รายงานสรุป อว.ส่วนหน้า_25June23

รายงานการวิเคราะหข์ อ้ มลู การขับเคลอื่ นเศรษฐกิจและสงั คมฐานรากหลงั โควดิ ดว้ ยเศรษฐกจิ BCG ของจงั หวดั มหาสารคาม พ.ศ. 2565 โดย อว.สว่ นหนา้ จงั หวดั มหาสารคาม กรกฎาคม - กันยายน 2565

ก กติ ตกิ รรมประกาศ ตามที่ คณะรฐั มนตรเี ห็นชอบใหก้ ระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์ วจิ ัย และนวัตกรรม (อว.) โดย สานักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตรว์ ิจัยและนวัตกรรม ดาเนินโครงการขับเคลอ่ื นเศรษฐกจิ และสังคมฐานรากหลังโควิดด้วยเศรษฐกิจ BCG โดยมหาวิทยาลัยในพื้นท่ีเป็นหน่วยบูรณาการโครงการ (System Integrator) การจ้างงาน การฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมท่ีมีความครอบคลุมในประเด็นต่าง ๆ ตาม ปัญหาและความต้องการของชุมชน และการจัดทาข้อมูลขนาดใหญ่ของชุมชน (Thailand Community Big Data) เพื่อการยกระดับเศรษฐกิจและสงั คม โดยมีวตั ถปุ ระสงค์ของโครงการ ดังนี้ 1. การขบั เคลือ่ นเศรษฐกิจและสงั คมฐานรากหลงั โควดิ ด้วยเศรษฐกิจ BCG โดยมหาวทิ ยาลยั เปน็ System Integrator (Thailand Community Big Data) 2. การจัดทาขอ้ มูลขนาดใหญข่ องชุมชนใหค้ รบถ้วนสมบรู ณ์ (Thailand Community Big Data) 3. การวเิ คราะหข์ อ้ มลู เพือ่ นาไปใชป้ ระโยชน์ทัง้ ในการพัฒนาเศรษฐกิจและสงั คมในพน้ื ทจ่ี ังหวัด มหาสารคาม 4. การถ่ายทอดการใช้ประโยชน์จาก TCD ให้ผู้ที่จะใช้ประโยชน์ท้ังภาครัฐ ภาคเอกชน และ ชมุ ชน จากวัตถุประสงค์ข้างต้น เพื่อให้การพัฒนาพ้นื ทต่ี าบลที่มหาวิทยาลัยมหาสารคามรบั ผดิ ชอบ จานวน 133 ตาบล ในระยะ 2 เกิดประโยชน์สูงสุด จึงมีความจาเป็นต้องศึกษาผลกระทบเชิงเศรษฐกจิ และสงั คมของ พน้ื ทรี่ บั ผดิ ชอบของ อว.ส่วนหน้าจังหวัดมหาสารคาม โดยการประเมินศกั ยภาพและผลกระทบทางเศรษฐกิจ และสังคมรายตาบลในพ้ืนที่ ตาบล ใหม้ คี วามครอบคลมุ ถกู ตอ้ ง และทนั สมยั เพ่อื นาคนื ขอ้ มลู ให้กับหน่วยงาน ในพ้ืนที่ได้ใช้ประโยชน์ต่อยอดกับการพัฒนาจังหวัดในอนาคตในทุกระดับตั้งแต่การแผนระดับ ชุมชน ระดับ อาเภอ และระดับจังหวดั ต่อไป อว.สว่ นหนา้ จงั หวัดมหาสารคาม คณะผ้จู ัดทา

ข บทสรปุ ผบู้ รหิ าร ตามท่ี คณะรัฐมนตรีมมี ตเิ มื่อวันท่ี 16 มิถุนายน 2565 เห็นชอบให้กระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) โดยสานักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม ดาเนินโครงการ ขับเคล่ือนเศรษฐกจิ และสังคมฐานรากหลังโควิดด้วยเศรษฐกิจ BCG (U2T for BCG) โดยมหาวิทยาลัยในพน้ื ที่ เป็นหนว่ ยบูรณาการโครงการ (System Integrator) การจา้ งงาน การฟืน้ ฟูเศรษฐกิจและสงั คมท่มี คี วามครอบคลมุ ในประเด็นต่าง ๆ ตามปัญหาและความต้องการของชุมชน และการจัดทาข้อมูลขนาดใหญ่ของชุมชน ( Thailand Community Big Data) เพือ่ การยกระดบั เศรษฐกจิ และสงั คม โดยมวี ัตถุประสงคข์ องโครงการ ดงั นี้ 1. การขับเคลอ่ื นเศรษฐกจิ และสังคมฐานรากหลังโควิดดว้ ยเศรษฐกิจ BCG โดยมหาวทิ ยาลัยเป็น System Integrator (Thailand Community Big Data) 2. การจดั ทาข้อมลู ขนาดใหญข่ องชมุ ชนใหส้ มบูรณ์ (Thailand Community Big Data) 3. การวิเคราะหข์ ้อมูลเพือ่ นาไปใช้ประโยชน์ทั้งในการพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมในพน้ื ที่ 4. การถ่ายทอดการใชป้ ระโยชนจ์ าก TCD ให้ผทู้ ี่จะใช้ประโยชนท์ ้งั ภาครฐั ภาคเอกชน และชมุ ชน การดาเนนิ งานโครงการ U2T For BCG ในปี พ.ศ. 2565 ในจงั หวดั มหาสารคามมีการดาเนินกิจกรรมโครงการ โดย 4 มหาวิทยาลยั ประกอบด้วย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม มหาวิทยาลัย ขอนแก่น และ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลอสี าน โดยการดาเนนิ โครงการครอบคลมุ พ้นื ท่ี 13 อาเภอ ทง้ั หมด 133 ตาบล (แสดงรายละเอียดดังภาพด้านล่าง) ซ่ึงมหาวิทยาลัยในพ้ืนที่เป็นหน่วยบูรณา การโครงการ (System Integrator) การจ้างงาน การฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมที่มีความครอบคลุมในประเด็นต่าง ๆ ตามปัญหาและความ ต้องการของชุมชน และการจัดทาข้อมูลขนาดใหญข่ องชมุ ชน (Community Big Data) เพ่ือการยกระดับเศรษฐกจิ และสังคม ภาพที่ 1 สรปุ จานวนตาบลทดี่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจงั หวดั มหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามมหาวทิ ยาลยั ทีร่ บั ผดิ ชอบ

ค การดาเนินโครงการของจังหวัดมหาสารคาม ในปี พ.ศ. 2565 มีการดาเนินงานโครงการ U2T For BCG ครอบคลมุ พ้นื ท่ี 13 อาเภอ 133 ตาบล โดยแบง่ เปน็ พ้ืนที่ต่อเนอ่ื งจากระยะท่ี 1 (ปี พ.ศ.2564) จานวน 12 อาเภอ ครอบคลุม 42 ตาบล และเป็นพ้ืนท่ีตาบลใหม่ระยะท่ี 2 (ปี พ.ศ.2565) จานวน 13 อาเภอ ครอบคลมุ 91 ตาบล (แสดงรายละเอยี ดดงั ภาพดา้ นล่าง) ภาพที่ 2 สรปุ จานวนตาบลที่ดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG จังหวดั มหาสารคาม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ ภาพที่ 3 สรุปจานวนตาบลท่ดี าเนินการโครงการ U2T for BCG จงั หวดั มหาสารคาม มหาวทิ ยาลัยราชภฎั มหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ

ง ภาพท่ี 4 สรปุ จานวนตาบลทดี่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG จังหวัดมหาสารคาม มหาวิทยาลยั ขอนแกน่ ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนินการ ภาพท่ี 5 สรุปจานวนตาบลท่ีดาเนินการโครงการ U2T for BCG จงั หวดั มหาสารคาม มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนินการ จากวัตถุประสงค์ข้างต้น เพื่อให้การพัฒนาพ้ืนที่ตาบลที่ดาเนินการของจังหวัดมหาสารคามท่ี รับผิดชอบโดย 4 มหาวิทยาลัยร่วมกัน ในปี พ.ศ. 2565 จานวน 133 ตาบล (แสดงรายละเอยี ดดังภาพดา้ นลา่ ง) เกิดประโยชน์สูงสดุ มหาวิทยาลัยในพื้นที่เปน็ หน่วยบูรณาการโครงการ (System Integrator) ได้จัดทาขอ้ มลู ขนาดใหญ่ของชุมชนให้สมบูรณ์ (Thailand Community Big Data) ครอบคลุม ถูกต้อง และทันสมัย และ ศึกษาผลกระทบเชงิ เศรษฐกิจและสังคมของจงั หวดั มหาสารคามผา่ นการประเมินศกั ยภาพและผลกระทบทาง

จ เศรษฐกิจและสังคมรายตาบล และเพอื่ เปน็ การนาคืนขอ้ มลู ใหก้ บั หนว่ ยงานในพนื้ ท่ีไดใ้ ชป้ ระโยชน์ต่อยอดกบั การพัฒนาจังหวดั ในอนาคตในทุกระดบั ต้งั แตก่ ารแผนระดับ ชมุ ชน ระดับอาเภอ และระดบั จังหวดั ตอ่ ไป ในปี พ.ศ.2565 จังหวัดมหาสารคามมีการดาเนินการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ BCG Supply Chain ภายใต้โครงการ U2T For BCG จานวน 2 Supply Chain ต่อตาบล โดยมีรายละเอียดผลิตภัณฑ์สินค้าและบริการ ของแต่ละตาบล รวมทงั้ สน้ิ 266 ผลติ ภัณฑ์ แสดงรายละเอยี ดดงั ภาพดา้ นลา่ ง ดังน้ี ภาพที่ 6 สรปุ จานวนตาบลท่ดี าเนินการโครงการ U2T for BCG ในจังหวดั มหาสารคาม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล ภาพท่ี 7 สรปุ จานวนตาบลที่ดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจังหวดั มหาสารคาม มหาวทิ ยาลัยราชภฎั มหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล

ฉ ภาพที่ 8 สรุปจานวนตาบลทด่ี าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจงั หวัดมหาสารคาม มหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล ภาพที่ 9 สรุปจานวนตาบลทีด่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจังหวดั มหาสารคาม มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอสี าน ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล

ช โดยสรุปผลจากการดาเนนิ งานของจังหวดั มหาสารคาม ในปี พ.ศ. 2565 มีการดาเนินการเพิม่ ศักยภาพและ ขดี ความสามารถในการแข่งขนั ของภาคการผลิตและบริการดา้ น BCG ภายใต้โครงการ U2T For BCG ในพน้ื ท่ี จานวน 133 ตาบล จาก 266 ผลิตภัณฑ์ เกิดการจ้างงานบัณฑิตจบใหม่และประชาชนในพื้นท่ี จานวน 1,150 อัตรา ผลการพฒั นาชุมชนในแตล่ ะพนื้ ที่ พบว่า โดยส่วนใหญ่กิจกรรมโครงการที่ดาเนินงานเกดิ การพัฒนาชุมชนในสาขาการ ท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์มากท่ีสดุ รองลงมาคือ สาขาการเกษตร และสาขาอาหาร ส่วนเป้าหมายในการ พัฒนาส่วนใหญเ่ พื่อเพ่ิมช่องทางการขายและยอดการขาย รองลงมาคือ ต้องการให้สนิ คา้ และบรกิ ารมมี ลู ค่าเพมิ่ ข้นึ และ ไดบ้ รรจภุ ณั ฑ์ใหม่ ทัง้ นส้ี ามารถสรา้ งคณุ ค่าใหก้ บั ชุมชนในการเพิ่มมลู คา่ ผลผลิต/ผลติ ภณั ฑ/์ บรกิ ารไดม้ ากที่สุด รองลงมาคือ การอนุรักษ์และต่อยอดภูมิปัญญาท้องถ่ิน และการสร้างงานสร้างอาชีพ ส่วนช่องทางการขายและ จาหนา่ ยสินคา้ ทีไ่ ปส่งเสรมิ ให้กบั ชมุ ชนมากท่ีสุด คอื ผ่านชอ่ งทาง facebook รองลงมาคือ อ่ืน ๆ เช่น การขายปลีก และขายส่งหน้าร้าน การขายผ่าน Line shopee Lazada เป็นต้น ส่วนภาพรวมในการบูรณาการโครงการและ ผลงานท่ีนาไปการถ่ายทอดในการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ พบว่า จากการพัฒนาผลิตภัณฑ์และสินค้า BCG จานวน 266 ผลิตภัณฑ์ ใช้องค์ความรู้ 257 องค์ความรู้ 171 เทคโนโลยี และ 19 นวัตกรรม เม่ือประเมิน ผลตอบแทนของการลงทนุ หรือ Return on Investment (ROI) ไดค้ ่าเฉลย่ี เทา่ กับ 3.35 หรอื คดิ เป็น 335.45% และ เมื่อประเมินผลตอบแทนทางสังคม หรือ Social Return on Investment (SROI) ได้ค่าเฉล่ียเท่ากับ 0.94 หรือคิด เป็น 94.07% ภาพที่ 10 สรปุ ภาพรวมจานวนผลผลติ ภัณฑข์ องตาบลที่ดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจังหวดั มหาสารคาม ส่วนผลการวิเคราะห์ขอ้ มูลการดาเนินงานโครงการ U2T For BCG ของจังหวัดมหาสารคาม ที่มีตาบลเขา้ ร่วมโครงการทั้งหมด 133 ตาบล มสี ถติ กิ ารบันทกึ ระเบยี นข้อมูลในระบบ TCD จานวน ทง้ั สิ้น 73,561 ระเบียน สามารถสรุปผลจากการวเิ คราะห์ TCD ใน 10 หมวด ดังน้ี หมวดท่ี 1) อาหารท้องถนิ่ ท่พี บมากทส่ี ุด คือ สม้ ตา รองลงมาคอื ไก่ย่าง แกงเหด็ แกงไขผ่ า ซปุ หนอ่ ไม้ แกงหน่อไม้ ปลารา้ บอง ซุปมะเขอื ตม้ ไก่บ้าน ปลา สม้ กอ้ ย ไข่มดแดง และอาหารประเภทลาบต่าง ๆ เช่น ลาบวัว ลาบหมู ลาบเปด็ เป็นต้น และส่วนประกอบ หลกั ทใี่ ช้

ซ ปรุงอาหาร คือ เนื้อวัว เนื้อหมู ปลาต่าง ๆ เน้ือไก่ และเครื่องเทศที่พบมากท่ีสุดคือ น้าปลาร้า พริก เกลือ กระเทียม หอมแดง น้าปลา ตะไคร้ ผงปรุงรส ต้นหอม ข้าวค่ัว ใบมะกรูด ใบแมงลัก และอ่ืน ๆ ตามลาดับ หมวดท่ี 2) สถานทท่ี อ่ งเทย่ี วหรอื แหลง่ ทอ่ งเทยี่ วท่ีพบมากทส่ี ดุ คอื แหล่งทอ่ งเท่ยี วเชิงวฒั นธรรม รองลงมาคอื แหล่งท่องเท่ียวเชิงธรรมชาติ แหล่งท่องเที่ยวเชิงการเรียนรู้ หมวดท่ี 3) แหล่งน้าในท้องถ่ิน พบว่า ในหลาย ตาบลมแี ม่น้าชีไหลผ่าน และในหลายตาบลมีสระนา้ สว่ นบคุ คลหรอื หนองน้าสว่ นบุคคลไวใ้ ชเ้ อง และมีบางพน้ื ท่ี มีหนองน้าประจาหม่บู ้าน หนองน้าสาธารณะ และคลองชลประทานในการทาการเกษตร หมวดท่ี 4) ที่พักท่ี พบมากทีส่ ุด คอื อพารท์ เมนต์ รองลงมาคอื รสี อร์ท โฮสเทลเกสท์เฮาส์ หอพกั โรงแรม โฮมสเตย์ และบา้ นพกั รับรอง ตามลาดับ ซึ่งมกี ระจายอยู่ท่ัวพน้ื ทีใ่ นแตล่ ะตาบล หมวดท่ี 5) ผทู้ ่ยี า้ ยกลับบ้านส่วนใหญ่มีแผนกลับมา ประกอบอาชพี ทาการเกษตรมากทสี่ ดุ รองลงมาคอื ทาธุรกจิ ส่วนตวั รบั จา้ งทั่วไป และอื่น ๆ และมีบางสว่ นยัง ไมม่ แี ผนในการประกอบอาชพี หรอื ว่างงาน หมวดที่ 6) รา้ นอาหารท้องถน่ิ ทพี่ บมากทส่ี ดุ คือ ร้านอาหารตามสง่ั รองลงมาคือ ร้านก๋วยเตี๋ยว ร้านคาเฟ่ ร้านกาแฟ ร้านส้มตา และอ่ืน ๆ ตามลาดับ หมวดที่ 7) สัตว์ท้องถน่ิ ท่ี นิยมเลีย้ งมากที่สดุ คอื โค รองลงมาคือ ไก่ กระบือ เป็ด กบ สุกร และอ่ืน ๆ ตามลาดบั หมวดท่ี 8) พืชทอ้ งถ่ิน ท่นี ิยมปลกู มากที่สุด คอื กลวั ย รองลงมาคอื มะละกอ มะม่วง มะนาว น้อยหน่า ขา้ ว ไผ่ เพกา ขนุน ผกั สวน ครวั สมนุ ไพร และ อืน่ ๆ ตามลาดับ สว่ นการนามาใชป้ ระโชน์ นามาเป็นอาหารมนุษย์ มากทสี่ ดุ รองลงมาคอื ใชเ้ ป็นยา เพือ่ จาหน่าย ใชป้ ระดับตกแตง่ ขา้ นเรือน ใช้เป็นอาหารสตั ว์ ใช้บารุงเส้นผมและผวิ พรรณ ใช้ประกอบ พิธีกรรม ใช้กล่ินในการไล่แมลง และอ่ืน ๆ ตามลาดับ หมวดที่ 9) เกษตรกรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ ทานา มากท่สี ดุ รองลงมาคอื ทาไรม่ นั สาปะหลัง ทาสวน ทาปสุสัตว์ ทาไร่ และทาประมง สว่ นการปลูกพชื เล้ยี งสตั ว์ การทาเกษตรโคกหนองนา และเกษตรทฤษฎีใหม่มเี พียงบางส่วนเท่านน้ั โดยส่วนใหญม่ ีการใช้เทคโนโลยีทุน แรงในการทาการเกษตร โดยใชร้ ถไถนา มากทส่ี ดุ รองลงมาคือ รถเกย่ี วข้าว เคร่อื งสูบนา้ เครอ่ื งตดั หญา้ เครือ่ ง พน่ ยา หมวดท่ี 10) ภมู ิปัญญาทอ้ งถนิ่ ท่พี บมากทีส่ ุด คอื การทอเสือ่ กก รองลงมาคือ การทอผา้ ไหม การทอผา้ ฝ้าย การจักสาน และอน่ื ๆ ตามลาดับ ภาพที่ 11 สรุปภาพรวมขอ้ มลู 10 กลมุ่ ของ TCD จาก โครงการ U2T for BCG ของจงั หวดั มหาสารคาม

