การอ่านข้อมูลจากแผนผัง แผนที่ แผนภูมิ และกราฟ

รายวชิ าภาษาไทย ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 6 รหสั วชิ า ท 6๑๑๐๑ เรื่อง การอา่ นขอ้ มูลจากแผนผงั แผนที่ แผนภูมิ และกราฟ โดย นางสาวสชุ าดา เพ็งเทีย่ ง ครผู ู้สอน โรงเรียนบ้านเชยี งคาน “วิจติ รวทิ ยา” สานักงานเขตพื้นที่การศกึ ษาประถมศึกษาเลยเขต ๑

การอา่ นขอ้ มูลจากแผนผัง แผนผงั หมายถึง แบบทเ่ี ขียนยอ่ สว่ นใหเ้ ล็กลง หรือ ขยายสว่ นให้ใหญ่กวา่ ของจริง นิยมใชแ้ สดงบริเวณพน้ื ท่ที ่มี ี ขนาดเล็กไม่ใหญม่ าก เชน่ บา้ น วัด โรงเรียน ชุมชน เป็นตน้

ภาพ แผนผงั เส้นทางทอ่ งเท่ยี วกล่มุ ท่ายาง จาก https://www.chppao.go.th/travel_activity/detail/31/data.html

ภาพ สถานเี กษตรหลวงอนิ ทนนท์ จาก https://www.royalprojectthailand.com/station-intanon?page=0,3



การอ่านข้อมลู จากแผนผัง การใช้แผนผัง และแผนท่ีมีลักษณะคล้ายกัน จึงต้องมีความรู้เก่ียวกับความหมายของสัญลักษณ์ต่าง ๆ ทป่ี รากฏบนแผนผัง และแผนท่ีน้ัน ๆ รวมท้ังความรู้ เกยี่ วกับทิศทาง และระยะทาง

การอ่านขอ้ มูลจากแผนผัง ๑. อา่ นชอื่ แผนผงั เพอื่ หาประเภท หรือหัวข้อทีต่ อ้ งการศกึ ษา ๒. อ่านมาตราส่วน ๓. อา่ นสญั ลักษณ์ต่าง ๆ ทีป่ รากฏในแผนผัง

การอ่านแผนผงั มปี ระโยชน์อยา่ งไร และนาไปใช้ในชวี ติ ประจาวันได้อยา่ งไร ๑. ทาให้เรารู้ท่ตี ัง้ ของส่งิ ต่าง ๆ ทาใหค้ น้ หาสง่ิ นัน้ ได้เร็วข้นึ ๒. นาใช้ในชีวติ ประจาวัน ๓. ชว่ ยในการในการสง่ เสริมการทอ่ งเท่ยี ว ๔. ใชเ้ ป็นข้อมลู ในการวางแผนสรา้ งระบบสาธารณปู โภค

กจิ กรรมชวนกนั คดิ ชว่ ยกนั ตอบ

แผนผังหอ้ งเรยี น ใหน้ ักเรียนบอกขอ้ มูลท่ไี ด้จากการอา่ นแผนผงั หอ้ งเรยี น ๑. ชนั้ วางหนงั สอื อย่รู ะหว่างโต๊ะอาจารย์ 2.กระดานอยู่ตรงกลางระหว่างปา้ ยนเิ ทศ 3. ต้เู ก็บอุปกรณอ์ ยู่ข้างโต๊ะอาจารย์ 4. หนา้ ต่างมีจานวน 7 บานอยรู่ ะหว่างโต๊ะ อาจารยก์ ับปา้ ยนิเทศ 5. มเี ก้าอ้ที ้ังหมด ๓๐ ตวั

การอา่ นข้อมลู จากแผนที่ แผนท่ี คือ แบบท่ีเขียนย่อจากพื้นดิน บอกแม่น้า ฝ่ังทะเล และอื่นๆ โดยบอกมาตราส่วนของการย่อส่วนไว้ด้วย เช่น แผนท่ี โลก แผนทที่ วปี แผนทปี่ ระเทศ เปน็ ต้น การอ่านแผนที่เป็นการอ่านสัญลักษณ์และรูปภาพเพ่ือศึกษา เกยี่ วกับลกั ษณะของพ้ืนท่ีใดพ้ืนท่หี นึ่ง

