หน่วยการเรียนที่ 1

เอกสารประกอบการสอน งานเชื่อมและโลหะแผ่น 30103-0007 หน่วยที่1 กระบวนการเชื่อมด้วยลวดเชื่อมหุัมฟลักซ์ นายบุญฤทธิ์ โขมพัตร แผนกวิชาช่างเชื่อมโลหะ วิทยาลัยเทคนิคชุมพร

1 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 1 สอนครง้ั ที่ 1 เรอื่ ง กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชื่อมหุ้มฟลกั ซ์

2 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผ่น เวลาเรยี นรวม 4 ชวั่ โมง ชื่อหนว่ ย กระบวนการเชอ่ื มไฟฟา้ ด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลักซ์ สอนครงั้ ที่ 1 ชื่อเรอ่ื ง กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ด้วยลวดเช่อื มห้มุ ฟลกั ซ์ จำนวน 12 ชว่ั โมง หวั ขอ้ เรอ่ื ง 1.1 ความหมายของความปลอดภัยในงานเชอื่ มไฟฟา้ 1.2 ขอ้ ควรปฏบิ ัตเิ พอื่ ให้เกิดความปลอดภัยในงานเชือ่ มไฟฟา้ 1.3 หลักการเชื่อมไฟฟ้า 1.4 เครือ่ งเช่ือมไฟฟ้า 1.5 หลกั การพจิ ารณาเลอื กใชเ้ คร่ืองเชื่อมไฟฟา้ 1.6 ประเภทของเครือ่ งเชอื่ มไฟฟ้า 1.7 รอบทำงานของเครือ่ งเชื่อม 1.8 อปุ กรณง์ านเชื่อมไฟฟา้ 1.9 ความหมายของการเริ่มต้นอาร์ก 1.10 วิธเี ขี่ยอาร์ก 1.11 วิธีแตะอาร์ก 1.12 การเร่มิ ต้นและส้นิ สดุ รอยเชอื่ ม 1.13 การต่อรอยเชือ่ ม 1.14 การส่ายลวดเชอื่ ม สาระสำคญั ผู้ท่ีปฏิบัติงานเช่ือมไฟฟ้า จะต้องศึกษา ข้อควรปฏิบัติเพ่ือให้เกิดความปลอดภัยต่างๆ ในการ ปฏิบัติงาน ซึ่งจะเป็นการช่วยลดอุบัติเหตุหรืออันตรายท่ีจะเกิดข้ึนได้ขณะปฏิบัติงานเชื่อมไฟฟ้าด้วยลวด เช่ือมหุ้มฟลกั ซ์ ทำใหล้ ดการสญู เสยี และทำใหง้ านเช่อื มท่ไี ด้มีคณุ ภาพและประโยชน์การใช้งานได้มากทีส่ ดุ สมรรถนะหลกั (สมรรถนะประจำหน่วย) แสดงความรเู้ กี่ยวกับกระบวนการเช่ือมไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมหมุ้ ฟลกั ซ์ สมรรถนะยอ่ ย (สมรรถนะการเรียนรู้) สมรรถนะท่วั ไป (ทฤษฏี) 1.1 แสดงความรเู้ กี่ยวกับความหมายของความปลอดภยั ในงานเชื่อมไฟฟา้ 1.2 แสดงความรเู้ กย่ี วกบั ขอ้ ควรปฏิบตั เิ พื่อใหเ้ กิดความปลอดภัยในงานเชื่อมไฟฟา้ 1.3 แสดงความรู้เก่ยี วกับหลกั การเช่อื มไฟฟ้า 1.4 แสดงความรเู้ ก่ยี วกบั เคร่ืองเชอ่ื มไฟฟา้ 1.5 แสดงความรูเ้ ก่ียวกบั หลักการพจิ ารณาเลือกใชเ้ ครือ่ งเชือ่ มไฟฟา้ 1.6 แสดงความรู้เกี่ยวกบั ประเภทของเครือ่ งเชอ่ื มไฟฟา้

3 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชือ่ มและโลหะแผ่น เวลาเรยี นรวม 4 ชวั่ โมง ชือ่ หนว่ ย กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเช่ือมหุ้มฟลกั ซ์ สอนครง้ั ที่ 1 ชอ่ื เรอื่ ง กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าด้วยลวดเชอื่ มหุ้มฟลักซ์ จำนวน 12 ชว่ั โมง 1.7 แสดงความรู้เก่ยี วกบั รอบทำงานของเครือ่ งเชื่อม 1.8 แสดงความร้เู กีย่ วกับอุปกรณง์ านเช่อื มไฟฟา้ 1.9 แสดงความร้เู กย่ี วกับความหมายของการเรม่ิ ตน้ อาร์ก 1.10 แสดงความรูเ้ กี่ยวกับวธิ เี ขี่ยอาร์ก 1.11 แสดงความรู้เกย่ี วกบั วธิ แี ตะอารก์ 1.12 แสดงความรเู้ กี่ยวกบั การเริม่ ต้นและส้ินสุดรอยเช่ือม 1.13 แสดงความรเู้ กีย่ วกบั การตอ่ รอยเชอ่ื ม 1.14 แสดงความรเู้ กี่ยวกบั การสา่ ยลวดเช่ือม 1.15 การประกอบและตดิ ต้งั เครอ่ื งมืออุปกรณง์ านเช่ือมไฟฟ้า 1.16 แสดงทกั ษะในการเริ่มตน้ อารค์ (เช่อื มจุด) 1.17 แสดงทักษะในการเชือ่ มเดนิ แนวท่าราบ สมรรถนะทพี่ งึ ประสงค์ (ทฤษฏ)ี เมื่อผู้เรยี นได้ศึกษาเนอ้ื หาในบทน้แี ล้ว ผ้เู รียนสามารถ 1.1 อธิบายความหมายของความปลอดภยั ในงานเชือ่ มไฟฟา้ ไดถ้ ูกตอ้ ง 1.2 บอกขอ้ ควรปฏิบัติเพ่ือให้เกดิ ความปลอดภัยในงานเชอ่ื มไฟฟ้าได้ถกู ต้อง 1.3 อธบิ ายหลกั การเชื่อมไฟฟา้ ได้ถูกตอ้ ง 1.4 บอกเครอื่ งเช่อื มไฟฟ้าได้ถูกตอ้ ง 1.5 บอกหลกั การพิจารณาเลอื กใช้เครอ่ื งเชอ่ื มไฟฟ้าไดถ้ กู ตอ้ ง 1.6 บอกประเภทของเครอ่ื งเช่ือมไฟฟ้าไดถ้ ูกต้อง 1.7 บอกรอบทำงานของเคร่อื งเชอื่ มไดถ้ กู ตอ้ ง 1.8 บอกอุปกรณง์ านเชื่อมไฟฟา้ ไดถ้ ูกตอ้ ง 1.9 บอกความหมายของการเรมิ่ ต้นอารก์ ไดถ้ กู ต้อง 1.10 อธบิ ายวิธเี ขีย่ อารก์ ได้ถกู ต้อง 1.11 อธบิ ายวิธแี ตะอารก์ ไดถ้ กู ตอ้ ง 1.12 อธบิ ายการเร่มิ ตน้ และส้นิ สดุ รอยเชอื่ มได้ถูกตอ้ ง 1.13 บอกการต่อรอยเชื่อมได้ถูกต้อง 1.14 บอกการส่ายลวดเชอื่ มไดถ้ ูกตอ้ ง 1.15 การประกอบและติดตัง้ เคร่ืองมอื อุปกรณ์งานเชอื่ มไฟฟ้าได้ถูกตอ้ ง 1.16 ปฏิบัตงิ านเรมิ่ ตน้ อารค์ (เชื่อมจดุ )ได้ถกู ตอ้ ง 1.17 ปฏบิ ัติงานเชือ่ มเดินแนวท่าราบได้ถกู ตอ้ ง

4 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผน่ เวลาเรยี นรวม 4 ชว่ั โมง ชื่อหนว่ ย กระบวนการเช่อื มไฟฟ้าด้วยลวดเช่อื มหุ้มฟลกั ซ์ สอนครงั้ ที่ 1 ชื่อเรอ่ื ง กระบวนการเชอ่ื มไฟฟ้าด้วยลวดเชื่อมหุม้ ฟลักซ์ จำนวน 12 ชว่ั โมง กจิ กรรมการเรยี นการสอน ในการจดั กจิ กรรมการเรยี นรแู้ ละรูปแบบการจักการเรยี นรแู้ บบแบ่งกลุม่ ผ้เู รยี นคละความสามารถ (เกง่ –ปานกลาง–อ่อน)เป็นกลุม่ ๆ เน้นรปู แบบการจดั การเรยี นรู้แบบร่วมมอื เทคนคิ STAD (เพอื่ นชว่ ยเพ่ือน) รว่ มกบั การเรยี นแบบผสมผสาน(Blended Learning) รว่ มกบั สื่อการสอนออนไลน์ กจิ กรรมการเรยี นการสอน (สอนครัง้ ท่ี 1 ) เวลา 4 ชั่วโมง/สปั ดาห์ การนำเขา้ สบู่ ทเรยี น 1. ครเู รียกช่อื สำรวจการแตง่ กายของนักศกึ ษา การเตรยี มเครอ่ื งมอื และอุปกรณ์ พร้อมท้ัง บันทกึ ลงในแบบประเมินผลคุณธรรม จรยิ ธรรม 2. ครแู จ้งจุดประสงค์ประจำหนว่ ยการเรียนรแู้ ละความสำคญั ของเน้อื หาซ่ึงจะเปน็ พ้นื ฐานในการ เรยี นรู้เร่อื งอนื่ ต่อไป 3. ผเู้ รียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน โดยใชแ้ บบทดสอบกอ่ นเรยี นแบบออนไลน์ ทำเสร็จแลว้ ผู้เรยี นฟงั ครเู ฉลยและแจง้ ผลการประเมนิ แบบทดสอบกอ่ นเรยี น 4. ครูผ้สู อนใหน้ กั เรยี น อธบิ ายถึงความสำคัญเกยี่ วกับกระบวนการเชือ่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเชอ่ื ม หุ้มฟลกั ซ์ ขน้ั การสอน ทฤษฏี 1.ครใู ชส้ ือ่ เพาเวอร์พอยต์สลับกับคลิปวิดโี อในการนำเสนอความรู้เกี่ยวกับกระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลกั ซ์ 2.ครใู หน้ ักเรยี นแตล่ ะกลมุ่ ชว่ ยกันสรุปความร้คู วามเข้าใจในหวั ข้อตา่ ง ๆ และตอบคำถาม ใน หัวขอ้ ต่างท่อี าจจะเกดิ ความสับสน หรอื ไมเ่ ขา้ ใจ เพ่ือใหผ้ เู้ รียนได้เกิดความรู้ ความเขา้ ใจเนื้อหามากยิ่งข้ึน ปฏิบตั ิ สปด.ที่ 1 งานประกอบและติดต้งั เคร่ืองมืออุปกรณง์ านเชื่อมไฟฟ้า 1.ผสู้ อนช้ีแจงรายละเอียดเกีย่ วกับจุดประสงคร์ ายวชิ า สมรรถนะรายวิชา และคำอธิบายรายวิชา การวัดและประเมนิ ผลการเรยี นรายวิชา คุณลักษณะอนั พงึ ประสงค์ของรายวิชา และข้อตกลงในการจดั การ เรยี นการสอนในรายวชิ า 2.ครูผ้สู อนให้ผ้เู รยี นแบ่งกลมุ่ ผเู้ รียนคละความสามารถ (เก่ง–ปานกลาง–ออ่ น)เปน็ กลุ่มๆ ศกึ ษาใบ ความรู้ ใบงาน 3.ผสู้ อนอธิบายใบความรู้ที่ 1 เร่ืองการประกอบและติดตง้ั เครอ่ื งมืออปุ กรณ์งานเช่ือมไฟฟา้ 4.ครูสาธิตการปฏิบัติงานประกอบและติดตั้งเครือ่ งมืออปุ กรณ์งานเชือ่ มไฟฟา้

5 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 1 ชื่อวชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผ่น เวลาเรยี นรวม 4 ชวั่ โมง ชือ่ หนว่ ย กระบวนการเชอ่ื มไฟฟ้าด้วยลวดเชอื่ มหุ้มฟลักซ์ สอนครง้ั ท่ี 1 ช่อื เรอื่ ง กระบวนการเชื่อมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอื่ มหุ้มฟลักซ์ จำนวน 12 ชวั่ โมง 5. ให้นักเรียนแต่ละกลมุ่ ไดล้ งปฏิบัติงาน โดยให้แต่ละคนช่วยกนั ดูการทำงานของเพอ่ื นในกลุ่มท่ี ได้แบ่งไว้แลว้ 6. ใหน้ กั เรยี น นำช้นิ งานท่ีไดป้ ฏบิ ัตมิ าสง่ ครเู พอื่ ตรวจประเมนิ ผล และให้ในกลุ่มมีสว่ นร่วมในการ วพิ ากษ์การทำงานของเพื่อนร่วมกล่มุ สปด.ท่ี 2 งานเร่ิมตน้ อารค์ (เชือ่ มจดุ ) 1.ครูผู้สอนให้ผูเ้ รยี นแบง่ กล่มุ ผู้เรยี นคละความสามารถ (เก่ง–ปานกลาง–อ่อน)เปน็ กลมุ่ ๆ ศกึ ษาใบ ความรู้ ใบงาน 2.ผูส้ อนถา่ ยทอดความรูใ้ นหนว่ ยที่ 2 เร่อื งการเร่ิมตน้ อารค์ 3.ครสู าธิตการปฏบิ ัตงิ านเรม่ิ ตน้ อารค์ 4. ให้นักเรียนแต่ละกลมุ่ ได้ลงปฏบิ ัติงาน โดยใหแ้ ตล่ ะคนช่วยกันดูการทำงานของเพ่ือนในกลุม่ ท่ี ไดแ้ บ่งไวแ้ ลว้ (ให้ นร.ศึกษาคูม่ อื การปฏบิ ัติงานตามลำดบั ขนั้ ) 5. ใหน้ กั เรียน นำชิ้นงานท่ีได้ปฏบิ ตั มิ าส่งครูเพือ่ ตรวจประเมนิ ผล และให้ในกล่มุ มสี ว่ นรว่ มในการ วิพากษก์ ารทำงานของเพอ่ื นรว่ มกลมุ่ สปด.ท่ี 3 งานเชอื่ มเดนิ แนวท่าราบ 1.ครูผู้สอนให้ผเู้ รียนแบง่ กลุ่มผเู้ รียนคละความสามารถ (เก่ง–ปานกลาง–ออ่ น)เปน็ กลุม่ ๆ ศกึ ษาใบ ความรู้ ใบงาน 2.ผ้สู อนถ่ายทอดความรใู้ นหนว่ ยท่ี 3 เรอื่ งการเชื่อมเดนิ แนวท่าราบ 3.ครูสาธติ การปฏบิ ัติงานเช่อื มเดินแนวทา่ ราบ 4. ให้นักเรยี นแต่ละกลมุ่ ไดล้ งปฏิบตั ิงาน โดยใหแ้ ต่ละคนชว่ ยกนั ดูการทำงานของเพื่อนในกลุ่มที่ ได้แบง่ ไว้แลว้ 5. ให้นักเรียน นำชน้ิ งานทไี่ ด้ปฏิบัตมิ าสง่ ครูเพื่อตรวจประเมินผล และให้ในกลุม่ มสี ว่ นรว่ มในการ วิพากษ์การทำงานของเพอื่ นรว่ มกลมุ่ การวดั ผลและประเมนิ ผล ทฤษฎี 1. ครูสง่ แบบทดสอบหลังเรียนเรอื่ งกระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเช่ือมหมุ้ ฟลักซ์ใหน้ ักเรียน ปฏิบตั ติ ามคำสง่ั ของแบบทดสอบ 2 ครูตรวจและเก็บคะแนนประจำแบบทดสอบเร่ืองกระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหุ้มฟลักซ์ 3. ครูเฉลยขอ้ สอบเพือ่ ให้นักเรียนทบทวนความรู้เพื่อแก้ไขสว่ นท่ผี ดิ ในการเรียนเรือ่ งกระบวนการ เชอ่ื มไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลักซ์ 4. ครเู น้นย้ำให้นักเรยี นตระหนักถึงหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งในส่วนของ ความสนใจใฝร่ ู้ ความมีวนิ ยั ตรงตอ่ เวลา และอยอู่ ยา่ ง

