศึกษาทรัพยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย 97

ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศหาดหิน / เอคไคโนเดิริ ์์ม เม่น่ ทะเล เหรีียญทะเล และเม่น่ หััวใจ ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ เหรีียญทะเล Common Name Sand dollar ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Arachnoides placenta การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่่างกลมแบน เปลือื กสีีน้ำำ��ตาล ปากอยู่�่ ด้า้ นล่า่ ง ด้า้ นตรงปากเป็น็ สีีเข้ม้ ส่่วน หนามรอบตัวั 2 แบบ ประกอบด้ว้ ย หนามอันั ใหญ่ย่ าวและเป็น็ ท่อ่ กลวง สีีลายเข้ม้ สลับั สีีจาง และหนามอันั เล็ก็ สีีน้ำ�ำ� ตาลแข็ง็ ไม่่กลวง ทวารหนัักมีีถุุงสีีน้ำ�ำ� ตาลลายจุุดสีีดำำ� พบ ตามซอกหิินใต้้เขตน้ำำ��ขึ้้�นน้ำำ��ลงของหาดหิินทั้้�งฝั่่�ง อ่่าวไทยและทะเลอันั ดามััน ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ เม่่นหัวั ใจ Common Name Heart urchin ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Lovenia elongata การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา เปลือื กรููปหััวใจ หนามรอบตัวั เรีียวแหลมแข็็งไม่่ เป็็นท่่อกลวง ปากอยู่�่ ด้้านล่่าง ทวารหนัักอยู่�่ ด้้านท้้าย สีีตััวและหนามสีีแดง หนามเป็็นลาย สีีแดงสลับั กับั สีีขาว ฝัังตัวั ในพื้น�้ ทรายฝั่ง�่ อ่า่ วไทย และทะเลอันั ดามันั 98 คู่มอื ศกึ ษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย

ปลิงิ ทะเล : Sea cucumbers ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศหาดหิน / เอคไคโนเดิริ ์์ม ปลิงิ ทะเล (Class Holothuroidea) รููปร่า่ งลำ�ำ ตัวั เป็น็ ท่อ่ นทรงกระบอก ร่า่ งกายยืดื หดได้้ ส่ว่ นหัวั มีีหนวดรอบปากที่แ�่ ตกแขนงเป็น็ ช่อ่ ใช้จ้ ับั อาหารพวกสารอินิ ทรีีย์ใ์ นดินิ เข้า้ ปาก บางชนิดิ ใช้ห้ นวดคอยดักั จับั สัตั ว์เ์ ล็ก็ ๆที่ล่� อยอยู่ใ�่ นน้ำ��ำ ด้า้ น ตรงข้้ามเป็็นช่่องเปิิดเพื่่�อการขัับถ่่ายและมีีโพรงติิดต่่อกัับช่่อเหงืือกที่�่ใช้้หายใจ ใต้้ผิิวหนัังของปลิิง ทะเลมีีแผ่น่ หินิ ปููนเป็น็ ชิ้น� เล็ก็ ๆขนาดต่า่ งกันั กระจัดั กระจายทำำ�ให้ผ้ นังั ลำำ�ตัวั ปลิงิ ทะเลมีีลักั ษณะคล้า้ ย กระดููกอ่่อน ปลิิงทะเลเป็็นสััตว์์ทะเลที่่�มีีความสำำ�คััญทางเศรษฐกิิจหลายชนิิดถููกนำ�ำ มาบริิโภคเป็็น อาหารทะเลราคาแพง นอกจากนี้้ย� ัังมีีบทบาทในระบบนิเิ วศทางทะเลที่�่สำ�ำ คัญั คือื ปลิิงทะเลกินิ สาร อิินทรีีย์์ที่�่เคลืือบดิินตะกอนเป็็นอาหารและจะขัับถ่่ายมููลที่่�เป็็นตะกอนสะอาดไม่่มีีสารอิินทรีีย์์ที่�่ก่่อ ให้เ้ กิิดการเน่่าเสีียของน้ำำ��ทะเล ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ ปลิงิ ดำำ� Common Name Sea cucumber ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Holothuria (Halodeima) atra การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่่างทรงกระบอกยาว ลำำ�ตััวสีีดำ�ำ มัักคลุุกทราย มาปกคลุุมตััวและเว้้นปื้้�นสีีดำำ�ไว้้ลวงศััตรูู ผิิวเรีียบ หนวดรอบปากเป็็นท่่อทรงกระบอกปลายหนวด แตกแขนงเป็็นกิ่�งในแนวรััศมีี ลำำ�ตััวค่่อนข้้างแข็็ง หลบซ่่อนใต้้ก้้อนหิินเขตน้ำ��ำขึ้้�นน้ำ��ำ ลงของหาดหิิน ต่อ่ เนื่อ� งแนวปะการังั ทั้้ง� ฝั่ง�่ อ่า่ วไทยและทะเลอันั ดามันั คมู่ อื ศึกษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย 99

ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศหาดหิน / เอคไคโนเดิริ ์์ม ปลิงิ ทะเล ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ ปลิิงทะเลสีีน้ำำ�� ตาล Common Name Sea cucumber ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Holothuria (Theelothuria) kurti การแพร่ก่ ระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่า่ งทรงกระบอกยาว ลำำ�ตััวสีีน้ำำ�� ตาล ด้า้ นหลััง มีีหนาม หนวดรอบปากเป็็นท่่อทรงกระบอก ปลายหนวดแตกแขนงเป็็นกิ่�งในแนวรััศมีี ลำำ�ตััว ค่อ่ นข้า้ งแข็ง็ ฝัังตััวอยู่่�บริิเวณเขตน้ำำ��ขึ้้�นน้ำ�ำ� ลงของ หาดทรายปนโคลนฝั่ง�่ อ่า่ วไทยและทะเลอันั ดามันั ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� ปลิงิ ทะเลลููกบอล Common Name Ball sea cucumber ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Phyllophorella kohkutiensis การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่า่ งเป็น็ ท่อ่ นทรงกระบอกสั้น� สีีน้ำ��ำ ตาลดำ�ำ เท้า้ ท่อ่ กระจายอยู่�่ทั่ว� ตัวั หนวดรอบปากแตกแขนงเป็น็ กิ่ง� ไม้้ เมื่อ� อยู่ใ่� นภาวะเครีียดจะพองตัวั กลมคล้า้ ย ลููกบอลโดยการดููดน้ำำ��ทะเล ฝัังตัวั บริเิ วณพื้น�้ ทราย ปนโคลนทั้้ง� ฝั่ง�่ อ่่าวไทยและทะเลอัันดามันั 100 คมู่ ือศกึ ษาทรัพยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย

เพรีียงหััวหอม: Ascidians, Sea squirt (SubPhylum Urochordata, Phylum Chordata) หมายถึึงสััตว์์ทะเลที่�่สามารถฉีีดน้ำ��ำ ออกมาทางปลายส่่วนบนได้้ จััดอยู่�่ใน Class Ascidiacea มีีสมาชิกิ ทั่่ว� โลกประมาณ 1,250 ชนิดิ อาศัยั อยู่ใ�่ นทะเลทั้้ง� หมด จัดั อยู่่ใ� นสัตั ว์ท์ ี่อ่� ยู่่�ก้ำ��กึ่่ง� ระหว่า่ งสััตว์์ ไม่ม่ ีีกระดููกสันั หลังั และสัตั ว์ม์ ีีกระดููกสันั หลังั เนื่่อ� งจากตัวั อ่อ่ นจะมีีลักั ษณะคล้า้ ยลููกอ๊อ๊ ด (Tadpole larva) คล้า้ ยตัวั อ่อ่ นของสัตั ว์ม์ ีีกระดููกสันั หลังั มีีโนโตคอร์ด์ ที่ถ�่ ููกสร้า้ งด้ว้ ยกลุ่�มเซลล์ร์ วมตัวั เป็น็ ท่อ่ นๆ คล้้ายกระดููกสัันหลัังของตััวอ่่อนสััตว์์มีีกระดููกสัันหลัังและจะหดหายไปเมื่่�อกลายเป็็นตััวเต็็มวััย เพรีียงหััวหอมดำ�ำ รงชีีวิิตทั้้�งที่�่อยู่่�เดี่่�ยวๆและอยู่�่รวมกัันเป็็นโคโลนีี แต่่ละสมาชิิกในโคโลนีีจะเรีียกว่่า “ซููออยด์”์ (Zooids) ร่า่ งกายมีีลักั ษณะเป็น็ รููปทรงกระบอกตรงกลางป่อ่ งออกคล้า้ ยถังั ไม้โ้ อ๊ก๊ มีีฐาน เรีียบหรืือมีีก้้าน หรือื เส้น้ ใยสำำ�หรับั เกาะพื้น�้ เพรีียงหััวหอมทุกุ ชนิิดมีีช่อ่ งเปิดิ 2 ช่่องคือื ช่่องน้ำ�ำ�เข้า้ ซึ่ง�่ เป็น็ ปาก และช่อ่ งน้ำ�ำ� ออก ภายในช่อ่ งลำำ�ตัวั ประกอบด้ว้ ยขนขนาดเล็ก็ มีีหน้า้ ที่ด่� ักั จับั อาหารที่เ่� ป็น็ แพลงก์ต์ อนพืชื และแบคทีีเรีีย ส่ว่ นเซลล์ส์ ืบื พันั ธุ์�และสิ่ง� ขับั ถ่า่ ยจะถููกขับั ออกมาทางช่อ่ งน้ำ��ำ ออกขนาดเล็ก็ พบเพรีียงหััวหอมติดิ อยู่�่ กับั ก้อ้ นหินิ ซากปะการัังในแนวปะการััง โขดหินิ ชายฝั่่ง� ทะเล ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� เพรีียงหััวหอมเดี่่ย� วสีีใส Common Name Sea squirt ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Rhopalaea sp. การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา เพรีียงหััวหอมเดี่่�ยว สีีโปร่่งใสสามารถมองเห็็น อวัยั วะภายใน รููปร่า่ งทรงกระบอกยาว ช่อ่ งน้ำำ��เข้า้ และช่่องน้ำำ�� ออกมีีวงสีีฟ้้า เกาะอยู่�่บนก้้อนกรวด ตามพื้�้นทรายใต้้เขตน้ำำ��ขึ้้�นน้ำ��ำ ลงของหาดทรายฝั่่�ง อ่่าวไทยและทะเลอันั ดามััน คูม่ อื ศึกษาทรัพยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย 101

