รางวัลชมเชย Amazing massage roller นวัตกรรมสุขภาพลุกกลิ้งนวด

คณะผจู้ ดั ทำ : 1. นางสาวกัญญารตั น์ ฤาษี 2. นางสาวจิตรานุช ไชยรบ 3. นางสาวธีริศรา มะนิราช 4. นางสาวภรชั ดา สุรวิ ัฒน์ 5. นางสาวศริ นิ ญา โคตรจันทร์ ครูท่ปี รึกษา : นางสาวศรอี ุดร ลา้ นสาวงษ์ โรงเรียนเตรียมอดุ มศึกษา ภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื อำเภอสว่างแดนดนิ จงั หวัดสกลนคร





นำนักเรียนเข้าร่วมแข่งขันและนำเสนอผลงานนวตั กรรมสขุ ภาพ ระดบั มธั ยมศึกษาตอนปลาย ( ม.4 - ม.6) ผา่ นระบบออนไลน์ Google meet วันที่ 23 กนั ยายน 2563 เวลา 08.30 – 12.00 น. เนื่องในสปั ดาห์วิทยาศาสตร์ สว่ นภูมภิ าค ปี 2563 ของมหาวิทยาลยั ราชภฎั อดุ รธานี

รางวัลรองชนะเลศิ อนั ดับ 1 และรางวลั ชมเชย การแขง่ ขนั และนำเสนอผลงานนวตั กรรมสุขภาพ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ( ม.4 - ม.6) ผ่านระบบออนไลน์ Google meet วันที่ 23 กันยายน 2563 เวลา 08.30 – 12.00 น. เนือ่ งในสัปดาห์วิทยาศาสตร์ สว่ นภมู ภิ าค ปี 2563 ของมหาวิทยาลัยราชภัฎอุดรธานี

“Amazing massage roller” อเมซซ่งิ ลกู กลง้ิ นวดเพอ่ื สขุ ภาพ คณะผ้จู ัดทำ : 1. นางสาวกญั ญารตั น์ ฤาษี 2. นางสาวจติ รานชุ ไชยรบ 3. นางสาวธรี ิศรา มะนริ าช 4. นางสาวภรชั ดา สุรวิ ฒั น์ 5. นางสาวศิรินญา โคตรจนั ทร์ ครทู ี่ปรึกษา : นางสาวศรอี ุดร ล้านสาวงษ์ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื อำเภอสว่างแดนดนิ จังหวัดสกลนคร บทคดั ยอ่ การพฒั นานวัตกรรม“Amazing massage roller” อเมซซ่ิงลกู กล้งิ นวดเพ่อื สขุ ภาพ มีวัตถปุ ระสงค์ 1) เพ่ือศึกษาผลการใชล้ ูกกลง้ิ มหัศจรรย์ตอ่ การลดความปวดไหล่ 2) เพื่อใหเ้ กิดความหลากหลายในการนวดรักษา และนวดเพื่อสขุ ภาพ 3) เพื่อส่งเสริมกระบวนการนำวัสดุทอ้ งถ่นิ มาใชป้ ระโยชนท์ างสุขภาพ 4) เพ่ือเปน็ เคร่ืองมือ สนบั สนนุ ใหก้ ลุม่ ผสู้ งู อายหุ รือกลุ่มวยั ทำงานนำไปใช้ในการนวดบรรเทาอาการปวดเมอ่ื ยของตนเองและขยายผลใน ชุมชนไดอ้ ย่างเหมาะสมและ 5) เพ่อื ศกึ ษาความพึงพอใจของผ้ใู