6 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเช่ือมและโลหะแผน่ เวลาเรยี นรวม 4 ชวั่ โมง ช่อื หนว่ ย กระบวนการเช่อื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์ สอนครง้ั ที่ 1 ช่อื เรอื่ ง กระบวนการเช่อื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชอื่ มห้มุ ฟลักซ์ จำนวน 12 ชว่ั โมง ปฏบิ ตั ิ ( ใบงานที่ 1,2และ3) 1. ให้ในกลุ่มมีส่วนร่วมในการวิพากษ์การทำงานของเพ่อื นร่วมกลุ่ม 2. ครตู รวจประเมนิ ผลจากการปฏบิ ตั งิ านตามแบบประเมินผลการปฏิบัติงานและเก็บคะแนน 3. ครูประเมนิ ผลด้านคณุ ลักษณะทพี่ งึ ประสงค์ ประกอบดว้ ย ผู้เรียนมเี จตคติท่ีดี สามารถปฏบิ ัติ ของตนได้โดยมมี นษุ ยสมั พนั ธ์ทดี่ ี มคี วามรบั ผิดชอบ มวี ินยั มีความซือ่ สตั ย์ มีความปลอดภยั มีความประหยดั มคี วามสนใจใฝร่ ู้ มีกตญั ญูกตเวที มีความคดิ สรา้ งสรรค์ ตระหนกั ถงึ ความละเอียดรอบคอบ ปลอดภยั เปน็ ระเบียบ สะอาด ตรงตอ่ เวลา และอย่อู ยา่ งพอเพียง การสรปุ - ครูผู้สอนกบั ผเู้ รียนรว่ มกันสรปุ เน้อื หาภาคทฤษฎีเพอื่ เปน็ แนวคดิ สำคญั เพื่อให้ ผู้เรียนได้นำไปใช้งาน ในภาคปฏิบัติไดอ้ ย่างถูกตอ้ งต่อไป - ครูสรุปทบทวนในทางปฏิบัติ โดยใชค้ ำถามกระตุน้ นักเรยี นใหน้ ักเรียนใชเ้ หตผุ ลจากความรูท้ เี่ รียนใน เร่ืองกระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มห้มุ ฟลักซ์ สอื่ การสอน 1. เอกสารประกอบการสอน ใบงาน/ใบความรู้ 2. สอ่ื นำเสนอ Canva/ Power Point 3. ระบบการสอนแบบออนไลน์ Microsoft Teams 4. หนงั สือเรยี น งานเชอื่ มโลหะเบอ้ื งตน้ รหัสวิชา 20106-2109 งานทม่ี อบหมาย/กจิ กรรม ให้นกั เรยี นทำแบบฝกึ เสรมิ ทักษะท้ายหน่วยการเรียนที่ 1 การวดั และประเมนิ ผล 1 กอ่ นเรยี น - แบบทดสอบกอ่ นเรยี น จำนวน 10 ขอ้ 2 ขณะเรยี น - แบบฝกึ หดั เรอื่ ง กระบวนการเชื่อมไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลกั ซ์

7 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 1 ช่ือวชิ า. งานเชอื่ มและโลหะแผน่ เวลาเรยี นรวม 4 ชวั่ โมง ช่อื หนว่ ย กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอ่ื มหุ้มฟลักซ์ สอนครง้ั ท่ี 1 ชือ่ เรอ่ื ง กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชือ่ มห้มุ ฟลกั ซ์ จำนวน 12 ชวั่ โมง 3 หลงั เรยี น - แบบทดสอบหลงั เรยี น จำนวน 10 ขอ้ - การวดั และประเมินผลพฤติกรรม คุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอนั พงึ ประสงค์ เกณฑก์ ารประเมนิ ผล 1 ดา้ นทฤษฎี 1.1 แบบทดสอบกอ่ นเรียน มีจำนวน 10 ข้อ ไม่นำ ผลมาประเมิน แตน่ ำ มาเปรยี บเทียบ ผลสัมฤทธ์ิ ทางการเรยี นก่อนเรยี นกับหลงั เรยี นของเอกสารประกอบการเรียนการสอนเทา่ นัน้ 1.2 แบบฝกึ หัด มีจำนวน 10 ข้อ ผูเ้ รยี นต้องผ่านเกณฑ์ไม่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 70 1.3 แบบทดสอบหลังเรยี น มจี ำนวน 10 ข้อ ผูเ้ รียนตอ้ งผ่านเกณฑไ์ ม่น้อยกว่าร้อยละ 70 2 ด้านทักษะ หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 1 ใบงานท่ี 1,2และ3 3 ดา้ นคุณธรรม จรยิ ธรรม และคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ ผูเ้ รยี นทกุ คนตอ้ งผา่ นเกณฑก์ ารประเมินจากตารางประเมินผลด้านคุณธรรม จรยิ ธรรม และ คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์โดยเป็นการสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียนเปน็ รายบุคคล ช่วงกอ่ นเรียน ขณะเรียน และหลงั เรยี น ซึง่ เปน็ ตารางการประเมินแบบตรวจสอบรายการ จำนวน 10 ขอ้ ๆละ 1คะแนน ซงึ่ ใชเ้ กณฑ์ การประเมิน ดังนี้ คะแนน 9 – 10 หมายถงึ ระดบั การประเมินพฤติกรรม ดมี าก คะแนน 7 – 8 หมายถงึ ระดบั การประเมินพฤติกรรม ดี คะแนน 5 – 6 หมายถงึ ระดับการประเมนิ พฤติกรรม พอใช้ คะแนน 0 – 4 หมายถึง ระดบั การประเมนิ พฤติกรรม ต้องปรบั ปรุง

8 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเช่ือมและโลหะแผน่ ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเช่อื มไฟฟ้าด้วยลวดเช่อื มห้มุ ฟลกั ซ์ ชื่อเรอ่ื ง กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเช่ือมหุ้มฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ก า ร เช่ื อ ม ไฟ ฟ้ า ด้ ว ย ล ว ด เช่ื อ ม หุ้ ม ฟ ลั ก ซ์ (Shielded Metal Arc Welding : SMAW) เป็นกระบวนการเช่ือมที่มีมานานแล้วโดยใช้สําหรับเช่ือมช้ินส่วนโครงสร้างโลหะเข้าด้วยกันหรือใช้สําหรับ เชื่อมซ่อมแซมช้ินส่วนโลหะท่ีชํารุด ในระยะแรกๆ คุณภาพของแนวเชื่อมไม่ดีนัก ปัจจุบันเทคโนโลยีการ เช่ือมได้ก้าวหน้าไปมากมีการปรับปรุงท้ังด้านกลวิธีการเช่ือม และประสิทธิภาพของเคร่ืองเช่ือมเป็น กระบวนการเชื่อมที่ ปฏิบัตงิ านไดง้ ่ายๆ เคร่อื งมือและอปุ กรณก์ ารทาํ งานไม่ยงุ่ ยากราคาไมแ่ พงเป็นที่นิยมกัน มากในปจั จบุ ัน 1. หลกั การเชอ่ื มไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอื่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ 1.1 หลกั การพนื้ ฐาน กระบวนการเชือ่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเช่อื มหมุ้ ฟลักซ์(Shielded Metal Arc Welding : SMAW) หรือท่ีทั่วๆ ไปเรียกว่า การเช่ือมด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลักซ์เป็นการเช่ือมแบบหลอมเหลวอีกกระบวนการหน่ึง ซ่ึงใช้ไฟฟ้าเป็นแหล่งความร้อน โดยอาศัยหลักการอาร์กระหว่างปลายของลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์(Electrode) กับชิน้ งานซง่ึ ความรอ้ นท่ีเกิดขึ้นจากการอารก์ บริเวณปลายลวดเชื่อมจะหลอมเหลวและป้อนเติมน้ําโลหะลงสู่ บ่อหลอมเหลวแล้วหลอมรวมเขา้ เป็นเน้อื เดียวกนั กลายเปน็ แนวเช่ือมเมือ่ แขง็ ตวั ส่วนฟลักซเ์ มอ่ื ถู ก ค ว า ม รอ้ นเผาไหมจ้ นหลอมเหลวบางส่วนจะแตกตัวเป็นควัน ซ่ึงเปน็ แก๊สชนิดหนึ่งปกคลุมบริเวณอาร์กเอาไว้ เพื่อ เปน็ การป้องกันบรรยากาศภายนอกไม่ให้เข้าไปทาํ ปฏิกริ ิยากับน้าํ โลหะเหลว แต่เมื่อเย็นตวั ลง จะกลายเปน็ ส แลกปกคลมุ แนวเชื่อมอีกทงั้ ยังช่วยชะลออัตราการเยน็ ตัวของแนวเช่ือม 1.2 การนำไปใชง้ าน กระบวนการเชอื่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลักซ์เป็นกระบวนการเชอื่ มทไ่ี ด้รับความนยิ มกันมากใน ปัจจุบันสามารถเชื่อมได้ทงั้ โลหะจําพวกเหลก็ และโลหะที่ไมใ่ ช่เหลก็ เกอื บทกุ ชนิดทม่ี ใี ช้ในอุตสาหกรรมปัจจุบนั สามารถเชือ่ มโลหะบางต้งั แต่ 1.2 มิลลิเมตร ขึ้นไปโดยไมจ่ ํากัดความหนา (ถ้าหนา เกิน 6 มิลลิเมตรข้นึ ไป ตอ้ งบากขอบงาน และใช้เทคนิคการเช่ือมหลายแนว) เช่อื มไดใ้ นทุกตาํ แหนง่ ทา่ เชื่อมงานที่ใช้ เช่น โครงสรา้ ง อาคาร งานต่อเรอื โครงสรา้ งสะพาน งานซ่อมสรา้ งอุตสาหกรรมรถยนตเ์ ปน็ ต้น

9 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชอ่ื มและโลหะแผน่ ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชอ่ื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชอ่ื มหุม้ ฟลกั ซ์ ชือ่ เรอ่ื ง กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ภาพที่_การนํากระบวนการเชอ่ื มไฟฟ้าดว้ ยลวดเช่ือมหุ้มฟลักซไ์ ปเชอ่ื มท่ออตุ สาหกรรม ภาพที่_การนํากระบวนการเชือ่ มไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอื่ มหุม้ ฟลกั ซไ์ ปเชื่อมโครงสรา้ งเหลก็

10 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอื่ วชิ า. งานเช่อื มและโลหะแผ่น ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชือ่ มหุ้มฟลกั ซ์ ช่ือเรอ่ื ง กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ด้วยลวดเช่อื มหุม้ ฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ภาพที่_การนาํ กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าด้วยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลกั ซไ์ ปเช่ือมชิน้ สว่ นเรือ ภาพท่ี_การนาํ กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าด้วยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลกั ซ์ไปเช่ือมสนามบินสุวรรณภมู ิ 1.3 ขอ้ ดแี ละขอ้ จำกดั กระบวนการเชื่อมไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลักซ์มีการนําไปใชง้ านกันอยา่ งกว้างขวางเนื่องจากเป็น กระบวนการเชือ่ มทสี่ ะดวกและมีความคลอ่ งตวั สูง เม่ือเปรยี บเทียบกบั กระบวนการเชื่อมแบบอนื่ เค ร่ื อ ง มื อ และอปุ กรณก์ ารเช่อื มราคาต่าํ กว่าการปฏิบตั งิ านของกระบวนการเชื่อมไม่ตอ้ งใชอ้ ุปกรณ์หรอื วสั ดเุ พ่ิมเติม เช่น แกส๊ ปกคลุม หรือผงฟลักซ์เหมอื นกับกระบวนการเช่ือมในบางระบวนการพ้ืนที่ทจ่ี าํ กดั สามารถส่งลวดเชื่อมเข้า ไปได้ โดยลวดเช่ือมสามารถดัดโค้งเพอื่ ให้ทําการเชอ่ื มได้หรอื แม้แตพ่ ื้นที่ ที่การปฏิบตั กิ ารเชื่อมอย่หู ่างไกลจาก เครื่องต้นกําลัง โดยการต่อสายเช่ือมให้ยาวออกไปนอกจากน้ันบริเวณปฏิบัติการเชื่อมที่มีสภาพลมพัดแรงๆ สามารถปฏิบัติการเชื่อมได้ เช่น ในบริเวณหน้างานก่อสร้างเนื่องจากไม่ค่อยมีผลต่อลมพัดเหมือนกับ กระบวนการเช่อื มท่ตี อ้ งอาศัยแกส๊ ปกคลมุ บริเวณการอารก์ การเช่ือมสามารถปฏิบตั กิ ารเชอื่ มไดก้ บั โลหะหลายชนดิ หลายขนาดความหนาเหมาะกับการ ผลติ และการเช่ือมซอ่ มบาํ รงุ เช่น การเช่อื มงานโครงสร้าง งานต่อเรือ งานสรา้ งเครอื่ งจกั รเกษตรงานเชอ่ื ม ทอ่ อุตสาหกรรม งานก่อสร้างสะพานและงานถงั บรรจคุ วามดนั เป็นต้น 2.เครอ่ื งเชอื่ ม เครอื่ งเชื่อม (Welding Machine)เป็นอปุ กรณท์ ่ีสําคญั เน่ืองจากเครือ่ งเชื่อมเป็นตวั กําเนดิ พลงั งาน โดยจะผลิตกระแสไฟเช่ือมและแรงเคล่อื นใหอ้ อกมาคงที่และเพยี งพอท่จี ะทาํ ใหเ้ กดิ การอาร์กจนเกิดเปน็ ความ ร้อนท่ีสามารถหลอมชิน้ งานและลวดเช่อื มเข้าเป็นเนอ้ื เดยี วกันได้ ปัจจุบันเครื่องเช่ือมไฟฟ้ามีการพัฒนาไปมากทั้งความสามารถในการใช้งาน การประหยัดพลังงาน และขนาดซึ่งเคร่ืองเชื่อมแต่ละแบบนัน้ ราคาจะต่างกนั มาก ดังนน้ั ผู้ ใชจ้ ะต้องมีความรู้ ความเข้าใจถึง คณุ ลักษณะเฉพาะของเคร่อื งเชอ่ื มแต่ละแบบอยา่ งถอ่ งแท้ จงึ จะสามารถท่จี ะเลือกเครอื่ งเช่อื มทีม่ ีอยู่อยา่ ง มากมายให้เหมาะกับการนําไปใช้งาน เครื่องเชื่อมไฟฟ้าถ้าพิจารณาการแบ่งตามลักษณะต้นกําลังผลิตจะ

