(13o Μέρος) - Απομαγνητοφωνημένες Ομιλίες - Αρχιμ. π.Σάββα Αγιορείτου

τήν ψυχή ἀπό τό θεϊκό φῶς. Τό ὅτι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἶχε σκόλοπα τῇ σαρκίδηλαδή, δέν σημαίνει ὅτι δέν εἶχε τό φῶς τοῦ Θεοῦ πάνω του, ἀλλά τοῦ εἶχε ἀφήσει ὁΘεός αὐτό τό ἀγκάθι. Σκόλοπας θά πεῖ ἀγκάθι. Τί ἦταν ἀκριβῶς αὐτός ὁ σκόλοπαςδέν ξέρουμε. Ἴσως ἦταν μιά σωματική ἀσθένεια ἤ κάποιος πειρασμόςπαρατεινόμενος. Πάντως ἦταν κάτι πού τόν κρατοῦσε σέ ταπείνωση, ἔτσι ὥστε, ὅπωςτό ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος, νά μήν ὑπεραρθεῖ, νά μήν ὑπερηφανευτεῖ λόγω τῆς ὑπερβολῆςτῶν ἀποκαλύψεων. Διότι εἶχε πράγματι δεχτεῖ πολύ μεγάλες ἀποκαλύψεις ἀπό τόνΘεό, πάρα πολύ μεγάλη χάρη, δωρεά δηλαδή. Καί ὅπου ὑπάρχει πολύ μεγάλη χάρη,ὑπάρχει καί πολύ μεγάλη παιδαγωγία, δοκιμασία. Ὁ Θεός τό παραχωρεῖ, γιατί πρέπεινά περάσουμε παιδαγωγίες. Καί ὁ Θεός μέσα στήν ἀγάπη Του μᾶς δίνει πρῶτα τόντρόπο νά τό ξεπεράσουμε δίνοντάς μας μεγάλες δόσεις χάρης. Ὑπάρχουν ἄνθρωποιἄς ποῦμε, πού εἶδαν τόν Χριστό, τό ὁποῖο εἶναι πολύ μεγάλο δῶρο! Καί μετά τούςἦρθαν «συμφορές», κοσμικά «συμφορές». Ἀλλά ὁ Θεός τούς εἶχε δυναμώσει, γιά νάἀντέξουν ὅλη αὐτή τήν παιδαγωγία.Δέν στερεῖται λοιπόν ὁ ἄνθρωπος αὐτός τό φῶς τοῦ Θεοῦ. Ἡ Χάρη μόνο κρύβεισυνήθως ἀπό τόν νοῦ τήν παρουσία της, γιά νά ἐκθέτει κατά κάποιο τρόπο τήν ψυχήστήν κακία τῶν δαιμόνων, ὥστε αὐτή καθώς θά γνωρίζει λίγο-λίγο τήν κακία τοῦἐχθροῦ νά ζητάει μέ κάθε φόβο καί πολύ ταπείνωση τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Βλέπετεγιατί ὁ Θεός παίρνει τήν χάρη Του παιδαγωγικά; Γιά νά γνωρίσει ἡ ψυχή πόσο κακοίεἶναι οἱ δαίμονες. Γιατί ὅσο ἡ χάρις εἶναι ἔντονη ἄς ποῦμε καί ὁ ἄνθρωπος εἶναι σάνἀναμμένο κάρβουνο, δέν μπορεῖ νά πλησιάσει ὁ δαίμονας. Ὅταν λίγο τό κάρβουνοπάει νά σβήσει, βρίσκει τήν εὐκαιρία ὁ δαίμονας καί πλησιάζει καί πλέον φαίνεται,φανερώνεται ἐκεῖ, ἡ δική μας ἡ ἀγωνιστικότητα καί ἡ δική μας ἡ ἀρετή, ὅπουπαλεύεις θά λέγαμε σχεδόν μόνος, σῶμα μέ σῶμα μέ τόν πονηρό.Γνωρίζει ἔτσι ὁ ἄνθρωπος τήν κακία τῶν δαιμόνων καί μισεῖ ἀκόμα περισσότερο τόκακό κι ἀπ’ τήν ἄλλη ζητάει μέ κάθε φόβο καί ταπείνωση τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ.Ὁπότε ἑδραιώνεται ἀκόμα περισσότερο στήν ταπεινοφροσύνη καί στήν ἔλλειψηἐμπιστοσύνης στόν ἑαυτό του. Γιατί ἡ αὐτοπεποίθηση εἶναι ρίζα ὅλων τῶν κακῶν.Ἀπό ἐκεῖ ξεκινᾶνε ὅλα τά κακά. Μαθαίνεις νά μήν πιστεύεις καθόλου στόν ἑαυτόσου. Ἄν τό πεῖς αὐτό σ’ ἕναν κοσμικό ἄνθρωπο, θά σοῦ πεῖ «Τί λές; Ἄν δέν πιστεύωστόν ἑαυτό μου, σέ ποιόν θά πιστεύω;». Ἀκριβῶς αὐτό εἶναι τό μεγάλο μας λάθος ὅτιπιστεύουμε στόν ἑαυτό μας. Ἐνῶ θά πρέπει νά ἐμπιστευτοῦμε στόν Χριστό καί νά τάἀφήσουμε ἐκεῖ ὅλα, ὅπως λέει ἡ εὐχή τῆς Ἐκκλησίας μας. Καί τό μαθαίνεις αὐτόμέσα ἀπό αὐτές τίς παιδαγωγικές «ἐγκαταλείψεις» τῆς χάρης.Ἔτσι κάνει καί ἡ μητέρα, ὅταν τό βρέφος δυστροπεῖ καί δέν θηλάζει, δέν τρώει ἀπόἕνα καπρίτσιο ἄς ποῦμε. Τό ἀφήνει λίγο ἀπό τήν ἀγκαλιά της, τό ἀπομακρύνειδηλαδή, τοῦ φέρεται μέ μιά ψυχρότητα, σάν νά μήν τό ἀγαπάει, γιά νά φοβηθεῖ ἀπόαὐτή τήν φαινομενική ἐγκατάλειψη ἀπό τήν φανταστική παρουσία ἀσχημανθρώπωνἤ θηρίων καί τότε μετανιωμένο νά ἐπιστρέψει στούς μητρικούς της κόλπους μέμεγάλο φόβο καί δάκρυα. Κάπως ἔτσι κάνει καί ὁ Θεός, γιατί εἶναι ὄντως μητέρα καί51

παραπάνω ἀπό μητέρα. Κι ὅταν λοιπόν «στρινιάζουμε», κάνουμε τούς ἐγωισμούςμας καί τίς ὑπερηφάνειές μας, ὁ Θεός μᾶς φέρεται λίγο ψυχρά, γιά νά μετανοήσουμε,νά φοβηθοῦμε τούς δαίμονες καί νά ἐπιστρέψουμε.Ἡ παραχώρηση ὄμως πού γίνεται ἀπό ἀπόστροφή τοῦ Θεοῦ, ὅταν μᾶς ἀποστρέφεταιὁ Θεός, εἶναι κάτι ἄλλο. Φεύγει καί τότε ἡ χάρις, ἀλλά τότε γίνεται κάτι πιόσυγκλονιστικό γιά μᾶς: παραδινόμαστε δέσμιοι στούς δαίμονες. Ἡ ψυχή πού δένθέλει τόν Θεό, παραδίνεται στούς δαίμονες. Παραχωρεῖ ὁ Θεός νά παραδωθεῖ στούςδαίμονες, οἱ ὁποῖοι δαίμονες -προσέξτε- θά τήν ταλαιπωρήσουν, ὥστε νάμετανοήσει. Ὁ Θεός δέν μᾶς παραδίνει στούς δαίμονες, γιά νά μᾶς κολάσουνε, ἀλλάγιά νά τούς σιχαθοῦμε καί νά τούς μισήσουμε. Ὄχι τούς ἴδιους ἀλλά τά ἔργα τους.Καί νά μετανοήσουμε. Θυμηθεῖτε αὐτό πού ἔλεγε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅτιπαρέδωσε στόν σατανᾶ ἐκεῖνον στήν Κόρινθο πού εἶχε κάνει μεγάλη ἁμαρτία. Ὄχιγιά νά πάει στήν κόλαση ἀλλά γιά νά μετανοήσει, ὅπως καί μετάνιωσε ὁ ἄνθρωποςκαί μετά λέει, βάλτε τον πάλι μέσα γιά νά μήν τόν καταπιεῖ τελείως ὁ διάβολος.Ἐμεῖς, ὄμως, δέν εἴμαστε τέκνα πού ὁ Θεός ἀποστράφηκε. Μή γένοιτο! Δέν εἴμαστεἀπό αὐτούς. Ἀπό αὐτούς εἶναι οἱ Ἑβραῖοι. Τούς ἀποστράφηκε ὁ Θεός, γιατί κάνανεὅλα αὐτά. Ἀλλά πιστεύουμε πώς εἴμαστε γνήσια βρέφη τῆς χάριτός Του. Εἴμαστεγνήσια παιδιά Του, εἴμαστε υἱοί Του. Γι’ αὐτό εἴμαστε βαφτισμένοι καί μᾶς ἔχειμέσα στήν Ἐκκλησία Του καί μᾶς τρέφει μέ τόν ἴδιο τόν ἑαυτό Του σάν μάναστοργική. Δέν μᾶς δίνει σέ μιά μητριά, σέ μιά παραμάνα, ἀλλά μᾶς τρέφει ὁ Ἴδιος μέτό σῶμα Του καί τό αἷμα Του. Αὐτή εἶναι ἡ στοργή τοῦ Θεοῦ.Πιστεύουμε, λοιπόν, πώς εἴμαστε γνήσια βρέφη τῆς χάριτός Του, πού μᾶς γαλουχεῖμέ μικρές παραχωρήσεις – ὅπως εἴπαμε ἡ μητέρα κόβει τά ζιζάνια, τά ἀγκαθάκια πούβγάζουμε – καί πολλές παρηγοριές, ὥστε μέ τήν ἀγαθότητά της νά φτάσουμε στόσημεῖο νά γίνουμε ἄνδρες τέλειοι «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ»(Ἐφεσ. 4,13), γιά νά μπορέσουμε νά ὡριμάσουμε. Γιατί, ἄν δέν περάσει ὁ ἄνθρωποςἀπό πειρασμούς καί δυσκολίες, τό ξέρετε πολύ καλά, δέν ὡριμάζει. Σήμερα τά νέαπαιδιά εἶναι τελείως ἀνώριμα, γιατί ἀκριβῶς δέν περνᾶνε καθόλου ἀπό δυσκολίες. Οἱἴδιοι οἱ γονεῖς τους τρέμουν μή τυχόν τό παιδάκι τους δυσκολευτεῖ λιγάκι. Ἔ, τί θάγίνει; Στό τέλος τό κάνεις ἄχρηστο…Μᾶς παιδαγωγεῖ λοιπόν ὁ Θεός μ’ αὐτές τίς λίγες ἄρσεις τῆς χάρης καί τίς πολλέςπαρηγοριές. Γι’ αὐτό, ἄν παρατηρήσετε τήν καθημερινή ζωή σας, θά δεῖτε ὅτι ὁ Θεόςσυγκερνᾶ, ἀναμιγνύει δηλαδή, μαζί εὐχάριστα καί δυσάρεστα. Καί παρηγοριές καίαὐτά πού δέν μᾶς ἀρέσουν. Γιατί ἔτσι πρέπει νά γίνει. Ἀλλιῶς δέν θά φτάσουμε στήνπνευματική ὡριμότητα, «εἰς ἄνδρα τέλειο εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦΧριστοῦ». Πρέπει νά φτάσουμε νά ἐνηλικιωθοῦμε πνευματικά, δηλαδή νά μοιάσουμεστόν Χριστό μας. Κι ἄν δεῖτε τήν ζωή τοῦ Χριστοῦ ἦταν ὅλη ἡ ζωή Του μέσα σέδοκιμασίες. Ἀπό τήν πρώτη στιγμή πού γεννήθηκε καί μέ κορύφωση τίς τελευταῖες52

στιγμές Του ἦταν μιά δοκιμασία, ἕνας συνεχής σταυρός καί κατέληξε βέβαια καίστόν Σταυρό.Ἡ παιδαγωγική παραχώρηση, συνεχίζει ὁ Ἅγιος Διάδοχος, φέρνει πολλή λύπη καίταπείνωση. Γιατί λέει ὁ ἄνθρωπος καλά τώρα τί γίνεται; Ποῦ εἶναι ὁ Θεός; Φέρνειμιά λύπη, πολλή ταπείνωση καί μιά μέτρια ἀπελπισία. Μέτρια ὅμως, δέν σέ πάειτέρμα κάτω, νά ἀπελπιστεῖς τελείως. Ὁ Θεός τό κάνει αὐτό γιά νά ταπεινώνονται ἡφιλοδοξία καί ἡ δειλία, πού ἔχουμε ὡς ἄνθρωποι. Ἡ φιλοδοξία, νά μήν πάρουν τάμυαλά μας ἀέρα, ἀλλά καί ἡ δειλία, ἡ μικροψυχία πού ἔχουμε. Ἀπό τό ἄλλο μέροςὅμως φέρνει ἀμέσως στήν καρδιά φόβο Θεοῦ. Ἡ ἴδια αὐτή κατάσταση τῆςφαινομενικῆς ἐγκατάλειψης φέρνει ἕναν φόβο Θεοῦ στόν ἄνθρωπο καί δάκρυαἐξομολόγησης καί μεγάλη ἐπιθυμία γιά τήν κάλλιστη σιωπή. Θέλει ὁ ἄνθρωπος νάἡσυχάσει, νά σιωπήσει. Ἕνας ἄνθρωπος πονεμένος δέν θέλει νά μιλήσει. Κάθεταιἐκεῖ, συγκεντρώνεται στόν ἑαυτό του, ταπεινώνεται, συντρίβεται καί θέλει νάἐξομολογηθεῖ. Βλέπετε οἱ ἄρρωστοι ἄνθρωποι στά νοσοκομεῖα πόσο πιό εὔκολαμετανοοῦν καί ἐξομολογοῦνται.Ἡ παραχώρηση πάλι ἀπό ἀποστροφή τοῦ Θεοῦ ἀφήνει νά γεμίσει ἡ ψυχή ἀπόἀπελπισία, ἀπιστία, ὀργή καί ὑπερηφάνεια. Εἶναι πιά φοβερή κατάσταση! Ἀλλά πάλιδέν φταίει ὁ Θεός. Ἐμεῖς φταῖμε, γιατί ἀκριβῶς ἔχουμε μέσα μας ὅλο αὐτό τόἄρρωστο ὑπόβαθρο, ὁπότε μέ τό πού πῆρε λίγο τήν χάρη Του ὁ Θεός, πέσαμεκατευθείαν στήν ἀπελπισία, στήν ὀργή, στήν ὑπερηφάνεια καί στήν ἀπιστία καίμπορεῖ νά φτάσει ὁ ἄνθρωπος μέχρι καί τήν αὐτοκτονία. Ὁ Θεός νά φυλάει νά μήνεἴμαστε ποτέ σ’ αὐτή τήν κατηγορία, δηλαδή ἀπό ἀποστροφή ὁ Θεός νά παίρνει τήνχάρη Του. Νά εἴμαστε στήν κατηγορία πού παίρνει τή χάρη Του ἀπό παιδαγωγία, γιάνά μᾶς βοηθήσει νά ὡριμάσουμε.Πρέπει, λοιπόν, νά διακρίνουμε μέ τήν πείρα μας τό εἶδος τῆς παραχώρησης. Γιάποιό λόγο φεύγει ἡ Χάρις; Σιγά-σιγά νά τό διακρίνουμε καί ἀνάλογα νάπροσερχόμαστε στόν Θεό. Στήν πρώτη περίπτωση, ὅταν εἶναι ἀπό παιδαγωγίαὀφείλουμε νά τοῦ προσφέρουμε εὐχαριστία καί ἀπολογία. Νά Τόν εὐχαριστήσουμεκαί νά ζητήσουμε καί συγγνώμη, νά ἀπολογηθοῦμε. Διότι μέ τήν ἀπόσυρση τῆςχάριτός Του παιδαγωγεῖ τήν ἀπαίδευτη γνώμη μας. Δέν εἴχαμε σοφία, δέν εἴχαμεσύνεση, δέν εἴχαμε σωστή τοποθέτηση καί γι’ αὐτό ἦρθε ἡ παιδαγωγία. Βλέπετε, οἱπλεῖστοι ἄνθρωποι πῶς πᾶνε στόν Θεό; Δέν πᾶνε στά καλά καθούμενα. Στά καλάκαθούμενα κάθονται ἔξω ἀπ’ τήν Ἐκκλησία, κοιμοῦνται… Πλησιάζουν στόν Θεόὅταν ἔρθει μιά παιδαγωγία. Ἔρχεται ἕνας καρκίνος, ἔρχεται μιά ἀρρώστια, ἕναἀτύχημα, ἕνας θάνατος, μιά δυσκολία οἰκονομική, ἐπαγγελματική, καταστροφή…καί λέει νά πάω στήν Ἐκκλησία νά ἀνάψω ἕνα κερί… νά παρακαλέσω τήνΠαναγία… νά πάω σ’ ἕνα μοναστήρι… Ἀρχίζει τότε καί θυμᾶται αὐτό πού δένθυμόταν σέ καμιά περίπτωση προηγουμένως καί ἔτσι πλησιάζει στόν Θεό. Πάραπολλοί ἄνθρωποι σώζονται μ’ αὐτό τόν τρόπο.53

Μέ τήν ἀπόσυρση λοιπόν τῆς χάριτός Του αὐτῆς μᾶς παιδαγωγεῖ καί γι’ αὐτό θάπρέπει νά Τόν εὐχαριστήσουμε. Μᾶς διδάσκει ἔτσι σάν ἀγαθός Πατέρας τήν διαφοράἀρετῆς καί κακίας. Γιατί μέχρι τότε τά εἴχαμε μπερδεμένα καί λέγαμε τό κακό γιάκαλό καί τό καλό γιά κακό. Σκεφτεῖτε καί τόν ἑαυτό σας, ὅταν ζούσατε κοσμικά,πόσο διαφορετικά τά βλέπατε τά πράγματα; Τό ἄσπρο μαῦρο καί τό μαῦρο ἄσπρο.Καί σήμερα, ὅσοι εἶναι ἀκόμα μακριά ἀπό τήν Ἐκκλησία, λένε «γιατί ὄχι καί οἱὁμοφυλόφιλοι καί οἱ τάδε καί οἱ τάδε… ὅλοι καλά εἶναι, νά ἔχουμε ἀνεκτικότητα».Τά ἔχουν μπερδέψει τελείως τά πράγματα.Στήν δεύτερη περίπτωση, ἡ ἀπόσυρση τῆς χάρης εἶναι ἀπό ἀποστροφή, γιατί ἔχουμεκάνει κάτι πολύ βαρύ καί δέν ἔχουμε μετανιώσει. Γίνεται ἀπό ἀποστροφή, ὅτανἀρνηθεῖς τόν Χριστό ἄς ποῦμε… τότε, λέει, θά πρέπει νά τό καταλάβουμε καί νάπροσφέρουμε ἀκατάπαυστη ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Θά πρέπει νά κλαῖς μιάζωή δηλαδή, ὅπως ἔκλαιγε ὁ Δαβίδ. Ἔκανε βαριά διπλή ἁμαρτία, μοιχεία καί φόνοκαί ἔκλαιγε μιά ζωή. «Ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μού ἐστι διαπαντός» (Ψαλμ. 50,5).Αἰσθάνθηκε τήν ἀπόσυρση τῆς χάρης καί ἔλουζε κάθε βράδυ τό κρεβάτι του μέδάκρυα. Ὅταν λοιπόν εἶσαι σ’ αὐτή τήν κατηγορία, πού ἀπό ἀποστροφή ὁ Θεός ἔχειπάρει τήν χάρη Του, τότε πρέπει νά προσφέρεις ἀκατάπαυστη ἐξομολόγηση τῶνἁμαρτιῶν σου, νά μήν ξεχνᾶς ποτέ ὅτι εἶσαι ἁμαρτωλός καί ὅτι ἔχεις κάνει βαριέςἁμαρτίες καί νά μετανοεῖς γιά αὐτές ἀδιάκοπα μέ δάκρυα καί μέ πιό ριζικό χωρισμόἀπό τούς ἀνθρώπους. Νά προσέχεις στό ἑξῆς τίς συναναστροφές καί εἰ δυνατόν, νάεἶσαι ἀπομονωμένος, μακριά ἀπό τίς ἀνθρώπινες παρηγοριές, γιά νά μπορέσεις μέτήν αὔξηση τῶν κόπων νά ἐξιλεώσεις τόν Θεό, ὥστε νά ἐπιβλέψει ὅπως πρίν στήνκαρδιά σου. Ὅπως ἦταν πρίν κάνεις αὐτή τή βαριά ἁμαρτία.Πρέπει ὅμως νά γνωρίζουμε ὅτι ὅταν ἡ μάχη γίνεται μέ πραγματική συμπλοκήἀνάμεσα στήν ψυχή καί τόν σατανᾶ, ἐννοῶ στήν περίπτωση τῆς παιδευτικῆςπαραχώρησης, ὁπότε αἰσθάνεται -ὅπως εἴπαμε- ὁ ἄνθρωπος τήν κακία τῶν δαιμόνων,γιατί τότε βρίσκουν εὐκαιρία οἱ δαίμονες νά ἐπιτεθοῦν, ὅταν πάει νά σβήσει τόκάρβουνο, τραβάει ὁ Θεός τή χάρη Του παιδευτικά… Τότε ἡ χάρη ἀποτραβιέται μέν,ὅπως εἶπα ἤδη, ἀλλά βοηθάει τήν ψυχή χωρίς νά γίνεται ἀντιληπτή, γιά νά δείξειστούς ἐχθρούς τῆς ψυχῆς πώς ἡ νίκη εἶναι μόνο δική της. Τί κάνει ὁ Θεός; Πάει νάσυμμαζέψει καί τόν διάβολο ἀκόμα… ἀλλά αὐτός εἶναι ἀμετανόητος.Γιά νά δείξει στόν διάβολο ὅτι τόν νίκησε ὁ ἄνθρωπος καί μόνο, ὁ Θεόςἀποτραβιέται. Ἀλλά στά κρυφά βοηθάει πάλι. Θυμηθεῖτε τήν περίπτωση τοῦ ἉγίουἈντωνίου, ὅταν εἶχε ξεκινήσει τήν ἄσκηση καί εἶχε πάει κάπου ἔξω ἀπό τό χωριό τουσ’ ἕνα μνῆμα, σ’ ἕναν τάφο, τοῦ ἐπιτέθηκαν οἱ δαίμονες καί τόν σάπησαν στό ξύλο,στήν κυριολεξία. Τόν σακάτεψαν. Τόν βρῆκαν τέλος πάντων οἱ γνωστοί του σέ ἄθλιακατάσταση, τόν πῆγαν στήν Ἐκκλησία, ἔμεινε κάπου ἕναν χρόνο ἐκεῖ… Ἀλλά τόπαράπονό του ἦταν «Θεέ μου, πού ἤσουνα; Δέν μέ ἔβλεπες; Ἐγώ γιά Σένα εἶμαι ἐκεῖπέρα…»! «Ἐδῶ ἤμουνα καί ἔβλεπα τόν ἀγῶνα σου»! Δέν τόν εἶχε ἐγκαταλείψει ὁΘεός. Τόν βοηθοῦσε κρυφά, ὥστε νά φανερωθεῖ ἡ προαίρεση τοῦ Ἀντωνίου καί νά54