ฌ จากผลการดาเนินงานสามารถสรุปผลการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม และแนวทางการพัฒนาพ้ืนที่จากการ วิเคราะห์ SWOT และ TOWS Matrix และผลการวิเคราะห์กลยุทธ์เพ่ือการส่งเสริมและพัฒนาพ้ืนท่ี จากข้อมูลท่ี รวบรวมได้จากโครงการ U2T For BCG ของมหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม มีรายละเอยี ดดังภาพที่ 12-14 ภาพที่ 12 สรุปผลการวิเคราะห์ SWOT ของจงั หวัดมหาสารคาม ภาพที่ 13 สรปุ ผลการวเิ คราะห์ TOWS Matrix ของจงั หวดั มหาสารคาม

ญ ภาพที่ 14 ผลการวิเคราะหก์ ลยุทธ์ เพ่ือการสง่ เสริมและพฒั นาพน้ื ทจี่ ังหวดั มหาสารคาม ผลการวิเคราะห์สมรรถนะ (Gap Analysis) ดว้ ยโมเดล ABC พบวา่ ประเด็นท่คี วรพฒั นาเรง่ ดว่ นของจังหวดั มหาสารคามมีอยู่ 2 ประเด็น ได้แก่ 1) การพัฒนาแหล่งท่องเท่ียวเชิงประวัตศิ าสตร์ วัฒนธรรม และประเพณี ให้มี ความพร้อมสาหรับการทอ่ งเท่ียว และให้มีความพรอ้ มในการเป็นศูนยก์ ลางการทอ่ งเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของอีสาน และ 2) การพัฒนาเกษตรกร คือ พัฒนาทักษะ/เพ่ิมทักษะ ความรู้ด้านต่าง ๆ ให้กับเกษตรกร โดยเฉพาะความรู้การทา เกษตรปลอดภยั และเกษตรอนิ ทรีย์ เรียนรทู้ ักษะดา้ นตลาดและการค้าการลงทุน การพัฒนาทกั ษะฝีมอื แรงงานด้าน ตา่ ง ๆ ท้งั นี้เนอ่ื งจากเกษตรกรสว่ นใหญย่ งั ขาดความร้คู วามเข้าใจในการทาเกษตรด้านนี้ อกี ทัง้ ถา้ สามารถกาหนดเป็น การขบั เคล่ือนเชงิ นโยบายในการลดชอ่ งว่างดา้ นความรู้วชิ าการของเกษตรได้เปน็ อย่างดี อีกท้ังสามารถเตรียมความ พร้อมเกษตรกรให้พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงยุคสมัยของการทาเกษตร การค้าและการลงทุนได้ด้วยเช่นกัน รายละเอียดการวิเคราะหเ์ ป็นดังภาพ

ฎ ภาพท่ี 15 สรปุ ผลการวิเคราะหส์ มรรถนะ (Gap Analysis) จงั หวดั มหาสารคาม ภาพท่ี 16 สรปุ ผลการวเิ คราะหส์ มรรถนะ (Gap Analysis) จาแนกตามระดบั ความเรง่ ดว่ นในการพฒั นา ของจังหวดั มหาสารคาม

ฏ ภาพที่ 17 แผนท่ีเสนอแนะแนวทางการพฒั นาจังหวัดมหาสารคาม แบบมงุ่ เปา้ จาแนกเชิงกลมุ่ พื้นที่ (ภาพซ้าย) จากข้อมูลการผลสรุปผลการวิเคราะห์ SWOT TOWS Matrix และ การวิเคราะห์สมรรถนะ (Gap Analysis) ดว้ ยโมเดล ABC พบประเด็นทค่ี วรพฒั นาเร่งดว่ นของจังหวัดมหาสารคามมีอยู่ 2 ประเด็น ไดแ้ ก่ 1) การ พัฒนาแหล่งทอ่ งเที่ยวเชงิ ประวัตศิ าสตร์ วัฒนธรรม และประเพณี และ 2) การพัฒนาเกษตรกรให้มคี วามรู้ ทักษะ พร้อมยกระดับเป็นเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์ ในขณะท่ีประเด็นที่ควรพัฒนาระดับปานกลาง คือ การทา เกษตรปลอดภัย และประเด็นความจาเป็นไม่เรง่ ด่วน คอื การพัฒนาจังหวัดมหาสารคามให้เป็นเมอื งสมุนไพร จังหวัดมหสารคามสามารถขับเคลื่อนการพฒั นาในรูปแบบองคาพยพไดท้ ุกประเดน็ ในทุก ๆ พ้ืนที่ แตท่ ้ังนี้ จากข้อมูล TCD และผลการวิเคราะหต์ า่ ง ๆ ทางคณะผู้วิเคราะห์ขอเสนอการพัฒนาแบบมุ่งเป้าเชิงพนื้ ทใ่ี นแต่ละกลุม่ พื้นท่ี โดยพิจารณาจาก ความพร้อมของทรัพยากรธรรมชาตติ ามบริบทพ้นื ที่ และความพร้อมของประชาชนในพนื้ ท่ี ร่วมด้วย การพัฒนาจังหวัดมหาสารคามต้องคานึงถึงความหลากหลายของธรรมชาติในแต่ละท้องถิ่น และการ เปลี่ยนแปลงสภาพอากาศท่ีส่งผลต่อการดารงชีวิตของประชาชนในปัจจุบัน จากภาพท่ี 11 จะเห็นได้ว่าแผนที่ของ จังหวัดมหาสารคามเปน็ แนวยาวจากเหนือจรดใต้ ทาใหก้ ลุ่มพน้ื ทที่ ่ีอยู่เหนอื สดุ ซ่ึงประกอบด้วย 4 อาเภอ ได้แก่ ชน่ื ชม เชียงยืน โกสุมพิสัย และกันทรวิชัย ซึ่งเป็นพื้นที่ในลุ่มน้าชี จะมีความอุดมสมบูรณ์ด้านทรัพยากรน้าและดิน มากกว่าพ้ืนที่อื่น ๆ จึงเหมาะสมทจี่ ะมุ่งเป้าพัฒนา “ด้านการเกษตร” และยกระดับเป็นเกษตรปลอดภัยและเกษตร อินทรีย์ ขณะที่กลุ่มพ้ืนที่ที่อยทู่ างตอนใตข้ องจังหวดั 2 อาเภอ ได้แก่ ยางสีสรุ าช และพยัคฆภูมิพิสัย ซึ่งเป็นพ้ืนทท่ี ่ี อยู่ในพื้นท่ีลมุ่ น้ามลู แต่มีความห่างไกลจากลานา้ ประมาณ 25-30 กิโลเมตร และคาบเกี่ยวกับพนื้ ที่ทุง่ กุลาร้องไห้ ซ่ึง ความอดุ มสมบูรณด์ า้ นทรพั ยากรนา้ และดินคอ่ นข้างมีขอ้ จากัด มีน้าไมเ่ พียงพอต่อการอปุ โภคบรโิ ภค การทากิจกรรม เกษตรส่วนใหญ่พึ่งพาน้าฝนและดินมีความเค็มในบางพื้นที่ ดังนั้นจังหวัดควรเร่งพัฒนา “ความรู้และทักษะให้ เกษตรกรมี” เพ่ือพร้อมรับมอื และปรับตัวการทาเกษตรจากฐานทรัพยากรที่มอี ยู่ท่ีพน้ื ท่ี มีความตระหนักในการใช้ ทรัพยากรธรรมชาติให้มีความคุม้ ค่าและประสิทธิภาพมากที่สุด สาหรับพื้นท่ีตอนกลางของจังหวัดแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มพืน้ ทีท่ างตะวนั ออก 4 อาเภอ ได้แก่ เมอื งมหาสารคาม แกดา วาปปี ทมุ และนาดูน เปน็ พืน้ ทท่ี ่มี ีแหลง่ ท่องเทย่ี วเชิงประวตั ิศาสตร์ วฒั นธรรมและประเพณี การคมนาคมสะดวก และการกระจายตวั ของเมืองอยมู่ ่าไกลกัน มากนักจึงเหมาะสมท่ีจะมุ่งเป้าพัฒนา “ด้านการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์” โดยส่งเสริมการท่องเที่ยวน้ีด้วย การ ท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ Well-being ด้วยชูเรอ่ื งพืช ผัก สมุนไพร และอาหารดี ของจังหวัดมหาสารคาม สาหรับพนื้ ท่ี ทางตะวันตก 3 อาเภอ ได้แก่ กุดรัง บรบือ และนาเชือก มีความอุดมสมบูรณด์ ้านทรัพยากรน้าและดนิ ระดับปาน กลาง จึงเหมาะสมท่ีจะมุ่งเป้าพฒั นา “ด้านการเกษตร” และยกระดับเปน็ เกษตรปลอดภัยและเกษตรอนิ ทรยี ์ รวมถงึ ขับเคล่อื นโครงการโคก-หนอง-นา เพอ่ื ใหเ้ กิดการบริหารจดั การแปลงเกษตรอย่างสมดลุ ธรรมชาติตามหลกั เศรษฐกิจ พอเพียง

สารบัญ ฐ กิตตกิ รรมประกาศ หนา้ บทสรุปผู้บรหิ าร ก สว่ นที่ 1 ขอ้ มูลทวั่ ไป ข 1.1 ข้อมลู พน้ื ฐานดา้ นกายภาพ 1.2 ขอ้ มูลเชงิ เปรยี บเทียบ 1 1.3 ผลการพฒั นาและแกไ้ ขปัญหาจงั หวัดในช่วงท่ีผา่ นมา 3 1.4 ประเด็นทย่ี งั เป็นปัญหา 11 33 สว่ นท่ี 2 ผลการดาเนินงานการโครงการ U2T for BCG 36 จังหวัดมหาสารคาม ในปงี บประมาณ 2565 37 2.1 มหาวทิ ยาลยั ทดี่ าเนินโครงการ U2T for BCG ในจงั หวดั มหาสารคาม 2.2 รายละเอียดผลิตภณั ฑ์และบรกิ ารโครงการ U2T for BCG ในจงั หวัดมหาสารคาม 37 2.3 ผลการดาเนินโครงการ U2T for BCG รายตาบล (TSI) ของจังหวัดมหาสารคาม 44 48 ส่วนท่ี 3 ผลการดาเนนงิ านสง่ เสริมและผลกั ดนั ผลิตภัณฑแ์ ละบริการ BCG จังหวดั มหาสารคาม 189 3.1 ผลการพฒั นา ส่งเสริมและผลกั ดนั ผลติ ภณั ฑ์ และบรกิ าร BCG 189 จังหวดั มหาสารคาม 238 3.2 ผลการประเมนิ ตดิ ตามผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม โครงการ U2T for BCG จงั หวัดมหาสารคาม

ฑ สารบัญ หนา้ สว่ นที่ 4 ผลการวิเคราะหข์ อ้ มูล Thailand Community Big Data (TCD) 245 245 4.1. ผลการดาเนนิ งานการจัดทาขอ้ มูลขนาดใหญข่ องชมุ ชน จงั หวดั มหาสารคาม 248 4.1.1 ภาพรวมการดาเนนิ งานการจัดทาขอ้ มลู ขนาดใหญข่ องชุมชน 249 จงั หวดั มหาสารคาม 346 4.1.2 ภาพรวมการดาเนินงานการจัดทาข้อมูลขนาดใหญ่ของชุมชน รายอาเภอ 349 จงั หวัดมหาสารคาม 4.2. การอา่ นอนิ โฟรก์ ราฟฟิคและแปรผล 4.3. การวเิ คราะห์ขอ้ มูล TCD แยกตามประเด็น ของจงั หวดั มหาสารคาม สว่ นที่ 5 บทสรปุ แนวทางการพฒั นาชมุ ชน 359 5.1 ผลการวเิ คราะหส์ ภาพแวดล้อมและศกั ยภาพ SWOT Analysis 360 5.2 ผลการวิเคราะห์ TOWS Matrix 363 5.3 ผลการวเิ คราะหส์ มรรถนะ GAP Analysis 365 5.4 บทสรุปแนงทางการพัฒนาเชิงกลุ่มพืน้ ท่ี จังหวดั มหาสารคาม 367 เอกสารอ้างองิ 368 ภาคผนวก QR เพือ่ ใชง้ านฐานข้อมลู TCD จงั หวดั มหาสารคาม (ปี 2565) 369

ฒ สารบัญภาพ ภาพท่ี หนา้ 1 สรปุ จานวนตาบลทีด่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจงั หวัดมหาสารคาม ข ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามมหาวิทยาลยั ทรี่ ับผิดชอบ 2 สรปุ จานวนตาบลทดี่ าเนินการโครงการ U2T for BCG จงั หวดั มหาสารคาม ค มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนินการ 3 สรปุ จานวนตาบลที่ดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG จังหวดั มหาสารคาม ค มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 4 สรปุ จานวนตาบลทด่ี าเนนิ การโครงการ U2T for BCG จังหวดั มหาสารคาม ง มหาวิทยาลยั ขอนแก่น ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 5 สรปุ จานวนตาบลทดี่ าเนินการโครงการ U2T for BCG จังหวดั มหาสารคาม ง มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 6 สรปุ จานวนตาบลท่ดี าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจังหวัดมหาสารคาม จ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล 7 สรปุ จานวนตาบลทดี่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจงั หวัดมหาสารคาม จ มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล 8 สรปุ จานวนตาบลทีด่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจงั หวัดมหาสารคาม ฉ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล 9 สรปุ จานวนตาบลที่ดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG ในจังหวดั มหาสารคาม ฉ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามตาบล 10 สรปุ ภาพรวมจานวนผลผลติ ภณั ฑ์ของตาบลทดี่ าเนนิ การโครงการ U2T for BCG ช ในจงั หวัดมหาสารคาม 11 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู 10 กลุ่ม ของ TCD จาก โครงการ U2T for BCG ซ ของจงั หวัดมหาสารคาม 12 สรปุ ผลการวิเคราะห์ SWOT ของจังหวัดมหาสารคาม ฌ 13 สรปุ ผลการวิเคราะห์ TOWS Matrix ของจังหวดั มหาสารคาม ฌ 14 ผลการวิเคราะห์กลยุทธ์เพ่ือการสง่ เสรมิ และพฒั นาพน้ื ทจี่ งั หวดั มหาสารคาม ญ 15 สรปุ ผลการวิเคราะหส์ มรรถนะ (Gap Analysis) จงั หวัดมหาสารคาม ฎ 16 สรปุ ผลการวิเคราะหส์ มรรถนะ (Gap Analysis) จ าแนกตามระดบั ความเรง่ ด่วนใน ฎ การพัฒนาของจงั หวดั มหาสารคาม