11 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเช่ือมและโลหะแผ่น ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลักซ์ ชือ่ เรอื่ ง กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าด้วยลวดเชือ่ มหุ้มฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง สามารถแบ่งเครอื่ งเช่ือมออกได้ดงั นี้ 5.2 เครอ่ื งเช่ือมไฟฟา้ ตามลกั ษณะพ้ืนฐาน การเชื่อมไฟฟ้ามีชือ่ เรียกเตม็ ว่าการเชอื่ มไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมห้มุ ฟลักซ์ใชส้ ัญลักษณ์ SMAW( Shield Metal Arc Welding ) หมายถึงกระบวนการเช่ือมที่ได้รับความรอ้ นจากการอารก์ ระหว่างลวดเช่อื มกับช้นิ งาน ความร้อนที่เกิดจากการอาร์กสูงประมาณ 6,000°F ( 3,316 °C ) เพ่ือหลอมเหลวโลหะให้ติดกันทำให้ ชิ้นงานกบั ลวดเชอื่ มที่บรเิ วณการอาร์กรวมตัวกนั เป็นเนื้อเดียวกันคอื รอยเชอ่ื มส่วนสารพอกหุม้ หรอื ทเ่ี รยี กว่าฟ ลกั ซ์ ( Flux) เมื่อได้รับความร้อนจะกลายเป็นควันปกคลุมรอยเช่ือมป้องกนั แก๊สออกซเิ จนเข้าไปรวมตัวกับนํ้า โลหะเหลวและฟลักซ์จะทำหน้าที่อีกอย่างคือดึงส่ิงสกปรกหรือสารมลทินข้ึนมาจากน้ําโลหะเมื่อเย็นตัวจะ กลายฟลกั ซ์จะแข็งและเปราะเรียกวา่ สแลก ( Slag ) ดงั แสดงในรปู ที่ 1.15 รปู ท่ี 1.15แสดงลกั ษณะการเชือ่ มแบบลวดเช่อื มหุ้มฟลกั ซ์ (SMAW) 5.2.1 เครอื่ งเชือ่ มไฟฟา้ ตามลกั ษณะพ้ืนฐาน เคร่ืองเช่ือมไฟฟ้าที่ใช้ในงานเช่ือมปัจจุบันมีมากมายหลายชนิดแต่ละชนิดมีประสิทธิภาพในการ ทำงานท่ีแตกต่างกนั ผู้ใชง้ านจำเป็นทจ่ี ะตอ้ งเรียนรู้ในด้านเทคนิคเพื่อท่ีจะได้ใชง้ านให้ถูกตอ้ งเหมาะสมกับการ ใช้งานรวมทงั้ การประหยดั ไฟฟา้ โดยท่ัวไปเคร่อื งเชอ่ื มไฟฟา้ ควรมีลกั ษณะดังน้ี 1.ขนาดแรงเคลอื่ นไฟฟา้ อยรู่ ะหว่าง 50 - 80 โวลต์ 2. กระแสไฟเชื่อมสงู แตแ่ รงเคล่ือนไฟฟ้าตา่ํ 3. สามารถควบคมุ ขนาดของกระแสเช่อื มได้ ปัจจุบันเครื่องเช่ือมไฟฟ้าได้ถูกออกแบบและพัฒนาไปอย่างมากมายทั้งรูปร่างและความสามารถใน การใชง้ านถ้าพิจารณาตามลกั ษณะพ้นื ฐานสามารถแบ่งเคร่ืองเชื่อมออกเป็น 2 ชนดิ 5.2.1.1 เคร่ืองเช่อื มชนดิ กระแสไฟฟ้าคงท่ี( Constant Current ) เครื่องเช่ือมชนิดน้ีใชก้ ับเคร่ืองเชื่อมธรรมดาท่ีใช้ลวดเชอื่ มท่ีมฟี ลักซ์หุ้มเคร่ืองเช่อื มทิก( Tig ) เคร่ืองเชื่อมที่ใชก้ ับลวดเชอื่ มคารบ์ อนอาร์กเคร่อื งเช่อื มที่ใชก้ ับลวดเชอ่ื มเซาะรอ่ งและเครื่องเชื่อมที่ใช้กับการ เช่ือมสลักอารก์ (Arc Stud Welding ) เคร่ืองเช่ือมชนิดกระแสไฟฟ้าคงที่จะมแี รงเคลื่อนไฟฟ้าสูงสุดเมื่อไม่มี กระแสไฟฟ้า ( กระแสไฟฟ้าเป็นศูนย์ ) และแรงเคล่ือนไฟฟ้าจะลดลงเม่ือกระแสไฟเช่ือมเพ่ิมขึ้นภายใต้การ

12 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชือ่ มและโลหะแผ่น ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ด้วยลวดเชื่อมห้มุ ฟลกั ซ์ ช่อื เรอื่ ง กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มห้มุ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชว่ั โมง เชื่อมปกติแรงเช่ือมภายในวงจรอยู่ในช่วง 20 – 40 โวลต์ในขณะท่ีแรงเคล่ือนไฟฟ้าวงจรเปิดในช่วง 60 – 80 โวลต์เครื่องเชื่อมชนิดกระแสไฟฟ้าคงที่มีท้ังชนิดกระแสไฟฟ้าตรงและกระแสไฟฟ้าสลับหรือมีทั้ง กระแสไฟฟ้าตรงและกระแสไฟฟา้ สลับรวมกนั เคร่อื งเช่ือมชนิดกระแสไฟฟา้ คงที่น้ีเมอ่ื นำไปใช้กบั กระบวนการ เช่ือมแบบลวดเชื่อมทีม่ ีฟลักซ์หุ้มสามารถเปลย่ี นแปลงกระแสไฟเชื่อมได้โดยการเปลี่ยนแปลงระยะอาร์กโดย ไมต่ ้องตง้ั กระแสไฟเชอื่ มทเ่ี คร่อื งเชอื่ มใหม่ความสมั พนั ธ์ของแรงเคล่อื นไฟฟ้าและกระแสไฟเช่ือมดงั แสดงในรปู ท่ี 1.16 รปู ที่ 1.16ลักษณะความสมั พันธ์ของแรงเคลือ่ นไฟฟ้าและกระแสไฟเชอ่ื มเครอ่ื งเช่ือมชนดิ กระแสคงท่ี 5.2.1.2 เครอื่ งเชอื่ มชนดิ แรงเคลอื่ นไฟฟา้ คงที่( Constant Voltage ) เป็นเคร่ืองเชื่อมที่ให้แรงเคล่ือนไฟฟ้าเรียบคงท่ีซ่ึงแรงเคล่ือนไฟฟ้าจะไม่เปลี่ยนแปลงตาม ขนาดของกระแสไฟเช่อื มใช้กบั เคร่ืองเช่ือมกึ่งอตั โนมัติและอตั โนมัติและผลิตเฉพาะกระแสไฟฟ้าตรงเท่าน้ันซ่ึง อาจเปน็ ชนิดของเครือ่ งเชื่อมแบบหม้อแปลงของกระแสไฟฟ้าเครอื่ งเชือ่ มเรยี งกระแสไฟฟ้าหรือชนดิ ขบั เคล่อื น ด้วยเครอ่ื งยนต์หรอื มอเตอรไ์ ฟฟ้าดังแสดงความสมั พนั ธ์ของแรงเคลอ่ื นไฟฟ้าและกระแสไฟเชื่อมในรปู ที่ 1.17 รปู ท่ี 1.17ลักษณะความสัมพนั ธข์ องแรงเคลื่อนไฟฟ้าและกระแสไฟเชอื่ ม เครอ่ื งเชอ่ื มชนิดแรงเคลอ่ื นไฟฟา้ คงทีเ่ ครื่องเช่อื มไฟฟา้ ชนิดกระแสไฟฟา้ คงท่ีและชนิดแรงเคล่อื นไฟฟ้าคงท่ี ต้องมีตน้ กำลังในการผลติ กระแสไฟฟา้ และแรงเคล่ือนไฟฟ้าท่ีใชใ้ นการเชื่อมปัจจบุ ันไดม้ ีการพัฒนาเครื่องเช่ือม ไฟฟ้าให้เหมาะกับการใช้งานในแต่ละประเภทของงานซึ่งแบง่ ออกเปน็ 4 ประเภทดงั น้ี 1.เครอื่ งเช่ือมแบบหมอ้ แปลงไฟฟ้า( Transformer Welding Machine ) 2. เครื่องเชื่อมแบบเจอเนเรเตอร์( Generator Welding Machine ) 3. เคร่ืองเช่ือมแบบหม้อแปลง-เคร่ืองเรียงกระแส(Transformer RectifierWeldingMachine) 4. เคร่ืองเชอ่ื มแบบอินเวอร์เตอร์( Inverter Welding Machine )

13 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชอื่ มและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเช่อื มไฟฟ้าด้วยลวดเช่อื มห้มุ ฟลักซ์ ชื่อเรอื่ ง กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ด้วยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง 1. เครอ่ื งเชอื่ มแบบหม้อแปลงไฟฟ้า( Transformer Welding Machine ) เคร่ืองเช่อื มแบบนเี้ ป็นเครอ่ื งทผี่ ลติ กระแสไฟฟา้ สลบั ออกมาใช้ในการเชือ่ มโดยมหี มอ้ แปลงไฟฟา้ ( Transformer ) เป็นส่วนประกอบที่สำคัญนิยมใช้กันมากเนอื่ งจากมีราคาถูกน้าํ หนกั เบาเครื่องเชอ่ื มแบบนจี้ ะ ผลิตเฉพาะกระแสสลบั (AC) เท่านน้ั และมีขนาดเลก็ กวา่ เคร่อื งเชื่อมแบบอ่ืนๆดังแสดงในรูปท่ี 1.18 หลกั การทำงานของเครื่องเช่ือมจะเหมอื นกบั หม้อแปลงไฟฟา้ ท่วั ๆไปโดยนำกระแสไฟฟ้าทีม่ แี รงเคลื่อนไฟฟ้า สูงป้อนเขา้ ส่ขู ดลวดปฐมภมู ิ ( Primary ) และจา่ ยออกทางขดลวดทุติยภูมิ( Secondary ) ซงึ่ จะเป็น แรงเคลื่อนไฟฟา้ ตาํ่ กระแสไฟเชอ่ื มสงู ส่วนหม้อแปลงในเครอ่ื งเช่ือมก็เหมอื นกนั กบั หม้อแปลงไฟฟา้ ทัว่ ไป ลักษณะภายในของเคร่ืองเชอ่ื มดงั แสดงในรปู ที่1.18 - 1.19 ภาพท่ี_เครอ่ื งเชือ่ มไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลกั ซ์แบบหม้อแปลง

14 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยท่ี 1 ชอื่ วชิ า. งานเชือ่ มและโลหะแผน่ ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอื่ มหุม้ ฟลักซ์ ชอ่ื เรอ่ื ง กระบวนการเชื่อมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหุ้มฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชว่ั โมง รปู ที่ 1.18 ลกั ษณะเครอื่ งเชือ่ มหมอ้ แปลงไฟฟ้ารปู ท่ี 1.19ลักษณะภายในเครือ่ งเช่ือม สว่ นประกอบท่สี ำคญั ของเครอ่ื งเชอ่ื มแบบหม้อแปลงไฟฟา้ มีดงั นี้ แกนเหล็กเป็นแผ่นเหล็กท่ีผสมสารซิลิกอนบางๆอัดเป็นช้ันมีฉนวนซึ่งทำจากกระดาษหรือวานิชกั้น ระหว่างแผ่นเพ่ือไม่ให้เส้นแรงแมเ่ หลก็ ทเ่ี กิดข้ึนเรียงกันได้ดีไม่ใหเ้ กิดกระแสไหลวนและทำใหไ้ ม่เกิดความรอ้ น ในตัวเครอ่ื งเช่ือม ขดลวดปฐมภูมิเป็นขดลวดขนาดเล็กพันอยู่รอบแกนเหล็กซึ่งมีจำนวนรอบมากปลายขดลวดทั้งสอง เสน้ จะต่อเข้ากบั แหลง่ กระแสไฟฟา้ จากภายนอกเม่อื กระแสไฟฟา้ ไหลผ่านขดลวดจะทำให้เกดิ เส้นแรงแม่เหล็ก ไหลวนรอบแกนเหลก็ นน้ั ขดลวดทุตยิ ภูมิเปน็ ขดลวดเส้นโตกวา่ มจี ำนวนพนั รอบแกนนอ้ ยกวา่ ขดลวดปฐมภูมิท่ขี ดลวดทุตยิ ภมู ทิ ี่ พันรอบอยู่นั้นจะมีเส้นแรงแม่เหล็กซึ่งเกิดจากการเหน่ียวนำของขดลวดปฐมภูมิไหลผ่านทำให้เกิดความ ตา้ นทานในตัวนำตา่ํ และมกี ระแสไฟฟ้าสงู ซ่ึงเปน็ กระแสไฟฟ้าที่ใชใ้ นการเชอื่ ม การปรับกระแสไฟของเครื่องเชือ่ มแบบหมอ้ แปลงไฟฟา้ มดี ้วยกัน 2 แบบคือการปรับด้วยวิธกี ลโดยมี เคร่ืองปรับกระแสไฟแบบต่อเน่ือง( Continuous Output Control ) ซ่ึงเป็นแบบเคลื่อนที่แกนเหล็กหรือ เคล่ือนท่ขี ดลวดในหม้อแปลงอีกวธิ ีหนง่ึ คือการปรบั ด้วยอุปกรณไ์ ฟฟ้าวิธนี ้ีเป็นวิธีท่ีทนั สมยั โดยต่อวงจรไฟฟ้า ควบคุมเข้ากับหม้อแปลงไฟฟ้าซ่ึงวงจรนี้จะควบคุมกระแสไฟท่ีออกการปรับกระแสไฟทำได้โดยการหมุนปุ่ม ขนาดเลก็ ที่หนา้ ปัดของเคร่ืองเชื่อมสามารถปรับกระแสไฟไดอ้ ย่างต่อเน่ืองจากต่าํ สุดถึงสงู สุดดังแสดงในรูปท่ี 1.20

15 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเช่อื มและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าด้วยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลกั ซ์ ชือ่ เรอื่ ง กระบวนการเช่อื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชื่อมหุ้มฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชว่ั โมง รูปท่ี ลักษณะการปรบั กระแสไฟเช่ือมเครื่องเชอื่ มชนดิ หมอ้ แปลงไฟฟา้ 2. เครื่องเชื่อมแบบเจนเนเรเตอร์(Generator Welding Machine) เครื่องเช่ือมแบบนี้ จะใช้เจนเนอร์เรเตอร์ (Generator) เปน็ แหล่งพลังงานจะถูกสรา้ งข้นึ เป็นพเิ ศษ สามารถผลิตกระแสไฟเชอ่ื มได้สูงท่ี แรงเคลื่อนต่าํ เปน็ เครื่องเชอ่ื มท่ี ผลิตกระแสตรงจา่ ย ให้กับวงจรการเช่ือมแบ่งเป็น 2 แบบคือแบบที่ใช้มอเตอรไ์ ฟฟ้าเป็นต้นกำลังและแบบที่ใช้เครือ่ งยนต์เป็นต้น กำลังโดยเครื่องยนต์ที่ใช้นี้มีทั้งเครื่องยนต์แก๊สโซลีนและเคร่ืองยนต์ดีเซลเหมาะสำหรับการใช้งานในที่ไม่มี กระแสไฟฟ้าใช้สามารถเคลื่อนย้ายได้สะดวกเคร่ืองยนต์จะระบายความร้อนด้วยอากาศหรือนํ้าซ่ึงจะมีท้ัง กระแสไฟฟ้าตรงและกระแสไฟฟ้าสลับในปัจจุบันมเี ครอ่ื งเชื่อมจำนวนมากใช้กบั ระบบไฟฟ้า 220 โวลต์ 1 แบบมอเตอรเ์ จนเนอรเ์ รเตอร์ (Motor Generator) เป็นเคร่อื งเช่ือมทใี่ ช้พลังงาน ไฟฟา้ กระแสสลับป้อนเขา้ มอเตอร์ไฟฟ้าเพือ่ ขับเคลอื่ นเจนเนอร์-เรเตอร์ ซ่ึงท่วั ไปจะใชก้ ับแรงเคล่ือนไฟฟา้ 380 โวลต์ โดยเพลาของมอเตอรจ์ ะตอ่ รว่ มกบั เพลาเจนเนอร์เรเตอร์ ซึ่งเจนเนอร์เรเตอรจ์ ะจ่ายไฟกระแส ตรงที่มคี วามเรียบจะใชก้ ับงานในโรงงาน

16 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเชอ่ื มและโลหะแผน่ ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชอ่ื มไฟฟ้าด้วยลวดเชอ่ื มห้มุ ฟลักซ์ ชือ่ เรอ่ื ง กระบวนการเช่อื มไฟฟ้าด้วยลวดเช่อื มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง รูปท่ี 1.21ลักษณะเครอื่ งเชอ่ื มเจนเนเรเตอรโ์ ดยใชม้ อเตอร์ไฟฟา้ และเคร่ืองยนต์ 2 แบบขบั ดว้ ยเครอื่ งยนต(์ Engine Motor Generator) เปน็ เครอื่ งเช่ือมทใ่ี ชก้ าํ ลังขับจาก เคร่อื งยนต์ เคร่ืองยนตท์ ่ีใช้จะเปน็ เครอ่ื งดีเซลหรอื แก๊สโซลีน แตต่ อ้ งมีแรงมา้ และความเรว็ รอบเพยี งพอใน การขบั เคลื่อนท่ีจะสามารถปฏิบัตกิ ารเชอื่ มได้ เครื่องเช่อื มแบบนเ้ี หมาะสําหรบั งานภาคสนามที่ระบบไฟฟา้ เขา้ ไปไมถ่ ึงการเคลอ่ื นย้ายสามารถทําไดส้ ะดวก

