Neurological Assessment การประเมินทางระบบประสาท

Neurological signs Assessment การประเมนิ สัญญาณทางระบบประสาท พว.พรทพิ ย์ คาอ้วน ศัลยกรรมระบบประสาท โรงพยาบาลขอนแก่น

วตั ถุประสงค์ ของการประเมินทางระบบประสาท เพอ่ื ช่วยประเมนิ ความรุนแรงการ บาดเจบ็ ของสมอง และใช้ในการ ตดิ ตามอาการของผู้ป่ วย 6/15/2018 2 / 26

การประเมนิ ทางระบบประสาท ประกอบด้วย 1. การซกั ประวตั ิ(ผปู้ ่ วย ญาติหรือผนู้ าส่ง) 2. การประเมินอาการทางระบบประสาท (neurological signs) 3. การประเมินสญั ญาณชีพ (vital signs) 4. การประเมินความผดิ ปกติอ่ืนๆ (กรณีท่ีมีประวตั ิอุบตั ิเหตุ) 5. การตรวจทางหอ้ งปฏิบตั ิการ 6. การตรวจทางรังสี 3 / 266/15/2018 3

Level of conscious 1. Full consciousness รู้สึกตวั ดี มีการรับรู้ปกติ 2. Confusion รู้สึกสบั สนและมีความผดิ ปกติเกี่ยวกบั การตดั สินใจ 3. Disorientation การรับรู้ผดิ ปกติ ผปู้ ่ วยไม่รับรู้ต่อ เวลา บุคคล และสถานที่ ระดบั ความรู้สึกตวั เริ่มลดลง 4 / 266/15/2018 4

Level of conscious (ต่อ) 4. Drowsiness ผปู้ ่ วยหลบั ตา แต่เม่ือเรียกช่ือสามารถ ต่ืนลืมตา และดาเนินบทสนทนาท่ีไม่ซบั ซอ้ นได้ มี อาการง่วง พดู ชา้ และสบั สน 5. Stupor ผปู้ ่ วยหลบั ลึก แต่ยงั สามารถตอบสนองต่อ สิ่งเร้าที่รุนแรงและกระตุน้ ซ้าๆ กนั หลายคร้ัง การ ตอบสนองที่เกิดข้ึนจะค่อนขา้ งชา้ เม่ือหยดุ กระตุน้ ผปู้ ่ วยจะหลบั ตาลงไปอีก 5 / 26 5 6/15/2018

Level of conscious (ต่อ) 6. Coma ผปู้ ่ วยไม่รู้สึกตวั แบ่งเป็น 6.1 Semi coma ผ้ปู ่ วยสามารถตอบสนองตอ่ การ กระต้นุ แบบ deep pain เช่น แสดงสีหน้า อาจมีการ ขยบั แขนหรือเอามือมาปัดตาแหนง่ ที่กระต้นุ 6.2 Coma ผ้ปู ่ วยไมม่ ีการตอบสนองตอ่ การกระต้นุ เลย 6 / 266/15/2018 6

การประเมินสัญญาณทางระบบประสาท นิยมใช้ Glasgow Coma Scale ซ่ึงประกอบดว้ ย 1. การลืมตา eye opening 2. การตอบสนองต่อคาพดู verbal response 3. การเคล่ือนไหวของแขนขา motor response 7 / 266/15/2018 7

1. ความสามารถลืมตา (Eye opening) ระดับคะแนน 1-4 E1 = ไม่ลมื ตาเลย (none) E2 = ลมื ตาเมอื่ เจ็บ (pain) E3 = ลมื ตาเมอ่ื เรียก (speech) E4 = ลมื ตาเอง (spontaneous) ในกรณที ผี่ ู้ป่ วยมตี าบวมปิ ดให้ใช้สัญญาลกั ษณ์เป็ น EC 8 / 266/15/2018 8