ช้ลูกกลิง้ นวดเพอ่ื สุขภาพ โดยพัฒนาข้ึนจากวสั ดุ เหลือใช้เพ่ือบรรเทาอาการปวดเมื่อย กลุ่มตัวอยา่ งในชมุ ชนอำเภอสว่างแดนดนิ จังหวดั สกลนคร จำนวน 30 คน ได้ทดลองใช้นวตั กรรมลูกกลิ้งนวด จำนวน 4 รายการ คอื ลูกกล้งิ นวดไหล่ ลูกกล้ิงนวดขมับ ลกู กลิง้ นวดแขน ขา ฝ่ามือ ฝา่ เท้า และลูกกล้ิงนวดแผ่นหลงั และต้นขา บรเิ วณท่นี วดเป็นเวลา 10 นาที แลว้ ประเมินผลทนั ที โดยเปรยี บเทยี บกบั ชว่ งที่ไม่ได้นวด พบวา่ หลังการทดลองนวดดว้ ยลูกกลง้ิ นวดเพอ่ื สุขภาพกลุม่ ตัวอย่างมีคะแนน ค่าเฉลย่ี อาการปวดเม่ือยลดลงเมื่อเทยี บกบั ก่อนทดลอง ได้ผอ่ นคลายกลา้ มเน้ือและเพ่ิมประสทิ ธภิ าพ ของการทำงานของกลา้ มเนือ้ และเส้นเอ็น มีความพึงพอใจต่อนวตั กรรม “Amazing massage roller” อเมซซ่ิงลกู กลง้ิ นวดเพอื่ สุขภาพในภาพรวมอยใู่ นระดับมากท่ีสดุ ร้อยละ 100 พบวา่ 1) ด้านการกดหาจดุ ปวด การออกแรงได้ตามท่ตี ้องการ 2) การเปลยี่ นแรงกดตามสว่ นต่างๆ ของร่างกายกดแลว้ รู้สกึ สบายอยู่ในระดับมากทีส่ ุด 3) นวตั กรรมสามารถบรรเทาอาการปวดเมอ่ื ยได้อยู่ในระดับมาก 4) อาการชาบริเวณฝ่าเทา้ ไหล่ แผน่ หลงั ลดลงอยู่ ในระดับมาก 5) นวตั กรรมอเมซซ่งิ ลกู กล้ิงนวดเพ่ือสุขภาพทำใหร้ ู้สึกผ่อนคลายความเครียดอยูใ่ นระดบั มากทสี่ ุด 6) นวตั กรรมใช้ได้ง่าย พกพาสะดวกและเกบ็ รกั ษางา่ ย อยใู่ นระดับมาก 7) นวตั กรรมมีการใช้งานงา่ ยและวัสดุ คอ่ นข้างหางา่ ยในชมุ ชนอยใู่ นระดับมาก และ 8) นวัตกรรมชิ้นนี้สามารถดัดแปลงหรือประยุกต์ใช้กบั ประชาชน ในชุมชนได้ ระดบั มากท่ีสดุ ตามลำดับ

หลักการและเหตผุ ล จากการสงั เกตและสอบถามผู้รบั บรกิ ารตามสถานท่นี วดแผนไทยในอำเภอสวา่ งแดนดินและอำเภอใกล้เคียง พบวา่ สว่ นมากมีอาการปวดเมอ่ื ยตามอวัยวะที่พบบ่อย ได้แก่ บรเิ วณหลัง คอ เอว น่อง ข้อตา่ ง ๆ และบางราย ปวดเมอื่ ยไปทั้งตวั อาการปวดเมื่อยเหล่านมี้ ักมสี าเหตเุ กดิ จากความเจ็บป่วย การเส่ือมในระบบกลา้ มเนื้อ การใช้กล้ามเนื้อเป็นเวลานาน การเปลย่ี นทา่ ทางหรืออริ ิยาบถไม่เหมาะสม เช่น การนงั่ การนอน อาการทแี่ สดง จากการปวดเส้นเอ็น