60 คู่มือบริหารกองทุน เล่ม 3 ไต

คู่มอื บริหารกองทนุ หลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560 การบรหิ ารงบบรกิ าร ผู้ปว่ ยไตวายเร้อื รัง

คูม่ อื บริหารกองทุนหลักประกนั สุขภาพแห่งชาติ เล่มที่ 3 การบรหิ ารงบบรกิ ารผูป้ ่วยไตวายเรอื้ รัง ISBN: 978-616-7859-60-6 พิมพค์ รง้ั ที่ 1: ตลุ าคม 2559 จำ�นวน: 3,500 เลม่ จัดท�ำ โดย: สำ�นักงานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ เลขที่ 120 หมู่ 3 ชนั้ 2, 3, 4 อาคารรัฐประศาสนภกั ดี “ศูนย์ราชการเฉลมิ พระเกยี รติ 80 พรรษา 5 ธนั วาคม 2550” ถนนแจ้งวฒั นะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรงุ เทพมหานคร 10210 โทรศัพท์ 0 2141 4000 โทรสาร 0 2143 9730 www.nhso.go.th ปกและรปู เล่ม: นายวฒั นสนิ ธุ์ สุวรัตนานนท์ พมิ พ์ที่: หา้ งหุน้ สว่ นจ�ำ กดั แสงจนั ทร์การพมิ พ์ 188/4-5 ซอยแสงจนั ทร์ ถนนเจรญิ กรงุ แขวงยานนาวา เขตสาธร กรงุ เทพมหานคร 10120 โทรศพั ท์ 0 2211 4058 โทรสาร 0 2212 3054

คำ�น�ำ การมหี ลกั ประกันสขุ ภาพถ้วนหน้า ได้รบั การก�ำหนดเปน็ เปา้ ประสงค์หนึ่งของการพัฒนา ทีย่ งั่ ยืนของสหประชาติ (Sustainable Development Goals: SDGs) และประเทศไทยไดร้ ับการ ยอบรับจากนานาประเทศในการมีระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าท่ีท�ำให้ประชาชนไทยทุกคน เขา้ ถงึ บรกิ ารทมี่ คี ณุ ภาพ มาตรฐาน และไมล่ ม้ ละลายหรอื ยากจนลงจากภาระคา่ รกั ษาพยาบาล ส�ำหรบั ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ซึ่งครอบคลุมคนไทยกว่า 48 ล้านคน ถือเป็นระบบหลักประกัน สุขภาพหลักหน่ึงในสามระบบหลักของประเทศไทย กระบวนการบริหารกองทุนหลักประกันสุขภาพ แหง่ ชาติ จงึ เปน็ กลไกส�ำคญั ทจ่ี ะชว่ ยสนบั สนนุ และสง่ เสรมิ การลงทนุ ดา้ นสขุ ภาพของรฐั บาลทจ่ี ะท�ำให้ ประชาชนมคี ณุ ภาพชวี ติ ทิ ดี่ ี สนบั สนนุ ใหม้ กี ารจดั บรกิ ารและจดั หาบรกิ ารสาธารณสขุ เพอ่ื ใหป้ ระชาชน เขา้ ถงึ บรกิ ารสาธารณสขุ ทมี่ คี ณุ ภาพและมาตรฐานอยา่ งทว่ั ถงึ และประชาชนไมล่ ม้ ละลายหรอื ยากจนลง จากภาระค่ารักษาพยาบาล ในปีงบประมาณ 2560 การก�ำหนดหลักเกณฑ์การด�ำเนินงานและการ บริหารจัดการกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ยังคงหลักการส�ำคัญเหมือนปีงบประมาณ 2559 และปรบั ปรงุ ใหก้ ารบรหิ ารจดั การมปี ระสทิ ธภิ าพมากขน้ึ จากขอ้ เสนอทมี่ าจากทกุ ภาคสว่ นทเี่ กย่ี วขอ้ ง คมู่ อื บรหิ ารกองทนุ หลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ เปน็ สว่ นหนง่ึ ของการก�ำหนดรายละเอยี ด หลกั เกณฑก์ ารด�ำเนนิ งานและการบรหิ ารจดั การกองทนุ หลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ในปงี บประมาณ 2560 ประกอบดว้ ย เล่มท่ี 1 การบริหารงบบริการทางการแพทย์เหมาจ่ายรายหัว และบริการสาธารณสุข ส�ำหรบั ผู้สูงอายทุ ่ีมีภาวะพ่งึ พงิ เล่มท่ี 2 การบริหารงบบริการผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์และการบริหารงบผู้ป่วย วัณโรค เลม่ ที่ 3 การบรหิ ารงบบริการผู้ปว่ ยไตวายเรือ่้ รัง เล่มที่ 4 การบริหารงบบรกิ ารควบคุมป้องกนั และรักษาโรคเรือ้ รงั • บรกิ ารควบคมุ ป้องกนั และรกั ษาผปู้ ่วยโรคเบาหวานและความดนั โลหติ สูง • บริการผูป้ ่วยจิตเวชเรื้อรงั ในชมุ ชน ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หวังเป็นอย่างย่ิงว่าคู่มือทุกเล่มจะเป็นประโยชน์ ส�ำหรับทุกภาคส่วนในการร่วมกันผลักดันให้เกิดระบบหลักประกันสุขภาพที่มีความยั่งยืน ประชาชน เข้าถึงด้วยความม่ันใจ ผู้ให้บริการมีความสุข และก่อให้เกิดความเป็นธรรมที่ประชาชนพึงได้รับจาก ระบบประกนั สขุ ภาพของประเทศไทย ส�ำนักงานหลักประกนั สขุ ภาพแห่งชาติ ตลุ าคม 2559



สารบญั บทที่ 1 การบรหิ ารจัดการบรกิ ารผปู้ ่วยไตวายเรอ้ื รัง 7 หลักการและเหตุผล 7 แนวทางการพฒั นาระบบบรกิ ารทดแทนไต 8 วัตถปุ ระสงค์ 9 กรอบการบรหิ ารงบประมาณ 9 ระยะดำ�เนนิ การ 11 ผลผลติ 12 ผลลัพธ ์ 12 บทบาทหน้าทีผ่ เู้ ก่ยี วขอ้ ง 12 บทท่ี 2 การจดั บรกิ ารล้างไตผา่ นทางช่องทอ้ งอยา่ งตอ่ เน่อื ง 17 หลักการและเหตผุ ล 17 วตั ถปุ ระสงค์ 18 การบรหิ ารงบประมาณ 18 การบริหารจัดการ 19 แนวทางการสนับสนนุ คา่ ใชจ้ ่ายในการให้บรกิ าร 22 25 บทที่ 3 การจดั บริการฟอกเลือดดว้ ยเครอื่ งไตเทียม 25 หลักการและเหตผุ ล 25 วัตถุประสงค์ 26 การบริหารงบประมาณ 26 การบริหารจดั การ 36 แนวทางการสนบั สนนุ คา่ บริการ 36 หลกั เกณฑ์และเงื่อนไขการจา่ ยชดเชย 38 วธิ ปี ฏบิ ัตใิ นการขอรบั การสนับสนุนและชดเชยคา่ ใช้จ่ายในการบริการ บทท่ี 4 การจัดบรกิ ารผา่ ตัดปลูกถา่ ยไต 41 หลกั การและเหตุผล 41 วตั ถปุ ระสงค์ 41 การบริหารงบประมาณ 42 การบริหารจดั การ 42 แนวทางการสนับสนนุ คา่ บริการ 44

บทท่ี 5 การจดั บริการยากดภมู ิคุ้มกันภายหลังการปลกู ถา่ ยไต 55 หลักการและเหตุผล 55 วตั ถุประสงค ์ 55 การบริหารงบประมาณ 55 การบรหิ ารจัดการ 56 แนวทางการสนับสนุนคา่ บริการ 58 เงือ่ นไขการจ่ายชดเชย 58 การสง่ ข้อมลู เพ่อื ขอรับค่าใชจ้ า่ ย 58 การออกรายงานการจ่ายเงนิ 59 การอุทธรณ ์ 59 บทท่ี 6 การสนบั สนุนยา Erythropoietin 61 หลกั การและเหตุผล 61 แนวทางการสนับสนนุ 61 หลักเกณฑแ์ ละเงื่อนไขการชดเชย 63 วธิ ีปฏิบตั ใิ นการขอรับการสนับสนุนและชดเชยคา่ ใชจ้ า่ ยในการบรกิ าร 63 บทท่ี 7 การอทุ ธรณ์การจา่ ยชดเชยคา่ บรกิ ารบ�ำ บดั ทดแทนไตสำ�หรบั ผูป้ ว่ ยไตวายเร้อื รัง 65 ความหมาย 65 วธิ ีการขออทุ ธรณ ์ 65 เงอ่ื นไขและระยะเวลาการอทุ ธรณ ์ 67 บทท่ี 8 การก�ำ กบั ตดิ ตามประเมินผล 69 หลักการและเหตุผล 69 ตวั ชีว้ ดั ผลการดำ�เนนิ งานบริหารงบบรกิ ารผู้ปว่ ยไตวายเร้ืองรัง ปงี บประมาณ 2560 69 ภาคผนวก 75 ภาคผนวก 1 ค�ำ ส่ังส�ำ นกั งานหลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาต ิ 76 ภาคผนวก 2 ประกาศสำ�นกั งานหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติ 84 ภาคผนวก 3 แบบฟอรม์ ท่ใี ช้ในระบบบรหิ ารและบรกิ ารไตวาย 104 ภาคผนวก 4 รายชอื่ ผู้ประสานงาน 110

บทที่ 1 การบรหิ ารจดั การบริการ ผปู้ ่วยไตวายเร้อื รงั 1. หลักการและเหตผุ ล การบรกิ ารบ�ำบัดทดแทนไต (Renal Replacement Therapy: RRT) เปน็ การรกั ษาพยาบาล ท่ีมีค่าใช้จ่ายสูง ซึ่งเกินความสามารถของครัวเรือนที่จะรับภาระได้ ดังน้ัน เพื่อให้ผู้ป่วยไตวายเร้ือรัง ระยะสดุ ทา้ ย สทิ ธหิ ลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ เขา้ ถงึ บรกิ ารทมี่ คี ณุ ภาพและไดม้ าตรฐาน ปอ้ งกนั การ ลม้ ละลายจากการเจ็บป่วยทีม่ ีค่าใชจ้ า่ ยสงู เมอื่ วันท่ี 30 ตุลาคม 2550 คณะรัฐมนตรี ได้มมี ติ อนมุ ัติ ให้ขยายชุดสิทธิประโยชน์ความคุ้มครองแก่ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบหลัก ประกัน สขุ ภาพแหง่ ชาติ ใหค้ รอบคลมุ การบ�ำบดั ทดแทนไต และตง้ั แต่ 1 มกราคม 2551 เปน็ ตน้ มา ไดค้ มุ้ ครอง เร่อื งการผา่ ตดั ปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation: KT) ในกรณที ่ีสามารถหาไตบริจาคได้ และ ขยายการทดแทนไตด้วยวิธีล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis: CAPD) ทงั้ ผปู้ ว่ ยรายเกา่ และผปู้ ว่ ยรายใหม่ สว่ นผปู้ ว่ ยรายเกา่ ทฟี่ อกเลอื ดดว้ ย เครื่องไตเทียม (Hemodialysis: HD) ต้งั แต่ กอ่ นวันที่ 1 ตุลาคม 2551 ถ้าใช้วธิ ีเดมิ ไม่เปลย่ี นเป็น CAPD จะได้รับความคุ้มครองโดยรว่ มจ่าย หนึง่ ในสามส่วนของค่าฟอกเลือด ทงั้ นี้ ให้ตัง้ งบประมาณ ในกองทนุ หลกั ประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ เพม่ิ เติมตงั้ แต่ปงี บประมาณ 2552 เป็นตน้ ไป ตอ่ จากนั้น ได้มี การขยายสทิ ธปิ ระโยชนเ์ พ่มิ เตมิ อีก โดยต้ังแต่วันท่ี 1 ตลุ าคม 2553 ขยายการใหย้ ากระตุ้นการสรา้ ง เม็ดเลือดแดงส�ำหรับ ผปู้ ่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมรายใหม่ ที่รับบรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครื่องไต เทียมหลังวันที่ 1 ตุลาคม 2551 และไม่ประสงค์จะรับบริการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเน่ือง ตามหลักเกณฑ์ทสี่ �ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแห่งชาตกิ �ำหนด บทที่ 1 การบรหิ ารจัดการบริการผู้ปว่ ยไตวายเรื้อรัง | 7

ต่อมาคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ได้มีมติเม่ือวันที่ 10 กรกฎาคม 2555 ให้ ยกเลิกการร่วมจ่ายต้ังแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2555 เป็นต้นไป ส�ำหรับกรณีการทดแทนไตด้วยการ ฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี มส�ำหรบั ผปู้ ว่ ยไตวายเรอ้ื รงั ระยะสดุ ทา้ ยรายเกา่ ทรี่ บั บรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ย เครอื่ งไตเทยี มกอ่ นวนั ท่ี 1 ตลุ าคม 2551 ซง่ึ ไมป่ ระสงคจ์ ะเปลยี่ นมารบั บรกิ ารลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ ง อย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ทีป่ ระชุมเชิงนโยบายเรื่องการสรา้ งความเป็นเอกภาพและบรู ณาการสิทธิประโยชน์ ภายใตร้ ะบบหลกั ประกนั สขุ ภาพภาครฐั เมอ่ื วนั ที่ 21 มถิ นุ ายน 2555 ซงึ่ มนี ายกรฐั มนตรเี ปน็ ประธาน ได้พิจารณาการบูรณาการ การให้บริการผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายมีข้อเสนอให้ 3 กองทุน ปรับเกณฑ์เข้ารับบริการให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน โดยใช้มาตรฐานกลางของสมาคมวิชาชีพและปรับ ปรุงระเบียบให้ผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายที่จ�ำเป็นต้องเปลี่ยนสิทธิการรักษาพยาบาลให้ได้รับ วธิ ีการรกั ษาแบบเดมิ อยา่ งตอ่ เนื่องภายใต้หลกั เกณฑห์ รอื ประกาศของแต่ละกองทนุ 2. แนวทางการพัฒนาระบบบริการทดแทนไต เพ่ือให้เกิดระบบบริการที่มีคุณภาพ ให้บริการแก่ผู้ป่วยได้อย่างเป็นธรรม สามารถควบคุม ค่าใช้จ่าย และเกิดการใช้งบประมาณของประเทศอย่างคุ้มค่า ในปีงบประมาณ 2560 ส�ำนักงาน หลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติ ไดก้ �ำหนดแนวทางการด�ำเนนิ งาน ดังน้ี 2.1 สนับสนนุ การบรกิ ารบ�ำบัดทดแทนไต และเริม่ ต้นด้วยวธิ ีการลา้ งไตผา่ นทางช่องท้องอย่าง ตอ่ เนื่อง (CAPD) แก่ผปู้ ่วยทกุ ราย ในผู้ป่วยทีไ่ มม่ ีข้อห้าม และสนับสนุนนโยบาย PD First Policy ต่อเนือ่ ง 2.2 จดั ใหม้ บี รกิ ารทดแทนไตดว้ ยวธิ กี ารลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง (CAPD) การผา่ ตดั ปลูกถ่ายไต (KT) และการฟอกเลอื ดดว้ ยเครื่องไตเทียม (HD) 2.3 พัฒนาระบบบริการทดแทนไตทั้งการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง (CAPD) การฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม (HD) และการผา่ ตดั ปลกู ถา่ ยไต (KT) ใหเ้ พยี งพอ มคี ณุ ภาพมาตรฐาน และเปน็ ธรรมในการเข้าถงึ รวมถึงมีการบริหารงบประมาณอยา่ งมีประสิทธภิ าพ 2.4 การบรู ณาการการจดั บรกิ ารบ�ำบดั ทดแทนไต แกผ่ ปู้ ว่ ยไตวายเรอ้ื รงั ระยะสดุ ทา้ ย ใหม้ คี วาม เปน็ เอกภาพ เทา่ เทยี ม ทงั้ ดา้ นสทิ ธปิ ระโยชน์ การเขา้ ถงึ บรกิ าร ประสทิ ธภิ าพและมาตรฐานของระบบ หลักประกนั สุขภาพทุกระบบ 8 | คมู่ อื บริหารกองทุนหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2560

2.5 สนบั สนนุ ใหม้ กี ารพฒั นาและควบคมุ คณุ ภาพมาตรฐานการใหบ้ รกิ ารบ�ำบดั ทดแทนไตควบคู่ บทท่ี 1 ไปกบั การพัฒนาวิชาการและระบบข้อมลู 2.6 สนับสนุนให้ด�ำเนินการป้องกันภาวะไตเส่ือม โดยเช่ือมต่อระบบบริการปฐมภูมิกับการ ปอ้ งกันโรคเบาหวานและความดันโลหติ สูง 2.7 สนบั สนนุ ใหผ้ ปู้ ่วย ญาติ อาสาสมัคร องค์กรปกครองส่วนท้องถนิ่ และสงั คมได้มสี ว่ นรว่ ม ในการพฒั นาระบบการดูแลผ้ปู ่วย 3. วตั ถปุ ระสงค์ 3.1 ผ้ปู ว่ ยไตวายเร้ือรงั ระยะสุดท้ายไดร้ บั บรกิ ารบำ�บัดทดแทนไตที่มีคุณภาพ และมมี าตรฐาน ตามความจำ�เปน็ ดา้ นสขุ ภาพ 3.2 เพ่ือให้มีการพัฒนาระบบบริการ ส�ำหรับผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง ท่ีมีคุณภาพ มาตรฐาน มีประสิทธภิ าพ และเปน็ ธรรมในการเขา้ ถงึ บรกิ าร 3.3 มีการบริหารจัดการและควบคุมก�ำกับเพ่ือให้เกิดการใช้ทรัพยากร และงบประมาณอย่าง มปี ระสิทธภิ าพ 4. กรอบการบริหารงบประมาณ งบบรกิ ารผปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั เปน็ งบประมาณทไ่ี ดร้ บั เปน็ การเฉพาะแยกจากงบบรกิ ารทางการ แพทยเ์ หมาจ่ายรายหวั โดยในปงี บประมาณ 2560 จัดสรรเป็นงบประมาณเพ่ือการบรกิ ารทดแทนไต ดงั นี้ บทที่ 1 การบรหิ ารจดั การบรกิ ารผปู้ ่วยไตวายเร้ือรัง | 9