หนอนลูกู โอ๊๊ค : Acorn worm (Subphylum Hemichordata, Phylum Chordata) เป็็นเอคไคโนเดิิร์์มที่�่มีีลัักษณะคล้้ายกัับดาวทะเล แต่่มีีแขนที่่�ยื่�นยาวออกไปมากกว่่าดาวทะเล และแขนสามารถเคลื่่�อนไหวได้้ดีีในแนวนอน เวลาเคลื่่�อนที่จ�่ ะใช้แ้ ขนเลื้�อยไปตามพื้้�นทะเล ร่่างกาย ของดาวเปราะประกอบด้้วย แผ่่นกลางลำำ�ตััวมีีลัักษณะค่่อนข้้างกลมและมีีแขนยื่�นยาวออกไป ปกติจิ ะมีี 5 แขน แขนของดาวเปราะใต้แ้ ขนไม่ม่ ีีร่อ่ งให้เ้ ท้า้ ท่อ่ ยื่น� ออกมาแต่จ่ ะมีีรููเป็น็ คู่ใ�่ ห้เ้ ท้า้ ท่อ่ ยื่น� ออกมาแทนและด้า้ นข้า้ งของแขนจะมีีหนามยาวยื่่น� ออกมาเป็น็ ชุดุ ๆเรีียงตัวั ในแนวดิ่่ง� แขนของดาวเปราะ มัักจะเปราะและแตกหัักง่่าย อาหารของดาวเปราะส่่วนใหญ่่จะเป็็นพวกจุุลิินทรีีย์์ สิ่�งมีีชีีวิิตขนาด เล็็กๆ เช่่น สาหร่่าย เป็น็ ต้น้ และพวกอินิ ทรีียวััตถุุ ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� หนอนลููกโอ๊๊ค Common Name Acorn worm ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Saccoglossus sp. การแพร่ก่ ระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่่างคล้้ายหนอน เป็็นท่่อหรืือทรงกระบอก ระบบทางเดิินอาหารเป็็นแบบสมบููรณ์์ มีีส่่วน ของปลอกคอ (Collar) และงวง (Proboscis) ที่�่ ประกอบเป็น็ ส่ว่ นปาก พบฝัังตัวั อยู่�่ทั่�วไปบนพื้น�้ ทรายปนโคลน กิินอิินทรีียสารในดิินทรายเป็็น อาหาร และขัับถ่่ายทรายส่่วนที่�่เหลืือออกมา กองเป็็นวงที่�่ปากรูู ในเขตน้ำ��ำ ขึ้้�นน้ำ�ำ� ลงต่่อเนื่่�อง ไปจนถึึงพื้�้นท้้องทะเลของหาดทรายฝั่�่งอ่่าวไทย และทะเลอัันดามันั 102 คู่มือศกึ ษาทรพั ยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝัง่ : หาดทราย

ปลากระดูกู อ่อ่ น (Class Chondrichthyes, Phylum Chordata) เป็็นชั้�นของปลาซึ่่�งโครงสร้้างกระดููกประกอบไปด้้วยเซลล์์กระดููกอ่่อนอย่่างเดีียว โดยมีีหิินปููน มาประกอบเป็น็ บางส่ว่ น ส่่วนมากมีีเหงือื กแยกออกเป็น็ ช่อ่ ง 5 ช่อ่ ง เกล็ด็ แบบพลาคอยด์์ มีีลักั ษณะ สากเมื่อ� สัมั ผัสั ส่ว่ นมากจะออกลููกเป็น็ ตัวั ขากรรไกรแยกออกจากกะโหลก ปลาจำ�ำ พวกนี้้�พบทั่่�วโลก ประมาณ 800 ชนิดิ เป็น็ ปลากินิ เนื้้อ� ส่ว่ นมากเป็น็ ปลาทะเล ได้แ้ ก่่ ปลาฉลาม ปลากระเบน ปลาฉนาก และปลาโรนันั เป็็นต้้น ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� ปลากระเบนจมููกโตสีีน้ำ��ำ ตาล Common Name Mahogany maskray ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Neotrygon kuhlii การแพร่ก่ ระจาย/นิิเวศวิิทยา มีีรููปร่า่ งคล้า้ ยว่า่ ว ลำ�ำ ตัวั แบนลงมาก ตาโตอยู่�่ ชิดิ กันั และมีีแถบสีีคล้ำ�ำ� ระหว่่างดวงตา ลำ�ำ ตััวด้้านบน สีีน้ำ��ำ ตาลอ่อ่ นอมเทาหรือื เหลือื ง มีีจุดุ ประสีีฟ้า้ อ่อ่ น และดำ�ำ กระจาย หลบซ่่อนตััวตามพื้�้นทรายหรืือ ใต้ถ้ ้ำ�ำ� หินิ ใต้เ้ ขตน้ำ��ำ ขึ้้น� น้ำำ��ลงของชายหาดฝั่ง�่ อ่า่ วไทย และทะเลอันั ดามััน คูม่ อื ศึกษาทรัพยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย 103

ปลากระดูกู แข็ง็ (Class Osteichthyes, Phylum Chordata) เป็น็ ปลาที่โ่� ครงร่า่ งภายในเป็น็ กระดููกแข็ง็ ทั้้ง� หมด ก้า้ นครีีบอาจเป็น็ กระดููกอ่อ่ นหรือื กระดููกแข็ง็ มีีกระดููกสันั หลังั ปากอยู่่�ปลายสุดุ ด้า้ นหน้า้ มีีฟันั ตาขนาดใหญ่่ ไม่ม่ ีีหนังั ตา ขากรรไกรเจริญิ ดีี หายใจ ด้้วยเหงืือก มีีฝาปิิดเหงืือก หััวใจมีี 2 ห้้อง เม็็ดเลืือดแดงมีีนิิวเคลีียส แยกเพศ ปฏิิสนธิิภายนอก ออกลููกเป็น็ ไข่่ มีีบางชนิิดที่อ�่ อกลููกเป็น็ ตัวั พบทั้้ง� ในน้ำำ��จืดื และน้ำำ��เค็ม็ ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ ปลาลิ้น� หมา Common Name Sole ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Pseudorhombus sp. การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา ลำ�ำ ตัวั แบนราบ รููปร่า่ งเป็น็ รููปไข่ห่ รือื วงรีี มีีตาเล็ก็ อยู่�่ ชิดิ กันั ที่ด่� ้า้ นเดีียวกันั โดยส่ว่ นหัวั จะหันั ไปทาง ขวา ครีีบหลัังอยู่่�ด้า้ นบน ปากเล็็กเป็น็ รููปโค้ง้ อยู่�่ ปลายสุดุ ของจะงอยปาก ครีีบอกและครีีบทวาร เล็็ก ครีีบหลัังยาวตลอดลำำ�ตััว ลำ�ำ ตััวด้้านบนมีี สีีคล้ำ��ำ มีีลวดลายต่า่ ง ๆ และเส้น้ ข้า้ งลำ�ำ ตัวั หลายเส้น้ ลำ�ำ ตัวั ด้า้ นล่า่ งสีีขาว พื้น�้ ทะเลปรับั สีีตัวั ให้เ้ ข้า้ กัับ สภาพแวดล้อ้ มตามรููพื้น�้ ทรายหรือื ใต้ก้ ้อ้ นหินิ ของ หาดทรายฝั่�่งอ่่าวไทยและทะเลอัันดามััน 104 คู่มอื ศึกษาทรพั ยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย

ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น�่ ปลาบู่�่ Common Name Goby ชื่่อ� วิิทยาศาสตร์์ Periophthalmus sp. การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา รููปร่่างยาวรีี สีีน้ำ�ำ�ตาลลาย หััวสั้้�นกว้้างหน้้าผาก กลมมน ครีีบท้อ้ งติดิ กันั หลบซ่อ่ นตัวั ตามรููพื้น�้ ทราย ฝั่่�งอ่่าวไทยและทะเลอัันดามััน ชื่่อ� สามัญั /ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� ปลาผีีเสื้อ� กลางคืนื ปากยาว Common Name Longtail seamoth ชื่่�อวิิทยาศาสตร์์ Pegasus volitans การแพร่่กระจาย/นิิเวศวิิทยา ลำ�ำ ตัวั เป็น็ เกราะแข็ง็ ปากยื่น� ยาวออกไป ตัวั แบนลง ครีีบหููมีีขนาดใหญ่่แผ่่ออกด้้านข้้างคล้้ายปีีกของ ผีีเสื้�อ ครีีบท้้องมีีก้้านแข็็งหนึ่่�งคู่่� ที่�่เหลืือเป็็นก้้าน ครีีบอ่่อนที่่�พััฒนาไปคล้้ายขาเดิิน มีีผิิวตััวด้้านบน มีีลายรููปตาข่า่ ย อาจมีีสีีน้ำ�� ตาลอ่อ่ น จนถึงึ สีีน้ำ�� ตาลเข้ม้ พบใต้้เขตน้ำำ�� ขึ้้�นน้ำ�ำ� ลงของหาดหิินต่่อเนื่่�องแนว ปะการังั ฝั่ง�่ อ่า่ วไทยและทะเลอัันดามันั คู่มือศึกษาทรัพยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย 105

วิธีการจำ�แนกส่ิงมีชีวิตในหาดทราย ระบบนิิเวศหาดทรายเป็็นระบบนิิเวศชายฝั่่�งที่่�มีีทรััพยากรชีีวภาพอาศััยอยู่่�มากมาย เนื่่�องจากหาด ทรายมีีคุุณลัักษณะที่�่เปิิดโล่่งแต่่มีีพื้้�นที่่�ผิิวมาก สิ่�งมีีชีีวิิตที่�่เข้้ามาอาศััยอยู่�่ที่�่บริิเวณหาดทรายต้้องมีีการปรัับตััว และมีีวิิถีีชีีวิิตเอาตััวรอดจากผู้้�ล่่า โดยการฝัังตััวลงในพื้�้นทราย รวมฝููงกััน การเข้้ามาศึึกษาเรีียนรู้้�ทรััพยากร ชีีวภาพที่อ�่ าศัยั อยู่ใ�่ นหาดทรายให้เ้ ข้า้ ใจได้ถ้ ่อ่ งแท้จ้ ำ�ำ เป็น็ ต้อ้ งมีีความรู้�พื้น�้ ฐานในการจำ�ำ แนกชนิดิ ของพืชื เช่น่ การใช้้ รงควัตั ถุใุ นการสัังเคราะห์์แสง และการจำำ�แนกชนิิดของสััตว์์ซึ่่�งมีีหลัักการจำำ�แนกในระดัับไฟลััม เช่่น ลัักษณะ โครงสร้้างทั้้�งภายนอกและภายในของสิ่�งมีีชีีวิิตชนิิดต่่างๆ พััฒนาการของวััยอ่่อน แบบแผนการเจริิญเติิบโต ของสิ่ง� มีีชีีวิติ ความสัมั พันั ธ์ท์ างวิวิ ัฒั นาการของสิ่ง� มีีชีีวิติ นั้้น� ๆ การถ่า่ ยทอดลักั ษณะทางพันั ธุกุ รรม การสืบื พันั ธุ์� การดำ�ำ รงชีีพ และพฤติกิ รรมต่่าง ๆ เป็น็ ต้้น แผนภููมิติ ้น้ ไม้้สััตว์์ทะเลกลุ่�มหลัักใน ระบบนิเิ วศหาดหินิ หาดทราย 106 คูม่ อื ศกึ ษาทรัพยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝ่ัง : หาดทราย

การจ�ำ แนกทรพั ยากรชวี ภาพสัตว์ ทอ่ี าศยั อยใู่ นระบบนิเวศหาดทรายระดบั ไฟลมั 1a สัตว์เซลล์เดียว ไฟลัมโปรโตซัว (Phylum Protozoa) 1b สัตว์หลายเซลล์.............................................................................................................................2 2a สััตว์ไ์ ม่ม่ ีีเนื้้�อเยื่อ� และอวััยวะ ร่า่ งกายมีีเซลล์์เรีียงตััวแบบหลวม ๆ ร่า่ งกายมีีระบบท่่อน้ำ��ำ ฟองน้ำ�ำ� ทะเล Phylum Porifera 2b สัตั ว์์มีีเนื้้อ� เยื่อ� และอวัยั วะที่แ่� ท้จ้ ริงิ .................................................................................................3 3a ร่่างกายสมมาตรในแนวรัศั มีี (Radial Symmetry) เนื้้�อเยื่�อมีีเซลล์เ์ ข็ม็ พิิษ (Nematocyst) Phylum Cnidaria ปะการััง ดอกไม้ท้ ะเล กััลปัังหา ไฮดรอยด์์ แมงกระพรุนุ 3b ร่า่ งกายสมมาตรซีีกซ้า้ ยขวา (Bilateral symmetry)...................................................................4 4a ไม่ม่ ีีช่อ่ งว่า่ งภายในลำ�ำ ตัวั ................................................................................................................5 4b มีีช่อ่ งว่า่ งภายในลำ�ำ ตัวั (Body cavity)......................................................................................................6 ค่มู ือศกึ ษาทรพั ยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย 107