φανεῖ ὅτι αὐτός ἦταν πού νίκησε τελικῶς μόνος του. Νά πάρουν καί οἱ δαίμονες ἕναμάθημα. Καί τό πῆραν τό μάθημά τους οἱ δαίμονες, γιατί μόλις λίγο συνῆλθε,ξαναπῆγε στόν τάφο! Παρόλο πού εἶχε φάει τόσο ξύλο..Ἡ χάρις στήν ἀρχή συνηθίζει νά καταυγάζει μέ τό φῶς της τήν ψυχή μέ πολύαἴσθηση. Εἶναι ἡ περίοδος τῆς χάρης. Οἱ Πατέρες διακρίνουν διάφορες περιόδουςχάρης καί ἄρσης τῆς χάρης. Ὅταν κανείς μετανοεῖ, στήν ἀρχή, ὁ Θεός τοῦ δίνει πάραπολλή χάρη πού δέν τήν δικαιοῦται. Τοῦ τήν δίνει τσάμπα, δωρεάν, δέν ἔχειἐργαστεῖ. Δέν ἔχει κάνει τίποτα, ἀλλά τοῦ τήν δίνει ὁ Θεός πλούσια καί πετᾶς! Λές,τί ὡραῖα εἶναι ἡ ζωή κοντά στόν Χριστό! Χαίρεσαι πάρα πολύ. Ἀλλά αὐτό δέν θάεἶναι μόνιμο. Εἶναι στήν ἀρχή, τό δίνει ὁ Θεός γιά νά σοῦ δώσει θάρρος, νά σέβοηθήσει νά ξεκινήσεις, γιατί μόνος σου δέν ἔχεις δύναμη νά ξεκινήσεις… στό δίνειγιά νά θυμᾶσαι τί σημαίνει Θεός, τί σημαίνει ἐμπειρία Θεοῦ, ὥστε ἀργότερα, ὅταν θάσοῦ τραβήξει λίγο τήν χάρη γιά νά φανεῖ καί ἡ δική σου ἀγωνιστικότητα, νά ἔχειςτήν ἀνάμνηση καί νά λές: ἄχ, τί ὡραῖα ἦταν τότε… νά τά ξαναζήσω! Νά ἔχεις, ἄςποῦμε, μία παρακίνηση ἀπό τήν μνήμη ἐκείνων νά ξαναμπεῖς στήν ἴδια ἐμπειρία.Ὁπότε ἐντείνεις τόν ἀγῶνα σου στή δεύτερη φάση, ὅπου ὑπάρχει ἡ ἄρση τῆς χάρης.Στήν ἀρχή λοιπόν ἡ χάρη εἶναι πλούσια καί καταυγάζει μέ τό φῶς της τήν ψυχή μέπολύ αἴσθηση. Εἶναι πλέον ὁ ἄνθρωπος σάν νά ζεῖ στόν Παράδεισο. Ὄντως! Καί λέεικανείς τί γίνεται; Ἐγώ εἶμαι εἴκοσι χρόνια στήν Ἐκκλησία καί αὐτός μπῆκε τώρα καίλάμπει. Λάμπει! Εἶναι ἡ δωρεά τοῦ Θεοῦ στήν ἀρχή. Δίνει πολλή χάρη ὁ Θεός. Ἀλλάδέν θά κρατήσει πολύ αὐτό.Ὅσο προχωροῦν οἱ ἀγῶνες, ἡ χάρη ἐνεργεῖ κατά κανόνα τά μυστήριά της μέἄγνωστο τρόπο στήν ψυχή πού θεολογεῖ. Ἐνῶ στήν ἀρχή σοῦ τά δίνει μέ γνωστότρόπο, μέ φανερό τρόπο, τά αἰσθάνεσαι, τά γεύεσαι ἔντονα τά τῆς Θείας χάρης, ὅσοπερνάει ὁ χρόνος καί μαθαίνεις νά πολεμᾶς καί μπαίνεις πιό σωστά στήν πνευματικήζωή, τραβάει ὁ Θεός λίγο τήν δική Του βοήθεια, σάν νά μειώνεται λίγο τό φῶς Του,γιά νά φανεῖ, ξαναλέω, ἡ δική σου ἀγωνιστικότητα καί σέ βοηθάει μέ ἄλλο τρόπομυστικό, ἄγνωστο. Δέν σέ ἐγκαταλείπει. Ὁ Χριστός μας εἶπε πολλές παραβολές γιάνά μᾶς δώσει τήν εἰκόνα τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Μία ἀπό αὐτές εἶναι ἡ παραβολήτῆς ζύμης. Μοιάζει, λέει, ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ μέ μιά ζύμη πού τήν ἔκρυψε ἡγυναίκα σέ μιά μεγάλη ποσότητα ἀλεύρου καί τήν ἄφησε ἐκεῖ. Αὐτή ἡ ζύμη δουλεύειμυστικά, κρυφά, σιγά-σιγά καί ζυμώνει ὅλο τό φύραμα.Ὅσοι ζυμώνετε τό ξέρετε. Κι ἐμεῖς στό Ἅγιο Ὄρος τό κάνουμε. Παίρνεις μία πολύμικρή ποσότητα προζύμι, τό βάζεις στό ἀλεύρι, μπορεῖ νά εἶναι καί εἴκοσι κιλά, τόσκεπάζεις, βάζεις καί λίγο ζεστό νερό καί τό πρωί εἶναι ὅλο φουσκωμένο. Ἔχειζυμωθεῖ ὅλη αὐτή ἡ ποσότητα. Δούλεψε ἀθόρυβα καί μυστικά ἡ ζύμη, τά ἔνζυμα, καίζύμωσαν ὅλο αὐτό τό ὑλικό, τό ἀλεύρι. Ἔτσι εἶναι καί στά πνευματικά. Ἡ χάριςσυνεχίζει νά ἐργάζεται μέσα μας, μυστικά ὅμως τώρα. Στήν ἀρχή ἁπλῶς ἦτανφανερή. Ὁ ἄνθρωπος δέν πρέπει νά ἐγκαταλείπει τόν κανόνα του, τήν προσπάθειάτου τήν πνευματική. Ὅσο κι ἄν τοῦ φαίνεται ὅτι δέν προοδεύει, προοδεύει. Ἀλλά55

πλέον ἡ πρόοδος εἶναι μυστική καί φτάνει σιγά-σιγά νά ζυμωθεῖ ὅλος ὁ ἄνθρωποςκαί κάποια στιγμή βέβαια θά καταλάβει ὅτι ἔχει γίνει μιά μεγάλη ἐργασία μέσα τουἀθόρυβα, μυστικά. Ἕνας σύγχρονος ἅγιος Γέροντας ἀπό τό Ἅγιο Ὄρος ἔλεγε τόὡραῖο παράδειγμα τοῦ ἀεροπλάνου. Ἕνας πού ξεκινάει τήν πνευματική ζωή εἶναισάν ἕνα ἀεροπλάνο πού ξεκινάει τήν ἀπογείωση. Μόλις ξεκινήσει τό ἀεροπλάνο, λές:πώ, πώ, τί γρήγορα πού φεύγουμε, πῶς φεύγουν τά κτίρια πίσω… Ὅταν βρεθεῖς στόνἀέρα, λές: Τί ἀκίνητοι εἴμαστε; Κι ὅμως πᾶς πιό γρήγορα! Ἁπλῶς δέν τόκαταλαβαίνεις, γιατί δέν ἔχεις ἐκεῖ κτίρια νά δεῖς πῶς φεύγουνε πίσω!Ἔτσι εἶναι καί στά πνευματικά. Ὅσο προχωρᾶνε οἱ ἀγῶνες ἐνεργεῖ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦτά μυστήρια μέ μυστικό καί ἄγνωστο τρόπο στήν ψυχή. Στήν ψυχή ὅμως πούθεολογεῖ, δηλαδή πού ἀγωνίζεται. Ὄχι στήν ψυχή πού κοιμᾶται, στόν ἄνθρωπο πούτό ρίχνει στήν τεμπελιά τήν πνευματική. Στόν ἄνθρωπο πού θεολογεῖ, πού μιλάει γιάτόν Θεό. Καθαρίζεται, ὁπότε ἔχει λόγο γιά τόν Θεό. Ἔχει ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ καί ἔχεινά πεῖ λόγο γιά τόν Θεό. Στήν πρώτη περίπτωση, στήν ἀρχή δηλαδή, στό ξεκίνημα, ἡχάρις ἐνεργεῖ ἔτσι πλούσια, φανερά καί ἔντονα γιά νά μᾶς βάλει χαρούμενους στόνδρόμο τῶν θείων θεωριῶν καθώς καλούμασε ἀπό τήν ἄγνοια στή γνώση. Νά μᾶςβάλει στό νά θεωροῦμε τόν Θεό, νά βλέπουμε τόν Θεό. Γι’ αὐτό, ξαναλέω, σοῦ δίνειστήν ἀρχή πλούσια τήν χάρη καί ἔντονη καί μέ γνωστό τρόπο.Στή μέση, ὅμως, τῶν ἀγώνων θέλει νά φυλάξει τήν πνευματική γνώση καθαρή ἀπότήν κενοδοξία. Προσέξτε, στήν ἀρχή δέν ἔχεις γνώση καθόλου, εἶσαι στήν ἄγνοια,στό σκοτάδι. Σοῦ δίνει πλούσιο φῶς ὁ Θεός ὥστε νά δεῖς, νά γνωρίσεις. Ὅτανγνωρίσεις ὅμως, ὁ μεγάλος πειρασμός τῆς γνώσης ποιός εἶναι; Ἡ κενοδοξία. Ἡὑπερηφάνεια… ἐγώ ξέρω, ὁ ἄλλος δέν ξέρει. Ὁπότε, γιά νά σέ φυλάξει ἀπό τόνμεγάλο αὐτό πειρασμό τῆς γνώσης τήν κενοδοξία, σοῦ τραβάει λίγο τή φανερή χάρη.Πάλι σέ βοηθάει ἀλλά μυστικά. Γιατί, ἄν κενοδοξήσεις, ἄν ὑπερηφανευτεῖς, τάἔχασες ὅλα. Γίνεσαι ὅμοιος μέ τούς δαίμονες. Οἱ δαίμονες γιά αὐτό πέσανε, ἀπό τήνκενοδοξία τους, τήν ὑπερηφάνειά τους.Στή μέση λοιπόν τῶν ἀγώνων, ἐπειδή θέλει νά φυλάξει τήν πνευματική γνώσηκαθαρή ἀπό τήν κενοδοξία, τραβάει τή φανερή χάρη καί μᾶς βοηθάει μυστικά. Τότε,λοιπόν, ὅταν βρεθοῦμε σ’ αὐτή τήν κατάσταση πρέπει νά λυπούμαστε -προσέξτε-μέτρια. Ὄχι ὑπερβολικά, ὄχι νά ἀπελπιστεῖς, ἀλλά νά λυπηθεῖς μέτρια ὡςἐγκαταλελειμένος, σάν νά σέ ἔχει ἐγκαταλείψει ὁ Θεός. Εἴπαμε μυστικά σέ βοηθάει,ἀλλά ἐσύ θά πρέπει νά λυπηθεῖς γιά αὐτό, ὥστε νά ταπεινωθεῖς περισσότερο καί νάὑποταχθεῖς στή δόξα τοῦ Κυρίου. Νά πεῖς καί Δόξα σοι ὁ Θεός. Ἀλλά συγχρόνως καίνά χαίρεσαι, ὅταν πρέπει, παίρνοντας φτερά ἀπό τήν ἀγαθή ἐλπίδα. Μή χάσεις τήνἐλπίδα σου. Ἡ ἐλπίδα εἶναι ἀρετή, μεγάλη ἀρετή καί χρειάζεται πολύ σ’ αὐτή τήφάση πού φαινομενικά σέ ἐγκαταλείπει ὁ Θεός, ὥστε νά συνεχίσεις τόν ἀγῶνα, νάμήν τά παρατήσεις. Καί ἀπό αὐτή τήν ἐλπίδα παίρνεις καί χαρά. Γιατί λυπᾶσαι μέν,ἀλλά γνωρίζοντας ὅτι ἔχει καί λήξη αὐτή ἡ κατάσταση. Τό ξέρουμε, μᾶς τό ἔχει πεῖ ὁΘεός.56

Ἡ πολλή λύπη φέρνει στήν ψυχή ἀπελπισία καί ἀπιστία. Εἶναι ἁμαρτία ἡ πολλήλύπη, προσέξτε το αὐτό. Ἡ πολλή λύπη καί γιά τίς ἁμαρτίες μας ἤ ἡ πολλή λύπη γιάτόν θάνατο κάποιου δικοῦ μας εἶναι κακό, εἶναι ἁμαρτία. Εἶναι ἁμαρτία ἡ ἄμετρηλύπη, δέν τό θέλει ὁ Θεός. Τά ἄκρα εἶναι πάντα τῶν δαιμόνων. Ἡ πολλή λύπη λοιπόνφέρνει τήν ψυχή σέ ἀπελπισία καί ἀπιστία. Καί ἡ πολλή χαρά πάλι. Ἡ ὑπερβολική, ἡἄμετρη χαρά πάλι εἶναι ἁμαρτία, γιατί φέρνει τήν ψυχή σέ οἴηση. Ἡ οἴηση εἶναι ἡρίζα τῆς ὑπερηφάνειας, κρυφή ὑπερηφάνεια. Οὔτε ἄμετρη λύπη οὔτε ἄμετρη χαρά.Μιλῶ βέβαια γιά αὐτούς πού εἶναι πνευματικά νήπιοι. Ἐμεῖς, δηλαδή, πού εἴμαστεἀκόμα νήπιοι, πρέπει νά τά προσέχουμε αὐτά. Ἄν προχωρήσεις καί ὡριμάσειςπνευματικά, τότε πιά ἀντέχεις καί νά σοῦ δώσει ὁ Θεός μεγάλες χαρές, νά μήν πέσειςστήν κενοδοξία καί στήν ὑπερηφάνεια καί νά σοῦ δώσει μεγάλες δοκιμασίες, νά μήνπέσεις στήν ἀπελπισία.Ἀλλά ὅσο εἶσαι νήπιος θά ἀποφεύγεις καί τήν ἄμετρη λύπη καί τήν ἄμετρη χαρά.Γιατί ἀνάμεσα στόν φωτισμό καί τήν ἐγκατάλειψη εἶναι ἡ πείρα, ἡ ἐμπειρία, δηλαδήκαί ἀνάμεσα στή λύπη καί τήν χαρά εἶναι ἡ ἐλπίδα. Αὐτό θά διαλέγεις, λέει, τήνἐλπίδα, οὔτε ὑπερβολική χαρά οὔτε ὑπερβολική λύπη. Καί ὅταν εἶσαι στόν φωτισμόἤ στήν ἐγκατάλειψη νά ξέρεις ὅτι πρέπει πάλι νά ἐπιλέγεις τήν μεσαία ὁδό, τήνἐμπειρία. Οὔτε ὑπερβολικά νά χαίρεσαι γιά τόν φωτισμό οὔτε ὑπερβολικά νάλυπᾶσαι γιά τήν ἐγκατάλειψη. Νά ξέρεις ὅτι ὅλο αὐτό εἶναι μία ἐμπειρία πού σοῦδίνει ὁ Θεός πού θά σέ ὡριμάσει πνευματικά γιά νά φτάσεις εἰς ἄνδρα τέλειο, στήντελειότητα. «Ὑπομένων ὑπέμεινα τόν Κύριον καί προσέσχε μοι» (Ψαλμ. 39,2) λέει ἡἉγία Γραφή. Καί πάλι «Κύριε, κατά τό πλῆθος τῶν ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου αἱπαρακλήσεις σου εὔφραναν τήν ψυχήν μου» (Ψαλ. 93,19). Μέ τήν ὑπομονή σώζεταιἡ κατάσταση. Καί ὁ Θεός θέλει διά πολλῶν θλίψεων ὑπομένοντας νά σωθοῦμε καίνά καρποφορήσουμε.Ἔχουμε πεῖ κι ἄλλες φορές καί στό Ἅγιο Ὄρος, ὅταν κάποιος γίνεται μοναχός,ἀρχίζοντας τήν πνευματική ζωή -αὐτό σημαίνει γίνομαι μοναχός, ἀρχίζω τή ζωή τῆςμετανοίας- τοῦ εὐχόμαστε καλές ὑπομονές. Ἔτσι σώζεσαι μέ τήν πολλή ὑπομονή.Καί τότε θά σέ προσέξει ὁ Κύριος: ὑπομένων ὑπέμεινα τόν Κύριον καί προσέσχε μοι.Καί ἀπό τήν ἄλλη: κατά τό πλῆθος τῶν ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου αἱ παρακλήσειςσου εὔφραναν τήν ψυχήν μου. Ἀνάλογα μέ τό πλῆθος τῶν ὀδυνῶν, ἔρχεται καί τόπλῆθος τῶν παρακλήσεων. Κι ἄν πολύ ὑποφέρουμε, πολύ καί θά παρηγορηθοῦμε. Κιἕνας πού δέν θέλει νά περάσει μεγάλες θλίψεις, δέν θά ἔχει καί μεγάλα χαρίσματα,λέει ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος πολύ ὄμορφα. Αὐτά πᾶνε κατ’ ἀναλογία. Ὅταν ἔχειςμεγάλες δωρεές, θά περιμένεις μεγάλες δοκιμασίες καί μεγάλες θλίψεις.Βλέπετε, πόσο διαφωτιστικοί εἶναι οἱ Ἅγιοί μας, πόσο γνῶστες τῶν πνευματικῶνπραγμάτων καί τῆς πνευματικῆς πορείας πού κάνει μιά ψυχή, διαφόρων ἄς ποῦμεφάσεων τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνα. Νά γιατί χρειάζεται νά ἔχεις ἕναν πνευματικόὁδηγό, γιατί δέν μπορεῖς νά παλέψεις μόνος σου. Θά σοῦ ἔρθει μιά παιδαγωγικήἐγκατάλειψη καί θά τά χάσεις. Στήν ἀρχή ὅλα εἶναι εὔκολα. Στό ξεκίνημά σου πετᾶς.57

Ἀλλα μετά τί γίνεται. Γι’ αὐτό, πάντα πρέπει νά ἔχουμε πνευματικό ὁδηγό, πού θάμᾶς κρατάει σ’ αὐτή τήν ὑπομονή, σ’ αὐτή τήν σταθερή ἐλπίδα, ἡ ὁποία εἴπαμε εἶναιμεγάλη ἀρετή, ἔτσι ὥστε νά φτάσουμε εἰς ἄνδρα τέλειο.ΕΡΩΤΗΣΕΙΣἘρ. : Εὑλογεῖτε. Ὁ Ἅγιος Σιλουανός σέ ποιά περίπτωση ἄρσεως τῆς χάρης ἤταν;Ἀπ. : Προφανῶς στήν παιδαγωγική. Κατά παιδαγωγία ὁ Θεός τοῦ πῆρε τήν χάρη, γιάνά τόν ὡριμάσει καί γιά νά μήν ὑπερηφανευτεῖ. Εἶναι ὡραῖος ὁ βίος του. Νά τόδιαβάσετε αὐτό τό βιβλίο εἶναι πολύ ὡραῖο. Εἶναι καί ἄνθρωπος τῆς ἐποχῆς μας, τοῦεἰκοστοῦ αἰῶνα. Καί τόν ἔχει γράψει ἕνας ἐπίσης Ἅγιος, ὁ π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ.Ὅταν ἦταν στήν ἀρχή τῆς πνευματικῆς του πορείας ὁ Ἅγιος Σιλουανός πῆγε νάπροσευχηθεῖ, νά κάνει καθαρή προσευχή -καθαρή προσευχή σημαίνει χωρίςλογισμούς, νά συγκεντρώσεις τόν νοῦ σου στό Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν μεχωρίς νά σκέφτεσαι τίποτα ἄλλο- καί πῆγε νά γονατίσει μπροστά στήν εἰκόνα καίἀντί νά βλέπει τήν εἰκόνα, εἶδε ἕναν δαίμονα.Καί λέει, τί πάω νά κάνω ἐγώ τώρα νά προσκυνήσω τόν δαίμονα; Τά ἔχασε. Λέειπάει μέ ἐγκατέλειψε ὁ Θεός… καί ἐκεῖ ἄκουσε μιά φωνή πού εἶπε «αὐτά παθαίνουνοἱ ὑπερήφανοι»! Εἶδε ὁ Θεός μιά διάθεση ὑπερηφάνειας στήν ψυχή του καί γι’ αὐτόπαραχώρησε αὐτό τό γεγονός, νά δεῖ ἕναν δαίμονα στή θέση τῆς εἰκόνας. Βεβαίωςμετά πῆρε τό μήνυμα ἀπό τόν Θεό «κράτα τόν νοῦ σου στόν Ἅδη καί μήνἀπελπίζεσαι». Σημαίνει κατέβα ὅσο πιό χαμηλά μπορεῖς, στόν ἅδη, στό κατώτατοσημεῖο, ἡ ἄκρα ταπείνωσις, ἀλλά χωρίς νά ἀπελπιστεῖς. Αὐτός εἶναι ὁ δρόμος γιά νάἑλκύσεις πάλι τήν χάρη. Γιατί ὁ Θεός στούς ὑπερήφανους δίνει ἀποστροφή, τούςἀποστρέφεται. «Στούς ταπεινούς δίνει χάρη, στούς ὑπερήφανους ἀντιτάσσεται» (Ἰακ.4,6). Γιά νά μήν ὑπερηφανευτοῦμε, ὅταν ὑπάρχει τέτοια προδιάθεση καί πάνταὑπάρχει δυστυχῶς, ὁ Θεός παραχωρεῖ αὐτή τήν παιδαγωγία. Καί βλέπετε ὅλοι οἱἍγιοι εἶχαν παιδαγωγίες καί φοβερές παιδαγωγίες. Ἄν δέν πήγαιναν ἄνθρωποι νάτούς παιδαγωγήσουν, πήγαιναν οἱ δαίμονες, ἄφηνε ὁ Θεός τούς δαίμονες.Διαβάστε στόν βίο τοῦ γέροντα Ἰάκωβου Τσαλίκη, πού εἶναι πολύ σπουδαῖοςσύγχρονος ἅγιος κι αὐτός, πού πηγαίνανε οἱ δαίμονες καί τόν ἔδερναν. Ἦτανἀκριβῶς παιδαγωγία τοῦ Θεοῦ, γιά νά μείνει σέ ταπείνωση. Καί πράγματι ἔλεγε ὁγέροντας Πορφύριος, ἄλλος μεγάλος ἅγιος τῆς ἐποχῆς μας, ὅτι αὐτός ὁ γέρονταςεἶναι ὁ πιό μεγάλος ἅγιος ἀπό ὅλους καί ὁ πιό κρυφός, ὁ πιό ταπεινός. Ἔχει πιόμεγάλα χαρίσματα ἀπό ὅλους μας, ἔλεγε γιά τόν π. Ἰάκωβο, τόν γέροντα τοῦ ὉσίουΔαυίδ. Ἄν πᾶτε στήν Εὔβοια στό μοναστήρι ἐκεῖ εἶναι ὁ τάφος του νά προσκυνήσετε.Ἐρ. : Ἕνας ἄνθρωπος πλησιάζει τόν Θεό κοσμικά, μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι εἶναισκοτισμένος; Κοσμικά ἐννοῶ μέ τήν ἔννοια τῆς δοσοληψίας. Ὅπως εἴπατε ὅτιπολλοί ἄνθρωποι πλησιάζουν τόν Θεό, ὅταν βρίσκονται στό νοσοκομεῖο ἤ ὅταν58

κάποιος θέλει νά περάσει π.χ. στό πανεπιστήμιο κ.λ.π. Εἶναι μιά κοσμικήπροσέγγιση. Εἶναι λάθος ὑποθέτω.Ἀπ. : Λάθος εἶναι ναί.Ἐρ. : Γιατί κρύβει μιά ἰδιοτέλεια.Ἀπ. : Ἀκριβῶς.Ἐρ. : Αὐτός ὁ ἄνθρωπος οὐσιαστικά δέν ἔχει γνωρίσει τήν θεραπευτική τῆςὈρθοδοξίας. Εἶναι σκοτισμένος αὐτός ὁ ἄνθρωπος;Ἀπ. : Σαφῶς.Ἐρ. : Μπορεῖ οἱ προθέσεις του νά εἶναι ἁγνές. Δηλαδή νά εἶναι καλός ἄνθρωπος, νάκάνει καλές πράξεις… μπορεῖ νά ἔχει καί ἄγνοια.Ἀπ. : Εἶναι πολύ σκοτισμένος. Γιατί ἄγνοια τί σημαίνει; Ἡ ἄγνοια σημαίνει ἀκριβῶςὅτι δέν γνωρίζει τόν Θεό. Καλές πράξεις δέν μπορεῖς νά κάνεις ἄν δέν ἔχεις σχέση μέτόν καλό Θεό. Καί, ἄν θέλετε, δέν ὑπάρχει ἀντικειμενικά καλό. Ὁ μόνος ἀγαθός εἶναιὁ Θεός (Ματθ. 19,17). Γιά νά κάνεις κάτι καλό, θά πρέπει νά ἔχεις ὡς Α καί ὡς Ω τόνΧριστό. Τό λέει «Εγώ εἶμαι τό Ἄλφα καί τό Ὠμέγα» (Ἀποκ. 1,8). Δηλαδή ἡ ἀρχή καίτό τέλος κάθε πράξης πρέπει νά εἶναι ὁ Χριστός.Τότε ἡ πράξη εἶναι καλή. Ἄν αὐτός ὁ ἄνθρωπος δέν ξέρει τόν Χριστό, δέν μπορεῖ νάκάνει καλό πράγμα. Μά θά πεῖς: Πῶς δέν κάνει; Ἀφοῦ κάνει νοσοκομεῖα, κάνειἱδρύματα, γράφει καί τό ὄνομά του… παρεμπιπτόντως ἔρχονται καί τά κανάλια καίτόν παίρνουν… Ὁπότε τό καταστρέφεις τό καλό. Μπαίνει ἡ κενοδοξία καί ὅλο σουτόν μισθό τόν παίρνει ὁ πονηρός. Ὁπότε δέν εἶναι καλό. «Τό καλόν ἐάν μή καλῶςγένηται, οὐκ ἔστι καλόν». Ὅταν δέν γίνει μέ σωστό τρόπο τό καλό, δέν εἶναι καλό. Ὁἄλλος λέει: «θά πεθάνω καί θά ἀφήσω τήν περιουσία μου στό ἵδρυμα».Ὁ Θεός δέν θέλει ὅταν πεθάνεις, θέλει πρίν πεθάνεις. Γιατί δέν τά δίνεις πρίνπεθάνεις;… Δέν θέλει νά τά στερηθεῖ πρίν πεθάνει, γιατί ἡ ἐλπίδα του εἶναι σ’ αὐτά,δέν εἶναι στόν Θεό. Καταλάβατε; Αὐτό δέν εἶναι καλό. Φαινομενικά γιά τόν κόσμοεἶναι καλό, ἀλλά δέν εἶναι γιά τόν Θεό καλό. Ὄντως εἶναι φοβερά σκοτισμένος.Ἐρ. : Γιά τούς Ἑβραίους… πού φαίνεται νά ὁδηγοῦν τόν κόσμο σέ παγκόσμιοἐπίπεδο… Πῶς γίνεται ἕνας λαός μετά ἀπό τέτοια βιώματα…; Καί φαίνεται πώς εἶναιμπροστά…Ἀπ. : Ἄρα δέν εἶναι μπροστά, ἀλλά κάτω-κάτω. Αὐτό πού εἶναι ἐπιτυχία γιά τόνκόσμο, εἶναι ἀπώλεια γιά τόν ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ.59