การประเมนิ รูม่านตา (Pupil) 9 / 26

การประเมนิ รูม่านตา (Pupil) 10 / 26

การประเมนิ รูม่านตา (Pupil) 11 / 26

การประเมินลกั ษณะของรูม่านตา ประเมนิ ลกั ษณะของรูม่านตา (pupil) โดยใช้ไฟฉายท่ีมี จุดสว่างตลอดดวง ฉายจากหางตามาหยุดตรงกลางตา สักครู่ และผ่านเลยไปทหี่ ัวตา ทาการเปรียบเทยี บท้งั 2 ข้าง และส่ิงท่ีต้องสังเกตประกอบด้วย รูปร่าง (shape) ขนาด (size) จะบันทึกขนาดก่อนท่ีจะใช้ไฟฉายส่อง ปฏิกริ ิยาต่อแสง ( react to light) 12 / 266/15/2018 12

การประเมนิ รูม่านตา (Pupil) Pupil รูม่านตา การตรวจสอบปฏกิ ริ ิยาของรูม่านตาต่อแสง การทดสอบการทางานของประสาทสมองคู่ที่ 3, Autonomic nerve: Sympathetic Parasympathetic nerve • Size ขนาด : ปกติ 2-6 mm. before constriction • Shape รูปร่าง : ปกติ กลม (circle) • Reactivity to light ปฏกิ ริ ิยาของรูม่านตาต่อแสง :Briskly , reaction to light ปฏกิ ริ ิยาต่อแสงปกติ :Slugish, slow reaction to light ปฏิกริ ิยาต่อแสงช้า :Fix, non reaction to light ไม่มปี ฏกิ ริ ิยาต่อแสง

การประเมนิ ลกั ษณะของรูม่านตา (ต่อ) สญั ลกั ษณ์ท่ีใชบ้ นั ทึกปฏิกิริยาต่อแสงของรูม่านตา R (Reaction) = รูม่านตาหดเลก็ ลงทนั ที S (Sluggish) = รูม่านตาจะหดเลก็ ลงชา้ ๆ กวา่ ปกติ มี สาเหตุจากเกิดการกดประสาทสมองคู่ท่ี 3 N (No Reaction)= รูม่านตาไม่มีปฏิกิริยาต่อแสงไฟ C (Close) = ตาบวมปิ ด 14 / 266/15/2018 14

การประเมินลกั ษณะของรูม่านตา (ต่อ) ลกั ษณะของรูม่านตาผดิ ปกตทิ ่ีพบไดบ้ ่อย -ขนาดของรูม่านตาเลก็ เท่าหวั เขม็ หมุด (pinpoint) มกั เกิดรอย โรคท่ี Pons หรือพบในผปู้ ่ วยไดร้ ับยาจาพวกมอร์ฟี น, สารพิษ -รูม่านตาขยายกว้างและไม่มปี ฏิกริ ิยาต่อแสง อาจพบใน ภาวะขาดออกซิเจน (anoxia) หรือไดร้ ับยาขยายรูม่านตา เป็ นตน้ 15 / 266/15/2018 15

2. การประเมนิ การเคลอ่ื นไหวของแขน ขา • ความผดิ ปกตขิ องการเคลอื่ นไหวของแขนขา เช่น การอ่อนแรง หรือ การแขง็ เกร็งของแขนขา สามารถบอกถงึ ตาแหน่งของสมองทถี่ ูก ทาลาย • อาการอ่อนแรงแขนขาคร่ึงซีก ส่วนใหญ่มักเกดิ พยาธิสภาพของ สมองซีกตรงกนั ข้ามกบั แขนขาข้างท่อี ่อนแรง • การเคลอื่ นไหวแขนขาเป็ นการประเมินท้งั กาลงั และความตงึ ตวั ของ กล้ามเนือ้ แขนขาท้งั หมด • การประเมินมักจะทาทลี ะข้างและเปรียบเทียบความสามารถการ เคลอ่ื นไหวระหว่างข้างขวาและซ้าย 16 / 26