5a ลำำ�ตััวรููปรีี แบน หนอนตััวแบน Phylum Platyhelminthes 5b ลำำ�ตัวั ยาวแบนคล้้ายริิบบิ้้�น Phylum Nemertea 6a สััตว์พ์ วกที่่�ช่่องปากเกิิดก่อ่ นช่่องทวารหนััก ในขณะที่เ�่ ป็็นตัวั อ่อ่ น (Protostomes)..........................................................................................7 6b สัตั ว์พ์ วกที่ช่� ่อ่ งปากเกิดิ ภายหลังั ช่อ่ งทวารหนักั (Deuterostomes)..................................................14 7a สััตว์์ที่�่มีีอวัยั วะหาอาหารลัักษณะเป็็นหนวดเรีียงเป็น็ วง อยู่�ร่ อบปาก (Lophophore).........................................................................................................8 7b สััตว์์ไม่่มีีอวัยั วะหาอาหารลักั ษณะเป็็นหนวดเรีียงเป็็นวง อยู่ร่� อบปาก..................................................................................................................................10 8a สััตว์ท์ ี่ม�่ ีีเปลือื ก 2 ฝาคล้า้ ยหอย ส่่วนปลายเปลืือกมีีอวััยวะ เป็น็ แท่ง่ เรีียวยาว หอยปากเป็ด็ Phylum Brachiopoda 8b สัตั ว์ไ์ ม่ม่ ีีเปลือื กคล้้ายหอยสองฝา..................................................................................................9 108 คมู่ อื ศกึ ษาทรพั ยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย

9a อวัยั วะ Lophophore เรีียงตััวเป็น็ วงเวีียนขึ้�นเป็็นช่่อ ไม่ม่ ีีเปลืือกหิินปููน หนอนเกือื กม้า้ Phylum Phoronida 9b อวัยั วะ Lophophore เป็น็ เส้้นเล็ก็ เรีียงเป็็นแถวระนาบเดีียว มีีเปลืือกหิินปููน อยู่เ�่ ป็น็ โคโลนีี ไบรโอซัวั Phylum Bryozoa 10a สัตั ว์์ที่่�มีีลักั ษณะรููปร่่างเป็็นทรงกระบอกคล้้ายหนอน ไม่่เป็็น ข้้อปล้อ้ ง อวััยวะหาอาหารเป็็นหนวดยาวเป็น็ ร่อ่ งหรือื คล้้าย งวงช้า้ ง........................................................................................................................................11 10b สัตั ว์ท์ ี่�่มีีลักั ษณะรููปร่่างมีีเปลืือกหุ้�มเนื้้อ� เยื่อ� อ่อ่ นนุ่�ม หรือื ร่า่ งกายเป็น็ ข้อ้ ปล้อ้ ง...................................................................................................................12 11a อวััยวะหาอาหารเป็็นหนวดยาวไม่เ่ ป็็นร่่อง ผิวิ ลำ�ำ ตััวเป็็นลายคล้า้ ยเปลือื กถั่�วลิิสง หนอนถั่�ว Phylum Sipuncula คู่มอื ศกึ ษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย 109

11b อวััยวะหาอาหารเป็น็ หนวดยาวเป็็นร่่อง ปลายหนวดแตก ออกเป็็นกิ่�งซ้้ายขวา ผิิวลำำ�ตัวั เรีียบ หนอนช้อ้ น Phylum Echiura 12a ร่่างกายมีีเปลือื กหุ้�มเนื้้อ� เยื่�ออ่อ่ นนุ่�ม ร่า่ งกายไม่เ่ ป็็นข้อ้ ปล้้อง หอยทะเล ลิ่่�นทะเล หอยงวงช้า้ ง หมึึก Phylum Mollusca 12b ร่า่ งกายไม่ม่ ีีเปลือื กหุ้�มเนื้้อ� เยื่อ� อ่อ่ นนุ่�มและแบ่ง่ เป็น็ ข้อ้ ปล้อ้ ง......................................................13 13a รููปร่่างเป็น็ หนอนยาว รยางค์์ของแต่ล่ ะปล้้องไม่เ่ ป็็นข้อ้ ปล้้อง ไส้เ้ ดือื นทะเล Phylum Annelida 13b ร่่างกายแต่ล่ ะปล้้องมีีเปลืือกหุ้�ม รยางค์์ของ แต่่ละปล้้องเป็น็ ข้้อ กุ้�ง กั้�ง ปูู Phylum Arthropoda 110 คมู่ อื ศกึ ษาทรัพยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝง่ั : หาดทราย

14a ร่่างกายสมมาตรรัศั มีี 5 แฉก มีีระบบท่่อน้ำ�ำ� ในตัวั ร่่างกายมีีแผ่่นหินิ ปููนเป็น็ เปลือื กหุ้�มตัวั ดาวทะเล ปลิิงทะเล เม่น่ ทะเล Phylum Echinodermata 14b ร่่างกายสมมาตรซีีกซ้้ายขวา ร่่างกายไม่่มีีเปลือื กหิินปููน มีีแกนกระดููกสันั หลังั ....................................................................................................................15 15a ร่่างกายมีีลัักษณะเป็็นหนอน ฝัังตัวั ในพื้้�นทราย หนอนลููกโอ็ค็ Phylum Hemichordata 15b ร่า่ งกายสมมาตรซีีกซ้้ายขวา ร่่างกายมีีแกนกระดููกสันั หลังั Phylum Chordata................................................................................................................16 16a ร่า่ งกายรููปทรงกลม มีีท่่อน้ำ��ำ เข้้าสู่�่ ตัวั และออกจากตััว ร่า่ งกาย มีีแกนกระดููกสันั หลังั ในวัยั อ่อ่ น เพรีียงหััวหอม Subphylum Urochordata คู่มือศึกษาทรพั ยากรในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย 111