Ἐρ. : Δέν μποροῦμε ἀπόλυτα νά τούς κατηγορήσουμε ὅτι μᾶς ὁδηγοῦν, εἴμαστε καίἐμεῖς συνένοχοι.Ἀπ. : Ἔ, φυσικά. Ἀλλοίμονο! Ἐμεῖς δέν τούς ψηφίζουμε τούς μασόνους; Ἐμεῖς τούςψηφίζουμε. Ξέρουμε ὅτι εἶναι μασόνοι καί τούς ψηφίζουμε πάλι.Λοιπόν, γιατί ἀποστράφηκε ὁ Θεός καί γιατί φτάσανε σ’ αὐτή τήν κατάσταση. Εἶναιπολύ ἁπλό, θά σᾶς τό πῶ. Λέει ὁ Θεός ὅτι ἄν φύγει ἕνα δαιμόνιο, πάει σέ ἄνυδρουςτόπους. Καί ἄν δέν προσέξει ὁ ἄνθρωπος, ὅταν γυρίσει πίσω τό δαιμόνιο καί βρεῖσεσαρωμένη τήν οἰκία, σκουπισμένη ἀλλά ἀφύλαχτη καί ἄδεια, λέει, ὡραῖα εἶναι ἐδῶκαί φωνάζει ἄλλα ἑφτά δαιμόνια χειρότερα ἀπό αὐτό καί μπαίνουν ὅλοι μαζί μέσα.Κάτι τέτοιο ἔχει γίνει! Τό ἴδιο γίνεται καί μέ μᾶς τούς βαφτισμένους. Γιατί ἐμεῖςεἴμαστε χειρότεροι ἀπό ὅλους τούς λαούς; Ἐμεῖς εἴμαστε χειρότεροι.Μᾶλλον καί ἀπό τούς Ἑβραίους χειρότεροι εἴμαστε… Γιατί ἀκριβῶς ἔχουμε κάνειαὐτό τό πράγμα καί ἐνῶ ὑποτίθεται εἴμαστε βαφτισμένοι καί ἔχουμε διώξει τόνδιάβολο ἀπό τήν ψυχή μας, ἐνεργοῦμε σάν ἀβάπτιστοι. Ὁπότε ἔρχονται ὄχι μόνο οἱδαίμονες πού φύγανε, ἀλλά ἔρχονται ἑφταπλάσιοι δαίμονες. Γι’ αὐτό εἴμαστεχειρότεροι καί ἀπό τούς ἀβάπτιστους. Δέν εἴμαστε παγκόσμια πρῶτοι στήνδιαφθορά; Στίς ἐκτρώσεις, στά σκάνδαλα, στά ἀτυχήματα… Παντοῦ πρῶτοι εἴμαστε.Παγκόσμιες πρωτιές! Γιατί; Πολύ ἁπλά, γιατί ὅταν πάρεις τήν χάρη καί στή συνέχειατήν βρίσεις, τή φτύσεις… μετά θά τό πληρώσεις. Ἡ ἁμαρτία ἡ ἴδια ἔχει μέσα της τήντιμωρία. Δέν τό κάνει ὁ Θεός.Ἐρ. : Φαίνεται ὅμως, πάλι στόν κόσμο, ὅτι ὁ δαίμονας δίνει ἰσχύ σ’ αὐτούς τούςἀνθρώπους.Ἀπ. : Βέβαια δίνει… ἄχρι καιροῦ. Ὅλα εἶναι ἄχρι καιροῦ. Μέχρι ὁρισμένο καιρόδηλαδή. Τό λέει ἡ Ἀποκάλυψη ὅτι θά κυριαρχήσει, θά φανεῖ ὅτι θά ἐπικρατήσει σέὅλους. Μέχρι πού θά βγεῖ ὁ Θεός καί μέ ἕνα φύσημα θά τόν στείλει στή λίμνη τοῦπυρός τήν καιομένη μαζί μέ τά ὄργανά του, τόν ψευδοπροφήτη καί τό θηρίο καίὅλους ἐκείνους πού θά τόν ἀκολουθήσουν. Μέ ἕνα φύσημα! Δέν θά μποροῦσε καίτώρα νά τό κάνει ὁ Θεός; Πῶς δέν θά μποροῦσε! Ἀλλά δέν τό κάνει, γιατί δέν ἔχουνσυμπληρωθεῖ ἀκόμα οἱ ἐκλεκτοί. Πρέπει νά συμπληρωθεῖ ὁ ἀριθμός τῶν ἐκλεκτῶν.Πρέπει νά ἔχουμε ἐλπίδα καί πίστη.Νά μή χάσουμε τήν πίστη μας. Τώρα εἶναι οἱ ἔσχατοι χρόνοι, τουλάχιστον νάκρατήσουμε τήν πίστη μας. Εἶναι πολύ σημαντικό αὐτό. Καί ὅταν λέω πίστη… ὄχιθεωρητική πίστη, ὅτι ὑπάρχει Θεός. Αὐτό τό λένε ὅλοι καί οἱ δαίμονες τό λένε… καίοἱ μασόνοι τό λένε, ὅτι ὑπάρχει μιά ἀνώτερη δύναμη. Αὐτό δέν εἶναι πίστη. Πίστησημαίνει νά ζήσουμε τήν ζωή τοῦ Χριστοῦ. Τουλάχιστον νά ζήσουμε ἐν μετανοία,ἀφοῦ δέν τά τηροῦμε ὅλα. Ποιός τά τηρεῖ ὅλα; Ἀλλά τουλάχιστον μετάνιωσε.Πήγαινε νά πεῖς ἕνα «συγχώρεσέ με Θεέ μου», στήν ἐξομολόγηση. Τόσο δύσκολοεἶναι νά πᾶς πέντε λεπτά νά πεῖς τά κρίματά σου; Γιατί δέν τό κάνεις; Νά τό κάνεις60

ὅπως τό λέει ὁ Θεός. Αὐτό σέ σώζει. Ἐκεῖ μᾶς χτυπάει ὁ διάβολος. Σοῦ λέει νά μήντό κάνεις οὔτε αὐτό. Δέν θέλει οὔτε αὐτό, γιά νά σέ πάρει σίγουρα στήν κόλαση μαζίτου.Ἐρ. : Ἡ γνωστή οἰκογένεια… μέ τό ὀγκολογικό κέντρο πού ἔγινε, νοσοκομεῖο γιάπαιδιά κ.λ.π. καί ἔβαλαν τό ὄνομα…Ἀπ. : Δέν τό ξέρω.Ἐρ. : Ὑπέθεσα ὅτι αὐτό ἐννοούσατε.Ἀπ. : Ὄχι, γενικῶς τό λέω, πού βάζουν τό ὄνομά τους.Ἐρ. : Αὐτά τά δίνω ἀγάπη πρός τόν Κύριο. Ἔστω γιά κοινωνικούς σκοπούς, γιάὁτιδήποτε.. Ἀπορρίπτεται ἀπό τόν Κύριο αὐτή ἡ προσφορά;Ἀπ. : Αὐτό λέω, ἀπορρίτπεται. Ὅσο μεγάλη κι ἄν εἶναι, ὅσα ἑκατομμύρια κι ἄνδώσεις… Ἐφόσον ὑπηρετεῖς τήν κενοδοξία σου, ἀπορρίτπεται. Τό παίρνει ὅλο ὁπονηρός. Τί λέει ὁ Χριστός; Θά δεῖς ἄν αὐτό πού κάνουν αὐτοί, τό λέει τό Εὐαγγέλιο.Τό λέει; Τό ἀντίθετο λέει: «μή γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου» (Ματθ.6,1). Τί σημαίνει αὐτό; Ὄχι νά μήν τό μάθει ὁ πλησίον σου καί ἐσύ ὁ ἴδιος νά τόξεχάσεις. Τί ἔκανε τό δεξί σου χέρι, νά μή τό μάθει τό ἀριστερό.Ἐρ. : ……………………….Ἀπ. : Ὁ σκοπός δέν ἁγιάζει τά μέσα. Ἄς τά φᾶνε οἱ ἐπιτήδιοι… Γιατί τώρα ποιοί θάτά φᾶνε;… Εἶναι ἀνθρωπάρεσκοι. Ἀνθρωπάρεσκοι 100%. Δέν τούς ξέρω τούςἀνθρώπους, δέν τούς κατακρίνω. Μπορεῖ νά εἶναι ἅγιοι. Ἀλλά ὁ τρόπος πού κάνειςκάτι δείχνει πολλά πράγματα.Σᾶς εἶπα γιά αὐτούς στήν κοινότητα τῆς Ἀλεξάνδρειας; Πού ἤθελε ὁ ἐπίσκοπος νάχτίσει ἕνα σχολεῖο, ὅταν ἀκόμα εἴχαμε ἀνθοῦσα κοινότητα στήν Ἀλεξάνδρεια,δηλαδή πρίν τό 1950 καί εἶχε πολλούς Ἕλληνες ἐκεῖ καί πλούσιους Ἕλληνες. Ὁπότελέει ὁ ἐπίσκοπος νά χτίσουμε ἕνα σχολεῖο νά μαθαίνουν τά παιδιά ἑλληνικά. Τί πιόλογικό; Κανένας δέν ἔβγαλε νά δώσει..Ὁπότε ἔβγαλε μιά ἀνακοίνωση στίς ἐφημερίδες καί λέει: θά χτιστεῖ αὐτό τό σχολεῖοκαί θά μποῦνε στήν προμετωπίδα τά ὀνόματα τῶν δωρητῶν σέ μαρμάρινη πλάκακατά σειρά προσφορᾶς! Δηλαδή ὁ πρῶτος θά εἶναι αὐτός πού ἔδωσε τά περισσότερακαί θά ἀκολουθήσουν οἱ ἑπόμενοι. Λοιπόν… μάζεψε χρήματα γιά πέντε σχολεῖα (!)ὄχι γιά ἕνα καί βεβαίως ὅλων ἡ ἀγωνία ἦταν ποιός ἦταν ὁ πρῶτος…Εἶχε καλύψει τήν πλάκα μέ ἕνα πανί καί τούς εἶπε τήν τάδε μέρα θά γίνουν τάἀποκαλυπτήρια, ἐλᾶτε. Τούς μάζεψε ὅλους λοιπόν.. κατέβασε τό πανί καί τί νάδοῦνε; «Αὐτό τό σχολεῖο ἔγινε λόγω τῆς κενοδοξίας τῶν Ἀλεξανδρέων»! Τούς ἔδωσεἕνα ὡραῖο μάθημα. Καί δέν μίλησε κανένας. Ἀπό τήν κενοδοξία τους τό χτίσανε. Ἄν61

δέν ἤξεραν ὅτι θά μπεῖ τό ὄνομά τους κανένας δέν θά ἔδινε. Ὅπως τό ἀπέδειξαν..στήν ἀρχή δέν ἔδινε κανένας. Καταλάβατε; Αὐτό δείχνει πάρα πολλά, δείχνει σέποιόν δουλεύουμε.Νά σᾶς πῶ ἄλλο, γιατί τό βλέπω καί πονάω. Ὅταν καίγεται ἡ πίστη μας, κανένας δένμιλάει. Ὅταν θίξεις ἕνα κόμμα, ὅλοι πετάγονται. Μᾶς πονάει πολύ… Γιατί σέ πονάει;Γιατί δουλεύεις ἀνθρώπινα, στό ἀνθρώπινο ἐπίπεδο. Σήμερα χτυπιέται ἡ πίστηἀλύπητα… κανένας δέν ἐνδιαφέρεται. Ἔχουμε οἰκουμενισμό, ἔχουμε χίλιες δυόαἱρέσεις… κανένας δέν ἐνδιαφέρεται. Ἅμα πεῖς γιά τό κόμμα του ὅμως, θά γίνειθηρίο.Ἐρ. : ……………………….Ἀπ. : Ὄχι, βέβαια. Ἐκεῖ πρέπει νά τό κάνεις, ἐκεῖ πρέπει νά θυμώσεις. Σέ δύοπεριπτώσεις, λέει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ἐπιβάλλεται νά θυμώσεις. Ὄχιἐπιτρέπεται, ἐπιβάλλεται! Ὅταν ὑβρίζεται ὁ Χριστός καί ὅταν ἀδικεῖται ὁ πλησίον.Ὄχι ὅταν ἀδικεῖσαι ἐσύ, ἀλλά ὁ πλησίον σου! Τότε νά θυμώσεις. Ἐμεῖς θυμώνουμεὅταν ἀδικούμαστε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι.Στόν ἄλλον, δέν βαριέσαι… ἐγώ θά βγάλω τό φίδιἀπ’ τήν τρύπα;Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης62

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους (Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του π.Σάββα,που απομαγνητοφωνήθηκε και δημοσιεύτηκε απο το blog - Αναβάσεις - το 2011.Για να δείτε τις παραπομπές πατήστε πάνω στα (links με αριθμό) των παραπομπών,ή επισκεφθείτε την ιστοσελίδα πατώντας [Εδώ]. Η ομιλία στην ιστοσελίδα αυτή,είναι χωρισμένη σε 7 μέρη.1.ΕἰσαγωγήΜέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ καί μέ τίς εὐχές τοῦ Γέροντα κάναμε δύο ὁμιλίες τίς δυόπροηγούμενες Κυριακές γιά τήν ἀγάπη στόν πλησίον καί γιά τήν ἀγάπη στούςἐχθρούς. Σκέφτηκα σήμερα νά ὁλοκληρώσουμε κάπως- ἄν καί δέν ὁλοκληρώνεταιποτέ αὐτό τό θέμα- καί να ὁμιλήσουμε γιά τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό, πού εἶναι τό πιόδύσκολο, ἀλλά καί τό πιό κορυφαῖο.2.Ἀγάπη στόν Θεό: Ἡ πρώτη ἐντολήΕἶναι, ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό, ἡ πρώτη, ἡ κορυφαία ἐντολή, πού μᾶς ἔχει δώσει ὁΘεός: «Ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεό σου ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καί ἐξ ὅλης τῆςδιανοίας σου καί ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καί τόν πλησίον σου ὡς σεαυτόν»[1].Αὐτή ἡ ἀγάπη ὅταν γίνει κτῆμα τοῦ ἀνθρώπου τόν μεταποιεῖ, τόν κάνει ὡς φωτιά.Αὐτήν τήν ἀγάπη καλλιέργησαν οἱ Ἅγιοι καί αὐτήν τήν ἀγάπη πρέπει καί ἐμεῖς νάκαλλιεργήσουμε πάνω ἀπ’ ὅλα. Πολλές φορές λέμε, σκεφτόμαστε ἤ καί πιστεύουμεβαθιά μέσα μας ὅτι ἡ ἀγάπη εἶναι ἡ πιό μεγάλη ἀρετή, ἀλλά πάντα ὁ νοῦς μας πάειστήν ἀγάπη πρός τούς ἄλλους.Κάποτε ἕνας Δεσπότης εἶχε πάει ἐπίσκεψη σ΄ ἕνα σχολεῖο καί ρώτησε τά παιδιά ποιάεἶναι ἡ πρώτη, ἡ πιό σπουδαία, ἡ πιό μεγάλη ἐντολή;Ὅλα τά παιδάκια τοῦ ἀπάντησαν ὅτι ἡ πιό σπουδαία ἐντολή εἶναι τό νά ἀγαπᾶμε τόνπλησίον μας...Βέβαια αὐτή ἡ ἀπάντηση εἶναι λανθασμένη. Ἡ πρώτη ἐντολή δέν εἶναινά ἀγαπᾶμε τόν πλησίον μας. Ἡ πρώτη ἐντολή εἶναι νά ἀγαπᾶμε τόν Θεό. Ἀφοῦ δέ,ἀγαπήσουμε τόν Θεό, μετά ὡς καρπός αὐτῆς τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεόν, ἔρχεται τόνά ἀγαπήσουμε τά παιδιά τοῦ Θεοῦ- τόν κάθε συνάνθρωπό μας.3.Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό προϋπόθεση τῆς ἀγάπης πρός τόν πλησίον καί πρόςὅλην τήν κτίση.Ἄν ἀγαπήσουμε τόν Θεό- τότε καί μόνον τότε- θ’ ἀγαπήσουμε σωστά καί ὅλουςτούς ἀνθρώπους. Θ’ ἀγαπήσουμε δέ τότε καί ὅλη τήν κτίση, ὅλη τήν Δημιουργία τοῦ63

Θεοῦ. Τότε θά γίνει μία καύση τῆς καρδίας - ὅπως λέγει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σύρος- γιάτά πτηνά, γιά τά ἑρπετά, ἀκόμη καί γιά τούς δαίμονες. Καίγεται ἡ καρδιά τοῦἀνθρώπου, πού ἀγαπάει ἀληθινά τόν Θεό, ἀπό ἀγάπη γιά ὅλα· ἀκόμη καί γιά τούςδαίμονες. Τούς ἀγαπᾶ διότι καί οἱ δαίμονες εἶναι ἄγγελοι ἐκπεσόντες,δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, ταλαίπωρα καί αὐτά, πού ἔχουν χάσει τό φῶς τους, τό φῶςδηλαδή τοῦ Θεοῦ, μέ τό Ὁποῖο φωτίζονταν ὅσο ἦσαν ὑπάκουοι στόν Θεό. Τώραἔχουν γίνει σκοτεινοί καί ἀντί νά ἐργάζονται τήν συνεχή δοξολογία τοῦ Θεοῦ καί τήνβοήθεια στούς ἀνθρώπους, ὥστε νά τούς ὁδηγοῦν στή σωτηρία,(ὅπως ἀκριβῶς εἶναιτό ἔργο τους τό δοσμένο ἀπό τόν Κύριο), αὐτοί ἐργάζονται τό κακό καίκατεργάζονται τήν ἀπώλειά μας.Ἀγάπη λοιπόν πρός τόν Θεό... αὐτό θά εἶναι ἀπόψε τό θέμα μας...Ἐπειδή ὅμως δέν θέλω νά λέω δικά μου λόγια, σκέφτηκα νά σχολιάσουμε λίγα ἀπ’αὐτά πού λέει ὁ σύγχρονος Ἅγιος Γέροντας, ὁ πατήρ Παΐσιος. Πάνω σ’ αὐτά νάβασιστοῦμε καί μετά νά δοῦμε καί ἕναν ἄλλον, ἐπίσης σύγχρονο γνωστό Ἅγιο, τόνἍγιο Σιλουανό, τόν Ὁποῖο μάλιστα γιορτάσαμε τήν προηγούμενη ἑβδομάδα. Αὐτός ὁδεύτερος μέ πολύ βιωματικό τρόπο φανερώνει τήν ἀγάπη του στόν Θεό.Ἀποκαλύπτει μέσα ἀπό τά γεμᾶτα Ἅγιο Πνεῦμα κείμενά του, τό πῶς ὁ ἴδιος ζοῦσεαὐτήν τήν πρός τόν Θεόν ἀγάπη.4.Ὁ π. Παΐσιος γιά τήν ἈγάπηΛέει λοιπόν ὁ Πατήρ Παΐσιος ὅτι «κατ’ ἐμέ ἡ ἀγάπη εἶναι τριῶν εἰδῶν: ἡ σαρκικήἀγάπη, ἡ ὁποία εἶναι γεμάτη πνευματικά μικρόβια, ἡ κοσμική ἀγάπη, ἡ ὁποία εἶναιφαινομενική, τυπική, ὑποκριτική, δίχως βάθος.Καί ὑπάρχει καί ἡ πνευματική ἀγάπη,πού εἶναι ἡ ἀληθινή, ἡ ἁγνή, ἡ ἀκριβή ἀγάπη. Αὐτή ἡ ἀγάπη εἶναι ἀθάνατη»[2].Ὅταν ἀναφερόμαστε πνευματική ἀγάπη ἐννοοῦμε τήν Ἁγιοπνευματική ἀγάπη.Ὅπως καί ὅταν ὁμιλοῦμε γιά τήν πνευματική ζωή ἐννοοῦμε τήν Ἁγιοπνευματικήζωή. Δηλαδή ζωή μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα, μέσα στό Ἅγιο Πνεῦμα. Αὐτός ἄλλωστε εἶναιπνευματικός ἄνθρωπος, ὁ Ἁγιοπνευματικός· αὐτός ὁ ὁποῖος ἔχει γεμίσει τήν ψυχήτου, τήν καρδιά του μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα. Πνευματικός ἄνθρωπος εἶναι αὐτός, πούκατευθύνεται ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ὅλες του οἱ ἐνέργειες, ὅλα του τάσυναισθήματα, ὅλες του οἱ σκέψεις, εἶναι ποτισμένες μέ τήν Χάρη τοῦ ἉγίουΠνεύματος.5.Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό ἐπιτυγχάνεται μέ τήν ἀδιάλειπτη προσευχή.Διδάσκει λοιπόν ὁ Πατήρ Παΐσιος τό πῶς θά ἐπιτύχουμε αὐτήν τήν πνευματικήἀγάπη πρός τόν Θεό καί πρός τούς ἀνθρώπους: «Νά ἔχετε» λέγει «τόν νοῦ σαςσυνέχεια στόν Θεό»[3]. Πράγματι γιά νά ἀγαπήσουμε τόν Θεό ὁ τρόπος εἶναι ἡπροσευχή. Λένε οἱ Ἅγιοι Πατέρες- ἀπό συμφώνου ὅλοι- ὅτι ὅταν ὁ ἄνθρωποςσκέφτεται τόν Θεό, τότε καί Τόν ἀγάπει.Ὅσο περισσότερο σκέφτεσαι τόν Θεό, τόσοπερισσότερο Τόν ἀγαπᾶς. Ὅταν ἀδιάλειπτα σκέπτεσαι τόν Θεό, τότε πράγματι64

ἀνάβεις μιά πυρκαγιά μέσα στήν καρδιά σου. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες μᾶς δίδαξαν τήννοερά προσευχή, ὡς ἕνα πολύ εὐκολο καί ἀποτελεσματικό τρόπο γιά νά ἀγαπήσουμετόν Θεό. «Νά λέτε τήν εὐχή» δίδασκε ὁ π. Παΐσιος, «νά μιλᾶτε μέ τόν Θεό. Ὅταν ὁἄνθρωπος κάνει αὐτήν τήν ἐργασία κατ’ ἀρχάς νοιώθει λίγο τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.Καίἀργότερα ὅσο προχωράει τήν νοιώθει ὅλο καί πιό πολύ»[4].6.Ὅποιος προσεύχεται ἀρχίζει νά αἰσθάνεται πόσο τόν ἀγαπάει ὁ Θεός.Μέ τήν προσευχή πρός τόν Θεό, ὄχι μόνο ὁ ἄνθρωπος ἀρχίζει ν’ ἀγαπᾶ τόν Θεό,ἀλλά αἰσθάνεται ὅτι καί ὁ Θεός τόν ἀγαπάει. Αὐτό εἶναι καί τό πιό σημαντικό.Ἐκεῖνος πού πάντα κινεῖται πρῶτος εἶναι ὁ Θεός. «Ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντωνἡμῶν...»[5]. Ὁ Θεός μᾶς ἀγάπησε ἐνῷ εἴμαστε ἁμαρτωλοί.Δέν περίμενε νά μετανοήσουμε, νά γίνουμε καλοί, γιά νά ἔρθει στήν γῆ καί νά πάρειτήν ἀνθρώπινη φύση. Ἀντίθετα ἐνῷ ἐμεῖς εἴμαστε ἄθλιοι βρώμικοι, ἀποστάτες,ἐχθροί Του, Ἐκεῖνος ἐνδιαφέρθηκε γιά μᾶς. «Βγῆκε» ἀπό τόν ἑαυτό Του- ὅπως λένεοἱ Ἅγιοι- πῆρε τήν ἀνθρώπινη φύση, μᾶς συναναστράφηκε καί μᾶς ἔδωσε τό ἍγιοΠνεῦμα. Φάνέρωσε τήν ἀγάπη Του πρός ἐμᾶς μέ κορυφαία πράξη τόν θάνατό Τουἐπάνω στό Σταυρό. Ἐκεῖ ἐπάνω, ἐκρηκτικά ἀποκαλύφθηκε, φανερώθηκε στόνὑπέρτατο βαθμό, ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους.«Νά λέτε συνέχεια τήν εὐχή», λέει ὁ Γέροντας. «Νά προσεύχεσθε συνεχῶς καί θάἀρχίσετε σιγά σιγά νά αἰσθάνεσθε»[6] πῶς καί πόσο σᾶς ἀγαπάει ὁ Θεός.Οἱ ἄνθρωποι πού εἶναι κοσμικοί, πού εἶναι τυφλοί πνευματικά μᾶς λένε: «Ποῦ τόνεἴδατε τόν Θεό; Δέν ὑπάρχει Θεός, ἐγώ δέν βλέπω τίποτα, οὔτε αἰσθάνομαι τίποτα»...-Γιατί τά λένε αὐτά;-Διότι ἀκριβῶς δέν ἔχουν κάνει αὐτό τό βῆμα, αὐτήν τήν κίνηση τῆς μετάνοιας, τῆςταπείνωσης, τῆς- ἔστω ὀλίγης- προσευχῆς.Ἄν ἀρχίσει ὁ ἄνθρωπος νά ὁμιλεῖ στόν Θεό, ἀμέσως θά αἰσθανθεῖ ὅτι ὁ Θεός εἶναιδίπλα του.7.Ὁ Θεός εἶναι ὁ Μεγάλος Παρών μέσα στήν ΚτίσηΠράγματι, ὁ Θεός εἶναι ὁ μεγάλος Παρών καί ὄχι ὁ μεγάλος ἀπών.Σύμφωνα μέ τήν Ὀρθοδοξία, πού εἶναι ἡ ἀληθινή Πίστη, ὁ Θεός εἶναι παντοῦ. Ὄχιμόνο μᾶς ἔφτιαξε καθώς καί ὅλο τό σύμπαν, ἀλλά συνεχίζει νά προνοεῖ γιά μᾶς, νάφροντίζει γιά ὅλα τά πλάσματά Του, νά συντηρεῖ ὅλο τό σύμπαν. Μᾶς λένε μάλισταοἱ Ἅγιοι Πατέρες ὅτι τό κάνει αὐτό μέσῳ τῶν Ἀκτίστων Ἐνεργειῶν Του.Ὁ Θεός συνεχίζει καί σήμερα νά ἐνεργεῖ, καί νά εἶναι μέσα στόν κόσμο. Εἶναιπαντοῦ καί συνέχει τά πάντα. Ἄν δέν ὑπῆρχε κάποιος συνδετικός κρίκος, πού νάσυνδέει τά πάντα, τό σύμπαν θά διαλυόταν ἀμέσως. Αὐτός ὁ συνδετικός κρίκος εἶναιὁ Χριστός. Αὐτός εἶναι πού συγκεντρώνει τούς λόγους ὅλων τῶν ὄντων. Ὁ Λόγος(μέ κεφαλαίο Λ), ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ «συνέχων πᾶσαν τήν Κτίσιν».65