ณ สารบญั ภาพ (ต่อ) ภาพที่ หนา้ 17 แผนท่เี สนอแนะแนวทางการพฒั นาจังหวัดมหาสารคาม ฏ แบบมุ่งเปา้ จาแนกเชิงกล่มุ พื้นที่ (ภาพซา้ ย) 1.1 แผนทีแ่ สดงทตี่ ั้งและอาณาเขตตดิ ต่อกับจังหวัดใกลเ้ คยี งกบั พนื้ ที่ 3 จงั หวดั มหาสารคาม 2.1 สรปุ จานวนตาบลที่ดาเนินการโครงการ U2T for BCG จังหวัดมหาสารคาม 38 มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 2.2 สรปุ จานวนตาบลท่ีดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG จังหวดั มหาสารคาม 38 มหาวทิ ยาลยั ราชภัฎมหาสารคาม ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 2.3 สรปุ จานวนตาบลท่ีดาเนนิ การโครงการ U2T for BCG จงั หวัดมหาสารคาม 39 มหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 2.4 สรปุ จานวนตาบลที่ดาเนินการโครงการ U2T for BCG จงั หวดั มหาสารคาม 39 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ในปี พ.ศ.2564 และ พ.ศ.2565 จาแนกตามระยะการดาเนนิ การ 2.5 ผลการดาเนนิ งานของตาบลกดุ ปลาดกุ อาเภอชืน่ ชม จงั หวัดมหาสารคาม 49 2.6 ผลการดาเนนิ งานของตาบลกุดปลาดุก อาเภอชน่ื ชม จงั หวัดมหาสารคาม 50 2.7 ผลการดาเนินงานของตาบลเหล่าดอกไม้ อาเภอชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม 51 2.8 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองกงุ อาเภอชน่ื ชม จังหวดั มหาสารคาม 53 2.9 ผลการดาเนินงานของตาบลกทู่ อง อาเภอเชียงยนื จังหวดั มหาสารคาม 55 2.10 ผลการดาเนินงานของตาบลเชียงยืน อาเภอเชียงยนื จงั หวัดมหาสารคาม 56 2.11 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดอนเงนิ อาเภอเชยี งยนื จังหวัดมหาสารคาม 57 2.12 ผลการดาเนนิ งานของตาบลนาทอง อาเภอเชยี งยืน จังหวดั มหาสารคาม 58 2.13 ผลการดาเนินงานของตาบลโพนทอง อาเภอเชียงยนื จงั หวัดมหาสารคาม 59 2.14 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเสือเฒ่า อาเภอเชียงยืน จังหวดั มหาสารคาม 60 2.15 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองซอน อาเภอเชียงยนื จังหวดั มหาสารคาม 61 2.16 ผลการดาเนนิ งานของตาบลบวั บาน อาเภอเชียงยนื จงั หวัดมหาสารคาม 62 2.17 ผลการดาเนินงานของตาบลแก้งแก อาเภอโกสมุ พิสยั จังหวดั มหาสารคาม 64 2.18 ผลการดาเนนิ งานของตาบล ตาบลเขวาไร่ อาเภอโกสุมพสิ ัย จงั หวัดมหาสารคาม 65 2.19 ผลการดาเนินงานของตาบลเข่อื น อาเภอโกสุมพสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 66 2.20 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดอนกลาง อาเภอโกสุมพสิ ัย จงั หวัดมหาสารคาม 67 2.21 ผลการดาเนนิ งานของตาบลแพง อาเภอโกสุมพสิ ยั จังหวัดมหาสารคาม 68 2.22 ผลการดาเนินงานของตาบลโพนงาม อาเภอโกสมุ พิสยั จังหวัดมหาสารคาม 69 2.23 ผลการดาเนนิ งานของตาบลทา่ แจง้ อาเภอโกสมุ พิสยั จงั หวดั มหาสารคาม 70

ด สารบัญภาพ (ตอ่ ) ภาพที่ หน้า 2.24 ผลการดาเนนิ งานของตาบลยางนอ้ ย อาเภอโกสมุ พสิ ยั จังหวดั มหาสารคาม 71 2.25 ผลการดาเนินงานของตาบลเลิงใต้ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 72 2.26 ผลการดาเนนิ งานของตาบลวงั ยาว อาเภอโกสมุ พสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 73 2.27 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองกงุ อาเภอโกสุมพสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 74 2.28 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองกงุ สวรรค์ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 75 2.29 ผลการดาเนนิ งานของ ตาบลหนองบอน อาเภอโกสมุ พสิ ัย จงั หวัดมหาสารคาม 76 2.30 ผลการดาเนินงานตาบลหนองบวั อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 77 2.31 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองเหลก็ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 78 2.32 ผลการดาเนินงานตาบลหวั ขวาง อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 79 2.33 ผลการดาเนินงานตาบลเหล่า อาเภอโกสมุ พสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 80 2.34 ผลการดาเนนิ งานตาบลแหใ่ ต้ อาเภอโกสุมพิสยั จงั หวัดมหาสารคาม 81 2.35 ผลการดาเนนิ งานตาบลกุดใสจ้ อ่ อาเภอกนั ทรวิชยั จังหวัดมหาสารคาม 83 2.36 ผลการดาเนนิ งานตาบลขามเฒา่ พัฒนา อาเภอกันทรวชิ ยั จังหวดั มหาสารคาม 84 2.37 ผลการดาเนินงานตาบลขามเรียง อาเภอกนั ทรวชิ ยั จังหวดั มหาสารคาม 85 2.38 ผลการดาเนินงานตาบลเขวาใหญ่ อาเภอกนั ทรวิชยั จังหวัดมหาสารคาม 86 2.39 ผลการดาเนนิ งานตาบลคนั ธารราษฎร์ อาเภอกันทรวชิ ัย จงั หวัดมหาสารคาม 87 2.40 ผลการดาเนนิ งานตาบลโคกพระ อาเภอกันทรวชิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 88 2.41 ผลการดาเนินงานตาบลท่าขอนยาง อาเภอกันทรวชิ ยั จังหวดั มหาสารคาม 89 2.42 ผลการดาเนินงานตาบลนาสีนวน อาเภอกนั ทรวชิ ยั จังหวัดมหาสารคาม 90 2.43 ผลการดาเนนิ งานตาบลมะค่า อาเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม 91 2.44 ผลการดาเนินงานตาบลศรสี ขุ อาเภอกันทรวชิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 92 2.45 ผลการดาเนินงานตาบลกุดรงั อาเภอกุดรัง จงั หวดั มหาสารคาม 94 2.46 ผลการดาเนินงานตาบลนาโพธิ์ อาเภอกุดรงั จงั หวดั มหาสารคาม 95 2.47 ผลการดาเนินงานตาบลเลงิ แฝก อาเภอกดุ รงั จงั หวัดมหาสารคาม 96 2.48 ผลการดาเนินงานตาบลหนองแวง อาเภอกุดรัง จังหวดั มหาสารคาม 97 2.49 ผลการดาเนนิ งานตาบลห้วยเตย อาเภอกดุ รงั จงั หวัดมหาสารคาม 98 2.50 ผลการดาเนินงานตาบลกาพี้ อาเภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม 100 2.51 ผลการดาเนนิ งานตาบลดอนงวั อาเภอบรบอื จังหวัดมหาสารคาม 101 2.52 ผลการดาเนินงานตาบลโนนแดง อาเภอบรบอื จังหวัดมหาสารคาม 102 2.53 ผลการดาเนินงานตาบลโนนราษี อาเภอบรบอื จังหวดั มหาสารคาม 103

ต สารบัญภาพ (ตอ่ ) ภาพท่ี หนา้ 2.54 ผลการดาเนินงานตาบลบรบอื อาเภอบรบือ จงั หวัดมหาสารคาม 104 2.55 ผลการดาเนนิ งานตาบลบ่อใหญ่ อาเภอบรบือ จงั หวัดมหาสารคาม 105 2.56 ผลการดาเนินงานตาบลบวั มาศ อาเภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม 106 2.57 ผลการดาเนนิ งานตาบลยาง อาเภอบรบอื จังหวัดมหาสารคาม 107 2.58 ผลการดาเนนิ งานตาบลวังไชย อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 108 2.59 ผลการดาเนนิ งานตาบลวงั ใหม่ อาเภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม 109 2.60 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองโก อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 110 2.61 ผลการดาเนินงานตาบลหนองคขู าด อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 111 2.62 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองจกิ อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 112 2.63 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองมว่ ง อาเภอบรบือ จังหวดั มหาสารคาม 113 2.64 ผลการดาเนินงานตาบลหนองสมิ อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 114 2.65 ผลการดาเนนิ งานตาบลเกง้ิ อาเภอเมอื งมหาสารคาม จงั หวดั มหาสารคาม 116 2.66 ผลการดาเนินงานตาบลเขวา อาเภอเมอื งมหาสารคาม จงั หวดั มหาสารคาม 117 2.67 ผลการดาเนนิ งานตาบลโคกก่อ อาเภอเมืองมหาสารคาม จังหวดั มหาสารคาม 118 2.68 ผลการดาเนินงานตาบลดอนหว่าน อาเภอเมอื งมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม 119 2.69 ผลการดาเนนิ งานตาบลท่าตมู อาเภอเมอื งมหาสารคาม จงั หวัดมหาสารคาม 120 2.70 ผลการดาเนนิ งานตาบลทา่ สองคอน อาเภอเมืองมหาสารคาม จังหวดั มหาสารคาม 121 2.71 ผลการดาเนินงานตาบลลาดพฒั นา อาเภอเมืองมหาสารคาม จงั หวดั มหาสารคาม 122 2.72 ผลการดาเนินงานตาบลแวงนา่ ง อาเภอเมอื งมหาสารคาม จงั หวดั มหาสารคาม 123 2.73 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองโน อาเภอเมืองมหาสารคาม จงั หวดั มหาสารคาม 124 2.74 ผลการดาเนินงานตาบลแกดา อาเภอแกดา จังหวัดมหาสารคาม 126 2.75 ผลการดาเนินงานตาบลโนนภบิ าล อาเภอแกดา จังหวดั มหาสารคาม 127 2.76 ผลการดาเนินงานตาบลมิตรภาพ อาเภอแกดา จงั หวัดมหาสารคาม 128 2.77 ผลการดาเนินงานตาบลวังแสง อาเภอแกดา จังหวัดมหาสารคาม 129 2.78 ผลการดาเนินงานตาบลหนองกุง อาเภอแกดา จงั หวัดมหาสารคาม 130 2.79 ผลการดาเนินงานตาบลเขวาไร่ อาเภอนาเชือก จังหวดั มหาสารคาม 132 2.80 ผลการดาเนินงานตาบลนาเชือก อาเภอนาเชอื ก จังหวัดมหาสารคาม 133 2.81 ผลการดาเนนิ งานตาบลปอพาน อาเภอนาเชือก จงั หวัดมหาสารคาม 134 2.82 ผลการดาเนินงานตาบลสันปา่ ตอง อาเภอนาเชอื ก จงั หวดั มหาสารคาม 135 2.83 ผลการดาเนินงานตาบลสาโรง อาเภอนาเชือก จงั หวดั มหาสารคาม 136 2.84 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองแดง อาเภอนาเชอื ก จังหวัดมหาสารคาม 137 2.85 ผลการดาเนินงานตาบลหนองโพธิ์ อาเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม 138

สารบญั ภาพ (ตอ่ ) ถ ภาพท่ี หน้า 2.86 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองเมก็ อาเภอนาเชือก จงั หวดั มหาสารคาม 139 2.87 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองเรอื อาเภอนาเชือก จงั หวัดมหาสารคาม 140 2.88 ผลการดาเนินงานตาบลแคน อาเภอวาปีปทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 142 2.89 ผลการดาเนนิ งานตาบลโคกสที องหลาง อาเภอวาปปี ทุม จงั หวดั มหาสารคาม 143 2.90 ผลการดาเนินงานตาบลงัวบา อาเภอวาปปี ทมุ จังหวัดมหาสารคาม 144 2.91 ผลการดาเนนิ งานตาบลดงใหญ่ อาเภอวาปีปทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 145 2.92 ผลการดาเนินงานตาบลนาขา่ อาเภอวาปปี ทมุ จังหวัดมหาสารคาม 146 2.93 ผลการดาเนินงานตาบลบา้ นหวาย อาเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม 147 2.94 ผลการดาเนนิ งานตาบลประชาพฒั นา อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 148 2.95 ผลการดาเนนิ งานตาบลโพธิ์ชยั อาเภอวาปปี ทมุ จังหวดั มหาสารคาม 149 2.96 ผลการดาเนนิ งานตาบลเสอื โกก้ อาเภอวาปีปทมุ จังหวดั มหาสารคาม 150 2.97 ผลการดาเนินงานตาบลหนองทุ่ม อาเภอวาปีปทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 151 2.98 ผลการดาเนินงานตาบลหนองแสง อาเภอวาปปี ทุม จังหวดั มหาสารคาม 152 2.99 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองไฮ อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 153 2.100 ผลการดาเนนิ งานตาบลหัวเรอื อาเภอวาปปี ทุม จงั หวัดมหาสารคาม 154 2.101 ผลการดาเนนิ งานตาบลดงเมอื ง อาเภอยางสสี รุ าช จังหวัดมหาสารคาม 156 2.102 ผลการดาเนินงานตาบลนาภู อาเภอยางสสี รุ าช จงั หวัดมหาสารคาม 157 2.103 ผลการดาเนนิ งานตาบลบ้านกู่ อาเภอยางสสี ุราช จงั หวดั มหาสารคาม 158 2.104 ผลการดาเนนิ งานตาบลยางสีสรุ าช อาเภอยางสสี ุราช จงั หวดั มหาสารคาม 159 2.105 ผลการดาเนนิ งานตาบลแวงดง อาเภอยางสสี รุ าช จังหวัดมหาสารคาม 160 2.106 ผลการดาเนนิ งานตาบลสร้างแซง่ อาเภอยางสสี รุ าช จังหวดั มหาสารคาม 161 2.107 ผลการดาเนินงานตาบลหนองบวั สันตุ อาเภอยางสสี รุ าช จังหวดั มหาสารคาม 162 2.108 ผลการดาเนนิ งานตาบลกู่สันตรตั น์ อาเภอนาดนู จังหวดั มหาสารคาม 164 2.109 ผลการดาเนนิ งานตาบลดงดวน อาเภอนาดูน จงั หวัดมหาสารคาม 165 2.110 ผลการดาเนินงานตาบลดงบงั อาเภอนาดูน จังหวดั มหาสารคาม 166 2.111 ผลการดาเนนิ งานตาบลดงยาง อาเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม 167 2.112 ผลการดาเนินงานตาบลนาดูน อาเภอนาดูน จังหวดั มหาสารคาม 168 2.113 ผลการดาเนินงานตาบลพระธาตุ อาเภอนาดนู จงั หวดั มหาสารคาม 169 2.114 ผลการดาเนินงานตาบลหนองคู อาเภอนาดนู จงั หวดั มหาสารคาม 170 2.115 ผลการดาเนินงานตาบลหนองไผ่ อาเภอนาดูน จงั หวดั มหาสารคาม 171 2.116 ผลการดาเนนิ งานตาบลหวั ดง อาเภอนาดูน จงั หวดั มหาสารคาม 172 2.117 ผลการดาเนินงานตาบลก้ามปู อาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 174

ท สารบัญภาพ (ตอ่ ) ภาพที่ หนา้ 2.118 ผลการดาเนนิ งาน ตาบลนาสนี วล อาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 176 2.119 ผลการดาเนินงาน ตาบลปะหลาน อาเภอพยคั ฆภูมพิ สิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 177 2.120 ผลการดาเนินงาน ตาบลภารแอน่ อาเภอพยัคฆภมู พิ ิสัย จงั หวดั มหาสารคาม 178 2.121 ผลการดาเนนิ งานตาบลเมก็ ดา อาเภอพยคั ฆภูมิพิสยั จงั หวดั มหาสารคาม 179 2.122 ผลการดาเนินงานตาบลเมอื งเตา อาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ัย จงั หวัดมหาสารคาม 180 2.123 ผลการดาเนินงานตาบลเมอื งเสอื อาเภอพยคั ฆภูมิพิสยั จงั หวดั มหาสารคาม 181 2.124 ผลการดาเนนิ งานตาบลราษฎรเ์ จริญ อาเภอพยัคฆภมู ิพสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 182 2.125 ผลการดาเนนิ งานตาบลราษฎรพ์ ฒั นา อาเภอพยคั ฆภูมพิ สิ ยั จังหวดั มหาสารคาม 183 2.126 ผลการดาเนนิ งานตาบลลานสะแก อาเภอพยคั ฆภูมพิ สิ ยั จังหวัดมหาสารคาม 184 2.127 ผลการดาเนินงานตาบลเวยี งชยั อาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ัย จังหวดั มหาสารคาม 185 2.128 ผลการดาเนนิ งานตาบลเวยี งสะอาด อาเภอพยคั ฆภูมิพสิ ัย จงั หวัดมหาสารคาม 186 2.129 ผลการดาเนนิ งานตาบลหนองบวั อาเภอพยคั ฆภมู ิพสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 187 2.130 ผลการดาเนินงานตาบลหนองบัวแกว้ อาเภอพยัคฆภูมิพิสยั จังหวดั มหาสารคาม 188 4.1 สรปุ ขอ้ มลู ภาพรวม TCD เฉพาะของมหาวทิ ยาลัยมหาสารคาม 246 4.2 ข้อมูล TCD จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลุ่ม 248 การวเิ คราะห์ 10 กล่มุ 4.3 ข้อมลู สรปุ ภาพรวม TCD จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกล่มุ 249 การวิเคราะห์ 10 กลุ่ม 4.4 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของอาเภอกันทรวิชัย จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 250 4.5 ข้อมลู TCD อาเภอกนั ทรวิชยั จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 251 จาแนกตามกลุ่มการวเิ คราะห์ 10 กล่มุ 4.6 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลกุดไสจ้ อ่ อาเภอกันทรวชิ ัย จังหวดั มหาสารคาม 252 (ปี พ.ศ.2565) 4.7 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลขามเฒ่าพัฒนา อาเภอกนั ทรวิชยั 252 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.8 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลขามเรยี ง อาเภอกันทรวชิ ัย 253 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565)