ตารางที่ 1 รายการงบประมาณบรกิ ารผู้ปว่ ยไตวายเรอ้ื รงั ปีงบประมาณ 2560 รายการ เปา้ หมาย (ราย) งบประมาณทไี่ ดร้ บั (บาท) 1. การบริการทดแทนไต 1.1 บริการลา้ งไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเน่ือง 26,883 3,844,329,100 (CAPD) 19,146 3,196,987,900 1.2 บริการฟอกเลอื ดดว้ ยเคร่ืองไตเทียม (HD) 5,060 82,146,900 1.3 บรกิ ารฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทยี มรายใหม่ รับ 183 61,993,100 ยา EPO (HD SelfPay) 1,639 343,778,300 1.4 บรกิ ารผา่ ตัดปลูกถา่ ยไต 52,911 7,529,235,300 - ผ่าตัด (KT) - รบั ยากดภูมิ (KTI) รวม ทั้งนี้ ให้ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สามารถเกลี่ยงบประมาณปี 2560 ระหว่าง ประเภทบริการได้ตามศักยภาพของระบบบริการและในระหว่างปีหากมีจ�ำนวนผู้ป่วยมากกว่าท่ีได้รับ งบประมาณหรอื จ�ำเปน็ ตอ้ งจา่ ยคา่ ใชจ้ า่ ยตามบรกิ ารของปที ผี่ า่ นมาซงึ่ เปน็ ไปตามหลกั เกณฑก์ าร เรยี ก เกบ็ คา่ บรกิ ารท่ี ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด ใหส้ ามารถเบกิ จา่ ยไดโ้ ดยใชง้ บประมาณ ปีปัจจุบัน และ/หรือ อาจใช้เงินคงเหลือตามระบบบัญชีเงินกองทุนรายการ “รายได้สูง (ต่�ำ) กว่า คา่ ใชจ้ ่ายสะสม” มาจา่ ยได้ หรอื เสนอของบประมาณเพ่ิมเติม โดยหลักเกณฑ์การด�ำเนินงาน และการบริหารจัดการบริการผู้ป่วยไตวายเรื้อรังในแต่ละ ประเภทบรกิ ารใหเ้ ป็นไปตามข้อ 4.1 ดงั นี้ 4.1 งบประมาณเพือ่ การบรกิ ารทดแทนไต เปน็ คา่ ใช้จ่ายสนับสนนุ และสง่ เสริมการจัดบริการ ทดแทนไตส�ำหรับประชาชนสิทธหิ ลกั ประกันสขุ ภาพแหง่ ชาติ ครอบคลุมคา่ บรกิ าร ค่ายา และบรกิ าร ทเ่ี กยี่ วขอ้ งในการลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง การฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี ม และการปลกู ถา่ ยไตส�ำหรบั ผปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั การบรหิ ารเปน็ ภาพรวมระดบั ประเทศ หลกั เกณฑก์ ารจา่ ยคา่ บรกิ าร ทดแทนไต จ่ายตามปริมาณงานท่ีเรียกเก็บภายหลังการให้บริการ เป็นไปตามมาตรการ หลักเกณฑ์ วธิ กี าร เงอื่ นไขและอตั ราทสี่ �ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด ซง่ึ ครอบคลมุ คา่ ใชจ้ า่ ย ดงั นี้ 10 | คูม่ อื บรหิ ารกองทุนหลักประกันสุขภาพแหง่ ชาติ ปงี บประมาณ 2560

4.1.1 การบริการลา้ งไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเน่อื ง (CAPD) ครอบคลุมคา่ ใช้จา่ ยการ บทท่ี 1 บริการล้างไตผ่านทางช่องท้อง การผ่าตัดวางสายล้างช่องท้อง การนัดและดูแลรักษาผู้ป่วยอย่าง ต่อเน่ือง รวมถึงการสนับสนุนน�้ำยาล้างไตทางช่องท้องพร้อมอุปกรณ์ การให้ยาพื้นฐาน ยากระตุ้น การสร้างเม็ดเลือดแดง ตามหลักเกณฑ์ที่ก�ำหนด ยารักษาโรคอื่นที่จ�ำเป็น และการรักษาภาวะ แทรกซ้อนที่เกิดจากการใช้บริการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเนื่องโดยตรงเฉพาะกรณีใช้บริการ แบบผู้ป่วยนอก (ส�ำหรับกรณีบรกิ ารแบบผปู้ ่วยในใชค้ ่าใชจ้ า่ ยบริการผู้ปว่ ยในท่วั ไป) 4.1.2 การฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี ม ส�ำหรบั ผปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั ระยะสดุ ทา้ ยรายเกา่ ท่ีรบั บริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมกอ่ นวันที่ 1 ตุลาคม 2551 และไม่ประสงค์จะเปลยี่ นมารบั บรกิ าร CAPD และการฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี มตามเงอ่ื นไขส�ำหรบั ผปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั ระยะสดุ ทา้ ย รายใหม่ตั้งแตว่ ันที่ 1 ตลุ าคม 2551 ทไี่ ม่สามารถใช้บริการ CAPD โดยครอบคลมุ คา่ ใช้จา่ ยฟอกเลือด ด้วยเคร่ืองไตเทียม ค่าการเตรียมเส้นเลือด การให้ยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงตามหลักเกณฑ์ ทกี่ �ำหนด และการรกั ษาภาวะแทรกซอ้ นทเี่ กดิ ขนึ้ ระหวา่ งทผ่ี ปู้ ว่ ยรบั การฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี ม โดยตรงเฉพาะกรณใี ชบ้ รกิ ารแบบผปู้ ว่ ยนอก (ส�ำหรบั บรกิ ารแบบผปู้ ว่ ยในใชค้ า่ ใชจ้ า่ ยบรกิ ารผปู้ ว่ ยใน ทวั่ ไป) การนดั และดแู ลรกั ษาผปู้ ว่ ยอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง รวมทง้ั การใหย้ าทจ่ี �ำเปน็ ตามแนวเวชปฏบิ ตั ทิ ส่ี มาคม โรคไตแห่งประเทศไทยก�ำหนด 4.1.3 การใหย้ ากระตนุ้ การสรา้ งเมด็ เลอื ดแดง ส�ำหรบั ผปู้ ว่ ยฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี ม รายใหม่ ทรี่ บั บรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี มตงั้ แตว่ นั ที่ 1 ตลุ าคม 2551 เปน็ ตน้ ไป และไมป่ ระสงค์ จะรับบรกิ าร CAPD 4.1.4 การปลูกถ่ายไต ครอบคลุมค่าใช้จ่ายส�ำหรับบริการผู้บริจาคไตและผู้รับบริจาค โดยเปน็ คา่ เตรียมการผบู้ ริจาค ค่าเตรียมการผ้รู ับบรจิ าค คา่ ผ่าตัดผู้บรจิ าคและผู้รับบรจิ าค ค่าบรกิ าร กรณีมภี าวะแทรกซอ้ น รวมถึง ค่ายากดภูมคิ มุ้ กนั หลงั การผา่ ตดั และการตดิ ตามผลภายหลงั การผ่าตดั ปลกู ถ่ายไต ตามแนวทางเวชปฏิบัตทิ สี่ มาคมปลูกถา่ ยอวัยวะแหง่ ประเทศไทยก�ำหนด 5. ระยะเวลาด�ำ เนินการ ต้งั แต่วนั ที่ 1 ตลุ าคม 2559 ถงึ วนั ท่ี 30 กนั ยายน 2560 บทท่ี 1 การบรหิ ารจดั การบรกิ ารผปู้ ว่ ยไตวายเรือ้ รัง | 11

6. ผลผลติ 6.1 มีหน่วยบริการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเน่ือง (CAPD) ท่ีมีคุณภาพได้มาตรฐาน กระจายในพื้นท่ีเพอ่ื ใหผ้ ้ปู ่วยไตวายเรอ้ื รงั สทิ ธิหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติเข้าถึงได้อย่างเพียงพอ 6.2 มีหน่วยบริการ/สถานบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (HD) ท่ีมีคุณภาพมาตรฐาน ให้การดแู ลผู้ปว่ ยฟอกเลอื ดด้วยเครือ่ งไตเทียมท่ีผปู้ ว่ ยสามารถเขา้ ถงึ ได้อย่างเพียงพอ 6.3 มรี ะบบการบรกิ ารปลกู ถา่ ยอวยั วะ และจดั หาอวยั วะ ทม่ี คี ณุ ภาพ มาตรฐานและเปน็ ธรรม ในการเข้าถึงบรกิ าร 6.4 หนว่ ยบรกิ ารสนบั สนนุ การผลติ และพฒั นาบคุ ลากร ทใ่ี หบ้ รกิ ารทดแทนไต โดยเฉพาะการ ผลิตพยาบาล PD เพื่อให้ท�ำหน้าทด่ี ูแลผปู้ ว่ ยในศนู ยบ์ รกิ าร CAPD ใหค้ รบทกุ แห่ง 6.5 มีระบบการพัฒนาและควบคุมคุณภาพมาตรฐานการให้บริการทดแทนไต โดยเฉพาะ CAPD และ HD 6.6 มีการจัดบรกิ าร CKD clinic ในหน่วยบรกิ าร CAPD หรอื ทมี่ คี วามพรอ้ มในการใหบ้ รกิ าร 6.7 มเี ครอื ขา่ ยการดแู ลผปู้ ว่ ยในระดบั ชมุ ชน รวมถงึ สนบั สนนุ ใหส้ งั คมเขา้ มามสี ว่ นรว่ มในการ ดูแลผู้ปว่ ย 7. ผลลัพธ์ ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สามารถเข้าถึงบริการ ทดแทนไตตามชุดสิทธปิ ระโยชน์อย่างทัว่ ถงึ และเปน็ ธรรม ผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สามารถด�ำเนินชีวิตได้ อย่างปกติ ไม่เป็นภาระของครอบครัวและสังคม 8. บทบาทหนา้ ท่ีผู้เกยี่ วขอ้ ง 8.1 คณะกรรมการ/คณะท�ำงานทเี่ กยี่ วขอ้ งในการพฒั นาระบบ เพอ่ื ใหก้ ารบรหิ ารระบบ บริการทดแทนไตในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จึงมีการจัดตั้ง คณะกรรมการและคณะท�ำงาน เพอื่ ท�ำหนา้ ที่บรหิ ารจดั การสนับสนุนพฒั นาระบบในภาพรวม ดงั น้ี 8.1.1 คณะกรรมการ 3 คณะ ได้แก่ 1) คณะกรรมการสนับสนุนการพัฒนาระบบบริการทดแทนไตในระบบ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ มีหน้าท่ีเก่ียวกับ การพัฒนา และให้ข้อเสนอ 12 | คมู่ อื บรหิ ารกองทุนหลักประกนั สุขภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560

เกี่ยวกับนโยบายงบประมาณ และระบบบริการ รวมท้ังก�ำลังคนของระบบ บทท่ี 1 บรกิ าร ก�ำหนดหลกั เกณฑแ์ ละแนวทางการใหบ้ รกิ ารและการควบคมุ คณุ ภาพ มาตรฐานของระบบบรกิ ารทดแทนไต 2) คณะกรรมการเพ่ือสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ในระบบ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ให้เข้าถึงการบริการทดแทนไตระดับเขต มี หนา้ ทเ่ี กย่ี วกบั การสนบั สนนุ และสง่ เสรมิ การจดั บรกิ ารส�ำหรบั ผปู้ ว่ ยไตวายใน ระดับเขต การพัฒนา การควบคุมก�ำกับการด�ำเนินงานด้านคุณภาพบริการ ของหน่วยบริการ เสนอแนะแก้ไขปัญหาอุปสรรคต่างๆ เพื่อให้ผู้ป่วยไตวาย เขา้ ถงึ บรกิ ารอยา่ งทว่ั ถงึ และเปน็ ธรรม พจิ ารณาคดั เลอื ก จดั ล�ำดบั และก�ำหนด ให้ผู้ป่วยไตวายในทุกจังหวัดในพื้นที่เขตรับผิดชอบ เข้ารับการบ�ำบัดทดแทน ไตด้วยวิธี CAPD หรือ HD หรือ KT ตามล�ำดบั การขอเขา้ รับบรกิ าร ขอ้ บง่ ชี้ ทางการแพทยแ์ ละแนวทางทคี่ ณะกรรมการหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ หรอื ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด พิจารณาเปลี่ยนแปลงวิธีการ ทดแทนไตของผปู้ ว่ ยที่มีความจ�ำเป็นจาก CAPD เปน็ HD อยา่ งถาวร 3) คณะกรรมการพิจารณากรณีผู้ป่วยไม่สามารถท�ำการล้างไตผ่านทางช่องท้อง อย่างต่อเนื่อง (CAPD) มีหน้าท่ีเกี่ยวกับการ พิจารณากรณีผู้ป่วยอุทธรณ์ ผลการพจิ ารณาของคณะกรรมการฯ ระดบั เขต และกรงุ เทพมหานคร ในกรณี ท่ีผู้ป่วยไม่สามารถท�ำการล้างไตผ่านทางช่องท้องได้ด้วยตนเองหรือไม่มี ผ้ดู แู ล จ�ำเปน็ ต้องเปลีย่ นเปน็ วธิ ี HD อย่างถาวร 8.1.2 คณะท�ำงาน 3 คณะ ได้แก่ 1) คณะท�ำงานพัฒนาระบบบริจาคอวัยวะและการปลูกถ่ายไตในระบบ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ท�ำหน้าที่เก่ียวกับการจัดท�ำแผนพัฒนาระบบ บรจิ าคอวยั วะ และการปลูกถา่ ยไต ใหส้ อดคล้องกบั แผนพฒั นาระบบบรกิ าร ทดแทนไต ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประสานหน่วยงานที่ เกี่ยวข้อง และสนับสนุนเชิงระบบเพ่ือให้มีการบริจาคไตเพ่ิมขึ้น เพ่ือรองรับ ความต้องการในการปลกู ถา่ ยไตของผปู้ ่วย สนบั สนนุ การประชาสัมพันธ์ และ การเคล่ือนไหวทางสังคมเพื่อให้ประชาชนมีความเข้าใจ และบริจาคอวัยวะ เพิม่ ขึน้ บทที่ 1 การบรหิ ารจดั การบริการผูป้ ว่ ยไตวายเร้ือรัง | 13

2) คณะท�ำงานพัฒนาระบบข้อมูลโรคไตแห่งประเทศไทย ท�ำหน้าท่ีเกี่ยวกับการ จัดท�ำแผนแม่บทการพัฒนาระบบข้อมูลการทดแทนไตในระบบหลักประกัน สขุ ภาพแหง่ ชาติ ใหส้ ามารถเชอื่ มโยงกบั ระบบขอ้ มลู การทดแทนไตของระบบ อ่ืนๆ ท่ีเกี่ยวขอ้ ง ประสานกบั หนว่ ยงานท่เี กี่ยวขอ้ ง และสนบั สนนุ ให้เกิดการ พัฒนาระบบข้อมูลการทดแทนไตในภาพรวมของประเทศ สนับสนุนให้เกิด การพฒั นา การเชอ่ื มโยงฐานขอ้ มลู และการใชข้ อ้ มลู ของหนว่ ยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ ง 3) คณะท�ำงานพัฒนาระบบบริการและคุณภาพมาตรฐานการดูแลรักษา กรณี ฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี ม ในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ท�ำหนา้ ที่ ในการพฒั นา ก�ำหนดหลกั เกณฑแ์ ละแนวทางควบคมุ คณุ ภาพ และมาตรฐาน การดูแลรักษาด้วยวธิ ีฟอกเลือดดว้ ยเคร่อื งไตเทยี ม 8.2 แผนงานสนบั สนนุ ระบบบริการโรคไตวาย 8.2.1 ประสานงานและสนบั สนนุ การจดั ประชมุ และการด�ำเนนิ งานของคณะกรรมการ/ คณะท�ำงานชดุ ตา่ งๆ ในส่วนกลางและเขต 8.2.2 ประสานงานองคก์ รวชิ าชพี ชมรมผปู้ ่วยโรคไตฯ และผูเ้ กี่ยวขอ้ งเพอ่ื ให้ร่วมมือกนั พัฒนาระบบบรกิ ารทดแทนไตอย่างตอ่ เนือ่ ง รวมถงึ การสนบั สนุนสง่ เสรมิ การด�ำเนนิ งานควบคมุ และ ป้องกันการชะลอไตเส่ือม (CKD Prevention) เชื่อมต่อระบบบริการปฐมภูมิกับการป้องกันโรค เบาหวานและความดนั โลหติ สงู 8.2.3 ท�ำแผน และสนับสนุนการพัฒนาระบบในภาพรวม ให้สอดคล้องกับนโยบาย ท้ังในเรื่องงบประมาณ ระบบบริการ การพัฒนาก�ำลงั คน หลกั เกณฑ์และแนวทางการให้บริการ และ การพฒั นาคุณภาพมาตรฐานของระบบบรกิ ารทดแทนไต 8.2.4 ประสาน และสนบั สนนุ หน่วยงานทีเ่ กย่ี วขอ้ ง เช่น สมาคมวิชาชีพ ใหม้ ีการบรกิ าร บ�ำบัดทดแทนไต ทั้งการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง (CAPD) การฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไต เทียม (HD) การบริการผา่ ตดั ปลูกถ่ายไต (KT) และการใหย้ ากดภมู ิคมุ้ กันหลงั การปลกู ถา่ ยไตเพื่อใหม้ ี บรกิ ารทีเ่ พียงพอส�ำหรับให้บริการผูป้ ่วย 8.2.5 ประสานและสนับสนุน ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติเขต (สปสช.เขต) เพื่อให้ด�ำเนินการพัฒนาระบบในพื้นที่ให้สอดคล้องกับแนวทางที่ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ แหง่ ชาตกิ �ำหนด 14 | คมู่ อื บริหารกองทุนหลกั ประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2560