Αὐτός εἶναι ἡ αἰτία γιά τήν Ὁποία ὑπάρχουν τά πάντα καί πρός τήν Ὁποίαπορεύονται τά πάντα.Ὁ Χριστός εἶναι Αὐτός διά τοῦ Ὁποίου τά πάντα ἔγιναν καί στόν Ὁποῖον τά πάνταπηγαίνουν. Εἶναι τό Ἄλφα καί τό Ὠμέγα, ὅπως γράφεται στήν Ἀποκάλυψη. Ἄν δένὑπῆρχε Αὐτός, ὁ Δημιουργός καί ὁ Συνδετικός Κρίκος δέν θά ὑπῆρχε οὔτε τόσύμπαν, οὔτε τίποτα.8.Οι αιρετικοί δέν έχουν εμπειρία τού ΘεούΣύμφωνα μέ τίς ἀντιλήψεις τῶν αἱρετικῶν (μή ὀρθοδόξων Χριστιανῶν), ὁ Θεός- κατ’αὐτούς- φαίνεται σάν νά μήν ἐνεργεῖ πλέον μέσα στό σύμπαν, σάν νά εἶναι κάπουμακριά. Τά πιστεύουν αὐτά καί ζοῦν ἀναλόγως, διότι ἀκριβῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοίἔχουνε ἀλλοιώσει τά βασικά δόγματα τῆς Πίστεως, ἔχουν πέσει στήν αἵρεση, στήνπλάνη. Δέν πιστεύουν σωστά γιά τόν Θεό, δέν ἔχουν τήν ὀρθή δόξα γι’ Αὐτόν, ὁπότεκαί δέν αἰσθάνονται τήν παρουσία Του: οὔτε οἱ Παπικοί οὔτε οἱ Προτεστάντες.Παρόλο πού λένε ὅτι πιστεύουν στόν ἴδιο Θεό μέ μᾶς, στόν Χριστό, στήνπραγματικότητα Τόν ἔχουνε ἀπωθήσει πολύ μακριά τους, Τόν ἔχουνε διώξει ἀπό τήνζωή τους. Αὐτό ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νά χάσουν τήν ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ καί τήνκοινωνία μαζί Του διότι στεροῦνται τῆς Θείας Χάριτος.9.Οἱ τρεῖς κρουνοί-παροχεῖς τῆς Θείας Χάρης.Ἡ Ὀρθοδοξία ὅμως αἰσθάνεται τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Οἱ Ὀρθόδοξοιαἰσθανόμαστε τήν παρουσία Του στό μέτρο, πού ἀφήνουμε τόν Θεό νάἐνεργήσει μέσα μας. Ἐπιτρέπουμε δέ στόν Θεό νά ἐνεργήσει μέσα μας ὅταν:α)μετέχουμε στήν θεία λατρεία, στήν Θεία Λειτουργία, ζοῦμε τήν Θεία Εὐχαριστίακαί κοινωνοῦμε ταχτικά μέ τήν εὐλογία τοῦ Πνευματικοῦ μας Πατρός,β)προσευχόμαστε καί μετανοοῦμε (νοερά προσευχή, τήρηση τῶν ἐντολῶν καί συχνήἹερά Ἐξομολόγηση) καίγ)μελετοῦμε τήν Ἁγία Γραφή καί τούς λόγους τῶν Ἁγίων Πατέρων.Αὐτά τά τρία, εἶναι οἱ τρεῖς παροχεῖς τῆς Χάρης τοῦ Θεοῦ. Εἶναι οἱ τρεῖς κρουνοί, οἱὁποῖοι μᾶς ξεδιψοῦν καί μᾶς κάνουν νά αἰσθανόμαστε-βιώνουμε τήν ἀγάπη τοῦΘεοῦ.Ὅσο κανείς πίνει ἀπό τό νερό τῶν τριῶν αὐτῶν κρουνῶν, τόσο μεθάει μέ τήνἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Αἰσθάνεται πόσο τόν ἀγαπάει ὁ Θεός καί κατόπιν παρακινεῖται καίαὐτος νά Τόν ἀγαπήσει περισσότερο.66

10.Ὅσο ἀφήνουμε τόν ἑαυτό μας στόν Θεό, τόσο Τόν ἀγαποῦμε.Στά ἀνθρώπινα πράγματα τί συμβαίνει; Ὅταν ἔχεις κάποιον δίπλα σου, ὁ ὁποῖοςσυνεχῶς σέ εὐεργετεῖ καί τό αἰσθάνεσαι καί τό βλέπεις κάθε στιγμή, τότεπαρακινεῖσαι καί ἐσύ νά τόν ἀγαπήσεις. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τόν Θεό: ὅσοκανείς ἀφήνεται καί παραδίδεται στά χέρια τοῦ Θεοῦ- μέ τόν τρόπο πού εἴπαμε- τόσοαἰσθάνεται ὅτι ὁ Θεός τόν ἀγαπάει καί τότε θέλει καί αὐτός νά ἀνταποκριθεῖ σ’αὐτήν τήν ἄπειρη ἀγάπη.«Ὁ νοῦς του βρίσκεται μόνιμα πλέον στόν Θεό καί δέν τόν συγκινεῖ τίποτε τό γήινοκαί τό μάταιο. Στήν καρδιά του φουντώνει ἡ ἀγάπη γιά τόν Θεό, γεμίζει καί δένθέλει πιά νά σκέφτεται τίποτε ἄλλο, ἐκτός ἀπό τόν Θεό. Ἀδιαφορεῖ γιά ὅλα τά τοῦκόσμου καί σκέφτεται συνέχεια τόν Οὐράνιο Πατέρα. Βλέπεις ὅσοι ἀσχολοῦνται μέἐφευρέσεις ἀπορροφοῦνται ἀπό τήν ἐπιστήμη. Ποῦ εἶναι ὅμως ἡ δική μαςἀπορρόφηση ἀπό τόν Χριστό;»[1]11.Ἡ ἀπορρόφησή μας ἀπό τόν Χριστό.Αὐτή ἡ ἀπορρόφηση ἀπό τόν Χριστό εἶναι πολύ πιό ὑψηλό πρᾶγμα (σέ σχέση μέ τήνἀπορρόφηση ἀπό τήν ἐπιστήμη). Ὄντως ὑπάρχουν ἐπαγγέλματα τά ὁποῖαἀπορροφοῦν τόν ἄνθρωπο, ὅπως εἶναι λ.χ. τά καλλιτεχνικά ἐπαγγέλματα.Ὁ ἄνθρωπος μάλιστα αὐτός, ἔχει καί μιά σχετική καθαρότητα στόν νοῦ του. Αὐτόσυμβαίνει διότι ἀκριβῶς ὁ νοῦς του συγκεντρώνεται στό συγκεκριμένο ἀντικείμενο,γιά παράδειγμα στήν ζωγραφική μέ τήν ὁποία ἀσχολεῖται. Ἀλλά δέν εἶναι αὐτόἀρκετό γιά νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο στόν Θεό. Δέν πραγματώνεται κατ’ αὐτόν τόντρόπο ὁ σκοπός τῆς ὕπαρξης τοῦ ἀνθρώπου.Ἐκεῖνο πού πραγματώνει τόν σκοπό τῆςὕπαρξής μας, δηλαδή τό «καθ’ ὁμοίωσιν»(τό νά ὁμοιάσουμε στόν Θεό), εἶναι τό νάσυγκεντρώσουμε τόν νοῦ μας στόν Θεό καί νά Τόν ἀγαπήσουμε.Θά πρέπει νά ἀγαπήσουμε τόν Θεό. Τότε φανερώνουμε ὅτι Τόν ἀγαπᾶμε ὅταντηροῦμε ὅλες τίς ἐντολές. Ὅταν ἀγαπᾶμε τόν Θεόν τότε τηροῦμε κατ’ ἐξοχήν τήνπρώτη ἐντολή («ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, ἐξ ὅληςτῆς ψυχῆς σου, ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου[2]»), πού ἀπαιτεῖτήν συγκέντρωση τοῦ νοῦ μας σ’ Αὐτόν, ἀλλά καί τό δόσιμο τῆς καρδιᾶς μας πάλι σ’Αὐτόν.Πολλές φορές παραπονιόμαστε ἐπειδή δέν μποροῦμε νά συγκεντρωθοῦμε στήνπροσευχή. Ἡ αἰτία εἶναι, τό ὅτι δέν ἔχουμε ἀγαπήσει ἀρκετά τόν Θεό. Ὅταν ἀγαπᾶςκάποιον καί τοῦ μιλᾶς, τό θεωρεῖς αὐτονόητο τό νά τόν προσέχεις: Νά προσέχειςκατ’ ἀρχήν αὐτά πού ἐσύ τοῦ λές καί νά προσέχεις ἐπίσης τό τί θά σοῦ πεῖ αὐτός.Ἔτσι θά πρέπει νά συμβαίνει καί κατά τήν συνομιλία μας μέ τόν Θεό.67

12.Ἡ θεϊκή φλόγα τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό.«Ὅταν ἀνάψει ἡ πνευματική ἀγάπη», παρατηρεῖ ὁ Γέρων Παΐσιος, «φλογίζεται ὅλοτό στῆθος. Ὅλο τό στῆθος γίνεται μιά φλόγα.Καίγεται ὁ ἄνθρωπος ἀπό τήν μεγάληγλυκιά φλόγα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Πετάει, ἀγαπάει μέ ἀγάπη πραγματική,μητρική»[3].Ἀγαπάει δηλαδή σάν μιά μητέρα. Ἡ ἀγάπη τῆς μητέρας, ὅπως ξέρουμεχρησιμοποιεῖται ὡς πρότυπο ἀγάπης, διότι χαρακτηρίζεται ἀπό τήν αὐτοθυσία, τήνὑπομονή, τήν ἀρχοντιά, τήν μεγαλωσύνη.Ἐν τούτοις καί αὐτή ἡ ἀγάπη εἶναι φυσική. Ἡ μητρική ἀγάπη εἶναι μίαχαρακτηριστικά μεγάλη, φυσική ἀγάπη, πού μπορεῖ νά φθάσει μέχρι αὐτοθυσίας.Δέν εἶναι ὅμως αὐτή ἡ τέλεια ἀγάπη. Ἡ τέλεια ἀγάπη εἶναι ἡ ὑπέρ φύσιν, αὐτή ἡὁποία περιλαμβάνεται στόν καρπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, αὐτή στήν ὁποίαεὐαρεστεῖται ἀπόλυτα ὁ Θεός.Γι’ αὐτό λέει ὁ Γέροντας ἐδῶ, ὅτι τοὐλάχιστον μιά τέτοια ἀγάπη, τήν ὁποία ἔχει ἡμάνα στό παιδί, πρέπει νά καλλιεργήσουμε καί ἐμεῖς πρός τόν Θεό. Αὐτή ἄνἀγωνιστοῦμε θά μᾶς ὁδηγήσει στήν τέλεια ἀγάπη, πού εἶναι στοιχεῖο τοῦ καρποῦ τοῦἉγίου Πνεύματος. Ὅταν αὐτή ἀνάψει στόν ἄνθρωπο, ἀγγίζει ὄχι μόνο τήν ψυχή ἀλλάκαί τό σῶμα. Φλογίζεται τό στῆθος, ὅπως λέει ἐδῶ ὁ Γέροντας καί ἀνάβει μιά φωτιάμέσα στόν ὅλο ἄνθρωπο.13.Ἡ πορεία πρός ἘμμαούςΣήμερα ὅσοι πήγατε νωρίς στήν ἐκκλησία τό πρωί θά ἀκούσατε τό πέμπτο ἐωθινόΕὐαγγέλιο, πού εἶναι ἡ πορεία πρός Ἐμμαούς. Μόλις οἱ τρεῖς συνοδοιπόροι ἔφθασανκαί πῆγαν στό τραπέζι, ὁ Κύριος ἔκοψε τό ψωμί μέ τόν χαρακτηριστικό Του γνώριμοτρόπο. Τότε ἦταν πού Τόν ἀναγνώρισαν. Τότε ἀκριβῶς ὁ Κύριος ἐξαφανίσθηκε ἀπόμπροστά τους . Οἱ δυό Ἀπόστολοι, ὁ Ἅγιος Λουκᾶς καί ὁ Ἅγιος Κλεόπας μόλιςκατάλαβαν ὅτι τόση ὥρα εἶχαν τόν Κύριο μαζί τους ἔκαναν μιά ἀναδρομή σ’ αὐτάπού μόλις λίγο πρίν εἶχαν ζήσει.«Δέν θυμᾶσαι» ἔλεγαν ὁ ἕνας στόν ἄλλον «πώς ἤτανε καιομένη ἡ καρδία μαςἐνῷ βαδίζαμε μαζί Του στόν δρόμο;».Εἶχε ἀνάψει ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα αὐτή ἡ φλόγα τῆς θεϊκῆς ἀγάπης στήν καρδιάτους.-Γιατί;-Διότι ὁ νοῦς τους ἦταν στόν Χριστό. Ὄχι μόνο ὅταν συνομιλοῦσαν μαζί Του, χωρίςνά Τόν ἔχουν ἀναγνωρίσει, ἀλλά καί πρίν. Ἐνῶ βάδιζαν μόνοι τους καί ἦσανσκυθρωποί, ἐν τούτοις γιά τόν Χριστό λέγανε. Ἦταν κατσούφηδες. Ὁμιλοῦσαν68

ἀπογοητευμένοι, διότι εἶχαν (ὅπως καί πολλοί ἄλλοι) μιά λάνθασμένη ἀντίληψη γιάτόν Χριστό. Ἐλπίζανε ὅτι Αὐτός θά λύτρωνε τόν Ἰσραήλ, θά τούς ἐλευθέρωνε ἀπό τήΡώμη, θά τούς ἔφτιαχνε ἕνα μεγάλο κράτος. Παρ’ ὅλα αὐτά ὁ νοῦς τους ἦταν στόνΧριστό.Ἔρχεται μετά ὁ Χριστός καί τούς ἑρμηνεύει τίς Γραφές. Τούς ἀνοίγει τόν νοῦ γιά νάκαταλαβαίνουν τά Ἱερά Κείμενα τῆς Π. Διαθήκης καί ἀρχίζει νά τούς ἐξηγεῖ τίςΠροφητεῖες. Τούς ἀποδεικνύει ὅτι ἔπρεπε νά περάσει ἀπό ὅλα αὐτά, πού πέρασε γιάνά φτάσει στήν δόξα Του. Τούς ἐλέγχει: «Ω! ἀνόητοι καί βραδεῖς τῇ καρδίᾳ» τούςλέει καί τούς ἐξηγεῖ ὅ,τι σχετίζεται μέ τό Πρόσωπό Του.Ἐνῶ τούς ὁμιλεῖ, τούς μεταδίδει αὐτήν τήν θεϊκή ἀγάπη· ἀνάβει μές στήν καρδιάτους αὐτήν τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό. Ἐκείνη τήν ὥρα δέν τό συνειδητοποίησαν, διότιἦταν ἀπορροφημένοι ἀπό τά λόγια Του. Τό ἀντιλήφθηκαν ὅταν Ἐκεῖνος ἔγινεἄφαντος, ὁπότε ἔκαναν αὐτήν τήν ἀναδρομή. Κατάλαβαν τότε τί τούς συνέβη· ἦλθανσέ μιά βαθύτερη αἴσθηση τοῦ μυστηρίου τοῦ Χριστοῦ.14.Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἀνακαινίζει τόν ἄνθρωπο καί κάνει ὡς φλόγα.Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἀλλάζει ὅλον τόν ἄνθρωπο. Ὅταν γίνει πολύ μεγάλη ἀγγίζει καίτό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, καί τό ἀλλάζει. Ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ παρουσία τῶν ἉγίωνΛειψάνων. Τί εἶναι τά Ἅγια Λείψανα; Εἶναι ἀκριβῶς τό γεγονός τῆς ἀγάπης τοῦΘεοῦ φανερωμένο στό σῶμα τοῦ ἁγίου ἀνθρώπου.Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό στήν ἀρχή ἀγγίζει τήν ψυχή μας, δονεῖ τό ἐσωτερικό μαςἀλλά σιγά - σιγά φτάνει καί στό σῶμα καί γίνεται ὅλος ὁ ἄνθρωπος, ὅλη ἡψυχοσωματική μας ὕπαρξη μιά λαμπάδα, πού καίει μπροστά στόν Θεό ἀπό ἀγάπη.Αὐτό λέει ἐδῷ ὁ Γέροντας Παΐσιος: «Γίνεται ὅλος ὁ ἄνθρωπος μία φλόγα» καί αὐτήἡ ἐσωτερική φλόγα, τήν ὁποία ἀνάβει ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μέ τήν ἀγάπη Του θερμαίνειτό σῶμα πολύ περισσότερο ἀπό τήν αἰσθητή φωτιά. Καί ἔχει τήν δύναμη νάκαίει κάθε σκουπίδι, κάθε κακό λογισμό καθώς καί κάθε κακή ἐπιθυμία καί ἄσχημηεἰκόνα»[1].Στήν Ὀρθοδοξία ἔχουμε τούς λεγόμενους σπηλαιῶτες· αὐτούς δηλαδή οἱ ὁποῖοιζούσανε σέ σπηλιές χωρίς νά ἔχουν θέρμανση.Κάποτε ρώτησα ἕνα Γέροντα: «Τί γίνεται δέν κρυώνανε αὐτοί οἱ ἄνθρωποι;».Καί μοῦ λέει: αὐτοί εἶχαν τήν ἐσωτερική φωτιά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.Τό Ἅγιο Πνεῦμα πού εἶχε ἀνάψει στήν καρδιά τους τήν φωτιά τῆς ἀγάπης πρός τόνΘεό, Αὐτό τούς ζέσταινε καί σωματικά. Ἔχουμε πολλά περιστατικά μέ Γεροντάδεςπού ἐνῶ βρίσκονταν μέσα στό χιόνι δέν αἰσθανόντουσαν κρύο. Ἐνῷ καθόντουσανμές στό χιόνι, ἔλιωνε τό χιόνι γύρω τους.69

Ἡ θέρμη τῆς καρδιᾶς τους, πού ὑπῆρχε λόγῳ τῆς καλλιέργειας τῆς ἀδιάλειπτηςεὐχῆς, τοῦ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλεησόν με», τούς ζέσταινε. Ἡ πολλή μεγάληἀγάπη πού εἶχαν γιά τόν Θεό ἔκανε τήν καρδιά τους νά καίει, ὅλο τό σῶμα νάζεσταίνεται καί ἔτσι νά μήν αἰσθάνονται τό ψύχος.Καίγεται μ’ αὐτήν τήν θερμή πρός Θεόν ἀγάπη κάθε σκουπίδι πού μολύνει τήνἀνθρώπινη καρδιά, κάθε κακός λογισμός, κάθε κακή ἐπιθυμία, κάθε ἄσχημη εἰκόνα.15.Ἡ Θεϊκή φλόγα καθαρίζει τήν καρδία τοῦ ἀνθρώπου καί τήν γεμίζει μέεὐφροσύνη.Μέ τήν Θεία Χάρη πραγματώνεται ἡ κάθαρση τῆς καρδίας τοῦ ἀνθρώπου. Δέν εἶναιἡ κάθαρση τοῦ ἀνθρώπου μόνο μία κένωση (ἄδειασμα) τοῦ μυαλοῦ καί τῆς καρδιᾶςμας, ἀλλά εἶναι συνάμα καί ἡ πλήρωση (γέμισμα) ὅλου τοῦ ἐσωτερικοῦ του ἀπό τόπῦρ τῆς Θεότητος, ἀπό τήν φωτιά τῆς Θείας ἀγάπης.Τότε εἶναι πού καίγεται κάθε ἄλλη κατώτερη ἀγάπη, κάθε μορφή σαρκικῆς-κοσμικῆςἀγάπης, κάθε τί πού κλέβει μέρος ἀπ’ τήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου.Τότε εἶναι πού ἡ ψυχή αἰσθάνεται τίς Θεῖες ἡδονές, οἱ ὁποῖες δέν συγκρίνονται μέκαμμιά ἄλλη ἡδονή. Ὅταν ἀνάψει αὐτή ἡ θεϊκή φωτιά τότε ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεταιπάρα πολύ μεγάλες πνευματικές ἡδονές.Αὐτές δέν συγκρίνονται καθόλου μέ τίς γήινες, μ΄ αὐτές τίς ἡδονές πού ἐκτιμᾶ πάραπολύ ὁ κόσμος: τό καλό φαγητό, τήν σαρκική ἀγάπη, τίς σαρκικές ἡδονές καί ὅλααὐτά τά γύρω ἀπό τό σῶμα, τό χρῆμα καί τήν μάταιη κοσμική δόξα.«Τί μεγάλο σφάλμα» ἔλεγε ὁ π. Παΐσιος «κάνουμε οἱ ἄνθρωποι-οἱ περισσότεροι - μέτό νά μήν θέλουμε νά δώσουμε τήν ἀγάπη μας στόν Χριστό, ἀλλά νά τήνχαραμίζουμε σέ γήινα, φτηνά καί μάταια πράγματα»[2].Πῶς κλεβόμαστε ἀπό τόν πονηρό καί τοῦ δίνουμε τήν ἀγάπη μας, ἐνῶ θά ἔπρεπε νάτήν δώσουμε στόν Θεό! Πῶς διαθέτουμε τήν ἀγαπητική μας δύναμη σέ τόσο φτηνάπράγματα! Πῶς μοιράζουμε τήν καρδιά μας καί τήν σκορπίζουμε σέ χίλιες δυόματαιότητες!«Μιά ζωή ἀκόμη καί χιλίων ἐτῶν ἄν εἶχε κανείς καί πάλι δέν θά ἔφθανε γιά νά τήνδώσει στόν Χριστό Μας ὡς ἀνταπόδοση γιά τήν μεγάλη Του ἀγάπη, γι’ αὐτήν Τουτήν ἀγάπη, πού μᾶς ἔδειξε καί πού μᾶς δείχνει συνέχεια.Μᾶς συγχωρεῖ, μᾶς ἀνέχεται καί καθαρίζει τίς βρώμικες ψυχές μας μέ τό θεϊκό Τουαἷμα»[3]. Κανείς δέν μπορεῖ νά συλλάβει πόσο ἀγαπάει ὁ Θεός τόν ἄνθρωπο.Ἡ ἀγάπη Του δέν συγκρίνεται μέ τίποτε. Δέν ἔχει ὅρια εἶναι ἄπειρη.70