16b ร่า่ งกายสมมาตรซีีกซ้้ายขวา ร่า่ งกายมีีแกนกระดููกสัันหลังั ปลากระดููกอ่่อน Subphylum Vertebrata, Class Chondrichthyes ปลากระดููกแข็ง็ Subphylum Vertebrata, Class Osteichthyes 112 คมู่ ือศึกษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย

ดัชนี ดชั นีช่ือไทย ดัชนีช่ืออังกฤษ ดัชนีช่ือวทิ ยาศาสตร์ เลข (Index of Thai name) (Index of English name) (Index of Scientific name) หนา้ สาหร่่ายใบมะกรููด Lemon grass algae Halimeda macroloba 22 สาหร่่ายพวงองุ่�น สาหร่่ายช่่อพริิกไทย Parasol green seaweed Caulerpa racemose 22 SerCraatcetdusgrtereeen aslegaawe,eed Caulerpa serrulata สาหร่่ายใบหนาม Caulerpa taxifolia 23 สาหร่่ายขนนก Killer Algae Bryopsis pennata 23 สาหร่า่ ยขนนก Greeen algae 24 สาหร่่ายกระบอง Greeen algae Boergesenia sp. 24 สาหร่า่ ยกล้ว้ ยหอม Banana algae Neomeris sp. 25 สาหร่่ายเส้้นผม Turtle weed Chlorodesmis hildebrandtii 25 สาหร่่ายพััด Fan green algae Avrainvillea sp. 26 สาหร่า่ ยใบ Leaf green algae Udotea sp. 26 สาหร่า่ ยเห็ด็ หููหนูู Peacock's tail Padina sp. 27 สาหร่า่ ยทุ่�น Sargassum Sargassum sp. 27 สาหร่่ายรังั บวบ Hydroclathrus Hydroclathrus clathratus 28 สาหร่า่ ยเขากวาง Dictyotales Dictyota friabilis 28 สาหร่า่ ยเขากวาง Dictyotales Dictyota sp. 29 สาหร่า่ ยใบผักั กาด Brown algae Lobophora sp. 29 สาหร่า่ ยดอกจอก Crowded sea bell Turbinaria sp. 30 สาหร่่ายสีีแดง Red algae Renouxia sp. 31 สาหร่า่ ยเขากวาง Laurencia sp. 31 สาหร่่ายสีีแดง Red algae Asparagopsis taxiformis 32 สาหร่า่ ยเขากวาง Red algae Acanthophora sp. 32 สาหร่า่ ยใบสีีแดง Red algae Halymenia dilatata 33 สาหร่า่ ยพู่�่ กันั Red algae Symploca hypnoides 34 ฟองน้ำ��ำ ลููกกอล์ฟ์ blue-green algae Tetilla japonica 35 ฟองน้ำ�ำ�ฝัังตััวสีีส้้ม Golf-ball sponge Cliothosa aurivillii 36 ฟองน้ำำ��ฝัังตััวสีีเหลืือง Orange burrowing sponge Cliona celeta 36 ฟองน้ำำ��ฝัังตััวสีีดำำ� Yellow burrowing sponge Siphonodictyon mucosum 37 ฟองน้ำ�ำ�ปล่อ่ งภููเขาไฟ Black burrowing sponge Spheciospongia solida 37 ฟองน้ำ��ำ ลููกกอล์ฟ์ Volcano sponge Paratetilla bacca 38 Golf-ball sponge Biemna fortis 38 ฟองน้ำ�ำ� ไฟ Fire sponge Stylissa sp. 39 ฟองน้ำ�ำ�ก้้อนหนามสีีส้ม้ Orange sponge Echinodictyum conulosum 39 ฟองน้ำ�ำ� ก้้อนหนามสีีดำำ� Bushy sponge Oceanapia sagittaria 40 ฟองน้ำำ��ท่อ่ พุ่�มสีีแดง Flower sponge Mycale (Mycale) grandis 40 ฟองน้ำำ��ก้้อนสีีส้ม้ แดง Red sponge Cervicornia cuspidifera 41 ฟองน้ำ�ำ�ก้อ้ นสีีน้ำ��ำ ตาล Brown burrowing sponge Neopetrosia exigua 41 ฟองน้ำ�ำ� เคลืือบสีีน้ำ�ำ�ตาล Purple brownish sponge Haliclona (Gellius) cymaeformis 42 ฟองน้ำ��ำ สาหร่า่ ยสีีเขีียว Green sponge Stelleta clavosa 42 Peach sponge Ircinia anomala 43 ฟองน้ำ��ำ ลููกพีีช Black sponge Dysidea arenaria 43 ฟองน้ำำ��ยืดื หยุ่�นสีีดำ�ำ White sponge Pseudoceratina purpurea 44 ฟองน้ำ��ำ ก้อ้ นสีีขาว Yellow sponge Tethya seychellensis 44 ฟองน้ำ�ำ�เปลี่�่ยนสีีสีีเหลือื ง Ball sponge Neopetrosia sp. 45 Blue sponge Callyspongia sp. 45 ฟองน้ำ�ำ� ลููกบอล Green spiny sponge ฟองน้ำำ�� สีีน้ำ��ำ เงิิน ฟองน้ำ�ำ� หนาม คมู่ ือศกึ ษาทรัพยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย 113