อาการปวดชนดิ น้ี จะพบบ่อยในบรเิ วณไหล่ ขอ้ มอื และสน้ เทา้ ส่วนการปวดจากเสน้ ประสาท ถูกกดทบั มักมีอาการชา ปวดแสบปวดร้อนปวดรา้ วไปตามเส้นประสาท เชน่ ถ้าเกดิ การกดทับทเ่ี ส้นประสาทหลัง บรเิ วณคอ การปวดรา้ วลงไปถงึ น่อง ปลายเทา้ แขนและมือ ปจั จุบนั รักษาด้วยการนวดนับเป็นอาชพี หนึ่งที่มกี ารใช้นิ้วมอื และมืออยู่เป็นประจำแมจ้ ะเป็นอาชพี ทช่ี ่วย ใหผ้ ู้อ่ืนผอ่ นคลายจากความปวดเมอ่ื ยได้ แตก่ เ็ ปน็ อาชีพท่ตี ้องเผชญิ กบั อาการปวดเม่ือยกลา้ มเน้อื ตามส่วนตา่ ง ๆ ของร่างกายด้วยเช่นกนั การนวดไทยในปัจจบุ นั แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ การนวดแบบราชสำนัก เป็นการนวด ที่มคี วามสุภาพมีระเบียบปฏบิ ัตทิ ่ีชดั เจน เนน้ การใช้น้วิ มือและมอื เท่าน้ันและการนวดแบบเชลยศกั ดิ์ (นวดพน้ื บา้ น ทวั่ ไป) เป็นการนวดที่ไม่มีแบบแผนหรอื พธิ รี ตี องในการนวดมากนัก อีกท้ังยังสามารถใช้อวัยวะอน่ื ๆ เชน่ เข่า ศอก และเทา้ เพื่อชว่ ยทนุ่ แรงในการนวดได้ ซึง่ การนวดถือเปน็ หัตถการหน่งึ ของการรกั ษาตามศาสตรก์ ารแพทยแ์ ผนไทย ด้านหตั ถเวชกรรมแผนไทย ด้วยสาเหตุดังกล่าวลว้ นแต่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผสู้ ูงอายุรวมถึงวัยทำงาน และเป็นปัจจยั ซง่ึ จะทำให้ เกดิ อาการเจบ็ ปวดเรื้อรัง ดงั นัน้ กล่มุ ผพู้ ัฒนาจงึ เลง็ เหน็ ปัญหาและความสำคญั ในการแก้ไขปัญหาเพื่อลดอาการ ปวดเมือ่ ยตามร่างกายของผสู้ งู อายุและวยั ทำงาน จงึ ได้ออกแบบนวตั กรรม โดยมแี นวคิดที่การนำวัสดุอุปกรณ์ ธรรมชาติ คือ การนำวสั ดุเหลือใช้ท่ไี ดจ้ ากขวดโรลออนกลับมาใชใ้ หม่ใหเ้ กิดคุณคา่ เป็นอปุ กรณช์ ว่ ยนวดเพื่อบรรเทา อาการปวดเม่ือยและเพมิ่ ประสิทธภิ าพในการทำงานของกล้ามเนื้อและเส้นเอน็ ใหก้ บั ทุกเพศ ทุกวัย ใหส้ ามารถใช้ นวดตนเองได้ในชว่ งเวลาพักสั้นๆ โดยไม่ต้องรบกวนผู้อ่ืน เพือ่ เปน็ การผอ่ นคลายกล้ามเน้ือ บรรเทาอาการปวดเม่ือย และเพิ่มประสทิ ธภิ าพการทำงานของกลา้ มเนื้อและเสน้ เอน็ ซ่ึงนวตั กรรมดงั กล่าวสามารถลดอาการปวดเมื่อยตาม รา่ งกายได้ วัตถุประสงค์ 