ธ สารบญั ภาพ (ต่อ) ภาพท่ี หน้า 4.9 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลเขวาใหญ่ อาเภอกนั ทรวชิ ยั 253 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.10 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลคันธาราราฎร์ อาเภอกนั ทรวิชัย 254 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.11 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลโคกพระ อาเภอกันทรวชิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 254 (ปี พ.ศ.2565) 4.12 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลทา่ ขอนยาง อาเภอกันทรวิชยั 255 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.13 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลนาสีนวน อาเภอกนั ทรวชิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 255 (ปี พ.ศ.2565) 4.14 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลมะคา่ อาเภอกนั ทรวิชยั จังหวัดมหาสารคาม 256 (ปี พ.ศ.2565) 4.15 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลศรีสขุ อาเภอกนั ทรวิชัย จงั หวัดมหาสารคาม 256 (ปี พ.ศ.2565) 4.16 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของอาเภอกดุ รงั จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 257 4.17 ขอ้ มูล TCD อาเภอกนั ทรวชิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 258 จาแนกตามกลมุ่ การวิเคราะห์ 10 กล่มุ 4.18 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลกุดรงั อาเภอกดุ รงั จงั หวัดมหาสารคาม 259 (ปี พ.ศ.2565) 4.19 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลนาโพธิ์ อาเภอกดุ รงั จงั หวดั มหาสารคาม 259 (ปี พ.ศ.2565) 4.20 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลเลงิ แฝก อาเภอกดุ รัง จงั หวดั มหาสารคาม 260 (ปี พ.ศ.2565) 4.21 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลหนองแวง อาเภอกดุ รงั จงั หวดั มหาสารคาม 260 (ปี พ.ศ.2565) 4.22 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลห้วยเตย อาเภอกุดรงั จงั หวดั มหาสารคาม 261 (ปี พ.ศ.2565)

น สารบัญภาพ (ตอ่ ) ภาพท่ี หนา้ 4.23 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของอาเภอแกดา จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 262 4.24 ขอ้ มลู TCD อาเภอแกดา จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลมุ่ การ 263 วิเคราะห์ 10 กลมุ่ 4.25 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลแกดา อาเภอแกดา จังหวดั มหาสารคาม 264 (ปี พ.ศ.2565) 4.26 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลโนนภบิ าล อาเภอแกดา จงั หวัดมหาสารคาม 264 (ปี พ.ศ.2565) 4.27 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลมิตรภาพ อาเภอแกดา จงั หวัดมหาสารคาม 265 (ปี พ.ศ.2565) 4.28 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลวงั แสง อาเภอแกดา จงั หวดั มหาสารคาม 265 (ปี พ.ศ.2565) 4.29 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลหนองกงุ อาเภอแกดา จงั หวัดมหาสารคาม 266 (ปี พ.ศ.2565) 4.30 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของอาเภอโกสุมพสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 267 4.31 ขอ้ มูล TCD อาเภอโกสุมพสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลมุ่ 268 การวิเคราะห์ 10 กลมุ่ 4.32 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลแก้งแก อาเภอโกสมุ พิสยั จังหวดั มหาสารคาม 269 (ปี พ.ศ.2565) 4.33 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลเขวาไร่ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จังหวดั มหาสารคาม 269 (ปี พ.ศ.2565) 4.34 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของตาบลเขอ่ื น อาเภอโกสมุ พสิ ยั จังหวัดมหาสารคาม 270 (ปี พ.ศ.2565) 4.35 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลดอนกลาง อาเภอโกสุมพิสัย จงั หวัด 270 มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.36 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของตาบลแพง อาเภอโกสมุ พิสยั จงั หวดั มหาสารคาม 271 (ปี พ.ศ.2565) 4.37 ผลการดาเนินงานของตาบลโพนงาม อาเภอโกสมุ พสิ ัย จังหวดั มหาสารคาม 271 (ปี พ.ศ.2565) 4.38 ผลการดาเนนิ งานของตาบลทา่ แจง้ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 272 (ปี พ.ศ.2565) 4.39 ผลการดาเนินงานของตาบลยางนอ้ ย อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม 272 (ปี พ.ศ.2565)

บ สารบัญภาพ (ต่อ) ภาพที่ หน้า 4.40 ผลการดาเนินงานของตาบลเลิงใต้ อาเภอโกสมุ พสิ ัย จังหวัดมหาสารคาม 273 273 (ปี พ.ศ.2565) 274 4.41 ผลการดาเนินงานของตาบลวังยาว อาเภอโกสมุ พสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 274 275 (ปี พ.ศ.2565) 275 276 4.42 ผลการดาเนนิ งานของตาบลกงุ สวรรค์ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม 276 (ปี พ.ศ.2565) 277 278 4.43 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองบอน อาเภอโกสุมพิสยั จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.44 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองบัว อาเภอโกสมุ พสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.45 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองเหล็ก อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.46 ผลการดาเนินงานของตาบลหัวขวาง อาเภอโกสมุ พสิ ยั จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.47 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเหลา่ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.48 ผลการดาเนนิ งานของตาบลแห่ใต้ อาเภอโกสมุ พสิ ยั จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.49 ผลการดาเนนิ งานของอาเภอชื่นชม จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.50 ข้อมูล TCD อาเภอชื่นชม จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 279 จาแนกตามกลุ่มการวเิ คราะห์ 10 กลุม่ 4.51 ผลการดาเนนิ งานของตาบลชื่นชม อาเภอชนื่ ชม จังหวดั มหาสารคาม 280 (ปี พ.ศ.2565) 4.52 ผลการดาเนินงานของตาบลกุดปลาดุก อาเภอชื่นชม จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 280 2565) 4.53 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองกงุ อาเภอชน่ื ชม จงั หวดั มหาสารคาม 281 (ปี พ.ศ.2565) 4.54 ผลการดาเนินงานของตาบลเหล่าดอกไม้ อาเภอชนื่ ชม จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 281 2565) 4.55 ผลการดาเนินงานของอาเภอเชยี งยนื จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 282 4.56 ข้อมูล TCD อาเภอเชยี งยืน จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลมุ่ 283 การวิเคราะห์ 10 กลมุ่

ป สารบญั ภาพ (ต่อ) ภาพท่ี หนา้ 4.57 ผลการดาเนินงานของตาบลกทู่ อง อาเภอเชยี งยนื จังหวัดมหาสารคาม 284 (ปี พ.ศ.2565) 4.58 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเชียงยนื อาเภอเชยี งยนื จงั หวดั มหาสารคาม 284 (ปี พ.ศ.2565) 4.59 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดอนเงิน อาเภอเชียงยนื จังหวัดมหาสารคาม 285 (ปี พ.ศ.2565) 4.60 ผลการดาเนนิ งานของตาบลนาทอง อาเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม 285 (ปี พ.ศ.2565) 4.61 ผลการดาเนนิ งานของตาบลโพนทอง อาเภอเชยี งยืน จงั หวดั มหาสารคาม 286 (ปี พ.ศ.2565) 4.62 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเสือเฒา่ อาเภอเชียงยืน จังหวดั มหาสารคาม 286 (ปี พ.ศ.2565 4.63 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองซอน อาเภอเชยี งยนื จังหวัดมหาสารคาม 287 (ปี พ.ศ.2565) 4.64 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเหลา่ บัวบาน อาเภอเชยี งยืน จังหวัดมหาสารคาม 287 (ปี พ.ศ.2565) 4.65 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของอาเภอนาเชือก จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 288 4.66 ขอ้ มลู TCD อาเภอนาเชือก จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลมุ่ 289 การวเิ คราะห์ 10 กล่มุ 4.67 ผลการดาเนนิ งานของตาบลนาเชอื ก อาเภอนาเชอื ก จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ. 290 2565) 4.68 ผลการดาเนนิ งานของตาบลปอพาน อาเภอนาเชอื ก จงั หวัดมหาสารคาม 290 (ปี พ.ศ.2565) 4.69 ผลการดาเนนิ งานของตาบลสาโรง อาเภอนาเชือก จงั หวดั มหาสารคาม 291 (ปี พ.ศ.2565) 4.70 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองเมก็ อาเภอนาเชอื ก จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 291 2565) 4.71 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองแดง อาเภอนาเชือก จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 292 2565) 4.72 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองเรอื อาเภอนาเชือก จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 292 2565)

ผ สารบัญภาพ (ตอ่ ) ภาพที่ หน้า 4.73 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเขวาไร่ อาเภอนาเชอื ก จงั หวดั มหาสารคาม 293 (ปี พ.ศ.2565) 4.74 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองกงุ อาเภอนาเชือก จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ. 293 2565) 4.75 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองโพธิ์ อาเภอนาเชือก จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 294 2565) 4.76 ผลการดาเนนิ งานของตาบลสันปา่ ตอง อาเภอนาเชอื ก จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 294 2565) 4.77 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของอาเภอนาดูน จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 295 4.78 ข้อมูล TCD อาเภอนาดนู จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลุ่มการ 296 วิเคราะห์ 10 กลมุ่ 4.79 ผลการดาเนนิ งานของตาบลนาดูน อาเภอนาดูน จงั หวดั มหาสารคาม 297 (ปี พ.ศ.2565) 4.80 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหัวดง อาเภอนาดนู จงั หวดั มหาสารคาม 297 (ปี พ.ศ.2565) 4.81 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองไผ่ อาเภอนาดนู จังหวดั มหาสารคาม 298 (ปี พ.ศ.2565) 4.82 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดงยาง อาเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม 298 (ปี พ.ศ.2565) 4.83 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองคู อาเภอนาดูน จงั หวัดมหาสารคาม 299 (ปี พ.ศ.2565) 4.84 ผลการดาเนนิ งานของตาบลกสู่ นั ตรตั น์ อาเภอนาดูน จังหวดั มหาสารคาม 299 (ปี พ.ศ.2565) 4.85 ผลการดาเนินงานของตาบลดงบัง อาเภอนาดูน จงั หวัดมหาสารคาม 300 (ปี พ.ศ.2565) 4.86 ผลการดาเนนิ งานของตาบลพระธาตุ อาเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม 300 (ปี พ.ศ.2565) 4.87 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดงดวน อาเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม 301 (ปี พ.ศ.2565) 4.88 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของอาเภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 302 4.89 ขอ้ มูล TCD อาเภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลุม่ การ 303 วิเคราะห์ 10 กลมุ่

ฝ สารบญั ภาพ (ต่อ) ภาพที่ หน้า 4.90 ผลการดาเนินงานของตาบลบรบอื อาเภอบรบอื จังหวัดมหาสารคาม 304 (ปี พ.ศ.2565) 4.91 ผลการดาเนินงานของตาบลบวั มาศ อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 304 (ปี พ.ศ.2565) 4.92 ผลการดาเนินงานของตาบลบอ่ ใหญ่ อาเภอบรบือ จงั หวดั มหาสารคาม 305 (ปี พ.ศ.2565) 4.93 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองคขู าด อาเภอบรบือ จังหวดั มหาสารคาม 305 (ปี พ.ศ.2565) 4.94 ผลการดาเนินงานของตาบลวังไชย อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 306 (ปี พ.ศ.2565) 4.95 ผลการดาเนินงานของตาบลวงั ใหม่ อาเภอบรบอื จังหวดั มหาสารคาม 306 (ปี พ.ศ.2565) 4.96 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองม่วง อาเภอบรบอื จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ. 307 2565) 4.97 ผลการดาเนนิ งานของตาบลยาง อาเภอบรบือ จงั หวดั มหาสารคาม 307 (ปี พ.ศ.2565) 4.98 ผลการดาเนนิ งานของตาบลกาพี้ อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 308 (ปี พ.ศ.2565) 4.99 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองสมิ อาเภอบรบือ จงั หวดั มหาสารคาม 308 (ปี พ.ศ.2565) 4.100 ผลการดาเนินงานของตาบลโนนราษี อาเภอบรบือ จงั หวัดมหาสารคาม 309 (ปี พ.ศ.2565) 4.101 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองโก อาเภอบรบอื จังหวัดมหาสารคาม 309 (ปี พ.ศ.2565) 4.102 ผลการดาเนนิ งานของตาบลโนนแดง อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 310 (ปี พ.ศ.2565) 4.103 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดอนงัว อาเภอบรบอื จงั หวัดมหาสารคาม 310 (ปี พ.ศ.2565) 4.104 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองจิก อาเภอบรบอื จังหวดั มหาสารคาม 311 (ปี พ.ศ.2565) 4.105 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของอาเภอพยัคฆภมู ิพสิ ัย จงั หวดั มหาสารคาม 311 (ปี พ.ศ.2565)

พ สารบญั ภาพ (ต่อ) ภาพที่ หน้า 4.106 ขอ้ มลู TCD อาเภอพยคั ฆภมู พิ สิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตาม 313 กลมุ่ การวิเคราะห์ 10 กลมุ่ 4.107 ผลการดาเนินงานของตาบลปะหลาน อาเภอพยคั ฆภูมพิ สิ ยั 314 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.108 ผลการดาเนินงานของตาบลเมอื งเตา อาเภอพยคั ฆภูมพิ สิ ยั 314 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.109 ผลการดาเนินงานของตาบลก้ามปู อาเภอพยัคฆภูมิพสิ ัย 315 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.110 ผลการดาเนินงานของตาบลลานสะแก อาเภอพยคั ฆภมู พิ ิสัย 315 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.111 ผลการดาเนินงานของตาบลเมืองเวียงสะอาด อาเภอพยัคฆภมู ิพสิ ยั 316 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.112 ผลการดาเนินงานของตาบลเวียงชัย อาเภอพยัคฆภมู พิ ิสัย 316 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.113 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเมก็ ดา อาเภอพยัคฆภมู ิพสิ ัย 317 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.114 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองบัว อาเภอพยคั ฆภมู ิพิสยั 317 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.115 ผลการดาเนนิ งานของตาบลนาสีนวล อาเภอพยคั ฆภูมิพสิ ัย 318 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.116 ผลการดาเนนิ งานของตาบลราษฎรพ์ ัฒนา อาเภอพยัคฆภูมพิ ิสยั 318 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.117 ผลการดาเนนิ งานของตาบลราษฎรเ์ จรญิ อาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ัย 319 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.118 ผลการดาเนินงานของตาบลเมืองเสือ อาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ัย 319 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.119 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองบัวแกว้ อาเภอพยัคฆภูมพิ ิสยั 320 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.120 ผลการดาเนนิ งานของตาบลภารแอ่น อาเภอพยัคฆภมู พิ ิสยั 320 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.121 สรปุ ภาพรวมขอ้ มลู TCD ของอาเภอเมืองมหาสารคาม จงั หวัดมหาสารคาม 321 (ปี พ.ศ.2565)

ฟ สารบญั ภาพ (ต่อ) ภาพที่ หนา้ 4.122 ข้อมูล TCD อาเภอเมอื งมหาสารคาม จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 322 จาแนกตามกล่มุ การวิเคราะห์ 10 กลมุ่ 4.123 ผลการดาเนินงานของตาบลตลาด อาเภอเมอื งมหาสารคาม 323 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.124 ผลการดาเนนิ งานของตาบลแกง่ เลงิ จาน อาเภอเมอื งมหาสารคาม 323 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.125 ผลการดาเนินงานของตาบลเขวา อาเภอเมอื งมหาสารคาม 324 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.126 ผลการดาเนนิ งานของตาบลทา่ สองคอน อาเภอเมอื งมหาสารคาม 324 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.127 ผลการดาเนินงานของตาบลท่าตมู อาเภอเมอื งมหาสารคาม 325 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.128 ผลการดาเนนิ งานของตาบลลาดพฒั นา อาเภอเมอื งมหาสารคาม 325 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.129 ผลการดาเนินงานของตาบลแวงนา่ ง อาเภอเมืองมหาสารคาม 326 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.130 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองปลงิ อาเภอเมืองมหาสารคาม 326 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.131 ผลการดาเนนิ งานของตาบลห้วยแอ่ง อาเภอเมืองมหาสารคาม 327 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.132 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดอนหวา่ น อาเภอเมอื งมหาสารคาม 327 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.133 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองโน อาเภอเมืองมหาสารคาม 328 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.134 ผลการดาเนนิ งานของตาบลเกง้ิ อาเภอเมืองมหาสารคาม 328 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.135 ผลการดาเนนิ งานของตาบลโคกกอ่ อาเภอเมืองมหาสารคาม 329 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.136 ผลการดาเนนิ งานของตาบลบัวค้อ อาเภอเมืองมหาสารคาม 329 จงั หวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.137 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของอาเภอยางสสี ุราช จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 330 4.138 ข้อมลู TCD อาเภอยางสสี รุ าช จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลุม่ 331 การวิเคราะห์ 10 กล่มุ