8.2.6 ด�ำเนินการจ่ายชดเชยค่าบริการบ�ำบัดทดแทนไตทุกประเภท แก่หน่วยบริการ/ บทท่ี 1 สถานบริการ 8.2.7 ประสานให้มีการติดตาม ควบคุมก�ำกับและประเมินผลโดย สปสช.เขต และ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้มีประสิทธภิ าพ 8.3 ส�ำนกั งานหลักประกันสขุ ภาพแหง่ ชาติเขต 8.3.1 ประสานงานและสนับสนุนการจัดประชุมและการด�ำเนินงานของคณะกรรมการ/ คณะท�ำงานชุดตา่ งๆ ระดบั เขต 8.3.2 ประสานงานองคก์ รวชิ าชพี หนว่ ยงาน ตวั แทนผปู้ ว่ ยระดบั เขต คณะกรรมการตา่ งๆ ในระดับพ้ืนท่ี และด�ำเนนิ การเพือ่ ให้ผู้ป่วยเข้าถึงบรกิ ารตามระบบ 8.3.3 ท�ำแผนพฒั นาระบบ และสนบั สนนุ การด�ำเนนิ งานบรกิ ารบ�ำบดั ทดแทนไตในพนื้ ท่ี ใหส้ อดคลอ้ งกับการด�ำเนนิ งานในภาพรวมของประเทศ 8.3.4 ประสานจัดหา ขึ้นทะเบียน และสนับสนุนการด�ำเนินงานของหน่วยบริการ สถานบริการ ท่ีให้บริการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง (CAPD) และฟอกเลือดด้วยเคร่ือง ไตเทียม (HD) และสนับสนุนให้เกิดการบริการผ่าตัดปลูกถ่ายไต (KT) การบริจาคอวัยวะ และ การให้ยากดภูมคิ มุ้ กนั หลังการปลูกถา่ ยไต เพอื่ ใหม้ ีบรกิ ารท่ีเพยี งพอส�ำหรับผู้ป่วยในพื้นท่ี 8.3.5 ชแี้ จงท�ำความเขา้ ใจหนว่ ยบริการ สถานบริการ ตามแนวทางท่กี �ำหนด 8.3.6 ประสานการลงทะเบยี นผูป้ ่วย และแกไ้ ขปญั หาตา่ งๆ ใหแ้ กผ่ ูป้ ่วย 8.3.7 ก�ำกบั ติดตาม ส่มุ ตรวจสอบการให้บรกิ ารของหน่วยบรกิ าร สถานบรกิ าร ท้งั ใน ด้านคุณภาพมาตรฐานการเรียกเก็บชดเชยค่าบริการ โดยร่วมมือกับคณะกรรมการ/คณะท�ำงาน ในระดบั เขต ตามขอ้ 8.3.1 หรอื คณะกรรมการในระดับเขตท่ีเกีย่ วข้อง เช่น คณะอนกุ รรมการควบคมุ คุณภาพฯ ระดับเขต คณะกรรมการดา้ น Service Plan ของกระทรวงสาธารณสขุ เป็นต้น 8.4 หน่วยบรกิ าร สถานบรกิ าร และเครอื ขา่ ย 8.4.1 ให้บรกิ ารแก่ผู้ปว่ ยในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแห่งชาติ ตามมาตรฐานวชิ าชีพ 8.4.2 พฒั นาคณุ ภาพ การให้บรกิ ารให้มคี ณุ ภาพตามมาตรฐาน อยา่ งตอ่ เน่ือง 8.4.3 เกบ็ รวบรวม ข้อมลู คุณภาพการให้บริการ 8.4.4 รายงานผลการใหบ้ รกิ าร ทงั้ เพอื่ การชดเชยคา่ บรกิ าร และเพอ่ื การพฒั นาคณุ ภาพ บทที่ 1 การบรหิ ารจดั การบริการผ้ปู ่วยไตวายเรื้อรงั | 15

8.4.5 ร่วมด�ำเนินการการบริหารวัสดุท่ีใช้ในโครงการให้มีประสิทธิภาพ รวมถึงการขอ ความร่วมมอื จัดระบบของเครือขา่ ยเป็นคลังส�ำรองนำ�้ ยา (Buffer) ในระดับพ้นื ท่ี 8.4.6 ให้ความร่วมมือในการด�ำเนินงาน ในด้านต่างๆ ตามที่ ส�ำนักงานหลักประกัน สุขภาพแหง่ ชาติ ก�ำหนดเพื่อประสิทธภิ าพ คุณภาพบริการ 9. การกำ�กับ ตดิ ตาม ประเมินผล ใหด้ ูรายละเอียดในบทที่ 8 16 | ค่มู ือบริหารกองทนุ หลักประกันสุขภาพแหง่ ชาติ ปงี บประมาณ 2560

บทที่ 2 บทท่ี 2 การจัดบรกิ ารลา้ งไตผา่ นทางช่องท้อง อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis: CAPD) 1. หลกั การและเหตุผล ประเทศไทย ไดก้ �ำหนดการสนบั สนนุ ใหผ้ ปู้ ว่ ยไดร้ บั บรกิ ารลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง (CAPD) เป็นบริการแรกส�ำหรบั การทดแทนไตทีใ่ ห้กบั ผู้ปว่ ยทกุ ราย หรือท่เี รยี กว่า PD first policy เนอ่ื งจากค�ำนงึ ถงึ ผลกระทบทจี่ ะมตี อ่ ผปู้ ว่ ยและสงั คมโดยรวม กลา่ วคอื บรกิ าร CAPD นนั้ เปน็ บรกิ าร ท่ีใช้เวลาของบุคลากรทางการแพทย์ในการให้บริการน้อยกว่า HD และเป็นบริการที่ผู้ป่วยสามารถ ท�ำเองไดท้ ่บี ้านดว้ ยตนเอง โดยไมต่ อ้ งเดินทางมาทโ่ี รงพยาบาลสัปดาหล์ ะ 2 - 3 ครัง้ ท�ำใหป้ ระหยดั ทง้ั เวลาในการเดนิ ทาง และค่าเสียโอกาสของผูป้ ว่ ย และญาติในการท�ำงาน นอกจากนี้ คาดวา่ บริการ CAPD เป็นบรกิ ารทจี่ ะสามารถประหยัดค่าใชจ้ ่ายไดด้ ีกวา่ HD เพราะคา่ ใชจ้ า่ ยสว่ นใหญ่เป็นค่าน้�ำยา ล้างช่องท้อง ซ่ึงมีโอกาสที่จะลดราคาลงได้ถ้ามีการบริหารจัดการท่ีดี มีประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิด การพฒั นาตอ่ เนอื่ ง จงึ ไดก้ �ำหนดแผนพฒั นาระบบบรกิ ารลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง (CAPD) ในปี 2560 ดังน้ี 1.1 สนบั สนนุ การพฒั นาศกั ยภาพหนว่ ยบรกิ ารลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง (CAPD) หน่วยเดิมต่อเน่ือง และขยายหน่วยบริการใหม่ที่เป็นเครือข่ายของหน่วยบริการเดิมในโรงพยาบาล ชมุ ชนที่มีความพรอ้ ม เพื่อใหม้ ีหนว่ ยบรกิ าร CAPD ทส่ี ามารถให้บรกิ ารผปู้ ่วยได้เพยี งพอ 1.2 สนบั สนนุ ใหม้ ี Regional Renal Replacement Therapy Center (RRRTC) เพอ่ื พฒั นา รูปแบบการใหบ้ รกิ าร CAPD ผลิตและพัฒนาบคุ ลากร สนับสนนุ การพฒั นาคณุ ภาพ งานวชิ าการและ การวิจยั บทท่ี 2 การจัดบริการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างตอ่ เนอื่ ง | 17

1.3 สนับสนุนให้มีการพัฒนาและควบคุมคุณภาพมาตรฐานการให้บริการ CAPD ใน หน่วยบริการและเครอื ขา่ ย 1.4 สนบั สนนุ คณะกรรมการเพอื่ สนบั สนนุ ผปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั ระยะสดุ ทา้ ยในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตใิ หเ้ ขา้ ถงึ การบรกิ ารทดแทนไตระดบั เขต ใหม้ บี ทบาทในการสนบั สนนุ การพฒั นาระบบ บรกิ าร เครือขา่ ยหนว่ ยบริการ ควบคมุ คุณภาพ และประเมินผลการให้บรกิ าร CAPD ในพนื้ ท่ี 1.5 สง่ เสริมการพัฒนาศักยภาพบคุ ลากร ในโรงพยาบาลชุมชน แพทย์ พยาบาล นกั ก�ำหนด อาหาร นักโภชนาการ นักสังคมสงเคราะห์ ชมรมผู้ป่วยโรคไต รวมทั้งสนับสนุนการสร้างเครือข่าย การดแู ลผปู้ ่วย CAPD ในชมุ ชน 1.6 สนบั สนุนการรวมตัวท�ำกจิ กรรมของแพทย์ พยาบาล PD ผ้ปู ว่ ยและสนบั สนนุ การพัฒนา วิชาการและงานวจิ ัยแบบ R2R รวมทั้งใหม้ กี ารประชมุ ระดับชาติ 1.7 ให้มีการพัฒนาขอ้ เสนอทางเลอื กส�ำหรับผปู้ ่วยท่ไี ม่สามารถเขา้ สู่ระบบบริการได้ 2. วตั ถปุ ระสงค์ 2.1 เพอ่ื ใหผ้ ปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั ระยะสดุ ทา้ ยทบี่ �ำบดั ทดแทนไตดว้ ยการลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ ง อย่างตอ่ เนอ่ื ง (CAPD) ได้รบั การดแู ลรกั ษาที่มีคุณภาพ มาตรฐาน มีคุณภาพชีวติ ท่ีดี และได้ผลลัพธ์ ทางสขุ ภาพที่ดี 2.2 เพ่ือให้ผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เข้าถึงการ บริการทดแทนไต และไดร้ ับบรกิ าร CAPD 2.3 เพ่ือเตรียมผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้าย ให้มีความพร้อมจนกว่าจะสามารถรับบริการ ปลูกถา่ ยไต 3. การบรหิ ารงบประมาณ ปงี บประมาณ 2560 จะสนบั สนนุ การพฒั นาระบบและจะชดเชยคา่ บรกิ าร CAPD ตามแนวทาง ทส่ี �ำนกั งานหลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด เปา้ หมายบรกิ าร: ผปู้ ว่ ยรายเดมิ ทท่ี �ำ CAPD ตอ่ เนอื่ งมาจากปกี อ่ น และผปู้ ว่ ยรายใหมใ่ นปี 2560 ระยะเวลาด�ำเนินการ: วันท่ี 1 ตุลาคม 2559 ถึง วันท่ี 30 กนั ยายน 2560 18 | คูม่ ือบรหิ ารกองทนุ หลกั ประกันสขุ ภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560

4. การบรหิ ารจัดการ บทท่ี 2 การสนับสนุนการบริการ CAPD เป็นการด�ำเนินงานในลักษณะการบริหารจัดการโรคเฉพาะ จึงต้องมีการด�ำเนินงานเพื่อข้ึนทะเบียนหน่วยบริการ ลงทะเบียนผู้ป่วย และจ่ายชดเชยค่าบริการ ตามแนวทาง ดงั นี้ 4.1 การขนึ้ ทะเบยี นหน่วยบรกิ าร 4.1.1 การสนับสนนุ การจดั ตั้งหนว่ ยบริการ CAPD ในปีงบประมาณ 2560 สนับสนุนให้มีการจัดต้ังหน่วยบริการ CAPD โดยเน้น การขยายเครือข่ายหน่วยบริการ CAPD สู่โรงพยาบาลชุมชนท่ีมีศักยภาพ ภายใต้ความร่วมมือของ หนว่ ยบริการ CAPD เดมิ คณะกรรมการฯ ระดบั เขต และ สปสช.เขต 4.1.2 วิธีการข้นึ ทะเบียนหนว่ ยบรกิ าร CAPD/หน่วยบรกิ ารเครอื ขา่ ย CAPD 1) หน่วยบริการท่ีขึ้นทะเบียน ต้องเป็นหน่วยบริการระดับโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลท่ัวไป หรอื โรงพยาบาลชุมชน ทีเ่ ป็นหนว่ ยบรกิ ารท่ีรบั การส่งตอ่ หรือหน่วยบริการประจ�ำในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ และมีความ พร้อมทั้งดา้ นบุคลากร สถานทอี่ ุปกรณ์ รวมถึงมีระบบและเครือขา่ ยดแู ลการ รบั ผปู้ ่วย ตามเกณฑท์ ่กี �ำหนด กรณีเป็นโรงพยาบาลชุมชน จะตอ้ งเริ่มต้นใน ลกั ษณะเปน็ หนว่ ยบรกิ ารเครอื ขา่ ยกบั โรงพยาบาลศนู ย์ หรอื โรงพยาบาลทวั่ ไป ในพ้ืนที่กอ่ น 2) หน่วยบรกิ ารแสดงความจ�ำนงเพ่อื เข้าร่วมบรกิ าร ต่อ สปสช.เขต 3) คณะกรรมการที่ก�ำหนดโดยส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือ สปสช.เขต จะตรวจประเมนิ ความพรอ้ ม ตามแนวทางทส่ี �ำนกั งานหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติ ก�ำหนด 4) สปสช.เขต ขึ้นทะเบยี นหนว่ ยบรกิ าร 5) หนว่ ยบริการท่ขี ้ึนทะเบยี น มบี ทบาทหนา้ ที่ ดงั น้ี 5.1) จัดให้ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายได้รับการลงทะเบียน และ จดั ท�ำระบบข้อมูล รวมทง้ั คลินิกบรกิ ารผ้ปู ว่ ยไตวายเรอ้ื รงั ระยะท่ี III, IV และ V (Chronic Kidney Disease clinic หรอื CKD clinic) 5.2) จัดให้มีศูนย์บริการ CAPD ท่ีมีสถานท่ีและเจ้าหน้าท่ีที่เหมาะสมและ พอเพียงเพ่อื บริการผู้ปว่ ยไตวายเรือ้ รงั ระยะสุดทา้ ย บทท่ี 2 การจดั บรกิ ารล้างไตผา่ นทางช่องท้องอย่างตอ่ เนอื่ ง | 19

5.3) จดั ใหม้ แี พทยผ์ เู้ ชยี่ วชาญโรคไตหรอื อายรุ แพทยท์ ผ่ี า่ นการฝกึ อบรมตาม หลักสูตรท่ีสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยก�ำหนดหนึ่งคนเป็นหัวหน้า รบั ผิดชอบศนู ย์บริการ CAPD และดูแลผู้ปว่ ยอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง 5.4) จัดให้มีพยาบาลที่ผ่านการอบรมหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางสาขา การพยาบาลผปู้ ว่ ยทไ่ี ดร้ บั การบ�ำบดั ทดแทนไต (การลา้ งไตผา่ นชอ่ งทอ้ ง) หนง่ึ คนเปน็ CAPD case manager ประจ�ำ ท�ำหนา้ ทบี่ รหิ ารจดั การศนู ย์ บริการ CAPD จัดเตรียมสถานที่ ลงทะเบียนผู้ป่วย บริหารจัดการให้ ผปู้ ว่ ยไดร้ บั บรกิ าร CAPD ในเวลาทเ่ี หมาะสม ใหค้ วามรผู้ ปู้ ว่ ย และญาติ ตดิ ตามเยี่ยม บันทกึ ขอ้ มลู การเบกิ นำ้� ยา ขอ้ มูลบรกิ ารและแก้ไขปญั หา ต่างๆ 5.5) ให้บริการ CAPD ตามแผนการรักษาที่สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย ก�ำหนด และจดั ใหบ้ รกิ ารผปู้ ว่ ยไดร้ บั การฟอกเลอื ด (HD) ในกรณผี ปู้ ว่ ย CAPD มคี วามจ�ำเปน็ ตอ้ งเปลย่ี นวธิ กี ารทดแทนไตชว่ั คราว (Temporary HD) ตามหลักเกณฑ์ที่ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด รวมท้ังรักษาภาวะแทรกซ้อนทอ่ี าจเกิดขึ้นจากการให้บรกิ ารทดแทนไต 5.6) ประสานงานและฝกึ อบรม ใหค้ วามรเู้ จา้ หนา้ ทที่ เ่ี กย่ี วขอ้ งของโรงพยาบาล และเครอื ขา่ ยหนว่ ยบรกิ าร เชน่ โรงพยาบาลชมุ ชน และ รพ.สต.ในพนื้ ท่ี เพื่อบริหารจดั การใหผ้ ปู้ ว่ ยไดร้ บั นำ�้ ยา CAPD ตามท่ีก�ำหนดและผ้ปู ว่ ย CAPD ได้รบั การเย่ียมบ้านอยา่ งสม�่ำเสมอตอ่ เน่ือง 5.7) ติดตามผลการให้บริการผู้ป่วย และมีระบบพัฒนาคุณภาพบริการของ ศูนย์ โดยการรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ผลและพัฒนาคุณภาพอย่าง ต่อเนื่อง 5.8) สนับสนุนให้ผู้ป่วยและญาติมีส่วนร่วมในการให้ค�ำแนะน�ำช่วยเหลือ ผู้ปว่ ย ญาติ และโรงพยาบาล เชน่ การตง้ั ชมรมผ้ปู ่วยโรคไต การเป็น อาสาสมคั ร การมกี ิจกรรมรว่ ม เปน็ ตน้ 5.9) รายงานผลการลงทะเบียนผู้ป่วย การให้บริการ การเยี่ยมบ้าน ภาวะ แทรกซ้อนที่เกดิ ข้ึน และเบิกชดเชยค่าบรกิ ารผา่ นระบบที่ก�ำหนด 20 | คมู่ อื บริหารกองทุนหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2560

5.10) ประเมินความพร้อมในการเป็นหน่วยบริการ CAPD เป็นประจ�ำทุกปี บทท่ี 2 ตามแนวทางทส่ี �ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด 4.2 การลงทะเบียนผู้ปว่ ย ผ้ปู ว่ ยท่มี สี ิทธริ ับบริการ CAPD จะต้องเปน็ ผ้มู ีสิทธหิ ลักประกนั สุขภาพแห่งชาติ ณ วนั ที่ ขอรับบริการ และตอ้ งเปน็ ผู้ปว่ ยไตวายเร้ือรังระยะสุดทา้ ย ทไ่ี ดร้ ับการวินิจฉยั วา่ ตอ้ งได้รับการบ�ำบัด ทดแทนไตตามข้อบ่งช้ีของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย และหน่วยบริการต้องลงทะเบียนผู้ป่วย ในโปรแกรม DMIS_CAPD แนวทางข้อบ่งช้ีของการเร่ิมต้นท�ำ Dialysis ในผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease) ของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย ควรเป็นดังนี้ 4.2.1 เม่ือผู้ป่วยมีระดับอัตราการกรองของไตโดยประมาณ (Estimated Glomerular Filtration Rate: eGFR) น้อยกว่าหรอื เท่ากบั 6 มล./นาที/1.73 ตารางเมตรและไมพ่ บเหตุท่ีท�ำให้ ไตเส่ือมชั่วคราว โดยอาจมีหรือไมม่ ภี าวะแทรกซอ้ นจากโรคไตเร้ือรงั ก็ได้ หรือ 4.2.2 เมื่อผู้ป่วยมีระดับ eGFR มากกว่าหรือเท่ากับ 6 มล./นาที/1.73 ตารางเมตร ร่วมกับมีภาวะแทรกซ้อนจากโรคไตเร้ือรัง ซึ่งไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบประคับประคองอย่างใด อย่างหนงึ่ ดงั ตอ่ ไปนี้ 1) ภาวะนำ�้ และเกลอื เกนิ ในรา่ งกาย จนเกดิ ภาวะหวั ใจวายหรอื ความดนั โลหติ สงู ควบคมุ ไมไ่ ด้ 2) ระดบั โปแตสเซ่ียมในเลือดสูง เลอื ดเป็นกรด หรอื ฟอสเฟสในเลือดสูง 3) ความรู้สกึ ตัวลดลง หรอื อาการชักกระตุกจากภาวะยูรีเมยี 4) เยอื่ ห้มุ ปอดหรอื เยอื่ ห้มุ หัวใจอกั เสบจากภาวะยรู เี มยี 5) คล่นื ไสอ้ าเจยี นเบ่ืออาหาร นำ�้ หนักลดหรอื มีภาวะทุพโภชนาการ เนอื่ งจากข้อบ่งชีด้ งั กลา่ วตอ้ งใชร้ ะดับ eGFR ในการพิจารณาโดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ยงั ไม่มี ภาวะแทรกซ้อน สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยจึงได้ก�ำหนด ค�ำแนะน�ำในการรายงานผลค่า eGFR ดงั น้ี 1) ใชว้ ธิ คี �ำนวณคา่ eGFR โดยแทนค่าตวั แปรในสมการ The Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration (CKD-EPI) equation ส�ำหรับ ผ้ใู หญ่และ Schwartz Equation ส�ำหรบั เด็ก (<18ป)ี บทที่ 2 การจัดบริการล้างไตผ่านทางช่องท้องอย่างต่อเนือ่ ง | 21