1. เพ่ือศึกษาผลการใช้ลกู กล้ิงนวดต่อการลดความปวดไหล่ 2. เพอ่ื ใหเ้ กิดความหลากหลายในการนวดรกั ษาและนวดเพ่ือสุขภาพ 3. เพือ่ สง่ เสริมกระบวนการนำวัสดุท้องถนิ่ มาใช้ประโยชนท์ างสขุ ภาพ 4. เพือ่ เป็นเคร่ืองมือสนบั สนุนใหก้ ลุ่มผู้สูงอายหุ รือกลมุ่ วัยทำงานนำไปใช้ในการนวดบรรเทาอาการปวด เม่อื ยของตนเองและขยายผลในชุมชนไดอ้ ย่างเหมาะสม 5. เพือ่ ศึกษาความพึงพอใจของผใู้ ช้ลูกกล้งิ นวดเพือ่ สุขภาพ วสั ดแุ ละอุปกรณ์ 1. ลุกกล้ิงจากขวดโรลออนชนดิ ขวดแกว้ 2. กาวแท่งและปนี กาว 3. สวา่ น 4. ไม้บรรทดั กรรไกร กระดาษลูกฟกู คมี 5. แผ่นพลาสตกิ แขง็ ขนาด 11 x 7.5 เซนติเมตร 6. ไม้แขวนเสอ้ื 7. หูฟงั แบบครอบศรี ษะท่ีไม่ใชแ้ ล้ว 8. แปรงซกั ผ้า

ระยะเวลาพฒั นานวตั กรรม 5 เดือน ต้งั แต่ เมษายน - สิงหาคม 2563 วธิ ีดำเนนิ การ นำขวดลูกกล้ิงโรลออนชนิดขวดแกว้ ลา้ งนำ้ ให้สะอาดแล้วใชน้ ว้ิ หัวแม่มอื ดันหวั ลูกกลิ้งออกจากเบา้ แล้วนำไปลา้ งใหส้ ะอาด เช็ดและผ่งึ ใหแ้ หง้ เพื่อนำไปพฒั นาเปน็ นวตั กรรมลกู กลิ้งนวด จำนวน 4 รายการ คอื ลูกกลง้ิ นวดไหล่ลกู กล้งิ นวดขมับ ลกู กลิง้ นวดแขน ขา ฝา่ มือ ฝา่ เทา้ และลูกกลิง้ นวดแผ่นหลังและตน้ ขา ภาพท่ี 1 การแยกลกู กล้ิงออกจากขวดโรลออน

1. ลูกกล้ิงนวดไหล่ 1. นำลูกกล้งิ โรลออนจำนวน 4 อัน มาเจาะรูแลว้ ด้วยรอ้ ยไม้แขวนเสื้อ ดดั ใหเ้ ข้ารปู ทรงของลกู กล้งิ 2. ตัดพลาสตกิ แขง็ รปู ส่ีเหลี่ยมผืนผ้า ให้ไดข้ นาด 11 x 7.5 เซนตเิ มตร ใช้กาวแท่งยดึ ตดิ เขา้ กับลกู กล้งิ ที่เตรียมไว้ 3. นำทจ่ี ับประตไู ปวางบนฐานพลาสติกทตี่ ิดอยู่กบั ลกู กล้ิง วางให้อย่ตู รงกลาง 4. นำสวา่ นมายิงน็อต เพ่ือยดึ พลาสติกให้ติดกบั มือจบั 5. นำไปทดลองกับกลุม่ ตวั อยา่ งโดยใชอ้ ปุ กรณ์นวดกดออกแรงทล่ี กู กลิ้งบริเวณท่ีไหลห่ รือบริเวณท่ตี ้องการ นวดโดยกดคา้ งไวต้ ำแหนง่ ละ 15 วนิ าที แล้วปลอ่ ย จากน้ันคลึงดว้ ยการกลิง้ อปุ กรณ์ไปให้ทั่วไหล่โดยใช้การกล้งิ ลกู กลงิ้ ขนึ้ ลงเป็นเวลา 10 นาที ภาพท่ี 2 วิธกี ารทำทน่ี วดไหล่จากลูกกลิ้งโรลออน ภาพท่ี 3 ทดลองใช้ทน่ี วดไหลจ่ ากลกู กลง้ิ โรลออนกับกลุ่มตัวอย่างในชุมชน