17 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชือ่ มและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชอ่ื มไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลกั ซ์ ช่อื เรอ่ื ง กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ภาพที่_เคร่ืองเชอ่ื มเจนเนอร์เรเตอรแ์ บบขับด้วยเครอื่ งยนต์ ภาพท่ี_การเช่อื มซอ่ มดว้ ยเครอ่ื งเช่ือมเจนเนอร์เรเตอรแ์ บบขับด้วยเครื่องยนต์ 3. เครอื่ งเช่ือมแบบผสมหมอ้ แปลง-เคร่อื งเรยี งกระแส (Transformer – RectifierWeldingMachine) เปน็ เคร่ืองเช่อื มแบบหมอ้ แปลงจะผลติ เฉพาะกระแสไฟฟ้าสลับเทา่ นัน้ ซึ่งจะใหป้ ระสทิ ธภิ าพการเช่ือม ดเี ฉพาะลวดเชอ่ื มบางชนิดเทา่ นัน้ แต่มีลวดเชอ่ื มอีกหลายชนิดท่มี ีความจําเป็นต้องเช่อื มดว้ ยกระแสตรงเท่าน้ัน เครื่องเชื่อมแบบหม้อแปลงเรียงกระแสประกอบด้วยชุดหม้อแปลง (Transformer) และชุดตัวเรียงกระแส (Rectifier) ตัวเรียงกระแสท่ีเพิ่มเข้ามาจะทําหน้าที่เรียงกระแสสลับให้เป็นกระแสตรงซึ่งเป็นส่วนหน่ึงของ เคร่ืองเช่ือมได้แก่ไดโอด ( Diode ) ทำหน้าที่จำกัดให้อิเล็กตรอนไหลไปในทิศทางเดียวกันคือจากขั้วลบไป ข้ัวบวกเครื่องเรียงกระแสที่ใช้กับเคร่ืองเชื่อมโดยจะใช้สารกึ่งตัวนํา เช่น แผ่นซิลิคอน (Silicon) และซีลีเนียม (Selenium) ซ่ึงโลหะก่ึงตัวนําจะยอมให้กระแสไหลผ่านได้สะดวกทางเดียวเท่าน้ันมีทั้งแบบ ซิลกิ อนไดโอดเรกตไิ ฟรแ์ ละซิลิเนยี มไดโอดเรกตไิ ฟร์ซิลิกอนไดโอดจะมีเกลยี วตดิ แนน่ กบั แผน่ ระบายความร้อน ซ่ึงมีขนาดเลก็ และนิยมใชก้ ันมากดังแสดงในรปู ที่ 1.22 รูปที่ 1.22 ลกั ษณะซิลกิ อนไดโอดเรกติไฟร์ สำหรับซีลีเนียมจะเป็นแผ่นเหล็กหรือแผ่นอะลูมิเนียมเคลือบด้วยซีลีเนียมซ้อนกันอยู่เป็นชั้นๆซ่ึงใช้ พนื้ ทีน่ ้อยกว่าซลิ ิกอนไดโอดดังแสดงในรูปที่ 1.23

18 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยท่ี 1 ชอื่ วชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชือ่ มห้มุ ฟลักซ์ ชื่อเรอ่ื ง กระบวนการเชอ่ื มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง รูปท่ี 1.23ลักษณะซีลีเนียมไดโอดเรกตไิ ฟร์ ภาพท่ี_ลกั ษณะสว่ นตา่ งๆ ภายในเครือ่ งเชอ่ื มแบบหมอ้ แปลงเรยี งกระแส จากภาพท่ี_ชุดหม้อแปลงจะทําหน้าท่ีแปลงแรงเคลื่อนไฟฟ้าที่ต่อเข้าเคร่ืองให้มีแรงเคล่ือนตํ่า กระแสสูงสาํ หรับตวั เรียงกระแสจะทาํ หน้าทปี่ รบั เปล่ยี นกระแสให้ไหลเพยี งทศิ ทางเดียว ดังน้ันกระแสไฟท่ี ออกมาจากเครื่องเชือ่ มจึงเป็นกระแสตรง เคร่ืองเชื่อมแบบหมอ้ แปลงเรียงกระแสน้ี ช้ินส่วนหรือกลไกจะ ไม่เคลอื่ นไหวเหมือนกับเครอื่ งเช่อื มแบบหมอ้ แปลงธรรมดาที่สําคัญจะตอ้ งมีการระบายความร้อนเป็น อย่างดี โดยทัว่ ๆ ไปจะตดิ ตั้งพัดลมเพ่อื ระบายความร้อนใหแ้ กเ่ ครื่องเชือ่ ม การเช่อื มด้วยกระแสตรง สามารถสลบั ขั้ว โดยสามารถใหล้ วดเชือ่ ม (Electrode) อยขู่ ้วั บวก (+) หรือข้วั ลบ(-) ชนิดกระแสไฟฟา้ ตรงลวดเชื่อมตอ่ ขัว้ ลบ (Direct Current Electrode Negative: DCEN)

19 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยที่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเชอ่ื มและโลหะแผ่น ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ด้วยลวดเชือ่ มหุ้มฟลักซ์ ชื่อเรอื่ ง กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ภาพท่ี_เครอ่ื งเชื่อมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหุ้มฟลกั ซ์แบบหม้อแปลงเรียงกระแส ภาพท่ี_การตอ่ กระแสตรงกลับขั้ว : DC-EP(ซ้าย) การต่อกระแสตรงขั้วตรง : DC-EN (ขวา) จากภาพท่ี_ (ซา้ ย) เป็นการตอ่ วงจรไฟเชือ่ มแบบต่อตรงกลับขว้ั กลา่ วคอื จะตอ่ ลวดเช่ือมเป็น ขวั้ บวก (+) ตอ่ ชิ้นงานเป็นขว้ั ลบ (-) กระแสไฟจะไหลจากชิ้นงานไปยังลวดเชอ่ื ม ดงั นั้นความรอ้ นจะ เกดิ ขนึ้ ทขี่ ้ัวบวกหรือลวดเช่ือมประมาณ 70% ของความรอ้ นทเ่ี กดิ จากการอาร์กทง้ั หมด สว่ นช้นิ งานจะมี ความร้อนเกดิ ข้นึ 30% จึงทําให้ลวดเช่ือมหลอมและป้อนเตมิ ลงสู่บ่อหลอมเหลวไดอ้ ยา่ งรวดเร็วสมาํ่ เสมอ ดีกว่าการตอ่ ขว้ั ไฟเชอ่ื มแบบขั้วตรง จากภาพท่ี_ (ขวา) เปน็ การต่อวงจรไฟเชอ่ื มแบบตอ่ ตรงข้วั ตรง กล่าวคือ จะต่อลวดเช่อื มเปน็ ขั้วลบ (-) ตอ่ ชน้ิ งานเป็นข้วั บวก (+) กระแสไฟจะไหลจากลวดเชอื่ มไปยงั ช้ินงาน ดังน้นั ความร้อนจะ เกดิ ขึ้นท่ีข้วั ลบหรอื ลวดเชอื่ มประมาณ 30% ของความร้อนที่ เกิดจากการอารก์ ทั้งหมด สว่ นชิ้นงานจะมี ความรอ้ นเกดิ ขึ้น 70% จึงทาํ ให้ชนิ้ งานมีการหลอมลกึ ดีเหมาะกบั การเชือ่ มชิน้ งานหนาๆ DC-EN DC-EP การหลอมลึกมากแนวเชือ่ มแคบ การหลอมลึกนอ้ ย แนวเชื่อมกวา้ ง ภาพที่_ภาพตดั ขวางการหลอมลึกของแนวเชอื่ มของขว้ั ไฟแบบ DC-ENและ DC-EP

20 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชือ่ มและโลหะแผ่น ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหุ้มฟลกั ซ์ ชือ่ เรอื่ ง กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอื่ มหุม้ ฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง 4.เครื่องเชอ่ื มแบบอนิ เวอรเ์ ตอร์(Inverter Welding Machine) เป็นเคร่ืองเชื่อมเทคโนโลยีใหม่ท่ีได้รับการพัฒนาข้ึนมาสามารถแปลงกระแสได้สูงสม่ําเสมอปรับ กระแสไฟได้ละเอียดและเป็นเคร่ืองเชื่อมท่ีได้พัฒนาล่าสุดขนาดเล็กน้ําหนักเบาเคลื่อนย้ายได้สะดวกการ ทำงานของระบบอินเวอร์เตอร์คือแปลงกระแสไฟฟ้าสลับมาเป็นกระแสไฟฟ้าตรงแล้วเปล่ียนความถ่ีจาก 50 เฮิร์ตเหลือเพียง 5–20 เฮิร์ตเป็นกระแสไฟฟ้าสลับเม่ือกระแสไฟฟ้าสลับที่มีความถี่สูงผ่านหม้อแปลงแล้วจึง เรียงกระแสไฟฟ้าสลับให้เป็นกระแสไฟฟ้าตรงและทำให้เดินเรียบด้วยเคร่ืองเชื่อมแบบอินเวอร์เตอร์มีทั้ง กระแสไฟฟ้าตรงและกระแสไฟฟ้าสลับลักษณะของเครื่องเช่ือมแบบอินเวอร์เตอร์เมื่อเปรียบกับเครื่องเช่ือม แบบหม้อแปลงจะเหน็ ได้วา่ มขี ้อท่ีดกี ว่าอย่างเห็นได้ชัดคอื 1 ประหยดั ค่าไฟฟา้ มีประสิ ทธิ ภาพด้านพลังงานสงู ความสูญเสยี น้อยกวา่ ระบบหมอ้ แปลงแบบเก่า ควบคุมการแปลงไฟฟา้ ด้วยอปุ กรณอ์ ิเลก็ ทรอนกิ ส์ 2 ใหก้ ระแสไฟเชอื่ มทีส่ ูงและคงท่ีสมา่ํ เสมอ 3 ควบคุมกระแสไฟเชือ่ มและแรงดนั ไฟได้ละเอียดแมน่ ยํา 4 เครอื่ งมีขนาดเลก็ และนํา้ หนักเบา 5 มคี วามปลอดภัยในการใชง้ านสูง รูปท่ี 1.24ลกั ษณะเคร่อื งเชอ่ื มไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมห้มุ ฟลักซ์แบบแบบอินเวอร์เตอร์ เคร่ืองเช่ือมไฟฟ้าที่ผลิตกระแสไฟฟ้าตรงสามารถเปลี่ยนขั้วสายเช่ือมจากขั้วหน่ึงเป็นอีกข้ัวหน่ึงเพื่อ คณุ ภาพของการใช้งานเชื่อมการเปลี่ยนขั้วสายเช่ือมทำได้โดยการเปล่ียนขั้วสายเช่ือมท่ีเครื่องเช่ือมแต่เครื่อง รุ่นใหม่ไม่จำเป็นต้องเปล่ียนข้วั สายเชื่อมใช้เปล่ียนด้วยสวติ ช์ท่ีอยู่ด้านหน้าของเคร่อื งเชื่อมแทนกระแสไฟฟ้า สลับไมจ่ ำเป็นเปลี่ยนขั้วสายเช่อื มเนอ่ื งจากกระแสไฟฟ้าสลับมกี ารเปล่ียนขวั้ ในหลายๆครั้งต่อวนิ าทีดังน้ันจงึ ไม่ ต้องคำนงึ ถึงข้วั สายเชือ่ มเครอื่ งเช่อื มไฟฟ้าทีผ่ ลติ กระแสไฟฟา้ ตรงมีการเปลย่ี นขว้ั 2 แบบดังนี้ 1. ชนดิ กระแสไฟฟา้ ตรงลวดเชือ่ มต่อข้ัวลบ (Direct Current Electrode Negative:DCEN) 2. ชนดิ กระแสไฟฟ้าตรงลวดเชอื่ มตอ่ ขั้วบวก (Direct Current Electrode Positive:DCEP)

21 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเช่อื มและโลหะแผน่ ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอื่ มหุม้ ฟลักซ์ ชื่อเรอื่ ง กระบวนการเช่อื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ตัวอย่างเคร่ืองเช่ือมไฟฟ้ามีดิวตี้ไซเคิล 60 % ท่ีกระแสไฟ 250 แอมป์จงคำนวณหาเปอร์เซ็นต์ ดิวต้ีไซเคิล ของเครอ่ื งเชอ่ื มไฟฟา้ เม่อื ต้องการใช้กระแสเช่อื ม 300 แอมป์ วธิ ที ำ เปอร์เซ็นต์ดวิ ตี้ไซเคลิ = 2502× 60 3002 = 41.67 % ≈42 % เคร่อื งเชอ่ื มไฟฟ้าทีใ่ ชก้ ระแสเชื่อม 300 แอมป์มีดิวตไี้ ซเคลิ 42 % นอกจากสามารถหาเปอรเ์ ซ็นตด์ ิวตไ้ี ซเคิลโดยการคำนวณจากสูตรแล้วยังใชว้ ิธีการอา่ นชาร์ต ( Chart )ความสมั พนั ธเ์ ปอรเ์ ซน็ ตด์ วิ ตีไ้ ซเคลิ กบั กระแสไฟทใ่ี ชด้ ังแสดงในรปู ท่ี 1.27 รูปที่ 1.27ชาร์ตแสดงการหาเปอร์เซน็ ตด์ ิวตีไ้ ซเคิล หลกั การพจิ ารณาเลอื กเครอื่ งเชื่อม การเลือกเครื่องเชือ่ มเพือ่ นำไปใช้งานตา่ งๆผู้ใชจ้ ำเปน็ ตอ้ งเลอื กใชใ้ ห้มีความเหมาะสมซงึ่ มีหลกั ในการ พจิ ารณาดังน้ี 1. ขนาดของกระแสไฟเชอื่ มท่ีตอ้ งการใชง้ าน 2.ชนดิ ของกระแสไฟฟ้าท่ีสามารถจดั หามาใช้กบั เครอ่ื งเชอ่ื มได้ 3.องคป์ ระกอบเกีย่ วกับความสะดวกและการประหยัดค่าใชจ้ ่าย รอบทำงาน ( Duty Cycle ) ของเครอ่ื งเชอื่ ม รอบทำงาน ( Duty Cycle ) หมายถึงความสามารถของเคร่อื งเชอ่ื มไฟฟา้ ในการอาร์กกบั เวลาทงั้ หมด ได้กำหนดเวลาทั้งหมดไว้เป็นมาตรฐาน 10 นาทีตัวอย่างเครื่องเชื่อมไฟฟ้าขนาด 250 แอมป์ท่ี60 % ดิวต้ี ไซเคิล (Duty Cycle ) หมายถึงเครื่องเชือ่ มไฟฟ้าสามรถเช่อื มแบบตอ่ เน่ืองได้ 6 นาทแี ละหยุดพัก 4 นาทีโดย ใช้กระแสไฟเชื่อมสูงสุดท่ีกำหนดไว้ 250 แอมป์โดยทั่วไปเคร่ืองเชื่อมไฟฟ้าท่ีเป็นอัตโนมัติจะใช้ดิวต้ีไซเคิล 100 % ส่วนเคร่ืองเช่ือมไฟฟ้าที่ใช้กับลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์จะใช้ดิวต้ีไซเคิล 60 %ถ้าต้องการทราบค่าดิวต้ี

22 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชอื่ มและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลักซ์ ชื่อเรอ่ื ง กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเช่ือมห้มุ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ไซเคลิ ของเครอ่ื งเชือ่ มไฟฟ้าสามารถคำนวณไดโ้ ดยใชส้ ูตรดงั น้ี 5.3 อปุ กรณ์ในการเชื่อมไฟฟ้า การเชอ่ื มไฟฟ้ามีอปุ กรณป์ ระกอบท่ีต้องใช้กับการเชื่อมไฟฟ้าหลายอยา่ งนอกจากเคร่ืองเชอื่ มไฟฟ้าที่ ใช้ในการเช่ือมไฟฟ้าแล้วยังมอี ุปกรณ์ที่ต้องใช้อีกหลายชนิดแต่ละชนิดก็มีหน้าท่ีในการใช้งานท่แี ตกตา่ งกันไป ผู้ปฏิบัติงานต้องมีความรู้เก่ียวกับอุปกรณ์ท่ีใช้เพ่ือให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพอุปกรณ์ที่ใช้ในการเชื่อม ไฟฟ้ามีดังนี้ 1.อปุ กรณ์จบั ลวดเชือ่ ม(ElectrodeHolder) 2. สายเชอ่ื ม(Cables) 3. อปุ กรณจ์ บั ยดึ สายดิน(GroundClamp) 4.อปุ กรณท์ ใี่ ช้ในการป้องกนั อันตราย 5.อปุ กรณ์ทำความสะอาด 1. อปุ กรณ์จบั ลวดเชื่อม(ElectrodeHolder) เป็นอุปกรณ์สำคัญของเคร่ืองเช่ือมไฟฟ้ามีหน้าที่จับลวดเช่ือมไฟฟ้าและเป็นมือถือขณะทำการเชื่อม นอกจากนีย้ ังเป็นตัวนำกระแสไฟฟ้าจากสายเช่อื มไปสู่ลวดเชื่อมไฟฟ้าอีกดว้ ยอุปกรณจ์ ับลวด-เชื่อมไฟฟ้ามีอยู่ หลายแบบหลายขนาดภายในทำด้วยทองแดงและบางส่วนของปากคีบทำด้วยทองเหลืองการใช้ทองแดงและ ทองเหลืองทำเพ่ือให้เป็นตัวนำกระแสไฟฟ้าที่ดีและให้เกิดการถ่ายเทความร้อนป้องกันไม่ให้หลอมละลายติด กับแกนลวดขณะเกิดความร้อนในปากคีบของอุปกรณ์จับลวดเชื่อมจะมีร่องจับลวดเช่ือมไฟฟ้าซึ่งเป็น ตวั กำหนดมุมของลวดเชอื่ มไฟฟา้ ตามต้องการส่วนภายนอกทเ่ี ป็นมือจับหุ้มด้วยฉนวนกันความร้อนและไฟฟ้า เพ่อื ปอ้ งกนั อนั ตรายทจ่ี ะเกิดกับผ้ปู ฏบิ ตั งิ านในขณะเช่ือมอุปกรณ์จบั ลวดเชอ่ื มจะต่อเข้ากบั ปลายสายเชอื่ มโดย มีปลอกทองแดงหุ้มปลายสายเช่ือมและสอดเข้าไปในด้ามจับของตัวจับลวดเช่ือมเพื่อให้การขันสกรูยึดติด ระหว่างตัวจับลวดเช่ือมกับสายเชื่อมแน่นเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดความร้อนเนื่องจากความต้านทานของ กระแสไฟฟ้าท่ขี ้อตอ่ อปุ กรณจ์ บั -ลวดเชอ่ื มแสดงในรปู ที่ 1.28 รูปที่ 1.28ลกั ษณะอุปกรณ์จับลวดเชื่อม