16.Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ «λιώνει» τόν ἄνθρωπο.Ὅπως ὁ Θεός εἶναι ἄπειρος, ἔτσι καί ἡ ἐνέργεια Του, ἡ Ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ,πού λέγεται ἀγάπη εἶναι καί αὐτή ἄπειρη. Ἄν μπορέσει νά αἰσθανθεῖ ὁ ἄνθρωποςκάτι λίγο ἀπό τήν ἀγάπη αὐτή, τότε ἡ πήλινη καρδιά του τείνει νά διαλυθεῖ. Δένμπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά Τήν ἀντέξει· διαλύεται διότι εἶναι πηλός.Κάποτε τόσο πολύ ὁ Γέροντας Παΐσιος εἶχε αἰσθανθεῖ αὐτήν τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦπού ἔπεσε κάτω. Δέν ἄντεχε καί παρακαλοῦσε τόν Θεό νά μήν τοῦ δώσειπερισσότερη γιατί θά πεθάνει. Ἡ Θεία Ἀγάπη, ἡ ἐνέργεια αὐτή, πού εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Θεός, εἶναι ἀβάσταχτη γιά τόνἄνθρωπο. Μόνο ὁ Θεός μπορεῖ νά ἀλλάξει τόν ἄνθρωπο καί νά τόν κάνει ἱκανό νάΤήν ἀντέξει. Μόνο ἔτσι μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά αἰσθανθεῖ λίγο ἀπό τήν Θεία αὐτήἘνέργεια-ἀγάπη.Στήν Μεταμόρφωση οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι εἶδαν τό Ἄκτιστο Φῶς καί ἔπεσαν κάτω.-Γιατί ἔπεσαν κάτω;-Διότι ἀκριβῶς δέν ἄντεχαν αὐτήν τήν ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός τούςπαραχώρησε νά «δοῦν» ὅσον «ἠδύναντο». Ἄν τούς ἔδινε λίγο περισσότερο, μπορεῖκαί νά πέθαιναν. Εἶναι ὁ Θεός «φοβερός», εἶναι «πῦρ καταναλίσκον»[4].Δέν ἀντέχει ὁ ἄνθρωπος, ὁ χοϊκός νά «δεῖ» τόν Θεό. Εἶναι χῶμα ὁ ἄνθρωπος.Θά πρέπει αὐτό τό χῶμα, ὁ Θεός νά τό ἀλλάξει, γιά νά μπορέσει ν΄ ἀντέξει ὁἄνθρωπος, νά αἰσθανθεῖ, ἔστω λίγο, τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός αὐτόν.17.Ὁ ἄνθρωπος πού ἀγαπᾶ τόν Θεό ἀγαπᾶ καί ὅλην τήν κτίση (οἰκουμενικόςἄνθρωπος)«Ὅταν δώσει κανείς τήν καρδιά του στόν Θεό ὅλα τά ἀγαπάει. Ὄχι μόνο ὅλους τούςἀνθρώπους, ἀλλά καί τά πουλιά καί τά δέντρα, ἀκόμα καί τά φίδια»[5]. Ἀκόμα καίτούς δαίμονες ἀγαπάει, ὅπως μᾶς τό ἀποκαλύπτει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ.Ὁ ἄνθρωπος αὐτόςεἶναι, θά λέγαμε, ἕνας οἰκουμενικός ἄνθρωπος, ἕνας παγκόσμιος ἄνθρωπος, μέ τήνπλήρη ἔννοια τῆς λέξης.Πρέπει σήμερα - μᾶς λένε καί μᾶς φορτίζουν συνέχεια τό μυαλό - νά εἴμαστεοἰκολογικοί, νά εἴμαστε «πράσινοι», νά εἴμαστε εὐγενικοί πρός τήν φύση κ.λ.π.Ἀλλά αὐτά ὅλα δέν μπορεῖς νά τά κάνεις ἄν δέν ἀγαπήσεις τόν Θεό.Μιά ἀγάπη πρός τήν κτίση, ἀπομονωμένη ἀπ’ τήν ἀγάπη στόν Θεό, δέν εἶναι ἀγάπη.Ἀργά ἤ γρήγορα θά συλλάβεις τόν ἑαυτό σου νά ληστεύει τήν κτίση.Ἀπ’ τήν μιά θά ὑποκρίνεσαι ὅτι εἶσαι οἰκολογος καί «πράσινος», ἐνῶ ἀπ’ τήν ἄλληθά διαπιστώσεις ὅτι, ὅταν θίγεται ἡ προσωπική σου ἀπόλαυση, ὅταν κινδυνεύουν τάσυμφέροντά σου καί δέν ἱκανοποιοῦνται τά προσωπικά σου πάθη, τότεπαραμερίζεις ὅλες τίς οἰκολογικές σου εὐαισθησίες καί βάζεις πάνω ἀπ’ ὅλα τό71

προσωπικό σου συμφέρον.Τότε βλέπεις ὅτι δέν ὑποχωρεῖς οὔτε στούς Οἰκολόγους,οὔτε στά οἰκολογικά προτεινόμενα σχέδια- προϊόντα, οὔτε στίς οἰκολογικέςπαροτρύνσεις κ.λ.π.-Γιατί;-Διότι λείπει τό οὐσιαστικό, λείπει τό ὑγιές κίνητρο. Αὐτό πού κινεῖ τήν ψυχή νάἀγαπήσει ἀληθινά τήν κτίση εἶναι ἡ ἀγάπη στόν Θεό. Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό εἶναι ἡἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία πλημυρίζει τόν ἄνθρωπο ὅταν ὁ ἄνθρωποςπροσεύχεται, λειτουργιέται, μετανοεῖ καί μελετᾶ τόν λόγο τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ὁἄνθρωπος ἀγαπᾶ ἀληθινά τόν Θεό τότε ἀγαπᾶ καί ὅλα τά ἔργα τοῦ Θεοῦ, τά σέβεταικαί τά τιμᾶ.18.Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό εἶναι μία οὐράνια μέθη«Ἄν μεθύσει ὁ ἄνθρωπος πνευματικά μέ τό Οὐράνιο κρασί»παρατηρεῖ ὁ π. Παΐσιος «ἡ ζωή του ἐδῶ στήν γῆ γίνεται μαρτυρική μέ τήν καλή ὅμως ἔννοια. Ἀχρηστεύεταιγιά τόν κόσμο, ἀδιαφορεῖ γιά καθετί γήινο καί ὅλα τά «θεωρεῖ σκύβαλα»[6]...Ἡ Οὐράνια μέθη εἶναι καλή, ἀλλά πρέπει νά εἶναι κανείς συνέχεια ἐκεῖ στόἀτέλειωτο βαρέλι το οὐράνιο. Εὔχομαι νά βρῆτε τήν παραδεισένια θεία κάνουλα καίνά πίνετε καί νά μεθᾶτε συνέχεια ἀπό τό παραδεισένιο κρασί»[7].Βλέπετε πόσο ζωντανά καί βιωματικά, μέσα ἀπό τήν καρδιά του ὁμιλεῖ ὁ Γέροντας;Ἴσως ὅμως θά πεῖτε:-Αὐτά εἶναι γιά μᾶς γιά τούς κοσμικούς; Μήπως εἶναι μόνο γιά τούς μοναχούς;-Ὄχι δέν εἶναι μόνο γιά τούς μοναχούς, γιά ὅλους εἶναι. Αὐτή ἡ θεία μέθη, ἡ μέθητῆς ψυχῆς, ὅπως τήν ὀνομάζει καί ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος εἶναι γιά ὅλους.Ὅλοι μποροῦμε νά τήν γευτοῦμε διότι εἴμαστε ὅλοι εἰκόνες τοῦ Θεοῦ καί ὅλοιἔχουμε μέσα στό πνευματικό DNA μας τόν σχεδιασμό- προοπτική-προορισμό νάγίνουμε καθ’ ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ δηλ. πρό πάντων νά γίνουμε Ἀγάπη (ἀφοῦ «ὁ Θεόςἀγάπη ἐστί»[8].19. Ὅταν ἀγαπήσουμε τόν Θεό τότε γινόμαστε «παντοδύναμοι».Ὅλοι ἔχουμε τήν δυνατότητα καί τήν κλήση νά μετάσχουμε σ’ αὐτήν τήν ἰδιότητα-ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ἡ ἀγάπη. «Ὁ Θεός ἀγάπη ἐστι καί ὁ μένων ἐντῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει»[9] λέγει ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος.Ἐπειδή ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, γι’ αὐτό ὅποιος μένει στήν ἀγάπη γίνεται καί αὐτός ἕνας-θά μπορούσαμε νά ποῦμε- μικρός θεός. Μοιάζει στόν Θεό καί γίνεται καί αὐτόςὅλος φωτιά-ὅπως ὁ Θεός εἶναι Φωτιά (Πῦρ καταναλίσκον).Γίνεται ὅλος φῶς- ὅπως ὁ Θεός εἶναι Φῶς. Ἀποκτᾶ δηλαδή κι αὐτός, ὅσο εἶναιδυνατόν στόν ἄνθρωπο, κατά χάριν, τίς ἰδιότητες τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό οἱ Ἅγιοι ἦταν72

ὡς μικροί θεοί: Ἄγγιζαν τούς δαιμονισμένους καί ἔφευγαν τά δαιμόνια. Εὐλογοῦσαντούς ἀσθενεῖς καί θεραπεύονταν. Προσεύχονταν καί ἄλλαζαν τά γεγονότα,μετέβαλαν τόν ροῦ τῆς ἱστορίας μέ τίς δεήσεις τους.Μποροῦσαν μέ τήν Θεία Χάρη νά κάνουν τά πάντα, ἦταν «παντοδύναμοι».Αὐτό συνέβαινε ἐπειδή ὁ Θεός εἶναι Παντοδύναμος καί ἐνεργοῦσε μέσα ἀπ’ αὐτούς.Ἐνεργοῦσε δέ ὁ Θεός δι’ αὐτῶν, διότι προηγήθηκε μέσα τους ἡ κάθαρση ἀπό τάπάθη. Ἡ ἀγάπη στόν Θεό, ἔκαψε ὅλα τά σκουπίδια, ὅλα τά πάθη πού ὑπῆρχαν -καίδυστυχῶς ὑπάρχουν μέσα στήν καρδιά τοῦ κάθε ἀνθρώπου- ὁπότε ἔγινανκατοικητήρια τοῦ Θεοῦ.20.Ὁ Ἅγιος Σιλουανός καί ἡ ἀγάπη Του πρός τόν Θεό.Ἄς ἀκούσουμε καί τόν Ἅγιο Σιλουανό πῶς ὁμιλεῖ στόν Θεό καί πῶς φανερώνει τήνδίψα τῆς καρδιᾶς του γιά τόν Θεό. Λέγει αὐτός ὁ σύγχρονος Ρῶσσος Ἅγιος: «Ἡψυχή μου διψάει τόν ζῶντα Θεό. Ἡ ψυχή μου ζητάει νά γεμίσει πάλι ἀπό τήν χάρητοῦ Κυρίου. Πόσο ἀκατάληπτο εἶναι τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ἔπλασε ἀπό τό χῶμα τόνἄνθρωπο καί τοῦ ἐμφύσησε πνοή ζωῆς. Καί ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου ἔγινε συγγενής μέτόν Θεό»[10].21. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ φανερώνεται στήν Δημιουργία.Στήν δημουργία τοῦ ἀνθρώπου φανερώνεται ἡ ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἐπίσης καίστήν δημιουργία ὅλης τῆς κτίσεως φανερώνεται ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἡ Αὑτοαγάπη. ὉΘεός δέν εἶχε ἀνάγκη, οὔτε «ὑποχρέωση» νά δημιουργήσει ὁ,τιδήποτε. Ἀπό ἀγάπη«βγῆκε» ἀπό τόν ἑαυτό Του καί δημιούργησε ὅλο αὐτό τό σύμπαν. Τέλος μέ μιάξεχωριστή πράξη ἀγάπης δημιούργησε τόν ἄνθρωπο κατ’ εἰκόνα Του.Ἀφοῦ δημιούργησε πρῶτα τό παλάτι μετά δημιουργεῖ καί τό πριγκιπόπουλο, τόὁποῖο καί εἰσάγει ὡς κάτοικο-κύριο μέσα στό παλάτι. Τόν ἄνθρωπο τόνδημιούργησε τελευταῖο, τήν ἕκτη ἡμέρα τῆς Δημιουργίας. Τόν δημιούργησε ὄχι μέτόν λόγο Του, ὅπως δημιουργησε ὅλο τό σύμπαν -«εἶπε καί ἐγεννήθησαν»[11]- ἀλλάμέ μιά ἰδιαίτερη δημιουργική πράξη.Τόν ἄνθρωπο τόν ἔπλασε μέ τά χέρια Του, ὅπως λέγει ἡ Ἁγία Γραφή. Βέβαια αὐτόεἶναι μιά ἀνθρωπομορφική ἔκφραση, ἀφοῦ ὁ Θεός δέν ἔχει χέρια. Ὁ Θεός εἶναιΠνεῦμα.Ἡ Ἁγία Γραφή θέλει μ’ αὐτήν τήν ἔκφραση νά μᾶς διδάξει ὅτι ὁ Θεός ἔκανε κάτιπολύ ἰδιαίτερο γιά τόν ἄνθρωπο καί τόν προίκισε μέ ὅ,τι ἀνώτερο, μέ τήν εἰκόναΤου. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει μέσα του τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Τά ζῶα δέν ἔχουν τήν εἰκόνατοῦ Θεοῦ, οὔτε τά φυτά, οὔτε τά ἄψυχα, οὔτε τά ἀστέρια ἤ οἱ πλανῆτες. Μόνο ὁἄνθρωπος καί οἱ Ἄγγελοι ἔχουν τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, τό «κατ’ εἰκόνα».73

Στήν δημιουργία φανερώνεται γενικά ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Στή δημιουργία τοῦἀνθρώπου φανερώνεται ἡ ἰδιαίτερη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὁ ἔρωτας -ὅπως λένε οἱ Ἅγιοι-πού ἔχει ὁ Θεός γιά τόν ἄνθρωπο.Ὁ ἄνθρωπος ὅμως ἔπεσε, ἁμάρτησε. Ὁ ἄνθρωπος ἔχασε τήν κοινωνία του μέ τόνΘεό. Ἐν τούτοις ὁ Θεός δέν τόν ἐγκατέλειψε. Τόν ἐπισκέφτηκε διά τοῦ Χριστοῦ καίτόν ἔσωσε. Τόν ἀνέπλασε διά τοῦ Πρωτοτόκου πάσης κτίσεως. Σ’ αὐτήν τήνἀνάπλαση, τήν ἀναδημιουργία τοῦ ἀνθρώπου διά τοῦ Θεανθρώπου (Θεία Οἰκονομία)φανερώθηκε κατ’ ἐξοχήν ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο.22.Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ φανερώνεται στήν Θεία Οἰκονομία.Ὁ Θεός μᾶς ἔπλασε, μᾶς ἔκανε παιδιά του, μᾶς υἱοθέτησε, μᾶς ἔβαλε μέσα στήνἌκτιστη Ἐκκλησία Του, πού εἶναι ἡ Ἁγία Τριάδα, ἡ πρώτη Ἐκκλησία. Μᾶς ἔβαλεστόν παράδεισο ὥστε νά συναπολαμβάνουμε, νά συνδιαλεγόμαστε μαζί του. Ὅρισενά ὑποτάσσεται σέ μᾶς ὅλο τό σύμπαν: τά ζῶα, τά φυτά καί γενικά ἡ Δημιουργία...-Καί ἐμεῖς τί κάναμε;-Ἐπαναστατήσαμε καί θελήσαμε νά φτάσουμε στόν προορισμό μας, χωρίς τόν Θεό.Προχωρήσαμε ἐγωιστικά, χωρίς τήν Θεία Χάρη, ἀπό μόνοι μας. Τοῦ εἴπαμε:«Δέν Σέ θέλουμε...Ἄφησέ μας μόνους...». Ὁ Θεός τό σεβάστηκε αὐτό γιατί μᾶςἀγαπᾶ. Ἐπίσης ἀπό ἀγάπη μᾶς ἔβγαλε ἀπό τόν παράδεισο γιά νά μήν γίνει ἀθάνατοτό κακό.Παραχώρησε νά μποῦμε στήν ταλαιπωρία τοῦ θανάτου γιά νά μήν μείνουμε αἰώνιαστήν πτώση. Θά ἦταν ἀβάσταχτη μιά αἰώνια ζωή, μέσα στήν πτώση, μέσα σ’ αὐτήντήν διεφθαρμένη κατάσταση, πού ἤρθαμε λόγῳ τῆς ἁμαρτίας, λόγῳ τῆς ἀνταρσίας.Μᾶς δίνει λοιπόν τόν θάνατο, πάλι ἀπό ἀγάπη ὁ Θεός, σάν ἕνα στόπ στήν κακία μαςκαί τήν διαφθορά μας.23.Τό Ἅγιο Πνεῦμα: ὁ συνδετικός κρίκος τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό.«Ἔπλασε ἀπό τό χῶμα τόν ἄνθρωπο καί τοῦ φύσησε πνοή ζωῆς. Τοῦ ἔδωσε τό ἍγιοΠνεῦμα καί ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου ἔγινε συγγενής μέ τόν Θεό»[1].Τό Ἅγιο Πνεῦμα, τό Ὁποῖο ἦταν ὁ συνδετικός κρίκος τῶν Πρωτοπλάστων μέ τό Θεό,Αὐτό χάθηκε μέ τήν πτώση, μέ τήν παρακοή τῶν Πρωτοπλάστων. Ἔπαψε νά εἶναισυστατικό τοῦ εἶναι τους. Ἐν τούτοις ὁ Θεός δέν ἐγκατέλειψε τόν ἄνθρωπο στήνἐρημιά του. Ἔστειλε τόν Υἱό Του, ὁ Ὁποῖος μᾶς ἔδωσε καί πάλι τήν δυνατότητακοινωνίας μέ τόν Θεό διά τῆς Θείας Χάρης (διά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος). Ἐγκαθιδρύειτήν Ἁγία Του Ἐκκλησία, ἡ Ὁποία μέ τό Ἅγιο Βάπτισμα (τήν προσωπική μαςΠεντηκοστή) μᾶς ξαναδίνει τόν συνδετικό κρίκο μέ τόν Θεό, τήν Θεία Χάρη πούεἶναι ἡ κοινή ἐνέργεια τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.74

Μποροῦμε λοιπόν τώρα, δόξα τῷ Θεῷ, ὅλοι ἐμεῖς οἱ βαπτισμένοι, ἐάν θέλουμε, νάἐνεργοποιήσουμε αὐτόν τόν σύνδεσμο. Νά συνδεθοῦμε μέ τόν Θεό. Αὐτή εἶναι ἡμεγάλη εὐλογία τῆς Ἐκκλησίας καί τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος. Ἐάν θέλει ὁ ἄνθρωποςμπορεῖ νά ἑνωθεῖ μέ τόν Θεό καί νά εἶναι σέ διαρκή κοινωνία μαζί Του.24. Τό ἅγιο Πνεῦμα (ἡ Θεία Χάρη) μᾶς ἀποκαλύπτει τόν Χριστό.«Τόσο ἀγάπησε ὁ Κύριος τό πλάσμα του, ὥστε ἔδωσε στόν ἄνθρωπο τό ἍγιοΠνεῦμα καί γνώρισε ὁ ἄνθρωπος τόν Κτίστη Του καί ἀγαπᾶ τόν Κύριό Του. ΤόἍγιο Πνεῦμα εἶναι ἀγάπη καί γλυκύτητα τῆς ψυχῆς, τοῦ νοῦ καί τοῦσώματος»[2]. Προσέξτε πόσο ὡραῖα τά λέει ὁ Ἅγιος.Τό Ἅγιο Πνεῦμα ἀγγίζει ὄχι μόνο τήν ψυχή, τό νοῦ ἀλλά καί τό σῶμα...καί τάγλυκαίνει ὅλα αὐτά.25. Ἡ διατήρηση τῆς Θείας Χάρης.«Ὅταν ὅμως ἡ ψυχή χάσει τήν χάρη ἤ μειωθεῖ ἡ χάρη, τότε ἡ ψυχή ἀναζητεῖ ξανά μέδάκρυα τό Ἅγιο Πνεῦμα καί λέει μέ ἄσβηστο πόθο: «διψάει ἡ ψυχή μου τόν Κύριοκαί Τόν ἀναζητῶ μέ δάκρυα»[3].-Γιατί μειώνεται ἡ χάρη;-Διότι ἀμελοῦμε, ξεχνιόμαστε, ραθυμοῦμε, τεμπελιάζουμε πνευματικά. Αὐτό ἔχει ὡςἀποτέλεσμα νά ταπεινώνεται, νά μειώνεται ἡ φλόγα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πούἅναψε κατά τό Ἅγιο Βάπτισμα, ἐπειδή δέν μπαίνουνε καινούργια πνευματικά«ξύλα»[4] στή ἀρχική Ἁγιοπνευματική φωτιά. Ἄν δέν μετανοήσουμε καίσυνεχίσουμε νά ἀμελοῦμε, τότε μπορεῖ νά λιγοστέψει τόσο πολύ, ἡ ἀρχικήἉγιοπνευματική φλόγα, ὥστε νά γίνει ὡς μιά σπίθα, νά ἀπομείνει κάτι πολύ λίγο.Ὡστόσο παραμένει καί δέν σβήνει τελείως... Ὅσο ζεῖ ὁ ἄνθρωπος σέ ἀμέλεια, αὐτή ἡφωτιά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, παραμένει ὡς μία σπίθα θαμμένη κάτω ἀπό τήν στάχτητῶν ἁμαρτιῶν καί τῶν παθῶν.Ἐάν ὁ ἄνθρωπος ἔρθει σέ συναίσθηση καί μετανοήσει τότε καταλαβαίνει τί ζημίαἔχει πάθει καί λέει: «ποῦ ἤμουνα καί πού εἶμαι τώρα;». Ἀρχίζει τότε νά διψάει πάλιτό Θεό.26. Ἡ ἀναζήτηση τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό καί τοῦ Θεοῦ ἀπό τόν ἄνθρωπο.«Πῶς νά μήν σέ ἀναζητῶ Κύριε;», ἐρωτᾶ ὁ Ἅγιος Σιλουανός καί συνεχίζει: «Πρῶτος Ἐσύ ὁ ἴδιος μέ ἀναζήτησες καί μοῦ ἔδωσες νά ἐντρυφήσω στό Ἅγιο ΠνεῦμαΣου»[5].Τήν πρώτη κίνηση τήν κάνει πάντα ὁ Θεός.«Ἡ καρδιά μου Σ΄ ἀγάπησε καί Σέ ἱκετεύω: δῶσε μου νά μείνω μέχρι τέλους στήνἀγάπη Σου, δῶσε μου νά ὑπομείνω γιά χάρη τῆς ἀγάπης Σου ὅλες τίς θλίψεις καίτούς πόνους. Τρόμος καί δέος κυριεύουν τήν ψυχή μου ὅταν θελήσω νά γράψω γιά75

τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Εἶναι φτωχή ἡ καρδιά μου καί δέν ἔχει τήν δύναμη νάπεριγράψει τήν ἀγάπη τοῦ Κυρίου»[6].Ὄντως ὁ Θεός εἶναι ἀπερίγραπτος καί οἱ ἐνέργειές του εἶναι ἀπερίγραπτες.Δέν μποροῦμε νά ποῦμε πολλά γι’ αὐτές. Μᾶς «ὁμιλεῖ» ὁ Θεός δι’ αὐτῶν μέ ἄρρηταρήματα. Εἶναι ἀκατανόητα τά ἔργα τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀκατάληπτος ὁ Θεός καίἀπερίγραπτος.27.Ὁ ἀκόρεστος Θεῖος ἔρως«Ἡ ψυχή φοβᾶται», ὁμολογεῖ ὁ Ἅγιος Σιλουανός, «ἀλλά συγχρόνως παρασύρεται νάγράψει ἔστω καί λίγες λέξεις γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Τό πνεῦμα μου ἀδυνατεῖνά βρεῖ λόγο, ἀλλά ἡ ἀγάπη μέ προτρέπει. Ὤ! ἄνθρωπε ἀνίσχυρο πλάσμα. Ὅταν ἡΧάρη εἶναι μέσα μας τό Πνεῦμα καίει καί ὁρμᾶ ἡμέρα καί νύχτα πρός τόν Κύριο.Γιατί ἡ Χάρη αἰχμαλωτίζει τήν ψυχή στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί αὐτή δέν θέλει νάἀποσπαστεῖ ἀπό τόν Κύριο γιατί δέν μπορεῖ νά χορτάσει τήν γλυκύτητα τοῦ ἉγίουΠνεύματος»[7]. Αὐτό ἀκριβῶς ἔλεγε καί ὁ μακαριστός Πατήρ Πορφύριος: ὁ Θεός,ἔλεγε, εἶναι ἕνας «ἔρως ἀκόρεστος». Ἕνας ἔρωτας πού δέν κορέννυται ποτέ... Δένμπορεῖς νά χορτάσεις τήν Θεία Ἀγάπη.Ἡ ψυχή ὅταν κυριευθεῖ ἀπό τή Θεία Χάρη ὁρμάει ἀκάθεκτη πρός τόν Θεό καίπροσπαθεῖ νά Τόν φθάσει. Ἐκεῖ πού νομίζει ὅτι Τόν φθάνει, ἐκεῖ Τόν χάνει... Πάλιπροσπαθεῖ καί πάλι προχωράει μέχρι νά εἰσέλθει στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖ πάλιθά συνεχίζει νά προχωράει ἀπό ἔκπληξη σέ ἔκπληξη, ἀπό μέθεξη σέ πληρέστερημέθεξη τοῦ Θεοῦ. Αὐτό θά συνεχίζεται στούς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ὁ Θεός εἶναιἄπειρος. Ἡ ζωή μας καί ἡ αἰώνια ζωή εἶναι μία συνεχής ἀτελεύτητη πορεία πρός τόνἄπειρο Θεό, ἀλλά καί μία διαρκής αἰώνια Θεία μέθεξη διαρκῶς αὐξανόμενη.Ἡ ἐν Χριστῷ ζωή εἶναι ἕνα συνεχές ἄνοιγμα, μία συνεχής μετοχή, μία διαρκήςμέθεξη τοῦ Θεοῦ ἡ ὁποία δέν ἔχει ποτέ τέλος.Ἴσως πεῖτε:-Δέν θά βαριόμαστε στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ;-Ὄχι, διότι συνεχῶς ὅλο καί περισσότερο θά μετέχουμε στόν ἄπειρο Θεό, χωρίς ποτένά κορέννυται αὐτή μας ἡ ἐπιθυμία γιά τόν Θεό.28. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ δέν «ἀντέχεται».Καί τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι τέλος. Γνωρίζω κάποιον ἄνθρωπο πού ὁ ἐλεήμωνΚύριος τόν ἐπισκέφτηκε μέ τήν χάρη Του. Καί ἄν τόν ρωτοῦσε ὁ Κύριος: «Θέλειςνά σοῦ δώσω ἀκόμα περισσότερο; Να σοῦ δώσω καί ἄλλη χάρη;», τότε ἡ ψυχήλόγῳ τῆς ἀδυναμίας τοῦ σώματος θά ἔλεγε : «Ἐσύ Κύριε βλέπεις ὅτι ἄν μοῦ δώσειςπερισσότερο θά πεθάνω»[8].76