ภ สารบัญภาพ (ตอ่ ) ภาพท่ี หน้า 4.139 ผลการดาเนนิ งานของตาบลยางสสี ุราช อาเภอยางสสี รุ าช 332 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.140 ผลการดาเนินงานของตาบลนาภู อาเภอยางสีสรุ าช จังหวดั มหาสารคาม 332 (ปี พ.ศ.2565) 4.141 ผลการดาเนินงานของตาบลแวงดง อาเภอยางสสี รุ าช จงั หวดั มหาสารคาม 333 (ปี พ.ศ.2565) 4.142 ผลการดาเนินงานของตาบลบ้านกู่ อาเภอยางสสี รุ าช จังหวัดมหาสารคาม 333 (ปี พ.ศ.2565) 4.143 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดงเมือง อาเภอยางสีสรุ าช จังหวัดมหาสารคาม 334 (ปี พ.ศ.2565) 4.144 ผลการดาเนนิ งานของตาบลสร้างแซง่ อาเภอยางสสี รุ าช 334 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.145 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองบวั สนั ตุ อาเภอยางสสี ุราช 335 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.146 สรปุ ภาพรวมข้อมลู TCD ของอาเภอวาปปี ทมุ จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 336 4.147 ขอ้ มูล TCD อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) จาแนกตามกลมุ่ 337 การวเิ คราะห์ 10 กลุ่ม 4.148 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองแสง อาเภอวาปปี ทุม จังหวดั มหาสารคาม 338 (ปี พ.ศ.2565) 4.149 ผลการดาเนนิ งานของตาบลนาขา่ อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวดั มหาสารคาม 338 (ปี พ.ศ.2565) 4.150 ผลการดาเนินงานของตาบลขามป้อม อาเภอวาปปี ทุม จงั หวดั มหาสารคาม 339 (ปี พ.ศ.2565) 4.151 ผลการดาเนนิ งานของตาบลบ้านหวาย อาเภอวาปีปทุม 339 จังหวัดมหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 4.152 ผลการดาเนินงานของตาบลเสอื โก้ก อาเภอวาปปี ทุม จงั หวดั มหาสารคาม 340 (ปี พ.ศ.2565) 4.153 ผลการดาเนินงานของตาบลหนองไฮ อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 340 (ปี พ.ศ.2565) 4.154 ผลการดาเนนิ งานของตาบลดงใหญ่ อาเภอวาปปี ทุม จงั หวัดมหาสารคาม 341 (ปี พ.ศ.2565)

ม หนา้ 341 สารบญั ภาพ (ตอ่ ) 342 ภาพท่ี 4.155 ผลการดาเนนิ งานของตาบลประชาพฒั นา อาเภอวาปีปทุม 342 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 343 4.156 ผลการดาเนนิ งานของตาบลโพธช์ิ ัย อาเภอวาปีปทุม จงั หวัดมหาสารคาม 343 (ปี พ.ศ.2565) 4.157 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองทุ่ม อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 344 (ปี พ.ศ.2565) 344 4.158 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหวั เรือ อาเภอวาปปี ทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 345 (ปี พ.ศ.2565) 4.159 ผลการดาเนนิ งานของตาบลหนองแสน อาเภอวาปปี ทุม 346 347 จังหวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 348 4.160 ผลการดาเนนิ งานของตาบลแคน อาเภอวาปีปทุม จงั หวดั มหาสารคาม 349 350 (ปี พ.ศ.2565) 351 4.161 ผลการดาเนนิ งานของตาบลโคกสีทองหลาง อาเภอวาปปี ทมุ 352 353 จงั หวดั มหาสารคาม (ปี พ.ศ.2565) 354 4.162 ผลการดาเนนิ งานของตาบลงัวบา อาเภอวาปีปทมุ จงั หวัดมหาสารคาม 355 356 (ปี พ.ศ.2565) 357 4.163 TCD ระดับจงั หวัด 358 4.164 TCD ระดบั อาเภอ 4.165 TCD ระดับตาบล 4.166 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวิเคราะหข์ ้อมูลด้านอาหารทอ้ งถน่ิ 4.167 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวิเคราะหข์ อ้ มลู ดา้ นแหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว 4.168 การแบง่ ส่วนการแสดงผลการวเิ คราะหข์ อ้ มูลดา้ นแหลง่ น้า 4.169 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวิเคราะหข์ ้อมูลดา้ นทีพ่ กั 4.170 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวเิ คราะหข์ อ้ มูลด้านการยา้ ยถนิ่ 4.171 การแบง่ สว่ นการแสดงผลการวเิ คราะห์ข้อมูลดา้ นอาหารทอ้ งถน่ิ 4.172 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวเิ คราะหข์ ้อมูลด้านสตั ว์ท้องถนิ่ 4.173 การแบ่งส่วนการแสดงผลการวิเคราะหข์ ้อมูลด้านพชื ทอ้ งถิ่น 4.174 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวเิ คราะหข์ ้อมลู ด้านเกษตรกรทอ้ งถิน่ 4.175 การแบ่งสว่ นการแสดงผลการวิเคราะห์ข้อมลู ดา้ นภมู ปิ ัญญาท้องถิ่น

ย สารบญั ตาราง ตารางที่ จานวนอาเภอ หมบู่ ้าน ตาบล อบต. เทศบาลตาบล เทศบาลเมอื ง พน้ื ทขี่ องจงั หวัด หน้า 1.1 5 มหาสารคาม 1.2 จานวนประชากร แยกเปน็ ชาย หญงิ และจานวนครวั เรอื น จาแนกเปน็ รายอาเภอ 6 1.3 ภาวะการทางานของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป จาแนกตามสถานภาพ 7 1.4 7 1.5 จานวนและรอ้ ยละ ของผูม้ งี านทาจาแนกตามอาชีพ 5 อนั ดับแรก 13 1.6 จานวนและรอ้ ยละครวั เรอื นเกษตรกรของจงั หวดั มหาสารคาม 14 1.7 การใช้ท่ีดนิ เพอื่ การเกษตรแยกตามรายอาเภอ จังหวัดมหาสารคาม 15 1.8 พืน้ ทีป่ ลกู ขา้ วนาปี เนอื้ ทเี่ กบ็ เกีย่ ว ผลผลติ ผลผลิตเฉลีย่ ต่อไร่ และมลู คา่ ผลผลิต 16 จาแนกเป็นรายอาเภอ ปีการเพาะปลกู 2563/2564 1.9 พน้ื ที่ปลกู มนั สาปะหลงั เน้ือท่ีเกบ็ เก่ยี ว ผลผลิต ผลผลิตเฉลย่ี ต่อไร่ และมลู ค่า 17 1.10 ผลผลิต จาแนกเปน็ รายอาเภอ ปกี ารเพาะปลกู 2563 18 พื้นที่ปลกู อ้อยโรงงาน เนอ้ื ทีเ่ กบ็ เกย่ี ว ผลผลติ ผลผลติ เฉลย่ี ตอ่ ไร่ และมูลคา่ ผลผลติ 1.11 จาแนกเป็นรายอาเภอ ปกี ารเพาะปลกู 2563/2564 19 1.12 พื้นที่เพาะปลกู พืช เนือ้ ทเ่ี กบ็ เกย่ี ว ผลผลิต ผลผลิตเฉลยี่ ต่อไร่ และมลู ค่าผลผลิต 20 จาแนกตามชนิดของพืช ปกี ารเพาะปลกู 2563/2564 1.13 พน้ื ทเ่ี พาะปลกู พชื ขา้ วนาปที ่ผี า่ นการรับรองมาตรฐานอินทรยี ์/GAP 21 1.14 ปี 2558 – 2560 23 1.15 จานวนการตรวจสอบและยนื ยันการปรบั ปรงุ ฐานขอ้ มลู เกษตรกรผเู้ ลี้ยงสัตว์ 24 1.16 ปี 2564 25 1.17 จานวนนักเรยี นและโรงเรยี นในสงั กดั สานกั งานศึกษาธกิ ารจงั หวัดมหาสารคาม 26 1.18 ปกี ารศึกษา 2564 26 1.19 จานวนปราชญช์ าวบ้านแยกรายอาเภอ 27 1.20 27 1.21 ข้อมูลทรัพยากรสาธารณสขุ 34 จานวนของแพทย์ ทันตแพทย์ เภสชั กร พยาบาลวิชาชีพ อตั ราต่อประชากรแยก ตาม โรงพยาบาลทว่ั ไปและโรงพยาบาลชมุ ชน ของจังหวดั มหาสารคาม ปงี บประมาณ 2563 ข้อมูลอ่างเกบ็ นา้ ขนาดกลางของจังหวดั มหาสารคาม ขอ้ มูลพื้นทโี่ ครงการปอ้ งกนั และบรรเทาอุทกภยั บ้านตมู -ต้ิว ข้อมลู พืน้ ที่ชลประทานของโครงการฯทีค่ าบเกย่ี วในเขต จังหวดั มหาสารคาม ข้อมูลพ้นื ทส่ี ถานีสบู น้าดว้ ยพลงั ไฟฟา้ ในเขตจงั หวดั มหาสารคาม รายอาเภอ มลู ค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมจงั หวัดมหาสารคาม

ร สารบญั ตาราง (ต่อ) ตารางท่ี รายชื่อมหาวทิ ยาลัยท่ดี าเนินโครงการ U2T For BCG ในพ้ืนท่จี ังหวดั มหาสารคาม หนา้ 2.1 37 2.2 รายชอ่ื ตาบลและมหาวทิ ยาลัยท่ีรบั ผิดชอบหลกั ในการดาเนนิ โครงการ U2T For 40 BCG พน้ื ทจี่ ังหวัดมหาสารคาม ในปงี บประมาณ 2565 2.3 รายละเอียดผลติ ภัณฑ์และบรกิ าร BCG โครงการ U2T For BCG ของจังหวดั 44 3.1 มหาสารคาม 189 3.2 จานวนและรอ้ ยละของผลติ ภณั ฑ์ จาแนกตามประเภทของการพฒั นา 190 3.3 จานวนผลิตภัณฑ์ รอ้ ยละ และลาดับความสาคญั จาแนกตามเป้าหมายการพฒั นา 191 3.4 จานวนผลิตภัณฑ์ ร้อยละ และลาดับความสาคญั จาแนกตามชอ่ งทางการขาย 192 ผลติ ภัณฑแ์ ละบริการ 3.5 จานวนผลิตภณั ฑ์ รอ้ ยละ และลาดบั ความสาคญั จาแนกตามการสร้างคณุ ค่า 193 3.6 ให้กับชมุ ชน 238 การบรู ณาการโครงการและผลงานที่นาไปการถ่ายทอดในการพัฒนาผลิตภณั ฑแ์ ละ 3.7 บริการ 239 3.8 รายละเอยี ดจานวนผลติ ภัณฑ์ การประเมินการลงทุนโครงการ(ROI) และ 240 ผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสงั คม(SROI) จาแนกรายอาเภอ 4.1 การประเมนิ การลงทนุ โครงการ(ROI) และผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสงั คม(SROI) 245 5.1 360 5.2 จาแนกรายประเภท BCG 361 การประเมินการลงทนุ โครงการ(ROI) และ ผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสังคม 5.3 (SROI) จาแนกรายประเภท BCG 363 หมวดหมู่ของข้อมลู จากฐาน TCD สรปุ ผลการวิเคราะห์ SWOT ผลสรปุ การวเิ คราะห์กลยทุ ธ์ด้วย TOWS จากจดุ แขง็ และจดุ ออ่ น จานแกตาม โอกาสและอปุ สรรค สรปุ ผลการวเิ คราะห์ GAP จาแนกตามโมเดล ABC

1 ส่วนท่ี 1 ขอ้ มูลท่ัวไป จงั หวดั มหาสารคาม เมืองมหาสารคามถือวา่ เปน็ แหล่งโบราณคดที ่ีสาคญั และยาวนานมาหลายร้อยปี เพราะได้พบหลักฐาน ทางโบราณคดีท่ีได้รับอิทธิพลทางพุทธศาสนา ตั้งแต่สมัยคุปตะตอนปลายและปาละวะของ อินเดียผ่านเมอื ง พุกามมาในรูปแบบของศิลปะสมัยทวาราวดี เช่น บริเวณเมืองกันทรวิชัย (โคกพระ) และ เมืองนครจาปาศรี โดยพบหลักฐาน เป็นพระยืนกันทรวิชัย พระพิมพ์ดินเผา ตลอดทั้งพระบรมสารีริกธาตุ นอกจากนั้นแล้วยัง ได้รับอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์ ผ่านมาทางชนชาตขิ อม ในรูปแบบสมยั ลพบรุ ี เช่น กู่สันตรตั น์ กู่บ้านเขวา กู่บ้านแดง และกู่อื่น ๆ รวมไปจนถึงเทวรูปและเคร่ืองปั้นดินเผาของขอมอยู่ตามผิวดินทั่วๆไปในจังหวัด มหาสารคาม มหาสารคามตั้งอยู่ตอนกลางของภาคอีสาน มีชนหลายเผ่า เช่น ชาวไทยพ้ืนเมืองพูด ภาษาอีสาน ชาวไทยย้อ และชาวผู้ไท ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ ปฏิบัติตามขนบธรรมเนียมจารีต ประเพณี \"ฮีตสิบสอง\" ประกอบอาชีพด้านกสิกรรมเป็นส่วนใหญ่ ใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายมีการไปมาหาสู่กัน ช่วยเหลือ พง่ึ พาอาศัยกันตามแบบของคนอีสานทั่วไป จงั หวัดมหาสารคาม เปน็ ศนู ย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนอื (สะดืออสี าน) เป็นมหามงคลนามที่ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจา้ อยหู่ ัว (รัชกาลที่ 4) ทรงพระราชทานให้เปน็ ช่อื เมอื งครัง้ ทรงโปรดเกลา้ ฯ ตั้ง เมืองเมื่อวันท่ี 22 สิงหาคม พ.ศ. 2408 มีความหมายว่า ถิ่นฐานท่ีอุดมสมบูรณ์ด้วยความดีงามทั้งปวง มีท้าว มหาชัย (กวด) เป็นเจา้ เมืองท้าวมหาชัย (กวด) ได้พาผู้คนออกจากเมอื งรอ้ ยเอด็ มาทางทิศตะวันตก ประมาณ 1,000 เส้น จึงหยุดตั้งอยบู่ รเิ วณท่ีดอน แล้วจัดพิธีการฝังเสาหลกั เมือง บริเวณน้ันได้สร้างวัดช่ือวัดดอนเมือง แตร่ าษฎรนยิ มเรยี กว่า “วดั ขา้ วอ้าว” อยไู่ ด้ประมาณ 6 เดือน เห็นว่าขาดแคลนแหล่งนา้ จงึ ย้ายมาตง้ั ระหว่าง กุดยางใหญ่กับหนองกระทุ่ม ซ่ึงเป็นชุมชนท่ีมีผู้คนอาศัยอยู่บ้างแล้ว คือบ้านจาน ประกอบกับห่างออกไป เล็กนอ้ ยทางทิศตะวนั ตกก็มีหนองหัวช้าง (บรเิ วณทศิ ใต้วัดนาควิชัย) และถัดจากหนองกระทุ่มออกไปเล็กน้อย ก็เป็นห้วยคะคาง นับว่าเป็นชัยภูมิที่มีแหล่งน้าสมบูรณ์ จึงได้ตั้งเป็นเมืองมหาสารคาม มีพระเจริญราช เดช (กวด) เป็นเจ้าเมืองคนแรก ส่วนท้าวบัวทองได้พาผคู้ นจานวนหนึ่งไปต้ังถิ่นทีอ่ ยู่บริเวณบ้านลาดริมฝ่ังลานา้ ชี ตามที่ตนเหน็ เหมาะสมและเสนอตั้งเป็นเมืองตง้ั แต่แรก โดยเมอื งมหาสารคามเมื่อแรกตัง้ ยังต้องขึน้ อยู่ในความ ดแู ลบังคับบญั ชา ของพระขัตยิ วงษา (จนั ) เจา้ เมืองร้อยเอ็ด พุทธศักราช 2456 หม่อมเจ้านพมาศ นวรัตน์ ได้รับการแต่งตั้งเป็นปลัดมณฑลประจาจังหวัด โดย ความเห็นชอบของพระมหาอามาตยาธิบดี (เสง็ วริ ิยะศิร)ิ และไดย้ ้ายศาลากลางจงั หวัดมาตงั้ ณ ที่ศาลากลาง หลังเดิมหรือที่ว่าการอาเภอเมืองมหาสารคามในปัจจุบัน ต่อมาในปี พุทธศักราช 2542 ได้ย้ายศาลากลาง จังหวัดมาตั้งอยู่ ณ ท่ีปัจจุบัน คือ บริเวณถนนเล่ียงเมืองมหาสารคาม–ร้อยเอ็ด ตาบลแวงน่าง อาเภอเมือง มหาสารคาม จากอดตี จนถึงปัจจุบันจงั หวดั มหาสารคามมีผดู้ ารงตาแหนง่ เจา้ เมืองและผูว้ า่ ราชการจังหวัด รวม 51 คน เมืองมหาสารคาม นับเป็นแหล่งรวมวัฒนธรรมของชาวอีสาน มีชุมชนโบราณมากมาย ไม่ว่าจะเปน็ ชุมชนบ้านเชียงเหียน หมู่บ้านป้ันหม้อของชาวบ้านหม้อ ตาบลเขวา อาเภอเมืองมหาสารคามแหล่ง โบราณสถาน และสถานทีส่ าคญั ทางศาสนากม็ ี พระธาตุนาดูน กู่สันตรัตน์ อาเภอนาดูน กู่บ้านแดง อาเภอวาปี ปทุม ปรางคก์ ู่ ตาบลเขวา อาเภอเมอื งมหาสารคาม ท่นี า่ มาศึกษาหาความรทู้ างประวตั ศิ าสตร์เปน็ อย่างย่ิง

2 ปัจจุบันจังหวดั มหาสารคามเปน็ เมอื ง ตกั สลิ า เมืองการศกึ ษาของชาวเมืองตักสลิ า เมืองการศกึ ษาของ ชาวอีสาน มีท้ัง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม วิทยาลัยพลศึกษา วิทยาลัยเทคนิค วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยี วิทยาลัยอาชีวศึกษา รวมทั้งสถานศึกษาอุดมศึกษาของ ภาคเอกชน คาขวัญจังหวดั มหาสารคาม “พุทธมณฑลอีสาน ถ่นิ ฐานอารยธรรม ผา้ ไหมลา้ เลอคา่ ตกั สิลานคร” ตราจังหวดั มหาสารคาม รูปตน้ รงั ใหญ่ กับทงุ่ นา หมายถงึ พ้ืนทีใ่ นจงั หวัดท่ี อุดมสมบูรณ์ด้วยขา้ วปลาอาหาร และมกี ารท้านา เปน็ อาชีพหลกั สีประจ้าจงั หวัดมหาสารคาม สนี ้าตาลและสเี หลือง ดอกไมป้ ระจาจังหวัด : ดอกลั่นทมขาวหรอื จ้าปาขาว (Plumeria alba) ตน้ ไมป้ ระจาจังหวดั : ตน้ พฤกษ์ (Albizia lebbeck(L.) Benth.)