23 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชอ่ื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ ชือ่ เรอ่ื ง กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลักซ์ จำนวน 4 ชว่ั โมง 2. สายเชอ่ื ม( Cables ) สายเชื่อมมีหนา้ ที่นำกระแสไฟเชื่อมท่ผี ลติ จากเคร่ืองเช่ือมไปสบู่ ริเวณการอาร์กสายเชือ่ มที่ใช้ในวงจร เชื่อมนนั้ มีอยู่ 2 สายคอื สายดนิ และสายเช่อื มสว่ นปลายสายดินจะตอ่ เข้ากบั ท่จี ับยึดช้ินงานเช่อื ม ( Ground Clamp ) สว่ นสายเชอื่ มจะต่อกับตัวจับลวดเช่อื มดงั แสดงในรูปที่ 1.29 รูปที่ 1.29 ลกั ษณะการต่อสายเชื่อม สายเช่ือมโดยทั่วไปทำจากลวดทองแดงท่ีเป็นเส้นขนาดเล็กเหมือนเส้นผมพันรวมกันไว้เป็นจำนวน มากแล้วจึงใช้เสน้ ใยพนั ทบั ไวเ้ พือ่ รักษารูปทรงของลวดทองแดงขนาดเล็กเอาไวส้ ่วนช้นั นอกจะหุ้มด้วยยางเป็น ฉนวนไฟฟ้าลกั ษณะของสายเชือ่ มดังแสดงในรูปท่ี 1.30 รูปที่ 1.30ลกั ษณะภายในสายเชื่อมไฟฟ้า 3. อุปกรณจ์ บั ยดึ สายดนิ ( Ground Clamp ) เป็นอุปกรณ์ท่ีจับยึดช้ินงานให้ต่อกับสายดินอุปกรณ์จับยึดสายดินน้ีทำด้วยวัสดุตัวนำไฟฟ้า เช่น ทองแดงเป็นต้นโดยทั่วไปอปุ กรณ์จบั ยึดสายดินจะประกอบดว้ ยสปรงิ เพ่ือจบั ยดึ ชิ้นงานให้แน่นเพราะถา้ จับยึด ช้นิ งานไมแ่ น่นจะทำให้เกดิ ความต้านทานและเกิดความรอ้ นหรอื การอาร์กขึ้นนอกจากใช้สปริงยึดใหแ้ น่นแล้ว บางชนิดยังทำเป็นซแี คมป์หรอื ใช้เกลยี วขนั จบั ยดึ กบั ชิน้ งานใหแ้ น่นดงั แสดงในรูปที่1.31

24 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเชอ่ื มและโลหะแผ่น ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าด้วยลวดเช่ือมหุม้ ฟลกั ซ์ ชื่อเรอื่ ง กระบวนการเช่อื มไฟฟ้าด้วยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง รูปท่ี 1.31 ลักษณะอปุ กรณ์จบั ยดึ ช้ินงาน 4. อุปกรณท์ ใี่ ช้ในการปอ้ งอนั ตราย ในการปฏิบัติงานเช่ือมไฟฟ้ามีอันตรายที่เกิดข้ึนหลายอย่างจากการปฏิบัติงานเชื่อมไฟฟ้าหลาย อย่างเชน่ ควันความร้อนสะเกด็ ไฟไฟฟา้ ดูดเปน็ ตน้ ดังน้นั ในการปฏบิ ตั ิงานเช่อื มไฟฟา้ ทกุ คร้ังจะต้องมีอปุ กรณ์ที่ ใช้ในการปอ้ งกนั อนั ตรายจากการเชือ่ มไฟฟา้ ซงึ่ อุปกรณ์ทช่ี ่วยปอ้ งกนั อันตรายจากการเช่ือมไฟฟา้ มีดงั น้ี 4.1 หน้ากากเช่ือม( Welding Helmet ) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ป้องกันดวงตาและใบหน้าจากแสงเช่ือมความร้อนและรังสีท่ีเกิดจากการ เช่ือมคือรังสีอัลตร้าไวโอเลตและรังสีอินฟราเรดรวมทั้งเม็ดโลหะ ( Spatter ) ที่กระเด็นออกมาซ่ึงหน้ากาก เช่อื มไฟฟ้าแบ่งออกเป็น 2 แบบคือ 4.1.1 แบบมือถอื ( Hand Shield ) ซึง่ แบบน้ีมอื ขา้ งหนง่ึ จะถือหน้ากากเชื่อมอกี ข้างหนงึ่ ถือ หวั เชื่อมไฟฟ้าเหมาะกับการเชื่อมบนพ้ืนในทา่ ราบตวั หน้ากากทำด้วยไฟเบอร์กลาสหรอื กระดาษอัดข้ึนอยู่กับ บรษิ ัทผผู้ ลิตดังแสดงในรปู ที่ 1.32 รปู ท่ี 1.32ลกั ษณะหน้ากากเชอ่ื มชนดิ มือถือ 4.1.2 แบบสวมหวั ( Helmet ) มอื ขา้ งหนึง่ จะเปน็ อสิ ระสามารถช่วยจับสิ่งตา่ งๆได้เหมาะ สำหรบั การเชอ่ื มงานในท่ีสงู ตัวหนา้ กากสว่ นใหญจ่ ะทำดว้ ยไฟเบอร์กลาสจุดหลอมละลายสงู น้ําหนักเบาดัง แสดงในรปู ที่ 1.33

25 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเช่ือมและโลหะแผ่น ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชื่อมห้มุ ฟลักซ์ ชอื่ เรอ่ื ง กระบวนการเชอ่ื มไฟฟ้าด้วยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง รูปท่ี 1.33 แสดงลักษณะหน้ากากเชือ่ มแบบสวมหวั ในหน้ากากเช่ือมจะมีช่องที่สำหรับใส่เลนส์เช่ือมซงึ่ เลนสเ์ ชื่อมจะทำให้มองเห็นการอาร์กก่อนท่ีจะใส่ เลนส์เชอื่ มจะมีกระจกใสใสไ่ ว้ด้านหน้าเลนส์เชือ่ มเพื่อป้องกันไม่ให้เม็ดโลหะ (Spatter)กระเด็นมาตดิ กับเลนส์ เชอื่ มจะทำให้มองไม่เห็นการอาร์กเพือ่ เป็นการป้องกันไม่ใหเ้ ปล่ียนเลนสเ์ ชอื่ มบ่อยๆซึ่งเลนส์เชือ่ มมีราคาแพง จงึ ใส่กระจกใสซ่ึงราคาถูกกว่าไว้ขา้ งหน้าเลนส์เชื่อมเวลามองไม่เห็นการอาร์กก็เปล่ียนแค่กระจกใสความเข้ม ของเลนส์เช่ือมจะบอกเป็นเบอร์ตามมาตรฐานของ AWS ( American Welding Society ) ดังตารางที่ 1.1 ตารางท่ี 1.1 เบอร์ความเข้มของเลนสเ์ ชอื่ ม เบอร์ กระแสไฟทใ่ี ช้ 6 – 7 กระแสไฟไมเ่ กิน 30 แอมแปร์ 8 กระแสไฟต้งั แต่ 31 – 75 แอมแปร์ 10 กระแสไฟต้งั แต่ 76 – 200 แอมแปร์ 12 กระแสไฟตง้ั แต่ 201 – 400 แอมแปร์ 14 กระแสดไฟตั้งแต่ 401 แอมแปร์ขึ้นไป 4.2 ชุดปฏบิ ัติงานเช่ือมไฟฟา้ ชดุ ปฏบิ ตั งิ านเชือ่ มไฟฟา้ ก็คลา้ ยกบั ชุดปฏิบตั งิ านเชื่อมแกส๊ ประกอบไปด้วยเส้ือหนัง ( Apron ) ถุงมือหนัง ( Gloves ) ปลอกแขน ( Sleeves ) ปลอกขา ( Leggings ) ดังแสดงในรปู ที่ 1.34

26 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอ้ื หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชือ่ มและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลักซ์ ช่อื เรอื่ ง กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ด้วยลวดเช่ือมหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง รปู ที่ 1.34ลกั ษณะชดุ ปฏิบัติงานเชื่อมไฟฟ้า 5. อปุ กรณ์ทำความสะอาด อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำความสะอาดงานเช่ือมทั้งก่อนและหลังการเช่ือมมีความจำเป็นต้องนำมาใช้ เพ่อื ใหง้ านเชอื่ มมคี ุณภาพอปุ กรณท์ ำความสะอาดมดี ังนี้ 5.1 คอ้ นเคาะสแลก (Chipping Hammer) มลี ักษณะแบนคล้ายสกัดที่ปลายขา้ งหน่งึ อกี ดา้ น หนง่ึ แหลมเพอ่ื ใชส้ ำหรบั เคาะสแลกท่ีปกคลมุ บนรอยเช่ือมและท่ีฝงั ในรอยเช่ือมดังรูปท่ี 1.35 รปู ที่ 1.35แสดงลักษณะคอ้ นเคาะสแลก 5.2แปรงลวด (Wire Brush )ดา้ มทำด้วยไม้ขนแปรงทำดว้ ยเส้นลวดเรยี งเปน็ แถวตั้งแต่ 2 แถว ขึ้นไปอยบู่ นดา้ มไมม้ ีหน้าทีท่ ำความสะอาดชิ้นงานก่อนหรอื หลงั การเชอื่ มดังแสดงในรูปที่ 1.36 รปู ที่ 1.36แสดงลักษณะแปรงลวด 5.3 คมี จบั ช้ินงานร้อน( pliers ) ทำจากเหลก็ มีด้ามยาวเพื่อสะดวกในการจับชิ้นงานที่รอ้ น และเคล่อื นย้ายไปทำความสะอาดไดง้ า่ ยดงั แสดงในรปู ที่ 1.37 รปู ท่ี 1.37แสดงลกั ษณะคีมจับชิน้ งานร้อน

27 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเช่อื มและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าด้วยลวดเช่อื มหุม้ ฟลกั ซ์ ชือ่ เรอ่ื ง กระบวนการเช่อื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชือ่ มห้มุ ฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ลำดับขน้ั ในการทำงาน ลำดับขน้ั ในการเตรยี มงานตา่ งๆเป็นพืน้ ฐานทีต่ ้องปฏบิ ตั ใิ นการเช่ือมไฟฟ้าผปู้ ฏิบตั ิจะต้องทำความ เขา้ ใจและนำไปปฏิบตั มิ ดี งั น้ี 1.ทำความสะอาดโต๊ะเชอ่ื ม 2. จัดเตรยี มเครอื่ งมือและอปุ กรณ์ 2.1จัดเตรียมอุปกรณ์ป้องกันอันตรายเช่นหน้ากากเชื่อมถุงมือปลอกแขนฯลฯตรวจสภาพ เรียบรอ้ ย 2.2 จดั แปรงลวดคมี คอ้ นเคาะสแลกไวท้ ีโ่ ต๊ะเชื่อม 2.3 ทเี่ ครอ่ื งเช่อื มตรวจดวู า่ สายเช่ือมและสายดนิ ต่อกบั เคร่อื งเชื่อมหรอื ยงั ถา้ ตอ่ แล้วตอ่ แบบใด เช่น DCEP หรือ DCEN หรือกระแสสลับทงั้ น้ขี ึน้ อยกู่ ับผ้ปู ฏิบัติงานท่ีตอ้ งการเชอื่ มแบบไหน 2.4 ต้ังกระแสไฟเชือ่ มกระแสไฟเชื่อมที่ต้งั มีคา่ เปน็ แอมแปร์การตงั้ ค่ากระแสไฟเช่อื มแตล่ ะ เครอื่ งเชือ่ มจะไม่เหมอื นกนั แต่วิธกี ารคลา้ ยๆกันการตง้ั กระแสไฟเชอ่ื มใหด้ ูจากขอ้ มูลที่กล่องลวดเช่ือมรวมทั้ง ความหนาของชิน้ งานมีผลต่อการต้ังกระแสไฟเชื่อมด้วย 2.5ต่อสายดินกบั โตะ๊ หรือชน้ิ งานที่ต้องการเชอื่ ม 2.6 เปดิ เคร่ืองเชอื่ มก่อนเปดิ เครือ่ งเชื่อมตรวจดูว่าตัวจับลวดเชื่อมไม่ติดอยกู่ ับสายดนิ หรือโตะ๊ งานก่อนที่จะเปดิ เครือ่ งเชอื่ มต้องใส่ลวดเช่อื มกับตัวจบั ลวดเชอื่ ม 2.7 ปดิ เครือ่ งเช่ือมเมอ่ื เช่อื มงานเสร็จปิดเครื่องเชื่อมทส่ี วิตช์เคร่ืองเช่ือมและปิดท่ีสวิตช์ตดั ตอน อัตโนมตั (ิ Circuit Breaker )เก็บมว้ นสายเช่อื มให้เรียบร้อยทำความสะอาดโตะ๊ งานและเครื่องเช่อื ม 3.ลวดเชอื่ มไฟฟา้ หมุ้ ฟลกั ซ์ ลวดเชื่อมไฟฟ้าจะทาํ หนา้ ท่นี ํากระแสไฟฟ้าใหไ้ หลผ่านเพือ่ ใหเ้ กดิ การอารก์ กับชน้ิ งานจงึ ทําให้บริเวณ อารก์ เกดิ ความรอ้ นจนสามารถหลอมชิ้นงานจนกลายเป็นบ่อหลอมเหลว และตวั ลวดเชือ่ มเองจะหลอมบริเวณ ปลายลวดเปน็ หยดเม็ดโลหะแล้วป้อนเติมลงไปรวมตัวกับโลหะหลอมเหลวภายในบ่อหลอมเหลวเม่ือแข็งตัวจะ กลายเปน็ แนวเช่ือมทม่ี ีความมั่นคงและแข็งแรง ส่วนฟลักซ์ ท่ีหมุ้ เม่ือไดร้ ับความร้อนในเวลาเดยี วกันจะแตกตวั เป็นกล่มุ แกส๊ ปกคลมุ บรเิ วณการอาร์กเอาไวเ้ พ่อื เป็นการป้องกันบรรยากาศภายนอกไม่ให้ไปทาํ ปฏิกิรยิ ากับ โลหะเหลวและยงั ปกคลุมแนวเชือ่ มด้วย ภาพที่_ลกั ษณะของลวดเชือ่ มไฟฟ้าหมุ้ ฟลกั ซ์