Δηλαδή «θά χωριστεῖ ἡ ψυχή ἀπ’ το σῶμα μου». Δέν ἀντέχει τό σῶμα τήν μεγάληΘεία Χάρη. Ἐνῷμετά θάνατον, ὅταν δέν θά ὑπάρχει αὐτό τό χοϊκό σῶμασυνδεδεμένο μέ τήν ψυχή, τότε θά εἶναι πολύ καλλίτερα τά πράγματα. Θά εἶναιπολλή μεγαλύτερη ἡ χαρά καί ἡ μετοχή μέσα στήν Χάρη τοῦ Θεοῦ.Γιατί ὁ ἄνθρωπος εἶναι περιορισμένος καί δέν μπορεῖ νά ἀντέξει στό πλήρωμα τῆςχάριτος. Ἔτσι καί οἱ μαθητές τοῦ Χριστοῦ ἔπεσαν μέ τό πρόσωπο στή γῆ στόΘαβώρ, ἔνεκα τῆς δόξης τοῦ Κυρίου. Καί κανένας δέν μπορεῖ νά συλλάβει πῶς δίνειὁ Κύριος τήν χάρη του στήν ψυχή[9].29. Ὁ Θεός ἔρχεται ἀθόρυβα.Εἶναι ἀκατάληπτος καί ὁ τρόπος, τό πῶς ἔρχεται ἡ Χάρις...Μυστικά, χωρίς θορύβο, ἀψοφητί- ὅπως λένε οἱ ἅγιοι Πατέρες- χωρίς ψόφο, χωρίςκανένα ἐντυπωσιασμό. Ἔτσι εἶναι ὁ Θεός... ἀθόρυβος, γλυκός σάν μιά λεπτή αὔρα.Δέν ξέρουμε πῶς καί πότε θά ἔλθει ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ...Ἐμεῖς πρέπει νά εἴμαστε πάντα ἕτοιμοι... Ἡ ἑτοιμότητα ἔγκειται σ’ αὐτήν τήνπροσευχή: Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησέ με...Ἡ ἑτοιμότητα ἔγκειται στήν ἀδιάλειπτηἀναμονή τοῦ Θεοῦ, στήν προσμονή καί ἀναζήτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.30. Τό μεγάλο πανηγύρι: Ἡ ἔλευσις τῆς Χάριτος.Ὅταν ἔρθει αὐτή ἡ Χάρις καί ἀνάψει αὐτή ἡ φωτιά στήν καρδία μας, τότε πράγματισυγκροτεῖται τό μεγάλο πανηγύρι.Εἶσαι ἀγαθός Κύριε. Εὐχαριστῶ τό ἐλεός Σου. Μοῦ ἔστειλες πλούσιο τό ἍγιοΠνεῦμα Σου καί ἔδωσες νά γευθῶ ἐγώ ὁ ἁμαρτωλός τήν ἀγάπη Σου. Καί ἡ ψυχήἑλκύεται πρός Ἐσένα τό Φῶς τό ἀπρόσιτο[10].Ἄς θαυμάσουμε τήν ταπείνωση τοῦ Ἁγίου! Πόσο βαθειά συναισθάνεται τήνἀρρώστεια του!... Ὁμολογεῖ: «Εἶμαι Ὁ ἁμαρτωλός. Κι ὅμως Ἐσύ καταδέχθηκες νάἔλθεις σέ μένα καί νά μοῦ φανερώσεις τήν ἀγάπη Σου».Ποιός θά μποροῦσε νά Σέ γνωρίσει ἄν Ἐσύ Ἐλεήμων δέν εὐδοκοῦσες νάἐμφανισθεῖς στήν ψυχή; Καί Σέ εἶδε καί Σέ γνώρισε τόν Δημιουργό καί ἀγαθό ΘεόΤης καί ἀκόρεστα Σέ ποθεῖ. Γιατί Ἐσύ ἐλεήμων προσείλκυσες κοντά Σου τήν ψυχήμέ τήν ἀγάπη πού γνώρισε ἡ ψυχή μου. Βλέπεις Κύριε πόσο ἀσθενική καί ἁμαρτωλήεἶναι ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά Ἐσύ δίνεις Ἐλεήμων στήν ψυχή τήν δύναμη νά Σ’ἀγαπᾶ. Καί φοβᾶται ἡ ψυχή μήπως χάσει τήν ταπείνωση τήν ὁποία προσπαθοῦν νάτίς ἀφαιρέσουν οἱ ἐχθροί. Γιατί χωρίς τήν ταπείνωση ἡ Χάρη Σου ἐγκαταλείπει τήνψυχή[11].77

31.Ὅλοι ὀφείλουμε νά γίνουμε ἅγιοι, προσηλώνοντας τόν νοῦ μας στόν Θεό.Ὁμιλοῦμε - θά λέγαμε- τώρα γιά ὑψηλές πνευματικές καταστάσεις... Καί ἴσως πεῖτε:-Γιατί νά τά λέμε αὐτά; Ἀφοῦ δέν εἶναι γιά μᾶς... Γιά μᾶς ἁρμόζει νά λεχθεῖ κάτιπρακτικό, κάτι ἠθοπλαστικό...-Ὄχι. Ἀντίθετα, ἡ πρός τόν Θεό ἀγάπη εἶναι τό πιό σημαντικό. Πρέπει νά τόκαταλάβουμε ὅτι ἡ πρώτη ἐπιδίωξή μας θά πρέπει νά εἶναι τό ν’ ἀγαπήσουμε τόνΘεό, τό νά μεταθέσουμε τόν νοῦ μας ἀπό τά γήϊνα στά οὐράνια.«Ξένον τόκον ἰδόντες ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου τόν νοῦν εἰς οὐρανόν μεταθέντες»,ὅπως λέμε στούς Χαιρετισμούς. Θά πρέπει ὁ νοῦς μας νά μετατεθεῖ στό Θεό. Καίαὐτό δέν εἶναι γιά τούς μορφωμένους-καλλιεργημένους διανοητικά, (ὅπως ἴσωςκάποιοι θά ἰσχυρίζονταν)- εἶναι γιά ὅλους. Εἶναι καί γιά τούς ἀμόρφωτους, καί γιάτούς ἁπλούς.Οἱ πιό μεγάλοι σύγχρονοι Γεροντάδες ἦταν σχεδόν ὅλοι τελείωςἀμόρφωτοι. Εἶχαν ὅμως σέ μεγάλο βαθμό αὐτόν τόν Θεῖο Ἔρωτα, αὐτήν τήν συνεχήμετάσταση τοῦ νοῦ τους στόν Θεόν.Ἡ μετάθεση-μετάσταση-προσήλωση, τό συνεχές τῆς παραμονῆς τοῦ νοῦ στόν Θεό:Αὐτό ἀκριβῶς εἶναι καί ὁ στόχος τῆς ὅλης ἀσκητικῆς προσπάθειας τῶν μοναχῶν.Ἔλεγε ἕνας σύγχρονος Γέροντας: Ἐμεῖς (οἱ μοναχοί) «νοῦν τηροῦμε», δηλ.προσέχουμε τόν νοῦ μας.-Τί προσέχουμε;-Προσέχουμε ὥστε ὁ νοῦς μας νά εἶναι στόν Θεό, ν’ ἀγαπάει τόν Θεό καί νάαἰσθάνεται τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.Αὐτή ἡ παραμονή τοῦ νοῦ στόν Θεό εἶναι πού ἁγιάζει τόν ἄνθρωπο καί τόν βοηθάεινά πραγματώσει τό «καθ’ ὁμοίωση».32.Ἡ ταπείνωση ἀπαραίτητη γιά τήν ἕλκυση τῆς Θείας Χάρης.Τί νά Σοῦ ἀνταποδώσω Κύριέ μου! Ἐγώ εἶμαι βδέλυγμα, τό ξέρει ὁ Κύριος, ἀλλάμοῦ ἀρέσει νά ταπεινώνω τήν ψυχή μου καί νά ἀγαπῶ τόν πλησίον μου, ἔστω καί ἄνμέ πρόσβαλε σέ κάτι[12]. Ὁ Ἅγιος, ὡς ὥριμος πνευματικά, ἔχει κατανοήσει πλέον,ὅτι τό κλειδί γιά νά μήν χάσει ὁ πιστός τήν χάρη εἶναι ἡ ταπείνωση. Τό κλειδί γιά νάἑλκύσει κάποιος τόν Θεό εἶναι πάλι ἡ ταπείνωση. Καρπός τῆς βιωματικῆς τουταπείνωσης εἶναι ἡ ὁμολογία του: «Εἶμαι βδέλυγμα μπροστά στόν Θεό, εἶμαι δηλαδήἀηδία, μπροστά Σου καί μπροστά σ’ ὅλη τήν κτίση».Ὅπως λένε τά τροπάρια τῆς Παρακλητικῆς: «Εἶμαι τό μόλυσμα τῆς γῆς, εἶμαι αὐτόςπού μολύνω τόν ἀέρα καί ὅλο τό σύμπαν». Αὐτή ἡ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότηταςεἶναι πού ἕλκει τόν ταπεινό Θεό. Ὁ Θεός εὐαρεστεῖται στούς ταπεινούς ἀνθρώπους,ἐνῷ ὅταν φύγει ἡ ταπείνωση τότε φεύγει καί ὁ Θεός, φεύγει ἡ Χάρις.78

33. Τί σημαίνει ἀγαπῶ τόν Θεό καί τόν πλησίον.«Πάντα προσεύχομαι στόν Κύριο νά μοῦ χαρίσει μέ τό ἔλεός Του νά ἀγαπῶ τούςἐχθρούς. Καί ἐγώ μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ δοκίμασα ΤΙ εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί ἡἀγάπη τοῦ πλησίον. Καί ζητῶ νύχτα καί ἡμέρα τήν ἀγάπη ἀπό τόν Κύριο. ΚαίΑὐτός μου χαρίζει δάκρυα καί κλαίω γιά ὅλο τόν κόσμο»[13].-Βλέπετε τί σημαίνει ἀγαπῶ τόν Θεό; Λέμε πολύ εὔκολα ἀγαπάω· ἀγαπάω τόν Θεό,ἀγαπάω τούς ἀνθρώπους... Τί σημαίνει ἀγαπάω;-Εἶναι κάτι πάρα πολύ μεγάλο, εἶναι ἕνα δῶρο τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἕνα κλάμα γιά ὅλο τόνκόσμο. Ἄν ὅμως κατακρίνω ἤ βλέπω κάποιον χωρίς συμπάθεια τότε τά δάκρυασταματοῦν.-Γιατί;-Διότι ἡ κατάκριση εἶναι ἐγωισμός, εἶναι ὑπερηφάνεια, εἶναι μεγάλη ἁμαρτία. Ὁπότεφεύγει ἡ χάρις, φεύγει καί τό κατανυκτικό δάκρυ, τό ἀποτέλεσμα τῆς Χάρης. Καίτότε ἡ ψυχή ἀθυμεῖ, πέφτει σέ θλίψη, σέ μελαγχολία. «Ἀρχίζω ὅμως πάλι νά ζητῶἄφεσιν ἀπό τόν Κύριο καί ὁ Ἐλεήμων Κύριος συγχωρεῖ ἐμένα τόν ἁμαρτωλό»[14].34.Ποτέ ἀπελπισίαΞέρει ὁ Ἅγιος νά πολεμάει. Δέν ἀπελπίζεται. Λέει: «Πάλι ἔπεσα, ἀλλά καταφεύγωστόν Θεό καί ζητάω τό ἔλεος, τή συγχώρηση. Καί ὁ Θεός μέ συγχωρεῖ».«Ἀδελφοί, γράφω ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ταπεινῶστε τίς καρδιές σας καί θά δεῖτε τόἔλεος τοῦ Κυρίου ἤδη ἐπάνω στή γῆ»[1].35.Ἡ ὑπερηφάνεια: τό μεγάλο ἐμπόδιο στή Θεία Χάρη-Τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ ὑπάρχει, ἀλλά γιατί δέν τό αἰσθανόμαστε;-Διότι ἔχουμε ὑπερηφάνεια.«Ταπεινῶστε ἀδελφοί τίς καρδιές σας», λέει ὁ Ἅγιος, «καί θά αἰσθανθῆτε τό ἔλεοςτοῦ Θεοῦ πού ἤδη ὑπάρχει καί σᾶς προσφέρεται». Δέν εἶναι σωστό νά νομίζουμε ὅτικαλοῦμε τόν Θεό καί δέν ἔρχεται. Ὁ Θεός εἶναι πολύ κοντά μας. Ὅμως δέν Τόναἰσθανόμαστε γιατί ἔχουμε χτίσει τείχη γύρω μας, μέ τόν ἐγωισμό καί τήνὑπερηφάνεια μας.36.Ἡ διαφορά τῆς Θεϊκῆς ἀπό τίς ἀνθρώπινες ἀγάπες.«Θά δεῖτε τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ καί θά γνωρίσετε τόν οὐράνιο δημιουργό. Καί ἡ ψυχήσας δέν θά γνωρίσει κορεσμό στήν ἀγάπη».Οἱ ἀνθρώπινες ἀγάπες καί οἱ ἔρωτες ἔχουνε κορεσμό. Κάποια στιγμή ὅσοι εἶχανπιαστεῖ στά δίχτυα των ὁμολογοῦνε: «βαρέθηκα». Ἐπίσης φοβοῦνται κάπως οἱ79

ἄνθρωποι καί λένε: «Θά παντρευτῶ καί θά περάσω τόσα χρόνια συνέχεια μέ τόν ἴδιοἄνθρωπο;(!) Δέν θά βαρεθῶ;».Ὡς ἐπακόλουθο αὐτοῦ λένε: «Νά παντρευτοῦμε πιό μεγάλοι (σέ πιό προχωρημένηἡλικία) γιά νά μήν βαρεθοῦμε» καί...κάτι τέτοιες θεωρίες. Ἀλλά αὐτά εἶναι, θάλέγαμε, γελοῖα, ἀνόητα πράγματα.-Γιατί;-Διότι οἱ ἄνθρωποι πού τά λένε αὐτά δέν γνωρίζουν τόν σκοπό τοῦ γάμου. Δέν ἔχουνκαταλάβει ὅτι αὐτή ἡ ἀρχική σαρκική ἀγάπη, ἤ ἀκόμη καί ἡ ψυχική ἀγάπη, πού τούςἕνωσε, (αὐτό, πού λέμε ἔρωτας), πρέπει μέσα στό γάμο νά μεταστραφεῖ, νάὑπερβαθεῖ καί νά γίνει πνευματική ἀγάπη. Ὁπότε μετά ἡ ἕνωση εἶναι αἰώνια, εἶναιἀδιάσπαστη, διότι εἶναι Ἁγιοπνευματική ἕνωση-ἀγάπη.Τότε δέν βαριέσαι ποτέ πλέον τόν ἄλλον διότι αἰσθάνεσαι ὅτι ὁ ἄλλος εἶναι εἰκόνατοῦ Θεοῦ καί εἶναι ἕνα μαζί σου. Σέ συνδέει μέ τόν ἄλλον ὄχι ἡ σάρκα, οὔτε ἡ ψυχή,οὔτε τά κοινά σημεῖα τοῦ χαρακτήρα. Σέ συνδέει τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ὁ σύνδεσμοςτοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι ἀδιάλυτος, ἀδιάλειπτος, ἀκατάλυτος καί αἰώνιος.Νά λοιπόν τί πρέπει νά προσπαθοῦν οἱ ἄνθρωποι, πού θέλουν νά συνδεθοῦν μεταξύτους: νά ἀποκτήσουν τό Ἅγιο Πνεῦμα, τό Ὁποῖο θά τούς ἑνώσει γιά πάντα. Ἡ ἐνἉγίῳ Πνεύματι ἀγάπη πλέον δέν κουράζει, οὔτε κορέννυται, οὔτε τήν βαριέταικανείς. Ἐνῷ τίς ἡδονές τίς σαρκικές ἔρχεται κάποια στιγμή πού οἱ ἄνθρωποι τίςβαριοῦνται.Γιά αὐτό καί οἱ φιλήδονοι ἄνθρωποι, πού εἶναι παραδομένοι στίς σαρκικές ἡδονές,θέλουν συνεχῶς νά ἀλλάζουνε τρόπο ἱκανοποίησης τοῦ πάθους τῆς φιληδονίας τους.Προχωροῦν σέ διαστροφές, σέ πολύ ἄσχημα πράγματα καί πάλι ποτέ δέν εἶναιἱκανοποιημένοι.Αὐτό εἶναι ἀκριβῶς τό στοιχεῖο τό διακριτικό, τό χαρακτηριστικό τῆς σαρκικῆςἡδονῆς: φέρνει κόρο, τήν βαριέται ὁ ἄνθρωπος καί συνάμα νιώθει ἄδειος. Ἡ ψυχήτοῦ ἀνθρώπου ἔχει ἔνα ἄπειρο βάθος, ἔχει τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ . Γι’ αὐτό καίἀναζητάει τό ἀπόλυτο, ἀναζητάει τόν Θεό. Δέν μπορεῖ νά γεμίσει μέ φτηνά,πρόσκαιρα, σαρκικά, γήινα πράγματα. Γεμίζει μόνον μέ τόν ἄπειρο Θεό.37.Τό Ἅγιο Πνεῦμα μᾶς διδάσκει τί εἶναι ἡ ἀγάπη«Κανένας δέν γνωρίζει ἀπό μόνος του ΤΙ εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ἄν δέν τόν διδάξειτό Ἅγιο Πνεῦμα»[2]. Νά τώρα τόση ὥρα μιλᾶμε γιά τόν Θεό, γιά τήν ἀγάπη πούμᾶς ἔχει ὁ Θεός...Τήν καταλάβαμε; Δέν τήν καταλάβαμε. Δέν μποροῦμε νά τήνκαταλάβουμε ἐγκεφαλικά.80

Κάποια στοιχεῖα λέμε... τήν περιγράφουμε κάπως, ἀλλά γιά νά τήν καταλάβουμε, νάτήν ζήσουμε, νά τήν νοιώσουμε, θά πρέπει νά μᾶς τήν διδάξει τό Ἅγιο Πνεῦμα. Καιτήν διδάσκει τό Ἅγιο Πνεῦμα σ’ αὐτούς τούς ἀνθρώπους, πού θέλουνε νάἀκούσουνε τήν διδαχή του. Σ’ αὐτούς πού, ὅπως εἴπαμε, μετανοοῦνε, πούπροσεύχονται, πού μελετοῦν τόν Λόγο τοῦ Θεοῦ, πού ἐκκλησιάζονται.«Στήν Ἐκκλησία μας ὅμως ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ εἶναι γνωστή μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα. Γι’αὐτό μιλᾶμε γιά αὐτήν»[3].Πιστεύω ὅτι ὅλοι μας ἐδῷ, πού προσπαθοῦμε κάπως νά ζήσουμε πνευματικά, μέ τήνβοήθεια τοῦ πνευματικοῦ μας ὁδηγοῦ, ἔχουμε αἰσθανθεῖ κάποιες φορές τήν μεγάληἀγάπη τοῦ Θεοῦ.Εἴτε σέ κάποια ὥρα τῆς Θείας λειτουργίας, εἴτε σέ κάποια ὥρα, πού κάναμε καλήπροσευχή -σωστή προσευχή- εἴτε σέ κάποια ὥρα πού μελετούσαμε τόν λόγο τοῦΘεοῦ, αἰσθανθήκαμε τήν πνοή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Κάπως διαφορετικά ἄγγιξαντήν ψυχή μας αὐτά, πού διαβάσαμε ἤ ἀκούσαμε ἐκείνη τήν στιγμή.38.Ὁ φόβος τοῦ θανάτου ὑπάρχει στήν ψυχή πού δέν γνώρισε τόν Κύριο«Ἡ ἁμαρτωλή ψυχή, πού δέν γνωρίζει τόν Κύριο, φοβᾶται τόν θάνατο. Καί νομίζειπώς ὁ Κύριος δέν θά τῆς συγχωρέσει τίς ἁμαρτίες της»[4].Αὐτή εἶναι ἡ ἀπάτη τοῦ διαβόλου. Παρουσιάζει τόν Θεό σάν ἕναν φοβερό,ἐκδικητικό, θεό- ἀστυνομικό ὁ ὁποῖος εἶναι ἔτοιμος νά μᾶς κόψει τό κεφάλι μέ τήνρομφαία του. Ὅμως δέν εἶναι ἔτσι. Ὁ Θεός εἶναι ὅλος ἀγάπη καί συγχωρεῖ ὅλες τίςἁμαρτίες τοῦ ἀνθρώπου, πού μετανοεῖ. Ὅταν ὅμως ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀμετανόητος,δέν τό καταλαβαίνει αὐτό, ἐνῶ ἀντίθετα ἀποδέχεται τίς ὑποβολές τοῦ πονηροῦ (ὅτι ὁΘεός εἶναι κάτι σάν ἀστυνόμος πού ἐκδικεῖται).«Γίνεται αὐτό», παρατηρεῖ ὁ Ὅσιος Σιλουανός, «ἐπειδή ἡ ψυχή δέν γνωρίζει τόνΚύριο καί πόσο πολύ μᾶς ἀγαπᾶ. Ἄν ὅμως τό γνώριζε αὐτό ὁ κόσμος κανένας δέν θάἀπελπιζόταν. Γιατί ὁ Κύριος ὄχι μόνον συγχωρεῖ ἀλλά καί χαίρεται πολύ γιά τήνἐπιστροφή τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Ἀκόμη καί νά πλησίασε ὁ θάνατος πίστευε ἀκράδανταπώς, μόλις παρακαλέσεις, θά λάβεις ἀμέσως τή ἄφεση»[5].39.Τί πρέπει νά κάνουμε ὅταν εἴμαστε πεσμένοι;Εἶναι μιά μεγάλη ἀπάτη τοῦ διαβόλου αὐτή, τό νά μᾶς ρίχνει σέ ἀπελπισία μόλιςἁμαρτήσουμε.-Ἔπεσες;... Τέλος πάντων... Γιατί ὅμως μετά ἀπελπίζεσαι; Γιατί καταθέτεις τά ὅπλασάν νά χάθηκαν τά πάντα; Αὐτό εἶναι ὑπακοή στήν ὑποβολή τοῦ διαβόλου. Θάπρέπει νά πεῖς στό Θεό:«Θεέ μου ναί! ἔπεσα. Μά καί τί ἄλλο μποροῦσα νά κάνω;Τέτοιος πού εἶμαι ...Τί ἄλλο μπορεῖς νά περιμένεις ἀπό μένα παρά μόνο πτώσεις;Ἐσύ ὅμως εἶσαι εὔσπλαχνος, εἶσαι ὅλος ἀγάπη καί κάνε σύμφωνα μέ αὐτό τό ὁποῖοεἶσαι: δεῖξε μου τό ἐλεός Σου».81