2. ลูกกล้ิงนวดขมบั 1. ตดั กระดาษลูกฟูกเปน็ วงกลมเพือ่ ปิดฐานลกู กล้ิงใช้กาวแทง่ ยดึ ติดเข้ากบั ลกู กล้งิ ท่เี ตรยี มไว้ 2. นำลูกกลิ้งโรลออน จำนวน 2 อนั ใชก้ าวแท่งยึดกับหูฟงั ชนิดครอบศรี ษะและนำไปทดลองกับ กล่มุ ตัวอยา่ งโดยใช้อปุ กรณ์นวดกดออกแรงทลี่ ูกกลง้ิ บรเิ วณขมบั หรือบรเิ วณทต่ี ้องการนวดโดยกดค้างไว้ตำแหนง่ ละ 15 วนิ าที แล้วปลอ่ ยจากนนั้ คลึงดว้ ยการกล้งิ อุปกรณ์แบบตามเข็มนาฬิกาและทวนเข็มนาฬิกาเปน็ เวลา 10 นาที ภาพท่ี 4 วธิ กี ารทำที่นวดขมับจากลูกกลิ้งโรลออน ภาพที่ 5 ทดลองใช้ท่นี วดขมับจากลูกกล้ิงโรลออนกับกลมุ่ ตวั อย่างในชมุ ชน 3. ลกู กล้ิงนวดแขน ขา ฝ่ามือ ฝา่ เท้า 1. ตดั พลาสตกิ แข็งขนาด 11 x 7.5 เซนติเมตร และตัดตนี ตุ๊กแก ขนาด 5 x 17 เซนตเิ มตร 3. ติดกาวรอ้ นเขา้ กับตนี ต๊กุ แก เพ่ือยดึ ติดกบั แผ่นพลาสติกแข็ง 4. ยงิ กาวรอ้ นติดกบั ฐานลูกกลิง้ จำนวน 4 ลกู แล้ววางติดกับฐานพลาสติกแขง็ 5. นำไปทดลองกบั กลมุ่ ตัวอยา่ งโดยใชอ้ ุปกรณ์นวดกดออกแรงท่ีลูกกลง้ิ บริเวณแขน ขา ฝ่ามอื ฝ่าเทา้ หรือบรเิ วณท่ตี ้องการนวดโดยกดคา้ งไว้ตำแหน่งละ 15 วินาที แลว้ ปล่อย จากนัน้ คลึงด้วยการกล้งิ อปุ กรณ์ไปให้ท่ัว ไหล่โดยใช้การกลิ้งลกู กลิ้งขน้ึ ลงเป็นเวลา 10 นาที ภาพท่ี 6 วิธกี ารทำทนี่ วดแขนขา จากลูกกลิ้งโรลออน ภาพท่ี 7 ทดลองใช้ทนี่ วดแขนขาจากลกู กล้งิ โรลออนกับกล่มุ ตวั อยา่ งในชมุ ชน

4. ลกู กล้ิงนวดแผ่นหลังและตน้ ขา 1. นำแปรงซักผ้าที่ไม่ใช้แลว้ มาตัดขนแปรงออกและลา้ งทำความสะอาดผง่ึ ให้แห้ง 2. ตดั กระดาษลูกฟูกให้ได้รปู ตามขนาดของแปรงแล้วใช้กาวแทง่ ยึดตดิ กับแปรงใหแ้ น่น 3. นำลกู กลง้ิ โรลออน จำนวน 6 – 8 อนั ใช้กาวแทง่ ตดิ กับฐานลกู กล้ิงแนบกบั กระดาษลกู ฟูก โดยวางสลบั ฟนั ปลา 4. นำไปทดลองกบั กลมุ่ ตัวอยา่ งโดยใชอ้ ุปกรณ์นวดกดออกแรงที่ลกู กล้ิงบรเิ วณที่แผน่ หลงั หรอื บรเิ วณที่ ต้องการนวดโดยกดค้างไวต้ ำแหน่งละ 15 วินาที แลว้ ปล่อย จากนน้ั คลึงดว้ ยการกล้ิงอุปกรณ์ไปใหท้ ่วั ไหล่โดย ใชก้ ารกลิง้ ลกู กลิ้งขึน้ ลง เปน็ เวลา 10 นาที ภาพที่ 8 วธิ ีการทำทน่ี วดหลัง จากลกู กล้ิงโรลออน ภาพที่ 9 ทดลองใช้ท่นี วดหลังจากลูกกลง้ิ โรลออนกบั กลุ่มตวั อยา่ งในชุมชน