28 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลกั ซ์ ชอ่ื เรอื่ ง กระบวนการเช่ือมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง โครงสร้างของลวดเช่ือมประกอบด้วยแกนลวดและฟลักซห์ มุ้ แกนลวดฟลกั ซ์จะมีส่วนผสมของธาตุ หรือสารเคมีต่างๆ เพ่อื จุดประสงค์พเิ ศษในการใช้งาน โครงสร้างของลวดเช่อื มไฟฟ้าหุ้มฟลักซ์ประกอบดว้ ย 2 ส่วนดงั น้ี ภาพที่_โครงสรา้ งส่วนต่างๆของลวดเช่อื มไฟฟ้าหุ้มฟลักซ์ 3.1 แกนลวด (Wire) แกนลวดทาํ มาจากเหลก็ กล้าประกอบดว้ ยธาตตุ า่ งๆ ตามสมบัติทต่ี ้องการ เช่น คาร์บอนแมงกานีส ซลิ คิ อน ฟอสฟอรัส เป็นตน้ ปรมิ าณของธาตตุ ่างๆ จะมากหรือนอ้ ยข้นึ อย่กู ับประเภทของลวดเชอ่ื มนัน้ ๆ ขนาดทีใ่ ช้กนั ในปัจจุบนั จะมีขนาดเสน้ ผ่านศนู ยก์ ลางตั้งแต่ 2.6, 3.2, 4.0 และ 5.0มลิ ลิเมตรดังตารางที่ 3.1 3.2 ฟลกั ซ์ (Flux) ฟลกั ซ์จะใชห้ ุ้มแกนลวดประกอบด้วยธาตุ หรอื สารเคมตี า่ งๆ หลายชนิดเพอื่ สมบัติทาง การอาร์ก และสมบตั ิทางกลของแนวเช่อื ม หรอื เพ่อื ความต้องการเพ่มิ เน้ือโลหะให้กับแนวเชือ่ ม โดย การเพ่มิ เติมผงเหลก็ เข้าไปผสมในฟลกั ซไ์ ด้ 3.2.1 หนา้ ทข่ี องฟลกั ซ์ เมอ่ื มกี ารเชอ่ื มเกดิ ขึ้นฟลกั ซท์ ่ใี ช้หุ้มลวดเชอ่ื มจะถกู ความร้อน เผาไหม้จนหลอมเหลวและทําหน้าท่ีดงั ต่อไปน้ี 1) เมอื่ ถูกเผาไหม้จะกลายเปน็ กล่มุ แกส๊ ปกคลุมบ่อหลอมเหลวเพ่ือป้องกันการรวมตัว กับออกซิเจน (Oxidation) 2) ทําหน้าทเ่ี ร่มิ ต้นอารก์ ให้ง่ายข้นึ และการอาร์กสม่ําเสมอ 3) มสี ว่ นผสมของผงเหลก็ ทําใหอ้ ัตราการปอ้ นเติมน้ําโลหะสูง 4) เตมิ ธาตตุ า่ งๆ ทสี่ ามารถเพ่มิ สมบตั ิของแนวเชื่อมได้ 5) ช่วยลดอัตราการเยน็ ตัวของแนวเช่อื ม 6) ควบคุมรูปร่างของแนวเชื่อม 7) ชว่ ยขจัดสารมลทิน (Impurities) ให้กบั แนวเช่ือมทาํ ให้แนวเชอ่ื มสะอาดข้นึ 3.2.2 คณุ ลกั ษณะทดี่ ขี องฟลกั ซ์ 1) ตอ้ งมคี วามถ่วงจาํ เพาะตา่ํ เพอ่ื ให้สามารถลอยตัวขึน้ มาจากนาํ้ โลหะเหลวได้

29 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยที่ 1 ชอื่ วชิ า. งานเชื่อมและโลหะแผน่ ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเช่ือมหุม้ ฟลกั ซ์ ชื่อเรอื่ ง กระบวนการเชอื่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง 2) ตอ้ งมอี ณุ หภมู ิในการหลอมเหลวเมือ่ เกิดการอารก์ 3) เม่อื เผาไหมจ้ นหลอมเหลวจะตอ้ งเกิดเป็นกลุ่มควนั ซึ่งเป็นแก๊สชนดิ หนงึ่ เพือ่ ปอ้ งกนั และขับไล่แกส๊ จากบรรยากาศภายนอกไมใ่ หส้ ามารถทาํ ปฏิกิริยากับโลหะเหลวภายในบอ่ หลอมเหลว 4) ต้องห้มุ แกนลวดเชอ่ื มได้แน่นไมแ่ ตกหรอื หลุดออกจากแกนลวดเชื่อมไดง้ า่ ยแมแ้ ต่ การดัดงอ 3.3 มาตรฐานลวดเชอ่ื มไฟฟา้ หมุ้ ฟลกั ซ์ (Standard of Electrode) ปัจจบุ นั ลวดเชือ่ มไฟฟ้าหมุ้ ฟลกั ซม์ ีอยู่ มากมายการเลอื กใช้ ต้องให้เหมาะสมกบั ช้นิ งานท่ี นาํ มาเช่อื ม การเรยี กลวดเชอ่ื มไฟฟา้ หุ้มฟลักซ์จะมรี หสั กาํ หนดเอาไว้ ซงึ่ จะบง่ บอกถึงรายละเอยี ดของลวด เชือ่ มนัน้ ๆเอาไว้ ลวดเชื่อมชนิดเดยี วกนั แต่ละมาตรฐานจะมรี หสั ไมเ่ หมอื นกัน สําหรบั มาตรฐานที่นิยมได้แก่ AWS ยอ่ มาจากคําว่า AmericanWelding Society เป็นสมาคมการเชือ่ มสหรฐั อเมริกาโดยมี รายละเอยี ดของมาตรฐานดังตอ่ ไปน้ี มาตรฐานลวดเช่ื อมไฟฟา้ หุ้ มฟลักซ์ AWS (A5.1, 5.5) กําหนดขึ้นโดยสมาคมการเช่อื ม สหรฐั อเมริกา ซงึ่ ในการอธิบายความหมายจะอาศัยสญั ลกั ษณ์ของเหล็กกล้าคารบ์ อนและเหลก็ กล้าผสมต่ํา ดงั นี้ E 60 1 3 ส่วนผสมของสารพอกหมุ้ ตําแหน่งการเชื่อมหรอื ทา่ เชื่อม ความต้านทานแรงดงึ ตา่ํ สุด (ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว) ลวดเช่ือมไฟฟา้ หุ้มฟลักซ์ (Electrode) ความหมายของสัญลักษณ์ลวดเช่อื มไฟฟา้ หุ้มฟลกั ซ์ E 6013 คอื E หมายถงึ ลวดเชอ่ื มไฟฟา้ หุ้มฟลกั ซ์ (Electrode) 60 หมายถงึ (ตัวเลขลําดับท่ี 1-2 ตวั ) ค่าความต้านทานแรงดึงตํา่ สุดมหี น่วยเปน็ ปอนดต์ ่อ ตารางนิว้ (psi) จะต้องนําไปคูณด้วย 1,000 เสมอ ดังตัวอยา่ ง 60 Х 1,000 = 60,000 ปอนดต์ ่อ ตารางน้วิ 1 หมายถงึ (ตัวเลขตวั ลําดับที่ 3)แสดงถึงตาํ แหนง่ ทา่ เช่ือมของลวดเช่ือมนนั้ ๆในสัญลกั ษณ์ จะมีอยู่ 3 หมายเลข คอื เลข 1 หมายถงึ การเชื่อมสามารถทําไดใ้ นทกุ ตาํ แหนง่ ทา่ เชอ่ื ม เลข 2 หมายถึง การเช่ือมเฉพาะตําแหนง่ ท่าระดับและท่าราบ เลข 3 หมายถงึ การเชอื่ มเฉพาะตําแหนง่ ท่าราบเท่านนั้ 3 หมายถงึ (ตัวเลขลําดบั ที่ 4) จะแสดงชนดิ ของกระแสไฟทใี่ ชเ้ ชื่อม (AC,DC-EP,DC-EN) ชนดิ ของสารพอกหุ้ม ดงั ตารางที่ 3.2

30 รหสั วชิ า 30100-0007 เนอื้ หา หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื วชิ า. งานเชอ่ื มและโลหะแผ่น ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเชอื่ มไฟฟ้าดว้ ยลวดเชือ่ มหุ้มฟลักซ์ ชือ่ เรอ่ื ง กระบวนการเชื่อมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชื่อมห้มุ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชว่ั โมง ภาพท่ี_การพิมพ์สัญลักษณ์มาตรฐานไวบ้ นลวดเชื่อมไฟฟา้ หุ้มฟลักซ์ 3.4 การเกบ็ รกั ษาลวดเชอื่ มไฟฟา้ หมุ้ ฟลกั ซ์ การเกบ็ รักษาลวดเชอ่ื มเปน็ สิ่งที่สําคญั เพราะหากเก็บรักษาไมด่ หี รือเกบ็ ไว้นานเกนิ ไปเม่ือ นาํ มาใชง้ านจะเชอ่ื มได้ ไมด่ ี ฉะนน้ั การเก็บรกั ษาลวดเช่ือมตอ้ งเกบ็ แยกตามขนาดและชนดิ เปน็ พวกๆ นอกจากน้นั ยงั ต้องแยกตามวนั เดือน ปที ผี่ ลิตเพื่อใหส้ ามารถนําไปใช้งานได้ทนั ทุกกล่องจะต้องสามารถ มองเห็นคาํ อธบิ ายประกอบการใชง้ าน และอ่านได้โดยเฉพาะสัญลกั ษณ์ของมาตรฐานต้องทราบวา่ เป็น มาตรฐานอะไรเพอ่ื จะใชง้ านไดถ้ ูกต้อง ขอ้ แนะนำทจี่ ำเปน็ ในการเกบ็ รกั ษาลวดเชอื่ มไฟฟา้ หุ้มฟลกั ซ์ มดี งั น้ี 1) ฟลกั ซท์ หี่ ้มุ ควรเกาะยดึ แกนลวดอยไู่ ดน้ านผผู้ ลิตจะตอ้ งกาํ หนดวนั หมดอายุ ของฟลกั ซ์พอกหุม้ ไว้อยา่ งชดั เจน เพ่ือให้เจ้าหน้าท่พี สั ดุนาํ ลวดเชอื่ มทซ่ี ื้อมากอ่ นออกไปใช้งานก่อน และควรใชง้ านให้ทันก่อน กําหนดการหมดอายขุ องลวดเช่อื มนั้นๆ 2) ลวดเชือ่ มท่ีฟลกั ซ์หมุ้ เป็นดา่ ง หนิ ปนู จําเปน็ ตอ้ งอบทอ่ี ุณหภูมิ และระยะเวลาที่เหมาะสม เพ่ือให้แหง้ ดีกอ่ นนาํ ไปใชง้ าน 3) การเก็บรกั ษาลวดเชื่อมไฟฟา้ ควรวางใหเ้ ปน็ ระเบยี บเป็นหมวดหมเู่ ลือกหาไดง้ า่ ย หยบิ ใช้สะดวกใช้งานไดท้ นั ทีเมอ่ื ตอ้ งการไม่ควรวางทบั กนั สงู ๆ เพราะจะทําให้ฟลักซ์พวกห้มุ แตก เสยี หายได้ ภาพที่_ตู้อบลวดเชอ่ื มไฟฟา้ หมุ้ ฟลกั ซ์

31 แบบฝกึ เสรมิ ทกั ษะหนว่ ยการเรยี นที่ 1 รหสั วชิ า 30100-0007 ชอื่ วชิ า งานเช่ือมและโลหะแผ่น หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเชือ่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเชื่อมห้มุ ฟลกั ซ์ ช่อื เรอ่ื ง กระบวนการเชือ่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเชือ่ มหมุ้ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง เฉลยแบบฝกึ หดั หนว่ ยท่ี 1 ตอนท่ี 1 จงตอบคำถามตอ่ ไปนใี้ หถ้ กู ตอ้ ง 1.ความปลอดภัยในงานเชือ่ มไฟฟา้ หมายถึงอะไร ตอบ การปฏบิ ัติงานใดๆทีเ่ กยี่ วกับงานเช่อื มไฟฟา้ โดยที่ผู้ปฏิบัตงิ านไม่เกิดอันตรายหรืออบุ ัตเิ หตุ หรอื การทำ ใหเ้ กดิ ความสญู เสียตอ่ ทรัพยส์ ิน ตอ่ ตวั เองและเพ่ือนรว่ มงาน 2.จงบอกข้อควรปฏิบตั ิในงานเช่อื มไฟฟา้ 5 ขอ้ ตอบ 1. ผปู้ ฏิบัติงานเช่ือมไฟฟ้า จะต้องมอี ุปกรณ์ในการเชื่อม ได้แก่ หน้ากากเชื่อมไฟฟา้ จะใช้กระจกกรอง แสงใช้เลนสเ์ บอร์ 10 เสอ้ื หนงั ถงุ มอื หนัง ปลอกแขน คีมจบั ชนิ้ งาน คอ้ นเคาะสแลก 2.พน้ื ทปี่ ฏบิ ัตงิ านต้องไม่เปยี กชน้ื หรอื มนี ้ำขงั อยู่ 3.ไม่ควรเช่ือมไฟฟ้า หรือยืนมองการเช่ือม ด้วยตาเปล่า เพราะขณะทำการเชอ่ื มจะเกิดรังสอี ัลตร้าไวโอ เลตและรังสีอินฟาเรด ซ่งึ จะเกดิ อนั ตรายต่อสายตา 4.พื้นท่ีปฏิบัติงานเชื่อมไฟฟ้า จะต้องมีอากาศถ่ายเทได้สะดวก ปราศจากน้ำมัน และต้องห่างไกลจาก วสั ดทุ ี่ตดิ ไฟได้งา่ ยอยา่ งนอ้ ย 10 เมตร 5.พ้นื ทง่ี านเชอื่ มไฟฟ้า ควรมฉี ากก้นั เพ่ือป้องกนั แสงไปรบกวนเพอื่ นร่วมงาน ดงั แสดงใน 3.การเชือ่ มไฟฟา้ ด้วยลวดเช่อื มหมุ้ ฟลกั ซ์ หมายถึงอะไร ตอบ กระบวนการเชื่อมที่ได้รับความร้อนจากการอาร์กระหว่างลวดเชื่อมกับชิ้นงาน ความร้อนท่ีเกิดจากการ อาร์กสูงประมาณ 6,000 °F หรอื (3,316 °C ) เพื่อหลอมเหลวโลหะให้ติดกัน ทำให้ชิ้นงานกบั ลวด เชือ่ มที่บริเวณการอารก์ รวมตัวกนั เป็นเนอื้ เดียวกัน เรยี กวา่ แนวเช่อื ม 4.จงบอกหนา้ ท่ีของสารพอกห้มุ ตอบ เม่ือได้รับความร้อนจะกลายเป็นควันปกคลุมแนวเชื่อม ทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้แก๊สออกซิเจนเข้าไป รวมตัวกับน้ำโลหะเหลว หรือ ดึงสิ่งสกปรกหรอื สารมลทินออกจากน้ำโลหะเมื่อเย็นตัวแลว้ ฟลักซ์จะแข็งและ เปราะ เรียกว่า สแล็ก 5.เครือ่ งเชอื่ มไฟฟา้ หมายถึงอะไร ตอบ อุปกรณ์ที่ทำหน้าท่ีเปล่ียนแรงดันไฟฟ้าจากแรงดันสูงเปน็ ไฟฟ้าท่ีมแี รงดันตำ่ เชน่ แรงดันไฟฟ้าท่ี 220 โวลต์ หรอื 380 โวลต์ เปน็ แรงดันไฟฟา้ ต่ำ ประมาณ 20 โวลต์ ถงึ 100 โวลต์ 6.จงบอกคณุ สมบัติของเครื่องเช่อื มไฟฟา้ มา 3 ข้อ ตอบ 1.กระแสไฟเชื่อมสูง แต่แรงเคล่อื นไฟฟา้ ตำ่ 2. ขนาดแรงเคลือ่ นไฟฟ้าอยูร่ ะหว่าง 50 – 80 โวลต์ 3. สามารถควบคมุ ขนาดของกระแสไฟเชอ่ื มได้ 7.จงบอกหลกั การเลือกใช้เครอื่ งเชื่อมไฟฟ้ามา 3 ข้อ