2) ใช้วิธีการวัดค่าครีเอตินินในเลือดโดยวิธี Enzymatic และใช้ค่าระดับ ครีเอตินิน โดยใช้ทศนยิ ม 2 ต�ำแหน่ง เพือ่ ความแมน่ ย�ำในการค�ำนวณมากข้นึ 5. แนวทางการสนบั สนุนค่าใชจ้ ่ายในการใหบ้ ริการ 5.1 การสนบั สนุนการชดเชยบรกิ าร หน่วยบริการท่ีเข้าร่วมให้บริการ CAPD จะได้รับการสนับสนุนการชดเชยบริการ โดยมี รายละเอียดตามประกาศส�ำนักงานหลักประกันสขุ ภาพแห่งชาติ เรอื่ ง แนวทางการจ่ายคา่ ใชจ้ า่ ยเพอ่ื บรกิ ารสาธารณสขุ ส�ำหรบั การบ�ำบดั ทดแทนไตดว้ ยการลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง (CAPD) ทงั้ น้ี การสนบั สนนุ คา่ ใชจ้ า่ ยในการใหบ้ รกิ าร CAPD ในสว่ นชดเชยคา่ บรกิ ารแบบเหมาจา่ ย ใหเ้ ปน็ ไปตามท่สี �ำนักงานหลักประกนั สุขภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด โดยครอบคลมุ บริการดงั ต่อไปนี้ 5.1.1 การตรวจคดั กรอง ใหค้ �ำปรกึ ษา รวมทงั้ ค่าบรกิ ารตดิ ตามเย่ยี มบ้านผปู้ ว่ ย CAPD 5.1.2 ค่าตรวจเลือด หรือการตรวจทางห้องปฏิบัติการพ้ืนฐานเก่ียวข้องกับการล้างไต ผ่านทางชอ่ งทอ้ งอย่างตอ่ เนื่อง เช่น CBC BUN Creatinine Electrolyte ตรวจความพอเพยี งของ การลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง และชนดิ ของเยอื่ บชุ อ่ งทอ้ ง ผลการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร ท่ีเกี่ยวข้องกับการติดเชือ้ 5.1.3 ยาและเวชภัณฑ์ต่างๆ ท่ีเกี่ยวข้องกับการให้บริการ CAPD เช่น ยาปฏิชีวนะ Heparin (หรอื ยา กลมุ่ Anticoagulant) เป็นต้น 5.1.4 กรณผี ปู้ ว่ ยใหมท่ รี่ อวางสายทม่ี ภี าวะยรู เี มยี และผปู้ ว่ ยเกา่ ทมี่ คี วามจ�ำเปน็ ตอ้ งหยดุ บริการ CAPD เป็นการชั่วคราว หากมีความจ�ำเป็นต้องฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมชั่วคราว (Temporary HD) ส�ำนกั งานจะจา่ ยคา่ ตอบแทนในราคา 1,500 บาทตอ่ ครงั้ ของการบรกิ ารฟอกเลอื ด ดว้ ยเครื่องไตเทียม (HD) จ�ำนวนไม่เกิน 90 วัน ทั้งนี้ หากหนว่ ยบรกิ าร CAPD ไม่สามารถให้บรกิ าร HD ได้เอง และส่งผู้ป่วยไปรับบริการ HD ท่ีหน่วยฟอกเลือดอ่ืนที่ไม่ได้เป็นหน่วยบริการ CAPD กรณีท่ีหน่วยบริการรับฟอกเลือดเป็นเอกชนหน่วยบริการ CAPD ที่ส่งไปจะต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่าย ในการฟอกเลือดให้กับหน่วยบริการที่รับฟอกเลือด โดยหน่วยบริการ CAPD ท่ีส่งไปเป็นผู้เบิก ค่าตอบแทนจากส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ตามอัตราท่ีส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ แหง่ ชาติก�ำหนด ส�ำหรับกรณีท่หี นว่ ยบริการทีร่ ับฟอกเลือดเป็นหน่วยงานราชการ ให้หน่วยบริการที่ รบั ฟอกเลอื ดท�ำการเบกิ คา่ ใชจ้ า่ ยในการฟอกเลอื ดจากส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตโิ ดยตรง โดยบนั ทึกขอ้ มลู การให้บรกิ าร Temporary HD ในโปรแกรม DMIS-CAPD 22 | คมู่ อื บริหารกองทนุ หลักประกนั สขุ ภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560

กรณี มคี วามจ�ำเปน็ ตอ้ งฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี มชว่ั คราว (Temporary HD) มากกวา่ บทท่ี 3 90 วนั ใหห้ นว่ ยบรกิ ารท�ำเรอ่ื งขอขยายระยะเวลาผา่ นคณะกรรมการเพอื่ สนบั สนนุ ผปู้ ว่ ยไตวายเรอื้ รงั ระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติให้เข้าถึงการบริการทดแทนไตระดับเขต โดย ขอขยายระยะเวลาได้ 1 ครัง้ เป็นระยะเวลาไม่เกิน 30 วัน 5.1.5 กรณีเจ็บป่วยอ่ืนๆ หรือภาวะแทรกซ้อนอ่ืนนอกเหนือจาก CAPD หน่วยบริการ จะได้รับค่าใช้จ่ายเหมาจ่ายรายหัวผู้ป่วยนอก (ส�ำหรับกรณีบริการแบบผู้ป่วยในใช้ค่าใช้จ่ายบริการ ผปู้ ว่ ยในทว่ั ไป) และอนื่ ๆ รายละเอยี ดตามคมู่ อื แนวทางการขอรบั คา่ ใชจ้ า่ ยเพอ่ื บรกิ ารสาธารณสขุ ของ ส�ำนักงานหลักประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ 5.2 วิธปี ฏิบัตใิ นการขอรับการสนบั สนุนจากส�ำนักงาน 5.2.1 การรับการสนับสนุนน�้ำยา CAPD ยา Erythropoietin และ สาย Tenckhoff catheter 1) หน่วยบริการบันทึกข้อมูล เบิกจ่ายน�้ำยา CAPD ยา Erythropoietin และ สาย Tenckhoff catheter และอปุ กรณอ์ น่ื ๆ เช่น Transfer set, Out port clamp, Minicap ผา่ นโปรแกรม DMIS_CAPD หรือโปรแกรมอน่ื ท่สี �ำนักงาน ก�ำหนด 2) ส�ำนักงานจะให้การสนับสนุนผ่านระบบการบริหารจัดการผลิตภัณฑ์ ตามท่ี ส�ำนักงานหลกั ประกนั สุขภาพแหง่ ชาติก�ำหนด 5.2.2 การขอรบั คา่ ใช้จา่ ยในการใหบ้ รกิ าร หน่วยบริการบันทึกข้อมูลการบริการ และการนัดติดตามผู้ป่วยผ่านโปรแกรม DMIS CAPD หรือโปรแกรมอน่ื ทีส่ �ำนักงานหลกั ประกันสขุ ภาพแห่งชาติก�ำหนด 5.3 การก�ำหนดรอบข้อมูลและการออกรายงานการจา่ ยชดคา่ บรกิ าร ก�ำหนดวันในการส่งขอ้ มูลแจ้งหนีใ้ ห้ ส�ำนักงานหลกั ประกันสขุ ภาพแห่งชาติ คอื 30 วนั ภายหลงั จากวันท่ีใหบ้ ริการ 1) ส่งชา้ กวา่ วันทก่ี �ำหนดไมเ่ กนิ 30 วนั จา่ ยชดเชยการบริการในอัตรา ร้อยละ 95 ของอัตราท่จี า่ ยใหข้ องขอ้ มูลท่ีมกี ารแจ้งหน้ภี ายในวนั ท่ีก�ำหนด 2) สง่ ชา้ กวา่ วันทีก่ �ำหนดไมเ่ กิน 60 วนั จ่ายชดเชยการบริการในอตั รา ร้อยละ 90 ของอตั ราทจ่ี า่ ยให้ของขอ้ มูลท่ีมกี ารแจ้งหน้ีภายในวันทีก่ �ำหนด บทที่ 3 การจัดบรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเคร่ืองไตเทียม | 23

3) ส่งชา้ กวา่ วนั ทกี่ �ำหนดไม่เกิน 330 วนั จา่ ยชดเชยการบรกิ ารในอัตรา รอ้ ยละ 80 ของอตั ราที่จา่ ยใหข้ องข้อมลู ท่มี กี ารแจ้งหนี้ภายในวันท่กี �ำหนด ก�ำหนดวนั ปิดรบั ขอ้ มลู การแจง้ หนี้ จะสิ้นสดุ การแจ้งหน้ี (สง่ เบิก) ภายใน 360 วนั นับจาก วนั ท่ีให้บรกิ าร ทงั้ นี้ ขอ้ มูลที่ส่งหลงั จากที่ก�ำหนด ถือวา่ หนว่ ยบริการไม่ประสงค์จะขอรับค่าใชจ้ ่าย ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติจะตัดข้อมูลจากโปรแกรม DMIS_CAPD ทุกวัน สิ้นเดือน ตรวจสอบและออกรายงานขออนุมตั ิการจา่ ยชดเชยในทุกวันสิ้นเดือนของเดอื นถดั ไป 5.3 การอุทธรณห์ ลังการจ่าย ใหด้ รู ายละเอียดในบทท่ี 7 24 | คู่มอื บรหิ ารกองทุนหลกั ประกันสุขภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560

บทที่ 3 บทท่ี 3 การจัดบริการฟอกเลอื ด ดว้ ยเครื่องไตเทยี ม (Hemodialysis: HD) 1. หลกั การและเหตุผล แม้ว่าการให้บริการบ�ำบัดทดแทนไตด้วยวิธีการล้างไตทางช่องท้องอย่างต่อเนื่อง (CAPD) แก่ ผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ถือเป็นนโยบายหลักในการจัด บรกิ ารบ�ำบดั ทดแทนไต แตก่ ม็ ผี ปู้ ว่ ยไตวายเรอ้ื รงั ระยะสดุ ทา้ ยจ�ำนวนหนง่ึ ทม่ี คี วามจ�ำเปน็ ตอ้ งใชบ้ รกิ าร ฟอกเลอื ด(Hemodialysis: HD) เพอ่ื ใหเ้ กิดการพฒั นาต่อเนื่อง จงึ ได้ก�ำหนดแผนพฒั นาระบบบริการ ฟอกเลือดดว้ ยเครื่องไตเทียม โดยมเี ปา้ หมายในปี 2560 จะใหก้ ารสนับสนุนการพฒั นา และควบคุม คณุ ภาพ มาตรฐานการให้บรกิ ารมากข้ึน 2. วตั ถุประสงค์ 2.1. เพ่อื ให้ผปู้ ่วยไตวายเรื้อรงั ระยะสดุ ทา้ ยทีบ่ �ำบัดทดแทนไตด้วยการฟอกเลอื ดด้วยเครอ่ื งไต เทยี ม (HD) ไดร้ บั การดูแลรักษาท่มี คี ุณภาพ มาตรฐาน มีคุณภาพชวี ติ ที่ดี และไดผ้ ลลพั ธท์ างสขุ ภาพ ทด่ี ี 2.2. เพ่ือให้ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติที่ไม่สามารถ รับบรกิ าร CAPD ได้รบั บริการทดแทนไตด้วยวธิ ี HD 2.3. เพ่ือเตรียมผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายให้มีความพร้อมจนกว่าจะได้รับบริการปลูก ถา่ ยไต บทท่ี 3 การจัดบริการฟอกเลอื ดด้วยเคร่ืองไตเทยี ม | 25

3. การบรหิ ารงบประมาณ เป้าหมายบริการในปีงบประมาณ 2560 จะชดเชยค่าบริการ กรณีผู้ป่วยรับบริการฟอกเลือด ด้วยเครอ่ื งไตเทยี ม (HD) ตามเงอื่ นไข ทั้งรายเกา่ และรายใหม่ ระยะเวลาด�ำเนนิ การ: วนั ท่ี 1 ตุลาคม 2559 ถงึ วนั ท่ี 30 กันยายน 2560 4. การบรหิ ารจัดการ 4.1 การขนึ้ ทะเบยี นหนว่ ยบรกิ ารทร่ี บั การสง่ ตอ่ เฉพาะดา้ นการใหบ้ รกิ ารฟอกเลอื ด ด้วยเครอ่ื งไตเทียม 4.1.1 การสนบั สนุนการจัดตั้งหน่วยบรกิ าร HD ในปีงบประมาณ 2560 สนับสนุนให้มีการจัดต้ังหน่วยบริการ HD โดยเน้นการ พัฒนาคุณภาพบริการควบคู่ไปกับการขยายหน่วยบริการ HD ให้มีการ กระจายอย่างเพียงพอ ตามแผนพัฒนาระบบบริการสุขภาพ (Service Plan) ภายใต้ความร่วมมือของคณะกรรมการ เพอ่ื สนบั สนนุ ผปู้ ว่ ยโรคไตวายเรอื้ รงั ระยะสดุ ทา้ ยในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตใิ หเ้ ขา้ ถงึ บรกิ าร ทดแทนไต ระดบั เขต และ สปสช.เขต 4.1.2 แนวทางการขึ้นทะเบียนและการควบคมุ ก�ำกับคณุ ภาพหนว่ ยบริการ HD คุณสมบัติของหนว่ ยหนว่ ยบริการ/สถานบรกิ ารทป่ี ระสงค์ขอขน้ึ ทะเบยี น มดี งั น้ี 1) เป็นสถานบริการสาธารณสุขของรัฐ สภากาชาด หรือสถานพยาบาลตาม กฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาล ท่ีมีความพร้อมท้ังด้านบุคลากร สถานท่ี อปุ กรณ์ รวมถงึ มรี ะบบการรบั ส่งตอ่ ผูป้ ว่ ย ตามเกณฑ์ทก่ี �ำหนด 2) ต้องผ่านการรับรองคุณภาพมาตรฐานการให้บริการฟอกเลือดด้วยเครื่อง ไตเทียม โดยคณะอนุกรรมการตรวจรับรองมาตรฐานการรักษาโดยการ ฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม (ตรต.) กรณีที่หน่วยบริการ/สถานบริการมี หนว่ ยไตเทยี มมากกวา่ 1 หนว่ ย ตอ้ งไดร้ บั การรบั รองจาก ตรต. ครบทกุ หนว่ ย ก่อนการขึ้นทะเบียน หากหน่วยไตเทียมใดไม่ผ่านการตรวจรับรองคุณภาพ มาตรฐานจะไม่สามารถเข้าร่วมบริการ และขอรับการชดเชยค่าบริการ ฟอกเลอื ดและคา่ ใชจ้ า่ ยอน่ื ๆ กับส�ำนักงานหลกั ประกันสขุ ภาพแหง่ ชาติ ได้ หลักฐานประกอบการสมคั ร (1) สถานบริการภาครฐั ทุกสังกดั ประกอบดว้ ย 26 | ค่มู ือบริหารกองทนุ หลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติ ปงี บประมาณ 2560

(1.1) ส�ำเนาแบบประเมินตนเองของคณะอนุกรรมการตรวจรับรอง บทท่ี 3 มาตรฐานการรกั ษาโดยการฟอกเลอื ดดว้ ยเครื่องไตเทียม (ตรต.) (1.2) ส�ำเนาใบรับรองรับรองคุณภาพมาตรฐานการให้บริการฟอกเลือด ดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม โดยคณะอนกุ รรมการตรวจรบั รองมาตรฐานการ รักษาโดยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (ตรต.) (2) สถานบรกิ ารเอกชน ประกอบด้วย (2.1) ส�ำเนาแบบประเมินตนเองของคณะอนุกรรมการตรวจรับรอง มาตรฐานการรักษาโดยการฟอกเลอื ดด้วยเคร่อื งไตเทยี ม (ตรต.) (2.2) ส�ำเนาใบรับรองรับรองคุณภาพมาตรฐานการให้บริการฟอกเลือด ด้วยเคร่ืองไตเทียม โดยคณะอนุกรรมการตรวจรับรองมาตรฐาน การรักษาโดยการฟอกเลอื ดดว้ ยเคร่ืองไตเทียม (ตรต.) (2.3) ส�ำเนาใบอนญุ าตใหป้ ระกอบกจิ การสถานพยาบาล (สพ.7) (2.4) เอกสารหลักฐานการแสดงการเปน็ ผู้ประกอบกิจการ กรณีเป็นบริษัท ใช้ส�ำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนจาก กรมพฒั นาธรุ กจิ การคา้ กระทรวงพาณชิ ย์ ซงึ่ รบั รองไมเ่ กนิ 6 เดอื น กรณีเป็นมูลนิธิ/สมาคม ใช้ส�ำเนาการจดทะเบียนมูลนิธิ จาก นายทะเบยี นมลู นธิ ิประจ�ำจงั หวดั กรณีบุคคลธรรมดา ใช้ส�ำเนาบัตรประจ�ำตัวประชาชนเจ้าของ กจิ การ หมายเหตุ กรณที ่สี ถานบรกิ าร มหี น่วยไตเทยี มมากกว่า 1 หนว่ ย ต้องส่งเอกสาร ที่ระบุไว้ในขอ้ (1) และขอ้ (2) ทุกหน่วย ระยะเวลารบั สมัคร ก�ำหนดระยะเวลาการรับสมัคร ดงั นี้ รอบที่ ระยะเวลารับสมัคร ระยะเวลาด�ำ เนนิ การ สปสช. ประกาศขึน้ ทะเบียน 1 มิถนุ ายน - สงิ หาคม 2 กนั ยายน - พฤศจกิ ายน กนั ยายน ตลุ าคม 3 ธนั วาคม - กุมภาพนั ธ์ 4 มนี าคม - พฤษภาคม ธันวาคม มกราคม มีนาคม เมษายน มถิ นุ ายน กรกฎาคม บทที่ 3 การจดั บริการฟอกเลอื ดด้วยเครอ่ื งไตเทียม | 27