ดชั นีช่ือไทย ดัชนีช่ืออังกฤษ ดัชนีช่ือวทิ ยาศาสตร์ เลข (Index of Thai name) (Index of English name) (Index of Scientific name) หนา้ ขนนกทะเล Stinging hydroid Macrorhynchia philippina 47 แว่น่ ตาพระอินิ ทร์์ Blue button Porpita porpita 47 แมงกระพรุุนหัวั กลัับ 48 Upside down jellyfish Cassiopea andromeda 49 ปะการังั อ่อ่ น Soft coral Sinularia sp. 49 ปะการังั อ่่อน 50 ปะการัังอ่อ่ น ปะการัังหนััง Leather Coral Lobophytum sp. 50 กัลั ปัังหาดอกเหลืือง Leather Coral Sarcophyton sp. 51 ปะการัังอ่อ่ นต้น้ วุ้�น Acanthogorgia sp. 51 ข้า้ วโพดทะเล Gorgonian Dendronephthya sp. 52 ปากกาทะเลวุ้�น Soft Coral Veretillum sp. 52 ปากกาทะเล Sea corn Pteroeides sp. 53 พรมทะเล Sea pen Pteroeides sp. 53 ดอกไม้้ทะเลปููเสฉวน Sea pen Zoanthus pacificus 54 ดอกไม้ท้ ะเลดิิน Sea pet Calliactis miriam 54 ดอกไม้ท้ ะเลดินิ เห็ด็ หลุุบ Sea anemone Stichodactyla gigantea 55 ดอกไม้ท้ ะเลดิิน Sea anemone Stichodactyla tapatum 55 ดอกไม้้ทะเลดินิ Sea anemone Anthopleura sp. 56 ดอกไม้ท้ ะเลดิิน Sea anemone Edwardsia sp. 56 ดอกไม้้ทะเลดินิ หนวดกิ่�งไม้้ Sea anemone Macrodactyla doreensis 57 ปะการังั โขด Sea anemone Actinodendron arboreum 57 ปะการัังวงแหวน Sea anemone 58 ปะการัังลายดอกไม้้ Hump coral Porites lutea 58 ปะการัังดอกกะหล่ำ�ำ� Ring coral Favia favus 59 ปะการัังดำำ� Flower coral Pavona sp. 59 ดอกไม้ท้ ะเลปลอก Cauliflower coral Pocillopora damicornis 60 หนอนตััวแบนน้ำำ��ตาลแดงลายขีีด Black coral Antipathes dichotoma 61 หนอนตััวแบนสีีขาวขอบสีีน้ำ�ำ� เงินิ Cerianthus Cerianthus sp. 61 หนอนตััวแบนสีีดำำ�จุุดเหลืือง Flat worm Pseudobiceros bedfordi 62 Flat worm Pseudoceros sp. 63 บุ้ �งทะเล Flat worm Pseudobiceros uniarborensis 63 หนอนท่่อ Fire worm Chloeia fusca 64 หนอนท่่อ Trumpet worm Lagis sp. 65 หนอนถั่ �ว Spaghetti worm Amphitrite sp. 66 หนอนช้อ้ น Peanut worm Siphonosoma sp. 67 ไบรโอซัวั ร่ม่ Spoon worm Bonellia sp. 67 ไบรโอซััวกิ่่ง� Moss animal Caulibugula sp. 68 ไบรโอซัวั วุ้้�น Moss animal Reteporella sp. 69 หนอนเกืือกม้้า Gelatinous bryozoa Amathia sp. 70 หอยปากเป็ด็ หอยราก Horseshoe worm Phoronis australis 71 หอยวงเวีียน Lamp shell Lingula anatina 71 หอยปากมััน Clear sundial Tonicia lamellosa 72 หอยจุ๊ �บแจง Dog whelks, Black nassa Nassarius sp. 72 หอยเจดีีย์์ Torres cerith Cerithium obeliscus 73 หอยกระต่่าย Auger snail Hastula sp. 73 หอยกระดุุม Grey bonnet Phalium glaucum 74 หอยเจดีีย์ล์ าย Olive shell Oliva oliva 74 หอยมวนพููล Needle pyram Longchaeus acus หอยสัังข์จ์ ุกุ พราหมณ์์ Auger snail Terebra sp. Noble volute Cymbiola nobilis 114 ค่มู ือศึกษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝ่ัง : หาดทราย

ดชั นีช่ือไทย ดัชนีช่ือองั กฤษ ดชั นีช่ือวทิ ยาศาสตร์ เลข (Index of Thai name) (Index of English name) (Index of Scientific name) หนา้ หอยสัังข์์ขวาน Spiral melongina Pugilina cochlidium 75 หอยชักั ตีีน Dilate conch Strombus dilatatus 75 หอยถั่ �วเขีียว Dubious nerite Clithon oulaniensis 76 หอยทับั ทิมิ Umbonium vestiarium 76 หอยม่ว่ ง Button top shell Janthina prolongata 77 หอยพระจัันทร์์ Glass bubble shell Polinices mammilla 77 หอยตาไก่่ 78 หอยตะกาย Moon snail Natica fasciata 78 กระต่่ายทะเลสีีเขีียว Moon snail Natica tigrina 79 ทากทะเลสีีขาวจุุดน้ำำ�� เงินิ เหลือื ง Tiger moon snail Elysia ornata 79 ทากเปลืือย Sea hare Hypselodoris kanga 80 ทากเปลือื ยลายเส้้น Nudibranch Hypselodoris tryoni 80 หอยงาช้า้ งสีีขาว Nudibranch Armina sp. 81 หอยแครงพัดั Nudibranch Dentalium aprinum 82 หอยหััวใจ Tusk shell Mimachlamys cloacata 83 หอยขวาน Vepricardium sp. 83 หอยจอบ Scallop Malleus albus 84 หอยหลอด Heart cockle Pinna bicolor 84 หมึึกยัักษ์์ หมึกึ สาย White hammer oyster Solen stritus 85 แมงดาจาน แมงดาทะเลหางเหลี่ย่� ม Bicolor penshell Octopus sp. 86 Razor clam Tachypleus gigas 87 กุ้ �งเต้้น Cymadusa sp. 87 กุ้ �งตาบอด Octopus Alpheus sp. 88 กุ้ �งดีีดขันั Horseshoe crab Alpheus sp. 88 กุ้ �งพยาบาล Urocaridella pulchella 89 ปููเสฉวนบก Amphipod Coenobitasp. 89 ปููเสฉวนน้ำ�ำ� Blind shrimp Dardanus pedunculatus 90 ปููเสฉวนน้ำ�ำ� Alpheus shrimp Dardanus sp. 90 ปููตัวั แบน Cleaner shrimp Pachycheles sculptus 91 ปููหนุุมาน Land hermit crab Ashtoret lunaris 91 Hermit crab Ocypode ceratophthalmus 92 ปููลม Hermit crab Emerita emeritus 92 จั๊ก� จั่�นทะเล Flatten crab Hippa adactyla 95 จั๊�กจั่น� ทะเล Moon crab Astropecten polyacanthus 95 ดาวทราย Horn-eyed ghost crab Archaster typicus 96 ดาวทราย Mole crab, Sand crab Ophiarachnella gorgonia 97 ดาวเปราะ Mole crab, Sand crab Salmacis sphaeroides 98 เม่่นแต่่งตััวเขีียว Sand starfish Arachnoides placenta 98 เหรีียญทะเล Sand starfish Lovenia elongata 99 เม่น่ หัวั ใจ Brittle star Holothuria (Halodeima) atra 100 Decorated sea urchin Holothuria (Theelothuria) kurti 100 ปลิงิ ดำ�ำ Sand dollar Phyllophorella kohkutiensis 101 ปลิงิ ทะเลสีีน้ำ��ำ ตาล Heart urchin Rhopalaea sp. 102 ปลิงิ ทะเลลููกบอล Sea cucumber Saccoglossus sp. 103 เพรีียงหัวั หอมเดี่่�ยวสีีใส Sea cucumber Neotrygon kuhlii 104 Ball sea cucumber Pseudorhombus sp. 105 หนอนลููกโอ๊ค๊ Sea squirt Periophthalmus sp. 105 ปลากระเบนจมููกโตสีีน้ำ��ำ ตาล Acorn worm Pegasus volitans Mahogany maskray ปลาลิ้น� หมา ปลาบู่่� Sole Goby ปลาผีีเสื้ �อกลางคืืนปากยาว Longtail seamoth คมู่ อื ศกึ ษาทรัพยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝั่ง : หาดทราย 115