ผลการใช้นวัตกรรมลูกกล้ิงนวดเพอื่ สุขภาพ จากการประเมนิ การทดลองกับกลุ่มตวั อย่าง จำนวน 30 คน ในชุมชนอำเภอสวา่ งแดนดนิ จงั หวัดสกลนครจากนวตั กรรมลูกกลงิ้ นวดเพ่ือสขุ ภาพทั้ง 4 รายการ คอื ลกู กลงิ้ นวดไหล่ ลกู กลิง้ นวดขมบั ลกู กลิง้ นวดแขน ขา ฝา่ มอื ฝ่าเท้า และลูกกล้ิงนวดแผ่นหลังและตน้ ขา บรเิ วณทนี่ วดเปน็ เวลา 10 นาที แลว้ ประเมนิ ผลทนั ทโี ดยเปรยี บเทยี บกบั ช่วงท่ไี ม่ได้นวด พบวา่ หลังการทดลองนวดด้วยลูกกล้ิงนวดเพื่อสขุ ภาพ กลมุ่ ตัวอยา่ งมีคะแนนค่าเฉลี่ยอาการปวดเมอื่ ยลดลงกวา่ ก่อนทดลอง ผ่อนคลายกล้ามเน้ือและเพมิ่ ประสิทธิภาพ ของการทำงานของกลา้ มเนอ้ื และเสน้ เอน็ สามารถนวดได้ทุกสถานท่ีโดยผทู้ ดลองใชส้ ่วนใหญ่มคี วามสุขสบายเพิม่ ข้ึน พกพาอปุ กรณ์ไปได้ทุกท่ี ทำให้สะดวกต่อการใช้งาน สามารถทำได้เองที่บ้านได้และต้นทุนไม่แพงเมื่อเทยี บกบั ปุ กรณ์ การนวดท่ัวไปผลการประเมนิ ความพงึ พอใจของผู้ใชล้ ูกกลิ้งนวดเพื่อสุขภาพ พบว่า โดยภาพรวมมีความพึงพอใจ ต่อนวตั กรรม “Amazing massage roller” อเมซซ่ิงลกู กล้ิงนวดเพือ่ สุขภาพอยูใ่ นระดับมากท่สี ุดร้อยละ 100 จำแนกเปน็ รายดา้ น พบว่า ร้อยละ 93 ดา้ นการกดหาจุดปวด การออกแรงได้ตามทต่ี ้องการ การเปล่ียนแรงกด ตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย กดแลว้ รูส้ ึกสบาย อยู่ในระดบั มากที่สดุ ร้อยละ 89 นวตั กรรมสามารถบรรเทาอาการ ปวดเมื่อยได้ อยใู่ นระดับมาก รอ้ ยละ 85 อาการชาบรเิ วณฝา่ เทา้ ไหล่ แผน่ หลงั ลดลงอยู่ในระดบั มาก รอ้ ยละ 91 นวัตกรรมอเมซซิง่ ลกู กลง้ิ นวดเพื่อสุขภาพทำให้รู้สึกผอ่ นคลายความเครยี ดอยู่ในระดับมากท่ีสุด ร้อยละ 83 เห็นวา่ นวัตกรรมใช้ได้งา่ ย พกพาสะดวกและเก็บรักษาง่าย อยู่ในระดับมาก ร้อยละ 84 นวตั กรรมมีการใช้งานง่าย และวสั ดุคอ่ นขา้ งหาง่ายในชุมชนอย่ใู นระดบั มาก และร้อยละ 100 นวตั กรรมชนิ้ นส้ี