32 แบบฝกึ เสรมิ ทกั ษะหนว่ ยการเรยี นที่ 1 รหสั วชิ า 30100-0007 ชอื่ วชิ า งานเชือ่ มและโลหะแผ่น หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื หนว่ ย กระบวนการเช่ือมไฟฟ้าดว้ ยลวดเชอ่ื มหมุ้ ฟลักซ์ ชือ่ เรอื่ ง กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ด้วยลวดเช่ือมหุ้มฟลักซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ตอบ 1.ขนาดของกระแสไฟเช่ือมทตี่ ้องการใช้งาน 2.ชนิดของกระแสไฟฟา้ ท่ีสามารถจัดหามาใช้กบั เคร่ืองเช่ือมได้ 3.องค์ประกอบเกีย่ วกบั ความสะดวกและการประหยดั ค่าใช้จ่าย 8.เครื่องเชอื่ มไฟฟ้าแบง่ ออกเปน็ กีป่ ระเภท อะไรบ้าง ตอบ 2 ประเภท คือ 1.เครอื่ งเชอ่ื มชนิดกระแสไฟฟา้ คงท่ี จะใชก้ บั เครอื่ งเช่ือมธรรมดาทีใ่ ชล้ วดเชอ่ื มทมี่ ีฟลักซ์หุ้ม เช่นเครอื่ ง เช่ือมทิก เครอ่ื งเช่ือมทใี่ ชก้ ับลวดเช่อื มคาร์บอนอารก์ 2. เครอ่ื งเช่ือมชนดิ แรงเคลื่อนไฟฟา้ คงท่ี เปน็ เคร่ืองเช่ือมไฟฟา้ ท่จี ะจา่ ยพลังงานออกมาแล้ว นำไป เขียนแผนภาพจะไดเ้ สน้ แผนภาพในลกั ษณะแบนเรยี บ เมอื่ วงจรเปิดไม่มกี ระแสไฟฟา้ แรงดันจะอยู่ ประมาณ 40 โวลท์ เปน็ ระบบท่ีใช้กับเคร่ืองเชอ่ื มแบบอตั โนมตั แิ ละกึง่ อัตโนมตั ิ เชน่ การเช่ือมมกิ / แมก (MIG / MAG) 9.จงอธบิ ายหลักการทำงานของเครอื่ งเชื่อมแบบหมอ้ แปลงไฟฟา้ ตอบ หลักการทำงานของเครอ่ื งเช่อื มแบบหมอ้ แปลงไฟฟา้ โดยอาศยั การนำกระแสไฟฟา้ ทมี่ ีแรงเคล่ือนไฟฟ้า สูงป้อนเข้าสู่ขดลวดปฐมภูมิ และจ่ายออกทางขดลวดทุติยภูมิ ซ่ึงจะเป็นแรงเคลื่อนไฟฟ้าต่ำกระแสไฟ เช่ือมสงู หม้อแปลงในเคร่ืองเชื่อมไฟฟา้ เหมอื นกับหมอ้ แปลงไฟฟา้ ท่ัวไป 10.การตอ่ ขัว้ ไฟเชือ่ มจากเครื่องเชอ่ื มกระแสตรงทำได้ก่วี ธิ ี อะไรบ้าง ตอบ 2 วธิ ี คือ 1. แบบกระแสตรงตอ่ ขัว้ ตรง (Direct Current Straight Polarity : DCSP) โลหะงานจะเป็นขั้วบวกและ ลวดเช่ือมจะเป็นขั้วลบ หรือ เรียกว่าการต่อแบบ Direct Current Electric Negative : DCEN อิเล็กตรอนจะว่ิงจากลวดเช่ือมเข้าหาช้ินงาน ทำให้เกิดความร้อนที่ชิ้นงาน ประมาณ 70% และความร้อนทีล่ วดเช่อื ม ประมาณ 30% เหมาะกบั การเช่อื มโลหะงานที่มีความหนา 2.แบบกระแสตรงตอ่ สลับขวั้ (Direct Current Reverse Polarity : DCRP) โลหะงานจะเป็นขั้วลบ และลวดเชื่อมจะเป็นข้ัวบวก หรือ เรียกว่าการต่อแบบ Direct Current Electrode Positive : DCEP อิเล็กตรอนจะว่ิงจากโลหะงานเข้าหาลวดเชื่อม ซ่ึงจะทำให้เกิดความร้อนท่ีลวดเช่ือม ประมาณ 70% และความรอ้ นทโี่ ลหะงาน ประมาณ 30% เหมาะกับการเชือ่ มโลหะบาง 11.จงอธบิ ายรอบทำงาน ( Duty Cycle )ของเครือ่ งเช่อื ม ตอบ ความสามารถของเคร่อื งเช่ือมไฟฟ้าในการอาร์กกับเวลาทัง้ หมดไดก้ ำหนดเวลาทัง้ หมดไวเ้ ป็นมาตรฐาน 10 นาที 12.การเริม่ ต้นอาร์ก หมายถึงอะไร ตอบ เป็นเทคนิควิธีการเชื่อมไฟฟ้า สำหรับผู้ที่เร่ิมฝึกการเชื่อมใหม่ๆ ต้องทำการฝึกหัดให้เกิดความชำนาญ เพ่ือเป็นทักษะในการปฏิบัติงานเชื่อมไฟฟ้า ซึ่งปัญหาท่ีเกิดข้ึนในการเร่ิมตน้ คอื ลวดเชื่อมไฟฟ้ามักจะติดกับ

33 แบบฝกึ เสรมิ ทกั ษะหนว่ ยการเรยี นท่ี 1 รหสั วชิ า 30100-0007 ชอื่ วชิ า งานเช่ือมและโลหะแผน่ หนว่ ยท่ี 1 ชอื่ หนว่ ย กระบวนการเช่อื มไฟฟ้าด้วยลวดเชอ่ื มหุม้ ฟลกั ซ์ ชื่อเรอ่ื ง กระบวนการเช่อื มไฟฟา้ ด้วยลวดเชอ่ื มห้มุ ฟลกั ซ์ จำนวน 4 ชวั่ โมง ช้นิ งาน หรอื การอารก์ จะไมต่ ่อเนื่อง 13.จงอธิบายวิธีการเรมิ่ ต้นอารก์ แบบวิธเี ขี่ยอาร์ก ตอบ วิธีเขี่ยอาร์กจะใช้ปลายลวดเช่ือมหุ้มฟล๊กั ซ์เข่ียลงบนชิน้ งานท่ีจะทำการเชื่อม ซึ่งมีลักษณะเดียวกับที่ เราจุดไม้ขีดไฟ เมื่อปลายลวดเชื่อมสัมผัสกับชิ้นงานกระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านจากลวดเชื่อมไปยังช้ินงาน จากนั้นทำการยกลวดเช่ือมข้ึนให้ห่างจากช้ินงานโดยให้ระยะห่างไม่เกินขนาดความโตของแกนลวด เช่ือม เหมาะสำหรบั ผเู้ ร่มิ ฝกึ เชื่อมใหม่ 14.จงอธบิ ายวธิ ีการเร่ิมตน้ อาร์กแบบวิธแี ตะอารก์ ตอบ วิธแี ตะอารก์ จะใช้ปลายลวดเช่อื มหุ้มฟล๊กั ซ์แตะลงบนชิ้นงานที่จะทำการเช่ือม เมื่อปลายลวดเชื่อมแตะ กับชิ้นงาน กระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านจากลวดเชื่อมไปยังชิ้นงาน จากน้ันทำการยกลวดเชื่อมข้ึนให้ห่างจาก ช้นิ งานโดยควบคมุ ให้ระยะหา่ งของการอาร์กไม่เกินขนาดความโตของแกนลวดเชื่อมทใี่ ช้เชือ่ ม เหมาะสำหรับผู้ มปี ระสบการณ์ หรือผชู้ ำนาญ 15.จงอธบิ ายการตอ่ แนวเชือ่ ม และการส่ายลวดเชือ่ ม ตอบ ก่อนทำการต่อแนวเชื่อมให้เคาะสแลกออกก่อน และนำแปรงลวดมาขัดทำความสะอาดบริเวณที่ ตอ้ งการเช่อื มต่อ เสร็จแลว้ จึงเริ่มต้นอารก์ ใหห้ า่ งจากจดุ ทตี่ ้องการเชอ่ื มตอ่ ประมาณ 5 มลิ ลเิ มตร แลว้ ทำการ เช่อื มย้อนกลับไปยังตำแหนง่ เดิมทีห่ ยุดเปลี่ยนลวดเชอื่ ม ซึ่งเป็นบ่อหลอมละลายของแนวเชื่อมเดิม และการ ส่ายลวดเชื่อมโดยท่ัวไปความกว้างของแนวเชื่อมจะกว้างไม่เกิน 5 เท่า ของความโตลวดเช่ือม เทคนิควิธีการ เคล่ือนที่ และการสา่ ยลวดเชื่อมดงั นี้ 1. การเคลอื่ นเพือ่ ป้อนโดยไม่สา่ ยลวด 2. การเคล่อื นและการสา่ ยสลับไขวไ้ ปทางซ้ายและทางขวา 3. การเคล่ือนเดนิ หนา้ – ถอยหลงั ตามแนวยาว

34 ตอนที่ 2 จงเขยี นความหมายของสัญลักษณ์ลวดเชื่อมตามมาตรฐาน AWS รหสั ลวดเชอ่ื ม E 6013 E 60 1 3 ชนิดของสารพอกหุ้ม (Flux) High Titanium Potassium กระแสไฟ AC or DCEP or DCEN เชื่อมไดท้ ุกท่าเช่ือม 60 = 60 x 1,000 ความเคน้ แรงดึง = 60,000 ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว E = Electrode (ลวดเช่ือมไฟฟ้า ) ตอนท่ี 4 จากรปู ทก่ี ำหนดใหจ้ งเขยี นความหมายตามเลขทก่ี ำหนดใหถ้ กู ตอ้ ง หมายเลข ความหมาย 1 ลวดเชือ่ ม 2 สารพอกหมุ้ (ฟลักซ์ ) 3 แก๊สปกคลมุ 4 บอ่ หลอมละลาย 5 สแลก 6 เนือ้ โลหะเชือ่ ม 7 ชิ้นงาน 8 ระยะการซึมลึก 9 ลำแสงอารก์

35 แบบทดสอบ คำสงั่ จงเลอื กคำตอบท่ถี ูกต้องท่ีสดุ เพียงคำตอบเดยี ว 1.ในการปฏิบตั งิ านเชือ่ มไฟฟ้า ส่งิ ที่ต้องคำนึงถงึ เปน็ อันดับแรก คอื ก. เคร่อื งมืออปุ กรณใ์ นการเชอื่ ม ข. วัสดงุ านท่ใี ช้เช่ือม ค. การเตรยี มชิน้ งานเช่ือม ง. ความปลอดภยั จากการเชอื่ ม 2.การปฏิบัตงิ านเชอ่ื มไฟฟา้ ในบริเวณท่ีเปยี กชน้ื จะเกดิ อันตรายในดา้ นใด ก. ด้านแสง ข. ดา้ นเสียง ค. ดา้ นกระแสไฟฟา้ ง. ดา้ นความรอ้ น 3.การเช่ือมไฟฟ้าโลหะทม่ี คี วนั พษิ เชน่ ทอ่ อาบสังกะสี ตะกว่ั ควรปฏิบตั อิ ยา่ งไร ก. ควรเชอื่ มในห้องเชอ่ื มที่ปิดมดิ ชดิ ไมใ่ ห้ควันพิษไปรบกวนผูอ้ ย่ขู ้างเคียง ข. เชอ่ื มนสถานทอี่ ากาศถา่ ยเทไดส้ ะดวก ค. ควรใชก้ ระแสไฟฟา้ เชือ่ มต่ำ เพอื่ ให้เกิดควันน้อย ง. ไม่ควรเชื่อม ควรพิจารณาหาวธิ ีอืน่ แทนการเช่ือม 4.รังสีชนิดใดเปน็ รงั สีทเ่ี กดิ จากการเชอ่ื มอารก์ ก. รงั สีแกมม่า ข. รงั สเี อ็กซ์ ค. รงั สอี ลั ทราไวโอเลต ง. อลั ทราโซนกิ 5.ในการเช่อื มไฟฟา้ สามารถมองดกู ารหลอมละลายได้จาก ก. มองดูด้วยตาเปล่าได้ ข. ซ้อื แวน่ ตากันแดดมาใส่ดูได้ ค. ใช้แว่นตาเชอ่ื มแก๊ส ง. ควรใชห้ นา้ กากทก่ี ำหนดความเขม้ ไวโ้ ดยเฉพาะ 6.สายเชือ่ มไฟฟา้ (เคเบิล) ส่วนมากทำจากเชื่อมโลหะชนิดใด ก. อะลูมเิ นียม ข. ทองแดง / ทองเหลอื ง ค. เหลก็ ง. ลวดสลงิ 7.การเชือ่ มในโรงงานบนพน้ื หรือทำการเชื่อมระยะส้ัน ๆ ควรใชห้ นา้ กากเชอ่ื มแบบใด ก. แบบมอื ถอื ข. แบบสวมศรี ษะ

36 ค. ใช้แว่นตาเชอ่ื มแก๊สแทนไดเ้ พราะเชื่อมไม่นาน ง. เชอ่ื มไม่มากสามารถชำเลอื งดูได้ 8.รังสที เ่ี กดิ จากการเชอื่ ม มผี ลอย่างไรกบั ตา ก. ตาลาย ข. ทำใหต้ าบอด ค. ทำใหส้ ายตาสัน้ ง. ทำให้เกดิ ความระคายเคือง 9.กระจกใสด้านนอกมปี ระโยชนอ์ ยา่ งไร ก. ป้องกันแสง ข.ปอ้ งกันรงั สอี ลั ทราไวโอเลต ค. ปอ้ งกนั เมด็ โลหะรอ้ นกระเดน็ ไปถกู กระจกกรองแสงทอ่ี ยดู่ า้ นใน ซงึ่ มรี าคาแพง ง. ถูกทุกขอ้ 10.ถงุ มอื ท่ีใชใ้ นงานเช่อื ม ควรทำจากวัสดอุ ะไร ก. ถุงมอื ผ้า ข. ถงุ มอื หนงั ค. ถุงมอื พลาสติก ง. ถุงมือยางพารา 11.กระบวนการเชื่อมไฟฟา้ ดว้ ยลวดเชื่อมหมุ้ ฟลักซ์ข้อใดเป็นอปุ กรณ์พื้นฐานที่สำคญั มากที่สุด ก. Welding machine ข. Electrode holder ค. Ground clamp ค. Welding cable 12.เครือ่ งเชื่อมไฟฟ้าแบง่ ตามลกั ษณะการจ่ายพลังงานแบ่งได้เปน็ 2 ชนิดคอื ข้อ ก. ชนดิ กระแสตรงและชนิดกระแสสลบั ข. ชนดิ กระแสดงทแ่ี ละชนดิ แรงเคลอ่ื นคงท่ี ค. ชนิดเครอ่ื งกำเนดิ ไฟฟา้ และชนิดหมอ้ แปลง ง. ชนดิ ขับเคลือ่ นดว้ ยมอเตอร์และชนิดหมอ้ แปลงไฟฟา้ 13.ลักษณะทสี่ ำคัญของเครือ่ งเชื่อมไฟฟ้าคอื อยา่ งไร ก. แรงดันไฟฟา้ 220 โวลต์ ข. แรงคลอ่ื นตำ่ -กระแสสงู ค. กินไฟตำ่ ง. นำ้ หนกั เบา 14.เครื่องเช่ือมทส่ี ามารถเปลี่ยนกระแสไฟฟ้าจากกระแสไฟสลบั (AC) เปน็ กระแสไฟตรง (DC) ไดค้ ือเคร่อื ง เชอื่ มแบบใด ก. เครือ่ งเชอื่ มแบบเครอ่ื งกำเนดิ ไฟฟา้ DC ข. เครอ่ื งเชือ่ มแบบเครือ่ งกำเนดิ ไฟฟ้า AC ค. เครื่องเชื่อมแบบหม้อแปลงไฟฟ้า ง. เครอ่ื งเชอ่ื มแบบหม้อแปลงไฟฟา้ เรยี งกระแส