Δέν ὑπάρχει περίπτωση νά μήν δείξει ὁ Θεός τό ἐλεός Του. Διότι ἀκριβῶς γι’ αὐτόσταυρώθηκε, γι’ αὐτό πέθανε. Θά λάβεις λοιπόν ἀμέσως τήν ἄφεση καί μήν ἀφήσειςτόν λογισμό σου νά πεῖ: «Ἄραγε μέ συγχώρεσε ὁ Θεός τώρα;». Σίγουρα σέσυγχώρεσε. Εἶναι βλασφημία κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος νά πεῖς: «Μήπως δέν μέσυγχώρεσε;». Δέν ὑπάρχει περίπτωση νά πάει κάποιος στόν Θεό, νάζητήσεισυγγνώμη και νά μήν τόν συγχωρέσει ὁ Οἰκτίρμων καί Ἐλεήμων Κύριος.40.Ἡ μεγάλη χαρά:Ὁ Κύριος μᾶς ἀγαπᾶ πάντα.«Ὁ Κύριος δέν εἶναι ὅπως ἐμεῖς» διακηρύσσει ὁ Ἅγιος Σιλουανός καίσυνεχίζει:«Εἶναι ἀπείρως πρᾶος καί σπλαχνικός καί ἀγαθός. Καί ὅταν Τόν γνωρίσειἡ ψυχή καταλαμβάνεται ἀπό ἔκπληξη καί λέγει: Ἄχ, ποιόν Κύριο ἔχομε! (Τί ἀγαθόΘεό ἔχουμε!) Τό Ἅγιο Πνεῦμα ἔδωσε στήν Ἐκκλησία μας νά γνωρίσειπόσο μεγάληεἶναι ἡ εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ»[6].Αὐτή εἶναι ἡ μεγάλη μας χαρά: τό ὅτι ὁ Θεός μᾶς ἀγαπᾶ παρ’ ὅλη τήνἁμαρτωλότητά μας. Δέν εἶναι ἡ χαρά, ἡ ἐγωϊστική ὅτι εἴμαστε ἀναμάρτητοι.-Ποιός εἶναι ἀναμάρτητος;-Κανένας παρά μόνον ὁ Θεός. Ἡ μεγάλη μας χαρά εἶναι ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, εἶναιεὔσπλαχνος καί γίνεται ἵλεως στίς ἁμαρτίες μας. Χαιρόμαστε διότι ὁ Θεός μᾶςσυγχωράει ἀφοῦ εἶναι Πατέρας μας Φιλάνθρωπος καί μᾶς δέχεται ὅπως τόν ἄσωτουἱό. Δέν μᾶς ἐπιπλήττει· ὅπως ὁ Πατέρας (στήν παραβολή τοῦ ἀσώτου υἱοῦ) δένἐπέπληξε τόν ἄσωτο υἱό του. Δέν τοῦ ἔκανε παρατηρήσεις, ἐνῶ θά μποροῦσε νά τοῦπεῖ: «Παλιόπαιδο πού ἤσουνα τόσα χρόνια... γιατί μοῦ ἔφαγες τήν περιουσία;» κ.λ.π.Οὔτε κἄν τοῦ εἶπε: «Τέλος πάντων ἔκανες ὅ,τι ἔκανες, ἀλλά τί νά σέ κάνω πού εἶσαιπαιδί μου..., σέ συγχωράω».Δέν τοῦ εἶπε τίποτα τέτοιο· μόνο τόν ἀγκάλιασε μέ στοργή. Ἔτσι εἶναι ὁ Θεός. Μᾶςδέχεται χωρίς νά μᾶς ἐπιπλήξει, χωρίς νά μᾶς κάνει καμμιά παρατήρηση. Καί μᾶςδίνει πάλι τήν στολή τήν πρώτη (τοῦ Βαπτίσματος) ὅπως στόν ἄσωτο καίμετανοημένο υἱό.«Ὁ Κύριος μᾶς ἀγαπᾶ καί μᾶς δέχεται μέ πραότητα χωρίς ἐπιτίμηση. Ὅπως δένμάλωσε ὁ εὐαγγελικός Πατέρας τόν ἄσωτο γυιό, ἀλλά διέταξε νά τοῦ δώσουν νέαφορεσιά καί πολύτιμο δαχτυλίδι στό χέρι καί παπούτσια στά πόδια καί πρόσταξε νάσφάξουν τό σιτευτό μοσχάρι γιά νά διασκεδάσουν γιά τήν ἀνευρεσή Του»[7], νάχαροῦν οἱ ἄγγελοι, νά χαροῦν οἱ δίκαιοι καί οἱ ἅγιοι, νά χαρεῖ ὅλο τό σύμπαν.82

41.Ἡ ἀπάτη τοῦ διαβόλου καί ἡ δαιμονική ντροπή πρίν τήν ἐξομολόγηση.Γίνεται χαρά σ’ ὅλο τό σύμπαν ὅταν ἕνας ἄδικος ζητάει συγγνώμη ἀπ’ τόν Θεό. Καίεἶναι βλασφημία νά ντρεπόμαστε νά πᾶμε νά ποῦμε στόν Θεό «συγγνώμη», ἐπειδήσκεπτόμαστε ὅτι δέν θά μᾶς συγχωρήσει. Ὁ φόβος αὐτός καί ἡ ντροπή πηγάζει ἀπότήν βλάσφημη σκέψη ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἕνας ἀφιλάνθρωπος δικαστής καί τιμωρός. Ὁλογισμός αὐτός εἶναι ὑποβολή τοῦ πονηροῦ πνεύματος τό ὁποῖο μᾶς σιγοψιθυρίζει:«Τί νά πεῖς τώρα στόν Θεό; Μπορεῖς νά προσευχηθεῖς τώρα; Ἔπειτα ἀπ’ αὐτό πούἔκανες;». Ἐπίτηδες τά λέει αὐτά ὁ πονηρός, τάχα γιά νά ὑπερασπιστεῖ τήν«ἀξιοπρέπεια τοῦ Θεοῦ»... Ὁ σκοπός του ὅμως εἶναι νά μᾶς στερήσει τήν ἄφεση, νάἀποτρέψει τήν συγχώρεση, πού μέ βεβαιότητα θά λάβουμε ἄν τήν ζητήσουμε ἀπότόν Πανάγαθο Πατέρα καί Κύριο Μας.42.Θά συγχωρεθοῦμε ἀπό τόν Θεό ἄν συγχωροῦμε τούς ἀδελφούς μας.«Ὤ μέ πόση πραότητα καί μακροθυμία ὀφείλουμε καί μεῖς νά διορθώνωμε τόνἀδελφό μας, ὥστε νά γιορτάζει ἡ ψυχή τήν ἐπιστροφή του»[8].Ὅπως φέρεται σ’ ἐμᾶς ὁ Θεός, ἔτσι πρέπει νά φερόμαστε καί ἐμεῖς στούς ἀδελφούςμας. Δέν πρέπει νά ἐπιπλήττουμε, νά μαλώνουμε καί νά παρατηροῦμε, ὡς νά εἴμαστεἐμεῖς οἱ ἄμεμπτοι καί οἱ ἅγιοι. Ἀντίθετα θά πρέπει νά δεχόμαστε ὅλους καί νά τούςσυγχωροῦμε πάντα. Ἡ συγχώρηση δέ καί ἡ ἀγάπη μας πρός αὐτούς, πού μᾶςβλάπτουν μέ ὁποιονδήποτε τρόπο, θά πρέπει νά ἔχει δοθεῖ ἀπό ἐμᾶς, πρίν ἀκόμα μᾶςζητήσουν ἐκεῖνοι συγγνώμη. «Τό Ἅγιο Πνεῦμα διδάσκει ἀρρήτως τήν ψυχή νάἀγαπᾶ τούς ἀνθρώπους»[9].Ἄς ἀποκτήσουμε ἀδελφοί μου τό Ἅγιο Πνεῦμα καί μετάἘκεῖνο θά μᾶς διδάξει τά πάντα. Θά μᾶς διδάξει καί πῶς νά φερόμεθα στούςἀδελφούς μας.43. Προσευχή χωρίς φαντασία«Ἀδελφοί ἄς λησμονήσουμε τήν γῆ καί ὅλα τά γήϊνα, γιατί μᾶς ἀποσποῦν ἀπό τήνθέα τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἡ Ὁποία εἶναι ἀκατάληπτη στό νοῦ, μά τήν Ὁποία βλέπουν οἱἍγιοι στόν οὐρανό μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἐμεῖς ἄς μένωμε στήν προσευχή χωρίςκαμιά φαντασία»[1].Θά πρέπει ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου νά παραμένει στήν καθαρή προσευχή, χωρίςφαντασίες, χωρίς εἰκόνες, χωρίς λογισμούς.«Καί ἄς ζητήσωμε» συνεχίζει ὁ ἍγιοςΣιλουανός, «ἀπό τόν Κύριο ταπεινό πνεῦμα καί ὁ Κύριος θά μᾶς ἀγαπήσει καί θάμᾶς δώσειἐπί γῆς ὅ,τι ὠφελεῖ τήν ψυχή καί τό σῶμα.Ἐλεήμων Κύριε, δῶσε τή χάρηΣου σ’ ὅλα τά ἔθνη τῆς γῆς, γιά νά Σέ γνωρίσουν, γιατί χωρίς τό Πνεῦμα Σου δένμπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά ἐννοήσει τήν ἀγάπη Σου. Παιδιά γνωρίστε τόν Ποιητήοὐρανοῦ καί γῆς.Σέ παρακαλῶ Κύριε, ἀπόστειλε τό ἔλεός Σου στά παιδιά τῆς γῆςπού ἀγαπᾶς καί δῶσε τους νά Σέ γνωρίσουν μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα. Σέ ἱκετεύω, ἄκουσε83

τήν προσευχή μου καί δῶσε σέ ὅλους νά γνωρίσουν τήν δόξα Σου μέ τό ἍγιοΠνεῦμα»[2].44. Ὁ ἅγιος εἶναι αὐτός πού ἀγαπᾶ τόν Θεό καί ὅλους τούς ἀνθρώπους.Νά ποιός εἶναι ὁ Ἅγιος; Εἶναι αὐτός πού ἀγαπάει τόν Θεό ἀλλά καί ὅλον τόν κόσμο.Καί αὐτό εἶναι ἕνα κριτήριο τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης. Δέν μπορεῖς νά ἰσχυρίζεσαι ὅτιἀγαπᾶς τόν Θεό, ἄν δέν ἀγαπᾶς ταυτόχρονα καί ὅλους τούς ἀνθρώπους. Ἔστω καίἕναν ἄνθρωπο ἄν δέν ἀγαπᾶς, τότε ψέμματα λές ὅτι ἀγαπᾶς τόν Θεό. Ἡ ἀγάπη στόνΘεό, πού εἶναι δῶρο τῆς χάρης τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, σέ παρακινεῖ ν’ ἀγαπήσεις καίὅλους τούς ἀνθρώπους.Ὁ Ἅγιος Σιλουανός θρηνεῖ γιά ὅλον τόν κόσμο καί ἱκετεύειτόν Θεό νά δώσει ὅλους τούς ἀνθρώπους τήν ἐμπειρία, πού ἔδωσε σ’ αὐτόν, τήνἐμπειρία τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό καί λέγει: «Θεέ μου ὅπως ἐμένα μἐ ἀξίωσεςνά ζήσω τό πόσο μ’ ἀγαπᾶς, ἔτσι κάνε αὐτό νά τό ζήσουν καί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι».Θέλει νά μοιραστεῖ αὐτήν τήν ἐμπειρία του μέ ὅλους, νά χαροῦνε καί οἱ ἄλλοι, ὅπωςχάρηκε αὐτός καί ὅπως χαίρεται συνεχῶς.45. Γιά νά εἴμαστε μέ τόν Θεό θά πρέπει νά Τοῦ ὁμοιάζουμε.«Ἀπό τά νεανικά μου χρόνια μοῦ ἄρεσε νά σκέφτωμαι: Ὁ Κύριος ἀναλήφθηκε στούςοὐρανούς καί μᾶς προσμένει. Γιά νά εἴμαστε ὅμως μαζί μέ τόν Κύριο πρέπει νάεἴμαστε ὅμοιοι μ’ Ἐκεῖνον ἤ ὅμοιοι μέ τά παιδιά, ταπεινοί καί πρᾶοι καί νά Τόνὑπηρετοῦμε. Τότε ὅπως λέγει ὁ Κύριος: «Ὅπου εἰμι ἐγώ, ἐκεῖ καί ὁ διάκονος ὁ ἐμόςἔσται», θά εἴμαστε κι ἐμεῖς μαζί Του στήν βασιλεία τῶν οὐρανῶν»[3].Σκεφτόντανε ἀπό μικρό παιδάκι πώς ὁ Κύριος πού ἔφυγε στόν οὐρανό ἀναλήφθηκεκαί μᾶς περιμένει. «Ἀλλά», λέει, «γιά νά ‘μαστε κοντά Του, γιά νά πᾶμε κοντά Του,πρέπει νά ‘μαστε σάν κι Αὐτόν ἤ τουλάχιστον νά γίνουμε σάν τά παιδάκια, ταπεινοίκαί πρᾶοι».46.Ὁ πόθος γιά τόν οὐρανό καί τόν Θεό.«Τώρα ὅμως ἡ ψυχή μου σκοτίστηκε καί ἀθύμησε καί δέν μπορῶ νά ὑψώσω καθαρόνοῦ στόν Θεό καί δέν ἔχω δάκρυα γιά νά θρηνήσω τά ἄθλια ἔργα μου. Μαράθηκε ἡψυχή μου καί ἀπόκαμε ἀπό τό σκοτάδι τῆς ζωῆς αὐτῆς...Ἄχ! ποιός θά μποροῦσε νά μοῦ πεῖ τόν ἀγαπημένο ὕμνο τῶν παιδικῶν μου χρόνωνγιά τό πῶς ἀναλήφθηκε ὁ Κύριος στούς οὐρανούς καί μέ πόσο πόθο μᾶς περιμένεικοντά Του. Θ’ ἄκουγα δακρυσμένος αὐτό τόν ὕμνο, γιατί ἡ ψυχή μου πλήττει στήνγῆ»[4]. Πόσο ποθεῖ ὁ Ἅγιος τόν οὐρανό! Ἔχει συνεχῶς αὐτήν τήν γλυκειά ἀνάμνησητῶν παιδικῶν του χρόνων. Ὄντως ὁ Κύριος μέ τό σῶμα Του εἶναι τώρα στούςοὐρανούς καί μᾶς περιμένει. Ὅπως Τόν βλέπουμε στίς εἰκόνες ἔτσι εἶναι ὁ Κύριοςτώρα καί ἔτσι θά εἶναι στήν αἰωνιότητα. Ὁ Χριστός μας ἔχει καί τήν ἀνθρώπινηφύση, δέν εἶναι μόνο Πνεῦμα, ὅπως εἶναι ὁ Πατέρας καί τό Ἅγιο Πνεῦμα.Ἀναλήφθηκε, ἐνῶ εὐλογοῦσε τούς ἁγίους Του μαθητάς καί Ἀποστόλους. Τώρα δέ,84

σέ στάση εὐλογίας βρίσκεται στόν οὐρανό καί εὐλογώντας ὅλον τόν κόσμο μᾶςπεριμένει. Ἐμεῖς πρέπει νά ἐργαστοῦμε ὥστε νά γίνουμε δεκτικοί τῆς εὐλογίας τοῦΚυρίου. Ἔτσι μόνο θά ξεφύγουμε ἀπ’ τήν ἔλξη τῶν γηΐνων καί θά πορευθοῦμε εἰςσυνάντησίν Του.47.Θρῆνος γιά ὅλη τήν πεσμένη ἀνθρώπινη φύση.«Τί ἔπαθα; Πῶς ἔχασα τήν χαρά; Θα τήν ξαναβρῶ ἄραγε ποτέ; Θρηνῆστε μαζί μουὅλα τά πουλιά καί τά θηρία. Θρηνῆστε μαζί μου δάσος καί ἐρημιά. Θρήνησε μαζίμου, ὁλόκληρη ἡ κτίση τοῦ Θεοῦ καί παρηγόρησέ με στόν πόνο καί τή λύπη μου»[5].Βλέπετε καί οἱ Ἅγιοι εἶναι πολύ ἀνθρώπινοι. Δέν εἶναι ὄντα ἐξωκόσμια (σάν τάθρυλούμενα UFO). Ἔχουν κι αὐτοί τίς δυσκολίες τους, τήν πάλη, τούς ἀγῶνες καί τίςπτώσεις τους. Παρακινοῦν ὅλη τήν φύση νά θρηνήσει μαζί τους, γιά τήν πτώση ὅλουτοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Θρηνοῦν οἱ Ἅγιοι διότι ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι «γίναμε σάρκες»,ἐπιρρεπεῖς στήν ἁμαρτία. Λίγο ἄν ἀφήσουμε τό νοῦ μας ἀμέσως πηγαίνει στόπονηρό, στό κακό. Τό ζοῦσαν πολύ ἔντονα αὐτό οἱ Ἅγιοι καί δέν τό ἄντεχαν, γιαυτόκαί ἔλεγαν: «Ποτέ Κύριε θά ἐλευθερωθοῦμε ἀπ’ αὐτά;».48.Ἡ λύπη τῆς Θεοτόκου«Νά τί συλλογιέται ἡ ψυχή μου:Ἄν ἐγώ ἀγαπῶ τόσο λίγο τόν Θεό καί ἡ ψυχή μουνοσταλγεῖ μέ τόσοπόθο τόν Κύριο, τότε πόσο μεγάλη ἦταν ἡ λύπη τῆς Θεομήτορος,ὅταν ἔμεινε στήν γῆ μετά τήν Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου;»[6]. Πόση λύπη πράγματι θάεἶχε ἡ Παναγία Μας ὅταν ἔμεινε μόνη Της. Πόσο θά Τῆς κόστισε πού ἔφυγε ὁΚύριος στόν οὐρανό καί Τήν ἄφησε, Τήν παρέδωσε στόν Ἅγιο Ἰωάννη!«Δέν διετύπωσε γραπτῶς τό πένθος της ψυχῆς Της καί ξέρουμε λίγα γιά τόν ἐπίγειοβίο Της. Πρέπει ὅμως νά σκεφτώμαστε πώς δέν εἴμαστε σέ θέση νά ἐννοήσωμε τήνπληρότητα τῆς ἀγάπης Της γιά τόν Υἱό καί Θεό Της»[7].Τήν μέγιστη ἀγάπη στόν Θεό τήν εἶχε ἡ Παναγία καί τήν ἔχει περισσότερο ἀπό κάθεἄλλο ἄνθρωπο. Γι’ αὐτό καί πόνεσε τόσο πολύ ὅταν ὁ Χριστός ἔφυγε.49.Ἡ ἀγάπη τῆς Θεοτόκου γιά ὅλον τόν κόσμο.«Ἡ καρδιά της Θεομήτορος, ὅλες οἱ σκέψεις Της, ὅλη ἡ ψυχή Της ἦταν στόν Κύριο.Συνάμα ἀγαποῦσε τό λαό καί προσευχόταν θερμά γιά τούς ἀνθρώπους, γιά τούςνέους χριστιανούς νά τούς ἐνισχύση ὁ Κύριος καί γιά ὅλο τόν κόσμο, ὥστε νάσωθοῦν οἱ πάντες. Σ’ αὐτήν τήν προσευχή βρισκόταν ἡ χαρά καί ἡ παρηγοριά Τηςἐπί γῆς»[8].Πράγματι, διότι ὅπως εἴπαμε, ὅποιος ἀγαπάει τόν Θεό, δέν εἶναι δυνατόννά μήν ἀγαπήσει καί τόν λαό τοῦ Θεοῦ. Προσευχόταν ἡ Παναγία Μας θερμά γιάτούς ἀνθρώπους, γιά τούς νέους χριστιανούς· πού τότε εἴχανε μόλις μπεῖ μέσα στήνἘκκλησία ἀκούγοντας τό κήρυγμα τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων.Προσευχόταν ἡ ΠαναγίαΜας νά τούς ἐνισχύσει ὁ Κύριος καί νά τούς στερεώσει στήν νέα τους ζωή.85

Προσευχόταν καί γιά ὅλο τό κόσμο, ὥστε ὅλοι νά σωθοῦν. Στήν προσευχή αὐτήνβρισκόταν ἡ χαρά καί ἡ παρηγοριά Της πάνω στή γῆ.50.Ἡ προσευχή καί ἡ Θεία Λειτουργία: ἡ παρηγορία μας.Ἡ προσευχή, ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι καί ἡ δική μας παρηγοριά. Ὁ Κύριος «λείπει».Στερούμαστε τήν σωματική Του παρουσία, ἀλλά δέν λείπει· εἶναι μαζί μας μέ τόἍγιο Του Πνεῦμα. Εἶναι μαζί μας μυστηριακά στήν Θεία Λειτουργία, στήν ἉγίαΜας ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Στερούμαστε τήν ἀνθρώπινη-σωματική παρουσία Του,ἀλλά ἔχουμε τούς ἀδελφούς μας καί ὅταν προσευχόμαστε ὁ ἕνας γιά τόν ἅλλον, αὐτήεἶναι ἡ παρηγοριά μας. Ἡ γεμάτη ἀγάπη προσευχή μας γιά τούς ἀδελφούς, εἶναι ἡγλυκιά συντροφιά μας. Αὐτήν τήν μεταξύ μας ἀδελφική ἀγάπη ἔδωσε ὁ Θεός ὡςπαρηγοριά στίς θλίψεις, πού συναντοῦμε σ’ αὐτήν τήν κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος, πούλέγεται γῆ. Αὐτή ἡ μεταξύ μας ἀγάπη λειτουργεῖ καί ὡς στήριγμα γιά νά ἀνεβοῦμεστόν οὐρανό.51.Ἡ ἀγάπη καί τά ἀποτελέσματα της.Τό πλήρωμα τῆς ἀγάπης τῆς Θεομήτορος εἶναι ἄφθαστο γιά μᾶς.Δέν μποροῦμε νάφτάσουμε τήν ἀγάπη πού εἶχε ἡ Παναγία γιά τόν Κύριο.Ἀναγνωρίζουμε ὅτι:«Ὅσο μεγαλύτερη εἶναι ἡ ἀγάπη τόσο μεγαλύτερη εἶναι καί ἡ ὀδύνη τῆς ψυχῆς.Ὅσο πληρέστερη ἡ ἀγάπη τόση πληρέστερη καί ἡ γνώση»[9].Ὅσο περισσότερο ἀγαπήσουμε τόν Θεό τόσο πιό βαθειά θά Τόν γνωρίσουμε.«Ὅσο πιό φλογερή ἀγάπη τόσο πιό πύρινη ἡ προσευχή. Ὅσο τελειότερη ἀγάπη τόσοἁγιότερος ὁ βίος. Κανένας ἀπό μᾶς δέν φτάνει στήν τελειότητα τῆς ἀγάπης τῆςΘεοτόκου καί ὅλοι ἔχουμε ἀνάγκη ἀπό ἀδαμιαία μετάνοια. Μερικῶς ὅμως, ὅπως μᾶςδιδάσκει τό Ἅγιο Πνεῦμα στήν Ἐκκλησία, κατανοοῦμε κι ἐμεῖς αὐτή τήνἀγάπη»[10].Δέν φτάνουμε τήν ἀγάπη τῆς Παναγίας, ἀλλά ἕνα κομμάτι, ἕνα μέροςτῆς ἀγάπης τό κατανοοῦμε καί ἐμεῖς γιατί μᾶς τό φανερώνει τό Ἅγιο Πνεῦμα μέσαστήν Ἐκκλησία.52.Τό σημεῖο ἀναγνώρισης τοῦ Δεσπότου: Ἡ γλυκειά φλόγα τῆς καρδιᾶς.«Οὐχί ἡ καρδία ἡμῶν καιομένην ἦν ἐν ἡμῖν;»(Λουκ. Κδ΄ 32) ἔλεγαν οἱ Ἀπόστολοιὅταν τούς πλησίασε ὁ Χριστός. Ἔτσι ἀναγνωρίζει ἡ ψυχή τόν Δεσπότη καί τόνἀγαπᾶ καί ἡ γλυκύτητα τῆς ἀγάπης Του εἶναι φλογερή. Στούς οὐρανούς ἡ ἑνιαίαἀγάπη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος περιβάλλει τούς πάντες. Στή γῆ ὅμως ἄλλοι ἀγαποῦντόν Κύριο πολύ, ἄλλοι λίγο καί ἄλλοι καθόλου.Ψυχή, πού εἶναι γεμάτη ἀπ’ τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ λησμονεῖ καί οὐρανό καί γῆ. Τόπνεῦμα φλέγεται καί βλέπει ἀοράτως τόν Ποθούμενον καί ἡ ψυχή χύνει ἄφθονα86