ามารถดัดแปลงหรือประยุกต์ ใช้กบั ประชาชนในชุมชนได้ ระดบั มากทส่ี ุด ตามลำดับ สรปุ นวัตกรรม “Amazing massage roller” อเมซซง่ิ ลกู กล้ิงนวดเพ่ือสุขภาพเปน็ การนำเอาวสั ดุเหลอื ใช้ ท่ีมอี ยู่ในชมุ ชน มาประยุกตใ์ ช้ใหเ้ กิดประโยชน์ และยังสามารถชว่ ยลดอาการปวดเมื่อยและเพ่ิมได้ นอกจาก จะชว่ ยในการกระตุ้นการไหลเวยี นเลอื ดแลว้ ยงั ชว่ ยให้ผปู้ ว่ ยรูส้ กึ ผ่อนคลาย ชว่ ยบรรเทาอาการปวดเม่ือยและ เพิม่ ประสทิ ธภิ าพในการทำงานของกล้ามเน้ือและเส้นเอน็ ให้กบั ทกุ เพศ ทุกวยั ใหส้ ามารถใชน้ วดตนเองได้ ในช่วงเวลาพักส้ันๆ โดยไมต่ ้องรบกวนผ้อู น่ื และยังสามารถนำไปประยุกตเ์ ปน็ อปุ กรณ์การออกกำลังกายในผปู้ ่วย กลมุ่ อ่ืน ๆ ที่มปี ญั หาการเสื่อมของเสน้ ประสาทสว่ นปลายได้อีกด้วย ข้อเสนอแนะในการพัฒนานวัตกรรม 1. ควรออกแบบนวตั กรรมในรูปแบบขนาดใหเ้ ล็กลงและสามารถพบั เก็บได้ 2. ควรเพมิ่ กลุ่มตวั อย่างเป็น 2 กลุ่ม โดยให้มกี ารเปรยี บเทยี บกันระหวา่ งกลมุ่ ทดลองและกลุ่มควบคมุ เพื่อประสทิ ธผิ ลของนวตั กรรม 3. ควรสง่ เสรมิ ใหห้ น่วยงานทเี่ กี่ยวขอ้ งกับภาครฐั และเอกชนนำนวตั กรรมไปใช้ในกล่มุ ผ้ปู ่วยหรือกลมุ่ ผ้สู งู อายแุ ละวัยทำงานเพ่ือลดอาการปวดเม่อื ยในพ้ืนที่อื่น ๆ ต่อไป

อ้างอิง จริ าภรณ์ นะที. (2558). ก้นขวดนวดฝ่าเทา้ ฟ้ืนฟูสุขภาพผู้ปว่ ยเบาหวานและผสู้ ูงอายุ. ค้นเม่อื 1 มีนาคม 2562, จาก http://readgur.com/doc/2104841 ดวงใจ พรหมพยคั ฆ์ และคณะ. (2560). การนวดเท้าเพือ่ ลดอาการชาเท้าในผูป้ ่วยไทยท่ีเปน็ เบาหวาน: การ ทบทวนงานวจิ ัยอยา่ งเปน็ ระบบ. วารสารพยาบาลสงขลานครนิ ทร์. 37(4) : 121-127. ทกั ษิณาร์ ไกรราช. (2556). ผลการเหยียบแผงไข่ มะกรดู เพ่อื ลดอาการชาปลายเทา้ ของผ้สู ูงอายทุ ี่มีอาการ ชาปลายประสาทจากเบาหวาน. ค้นเมอื่ 1 มนี าคม 2563, จาก file:///C:/Users/Win10x64_Bit/Downloads/13789-Article%20Text-29403-1-10- 20131112.pdf บรรลุ ศริ พิ านิช. (2550). ค่มู อื ผ้สู งู อายฉุ บบั สมบูรณ์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เรือนแก้วการพิมพ.์