การอ่านข้อมลู จากแผนท่ี ๑. อา่ นช่อื แผนที่ ๒. อ่านมาตราสว่ น ๓. อ่านสญั ลกั ษณ์ต่าง ๆ ทป่ี รากฏในแผนท่ี

สญั ลกั ษณบ์ อกทศิ

สญั ลักษณบ์ อกมาตราสว่ น

สญั ลกั ษณ์ในแผนท่ี ภาพจาก https://krupuysocial.wordpress.com/2010/07/09/347/

สญั ลักษณ์ในแผนที่ ภาพจาก https://mysocial22.blogspot.com/2019/02/blog-post.html



คาถามน่าคดิ ชวนพิจารณา นกั เรยี นมวี ธิ ีการอ่านแผนที่อยา่ งไร - อา่ นชอ่ื แผนท่ี - อ่านมาตราส่วน - อ่านสัญลกั ษณ์ตา่ ง ๆ ในแผนที่

คาถามนา่ คดิ ชวนพจิ ารณา การอ่านแผนท่ีมปี ระโยชน์อยา่ งไรและนาไปใชใ้ นชีวติ ประจาวนั ได้อยา่ งไร - ใช้แสดงเส้นทางคมนาคมในการเดินทาง - การวางแผนการทอ่ งเที่ยว - รายงานปรากฏการณธ์ รรมชาติ - ใชว้ างแผนในการสร้างระบบสาธารณูปโภค - เปน็ ข้อมลู พ้ืนฐานในการพัฒนาเศรษฐกิจและสงั คม - ใช้ในกจิ การทางทหาร - ใช้เปน็ ข้อมูลในการสารวจ และปักปนั เขตแดน

การอ่านข้อมลู จากแผนภูมิ แผนภูมิ หมายถึง รูปภาพหรือรูปเรขาคณิตท่ีใช้แทนขนาด ของขอ้ มูลที่ใช้ในการนาเสนอข้อมลู ทางสถิต ดังน้ัน ต้องรู้จักการอ่าน และเปรียบเทียบข้อมูลจึงจะ สามารถอธิบายความหมายของขอ้ มูลได้

การอ่านขอ้ มลู จากแผนภมู ิ แผนภูมิ มี ๓ รูปแบบ ได้แก่ แผนภูมิรูปภาพ แผนภูมิแท่ง แผนภูมวิ งกลม

การอา่ นแผนภมู ิรูปภาพ คอื การใช้รปู ภาพแสดงจานวนหรอื ปริมาณของสงิ่ ตา่ งๆ โดยรูปภาพทใ่ี ชแ้ ทนสงิ่ เดยี วกนั ตอ้ งเป็นรปู ภาพทีเ่ หมอื นกันและมขี นาดเทา่ กนั หากส่ิงของ น้นั มมี าก สามารถกาหนดใหร้ ปู ภาพนนั้ แทนปริมาณหรือจานวนส่ิงของนัน้ ได้ สว่ นประกอบของแผนภมู ริ ปู ภาพ มี 3 ส่วน คือ 1. ชื่อแผนภูมิ 2. ตัวแผนภมู ิ 3. ข้อกาหนดวา่ รูปภาพ 1 รปู แทนจานวนสงิ่ ตา่ งๆ กหี่ นว่ ย เช่น 1 หน่วย 2 หนว่ ย 10 หนว่ ย เป็นต้น

ตวั อยา่ งแผนภมู ริ ปู ภาพแสดงจานวนผลไม้ท่ีขายไดใ้ น 1 สัปดาหท์ ่ผี ่านมา สบื คน้ จากhttp://pana198543.blogspot.com/2013/09/bar-1-2-2-1.html

แผนภูมริ ปู วงกลม คือ แผนภูมิที่แสดงด้วยรูปวงกลม โดยแบ่งวงกลมออกเป็นส่วนๆ จากจุด ศนู ย์กลางของวงกลม เป็นการนาเสนอที่ต้องการเปรียบเทียบปริมาณของข้อมลู ซ่ึงพ้ืนที่ใน วงกลมแทนปริมาณของข้อมูลตา่ งๆ นยิ มคิดข้อมูลใหอ้ ย่ใู นรูปรอ้ ยละ ส่วนประกอบของแผนภูมิรปู วงกลม มีดงั นี้ 1. ชอ่ื เรอ่ื ง มไี ว้เพื่อบอกว่าแผนภูมิวงกลมนี้ได้แสดงรายละเอยี ดเกย่ี วกบั เร่ืองอะไร เม่ือไร จะเขยี นไว้เหนือหรือใต้แผนภูมิก็ได้ 2. รปู วงกลม โดยแบ่งพน้ื ท่เี ปน็ สว่ น ๆ แสดงรายละเอยี ดทสี่ อดคลอ้ งกบั ชอ่ื เรอ่ื ง 3. ท่ีมาหรือแหลง่ ขอ้ มลู เพอ่ื ใหท้ ราบว่าขอ้ มลู น้นั ได้มาจากแหลง่ ใด เพื่อความน่าเชอื่ ถือ และสะดวกในการคน้ ควา้ ตอ่ ไป