การรบั สมคั รเพอ่ื การขน้ึ ทะเบยี นเปน็ หนว่ ยบรกิ ารทรี่ บั การสง่ ตอ่ เฉพาะดา้ นบรกิ าร ฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม (HD) ก�ำหนดเป็นรอบ จ�ำนวน 4 รอบต่อปี ตามก�ำหนดเวลา ดังน้ี กรณีมีความจ�ำเป็นเร่งด่วน ท่ีอาจมีผลกระทบต่อการจัดบริการของแต่ละพื้นท่ี หรือมีผลกระทบต่อเพ่ิมการเข้าถึงและลดปัญหาบริการสาธารณสุขในพ้ืนที่ ส�ำนักงานหลักประกัน สุขภาพแห่งชาติ อาจพิจารณารับสมัครและประกาศข้ึนทะเบียนหน่วยบริการท่ีรับการส่งต่อ เฉพาะด้าน HD ใหม่ที่แตกต่างจากก�ำหนดเวลาข้างต้นได้ ข้ันตอนการรับสมคั รและขึน้ ทะเบียน 1) ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ แจ้งรอบระยะเวลาการข้ึนทะเบียน หน่วยบริการท่ีรับการส่งต่อเฉพาะด้านบริการฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม ประจ�ำปี ให้ สปสช.เขตรับทราบ โดยผ่านทางช่องทางการประชุม เอกสาร หรอื เวปไซต์ โดยแจง้ ภายในเดือนกันยายน ของทกุ ปี 2) สปสช.เขต ด�ำเนินการประชาสัมพันธ์/ชี้แจงแนวทางการข้ึนทะเบียน ให้แก่ หน่วยบริการ/สถานบริการในพ้ืนที่ เพ่ือแสดงความจ�ำนงเข้าร่วมเป็น หน่วยบรกิ ารท่ีรับการส่งตอ่ เฉพาะดา้ น HD ผา่ นชอ่ งทางการประชมุ เอกสาร หรอื เวปไซต์ โดยด�ำเนนิ การกอ่ นการตรวจประเมนิ ประจ�ำปี 3) หนว่ ยบรกิ าร/สถานบรกิ าร แสดงความจ�ำนงเพอื่ เขา้ รว่ มบรกิ าร ตอ่ สปสช.เขต โดยยอมรับเง่ือนไขการชดเชยค่าบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม และ คา่ ใชจ้ า่ ยอนื่ ๆ ตามทสี่ �ำนกั งานหลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติก�ำหนดท้งั หมด 4) สปสช.เขต พิจารณาคุณสมบัติหน่วยบริการ/สถานบริการ ที่สมัครเข้าร่วม โครงการ หากครบถว้ นตามทก่ี �ำหนดใหเ้ สนอตอ่ ทปี่ ระชมุ คณะอนกุ รรมการหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติระดับเขต (อปสข) พิจารณาความจ�ำเป็นในการเข้า ร่วมเป็นหน่วยบริการรับการส่งต่อเฉพาะด้านบริการฟอกเลือดด้วยเคร่ือง ไตเทียม ตามบริบทของพืน้ ทใี่ นเขต 5) สปสช.เขต ด�ำเนนิ การจัดท�ำขอ้ ตกลง หรอื สญั ญา ใหบ้ รกิ ารสาธารณสุขตาม กิจกรรมบริการกับหน่วยบริการ/สถานบริการ ท่ีผ่านเกณฑ์การพิจารณา ใหเ้ ขา้ รว่ มเปน็ หนว่ ยบรกิ ารทรี่ บั การสง่ ตอ่ เฉพาะดา้ นการใหบ้ รกิ ารฟอกเลอื ด ดว้ ยเครอื่ งไตเทียม 28 | คมู่ อื บรหิ ารกองทุนหลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติ ปีงบประมาณ 2560

6) สปสช.เขต แจ้งขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการที่รับการส่งต่อเฉพาะด้าน บทท่ี 3 การบรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม ในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ตามรอบเวลาก�ำหนด มายังส�ำนักบริหารงานทะเบียน เพื่อรับข้ึนทะเบียน และปรบั ปรงุ ฐานข้อมลู 7) มีการประเมินคุณภาพของการให้บริการ HD เป็นประจ�ำทุกปี โดยใช้แบบ ประเมนิ ตนเอง ตามแนวทางทสี่ �ำนักงานหลักประกันสุขภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด 8) กรณีตรวจพบว่าหน่วยไตเทียมใดท่ีอยู่ภายใต้หน่วยบริการ HD ไม่ได้รับการ รบั รองหรอื หมดอายกุ ารรบั รองคณุ ภาพมาตรฐานการใหบ้ รกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ย เครอ่ื งไตเทยี มของ ตรต. ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ จะชะลอการ จา่ ยชดเชยและไม่จา่ ยชดเชยคา่ บริการในชว่ งดงั กล่าว การตอ่ สญั ญาหน่วยบริการเดิม 1) หนว่ ยบรกิ าร HD ที่ใบรบั รอง ตรต. ยงั ไมห่ มดอายุภายในปงี บประมาณ ทง้ั หนว่ ยงานของรฐั และเอกชน ตอ้ งท�ำแบบประเมนิ ตนเอง (Self Assessment) เป็นรายหน่วยไตเทียมส่งให้ สปสช.เขต เพ่ือใช้ในการก�ำกับติดตามคุณภาพ หนว่ ยและพจิ ารณาตอ่ สญั ญาใหบ้ รกิ ารเปน็ ประจ�ำทกุ ปี หากไมด่ �ำเนนิ การตาม ที่ก�ำหนดส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติอาจพิจารณา ยกเลิกสัญญา การให้บริการ 2) หน่วยไตเทียมที่ใบรับรอง ตรต.หมดอายุภายในปีงบประมาณ 2560 ต้อง ด�ำเนนิ การขอตอ่ อายกุ ารรบั รองจาก ตรต. กอ่ นวนั หมดอายอุ ยา่ งนอ้ ย 6 เดอื น เพ่ือให้มีการรับรองอย่างต่อเนื่อง หากหน่วยไตเทียมหมดอายุการรับรอง ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ จะชะลอการจ่ายชดเชยค่าบริการ ตง้ั แต่วนั ทีห่ มดอายุ 2.1) กรณที ี่หน่วยไตเทยี มขอตอ่ อายแุ ละไดร้ ับการรบั รองจาก ตรต. ภายใน 6 เดือนนับจากวันท่ีหมดอายุ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ จะเรม่ิ จา่ ยคา่ บรกิ ารตงั้ แตว่ นั ทต่ี รต.รบั รองเปน็ ตน้ ไป (การบรกิ ารในชว่ ง เวลาท่ีหน่วยไตเทียมขาดการรับรองจาก ตรต. ส�ำนักงานหลักประกัน สุขภาพแห่งชาติ จะไม่จ่ายชดเชยค่าบริการ หากตรวจพบว่ามีการ บทท่ี 3 การจดั บรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม | 29

จ่ายชดเชยในช่วงเวลาดังกล่าวแล้ว ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ แห่งชาติ จะด�ำเนนิ การเรียกเงนิ คนื ในภายหลงั ) 2.2) กรณีท่ีหน่วยไตเทียมขอต่ออายุการรับรอง แต่ไม่ผ่านการรับรองจาก ตรต. ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ จะไมจ่ า่ ยชดเชยคา่ บรกิ าร ในช่วงที่ได้ชะลอไว้ และพิจารณายกเลิกสัญญาการให้บริการกับหน่วย บริการ HD นนั้ 2.3) กรณที ่ีหนว่ ยไตเทยี มหมดอายกุ ารรับรอง ตรต. เกิน 6 เดือน นบั จาก วันที่หมดอายุ และไม่ด�ำเนินการขอต่ออายุการรับรอง ส�ำนักงาน หลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ จะพจิ ารณายกเลกิ สญั ญาการใหบ้ รกิ ารกบั หนว่ ยบรกิ าร HD นน้ั และไมจ่ า่ ยคา่ ชดเชยคา่ บรกิ ารตง้ั แตว่ นั ทหี่ มดอายุ การรบั รองเป็นตน้ ไป 2.4) กรณตี รวจพบวา่ หนว่ ยไตเทยี มด�ำเนนิ การไมเ่ ปน็ ไปตามเกณฑก์ ารตรวจ รับรองมาตรฐานการรักษาจาก ตรต. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ แห่งชาติ จะชะลอการจ่ายชดเชยค่าบริการ หรือยกเลิกสัญญาการให้ บรกิ ารแลว้ แต่กรณี การเปิดหน่วยไตเทียมย่อยหนว่ ยใหม่ในหนว่ ยบริการ HD เดมิ 1) หนว่ ยไตเทยี มยอ่ ยหนว่ ยใหมต่ อ้ งผา่ นการรบั รองมาตรฐานการฟอกเลอื ดดว้ ย เครื่องไตเทียมจาก ตรต.เป็นรายหน่วย กรณีเป็นหน่วยบริการ HD เอกชน ต้องแสดงใบอนญุ าตจดั ต้ังสถานพยาบาลจากกองประกอบโรคศลิ ปะดว้ ย 2) หน่วยบริการ HD ส่งแบบประเมินตนเองของหน่วยไตเทียมย่อยหน่วยใหม่ ที่ สปสช.เขต เพื่อเสนอคณะกรรมการเพ่ือสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรัง ระยะสดุ ทา้ ยในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตใิ หเ้ ขา้ ถงึ การบรกิ ารทดแทนไต ระดับเขต พจิ ารณาความเหมาะสมของการขยายบริการ 3) กรณีท่ีคณะกรรมการเพื่อสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายใน ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติให้เข้าถึงการบริการทดแทนไต ระดับเขต เหน็ ชอบตามข้อ 2) สปสช.เขตด�ำเนนิ การปรับปรุงข้อมูลใหเ้ ป็นปัจจุบนั และ แจ้งส�ำนกั บรหิ ารงานทะเบียนทราบ 30 | คมู่ ือบรหิ ารกองทุนหลักประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ ปงี บประมาณ 2560

4.1.3 หนา้ ท่ีของหนว่ ยบรกิ าร HD บทท่ี 3 1) หน่วยบริการ HD ท่ีสมัครเข้าร่วมให้บริการ จะต้องให้บริการฟอกเลือดด้วย เครื่องไตเทียมแก่ผู้ป่วยหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ตามแนวทางการให้ บริการท่ีก�ำหนด และมีสิทธิ ได้รับการชดเชยค่าบริการฟอกเลือดด้วยเคร่ือง ไตเทียม (HD) และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ตามที่ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ แหง่ ชาติก�ำหนดท้งั หมด 2) จดั ใหม้ กี ารลงทะเบยี นขอ้ มลู การรกั ษาผปู้ ว่ ย HD ทม่ี สี ทิ ธใิ นระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ และส่งให้ส�ำนกั งานหลักประกนั สุขภาพแห่งชาติ ตามระบบ ท่สี �ำนักงานหลักประกันสขุ ภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด 3) จัดให้มีแพทย์ผู้เช่ียวชาญโรคไตหรืออายุรแพทย์ที่ผ่านการฝึกอบรมตาม หลกั สตู รทสี่ มาคมโรคไตแหง่ ประเทศไทยก�ำหนด อยา่ งนอ้ ย 1 คนเปน็ หวั หนา้ ผรู้ บั ผดิ ชอบหนว่ ยบรกิ าร/สถานบรกิ าร HD และดแู ลการบรกิ ารใหม้ มี าตรฐาน ตามท่กี �ำหนด 4) จดั ให้มพี ยาบาลทีผ่ ่านการอบรมหลักสตู รเฉพาะทางสาขาการพยาบาลผปู้ ่วย ที่ไดร้ บั การบ�ำบดั ทดแทนไต (การฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม: HD) อยา่ งนอ้ ย 1 คนเป็น HD case manager ประจ�ำ ท�ำหนา้ ทบี่ รหิ ารจดั การ ดูแลความ พร้อมของสถานท่ี เครืองมืออุปกรณ์ จัดให้ผู้ป่วยได้รับบริการตามมาตรฐาน และตามสทิ ธปิ ระโยชน์อยา่ งเหมาะสม 5) จดั ใหม้ บี รกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี มทมี่ สี ถานทแี่ ละบคุ ลากรทเี่ หมาะสม และพอเพียงตามมาตรฐานทีส่ มาคมโรคไตแห่งประเทศไทยก�ำหนด 6) จัดให้มีการบริการหรือกิจกรรมอ่ืนๆ ท่ีจ�ำเป็น เช่น การให้ความรู้ผู้ป่วยและ ญาติ การเยี่ยมบ้าน การรักษา หรือสง่ ต่อภาวะแทรกซ้อนทเ่ี กิดข้นึ เป็นต้น 7) จดั สง่ ขอ้ มลู และเบกิ คา่ บรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี มและคา่ ใชจ้ า่ ยอนื่ ๆ ท่ีเก่ียวข้องโดยตรงตามอัตราที่ส�ำนักงานก�ำหนด ผ่านโปรแกรมบันทึกการ เบิกค่าใช้จ่ายของส�ำนักงานกลางสารสนเทศบริการสุขภาพ (สกส.) หรือ โปรแกรมอ่ืนท่ีส�ำนักงานหลักประกันสขุ ภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนด 8) อ�ำนวยความสะดวกในการตรวจรับรองมาตรฐานจากสมาคมโรคไตแห่ง ประเทศไทย และ สปสช.เขต บทท่ี 3 การจดั บรกิ ารฟอกเลอื ดด้วยเคร่อื งไตเทียม | 31

9) มกี ารประเมนิ ผลคณุ ภาพการใหบ้ รกิ าร HD อยา่ งตอ่ เนอื่ ง เพอื่ ควบคมุ คณุ ภาพ บริการตามท่ีส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด และสามารถ น�ำมาแสดงได้เมื่อส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ/สปสช.เขต ร้องขอ หรือตรวจสอบ 10) จัดเตรียมเวชระเบียนและเอกสารต่างๆ ท่ีเกี่ยวข้องกับการรักษา เช่น ใบ Hemo work sheet, ผลตรวจทางห้องปฏบิ ตั ิการ, ค�ำสงั่ การรกั ษาของ แพทย์ โดยสามารถน�ำมาแสดงเมือ่ ส�ำนกั งานหลักประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ รอ้ งขอเพ่ือต้องการตรวจสอบ 11) ปฏิบัติหน้าท่ีอ่ืนตามที่ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือที่ คณะกรรมการเพื่อสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบ หลกั ประกันสุขภาพแห่งชาติใหเ้ ขา้ ถงึ บริการทดแทนไต ระดับเขตก�ำหนด หนว่ ยบรกิ าร HD มหี นา้ ทใ่ี หบ้ รกิ ารผปู้ ว่ ยทลี่ งทะเบยี นไวต้ ามมาตรฐาน กรณที เี่ กดิ ภาวะแทรกซอ้ นระหวา่ งบรกิ าร HD หนว่ ยบรกิ าร/สถานพยาบาลมหี นา้ ทต่ี อ้ งปฏบิ ตั ใิ นการรกั ษาภาวะ แทรกซอ้ นแกผ่ ปู้ ว่ ยตามมาตรฐานวชิ าชพี จนพน้ ภาวะวกิ ฤติ และสง่ ตอ่ ไปยงั หนว่ ยบรกิ ารตามศกั ยภาพ และเครือข่ายที่ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด โดยจะได้รับค่าใช้จ่ายตามระบบการ จา่ ยชดเชยค่าบริการปกติ 4.2 การลงทะเบียนผู้ป่วย 4.2.1 ประเภทผู้ป่วย ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพ แห่งชาติท่ไี ดร้ ับบริการฟอกเลอื ดดว้ ยเครือ่ งไตเทยี ม (Hemodialysis: HD) แบง่ เป็น 2 ประเภท คือ 1) ผู้ปว่ ย HD รายเก่า หมายถงึ ผู้ปว่ ยในระบบหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาตทิ ี่ได้ รบั การรกั ษาดว้ ยการฟอกเลอื ดมากอ่ นวนั ท่ี 1 ตลุ าคม 2551 และหมายรวมถงึ ผู้ป่วยท่ีรับสิทธิการฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียมมาจากระบบประกันสุขภาพ อนื่ ๆ (เชน่ สทิ ธปิ ระกนั สงั คมและสทิ ธสิ วสั ดกิ ารขา้ ราชการ เปน็ ตน้ ) กอ่ นทจี่ ะ เปล่ียนมาเป็นผู้ป่วยระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดยตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2555 ผปู้ ่วยกลมุ่ ดงั กลา่ วไดร้ ับสทิ ธิ HD โดยไม่ตอ้ งรว่ มจา่ ย 2) ผปู้ ว่ ย HD รายใหม่ หมายถึง ผปู้ ่วยที่มขี ้อบง่ ชีว้ ่าไมส่ ามารถใช้วธิ ีลา้ งไตผา่ น ทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง (CAPD) หรอื ตอ้ งเปลย่ี นจาก CAPD เปน็ ฟอกเลอื ด ด้วยเครื่องไตเทียมแบบถาวรตามหลักเกณฑ์หรือข้อบ่งช้ีหรือข้อห้ามในข้อ 32 | คู่มอื บรหิ ารกองทุนหลกั ประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2560