37 15.แรงเคลือ่ นไฟฟา้ ท่ีวัดไดจ้ ากข้ัวสายเชื่อมและข้ัวสายดินขณะท่ีทำการเชอ่ื มหรือเรยี กวา่ Arc Voltage จะมีคา่ ประมาณเท่าไร ก. 18-36 โวลต์ ข. 18-34 โวลต์ ค. 50-100 โวลต์ ง. 50-120 โวลต์ 16.การตอ่ ขั้วเชอื่ มกระแสสลับ (AC) จะตอ่ ขว้ั เช่ือมอยา่ งไร ก. สายเช่อื มเปน็ ขัว้ บวก ข. สายเชอ่ื มตอ่ ไดท้ ง้ั บวกและลบ ค. สายดนิ เปน็ ข้วั ลบ ง. สายดินเปน็ ขั้วบวก 17.เคร่อื งเช่ือมแบบหม้อแปลงไฟฟา้ (Transformer) จะผลิตกระแสไฟฟา้ ชนิดใดในการเชอื่ ม ก. กระแสตรงต่อตรง (DCSP) ข. กระแสตรงตอ่ สลบั ขั้ว (DCRP) ค. กระแสสลับ (AC) ง. ทงั้ กระแสตรงและกระแสสลบั 18.การต่อข้ัวไฟฟา้ เชื่อมกระแสตรงแบบต่อตรง (DCSP) จะต่อดงั น้ี ก. สายเชอ่ื มเปน็ ไดท้ ง้ั บวกและลบ ข. สายดนิ เปน็ ขว้ั บวก ค. สายเช่อื มเปน็ ขัว้ บวก ง. ถกู ทกุ ขอ้ 19.เครือ่ งเชอ่ื มกระแสตรง (DC) ทีต่ ่อขวั้ เป็นแบบ DCSP จะเกดิ ผลอย่างไร ก. เกดิ ความรอ้ นชนิ้ งาน 2/3 และลวดเชอื่ ม 1/3 ข. เกิดความรอ้ นทีข่ น้ึ งาน 1/3 และทล่ี วดเชือ่ ม 2/3 ค. แนวเชอ่ื มแคบและหลอมละลายซมึ ลกึ นอ้ ย ง. แนวเช่อื มกวา้ งและหลอมละลายซึมลกึ มาก 20.หนา้ กากเชือ่ มไฟฟ้าโดยทว่ั ไปใช้กระจกกรองแสงเบอร์อะไร ก. เบอร์ 20 ข. เบอร์ 15 ค. เบอร์ 10 ง. เบอร์ 5 21.เครือ่ งเชือ่ มท่ผี ลติ เฉพาะกระแสไฟสลบั (AC) เท่านั้น คือเคร่อื งเชอ่ื มแบบใด ก. แบบหมอ้ แปลง ข. แบบเครอื่ งเรยี งกระแส ค. แบบมอเตอรข์ บั ง. แบบเคร่อื งยนต์ขบั

38 22.ในระบบเคร่อื งเชื่อม อุปกรณ์ท่ีเปล่ยี นกระแสสลับเป็นกระแสตรงคืออปุ กรณ์ใด ก. คาปาซิเตอร์ ข. วงจรเรยี งกระแส Rectifier ค. ความถี่สูง ง. หมอ้ แปลง 23.ลวดเชื่อม E 6013 เปน็ มาตรฐานข้อใด ก. DIN ข. AWS ค. JIS ง. BS 24.รหัสลวดเช่ือม E 6013 อกั ษร E หมายถงึ ข้อใด ก. ลวดเชอ่ื มไฟฟา้ ข. ชนดิ ของฟลักซ์ ค. ตำแหนง่ ทา่ เชื่อม ง. ความต้านทานแรงดงึ ต่ำสุด 25.รหัสลวดเชอ่ื มมาตรฐาน AWS E 6013 เลข 60 หมายถงึ ขอ้ ใด ก. ลวดเชือ่ มไฟฟา้ ข. ชนิดของฟลักซ์ ค. ตำแหนง่ ทา่ เชอื่ ม ง. ความตา้ นทานแรงดงึ สงู สดุ ทส่ี ดุ 26.รหัสลวดเชอื่ มมาตรฐาน AWS E 60①3 เลขในตำแหน่งท่ี 3 หมายถึงข้อใด ก. ชนดิ ของฟลกั ซห์ ุม้ ลวด/และกระแสไฟฟ้า ข. ชนิดของฟลกั ซ์ ค. ตำแหนง่ ทา่ เชอ่ื ม ง. ความต้านทานแรงดึงสูงสุดท่ีสุด 27.รหสั ลวดเช่อื มมาตรฐาน AWS E 601③ เลขในตำแหนง่ ท่ี 4 หมายถงึ ขอ้ ใด ก. ชนดิ ของฟลกั ซห์ มุ้ ลวด/และกระแสไฟฟา้ ข. ชนิดของฟลักซ์ ค. ตำแหน่งทา่ เชอ่ื ม ง. ความต้านทานแรงดงึ สงู สดุ ท่ีสดุ 28.ส่วนใดของลวดเชอื่ มที่ทำหน้าท่ีผลิตแกส๊ ปกคลมุ บอ่ หลอม ก. โคนลวดเช่ือม ข. ฟลกั ซห์ มุ้ ลวด ค. แกนลวดเชอ่ื ม ง. ปลายลวดเช่อื ม

39 29.ลักษณะรอยตอ่ พืน้ ฐานมกี ี่แบบ ก.5 แบบ ข.3 แบบ ค.4 แบบ ง.2 แบบ 30.ระยะการอาร์ก (Arc Length) ทถ่ี ูกตอ้ งคือข้อใด ก.ขนึ้ อยู่กับผ้เู ช่ือม ข.มากกวา่ เส้นผ่านศูนย์กลางของลวดเช่ือม ค.น้อยกวา่ เส้นผ่านศูนยก์ ลางของลวดเชื่อม ง.เทา่ กับเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางของลวดเชื่อม

40 ใบงานท่ี 1 สอนครัง้ ที่ 1 ชื่อรายวชิ า งานเช่อื มและโลหะแผน่ รหสั 30100-0007 เวลา 4 ชวั่ โมง ช่อื งาน : งานประกอบและติดตั้งเครอ่ื งมอื อปุ กรณง์ านเชื่อม ไฟฟ้า แบบงาน วสั ดุ ขนาด จำนวน / ชน้ิ จดุ ประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม เคร่อื งมือและอุปกรณ์ 1. เตรียมเครือ่ มมือและอุปกรณก์ ารเช่ือมไฟฟา้ ได้ 1. เครอื่ งเชือ่ มไฟฟ้า 2. ตรวจระบบไฟฟา้ พืน้ ฐานได้ 3. ปฏิบัตงิ านประกอบและตดิ ตง้ั เครื่องมอื และ อุปกรณก์ ารเชื่อมไฟฟา้ 4. ต่อขว้ั ไฟฟ้าให้เหมาะกบั งานเชอื่ มได้ 5. ทำงานด้วยความมีวินัย รอบคอบ อดทน รักษาความปลอดภยั และส่งิ แวดล้อม

ใบงานที่ 2 41 ช่อื รายวชิ า งานเชอ่ื มและโลหะแผ่น สอนคร้ังท่ี 1 ชื่องาน : งานเร่มิ ต้นอาร์ค (เชอ่ื มจดุ ) รหัส 30100 – 0007 แบบงาน เวลา 4 ชวั่ โมง วสั ดุ ขนาด จำนวน / ชนิ้ เหลก็ St 37 150 X 74 X 10 มม. 1 ชิ้น ลวดเชือ่ มไฟฟา้ Ø 2.6 มม. จดุ ประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม เครอ่ื งมอื และอปุ กรณ์ 1 เตรยี มเครอ่ื งมอื และอปุ กรณเ์ ชอ่ื มไฟฟ้าไดถ้ ูกต้อง 1. เคร่ืองเชอ่ื มไฟฟ้าAC หรือ DC 2 ปรบั กระแสเช่ือมไฟฟา้ ไดถ้ กู ต้อง 3 เชอ่ื มเรมิ่ ต้นอารค์ ลงบนชน้ิ งานไดถ้ ูกตอ้ ง 2. หนา้ กากเชอ่ื มชนดิ สวมหวั 4 เคาะสแลกและทำความสะอาดช้ินงานได้ถูกตอ้ ง 5 ตรวจสอบความถกู ตอ้ งได้ 3. คอ้ นเคาะสแลก 6 เก็บเครื่องมือได้ 7 ทำความสะอาดได้ 4. คมี จับชนิ้ งานรอ้ น 8 ปฏบิ ตั ิงานเร่มิ ตน้ อารค์ (เช่ือมจดุ )ได้ 9 นำประโยชนจ์ ากการศึกษาไปประยุกต์ใชใ้ นงาน 5. แปรงลวด 6. ตะไบแบน อาชพี ได้ 7. บรรทดั เหล็ก 8. ถุงมือหนงั 9. เสอื้ หนัง 10. แว่นตานิรภัย 11. เหล็กขีด 12.เคร่อื งเจยี ระไนมอื

42 ใบงาน (Job Sheet) หนว่ ยท่ี 1 ชื่อหนว่ ย สอนครง้ั ท่ี 1 งานเร่ิมต้นอารค์ (เช่ือมจดุ ) ชว่ั โมงรวม 4 เครอ่ื งมอื และอปุ กรณ์ จำนวนชว่ั โมง 4 1. เครอ่ื งเชือ่ มไฟฟา้ ลำดับขน้ั การทำงาน 2. หน้ากากเชือ่ มชนิดสวมหัว 1. เบิกวัสดุ-อุปกรณ์ในการปฏบิ ัตงิ าน จากครผู ู้สอน หรือหอ้ ง เคร่อื งมอื ประจำแผนก 2. ทำความสะอาดช้ินงานโดยใช้เครอื่ งเจยี ระไนมอื 3. ค้อนเคาะสแลก 3. เลอื กวิธีการเร่มิ ต้นอารค์ ดว้ ยวธิ ขี ีด 4. คีมจบั ชนิ้ งานรอ้ น หรอื เข่ยี สัมผัส 5. แปรงลวด 4. เรม่ิ ทำการเช่อื มจากทางซา้ ยมือ ไปทางขวามือ รักษา 6. ตะไบแบน ความเรว็ และมมุ ลวดเชอื่ มกับชิ้นงาน 7. บรรทัดเหลก็ 5. เคาะสแลกออกจากช้นิ งาน 8. ถงุ มือหนงั 6. ทำความสะอาดช้นิ งานดว้ ยแปรงลวด 9. เสือ้ หนงั 7. เก็บเคร่อื งมอื และอุปกรณ์การเช่อื มแก๊สเข้าท่ี และทำความ 10. แวน่ ตานริ ภัย สะอาดพ้นื ท่กี ารปฏบิ ตั งิ าน 11. เหล็กขีด 8. ครูตรวจช้ินงาน -เครอื่ งแต่งกายและทรงผมและอนื่ ๆ การมอบงาน : ใหน้ กั เรียนศึกษาใบงานแลว้ ทำการเริม่ ต้นอารค์ (เชอื่ มจุด) 12.เครือ่ งเจยี ระไนมือ

ใบงานที่ 3 43 ชื่อรายวิชา งานเชอื่ มและโลหะแผน่ สอนครั้งท่ี 1 ชื่องาน : งานเชอ่ื มเดินแนวท่าราบ รหสั 30100 – 0007 แบบงาน เวลา 4 ช่ัวโมง วสั ดุ ขนาด จำนวน / ชน้ิ เหล็ก St 37 150 X 74 X 10 มม. 1 ช้นิ ลวดเชื่อมไฟฟ้า Ø 2.6 มม. จดุ ประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม เครอื่ งมอื และอปุ กรณ์ 1 เตรยี มเครอ่ื งมอื และอปุ กรณเ์ ช่อื มไฟฟ้าไดถ้ กู ต้อง 1. เคร่อื งเชอ่ื มไฟฟา้ AC หรือ DC 2 ปรับกระแสเชอ่ื มไฟฟ้าได้ถูกตอ้ ง 2. หน้ากากเชอื่ มชนิดสวมหัว 3 เช่อื มไฟฟา้ เดนิ แนวทา่ ราบไดถ้ ูกต้อง 3. คอ้ นเคาะสแลก 4 เคาะสแลกและทำความสะอาดชน้ิ งานไดถ้ ูกต้อง 4. คมี จบั ชนิ้ งานร้อน 5 ตรวจสอบความไดถ้ กู ตอ้ ง 5. แปรงลวดทำความสะอาดแนวเชื่อม 6 เกบ็ เครือ่ งมือได้ถูกตอ้ ง 6. ตะไบแบน 7 ทำความสะอาดไดถ้ ูกต้อง 7. บรรทัดเหล็ก 8 ปฏิบตั งิ านเชอ่ื มเดินแนวท่าราบไดถ้ ูกต้อง 8. ถงุ มอื หนัง 9 นำประโยชน์จากการศกึ ษาไปประยกุ ตใ์ ช้ในงาน 9. เสอ้ื หนงั อาชีพได้ถกู ต้อง 10. แว่นตานริ ภยั 11. เหล็กขีด 12.เคร่อื งเจยี ระไนมือ

44 ใบงาน (Job Sheet) หนว่ ยท่ี 3 สอนครง้ั ที่ 3 ชอ่ื หนว่ ย งานเช่อื มเดินแนวท่าราบ ชวั่ โมงรวม 4 เครอ่ื งมอื และอปุ กรณ์ จำนวนชว่ั โมง 4 ลำดบั ขนั้ การทำงาน 1. เคร่อื งเชอื่ มไฟฟา้ 1. เบิกวสั ด-ุ อุปกรณใ์ นการปฏิบตั ิงาน จากครผู ู้สอน หรอื หอ้ ง 2. หน้ากากเชือ่ มชนิดสวมหวั เครื่องมือประจำแผนก 3. ค้อนเคาะสแลก 4. คมี จับชิ้นงานร้อน 2. เลอื กลวดเช่อื มให้เหมาะสมกบั ความหนาของชิ้นงาน 5. แปรงลวด 6. ตะไบแบน 3. ปรับต้ังกระแสไฟ ประมาณ 100 Amp 7. บรรทดั เหลก็ 8. ถงุ มือหนัง 4. วางตำแหนง่ ท่าเช่ือมท่ีถูกต้อง ลวดเช่ือมทำมุม 80-85 9. เสือ้ หนัง องศา กับแนวเช่ือม 10. แวน่ ตานริ ภัย 11. เหลก็ ขีด 5. รักษาระยะอารค์ ใหค้ งท่ีโดยมรี ะยะหางจากชินงาน 2-3 12.เครอ่ื งเจยี ระไนมอื มม. 6. เลือกวิธกี ารเร่ิมต้นอารค์ ดว้ ยวธิ ีขีด หรอื เขี่ยสมั ผัส สร้าง บอ่ หลอมละลายที่ขอบข้ินงานขนาด Ø 8-9 มม. 7. เร่ิมทำการเช่ือมจากทางซ้ายมอื ไปทางขวามือ รกั ษา ความเร็วและมมุ ลวดเชื่อมกบั ชิ้นงาน 8. เคาะสแลกออกจากช้ินงาน 9. ทำความสะอาดชน้ิ งานดว้ ยแปรงลวด 10. เก็บเคร่ืองมอื และอปุ กรณก์ ารเชอ่ื มแก๊สเข้าที่ และทำ ความสะอาดพนื้ ท่กี ารปฏิบัตงิ าน 11. ครูตรวจชน้ิ งาน -เคร่ืองแตง่ กายและทรงผมและอื่นๆ การมอบงาน : ใหน้ กั เรยี นศกึ ษาใบงานแลว้ ทำการเชอื่ มเดินแนวท่าราบ

45 แบบประเมนิ ผลการปฏบิ ตั งิ าน ชอื่ ผ้ปู ฏิบัตงิ าน..........................................สกลุ ............................................................................................ ระดบั ชนั้ ทย.1/4 กลุ่ม 7 . ใบงานท่ี 1, 2 และ3 ผลการประเมนิ รายการ ดมี าก (3) ดี (2) พอใช้ (1) รวม การเตรยี มการ 1. การเตรียมงาน 2. การเตรียมเคร่อื งมืออปุ กรณ์ คุณภาพผลงาน 1. การปรับกระแสเช่อื มไฟฟา้ ได้ถกู ตอ้ งเหมาะสม 2. การวางตำแหนง่ มุมลวด 3. ระยะอารค์ ทีถ่ ูกต้อง 4. ขนาดความโตแนวเชื่อมที่ถูกต้อง 5. การทำความสะอาดทเ่ี รยี บรอ้ ย กจิ นสิ ยั 1. ความปลอดภยั ในการปฏิบตั ิงาน 2. การใช้และการเกบ็ เครือ่ งมืออุปกรณ์ อย่างถกู วิธี เวลาทใี่ ชป้ ฏบิ ัตงิ าน 1. ปฏบิ ัติงานไดต้ ามเวลาที่กำหนด รวม 30 สรปุ คะแนนรวมท่ีได้ ..............คะแนน * จะผ่านเกณฑต์ อ้ งปรับปรุงงานหรอื ทำใบงานซ้ำ  ดมี าก (27-30 คะแนน)  ดี (21-26 คะแนน)  พอใช้ (15-20 คะแนน)  ปรับปรุง* (ต่ำกว่า15 คะแนน) ขอ้ เสนอแนะ ลงชอื่ ..................................................ผ้ปู ระเมิน (...............................................)