เทคนิคในการกระตุ้นให้เกดิ ปฏกิ ริ ิยาตอบสนอง ในกรณีท่ีผปู้ ่ วยไม่รู้สึกตวั จะตอ้ งมีวธิ ีการเพอ่ื ใหท้ ราบวา่ ผปู้ ่ วยมี การตอบสนองต่อส่ิงเร้าหรือไม่ โดยใชว้ ธิ ีการดงั ต่อไปน้ี 1. ใชเ้ สียงเรียก 2. เขยา่ ตวั เบาๆ 3. เขยา่ ตวั แรงๆ 4. กระตุน้ ใหเ้ จบ็ ( หยกิ ท่ีแขนหรือดา้ นในของขา, กดท่ีโคนเลบ็ , กดที่ supra orbital notch) 17 / 266/15/2018 17

ลักษณะของ Abnormal position  Decortication กามืองอแขนท้งั 2 ขา้ งเขา้ หาตวั ใน ระดบั ไหล่ ขาท้งั 2 ขา้ งเหยยี ดออก  Decerebration แขนท้งั 2 ขา้ งเหยยี ดเกร็งออกโดย บิดขอ้ มือออกดา้ นนอกลาตวั ขาท้งั 2 ขา้ งเกร็งเหยยี ด 18 / 266/15/2018 18

การประเมนิ การเคลอ่ื นไหวของแขน ขา Inappropriate Movement 19 / 26

กาลงั ความเคลอื่ นไหวของแขนขา (Motor response) ระดบั คะแนน 1-6 M1 = ไม่มีการเคล่ือนไหว M2 = แขนและขาเหยยี ดผดิ ปกติ (Decerebration) M3 = แขนงอเขา้ หาลาตวั ส่วนขาท้งั 2 ขา้ งเหยยี ดงอ(Decortication) M4 = เม่ือทาใหเ้ จบ็ ชกั แขนขาหนี (withdrawal ) M5 = ไม่ทาตามสง่ั แต่ทราบตาแหน่งที่เจบ็ (localized to pain) M6 =เคลื่อนไหวตามคาสง่ั ไดถ้ กู ตอ้ ง(obey to command) 20 / 266/15/2018 20

การประเมินกาลงั ของแขนขา (ต่อ) เกรด 0 = ไม่มีการเคล่ือนไหว,กลา้ มเน้ือไม่หดตวั เกรด 1 = กลา้ มเน้ือมีการหดรัดตวั แต่ไม่มีการเคลื่อนไหว เกรด 2 = เคลื่อนไหวไดใ้ นแนวราบแต่ตา้ นแรงโนม้ ถ่วงไม่ได้ เกรด 3 = สามารถยกตา้ นแรงโนม้ ถ่วงไดแ้ ต่ตา้ นแรงผตู้ รวจไม่ได้ เกรด 4 = ยกตา้ นแรงตา้ นแรงผตู้ รวจไดพ้ อควร เกรด 5 = มีกาลงั ปกติ สามารถตา้ นแรงผตู้ รวจได้ 21 / 266/15/2018 21

3.การตอบสนองต่อคาพูด (Verbal response) ระดบั คะแนน 1-5 V1 = ไม่ส่งเสียง V2 = ส่งเสียงไม่เป็นคาพดู ,ครวญคราง (incomprehensible) V3 = ส่งเสียงเป็นคาๆ (inappropriate) V4 = พดู ไดเ้ ป็นประโยค แต่สบั สน (confused conversation) V5 = พดู ตอบคาถามไดป้ กติ และถกู ตอ้ ง (oriented) 22 / 266/15/2018 22

การแบ่งระดบั ความรุนแรงโดยใช้ GCS Mild GCS = 13-15 Moderate GCS = 9-12 Severe GCS ≤ 8 (COMA) 23 / 266/15/201823

ภาวะทที่ าให้ประเมนิ GCS ผดิ Hypotension (shock) *** Hypothermia Hypoxemia  Drunken  Under sedation 24 / 266/15/2018 24

25 / 26