ตวั อย่างแผนภมู ิรปู วงกลม ภาพจาก https://support.microsoft.com/th-th/office

แผนภูมิแทง่ แผนภูมิแทง่ คือ แผนภมู ทิ ีป่ ระกอบดว้ ย แกนสองแกน คอื แกนนอนและแกนต้ัง และรปู สี่เหลี่ยมผืนผ้าท่ีมีความกว้างของแต่ละรูปเท่ากัน ส่วนสูงหรือความยาวแต่ละแท่งจะแปร ตามขนาดของข้อมูล เรียกรูปสี่เหลี่ยมแต่ละรูปน้ีว่า แท่ง (bar) แทนจานวนของส่ิงต่างๆ และจุดเริ่มต้นของแต่ละแท่งจะต้องอยู่ในระดับเดียวกัน วางเรียงให้ชิดกันหรือห่างกัน เล็กน้อยเท่าๆ กันก็ได้ พร้อมทั้งเขียนรายละเอียดของแต่ละแท่งกากับไว้ นอกจากนี้ เพ่ือ ความสวยงาม อาจจะใช้วิธีแรเงาหรือระบายสี เพื่อให้ดูสวยงามและสะดวกในการศึกษา เปรยี บเทียบ สว่ นประกอบของแผนภมู ิแท่งมี 2 สว่ น คือ 1. ชอ่ื แผนภูมิ 2. ตัวแผนภมู ิ

ตวั อยา่ งแผนภมู ิแทง่

กิจกรรมชวนกันคดิ ช่วยกนั ตอบ คาชี้แจง ให้นกั เรียนอ่านแผนภูมิแทง่ แล้วตอบคาถามตามที่กาหนดให้ ๑. กฬี าประเภทใดที่มีนักเรยี นสนใจมากทส่ี ดุ ตอบ ว่ายน้า ๒. กีฬาประเภทใดทีม่ ีจานวนนกั เรียนชายและ นักเรียนหญงิ สนใจเทา่ กัน ตอบ เทนนิส ๓. กฬี าประเภทใดท่ีมจี านวนนักเรียนหญงิ สนใจเท่ากนั ตอบ เทนนิส กบั ว่ายนา้ ๕. จานวนนักเรยี นทส่ี นใจกรฑี ามีทั้งหมดกี่คน 4. นักเรียนชายท่ีสนใจกีฬาฟุตบอลมีจานวน ตอบ 150 คน มากกวา่ นักเรยี นชายทสี่ นใจกีฬาเทนนิสกคี่ น ตอบ 10 คน

การอ่านขอ้ มลู จากกราฟ กราฟ หมายถึง แผนภูมิที่ใช้เส้น จุด หรือภาพ เพ่ือแสดงความ เปล่ยี นแปลงค่าของตัวแปรตัวหน่งึ เทยี บกับความเปลยี่ นแปลงคา่ ของ ตวั แปรตวั อน่ื ดังน้ัน ต้องรู้จักการอ่าน และเปรียบเทียบข้อมูลจึงจะ สามารถอธบิ ายความหมายของขอ้ มลู ได้

ตวั อยา่ งกราฟเสน้

อา่ นแผนภูมิ และกราฟไดถ้ กู ต้อง แม่นยามีประโยชน์อยา่ งไร ช่วยใหผ้ ้อู ่านเข้าใจเร่ืองราวไดง้ า่ ยขึ้น นอกจากนี้ยังเข้าใจถงึ ความเปลยี่ นแปลง เปรียบเทียบข้อมูลท่นี าเสนอให้เหน็ อย่างชัดเจน ได้ดขี ้ึน