4.3 และผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการเพื่อสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวาย บทท่ี 3 เร้ือรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติให้เข้าถึงการบริการ ทดแทนไตระดับเขต ว่าต้องใช้วิธีฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม โดยไม่ต้อง รว่ มจา่ ย ผปู้ ่วย HD รายใหม่ซึง่ ไมส่ มัครใจเลอื กรบั บริการ CAPD และไมผ่ า่ นการพิจารณา เห็นชอบของคณะกรรมการเพ่ือสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกัน สขุ ภาพแหง่ ชาตใิ หเ้ ขา้ ถงึ การบรกิ ารทดแทนไต ระดบั เขต เพอื่ ใหใ้ ชว้ ธิ ฟี อกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี มตาม ข้อ 4.3 ผู้ปว่ ยต้องรับผดิ ชอบคา่ ใชจ้ ่ายในการฟอกเลือดเอง โดยมสี ิทธิได้รับการให้ยากระตนุ้ การสร้าง เมด็ เลอื ดแดงตามหลกั เกณฑท์ ่ีส�ำนกั งานหลักประกันสขุ ภาพแห่งชาตกิ �ำหนด 4.3 ขอ้ บง่ ชห้ี รอื ขอ้ หา้ มของการบรกิ ารฟอกเลือดดว้ ยเครื่องไตเทียม (HD) ก�ำหนดเงอ่ื นไขดงั ตอ่ ไปน้ี เปน็ ขอ้ บง่ ชหี้ รอื ขอ้ หา้ มของการบรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไต เทียม (HD) ในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแห่งชาติ 4.3.1 ขอ้ บง่ ชี้ของการเปล่ยี น CAPD เป็น HD ไม่เกิน 3 เดอื นหลังรักษาแลว้ สามารถท�ำ CAPD ต่อได้ และผปู้ ว่ ยไดร้ บั สิทธไิ มต่ ้องร่วมจ่าย ได้แก่ 1) มกี ารอกั เสบของช่องทอ้ งที่รกั ษาแลว้ ไมด่ ีขนึ้ 2) มีการอกั เสบของชอ่ งทอ้ งจากเชอื้ รา 3) มีการอักเสบประจ�ำของแผลหนา้ ท้องทีว่ างสาย 4) มีการอักเสบของสายตอ่ ของทอ่ ในช่องทอ้ ง 5) มีการอกั เสบติดเชื้อภายในช่องทอ้ ง 6) ได้รบั การผา่ ตัดอวัยวะในช่องท้อง 4.3.2 ขอ้ บ่งชขี้ องการเปล่ียน CAPD เป็น HD และหลงั เปลย่ี นเปน็ HD ผปู้ ว่ ยได้รบั สิทธิ ไม่ตอ้ งรว่ มจา่ ย ได้แก่ 1) น้�ำยาร่ัวออกจากชอ่ งทอ้ งประจ�ำไมส่ ามารถท�ำ CAPD 2) เยือ่ บุช่องท้องเปน็ พงั ผืดไม่สามารถท�ำ CAPD 3) ภาวะซมึ เศร้าอย่างรนุ แรง ไม่สามารถท�ำ CAPD 4.3.3 ขอ้ หา้ มสมั พทั ธข์ องการท�ำ CAPD ท�ำใหผ้ ปู้ ว่ ยมสี ทิ ธทิ �ำ HD ไดโ้ ดยไมต่ อ้ งรว่ มจา่ ย และเมอื่ ขอ้ หา้ มสัมพทั ธ์ดงั กล่าวส้นิ สุดลง ผ้ปู ว่ ยตอ้ งเปลี่ยนเป็น CAPD จงึ จะได้รับสิทธิ ได้แก่ บทท่ี 3 การจัดบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม | 33

1) มีสิ่งแปลกปลอมในช่องท้องมากอ่ น เช่น ใสเ่ สน้ เลอื ดเทียม เป็นตน้ 2) มไี สเ้ ลอื่ นทย่ี งั ไมแ่ กไ้ ข หรอื มชี อ่ งทางตดิ ตอ่ ระหวา่ งชอ่ งทอ้ งกบั อวยั วะภายนอก 3) อ้วนมาก (BMI>35 กก./ตรม.) 4) มี Recurrent diverticulitis หรือการอกั เสบของล�ำไส้บ่อยๆ 5) มกี ารผา่ ตัดน�ำกระเพาะหรือล�ำไสอ้ อกมาทางหนา้ ท้อง 6) ผปู้ ่วยไมส่ ามารถชว่ ยเหลือตัวเองในการท�ำ CAPD ได้ 4.3.4 ข้อห้ามสมบรู ณข์ องการท�ำ CAPD ท�ำใหผ้ ู้ปว่ ยมสี ทิ ธิท�ำ HD และไม่ตอ้ งร่วมจ่าย ได้แก่ 1) มีรอยโรคบรเิ วณผิวหนงั หนา้ ทอ้ งที่ไมส่ ามารถวางสายได้ 2) มพี งั ผดื ภายในช่องทอ้ งไมส่ ามารถวางสายได้ 3) มีสภาพจิตบกพร่องอย่างรุนแรง ซึ่งอาจกระทบต่อการรักษาด้วยวิธี CAPD ท้ังนี้ สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย ได้ให้ความเห็นเพ่ิมเติมเกี่ยวกับการ พจิ ารณาหลักเกณฑ์ ขอ้ บ่งช้ี และขอ้ หา้ มของการล้างไตฯ ในบางประเดน็ ให้ ชัดเจนขนึ้ ดังน้ี 3.1) ผปู้ ว่ ยทม่ี สี ตปิ ัญญาบกพร่อง (Mental retardation) จัดเป็นผู้ปว่ ยทมี่ ี สภาพจติ บกพรอ่ งรนุ แรง ซงึ่ อาจมผี ลกระทบตอ่ การรกั ษาดว้ ยวธิ ี CAPD เปน็ ขอ้ หา้ มสมบรู ณ์ (Absolute contraindication) ส�ำหรบั การลา้ งไต ผา่ นทางช่องท้องอยา่ งตอ่ เน่อื ง 3.2) ภาวะพังผืดในช่องท้องท่ีเป็นข้อห้ามสมบูรณ์ มีรายละเอียดหรือระดับ ความรุนแรง เมื่อพิจารณาต้องมีหลักฐานทางการแพทย์บ่งบอกชัดเจน วา่ มี Peritoneal fibrosis หรอื Peritoneal sclerosis หรือมี Bowel adhesion ซ่ึงอาจทราบไดจ้ ากการตรวจ Abdominal CT scan หรือ Laparoscopic examination หรอื การผา่ ตดั วางสาย Tenckhoff แลว้ ประสบปญั หา 3.3) ภาวะ Pleuro peritoneal leak ถอื เปน็ ขอ้ หา้ มของการลา้ งไตผา่ นทาง ชอ่ งท้องอย่างต่อเนือ่ ง 3.4) ภาวะรอยโรคบริเวณผิวหนังหน้าท้องที่ไม่สามารถวางสายได้ มีความ หมาย ถงึ รอยโรคทเี่ ปน็ ถาวรในบรเิ วณผวิ หนงั ทจ่ี ะท�ำการผา่ ตดั วางสาย 34 | คู่มอื บริหารกองทุนหลกั ประกันสุขภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560

Tenckhoff ไดแ้ ก่ แนว Midline หรอื Paramedian และผวิ หนงั บรเิ วณ บทท่ี 3 ท่จี ะท�ำ Exit site ซงึ่ รอยโรคดงั กล่าวจะเป็นอปุ สรรคต่อ Healing หรอื เสยี่ งตอ่ การตดิ เชอ้ื (ตามหนงั สอื ที่ สตท.42/2552 ลงวนั ที่ 13 กมุ ภาพนั ธ์ 2552) 4.4 วิธีการลงทะเบยี น 4.4.1. ผูป้ ่วย HD รายใหม่ ซ่ึงไม่สมัครใจเลอื กรบั บรกิ าร CAPD ให้หนว่ ยบริการบันทึก ขอ้ มลู ในแบบฟอรม์ FM-31812-006 เพอ่ื เสนอรายชอื่ ตอ่ คณะกรรมการเพอื่ สนบั สนนุ ผปู้ ว่ ยโรคไตวาย เรอื้ รงั ระยะสดุ ทา้ ยในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตใิ หเ้ ขา้ ถงึ การบรกิ ารทดแทนไต ระดบั เขต เพอื่ พจิ ารณาขอใชบ้ รกิ าร HD ส�ำหรับผู้ป่วยรายใหม่ท่ีได้รับการฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม ตั้งแต่วันท่ี 1 ตุลาคม 2551 เป็นต้นไป และไม่สมัครใจเลือกรับบริการ CAPD ให้ใช้แบบเสนอรายชื่อผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง ระยะสดุ ท้าย เพ่ือพิจารณารบั ยากระตนุ้ การสร้างเม็ดเลอื ดแดง (FM-31812 00-024) 4.4.2 คณะกรรมการเพ่ือสนับสนุนผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติให้เข้าถึงการบริการทดแทนไตระดับเขต พิจารณาและส่งรายชื่อผู้ป่วย ทผี่ ่านการพจิ ารณาวา่ ตอ้ งท�ำ HD พรอ้ มเอกสารทเ่ี ก่ียวขอ้ งให้ สปสช.เขต 4.4.3 สปสช.เขต ด�ำเนินการลงทะเบียนในรายที่ได้รับอนุมัติในโปรแกรม DMIS_HD ยกเวน้ กรณอี ทุ ธรณ์ ใหส้ ง่ รายชอ่ื พรอ้ มแบบเสนอรายชอื่ และเอกสารประกอบเพอ่ื เสนอคณะกรรมการ พจิ ารณากรณผี ปู้ ว่ ยไมส่ ามารถท�ำการลา้ งไตผา่ นทางชอ่ งทอ้ งอยา่ งตอ่ เนอื่ ง (CAPD) พจิ ารณาเมอื่ ผา่ น การพจิ ารณาอนมุ ตั แิ ลว้ ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ จะด�ำเนนิ การลงทะเบยี นใน DMIS_HD ตามแนวทางการเกิดสิทธทิ ่ี ส�ำนกั งานหลักประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติก�ำหนด 4.4.4 ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ตรวจสอบขอ้ มลู การลงทะเบยี นในโปรแกรม DMIS_HD และส่งข้อมูลให้ส�ำนักงานกลางสารสนเทศบริการสุขภาพ (สกส.) เพ่ือเป็นฐานข้อมูล ในการเบกิ ชดเชยค่าบริการเดอื นละ 2 ครั้ง 4.4.5 หน่วยบริการ/สถานบริการ รับข้อมูลผู้ป่วยท่ีได้รับการลงทะเบียนผ่านโปรแกรม ของ สกส. เพื่อบันทึกการให้บริการผู้ป่วยจะได้รับสิทธิ HD ในวันท่ีผ่านการพิจารณาอนุมัติจาก คณะกรรมการฯ บทท่ี 3 การจัดบริการฟอกเลอื ดด้วยเครอื่ งไตเทยี ม | 35

5. แนวทางการสนับสนุนคา่ บรกิ าร ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ใหก้ ารสนบั สนนุ คา่ บรกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม และคา่ ใช้จ่ายอ่นื ๆ ท่ีเกีย่ วขอ้ งโดยตรงแก่หนว่ ยบรกิ ารท่เี ขา้ ร่วมให้บริการดงั น้ี 5.1 ชดเชยคา่ ฟอกเลอื ดดว้ ยเคร่อื งไตเทยี ม HD ส�ำหรับผู้ปว่ ย HD รายเก่า และผู้ปว่ ย HD รายใหม่ คร้ังละ 1,500 บาท ยกเวน้ ผู้ป่วย ท่ีมีอายุมากกว่า 60 ปี และมีโรคเร้ือรังเก่ียวกับอวัยวะอ่ืนๆ เช่น โรคหัวใจ ปอด ตับร่วมด้วย และ ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในหน่วยบริการหรือสถานบริการขนาดใหญ่ท่ีมีการให้บริการหอผู้ป่วย ไอซียู โดยชดเชยผู้ปว่ ยรายเกา่ และผปู้ ว่ ยรายใหม่ครงั้ ละ 1,700 บาท ไม่เกนิ 3 ครง้ั /สัปดาห์ 5.2 คา่ ใช้จา่ ยอ่นื ๆ ทเี่ กยี่ วขอ้ งโดยตรง 5.2.1 การให้ยา Erythropoietin ตามทีส่ �ำนักงานหลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติก�ำหนด 5.2.2 การชดเชยค่าเตรยี มเส้นเลือด (Vascular access) หน่วยบริการท่ีเข้าร่วมให้บริการ HD จะรับการสนับสนุนการบริการ โดยมี รายละเอยี ดตามประกาศส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ เรอื่ ง การสนบั สนนุ และชดเชยบรกิ าร ผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายด้วยวิธีฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม (Hemodialysis: HD) พ.ศ. 2559 ทก่ี �ำหนด 6. หลกั เกณฑแ์ ละเง่อื นไขการจ่ายชดเชย 6.1 การจ่ายชดเชยคา่ ฟอกเลอื ดดว้ ยเคร่อื งไตเทยี ม อัตราค่าบริการฟอกเลือดดังกล่าวตามประกาศส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง การสนับสนุนและชดเชยบริการผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายด้วยวิธีฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม (Hemodialysis: HD) ครอบคลมุ การบริการ ดังต่อไปนี้ 6.1.1 คา่ อปุ กรณ์ ไดแ้ ก่ Dialyzer, Blood line, AVF needle, Bicarbonate dialysate, Anticoagulant 6.1.2 ยาและเวชภัณฑ์ต่างๆ ท่ีแพทย์ส่ังระหว่างการฟอกเลือดได้แก่ Glucose, Analgesic, Antihistamine และ Transquilizer drug 6.1.3 ค่าตรวจเลือด หรือการตรวจทางห้องปฏิบัติการพ้ืนฐานที่เกี่ยวเน่ืองกับการ ฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม ตามแนวทางท่ีสมาคมโรคไตก�ำหนด ได้แก่ CBC, BUN, Creatinine, 36 | คมู่ ือบรหิ ารกองทุนหลักประกนั สขุ ภาพแห่งชาติ ปงี บประมาณ 2560

Electrolytes, Calcium, Phosphate, Albumin, KT/V, URR, HBsAg, HBsAb, Anti HCV., EKG บทท่ี 3 และ Chest X-ray 6.1.4 การล้างไตต้องท�ำไม่น้อยกว่า 4 ชั่วโมง ยกเว้น 1.กรณีการล้างไตสัปดาห์แรก (นับวนั จันทร์เป็นวันแรก) น้อยกวา่ 4 ชั่วโมง และ 2.กรณีผู้ปว่ ยอาการไม่ Stable ให้จา่ ยชดเชยได้ 6.1.5 กรณภี าวะแทรกซอ้ นทเี่ กดิ ขน้ึ ระหวา่ งการลา้ งไต ทจ่ี �ำเปน็ เรง่ ดว่ น ใหห้ นว่ ยบรกิ าร ทร่ี กั ษาภาวะแทรกซอ้ นนี้ เรยี กเกบ็ คา่ ใชจ้ า่ ยตามระบบปกติ เชน่ กรณฉี กุ เฉนิ ผปู้ ว่ ยในใหเ้ รยี กเกบ็ ตาม ระบบ DRG จากกองทุนผู้ป่วยใน ยกเว้น ในกรณีสถานบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมที่เป็น สถานบริการตามสัญญา สามารถเรียกเก็บค่าใช้จ่ายตามแนวทางปฏิบัติการขอรับค่าใช้จ่ายตาม ข้อบงั คบั มาตรา 7 ได้ 6.1.6 ค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการให้บริการอื่นๆ เบิกจ่ายตามแนวทางการขอรับค่าใช้จ่าย เพอื่ บริการสาธารณสขุ เช่น กรณีส่งต่อ กรณอี ุบตั เิ หตุหรือเจบ็ ป่วยฉุกเฉนิ 6.1.7 กรณีเปลี่ยนสิทธิหรือเสียชีวิต จะหมดสิทธิในการขอรับค่าใช้จ่ายในเดือนที่ตรวจ สอบหรือเปน็ ไปตามแนวทางท่ี ส�ำนักงานหลกั ประกันสุขภาพแห่งชาตกิ �ำหนด 6.1.8 กรณีท่ีผู้ป่วยไม่สามารถฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียมที่หน่วยบริการท่ีลงทะเบียน ไว้ จะต้องท�ำการส่งตัวผู้ป่วยไปรับการฟอกเลือดอีกหน่วยบริการหนึ่ง หน่วยบริการท่ีรับลงทะเบียน จะต้องส่งตัวผู้ป่วยผ่านระบบอิเลคทรอนิกส์ตามที่ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด (โปรแกรม สกส.) และหนว่ ยบริการทีฟ่ อกเลือดสามารถรบั ค่าใชจ้ ่ายตามอัตราที่ก�ำหนดไว้ 6.1.9 การเบกิ ชดเชยคา่ บรกิ าร หนว่ ย HD จะเบกิ ไดเ้ ฉพาะผปู้ ว่ ยทล่ี งทะเบยี นและมารบั บริการในหน่วยของตนเองเท่าน้ัน หาก ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติตรวจพบว่า มีการน�ำ ข้อมูลที่ไม่ได้รับบริการที่หน่วยของตนเอง หรือการเบิกนั้นๆ ไม่เป็นไปตามเง่ือนไขการจ่ายชดเชยท่ี ก�ำหนด หรอื ไมม่ คี ณุ ภาพในการใหบ้ รกิ ารตามเกณฑแ์ ละแนวทางการตรวจรบั รองมาตรฐานการรกั ษา โดยการฟอกเลือดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม ส�ำนักงานหลักประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ จะพจิ ารณาเรยี กเงนิ คนื หรือด�ำเนินการตามแนวทางท่สี �ำนกั งานก�ำหนดตอ่ ไป 6.1.10 ในกรณีท่ีผูป้ ว่ ยมีความจ�ำเปน็ ต้องท�ำการฟอกเลือดที่หน่วยบริการแห่งอื่น (ทอ่ี ยู่ ในโครงการ) นอกเหนือจากท่ีรับบริการประจ�ำฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม ในกรณีดังกล่าวขอให้ หน่วยบริการแห่งอ่ืนที่รักษา ประสานแจ้งหน่วยบริการ HD ที่ผู้ป่วยลงทะเบียนไว้ ให้ท�ำการส่งต่อ ผู้ปว่ ยผ่านโปรแกรม สกส. หรอื โปรแกรมอนื่ ๆ ท่ีส�ำนักงานหลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติก�ำหนด และ หนว่ ยบริการแห่งอ่ืน ท่ีฟอกเลือดสามารถรับคา่ ใชจ้ า่ ยตามอัตราที่ก�ำหนดไว้ โดยไม่ให้เบิกคา่ ตวั กรอง บทท่ี 3 การจดั บริการฟอกเลือดด้วยเครอ่ื งไตเทยี ม | 37