3 1.1 ข้อมูลพื้นฐานด้านกายภาพ 1.1.1 ท่ตี ง้ั และขนาดพนื้ ที่ จังหวัดมหาสารคาม ตั้งอยู่บรเิ วณตอนกลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อยู่ห่างจากกรงุ เทพฯ ประมาณ 475 กิโลเมตร มีเน้ือท่ี 5,291.683 ตารางกิโลเมตร หรือ 3,307,301.87 ไร่ มีพื้นท่ีเป็นลาดับท่ี 14 ของภาค และเป็นลาดบั ท่ี 41 ของประเทศไทย มีอาณาเขตตดิ ต่อกับจงั หวดั ใกลเ้ คยี ง ดังน้ี ทางทศิ เหนือ ตดิ ต่อกบั จงั หวดั ขอนแก่น และจงั หวดั กาฬสินธ์ุ ทศิ ใต้ ตดิ ต่อกับ จังหวัดสรุ ินทร์ และจังหวดั บุรีรัมย์ ทิศตะวันออก ตดิ ตอ่ กบั จงั หวัดกาฬสินธ์ุ และจังหวดั รอ้ ยเอ็ด ทศิ ตะวนั ตก ติดตอ่ กับ จังหวัดขอนแกน่ และจงั หวดั บุรรี มั ย์ ภาพท่ี 1.1 แผนทแี่ สดงทต่ี ้งั และอาณาเขตพื้นทจ่ี ังหวดั มหาสารคาม

4 1.1.2. ลักษณะภมู ปิ ระเทศ ลักษณะภมู ิประเทศ โดยทวั่ ไปของจังหวัดมหาสารคาม เปน็ พ้นื ทคี่ อ่ นข้างราบเรยี บถงึ ลูกคลนื่ ลอน ลาด พ้นื ที่โดยทว่ั ไปมีความสูงจากระดับน้าทะเลประมาณ 130-230 เมตร ด้านทศิ ตะวนั ตกและทศิ เหนอื เป็นท่ี สูงในเขตอาเภอโกสมุ พิสัย อาเภอเชียงยืน และอาเภอกันทรวิชัย ครอบคลุมพื้นทปี่ ระมาณครึง่ หน่ึงของพน้ื ท่ี จงั หวัด และคอ่ ยๆ ลาดเทมาทางทิศตะวนั ออกและทศิ ใต้ มลี านา้ สาคัญสายหลักไหลผ่าน ไดแ้ ก่ ลานา้ ชี สภาพพืน้ ทีส่ ามารถแบง่ ออกได้ 3 ลักษณะ คือ – 1. พื้นทรี่ าบเรยี บถงึ คอ่ นข้างราบลมุ่ ส่วนใหญเ่ ปน็ ทรี่ าบลุ่มริมแมน่ า้ เชน่ ท่รี าบล่มุ ริมแม่นา้ ชี ใน บรเิ วณอาเภอเมืองมหาสารคาม อาเภอโกสมุ พสิ ยั และทางตอนใต้ของจังหวดั แถบชายทงุ่ กลุ ารอ้ งไห้ 2. พนื้ ท่ีคอ่ นขา้ งราบเรยี บสลับกับลกู คลน่ื ลอนลาด ตอนเหนือของอาเภอพยัคฆภูมพิ สิ ยั เปน็ แนว ยาวไปทางตะวนั ออก ถึงอาเภอเมอื งมหาสารคาม] 3. พื้นที่ลูกคล่ืนลอนลาดสลับกับพื้นที่ลูกคล่ืนลอนชัน ตอนเหนือและตะวันตกของจังหวัด บริเวณน้มี ีเนอื้ ทป่ี ระมาณครง่ึ หนึ่งของจงั หวัด 1.1.3. ลักษณะภูมิอากาศ มีลักษณะฝนตกสลับกับอากาศแห้ง (Wet and dry climate) มีปริมาณน้าฝนเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ ประมาณ 118 มิลลิเมตร/ปี อุณหภูมิเฉลยี่ ตลอดปีอยู่ท่ีประมาณ 27.98 องศาเซลเซียส ในช่วงเดือนเมษายน ของทุกปีจังหวัดจะมีอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยประมาณ 39 องศาเซลเซียส ส่วนอุณหภูมิต่าสุดวัดได้ในช่วงเดือน มกราคม อยู่ท่ีประมาณ 15 องศาเซลเซียส อุณหภมู ิเฉลย่ี ตลอดท้ังปอี ยู่ท่ปี ระมาณ 27 องศาเซลเซยี ส จังหวัดมี ฤดูกาลต่างๆ แบ่งเป็น 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน เร่ิมต้ังแต่เดือนมีนาคมไปจนถึงเดือนมิถุนายน ฤดูฝน เร่ิมต้ังแต่ กรกฎาคมไปจนถึงเดอื นตุลาคม และฤดูหนาวเริ่มต้งั แต่เดอื นพฤศจกิ ายนไปจนถึงเดอื นกุมภาพนั ธ์

5 1.1.4. เขตการปกครอง และจานวนประชากร 1) จังหวัดมหาสารคาม แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 13 อาเภอ 1 องค์การบรหิ ารส่วนจังหวัด เทศบาลเมือง 1 แหง่ เทศบาลตาบล 18 แหง่ องคก์ ารบริหารส่วนตาบล 123 แห่ง และหมู่บ้าน 1,944 หมูบ่ า้ น โดยอาเภอทมี่ พี น้ื ที่มากทส่ี ดุ คือ อาเภอโกสุมพิสยั (827.876 ตร.กม.) รองลงมาคือ อาเภอบรบือ (681.622 ตร. กม.) อาเภอวาปีปทุม (605.774 ตร.กม.) และอาเภอเมืองมหาสารคาม (556.697 ตร.กม.) ตามลาดบั ตารางท่ี 1.1 : จานวนอาเภอ หมบู่ ้าน ตาบล อบต. เทศบาลตาบล เทศบาลเมือง พน้ื ท่ีของจงั หวดั มหาสารคาม อาเภอ เขตการปกครอง พ้ืนท่ี หมบู่ ้าน ตาบล อบต. เทศบาลตาบล เทศบาลเมือง (ตร.กม.) เมืองมหาสารคาม 185 14 13 1 1 556.7 กันทรวชิ ยั 183 10 8 3 - 372.2 โกสุมพิสัย 233 17 17 1 - 827.9 เชียงยืน 116 8 7 2 - 289.0 นาเชอื ก 145 10 10 1 - 528.2 บรบอื 209 15 15 1 - 681.6 พยคั ฆภูมิพิสัย 227 14 14 1 - 409.8 วาปปี ทุม 241 15 15 1 - 605.8 นาดูน 94 9 6 3 - 248.4 แกดา 88 5 4 2 - 149.5 ยางสสี ุราช 91 7 7 - - 242.5 กุดรัง 85 5 5 - - 267.0 ชื่นชม 47 4 2 2 - 113.0 รวม 1,944 133 123 18 1 5,291.6 ที่มา : ทท่ี าการปกครองจังหวดั มหาสารคาม จากตารางที่ 1.1 พบว่า อาเภอในจังหวดั มหาสารคามทีม่ ีจานวนหม่บู ้านมากที่สดุ คือ อาเภอวาปีปทมุ (241 หมู่บ้าน) รองลงมา คือ อาเภอโกสุมพิสัย (233 หมู่บ้าน) อาเภอพยัคฆภูมิพิสัย (227 หมู่บ้าน) และ อาเภอบรบอื (209 หมบู่ ้าน) ตามลาดบั

6 2) จงั หวัดมหาสารคาม มีประชากรจานวน 941,551 คน แบ่งเปน็ ชาย จานวน 461,707 คน และ หญิง จานวน 479,844 คน โดยอาเภอท่มี ีประชากรมากที่สุด คือ อาเภอเมืองมหาสารคาม จานวน 152,105 คน รองลงมา คือ อาเภอโกสุมพิสัย จานวน 118,033 คน อาเภอวาปีปทุม จานวน 111,716 คน และ อาเภอบรบือ จานวน 106,440 คน ตามลาดบั ตารางท่ี 1.2 จานวนประชากร แยกเปน็ ชาย หญิง และจานวนครวั เรอื น จาแนกเป็นรายอาเภอ อาเภอ ชาย หญงิ รวม จานวนครวั เรอื น เมอื งมหาสารคาม 72,390 79,715 152,105 61,509 แกดา 14,865 14,819 29,684 8,371 โกสมุ พสิ ัย 57,920 60,113 118,033 36,709 กันทรวชิ ยั 38,843 42,809 81,652 30,893 เชียงยนื 29,613 30,621 60,234 20,975 บรบอื 52,823 53,617 106,440 37,358 นาเชอื ก 30,227 30,621 60,848 19,930 พยคั ฆภมู พิ สิ ยั 43,139 44,193 87,332 26,981 วาปีปทมุ 55,401 56,315 111,716 33,556 นาดนู 18,599 18,658 37,257 10,747 ยางสสี ราช 17,308 17,542 34,850 10,026 กุดรัง 18,569 18,377 36,946 10,884 ชนื่ ชม 12,010 12,444 24,454 7,135 รวม 461,707 479,844 941,551 315,074 ท่มี า : กรมการปกครอง (รายงานสถติ ิจานวนประชากรและบา้ น ขอ้ มูล ณ เดือนเมษายน พ.ศ. 2566) จากตารางที่ 1.2 พบว่า อาเภอในจังหวดั มหาสารคามท่ีมจี านวนประชากรทีเ่ ป็นเพศหญงิ มากทสี่ ดุ คือ อาเภอเมืองมหาสารคาม จานวน 79,715 คน รองลงมา คอื อาเภอโกสุมพสิ ยั จานวน 60,113 คน อาเภอ วาปี ปทมุ จานวน 56,315 คน และอาเภอบรบอื จานวน 53,617 คน ตามลาดับ

7 3) สถานภาพแรงงาน จังหวัดมหาสารคาม มีจานวนประชากรทมี่ ีอายุ 15 ปีขึ้นไป จานวน 629,916 คน ซึ่งอยู่ใน กาลังแรงงาน 410,059 คน รอ้ ยละ 65.1 ของประชากรท่มี อี ายุ 15 ปขี ึ้นไป และเปน็ ผูท้ ี่ไมอ่ ยใู่ นกาลังแรงงาน 219,857 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 34.9 ของประชากรที่มอี ายุ 15 ปีขนึ้ ไป โดยผทู้ ่ีอย่ใู นกาลังแรงประกอบด้วย ูผ้มี งานทา 405,956 คน ร้อยละ 64.4 ของประชากรท่มี อี ายุ 15 ปีข้ึนไป และเปน็ ผ้วู ่างงาน (หมายถึง ูผ้ไม่มงี าน ทาและพรอ้ มทู่จะทางาน) ประมาณ 4,103 คน ร้อยละ 0.7 ของประชากรที่มีอายุ 15 ปขี ึน้ ไป ส่วนผู้ไม่อยู่ในกาลังแรงงาน 219,857 คน ร้อยละ 34.9 ของประชากรที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป ประกอบดว้ ยผู้ทางานบา้ น 47,369 คน รอ้ ยละ 7.5 ของประชากรที่มีอายุ 15 ปีข้ึนไป ผเู้ รยี นหนงั สอื 75,920 คน ร้อยละ 12.1 ของประชากรท่ีมีอายุ 15 ปีขน้ึ ไป เดก็ /ชรา/ปว่ ย 78,675 คน รอ้ ยละ 12.5 ของประชากรที่ มอี ายุ 15 ปขี น้ึ ไป และอ่ืนๆ 17,893 คน ร้อยละ 2.8 ของประชากรทีม่ อี ายุ 15 ปีขึ้นไป ตารางที่ 1.3 ภาวะการณท์ างานของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป จาแนกตามสถานภาพ ภาวะการณ์ทางานของ จานวน (คน) ร้อยละ 65.1 ูผ้อยู่ในกาลังแรงงาน 410,059 64.4 0.7 - ูผ้มงี านทา 405,956 34.9 7.5 - ผู้วา่ งงาน 4,103 12.1 12.5 ูผอ้ ยู่นอกกาลงั แรงงาน 219,857 2.8 - ทางานบ้าน 47,369 100.0 - เรยี นหนังสือ 75,920 - เดก็ /ชรา/ป่วย/พกิ าร 78,675 - อื่นๆ 17,893 รวม 629,916 ทม่ี า : สานักงานสถติ ิ จังหวัดมหาสารคาม โดยจานวนของผู้มีงานทา จาแนกตามอาชีพ 5 อนั ดับแรก ดังน้ี ตาราง 1.4 จานวนและรอ้ ยละ ของผมู้ ีงานทา จาแนกตามอาชพี 5 อนั ดบั แรก อาชพี จานวน (คน) ร้อยละ 52.5 - ูผป้ ฏบิ ตั งิ านที่มฝี ีมอื ในด้านเกษตรและประมง 213,581 17.4 7.0 - พนกั งานบริการและพนกั งานในรา้ นค้าและตลาด 70,484 7.0 - ูผป้ ฏบิ ัตงิ านดา้ นความสามารถทางฝมี อื และธรุ กจิ อน่ื ๆ 28,531 5.9 ทีเ่ กีย่ วขอ้ ง - อาชีพขน้ั พนื้ ฐานตา่ ง ๆ ในดา้ นการขายและการ 28,382 ให้บรกิ าร - ผปู้ ระกอบอาชพี ดา้ นอืน่ ๆ 23,877 - อาชีพอื่นๆ ที่มา : สานักงานสถติ ิ จังหวดั มหาสารคาม

8 1.1.5. ดา้ นโครงสรา้ งพื้นฐาน 1) การไฟฟ้า จังหวัดมหาสารคาม มีผลการสารวจข้อมูลจานวนผู้ใช้ไฟฟ้าและการจาหนา่ ย กระแสไฟฟ้า จาแนกตามประเภทต่าง ๆ เป็นข้อมูลสะสมต้ังแต่เดือนมกราคม 2564 ถึงเดือนมิถุนายน 2564 ของจังหวัด มหาสารคาม พบว่า 1.1) จานวนผู้ใช้ไฟฟ้า ทั้งส้ิน 313,954 ราย โดยอาเภอท่ีมีจานวนผู้ใช้ไฟฟ้ามากท่ีสุด อันดับแรก คือ อาเภอเมืองมหาสารคาม เท่ากบั 99,628 ราย รองลงมาได้แก่ อาเภอพยัคฆภูมิพิสัย เท่ากับ 53,673 ราย อนั ดับสาม ได้แก่ อาเภอบรบือ เทา่ กับ 46,726 ราย 1.2) จากสถติ ิขอ้ มลู หนว่ ยการใชไ้ ฟฟา้ ( วตั ต/์ ชั่วโมง ) ของการไฟฟ้าสว่ นภมู ภิ าคฯ ยอด สะสมต้ังแตเ่ ดอื นมกราคม 2564 ถึงมถิ นุ ายน 2564 จงั หวัดได้จาหน่ายกระแสไฟฟา้ ใหส้ ่วนต่างๆ ได้แก่ ทอ่ี ยู่ อาศัย สถานธุรกิจ และอุตสาหกรรม ส่วนที่ราชการและสาธารณะ และอื่นๆ รวม 434,206,833.59 วัตต์/ ช่ัวโมง (ทม่ี า : การไฟฟา้ ส่วนภูมิภาคจังหวัดมหาสารคาม มถิ ุนายน 2563) 2) การประปา จังหวัดมีพ้ืนท่ใี หบ้ รกิ ารนา้ ประปารวมทง้ั สน้ิ 7 อาเภอ ได้แก่ อาเภอเมอื งมหาสารคาม อาเภอ กันทรวิชัย อาเภอโกสมุ พสิ ัย อาเภอบรบอื อาเภอกุดรงั อาเภอพยัคฆภมู พิ สิ ัย และอาเภอวาปีปทุม จาแนกการ ใหบ้ ริหารออกเปน็ 2 สาขา คือ 2.1) การประปาส่วนภูมิภาค สาขามหาสารคาม มีพ้ืนท่ีให้บริการน้าประปา 4 อาเภอ ประกอบดว้ ย 2.1.1) อาเภอเมอื งมหาสารคาม ใหบ้ รกิ ารพืน้ ที่ เทศบาลเมืองมหาสารคาม เทศบาล ตาบลแวงน่าง อบต.เกง้ิ อบต.แก่งเลงิ จาน อบต.เขวา อบต.ท่าสองคอน อบต.เก้ิง อบต.แวงน่าง อบต.หนองกุง อบต.หนองโน อบต.หนองปลงิ และอบต.หว้ ยแอ่ง 2.1.2) อาเภอกันทรวิชัย ให้บริการพื้นที่ เทศบาลตาบลขามเรียง เทศบาลตาบล โคกพระ เทศบาลตาบลท่าขอนยาง อบต.ขามเฒ่าพัฒนา อบต.คันธารราษฎร์ อบต.โคกพระ อบต.ศรีสุข และ อบต.มะค่า 2.1.3) อาเภอโกสุมพิสยั ให้บรกิ ารพน้ื ที่ เทศบาลตาบลหัวขวาง และอบต.หวั ขวาง 2.1.4) อาเภอบรบอื ใหบ้ รกิ ารพ้ืนที่ เทศบาลตาบลบรบอื อบต.โนนราษี อบต.บรบอื อบต.บอ่ ใหญ่ อบต.หนองสิม อบต.หนองโก อบต.หนองจกิ และอบต.กุดรงั (อาเภอกดุ รัง) 2.2) การประปาสว่ นภูมภิ าคพยัคฆภูมพิ สิ ัยมีพ้ืนที่รบั ผดิ ชอบในการให้บรกิ ารนา้ ประปา 2 อาเภอ คือ อาเภอพยคั ฆภูมิพสิ ยั และอาเภอวาปปี ทุม (ท่ีมา : การประปาสว่ นภูมิภาค สาขามหาสารคาม : กนั ยายน 2564)