บรรณานุกรม สุุเมตต์์ ปุุจฉาการ. 2541. การศึึกษาอนุุกรมวิิธานของเอคไคโนเดิิร์์ม บริิเวณชายฝั่่�งทะเลตะวัันออก. รายงาน การวิจิ ัยั เสนอต่่อ สำำ�นัักงานคณะกรรมการวิิจััยแห่่งชาติิ. 109 หน้้า. สุเุ มตต์์ ปุุจฉาการ. 2551. ฟองน้ำำ��. หน้า้ 86-97 เอคไคโนเดิริ ์ม์ . หน้า้ 148-154. ใน: คู่่�มือื ทรััพยากรธรรมชาติิ หมุ่�เกาะมััน, พจนา บุุณยเนตร (บรรณาธิิการ) ศููนย์์วิิจััยทรััพยากรทางทะเลและชายฝั่่�งอ่่าวไทยฝั่่�ง ตะวัันออก, จัังหวัดั ระยอง. ISBN 978-974-286-541-2. สุุเมตต์์ ปุจุ ฉาการ และสุชุ า มั่น� คงสมบููรณ์.์ 2550. ฟองน้ำ�ำ�ทะเล เอคไคโนเดิิร์ม์ และเพรีียงหััวหอม บริเิ วณเกาะ ครามและเกาะใกล้้เคีียง. โครงการอนุุรัักษ์์พัันธุุกรรมพืืชอัันเนื่่�องมาจากพระราชดำำ�ริิสมเด็็จพระเทพ รััตนราชสุุดาฯ สยามบรมราชกุมุ ารีี, กรุุงเทพฯ. ISBN 978-974-9958-17-9. 74 หน้้า. สุเุ มตต์์ ปุจุ ฉาการ สุชุ า มั่น� คงสมบููรณ์์ ธิดิ ารัตั น์์ น้อ้ ยรักั ษา และพิชิ ัยั สนแจ้ง้ . 2547. การศึกึ ษาความหลากหลาย ของชนิดิ สัตั ว์ท์ ะเลในแนวปะการังั ในภาคตะวันั ออก (จังั หวัดั ชลบุรุ ีี). รายงานการวิจิ ัยั เสนอต่อ่ สำำ�นักั งาน คณะกรรมการวิิจััยแห่่งชาติิ. 131 หน้้า. อุกุ กฤต สตภููมินิ ทร์.์ 2550. คู่่�มือื ปลาในแนวปะการังั ฝั่ง่� ทะเลอันั ดามันั ของไทย สถาบันั วิจิ ัยั และพัฒั นาทรัพั ยากร ทางทะเล ชายฝั่�่งทะเลและป่่าชายเลน กรมทรััพยากรทางทะเลและชายฝั่่�ง. 231 หน้า้ . George, J.D. and J.J. George. 1979. Marine Life: An illustrated Encyclopedia of invertebrate in the sea. John Wiley & Sons, New York. 288 p. Gibson, R. 1997. Chapter 16: Nemerteans (Phylum Nemertea). pp. 905-975. In S.A. Shepherd and M. Davies (eds.), Marine Invertebrates of Southern Australia Part III. South Australia Research and Development Institute, South Australia. Gosliner, T.M., D.W. Behrens and G.C. Williams. 1996. Coral reef animals of the Indo-Pacific: Animal life from Africa to Hawaii exclusive of the Vertebrates. Sea Challengers, Monterey, California. 314 p. Guille, A., P. Laboute & J.-L. Menou. 1986. Guide des ètoiles de mer, oursins et autres èchino dermes du lagon de Nouvelle-Calèdoniè. OSTROM, Paris. 238 p. 116 คมู่ อื ศึกษาทรพั ยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝ่งั : หาดทราย

คูม่ ือศึกษาทรัพยากรในระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝ่ัง : หาดทราย 117

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ั ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 120 หมู่ 3 อาคารรัฐประศาสนภักดี ช้ัน 5-9 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร 10210 โทร 0-2141-1300 โทรสาร 0-2143-9249 www.dmcr.go.th