เพ่ิม (การส่งตัวในโปรแกรมของ สกส. ในผู้ป่วยสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ มี 3 แบบ ได้แก่ 1.โอนยา้ ย คอื การส่งตวั ชนิดถาวร 2.ช่ัวคราว คือการส่งตัวเปน็ ระยะเวลา 7 วนั และ 3.รว่ มดแู ล คือ การสง่ ตวั ที่สามารถเบกิ จ่ายได้ท้งั 2 หน่วย) 6.2 การชดเชยคา่ เตรยี มเสน้ เลอื ด (Vascular access) 6.2.1 ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติจะจ่ายชดเชยให้หน่วยบริการในระบบ หลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ และ/หรอื หนว่ ยบรกิ ารทม่ี สี ญั ญาใหบ้ รกิ ารฟอกเลอื ดดว้ ยเครอื่ งไตเทยี ม 6.2.2 ผปู้ ่วยทม่ี ีสทิ ธไิ ด้รบั การเตรยี มเสน้ เลือด ส�ำหรบั ท�ำ HD (Vascular Access) ตอ้ ง เปน็ ผู้ป่วยไตวายเรอ้ื รงั ระยะสดุ ทา้ ยที่มีสทิ ธใิ นการฟอกเลือดด้วยเครอ่ื งไตเทียม HD และลงทะเบยี น แลว้ เท่านั้น/ผปู้ ่วย HD รายใหมท่ ีไ่ ดร้ ับเฉพาะสทิ ธิ EPO จะไมม่ สี ทิ ธเิ บกิ คา่ Vascular Access 6.2.3 หน่วยบริการที่ให้บริการเตรียมเส้นเลือด ส�ำหรับท�ำ HD (Vascular Access) แกผ่ ูป้ ่วยไตวายเร้อื รงั ระยะสุดท้าย มสี ิทธิเบกิ ค่าใช้จ่ายได้ ตามหลกั เกณฑท์ ี่ก�ำหนด 6.2.4 กรณีท่ีมีการส่งตัวผู้ป่วยจากหน่วยบริการที่ไม่สามารถให้บริการเตรียมเส้นเลือด ส�ำหรบั ท�ำ HD ได้ไปรบั บรกิ ารที่หนว่ ยบรกิ ารในระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตหิ รือหนว่ ยบริการ ที่ท�ำสัญญาให้บริการฟอกเลือดด้วยเคร่ืองไตเทียม หน่วยบริการท่ีให้บริการเตรียมเส้นเลือดส�ำหรับ ท�ำ HD สามารถเบกิ คา่ ใชจ้ า่ ยได้ 6.2.5 ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาตกิ �ำหนดการตดั รอบขอ้ มลู เพอ่ื การจา่ ยชดเชย ทุกวันจันทร์ วันพุธ และวันศุกร์ทุกสัปดาห์ และท�ำการตรวจสอบข้อมูลพร้อมท้ังออกรายงานและ ขออนมุ ตั กิ ารจา่ ยชดเชยภายใน 30 วนั นบั จากวันท่ีตัดข้อมลู 7. วธิ ีปฏิบตั ิในการขอรับการสนบั สนนุ และชดเชยคา่ ใช้จา่ ย ในการบรกิ าร 7.1 การบันทกึ ขอ้ มลู การใหบ้ รกิ าร HD หนว่ ยบรกิ ารสามารถบนั ทกึ ขอ้ มลู การใหบ้ รกิ าร HD และขอ้ มลู การใหย้ า Erythropoietin ในโปรแกรม HD ทีพ่ ฒั นาโดยส�ำนักงานกลางสารสนเทศบรกิ ารสุขภาพ (สกส.) โดยก่อนบนั ทกึ ขอ้ มูล เพือ่ รับค่าใชจ้ ่ายต้องท�ำการรบั ข้อมูลทะเบยี นผู้ป่วยเข้าโปรแกรม HD กอ่ น และศึกษาขน้ั ตอนได้จาก Web site ของ สกส. กรณใี หบ้ รกิ ารผปู้ ว่ ยทอ่ี ยรู่ ะหวา่ งการลงทะเบยี น (ไดร้ บั การอนมุ ตั สิ ทิ ธิ HD แลว้ แตย่ ังไม่มีชือ่ ในทะเบียน) ใหเ้ กบ็ ข้อมูลบรกิ ารไวแ้ ละบนั ทกึ หลังจากมีชอ่ื ผูป้ ่วยในทะเบยี นแล้ว 38 | คู่มือบรหิ ารกองทนุ หลกั ประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ ปีงบประมาณ 2560

การบนั ทึกคา่ บรกิ าร บทท่ี 3 7.1.1 บนั ทกึ เบกิ คา่ รกั ษาพยาบาลดว้ ยโปรแกรมทะเบยี นการรกั ษาทดแทนไต (HD) ของ สกส. ใหบ้ ริการผูป้ ว่ ยทกุ ราย 7.1.2 ใช้อัตรา และคา่ ใช้จา่ ยอืน่ ๆ ตามที่ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก�ำหนด 7.1.3 หน่วยบริการ ส่งข้อมูลการรักษาได้ทุกวัน สกส. จะมีการตรวจสอบข้อมูล และ สง่ เอกสารตอบกลับค่ารักษาพยาบาลรายวนั (REP) ให้หน่วยบรกิ ารรับทราบในวันท�ำการถัดไป 7.1.4 สกส.จะตัดขอ้ มลู เพอ่ื ประมวลผลทุกวันท่ี 1 และ 16 ของเดือนและจดั สง่ รายงาน สรปุ ยอดรวมรายการค่ารกั ษาพยาบาล (Statement) ใหห้ นว่ ยบรกิ ารเดอื นละ 2 ครง้ั 7.1.5 สกส. จะตดั ข้อมลู เพื่อประมวลผลทุกวันท่ี 15 ของเดอื นถดั ไปและจดั ส่งรายงาน สรุปยอดตามรายการยา Erythropoietin (EUR) ใหห้ นว่ ยบรกิ ารเดอื นละ 1 คร้งั 7.1.6 หลังจากได้รับข้อมูลส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติจะท�ำการประมวลผล และออกรายงานการชดเชยใหภ้ ายใน 30 วัน นบั จากตัดขอ้ มูล 7.2 การบนั ทกึ ขอ้ มลู การเตรยี มเสน้ เลอื ดส�ำหรบั ท�ำ HD (Vascular access) บนั ทกึ ในโปรแกรม E- Claim ของส�ำนักงานหลักประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ เท่านนั้ 7.3 การก�ำหนดรอบข้อมูลและการออกรายงานการจา่ ยชดเชยค่าบริการ ก�ำหนดวนั ในการสง่ ขอ้ มลู แจง้ หนใี้ ห้ ส�ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ คอื 30 วนั ภายหลงั จากวนั ทใี่ หบ้ รกิ าร 1) สง่ ชา้ กวา่ วนั ทก่ี �ำหนดไมเ่ กนิ 30 วนั จา่ ยชดเชยการบรกิ ารในอตั รารอ้ ยละ 95 ของอตั ราทจ่ี า่ ยใหข้ องขอ้ มลู ทม่ี กี ารแจ้งหนี้ภายในวันท่ีก�ำหนด 2) สง่ ชา้ กวา่ วนั ทก่ี �ำหนดไมเ่ กนิ 60 วนั จา่ ยชดเชยการบรกิ ารในอตั รารอ้ ยละ 90 ของอัตราที่จ่ายใหข้ องขอ้ มูลทม่ี ีการแจง้ หนภ้ี ายในวนั ที่ก�ำหนด 3) สง่ ชา้ กวา่ วันที่ก�ำหนดไมเ่ กิน 330 วนั จา่ ยชดเชยการบริการในอตั รารอ้ ยละ 80 ของอตั ราทจ่ี า่ ยใหข้ องข้อมูลท่ีมีการแจ้งหนีภ้ ายในวันท่กี �ำหนด ก�ำหนดวันปิดรบั ขอ้ มลู การแจง้ หนี้ จะส้นิ สดุ การแจง้ หน้ี (สง่ เบกิ ) ภายใน 360 วันนับจาก วนั ท่ใี ห้บริการ เช่น ผูป้ ว่ ยที่ให้บรกิ ารในเดอื นตุลาคม 2559 จะปิดรับการแจ้งหนี้ในวันท่ี 30 ตลุ าคม 2560 ทงั้ น้ี ขอ้ มลู ที่ส่งหลังจากท่ีก�ำหนด ถอื ว่าหน่วยบรกิ ารไม่ประสงค์จะขอรับค่าใช้จา่ ย 7.3.1 ค่าบริการ HD จะออกรายงานขออนมุ ัตจิ า่ ยชดเชย เดอื นละ 2 ครงั้ บทท่ี 3 การจัดบรกิ ารฟอกเลือดดว้ ยเครอ่ื งไตเทียม | 39

7.3.2 การชดเชยค่าเตรียมเส้นเลือดส�ำหรับท�ำ HD (Vascular access) ส�ำนักงาน หลักประกันสุขภาพแห่งชาติจะตัดข้อมูลทุกวันจันทร์ วันพุธ และวันศุกร์ทุกสัปดาห์และท�ำการ ตรวจ สอบข้อมูลพร้อมทั้งออกรายงานและขออนุมัติการจ่ายชดเชยภายใน 30 วันนับจากวันที่ตัด ขอ้ มลู หมายเหตุ: อาจพจิ ารณากำ� หนดใหห้ น่วยบรกิ าร HD บนั ทกึ ข้อมูลการให้บริการ HD ตามขอ้ 7.1 โดยโปรแกรม อน่ื ตามท่ีส�ำนกั งานหลักประกันสุขภาพแหง่ ชาติกำ� หนด 7.4 การอุทธรณห์ ลังการจ่าย ให้ดรู ายละเอียดในบทที่ 7 40 | คู่มือบรหิ ารกองทุนหลกั ประกันสขุ ภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2560

บทท่ี 4 บทท่ี 4 การจดั บรกิ ารบ�ำ บดั ทดแทนไต ด้วยการปลูกถา่ ยไต (Kidney Transplantation: KT) 1. หลกั การและเหตผุ ล การปลกู ถา่ ยไต (Kidney Transplantation: KT) เปน็ เปา้ หมายหลกั ส�ำหรบั การจดั บรกิ ารบ�ำบดั ทดแทนไตแก่ผู้ป่วยไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายของประเทศไทย เนื่องจากเป็นวิธีการที่จะท�ำให้ผู้ป่วย กลับมาใช้ชีวิตและท�ำงานได้ดีที่สุด การผ่าตัดปลูกถ่ายไตเป็นการรักษาพยาบาลที่มีค่าใช้จ่ายสูงมาก และไมเ่ พยี งตอ้ งการความรคู้ วามช�ำนาญของทมี งานในโรงพยาบาลเทา่ นนั้ แตย่ งั ตอ้ งการความรว่ มมอื ของหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องตั้งแต่การเตรียมการจัดหาอวัยวะท่ีจะปลูกถ่าย การจัดเตรียมความพร้อม ของผ้บู รจิ าคหรืออวยั วะท่บี ริจาค การเตรยี มความพรอ้ มของผูร้ ับบรกิ าร จนถงึ ภายหลังจากการปลกู ถ่ายไตแล้วก็ยังต้องมีการดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเน่ืองไปตลอดชีวิต เพ่ือลดผลจากภาวะภูมิคุ้มกันที่มีต่อ อวยั วะที่ปลูกถ่าย ดังนั้น เพ่ือสนับสนุนการจัดบริการปลูกถ่ายไตให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพเกิดประโยชน์ต่อ ผู้ป่วยและหน่วยบริการ จึงก�ำหนดแผนพัฒนาระบบในปี 2560 โดยจะสนับสนุนการพัฒนาระบบ บรจิ าคและปลกู ถา่ ยอวยั วะ การพฒั นาบคุ ลากร รวมถงึ ระบบการจดั การใหร้ าคายากดภมู คิ มุ้ กนั ลดลง 2. วัตถุประสงค์ 2.1 เพ่ือให้ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ได้เข้าถึง บริการบ�ำบดั ทดแทนไต ดว้ ยการผ่าตดั ปลกู ถา่ ยไต 2.2 เพื่อให้ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายได้รับการดูแลรักษาที่มีคุณภาพตามมาตรฐาน บทท่ี 4 การจดั บริการบ�ำ บดั ทดแทนไตดว้ ยการปลกู ถ่ายไต | 41

มคี ณุ ภาพชีวติ ท่ีดี และได้ผลลัพธส์ ขุ ภาพทด่ี ีสามารถกลับมาใช้ชีวติ และท�ำงานไดต้ ามปกติ 3. การบรหิ ารงบประมาณ เปา้ หมายบรกิ าร ปงี บประมาณ 2560 จะสนบั สนนุ การพฒั นาระบบตามแผนพฒั นาระบบบรกิ าร ดงั กล่าวข้างต้น และการชดเชยค่าบรกิ ารผปู้ ่วยทรี่ บั บรกิ ารผา่ ตดั ปลูกถา่ ยไต ระยะเวลาในการด�ำเนนิ การ: ต้งั แต่วันท่ี 1 ตุลาคม 2559 ถึงวันท่ี 30 กนั ยายน 2560 4. การบริหารจัดการ 4.1 การข้ึนทะเบยี นหน่วยบริการ หนว่ ยบรกิ ารทจี่ ะใหบ้ รกิ ารบ�ำบดั ทดแทนไตดว้ ยวธิ ผี า่ ตดั ปลกู ถา่ ยไต ตอ้ งแสดงความจ�ำนง เขา้ รว่ มบรกิ าร โดยตอ้ งเปน็ หนว่ ยบรกิ ารทม่ี คี ณุ สมบตั เิ ปน็ สมาชกิ ตามเกณฑข์ องศนู ยร์ บั บรจิ าคอวยั วะ สภากาชาดไทยและใหบ้ ริการผ้ปู ว่ ยตามแนวทางของสมาคมปลกู ถ่ายอวยั วะแห่งประเทศไทย สปสช. เขต ด�ำเนินการตรวจสอบเอกสารรับรอง และแจ้งส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประกาศ ขึน้ ทะเบยี นเปน็ หน่วยบริการในระบบบริการ KT และ สปสช.เขต จะเพม่ิ หน่วยบริการในระบบ Data Center และออก Username และ Password ให้หน่วยบรกิ ารนน้ั ๆ ด�ำเนินการใหบ้ รกิ ารและบันทึก ข้อมูลกิจกรรมบริการของ KT ได้ โดยอาจจะมีการประเมินความพร้อมในการให้บริการทุกปี ตาม หลกั เกณฑท์ ส่ี �ำนักงานหลกั ประกนั สขุ ภาพแห่งชาตกิ �ำหนด 4.2 หนา้ ทข่ี องหน่วยบรกิ าร จัดระบบการลงทะเบยี นผ้รู บั บรกิ ารปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation) 4.2.1 จัดใหม้ รี ะบบการใหบ้ ริการ KT ท่ีมสี ถานทแ่ี ละเจ้าหน้าท่ที ่ีเหมาะสมและพอเพียง เพอ่ื บริการผ้ปู ว่ ยรับบรกิ ารปลูกถ่ายไต 4.2.2 จดั ใหม้ แี พทย์ผ้เู ชย่ี วชาญโรคไต หรืออายรุ แพทยท์ ผ่ี ่านการฝกึ อบรมตามหลักสูตร ท่ีสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยก�ำหนดหนึ่งคน เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบโครงการ และมีพยาบาล โรคไตเป็น KT case manager 4.2.3 ใหบ้ ริการปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation) ให้เปน็ ไปอยา่ งมปี ระสิทธิภาพ ตามมาตรฐาน 42 | ค่มู ือบริหารกองทุนหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ปีงบประมาณ 2560

4.2.4 จัดบริการให้เป็นไปตามชุดบริการต่างๆ (Protocol) ตามแนวทางของสมาคม บทท่ี 4 ปลูกถา่ ยอวัยวะแหง่ ประเทศไทย 4.2.5 จัดให้มีกิจกรรมการให้บริการในแต่ละชุดบริการ (Protocol) ตามแนวทางของ สมาคมปลูกถ่ายอวยั วะแหง่ ประเทศไทย 4.2.6 จดั เตรยี มระบบในการสง่ ขอ้ มลู ตา่ งๆ ตามทส่ี �ำนกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ก�ำหนดเพื่อประกอบการขอรบั การชดเชยหรอื สนบั สนนุ ค่าบริการ 4.2.7 จดั ใหม้ คี ณะกรรมการโดยมจี �ำนวน และองคป์ ระกอบตามทส่ี �ำนกั งานหลกั ประกนั สุขภาพแหง่ ชาติก�ำหนด ท�ำหนา้ ทีค่ ัดกรองเบ้ืองต้นผู้ปว่ ยปลูกถ่ายไต 4.3 รายชอื่ หนว่ ยบริการท่ขี ้ึนทะเบยี น หน่วยบริการทมี่ ศี กั ยภาพและได้แสดงความจ�ำนงให้บริการ รวม 20 แหง่ ดังนี้ 4.3.1 โรงพยาบาลภูมพิ ลอดลุ ยเดช กรุงเทพมหานคร 4.3.2 โรงพยาบาลพระมงกฎุ เกล้า กรงุ เทพมหานคร 4.3.3 โรงพยาบาลรามาธบิ ดี กรงุ เทพมหานคร 4.3.4 โรงพยาบาลราชวิถี กรงุ เทพมหานคร 4.3.5 โรงพยาบาลศิรริ าช กรงุ เทพมหานคร 4.3.6 โรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์ กรุงเทพมหานคร 4.3.7 คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล กรุงเทพมหานคร มหาวทิ ยาลยั นวมินทราธริ าช 4.3.8 โรงพยาบาลขอนแก่น ขอนแก่น 4.3.9 โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ขอนแก่น 4.3.10 โรงพยาบาลชลบุรี ชลบุรี 4.3.11 โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ เชียงใหม่ 4.3.12 โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา นครราชสมี า 4.3.13 โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ปทุมธานี 4.3.14 โรงพยาบาลพุทธชนิ ราช พิษณุโลก 4.3.15 โรงพยาบาลสงขลานครนิ ทร์ สงขลา 4.3.16 โรงพยาบาลสรุ าษฎรธ์ านี สรุ าษฎร์ธานี 4.3.17 โรงพยาบาลสรรพสทิ ธปิ ระสงค์ อุบลราชธานี บทที่ 4 การจัดบริการบ�ำ บดั ทดแทนไตด้วยการปลกู ถา่ ยไต | 43