9 3) การส่อื สารโทรคมนาคม 3.1) จังหวัดมีท่ีทาการไปรษณีย์ 14 แห่ง ได้แก่ 1) ตาบลเกิ้ง อาเภอเมืองมหาสารคาม 2) ตาบลแกง่ เลิงจาน อาเภอเมอื งมหาสารคาม 3) ตาบลเขวา อาเภอเมืองมหาสารคาม 4) ตาบลโคกก่อ อาเภอ เมืองมหาสารคาม 5) ตาบลดอนหว่าน อาเภอเมืองมหาสารคาม 6) ตาบลตลาด อาเภอเมืองมหาสารคาม 7) ตาบลท่าตูม อาเภอเมืองมหาสารคาม 8) ตาบลทา่ สองคอน อาเภอเมืองมหาสารคาม 9) ตาบลบวั คอ้ อาเภอ เมอื งมหาสารคาม 10) ตาบลลาดพัฒนา อาเภอเมืองมหาสารคาม 11) ตาบลแวงน่าง อาเภอเมอื ง มหาสารคาม 12) ตาบลหนองโน อาเภอเมืองมหาสารคาม 13) ตาบลหนองปลิง อาเภอเมืองมหาสารคาม และ 14) ตาบล หว้ ยแอง่ อาเภอเมอื งมหาสารคาม (ท่มี า : ท่ที าการไปรษณียจ์ งั หวัดมหาสารคาม : กนั ยายน 2564) 3.2) จังหวัดมหาสารคาม มีสถานีวิทยุกระจายเสียงหลัก จานวน 5 สถานี ได้แก่ 1) สถานี วิทยุกระจายเสยี งแห่งประเทศไทยจงั หวัดมหาสารคาม (สวท.) 2) สถานีวิทยุกระจายเสยี งกองทัพบก หน่วย บญั ชาการรักษาดินแดนจงั หวัดมหาสารคาม (รด.) 3) สถานีวทิ ยุกระจายเสียงทหารอากาศ 014 มหาสารคาม (ทอ.) 4) สถานีวิทยุกระจายเสียงมหาวิทยาลยั มหาสารคาม (มมส.) 5) สถานีวิทยุองค์การสื่อสารมวลชนแหง่ ประเทศไทย (อสมท.) นอกจากนี้ยังมสี ถานวี ทิ ยุชมุ ชนอีกจานวน 64 แหง่ และสถานี เคเบิลทวี ี 2 แห่ง (ที่มา : สานกั งานประชาสัมพนั ธจ์ ังหวดั มหาสารคาม : กรกฎาคม 2564) 4) การคมนาคม การคมนาคมขนส่งของจังหวัดมหาสารคาม จะใช้การคมนาคมทางถนนเป็นหลัก ประกอบด้วย ถนนทางหลวงแผ่นดินสายประธาน ถนนทางหลวงแผ่นดินสายรองประธาน ถนนทางหลวง แผ่นดิน ท่ีเชื่อมโยงระหว่างจังหวัด กับอาเภอ หรือสถานที่สาคัญ และทางหลวงชนบทและทางหลวงทอ้ งถ่นิ ดงั นี้ 4.1) ถนนทางหลวงแผน่ ดนิ สายประธาน ประกอบด้วย • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 23 (บ้านไผ่-ยโสธร-ร้อยเอด็ -มหาสารคาม-อบุ ลราชธาน)ี เป็นเส้นทางท่ีมีความสาคัญในระดับภาค ทาหน้าที่เช่ือมโยงจังหวัดตอนกลางกับจังหวัดตอนล่าง ของภาค ตะวนั ออกเฉียงเหนอื ทางทศิ ตะวันออก) • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 23 (ตอนเลี่ยงเมืองด้านตะวันออกและด้าน ตะวัน) เป็นระบบถนนวงแหวนของชุมชนเมืองมหาสารคาม มีบทบาทในการแบ่งเบาปริมาณการจราจร ของระบบ ถนนสายหลกั และทาให้การเชอ่ื มโยงตดิ ต่อของชุมชนภายในจงั หวัดมปี ระสทิ ธิภาพมากข้นึ และทาหน้าทเี่ ป็น ทางเลี่ยงเมอื ง (BY PASS) กรณีไม่ตอ้ งการผ่านชมุ ชนเมอื งมหาสารคาม 4.2) ถนนทางหลวงแผ่นดินสายรองประธาน ประกอบด้วย • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 208 (มหาสารคาม-โกสุมพสิ ยั -ทา่ พระเช่ือมโยง กับถนน มิตรภาพจังหวัดขอนแก่น) เชื่อมโยงระหว่างจังหวัดมหาสารคาม กับจังหวัดขอนแก่น ผ่านอาเภอโกสมุ พสิ ัย เทศบาลตาบลทา่ พระ และบรรจบกบั ทางหลวงแผน่ ดินหมายเลข 2 (ถนนมติ รภาพ)

10 • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 213 (มหาสารคาม-กันทรวิชัย-กาฬสินธุ์) เชื่อมโยง ระหว่างจงั หวดั มหาสารคาม กับจงั หวัดกาฬสินธ์ุ ผา่ นอาเภอกนั ทรวชิ ยั อาเภอยางตลาด จงั หวดั กาฬสินธ์ุ • ทางหลวงแผ่นดนิ หมายเลข 219 (บรบือ-นาเชือก-พยัคฆภูมิพสิ ยั -บรุ ีรัมย)์ เชื่อมโยง ระหว่างจังหวัดมหาสารคาม กับจังหวัดบุรีรัมย์ และจังหวัดสุรินทร์ ซ่ึงเป็นจังหวัดทางตอนใต้ของภาค ตะวนั ออกเฉียงเหนือ • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 209 (สายขอนแกน่ – เชยี งยนื - กาฬสนิ ธ์)ุ • ทางหลวงแผน่ ดินหมายเลข 202 (สายพยคั ฆภมู พิ ิสัย – พุทไธสง - สวุ รรณภมู )ิ 4.3) ถนนทางหลวงแผ่นดินที่เชื่อมโยงระหว่างจังหวัด กับอาเภอ หรือสถานท่ีสาคัญ เพื่อให้ สามารถติดต่อกนั ได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ และมีบทบาทในการแบง่ เบา ปริมาณการจราจรของระบบถนนทาง หลวงแผน่ ดินสายประธาน และทาหนา้ ทกี่ ารเชื่อมโยงติด ต่อระหวา่ งชมุ ชนสาคัญของจงั หวดั ประกอบด้วย • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2040 (อาเภอเมืองมหาสารคาม – อาเภอวาปีปทุม – อาเภอพยัคฆภมู ิพสิ ัย – จังหวดั บรุ ีรมั ย)์ • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2045 (รอ้ ยเอ็ด – หนองคโู คก – อาเภอวาปีปทมุ ) • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2237 (สายโกสมุ พิสัย – เชยี งยืน) • ทางหลวงแผ่นดนิ หมายเลข 2152 (สายเชียงยนื - ชื่นชม – กระนวน) • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2300 (สายโกสมุ พิสัย – กดุ รงั ) • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2322 (สายโกสุมพิสัย – กุดรัง – บรบือ – นาดูน) ทางหลวงแผ่นดนิ หมายเลข 2063 (สายบรบือ - วาปีปทมุ ) • ทางหลวงแผ่นดนิ หมายเลข 2381 (สายนาเชือก – นาดูน) • ทางหลวงแผน่ ดนิ หมายเลข 2118 (สายกนั ทรวชิ ัย – เชยี งยนื ) • ทางหลวงแผน่ ดนิ หมายเลข 2380 (สายมหาสารคาม – แกดา) 4.4) ทางหลวงชนบทและทางหลวงทอ้ งถิ่น เป็นระบบถนนที่เชื่อมโยงติดต่อระหว่างชุมชนศูนย์กลางชนบทและพื้นท่ีชนบท เป็น เส้นทางที่นาผลผลิตจากพื้นท่เี กษตรกรรมมายงั ตลาดที่เปน็ ชุมชนศูนย์กลางของพื้นที่และการกระจายสนิ คา้ ตลอดจนการบริการต่าง ๆ ไปสู่พื้นท่ีโดยรอบและมีบทบาทในการแบ่งเบาปริมาณการจราจรของระบบถนน ประธานและทาหนา้ ท่เี ชอื่ มโยงตดิ ตอ่ ระหวา่ งชุมชนสาคัญของจงั หวดั

11 1.2 ขอ้ มูลเชิงเปรียบเทียบ 1.2.1 ดา้ นเศรษฐกจิ 1) เศรษฐกิจจังหวัดมหาสารคาม ในปี 2565 1.1) ดา้ นการขยายตัวทางเศรษฐกจิ ด้านอุปทาน คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 2.6 เม่ือเทียบกับปี 2564 ที่หดตัวร้อยละ -6.1 (โดยมีช่วงคาดการณท์ ี่ร้อยละ 1.2-3.3 ต่อป)ี ตามการเพม่ิ ขนึ้ ของผลผลติ ภาคเกษตรกรรม คาดวา่ จะขยายตัว ร้อยละ 2.9 เมื่อเทียบกบั ปี 2564 (โดยมีช่วงคาดการณท์ ่ีรอ้ ยละ 1.9-3.9 ต่อปี) เพ่ิมข้ึนจากปรมิ าณขา้ ว อ้อย และมนั สาปะหลัง เปน็ สาคญั ภาคอตุ สาหกรรม คาดว่าจะขยายตวั รอ้ ยละ 2.7 เม่อื เทยี บกับปี 2564 (โดยมชี ว่ ง คาดการณ์ที่ร้อยละ 2.4-3.2 ต่อปี) เพ่ิมข้ึนตามปริมาณการใช้ไฟฟ้าและทุนจดทะเบยี นโรงงานอุตสาหกรรม ภาคบรกิ ารและการทอ่ งเทยี่ ว คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 2.5 เม่ือเทยี บกับปี 2564 (โดยมีชว่ งคาดการณท์ ่ีร้อย ละ 0.9-3.2 ตอ่ ปี) จากการจดั เกบ็ ภาษีมลู คา่ เพมิ่ และจานวนนกั ทอ่ งเทยี่ วทเ่ี พม่ิ ข้ึน ด้านอุปสงค์ คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 3.3 ขยายตัวเพิ่มข้ึนเมื่อเทียบกับปี 2564 ท่ี ขยายตัว ร้อยละ 0.9 (โดยมีช่วงคาดการณ์ท่ีร้อยละ 1.6-4.4 ต่อปี) ส่งผลจาก การใช้จ่ายภาครัฐ ซ่ึงเป็นแรง ผลักสาคัญต่อเศรษฐกิจ คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 5.0 เม่ือเทียบกับปี 2564 (โดยมีช่วงคาดการณ์ที่ร้อยละ 4.5-5.5 ตอ่ ปี) เพ่ิมขึ้นจากการเบิกจา่ ยเงินงบประจาและงบลงทนุ ของส่วนราชการ การลงทนุ ภาคเอกชน คาด ว่าจะขยายตัวร้อยละ 4.2 เม่อื เทยี บกบั ปี 2564 (โดยมชี ว่ งคาดการณ์ท่รี อ้ ยละ 2.0-5.0 ต่อป)ี ตามการเพ่ิมข้ึน ของปริมาณสนิ เชื่อเพอ่ื การลงทนุ และการส่งเสรมิ สนบั สนนุ มาตรการด้านสนิ เช่อื เพื่อชว่ ยเหลอื ผ้ปู ระกอบการ จากภาครัฐ ด้าน การบริโภคภาคเอกชน คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 0.2 เม่ือเทียบกับปี 2564 (โดยมีช่วง คาดการณ์ที่ร้อยละ -0.6 – 2.2 ต่อปี) ตามยอดจาหน่ายรถจักรยานยนต์ท่ีขยายตัวเพิ่มข้ึนตามกาลังความ ตอ้ งการซ้อื ของประชาชนท่ีเพ่มิ ขน้ึ ด้านรายได้เกษตรกร คาดวา่ จะขยายตวั รอ้ ยละ 13.6 (โดยมชี ว่ งคาดการณ์ ที่ร้อยละ 3.5-18.5 ต่อปี) เปน็ ผลจากราคาสินคา้ เกษตรและปรมิ าณผลผลิตสินค้าเกษตรท่ีสำคญั เพ่มิ ขน้ึ 1.2) ดา้ นเสถียรภาพเศรษฐกิจภายในจงั หวัด อัตราเงินเฟ้อทั่วไปในปี 2565 คาดว่าจะอยู่ที่ร้อยละ 5.2 ต่อปี (โดยมีช่วงคาดการณท์ ี่ ร้อยละ 4.0-5.7 ต่อปี) จากราคาในหมวดไม่ใช่อาหารและเครื่องด่ืมปรับตัวสูงขึ้น โดยเฉพาะสินค้าในหมวด พลงั งานปรบั ตวั สงู ขน้ึ ดา้ นการจ้างงาน คาดว่ามกี ารจา้ งงานเพม่ิ ข้ึน จานวน 6,219 คน เนอื่ งจากสถานการณ์ ของโรคติดเชอื้ ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) คลค่ี ลายลง ส่งผลให้ผู้ประกอบการจา้ งแรงงานเพิม่ ขึน้ 2) เศรษฐกจิ จงั หวัดมหาสารคาม ในปี 2566 2.1 ด้านการขยายตัวทางเศรษฐกจิ เศรษฐกิจจังหวัดมหาสารคาม ในปี 2566 คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 3.5 (โดยมีช่วง คาดการณ์ ท่ีร้อยละ 2.3-4.0 ต่อปี) ขยายตัวเมื่อเทียบกับปี 2565 โดยมีภาคเกษตรกรรม ภาคอุตสาหกรรม ภาคบริการ การบรโิ ภคภาคเอกชน การลงทนุ ภาคเอกชน และการใช้จ่ายภาครัฐ เป็นแรงขบั เคลอื่ นทีส่ าคญั ดา้ นอปุ ทาน คาดว่าจะขยายตัวรอ้ ยละ 2.4 (โดยมชี ว่ งคาดการณท์ ่รี อ้ ยละ 2.0-2.7 ต่อป)ี ตามการผลติ ภาคเกษตรกรรม คาดวา่ จะขยายตัวในอัตราร้อยละ 2.9 (โดยมีชว่ งคาดการณ์ทรี่ ้อยละ 0.4-5.2 ตอ่ ปี) จากการเพ่มิ ขนึ้ ของปริมาณผลผลิตที่สาคัญ ไดแ้ ก่ ข้าว ออ้ ยและมนั สาปะหลัง ภาคอุตสาหกรรม คาดวา่ ขยายตัวรอ้ ยละ 2.9 (โดยมชี ่วงคาดการณท์ ี่ร้อยละ 2.6-3.4 ตอ่ ป)ี จากการขยายตวั ของปรมิ าณการใช้ไฟฟา้ ใน ภาคอุตสาหกรรมและจานวนโรงงานอุตสาหกรรมท่ีเพิ่มข้ึน สาหรับ ภาคบริการและการท่องเที่ยว คาดว่า

12 ขยายตัวร้อยละ 2.2 (โดยมีช่วงคาดการณ์ท่ีร้อยละ 2.0-2.3 ต่อปี) จากจานวนนักท่องเที่ยวที่เพ่ิมข้ึน การ จัดเกบ็ ภาษีมลู คา่ เพ่ิม และภาษีโรงแรมและภตั ตาคารเพ่ิมขึน้ ด้านอปุ สงค์ คาดวา่ จะขยายตวั ร้อยละ 4.3 (โดยมีชว่ งคาดการณท์ ่รี อ้ ยละ 2.5-4.9 ต่อป)ี ซง่ึ เปน็ ผลจาก การใชจ้ า่ ยภาครฐั ซึ่งเป็นแรงผลักสาคัญต่อเศรษฐกิจ คาดว่าจะขยายตวั ร้อยละ 4.6 (โดยมีชว่ ง คาดการณ์ทีร่ ้อยละ 4.1-5.1 ต่อปี) ตามการเบิกจา่ ยทมี่ ีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งเป็นส่วนสาคัญในการกระตุ้น ให้เมด็ เงนิ จากระบบงบประมาณรายจา่ ยและ การใช้จ่ายภาครัฐอน่ื ๆ ลงสรู่ ะบบเศรษฐกิจในจงั หวดั การบริโภค ภาคเอกชน คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 4.3 (โดยมีช่วงคาดการณ์ท่ีร้อยละ 3.6-4.5 ต่อปี) ตามการใช้จ่ายใน หมวดสนิ ค้าคงทน อาทิ การใชจ้ า่ ยเพอ่ื ซ้ือยานพาหนะ สินค้าจาเป็น ในชีวติ ประจาวัน และหมวดบรกิ าร การ ลงทุนภาคเอกชน คาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 4.2 (โดยมีช่วงคาดการณ์ทร่ี ้อยละ 2.0-5.0 ต่อปี) เป็นผลมาจาก เศรษฐกิจเริ่มฟื้นตัว ภาครัฐกระตุ้นเศรษฐกจิ ในภาพรวม อาทิ โครงการเพิ่มกาลังซอื้ ให้แก่ผู้มีบัตรสวัสดกิ าร แหง่ รัฐ เราเทย่ี วด้วยกนั ช้อปดีมคี นื และการสนับสนุนการใหส้ นิ เชอื่ แกผ่ ู้ประกอบการ ตามนโยบายของรัฐบาล เป็นตน้ ดา้ น รายได้เกษตรกร คาดวา่ จะขยายตวั รอ้ ยละ 5.0 (โดยมีชว่ งคาดการณ์ที่ร้อยละ 0.8-8.7 ตอ่ ป)ี เป็น ผลจากราคาสนิ ค้าเกษตรและปรมิ าณผลผลิตสินคา้ เกษตรทีส่ าคญั มีแนวโนม้ เพมิ่ ขึน้ 2.2 ดา้ นเสถยี รภาพเศรษฐกจิ ภายในจังหวัด อัตราเงินเฟ้อท่ัวไปในปี 2566 คาดว่าจะอยู่ที่ร้อยละ 5.0 ต่อปี (โดยมีช่วงคาดการณท์ ี่ ร้อยละ 4.5-5.5 ต่อปี) จากราคาสินค้าในหมวดไม่ใช่อาหารและเครื่องด่ืมปรบั ตัวสูงขึ้น โดยเฉพาะในหมวด สินค้าดา้ นพลงั งาน ด้านการจ้างงาน คาดวา่ มีการจา้ งงานเพ่มิ ขน้ึ จานวน 7,222 คน 3) ปัจจยั เส่ียงเศรษฐกิจในปี 2565 และปี 2566 3.1) ความเส่ียงจากภัยธรรมชาติ สถานการณ์สภาวะอากาศแปรปรวนและอุทกภัยท่ีเกดิ ขึ้น ในพน้ื ท่ี ยังเป็นปจั จยั เส่ียงสาคญั ตอ่ การขยายตัวของการผลิตในภาคเกษตร ซง่ึ อาจส่งผลกระทบตอ่ รายไดข้ อง เกษตรกร การบรโิ ภคภาคเอกชน และการขยายตัวทางเศรษฐกิจโดยรวมของจังหวดั โดยเฉพาะอตุ สาหกรรม แปรรูปจากพืชผลทางการเกษตร 3.2) ความไม่แน่นอนและขดี ความสามารถในการควบคุมการแพรร่ ะบาดของโรคติดเช้ือไวรัส โคโรนา 2019 (COVID 19) เปน็ ปจั จยั ที่สง่ ผลกระทบต่อเศรษฐกจิ โลก รวมถงึ เศรษฐกจิ ของประเทศไทย ท่ีตอ้ ง ติดตาม อยา่ งใกล้ชิดว่าจะยืดเยือ้ มากน้อยเพยี งใด 3.3) หนสี้ นิ ภาคครวั เรือน ที่จะกระทบต่อความเปน็ อยูข่ องประชาชนและภาวะเศรษฐกิจของ จังหวัด หากหนี้สินภาคครัวเรอื นมีการขยายตัวมากกว่ารายได้จะทาให้ความสามารถในการใช้จา่ ยลดลงและ ขาดสภาพคลอ่ ง 3.4) ราคาน้ามันดิบในตลาดโลกท่ีมีความผันผวน เนื่องจากสถานการณ์สู้รบกันของรัสเซีย และยเู ครนรวมถึงแรงกดดันจากอัตราเงนิ เฟ้อทป่ี รบั เพิ่มข้ึน 3.5) ความผนั ผวนในระบบเศรษฐกจิ และการเงินโลก อาทิ ความผันผวนของอัตราแลกเปลย่ี น เงนิ ตราตา่ งประเทศ การเคล่อื นยา้ ยเงนิ ทุน และนโยบายการคลังและการเงนิ ของประเทศที่สาคญั มีแนวโนม้ ท่ี ตึงตวั มากข้ึน 4) ปัจจัยสนับสนุน 4.1) การรกั ษาเสถยี รภาพราคาสนิ ค้าเกษตร เพ่ือรักษาระดับรายได้ของเกษตรกรให้เพียงพอ อย่างต่อเนื่องอาทิ โครงการประกันรายได้เกษตรกร โครงการชดเชยดอกเบีย้ ใหผ้ ู้ประกอบการค้าข้าวในการ เกบ็ สตอ็ ก เปน็ ตน้

13 4.2) การขับเคลื่อนการใช้จ่ายและการลงทุนภาครัฐในส่วนภูมิภาค ผ่านมาตรการทางการ คลังต่างๆ ทร่ี ัฐบาลนามาเปน็ แรงกระตนุ้ เศรษฐกิจ 4.3) มาตรการการช่วยเหลือผ้มู รี ายได้น้อย รวมท้งั ผไู้ ด้รบั ผลกระทบจากการแพรร่ ะบาดของ โรคติดเช้อื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) 1.2.2 ดา้ นการเกษตร จงั หวัดมหาสารคามมีจานวนครัวเรอื นทง้ั หมด 254,097 ครวั เรอื น โดยมีจานวนครวั เรือนเกษตร จานวน 175,985 ครวั เรอื น คิดเป็นร้อนละ 69.25 ของจานวนครัวเรอื นท้งั หมดของจงั หวัดมหาสารคาม ตารางท่ี 1.5 จานวนและร้อยละครัวเรือนเกษตรกรของจังหวดั มหาสารคาม อาเภอ จานวนครัวเรือน จานวนครัวเรอื น รอ้ ยละจานวนครัวเรอื นเกษตร/ เกษตรกร ครัวเรือนทง้ั หมด เมอื งมหาสารคาม 46,332 21,626 46.7 กนั ทรวชิ ยั 22,676 14,088 62.1 โกสมุ พสิ ยั 31,457 21,742 69.1 เชยี งยืน 17,013 12,300 72.3 นาเชอื ก 15,450 12,244 79.2 บรบอื 30,804 21,187 68.8 พยัคฆภูมิพสิ ัย 21,955 17,104 77.9 วาปปี ทุม 28,701 22,739 79.2 นาดนู 8,859 7,707 87.0 แกดา 7,109 6,119 86.1 ยางสีสุราช 8,409 7,006 83.3 กุดรงั 9,240 7,181 77.7 ช่ืนชม 6,092 4,942 81.1 ยอดรวม 254,097 175,985 69.2 ทม่ี า : สานักงานเกษตรจังหวดั มหาสารคาม : พฤษภาคม 2565 จากพื้นท่ีจังหวัดมหาสารคาม ท้ังหมด 3,307,301.9 ไร่ จังหวัดมหาสารคามมีการใช้ที่ดินเพอ่ื การเกษตร 2,488,721,1 ไร่ คดิ เป็นร้อยละ 75.2 ของพ้ืนที่ทัง้ หมดของจงั หวดั มหาสารคาม

14 ตารางที่ 1.6. การใช้ทดี่ ินเพือ่ การเกษตรแยกตามรายอาเภอ จังหวัดมหาสารคาม พื้นที่ทาการเกษตร รวมพน้ื ทีท่ าการเกษตร อาเภอ พื้นทท่ี ัง้ หมด ทีน่ า ไม้ผล/ไม้ยืนตน้ พืชไร/่ พชื ผัก/ไม้ดอก จานวน (ไร่) ร้อยละ เมืองมหาสารคาม (ไร่) จานวน ร้อยละ ของ จานวน ร้อยละ จานวน ร้อยละ (ไร)่ ของ 210,365.8 พ้ืนที่ 347,935.6 (ไร)่ ของ (ไร)่ ของ 175,564.9 60.5 พน้ื ที่ 381,380.1 พ้ืนท่ี พนื้ ท่ี 7,849.3 2.3 144,469.9 75.5 179,145.1 202,267 58.1 249.5 0.07 800.7 0.3 323,530.3 83.7 291,323.8 80.0 กนั ทรวชิ ัย 232,638.1 173,026 74.4 1,738.2 0.75 122,170.6 23.6 294,590.1 13,855.4 7.7 122,536.0 69.9 โกสมุ พสิ ยั 517,422.5 253,475 49.0 5,734.5 1.11 74,841.0 17,565.8 6.86 94,500.8 75.9 เชียงยนื 180,641.9 128,964 71.4 1,650.5 0.91 134,412.8 32,389.8 7.6 62,060.8 88.2 นาเชือก 256,114.4 160,270 62.6 1,309.3 0.51 2,488,721.1 1.8 0.01 77.8 บรบือ 426,013.8 286,007 67.1 5,133.5 1.21 78.9 5,121.1 1.4 พยัคฆภมู ิพิสยั 330,123.8 290,982 88.1 340.0 0.1 1,544.0 1.0 80.1 วาปปี ทมุ 378,608.8 285,459 75.4 4,010.0 1.06 1,559.0 1.7 62.3 นาดูน 155,280.6 118,311 76.2 2,681.0 1.73 1,480.8 1.0 80.5 แกดา 93,450.6 72,447 77.5 835.0 0.89 36,760.3 22.0 87.9 ยางสีสุราช 151,566.9 92,536 61.1 484.0 0.32 23,814.3 33.7 75.2 กุดรัง 166,875.0 97,227 58.3 425.5 0.25 264,912.7 8.0 ชืน่ ชม 70,630.0 37,878 53.6 368.5 0.52 ยอดรวม 3,307,301.9 2,198,849 66.5 24,959.5 0.75 ท่มี า : สานักงานเกษตรจังหวดั มหาสารคาม : พฤษภาคม 2565

15 1) พืชเศรษฐกจิ หลกั จังหวัดมหาสารคามมีพื้นทท่ี ้งั หมด 3,307,304 ไร่และจากสถิตเิ ม่ือปี พ.ศ. 2562 จังหวัดมหาสารคามมพี ้ืนทท่ี าการเกษตร จานวน 2,818,489 ไร่ คิดเป็น ร้อยละ 85.22 ของพน้ื ท่ี จังหวัดโดยมีพืชเศรษฐกิจหลักที่สาคัญ ได้แก่ ข้าวนาปี มันสาปะหลัง และอ้อยโรงงาน ในรอบปีเพาะปลูก 2563/64 พบว่า มีพน้ื ท่ีปลูกข้าว จานวน 2,115,175 ไร่ มีผลผลติ 737,839 ตนั มลู คา่ 7,747.30 ล้านบาท มัน สาปะหลัง 156,248 ไร่ มีผลผลิต 488,907 ตัน มูลค่า 919.15 ล้านบาท และอ้อยโรงงาน 76,547.21 ไร่ มี ผลผลติ 548,748.30 ตนั มลู คา่ 493.87 ลา้ นบาท ปรากฏตามตารางที่ 1.3 – 1.8 ตารางที่ 1.7 พน้ื ทป่ี ลกู ข้าวนาปี เนื้อท่ีเกบ็ เก่ียว ผลผลิต ผลผลติ เฉลยี่ ต่อไร่ และมูลค่าผลผลิต จาแนกเปน็ ราย อาเภอ ปีการเพาะปลกู 2563/2564 ขา้ วนาปี อาเภอ เนอื้ ทเ่ี พาะปลกู เนื้อทเี่ ก็บเก่ยี ว ผลผลิต ผลผลิตเฉลี่ย มลู คา่ (ไร)่ (ไร่) (ตัน) ต่อไร่ (กก.) (ลา้ นบาท) เมอื งมหาสารคาม 191,072 181,100 70,629 390 741.6 กันทรวชิ ยั 163,043 153,312 61,478 401 645.5 โกสมุ พสิ ยั 240,636 225,701 92,537 410 971.6 เชียงยนื 128,095 117,526 48,656 414 510.9 นาเชอื ก 138,771 136,571 48,619 356 510.5 บรบือ 270,723 269,073 93,906 349 986.0 พยคั ฆภมู ิพสิ ัย 285,231 261,671 87,660 335 920.4 วาปีปทุม 285,008 278,632 101,701 365 1,067.9 นาดูน 115,624 112,096 37,552 335 394.3 แกดา 73,731 73,531 25,736 350 270.2 ยางสสี ุราช 92,845 87,869 29,700 338 311.9 กดุ รัง 91,096 87,556 28,281 323 297.0 ชื่นชม 39,300 37,325 11,384 305 119.5 ยอดรวม 2,115,175 2,021,963 737,839 365 7,747.3 ทีม่ า : ข้อมูลเอกภาพ สานักงานเกษตรจังหวดั มหาสารคาม, 2564 จากตารางที่ 1.7 พบว่า อาเภอในจังหวัดมหาสารคามที่มีเน้ือท่ีเพาะปลูกข้าวนาปีมากท่ีสุด คือ อาเภอพยัคฆภูมพิ ิสัย จานวน 285,231 ไร่ รองลงมา คือ อาเภอวาปีปทุม จานวน 285,008 ไร่ อาเภอบรบอื จานวน 270,723 ไร่ และอาเภอโกสุมพสิ ัย จานวน 240,636 ไร่ ตามลาดับ และอาเภอท่ีใหผ้ ลผลิตข้าวนาปี มากที่สุด คือ อาเภอวาปีปทุม จานวน 101,701 ตัน รองลงมา คือ อาเภอบรบือ จานวน 93,906 ตัน อาเภอโกสมุ พิสยั จานวน 92,537 ตัน และอาเภอพยคั ฆภมู พิ สิ ยั จานวน 87,660 ตัน ตามลาดับ

16 ตารางท่ี 1.8 พื้นที่ปลูกมันสาปะหลัง เน้อื ทีเ่ ก็บเก่ยี ว ผลผลติ ผลผลติ เฉลี่ยต่อไร่ และมูลคา่ ผลผลติ จาแนกเปน็ รายอาเภอ ปกี ารเพาะปลูก 2563 มนั สาปะหลัง อาเภอ เนื้อท่ี เนอ้ื ที่เก็บเก่ียว ผลผลติ ผลผลิตเฉลี่ย มูลค่า เพาะปลกู (ไร่) (ไร่) (ตัน) ต่อไร่ (กก.) (ล้านบาท) เมืองมหาสารคาม 4,459 4,379 14,823 3,385 27.87 กันทรวชิ ยั 117 117 351 3,000 0.66 โกสมุ พสิ ัย 47,064 44,890 137,274 3,058 258.08 เชยี งยืน 5,173 5,152 16,981 3,296 31.92 นาเชือก 12,660 12,324 38,463 3,121 72.31 บรบอื 37,885 37,387 116,274 3,110 218.60 พยัคฆภมู พิ ิสยั 56 56 163 2,911 0.31 วาปปี ทมุ 1,506 1,506 4,782 3,175 8.99 นาดูน 2,902 2,902 9,373 3,230 17.62 แกดา 1,307 1,289 3,868 3,001 7.27 ยางสีสราช 1,150 1,122 3,734 3,328 7.02 กดุ รงั 39,523 39,289 135,429 3,447 254.61 ชืน่ ชม 2,446 2,446 7,392 3,022 13.90 ยอดรวม 156,248 152,859 488,907 3,198 919.15 ทม่ี า : ขอ้ มลู เอกภาพ สานกั งานเกษตรจงั หวดั มหาสารคาม, 2564 จากตารางที่ 1.8 พบวา่ อาเภอในจงั หวดั มหาสารคามที่มเี นื้อท่ีเพาะปลูกมันสาปะหลงั มากท่สี ุด คือ อาเภอโกสุมพิสัย จานวน 47,064 ไร่ รองลงมา คือ อาเภอกุดรัง จานวน 39,523 ไร่ อาเภอบรบือ จานวน 37,885 ไร่ และอาเภอนาเชอื ก จานวน 12,660 ไร่ ตามลาดับ และอาเภอท่ใี ห้ผลผลิตมนั สาปะหลัง มากที่สุด คือ อาเภอโกสุมพิสัย จานวน 137,274 ตัน รองลงมา คือ อาเภอกุดรัง จานวน 135,429 ตัน อาเภอบรบือ จานวน 116,274 ตนั ตามลาดับ