4.3.18 โรงพยาบาลต�ำรวจ กรุงเทพมหานคร 4.3.19 โรงพยาบาลหาดใหญ่ สงขลา 4.3.20 โรงพยาบาลอดุ รธานี อดุ รธานี หมายเหตุ: หากมีหน่วยบริการข้ึนทะเบียนเพ่ิมเติมตามหลักเกณฑ์ท่ีก�ำหนดส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ แห่งชาตจิ ะประกาศเพ่มิ เตมิ ต่อไป 4.4 การลงทะเบยี นผู้ป่วย 4.4.1 ผู้มีสิทธิ หมายถึง ผู้ป่วยโรคไตวายเร้ือรังระยะสุดท้ายท่ีเป็นผู้มีสิทธิการรักษา พยาบาลในระบบหลักประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ รวมทง้ั สทิ ธิว่าง และเปน็ ผู้ป่วยที่ไดร้ บั การพิจารณาว่า จ�ำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดปลูกถ่ายไตตามเกณฑ์ของสมาคมปลูกถ่ายอวัยวะแห่งประเทศไทย ส่วน ผู้บริจาคไต (Donor) เปน็ ผมู้ สี ิทธอิ ื่นได้ 4.4.2 การลงทะเบยี นผปู้ ว่ ยใหห้ นว่ ยบรกิ ารทเี่ ขา้ รว่ มโครงการลงทะเบยี นโดยบนั ทกึ ขอ้ มลู ผปู้ ว่ ยผา่ นโปรแกรม DMIS_KT ซึ่งหนว่ ยบริการจะต้องตรวจสอบสทิ ธกิ อ่ นการใหบ้ รกิ ารทกุ ครงั้ และ ณ วันที่รับบรกิ าร KT ผูป้ ่วยจะต้องเป็นผูม้ ีสทิ ธิในระบบหลักประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ 5. แนวทางการสนับสนนุ คา่ บรกิ าร การสนบั สนนุ การใหบ้ รกิ าร KT ครอบคลมุ ขน้ั ตอนการเตรยี มตวั กอ่ นการผา่ ตดั การปลกู ถา่ ยไต และการดูแลหลังปลูกถ่ายไต โดยการสนับสนุนเป็นไปตามแบบแผนการรักษา (Protocol) ตามที่ สมาคมปลูกถ่ายอวัยวะแห่งประเทศไทยเสนอ โดย Protocol ดังกล่าว มีการจ�ำแนกย่อย และมี ค่าใช้จา่ ยทีจ่ ่ายเหมาตาม Protocol โดยแบ่งการจ่ายเงินเปน็ 2 ชว่ ง มรี ายละเอียดดงั น้ี 5.1 ค่าใชจ้ า่ ยในการเตรียมตวั กอ่ นผ่าตดั 5.1.1 ส�ำหรบั ผ้บู ริจาคอวัยวะ ทั้งผู้บริจาคที่มชี ีวติ และผู้บริจาคสมองตาย 5.1.2 ส�ำหรบั ผรู้ บั บรจิ าค 5.2 คา่ ใช้จา่ ยระหวา่ งผา่ ตัด ชดเชยใหห้ นว่ ยบรกิ าร แบบราคาเหมาจา่ ยคา่ บรกิ ารตอ่ ชดุ บรกิ าร (Protocol) ในระหวา่ ง เข้ารับบริการเป็นผู้ป่วยในจนกระทั่งจ�ำหน่าย รวมทั้งเม่ือมีภาวะแทรกซ้อนท่ีเกิดข้ึนหลังผ่าตัด แบ่งเป็น 2 กรณี คอื 44 | คู่มือบรหิ ารกองทนุ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2560

5.2.1 กรณไี มม่ ภี าวะแทรกซอ้ น จา่ ยตาม Protocol I-IV บทท่ี 4 5.2.2 กรณมี ีภาวะแทรกซ้อนร่วมดว้ ย จา่ ยตาม Protocol ดงั นี้ 1) Antibody Mediated Rejection ประกอบด้วย Protocol AMR-A และ Protocol AMR-B 2) Acute Cellular Rejection ประกอบดว้ ย Protocol ACR-A และ Protocol ACR-B 3) Delayed Graft Function ประกอบดว้ ย Protocol DGF-A Protocol DGF-B และ Protocol DGF-C ตารางท่ี 2 รายละเอียดการสนับสนนุ ค่าบริการปลูกถา่ ยไต แผนการรกั ษาตามชุดบรกิ าร รายการทรี่ วมอยใู่ นชุดบริการ ราคาเหมาจ่าย (Protocol) ตอ่ ราย 40,000 1. คา่ ใชจ้ ่ายในการเตรยี มตวั กอ่ นผา่ ตัด 32,800 1.1 ส�ำ หรับผบู้ ริจาค (Donor) 1.1.1 ผบู้ รจิ าคท่มี ชี ีวติ (Living donor) 1.1.1.1 ค่าเตรยี มผ้บู ริจาคทม่ี ชี ีวติ • ค่าตรวจทางห้องปฏบิ ัติการ (Living donor) • ค่าตรวจเอกซเรย์ • ค่าตรวจเน้อื เย่ือ HLA • คา่ บรกิ ารทางการแพทย์อ่นื ๆ ทเี่ กีย่ วขอ้ ง โดยตรง • จ่ายไม่เกิน 2 ครัง้ ต่อผู้รับบรจิ าค 1 ราย 1.1.1.2 คา่ ใชจ้ ่ายสำ�หรับผูบ้ ริจาคทีม่ ี • คา่ ตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั ิการ ชีวิต (Living donor) ระหว่างเข้ารับ • คา่ ตรวจเอกซเรย์ การผ่าตดั • คา่ ผา่ ตัด • คา่ หอ้ งและคา่ อาหาร • คา่ บรกิ ารทางการแพทย์อน่ื ๆ ทเ่ี กี่ยวข้อง โดยตรง บทท่ี 4 การจดั บริการบ�ำ บัดทดแทนไตดว้ ยการปลกู ถา่ ยไต | 45

แผนการรกั ษาตามชุดบรกิ าร รายการทรี่ วมอยู่ในชดุ บริการ ราคาเหมาจ่าย (Protocol) ต่อราย 40,000 1.1.2 ผบู้ ริจาคสมองตาย (Deceased donor) 31,300 1.1.2.1 ค่าเตรยี มและผ่าตดั • คา่ ดแู ล Donor ผูบ้ ริจาคทสี่ มองตาย (Deceased • ค่าผ่าตดั 31,300 donor) (ศนู ยร์ ับบรจิ าคอวัยวะ • คา่ นำ้�ยาถนอมอวัยวะ 1,800 สภากาชาดไทย โดยผา่ นหนว่ ยบรกิ าร • คา่ ตรวจทางห้องปฏิบัติการ 143,000 ท่ผี า่ ตัด) • ค่าดำ�เนินการเก่ียวกบั ร่างผบู้ ริจาค 1.2 ส�ำ หรบั เตรยี มผูร้ บั บรจิ าค (Recipient) 1.2.1 ผ้รู ับบรจิ าคจากผบู้ รจิ าคทมี่ ีชีวติ 1.2.1.1 คา่ เตรียมผรู้ ับบริจาคก่อนเขา้ • คา่ ตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร รับการผ่าตัด • คา่ ตรวจเอกซเรย์ • คา่ ตรวจเน้อื เยือ่ HLA • ค่าบรกิ ารทางการแพทย์อื่นๆ ทเี่ กีย่ วขอ้ ง โดยตรง 1.2.2 ผู้รับบรจิ าคจากผู้บรจิ าคสมองตาย 1.2.2.1 ค่าเตรียมผ้รู บั บริจาคกอ่ นเข้า • ค่าตรวจทางห้องปฏบิ ตั ิการ รบั การผ่าตัด • ค่าตรวจเอกซเรย์ • ค่าตรวจเนือ้ เยอื่ HLA • ค่าบรกิ ารทางการแพทยอ์ น่ื ๆ ทเ่ี กยี่ วข้อง โดยตรง 1.2.2.2 ค่าสง่ ตรวจ Panel reactive • ค่าตรวจ Panel reactive antibody antibody ทุก 3 เดือน/ครั้ง จ่ายครั้งละ 2. ค่าใช้จา่ ยระหวา่ งผา่ ตดั 2.1 สำ�หรบั ผูร้ บั บรจิ าคเมื่อเขา้ รับการผ่าตดั กรณไี มม่ ภี าวะแทรกซ้อน Protocol-I • ค่าตรวจทางห้องปฏบิ ัติการ • สำ�หรบั การเปล่ยี นไตในผปู้ ่วยกลุม่ • ค่าตรวจเอกซเรย์ Low risk ตามแนวทางของสมาคม • ค่าผา่ ตดั ปลกู ถา่ ยอวยั วะแห่งประเทศไทย • ค่าหอ้ งและค่าอาหาร • ใชย้ ากดภมู ิคุ้มกนั Cyclosporine • คา่ บริการทางการแพทยอ์ นื่ ๆ ท่เี กยี่ วข้อง + Mycophenolate โดยตรง • ไมร่ วม Complication • ค่ายาปฏชิ ีวนะปอ้ งกันการตดิ เชอื้ ต่างๆ • ค่ายา Cyclosporine และ Mycopheno- late ระหว่างการรกั ษาในโรงพยาบาล 46 | คมู่ อื บรหิ ารกองทนุ หลักประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ปงี บประมาณ 2560

แผนการรักษาตามชดุ บริการ รายการที่รวมอย่ใู นชุดบริการ ราคาเหมาจา่ ย (Protocol) ต่อราย • ค่าตรวจวัดระดับยา Cyclosporine level บทท่ี 4 ในระหว่างรบั การรักษาในโรงพยาบาล Protocol-II • คา่ ตรวจทางห้องปฏิบตั ิการ 148,000 • ส�ำ หรับการเปลย่ี นไตในผูป้ ่วยกลุ่ม • คา่ ตรวจเอกซเรย์ Low risk ตามแนวทางของสมาคม • ค่าผา่ ตัด ปลูกถ่ายอวยั วะแหง่ ประเทศไทย • คา่ ห้องและค่าอาหาร • ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน Tacrolimus + • ค่าบรกิ ารทางการแพทย์อ่ืนๆ ทเี่ กยี่ วข้อง Mycophenolate โดยตรง • ไมร่ วม Complication • ค่ายาปฏชิ วี นะปอ้ งกนั การตดิ เชอื้ ต่างๆ • ค่ายา Tacrolimus และ Mycophenolate ระหวา่ งการรกั ษาในโรงพยาบาล • ค่าตรวจวดั ระดับยา Tacrolimus level ใน ระหว่างรบั การรักษาในโรงพยาบาล Protocol-III • คา่ ตรวจทางหอ้ งปฏิบตั กิ าร 287,000 • ส�ำ หรับการเปลยี่ นไตในผู้ป่วยกลมุ่ • คา่ ตรวจเอกซเรย์ High risk ตามแนวทางของสมาคม • คา่ ผา่ ตัด ปลูกถา่ ยอวัยวะแห่งประเทศไทย • คา่ ห้องและค่าอาหาร • ใช้ยากดภูมิคุม้ กัน Basiliximap + • คา่ บรกิ ารทางการแพทยอ์ ื่นๆ ทเ่ี กี่ยวขอ้ ง Cyclosporine + Mycopheno- โดยตรง late • ค่ายาปฏชิ วี นะปอ้ งกนั การตดิ เชอื้ • ไมร่ วม Complication ตา่ งๆ • ค่ายา Basiliximab X 2 dose • ค่ายา Cyclosporine และ Mycopheno- late ระหว่างการรักษาในโรงพยาบาล • คา่ ตรวจวัดระดบั ยา Cyclosporine level ในระหว่างรบั การรักษาในโรงพยาบาล Protocol-IV • ค่าตรวจทางหอ้ งปฏบิ ัตกิ าร 292,000 • ส�ำ หรับการเปล่ียนไตในผ้ปู ่วยกล่มุ • ค่าตรวจเอกซเรย์ High risk ตามแนวทางของสมาคม • ค่าผา่ ตดั ปลกู ถ่ายอวยั วะแหง่ ประเทศไทย • ค่าห้องและคา่ อาหาร • ใช้ยากดภูมิคุม้ กนั Basiliximab + • ค่าบริการทางการแพทยอ์ ่นื ๆ ท่ีเกย่ี วข้อง Cyclosporine + Mycopheno- โดยตรง late • คา่ ยาปฏชิ ีวนะปอ้ งกนั การติดเชอ้ื • ไมร่ วม Complication • คา่ ยา Basiliximab X 2 dose ตา่ งๆ • ค่ายา Cyclosporine บทท่ี 4 การจัดบริการบ�ำ บดั ทดแทนไตดว้ ยการปลูกถา่ ยไต | 47

แผนการรกั ษาตามชุดบริการ รายการที่รวมอยใู่ นชดุ บรกิ าร ราคาเหมาจ่าย (Protocol) ตอ่ ราย • ค่ายา Tacrolimus และ Mycophenolate ระหว่างการรกั ษาในโรงพยาบาล • ค่าตรวจวดั ระดับยา Cyclosporine level ในระหว่างรบั การรักษาในโรงพยาบาล 2.2 สำ�หรับผรู้ บั บรจิ าคเม่อื เขา้ รบั การผา่ ตดั กรณีมภี าวะแทรกซ้อน Protocol ACR-A (Acute • คา่ ทำ� Ultrasound guided renal biopsy 23,000 Cellular Rejection) คา่ เข็ม คา่ ตรวจชนิ้ เน้อื • ใช้ร่วมกับ Protocol อ่ืนๆ ใน • คา่ ยา Methylprednisolone กรณที ี่มภี าวะ Acute Cellular • ค่าตรวจทางหอ้ งปฏิบัติการ Rejection • ค่าบริการทางการแพทยอ์ ื่นๆ ท่เี ก่ยี วขอ้ ง • เกณฑก์ ารรักษาเป็นไปตามแนวทาง โดยตรง ของสมาคมปลกู ถ่ายอวัยวะ • ไมร่ วมค่าทำ� Acute hemodialysis (กรณีที่ แหง่ ประเทศไทย ท�ำ Aute hemodialysis ให้เพ่ิม Protocol DGF-B) Protocol ACR-B (Refractory • คา่ ทำ� Ultrasound guided renal biopsy 493,000 Acute Cellular Rejection) ค่าเขม็ ค่าตรวจช้นิ เน้อื • ใช้รว่ มกบั Protocol อน่ื ๆ ใน • คา่ ยา Methylprednisolone กรณีทีม่ ีภาวะ Refractory Acute • ค่ายา Anti-thymocyte globulin Cellular Rejection • ค่าตรวจทางห้องปฏบิ ัติการ • เกณฑ์การรกั ษาเป็นไปตามแนวทาง • คา่ บรกิ ารทางการแพทยอ์ ืน่ ๆ ท่เี ก่ยี วขอ้ ง ของสมาคมปลูกถา่ ยอวยั วะ โดยตรง แห่งประเทศไทย • ไม่รวมค่าทำ� Acute hemodialysis (กรณีท่ี ทำ� Acute hemodialysis ใหเ้ พมิ่ Proto- col DGF-B ) Protocol AMR-A (Antibody • คา่ ทำ� Ultrasound guided renal biopsy 340,000 Mediated Rejection) คา่ เข็ม ค่าตรวจชนิ้ เน้อื • ใช้รว่ มกบั Protocol อืน่ ๆ ในกรณี • คา่ ตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั ิการ ทีม่ ีภาวะ Antibody Mediated • คา่ บริการทางการแพทยอ์ ืน่ ๆ ท่ีเก่ียวข้อง Rejection โดยตรง • เกณฑก์ ารรักษาเปน็ ไปตามแนวทาง • คา่ ยา Methylprednisolone ของสมาคมปลกู ถา่ ยอวยั วะ • คา่ ยา Intravenous immunoglobulin แห่งประเทศไทย • ค่า Plasmapheresis และตวั กรอง Plasma flux • คา่ สาย Double lumen catheter 48 | คู่มือบรหิ ารกองทุนหลักประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ปีงบประมาณ 2560

แผนการรกั ษาตามชดุ บริการ รายการที่รวมอยใู่ นชุดบริการ ราคาเหมาจ่าย (Protocol) ตอ่ ราย • ไมร่ วมคา่ ท�ำ Acute hemodialysis (กรณี บทท่ี 4 ที่ทำ� Acute hemodialysis ใหเ้ พมิ่ ด้วย Protocol DGF-C) Protocol AMR-B (Refractory • ค่าท�ำ Ultrasound guided renal biopsy 426,000 Antibody Mediated Rejection) ค่าเข็ม ค่าตรวจช้นิ เน้อื • ใชร้ ว่ มกับ Protocol อื่นๆ ในกรณี • ค่าตรวจทางห้องปฏบิ ตั กิ าร ทีม่ ภี าวะ Refractory Antibody • คา่ บรกิ ารทางการแพทย์อ่นื ๆ ทเ่ี กย่ี วข้อง Mediated Rejection โดยตรง • เกณฑ์การรักษาเปน็ ไปตามแนวทาง • ค่ายา Methylprednisolone ของสมาคมปลกู ถา่ ยอวยั วะ • ค่ายา Intravenous Immunoglobulin แหง่ ประเทศไทย • คา่ ยา Rifuximab • คา่ Plasmapheresis และตวั กรอง Plas- maflux • ค่าสาย Double lumen catheter • ไม่รวมค่าท�ำ Acute hemodialysis (กรณี ทีท่ �ำ Acute hemodialysis ให้เพม่ิ ด้วย Protocol DGF-C) Protocol DGF-A (Delayed • คา่ ท�ำ Ultrasound guided renal biopsy 56,000 Graft Function) คา่ เขม็ ค่าตรวจชน้ิ เนอื้ • ใช้ร่วมกับ Protocol I-VI ในกรณที ่ี • คา่ ตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั ิการ มีภาวะ Delay Graft Function • ค่าบรกิ ารทางการแพทยอ์ ่นื ๆ ทีเ่ กย่ี วขอ้ ง • เกณฑก์ ารรกั ษาเปน็ ไปตามแนวทาง โดยตรง ของสมาคมปลูกถา่ ยอวยั วะ • คา่ สาย Double lumen catheter แหง่ ประเทศไทย • คา่ ท�ำ Acute hemodialysis Protocol DGF-B (Delayed • คา่ ตรวจทางห้องปฏิบตั ิการ 40,000 Graft Function Acute Cellular • คา่ บรกิ ารทางการแพทยอ์ ืน่ ๆ ที่เก่ียวข้อง Rejection) โดยตรง • ใช้รว่ มกับ Protocol I-VI และ • ค่าสาย Double lumen catheter Protocol ACR-A หรือ B ในกรณี • คา่ ท�ำ Acute hemodialysis ทมี่ ีภาวะ Delay Gaft Function • ไม่รวมคา่ ทำ� Ultrasound guide renal รว่ มกับ Aute Cellular Rejection biopsy คา่ เขม็ ค่าตรวจชน้ิ เนอื้ (เน่อื งจาก • เกณฑก์ ารรักษาเป็นไปตามแนวทาง ได้คิดรวมอยใู่ น Protocol ACR-A และ ของสมาคมปลกู ถา่ ยอวัยวะ ACR-B) แหง่ ประเทศไทย บทท่ี 4 การจัดบริการบำ�บัดทดแทนไตด้วยการปลูกถ่ายไต | 49