γλυκά δάκρυα καί δέν μπορεῖ νά ἀποσπασθεῖ οὔτε μιά στιγμή ἀπό τόν Κύριο, γιατί ἡχάρη τοῦ Θεοῦ δίνει δύναμη νά ἀγαποῦμε τόν Ἀγαπημένο»[11].Ἄς μείνουμε σ’ αὐτά καί ἄς δοξάσουμε τόν Θεό, πού μᾶς ἔδωσε τούς Ἁγίους μας,ὥστε νά μᾶς φωτίζουν καί νά μᾶς λένε αὐτά τά ὑπέροχα πράγματα, τά ὁποῖαφαίνονται ἴσως μακρυνά γιά μᾶς, ἀλλά δέν πρέπει νά εἶναι μακρυνά. Θά πρέπει καίἐμεῖς νά προσπαθήσουμε νά ἀνάψουμε αὐτό τό πῦρ τῆς πρός τόν Θεόν ἀγάπης ἐντόςμας. Ὁ Κύριος εἶπε ὅτι γι’ αὐτό τόν λόγο ἦρθα στή γῆ: γιά ν’ ἀνάψω φωτιά, τήνφωτιά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.«Καί τί θέλω περισσότερο ἀπό τό νά ἀνάψει αὐτή ἡ φωτιά»[12], ἔστω σέ κάποιεςκαρδιές...Αὐτό εἶναι πού ἀναπαύει τόν Θεό, τό ν’ ἀνάψει ἡ φωτιά τοῦ Θείου ἔρωταστίς καρδιές μας καί νά καίγεται ἡ καρδιά μας ἀπό τήν Θεία Ἀγάπη, ἀπό τήν ἀγάπηπρός τόν Θεό. Ἄν συμβαίνει αὐτό, τότε θά καίγεται καί ἀπό ἀγάπη γιά τούς ἄλλουςἀνθρώπους. Τότε καί ἡ ζωή μας θά εἶναι παραδεισένια καί ἡ γῆ θά γίνει παράδεισος.Βέβαια αὐτό δέν θά γίνει ποτέ στόν «παρόντα αἰῶνα», διότι δέν τό θέλουν ὅλοι οἱἄνθρωποι. Ἐμεῖς ὅμως μποροῦμε νά τό ἐπιδιώξουμε γιά τόν ἑαυτό μας, γιά τήνἐνορία μας, γιά τήν Ἐκκλησία μας, γιά ἐκεῖ πού ὁ καθένας μας εἶναι ταγμένος. Ἄςπροσπαθήσουμε μέσα στό μικρό ἤ στό μεγάλο ποίμνιο πού ἀνήκουμε νάἐμπνεύσουμε στό κάθε ἀδελφό μας καί πρό πάντων στόν ἑαυτό μας, νά ζεῖ αὐτή τήἀγάπη μέ τούς ἐν Χριστῷ ἀδελφούς. Ἄς ἀγωνιστοῦμε ὥστε νά καίγεται ἡ καρδιά μαςἀπ΄ αὐτήν τήν ἀγάπη γιά τούς ἀδελφούς, ἀφοῦ καεῖ πρῶτα ἀπό τήν ἀγάπη γιά τόνΘεό.53.Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό ἀνάβει μέ τήν ἀδιάλειπτη προσήλωση τοῦ νοῦ στόνΘεό.Αὐτό ἄν θέλετε κρατεῖστε ἀπό τήν ἀποψινή ὁμιλία: ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό ἀνάβει μέτήν ἀδιάλειπτη προσευχή, μέ τήν λειτουργική ζωή καί μέ τήν μελέτη τήν πνευματική,τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ καί τῶν Ἁγίων Πατέρων.87

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ54.Τό ἀνθρώπινο στοιχεῖο τῆς ἀγάπηςἘρώτηση:...Ἡ Παναγία Παρθένος λυπήθηκε εἴπατε γιά τήν ἀναχώρηση τοῦ Κυρίουστόν οὐρανό. Ὅμως γνώριζε ὅτι πήγαινε νά βρεῖ τόν Πατέρα, ἐπίσης γνώριζε ὅτι εἶχετήν δυνατότητα ἀνά πᾶσα στιγμή νά ἐπικοινωνεῖ μαζί Του, ὅπως ἐπικοινώνησε καίμέ τούς Ἀποστόλους. Γιατί ἔνοιωθε αὐτήν τήν μοναξιά ἤ δέν ἦταν μοναξιά πραγμα-τικά;Ἀπάντηση:Ἤτανε ὁ ἄνθρωπινος χωρισμός. Ἤτανε καί μάνα! Σαρκική μάνα.Κράτησε μέσα στά σπλάχνα Της τόν Κύριο ἐννιά μῆνες, Τόν μεγάλωσε, Τόν ἔπλυνε,Τόν θήλασε. Ὅλες ἐσεῖς πού εἶστε μάνες ξέρετε τί σημαίνει ἀγάπη στό παιδί καί τίσημαίνει νά «φύγει» τό παιδί. Βεβαίως ἤτανε ἄνθρωπος ἡ Παναγία καί εἶναιἄνθρωπος. Γι’ αὐτό καί πόνεσε. Βεβαίως εἶχε ὅλα αὐτά πού λέτε καί ἤξερε ὅτι ὁ ΥἱόςΤης πηγαίνει στόν Θεό Πατέρα καί ὅτι θά μᾶς στείλει τό Πανάγιο Πνεῦμα. Γνώριζεὅτι ἔπρεπε νά φύγει ὁ Υἱός γιά νά μᾶς στείλει τόν ἄλλο Παράκλητο, τό Ἅγιο Πνεῦμα,τό Ὁποῖο παραμένει πάντα στήν Ἐκκλησία. Παρ’ ὅλα αὐτά εἶναι καί ἄνθρωπος. Καίοἱ Ἅγιοι ὅλοι εἴχανε τἠν ἀνθρώπινη φύση καί τήν φανέρωναν μ’ ὅλες τίς ἐκδηλώσειςτης, χωρίς ἁμαρτίες. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λ.χ. τί λέει; «Σᾶς ἀγαπῶ ἀλλά θέλω καίνά σᾶς δῶ. Νά σᾶς συναντήσω καί σωματικά, νά δῶ τό προσωπό σας γιά νά πάρωἀπό τήν Χάρη σας». Εἴμαστε ἄνθρωποι καί δέν καταργεῖται τό ἀνθρώπινο στοιχεῖομέσα στήν Ἐκκλησία ἀλλά ἐξαγιάζεται. Ἀγαπιόμαστε ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἀλλά θέ-λουμε καί νά βλέπουμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον, νά ἔχουμε τήν χαρά τῆς σωματικῆςπαρουσίας καί συνάντησης.55. Ἡ ἀγάπη καρπός τοῦ πνευματικοῦ ἀγώνα (ἄσκηση, μυστηριακή ζωή)Ἐρώτηση: -Ἀναφέρατε τόν Ἀπόστολο Παῦλο. Ἄς θυμηθοῦμε τί συνέβη στόνἈπόστολο Παῦλο στήν Δαμασκό, τήν μεταστροφή του καί τήν μετέπειτα πορεία του.Ἔφτασε στό σημεῖο νά λέει: «ζῶ δέ οὐκέτι ἐγώ, ζεῖ δέ ἐν ἐμοί Χριστός»[1].-Μάλιστα...Αὐτή ἡ πορεία τοῦ Ἀποστόλου Παῦλου πού ἐνῷ στήν ἀρχή ἔλεγε:« ἔχωἄλλο νόμο στά μέλη μου πού ἀντιστρατεύεται στόν νόμο τοῦ νοός μου»[2], στότέλος ἔλεγε: «ζῶ ὄχι ἐγώ, ἀλλά ζεῖ ὁ Χριστός μέσα μου».Γιατί ὅμως...Πῶς αὐτή ἡ μεγάλη ἀγάπη ἄναψε στήν καρδιά τοῦ Ἀποστόλου;Διότι ἀγωνίστηκε πνευματικά ὁ Ἀπόστολος. Δέν ἀγωνίστηκε μόνο γιά νάδιαδώσει τό μήνυμα τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά ἀγωνίστηκε καί στόν ἑαυτό του. Ἦταν πολύμεγάλος ἀγωνιστής, πνευματικός μαχητής, νηπτικός καί ἀσκητικός.Ἐκοπίαζε πολύ σωματικά, δουλαγωγοῦσε τό σῶμα του, νήστευε καί γενικά ὑπέφερεπάρα πολλές ταλαιπωρίες σωματικές καί ψυχικές γιά χάρη τοῦ Κυρίου. Ὅλα αὐτάτόν καθάρισαν καί ἄναψαν ἐντός του τό πῦρ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Γι’ αὐτό καίαἰσθανότανε ὅτι μέσα του ἔμενε ὁ Χριστός κι ἐκεῖνος μέσα στόν Χριστό. Ἡ ζωή τουἦταν ὁ Χριστός καί δέν ζοῦσε πλέον αὐτός ἀλλά ζοῦσε ὁ Χριστός μέσα σ’ αὐτόν.88

56. Πῶς θά ἀγαπήσουμε αὐτούς πού μᾶς ζηλεύουν.Ἐρώτηση: Ἐφόσον ...εἴπατε ὅτι ἡ ἀγάπη πρός ὅλους, ἡ ἀγάπη ζεῖ πρός ὅλους......(ερώτηση γιά τό πῶς θά ἀγαπήσουμε ὅλους).Ἀπάντηση: Πῶς θά ἀντιμετωπίσουμε ἕναν ποῦ μᾶς ζηλεύει γιά παράδειγμα;Ἡ καρδιά μας δέν θά πρέπει νά πάψει νά τόν ἀγαπάει. Ὅπως ἀγαπᾶμε ὅλο τόν κόσμοπρέπει νά ἀγαπᾶμε καί αὐτούς πού μᾶς ζηλεύουν. Τώρα τί θά κάνουμε συγκεκριμέναγιά αὐτούς, θά μᾶς τό πεῖ ὀ πνευματικός μας.Μία γενική συμβουλή πού δίνουν οἱ ἅγιοι Πατέρες, ὅταν κάποιος μᾶς ζηλεύει εἶναινά τόν ἀποφεύγουμε. Νά μήν μᾶς βλέπει ὅσο εἶναι δυνατόν καί κυρίως νά μήν βλέπειτήν πρόοδό μας, τήν ὅποια πρόοδό μας, ἡ ὁποία πιθανότατα μπορεῖ νά τόνπαρακινίσει ὥστε νά μᾶς ζηλέψει. Τό νά τόν ἀποφεύγουμε αὐτό σ’ αὐτήν τήνπερίπτωση εἶναι ἀγάπη.Δυστυχῶς οἱ κοσμικοί ἄνθρωποι παλαιότερα, ἀλλά καί σήμερα θέλουν νά κάνουνἐπίδειξη: Νά πάρουν τό καλό τους αὐτοκίνητο, νά τό κυκλοφορήσουνε, νά δείξουντά μπλουζάκια τους μέ τίς μάρκες κ.λ.π. Αὐτό δέν εἶναι ἀγάπη, γιατί παρακινεῖ τόνἄλλον σέ φθόνο. Τό γνωρίζουν αὐτό οἱ ἐπιδεικνύοντες τόν πλοῦτο τους καί τόκάνουν ἐπίτηδες λέγοντας: «Θά τόν κάνω νά σκάσει». Αὐτό δέν εἶναι ἀγάπηφυσικά...Τό ἀντίθετο πρέπει νά κάνεις: Νά ξηλώσεις τίς μάρκες, τό αὐτοκίνητο πού θά πάρειςνά εἶναι ἕνα ταπεινό αὐτοκίνητο κ.λ.π. Ὅλα αὐτά πρέπει νά τά κάνεις ἀπό ἀγάπηστούς ἀδελφούς σου τούς ἀδύναμους, πού πέφτουνε σ’ αὐτό τό ἁμάρτημα τῆςζήλειας καί τοῦ φθόνου.57.«Ἐπιθυμῶ ἀναλύσαι καί σύν Χριστῷ εἶναι»[3]Ἐρώτηση: Πάτερ εἴπατε ὅτι ἀπό ἀγάπη ἔρχεται ὁ ἄνθρωπος σέ μία κατάσταση.....Κηρύξατε ὅτι ἄν μπεῖ στούς ἀνθρώπους ἡ φλόγα τῆς ἀγάπης γιά τόν Θεόν οἱἄνθρωποι δέν θέλουν πλέον νά παραμένουν σ’ αὐτή τή ζωή;Ἀπάντηση: «Ἐπιθυμῶ ἀναλύσαι καί σύν Χριστῶ εἶναι», ἔλεγε ὁ ἈπόστολοςΠαῦλος. «Ἀλλά πάλι μένω», λέει «γιά χάρη σας, ἐπειδή αἰσθάνομαι ὅτι μέχρειάζεστε». Ἔκανε θυσία...Οἱ Ἅγιοι ἀκριβῶς αὐτό θέλουνε, τό νᾶ πᾶνε στόν Κύριο καί ὄχι νά ζοῦν ἐδῶ στή γῆ.Ἔχουνε νικήσει τόν φόβο τοῦ θανάτου, ἔχουν ξεπεράσει τήν προσκόλληση στάγήινα. Ἐμεῖς φοβόμαστε τόν θάνατο, δέν θέλουμε νά πεθάνουμε... Γιατί;Διότι δέν ἔχουμε καεῖ (δέν ἔχουμε γίνει ὡς φλόγα) ἀπό αὐτήν τήν ἀγάπη γιά τόνΘεό. Δέν ἔχουμε αὐτό ἀκριβῶς πού ἐκφράζει ὁ Ἅγιος μέ τό ἀγαπημένο του89

τραγούδι: «Θέλω νά πάω νά βρῶ τόν Κύριο, τόν Ἀναληφθέντα, νά Τόν βρῶ νά Τόνσυναντήσω στόν οὐρανό... μοῦ λείπει».Αὐτό πού λέμε ἐμεῖς μεταξύ μας: «Μοῦ λείπεις-μοῦ ἔλειψες»....Στούς Ἁγίους ἐκεῖνος πού τούς λείπει εἶναι ὁ Θεός. Τόν ἔχουνε βέβαια πάντα κοντάΤους πνευματικά, ἀλλά θέλουνε νά εἶναι κοντά τους καί σωματικά.58.Ὁ θάνατος εἶναι εὐλογία.Ἐάν ἦταν ἐδῶ πιό καλά (στή γῆ), θά ἄφηνε καί τήν Παναγία, ὁ Χριστός-πού ἦταν καί μάνα Του- νά γίνει ἑκατόν τριάντα χρόνων! Τήν πῆρε πολύ γρήγορα,γιατί εἶναι πιό καλά ἐκεῖ (στόν Παράδεισο). Καί ἐμεῖς θέλουμε νά ζήσουμε ἑκατόντριάντα χρόνια... Δυστυχῶς κακῶς φωνάζουμε, κακῶς. Βλέπετε ἄν περάσουν πολύτά χρόνια οἱ ἡλικιωμένοι ἄνθρωποι βαριοῦνται ἐδῶ καί λένε: «Μέ ξέχασε ὁ Θεός».Σκεφτεῖτε νά ἦταν αἰώνια ἡ ζωή μας ἐδῶ πέρα... Θά ἤτανε μεγάλο μαρτύριο.Γι’ αὐτό ὁ Θεός ἔδωσε τό στόπ, τόν θάνατο. Εἶναι εὐλογία ὁ θάνατος.Φανερώνεται ἀκόμη καί στό γεγονός τοῦ θανάτου ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Μάλιστα λένεοἱ Ἅγιοι κάτι πολύ συγκλονιστικό...Μᾶς διδάσκουν μέ τό στόμα τοῦ Ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦΣύρου ὅτι καί στήν κόλαση ἀκόμα οἱ κολασμένοι δέν στεροῦνται τῆς ἀγάπης τοῦΘεοῦ. Καί ἐκεῖ ὑπάρχει ὁ Θεός καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά ἀκριβῶς αὐτή ἡ ἀγάπηἐνεργεῖ σάν κόλαση γι’αὐτούς.Γιατί;Διότι οἱ κολασμένοι, οἱ ἀμετανόητοι δέν Τήν θέλουν τήν Θεία Ἀγάπη. Δένθέλουν νά ἀκούσουν γιά Θεό καί γιά τήν ἀγάπη Του. Ἀκριβῶς αὐτό εἶναι καί ἡκόλασή τους. Δέν τούς τιμωρεῖ ὁ Θεός, μόνοι τους τιμωροῦνται. Ὁ Θεός παντοῦἐκχέει τήν ἀγάπη Του.Γι΄ αὐτό ἄς φροντίσουμε ν΄ ἀγαπήσουμε τήν ἀγάπη, ν’ἀγαπήσουμε τόν Θεό πού εἶναι ἡ μόνη ἀληθινή Ἀγάπη.59.Γιατί χάνουμε τήν κατάνυξη (τήν αἴσθηση τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ);Δυστυχῶς ὅμως δέν ἔχουμε αὐτήν τήν κατάνυξη, πού δημιουργεῖ ἡ κοινωνία μετάτοῦ Θεοῦ. Ὅταν ὑπάρχει αὐτή ἡ κατάνυξη ἔστω καί σέ μικρό βαθμό, τότε δένθέλουμε τίποτε κοσμικό, τότε δέν θέλουμε τίποτα ἄλλο.Μακάρι αὐτή νά κρατιέται γιά πάντα...Ἀλλά γιατί τήν χάνουμε τήν κατάνυξη;Χάνουμε τήν κατάνυξη διότι χάνουμε τήν ταπείνωση...Μᾶς πιάνει ὑπερηφάνειαἀμέσως...Μόλις λιγο δακρύσουμε, ἄ! λέμε πώ, πώ τώρα μέ ποιόν Ἅγιο μοιάζω;!!!60.Ὁ Θεός κάνει τά πάντα. Ἐμεῖς μόνο Τόν πιστεύουμε ἔμπρακτα.Ἐρώτηση:(Τελικά ἡ ἀγάπη Του εἶναι πού κάνει τά πάντα καί μᾶς χαρίζει τήντελειότητα καί ὄχι ἡ δική μας προσπάθεια).90

Ἀπάντηση:Ὁ Θεός μᾶς δίνει γεύσεις τῆς Θείας Ἀγάπης ἀπό τήν ἀρχή τῆς μετανοίαςμας ὡς στήριγμα καί κίνητρο γιά βαθύτερη μετάνοια.Ὁ Χριστός Μας τί εἶπε ὅταν ἄρχισε τό κήρυγμα;Δέν εἶπε «ἀγαπῆστε Με», διότι εἶναι κορυφαῖο πράγμα ἡ ἀγάπη...Εἶπε:«μετανοῆστε».Δηλαδή τί;Ἄς τό ποῦμε ἁπλᾶ: ξεμπαζῶστε τήν ψυχή σας, βγάλτε τά σκουπίδια σας, ἀλλάξτε,γυρίστε ἀνάποδα (ἀπ’ ὅ,τι εἴσαστε), ἀφῆστε τό κακό καί κάνετε τό καλό,μετανοῆστε, ἀλλάξτε νοῦ καί δεῖτε Ἐμένα.Αὐτό ὅμως εἶναι ἕνα πήδημα στό κενό, σοῦ λέει ὁ ἀλλος, γιατί νά τό κάνω, γιατί νάμετανοήσω; (λέει ὁ ὀλιγόπιστος καί ὁ ἄπιστος).Καί ποιός εἶσαι ἐσύ πού θά μοῦ πεῖς ἐμένα νά μετανοήσω; (λέει καί ὁ ἐγωιστής). Ὄχιδέν ἀλλάζω.61.Τί σημαίνει πιστεύω στόν Θεό;Ὁ Θεός ἀπευθύνεται σ’ αὐτούς οἱ ὁποῖοι Τόν πιστεύουν. Αὐτό εἶναι τό κλειδί: ἡπίστη.Πιστεύεις στόν Χριστό; Θά μετανοήσεις...Τόν ἐμπιστεύεσαι; (αὐτό σημαίνει πιστεύω).Θά ἀλλάξεις τρόπο ζωῆς.Ὄχι νά λές Τόν πιστεύω καί νά πιστεύεις ἁπλά μόνο ὅτι ὑπάρχει μιά ἀνώτερηδύναμη. Αὐτό καί οἱ ἄθεοι καί οἱ δαίμονες τό πιστεύουν...Δέν μετανιώνουν ὅμως, δένἀλλάζουν συμπεριφορά.Τήν διαφορά τήν κάνει ἡ ζωντανή, ἡ ἔμπρακτη πίστη· ἀπό ἐκεῖ ξεκινᾶνε ὅλα.Πιστεύω στόν Χριστό σημαίνει ὁπωσδήποτε ὅτι πιστεύω στά λόγια Του. Ἑπομένωςπιστεύω καί στόν πρῶτο λόγο Του: «Μετανοεῖτε...»62.Ἀπό τήν Πίστη γεννιέται ἡ μετάνοια καί ἀπό τήν μετάνοια ἡ ἀγάπη.Ἀπό τήν στιγμή πού θά ἀρχίσεις νά μετανοεῖς, θά ἀρχίσεις καί νά ἀγαπᾶς· ἀμέσως θάἀρχίσεις ν’ ἀγαπᾶς. Αὐτό συμβαίνει διότι ἡ μετάνοια εἶναι ταπείνωση καί ἡταπείνωση ἕλκει τήν Χάρη καί τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἔρχεται τότε ὁ Θεός καί σοῦφανερώνει πόσο σ’ ἀγαπάει.Ὅσο σοῦ φανερώνεται τόσο καί ἐσύ Τόν ἀγαπᾶς περισσότερο. Ὅσο Τόν ἀγαπᾶςτόσο σοῦ φανερώνεται καί θές ἀκόμα πιό πολύ νά Τόν ἀγαπήσεις. Γίνεται κάτι σάνκι αὐτό πού στήν Ἰατρική λέγεται feedback (ἐπανατροφοδότηση)· τό ἕνα τρέφει τόἄλλο.91

Ὅσο σοῦ φανερώνεται τόσο σέ ἑλκύει τόσο σέ ...λιώνει μέ τήν ἀγάπη Του... καί ἐσύτότε θές νά ἀνταποκριθεῖς... Ὁπότε ἀνεβαίνεις καί πᾶς σκαλί- σκαλί, πρός τά πάνω,πρός Αὐτόν πού ἀγαπᾶς...Αὐτή εἶναι ἡ πνευματική ζωή.Ἀλλά χρειάζεται πίστη· χωρίς πίστη δέν γίνεται τίποτα...Χωρίς πίστη δέν ἔχεις ἀπόποῦ νά ξεκινήσεις γιά νά μετανοήσεις...Δέν ἔχεις καί λόγο, δέν βρίσκεις τό γιατί νάἀλλάξεις, τό γιατί νά μετανοήσεις.Ἡ πίστη εἶναι ἕνα πήδημα στό κενό...Τουλάχιστον ἔτσι φαίνεται... Πράγματι εἶναιδικαίωμά τοῦ ἀνθρώπου: Ἄν δέν θέλει νά πιστέψει, μπορεῖ νά μήν πιστέψει... καί ὁΘεός τήν σέβεται αὐτήν τήν ἀπόφαση τοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλά ἄν πιστέψει, ἄν κάνειαὐτό τό ἅλμα τῆς πίστεως θά δεῖ ὅτι δέν πέφτει στό κενό ἀλλά πέφτει στήν ἀγκαλιάτοῦ Θεοῦ. Εἶναι τό πιό ὡραῖο ἅλμα καί μακάρι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νά τό κάνουν...Δυστυχῶς στίς μέρες μας ἔχει πολύ λιγοστέψει ἡ πίστη. Ἴσως εἴμαστε στίς ἡμέρεςἐκεῖνες γιά τίς ὁποῖες ὁμίλησε ὁ Χριστός Μας καί εἶπε: «Ἄραγε ὅταν θά ξανάρθω, θάβρῶ τήν πίστη στή γῆ;»[4]Ἔχει πολύ μειωθεῖ ἡ πίστη μας γιά αὐτό καί λέμε ὅτι εἴμαστε στίς ἔσχατες ἡμέρες.Ἡ πίστη ὅταν ὑπάρχει μᾶς παρακινεῖ σέ ὅλα αὐτά πού εἴπατε: στό νά ἀγαπήσουμετόν Θεό καί στό νά μετανοήσουμε.63.Ἡ φαινομενική ἀπελπισία τῶν ἉγίωνἘρώτηση: Κάποιοι Ἅγιοι ἀναρωτιόντουσαν μέ κάποια φαινομενική ἀπελπισία ἄν θάσωθοῦν...Ἀπάντηση: Οἱ Ἅγιοι τά ἔλεγαν αὐτά, ἀπό πολλή ταπεινοφροσύνη. Στό βάθος τῆςψυχῆς τους εἴχανε σταθερή πάντα τήν ἐλπίδα τους στό Θεό. Τά λέγανε ἐξωτερικά γιάνά ἔρθουνε σέ πιό μεγάλη συντριβή καί μετάνοια:« Ἄραγε μᾶς συγχώρεσε ὁ Θεός;»Ἦταν βέβαιο ὅτι τούς εἶχε συγχωρέσει ὁ Θεός διότι εἶχαν δάκρυα, εἶχαν κατάνυξη,εἴχαν ἐσωτερική πληροφορία. Ἀλλά ἦταν πολύ ἀγωνιστές, πάρα πολύ ἀγωνιστές καίκαλλιεργοῦσαν αὐτό τό συνεχές πένθος, τή συνεχή ταπείνωση καί πνευματικήσυντριβή.64.Τί εἶναι ἡ βλασφημία κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.Ὁ Θεός εἶναι ἡ ἄπειρη Ἀγάπη καί δέν ὑπάρχει περίπτωση νά μήν μᾶςσυγχωρέσει...Δέν ὑπάρχει ἁμαρτία πού νά μήν συγχωρεῖται. Μία μόνο ἁμαρτία λέειἡ Ἁγία Γραφή ὅτι δέν συγχωρεῖται: Ἡ βλασφημία κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος -Ποιάεἶναι αὐτή ἡ βλασφημία;-Εἶναι ἡ ἀμετανοησία. Εἶναι τό νά ἀποδίδει κάποιος τά ἔργα τοῦ Ἁγίου Πνεύματοςστόν διάβολο. Ὁπότε καί τό συγκλονιστικότερο θαῦμα δέν τόν ὁδηγεῖ στήν πίστη καίτήν μετάνοια. Ἡ βλασφημία κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι τό νά πεῖ ὁ ἄνθρωπος92

ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἄσπλαχνος. Νά πεῖ ὅτι ὁ Θεός δέν εἶναι ἀγάπη, ὁπότε δέν βρίσκειλόγο νά πάει καί νά Τοῦ ζητήσει συγχώρηση. «Τί νά πάω λέει ἀφοῦ δέν θά μέσυγχωρέσει...». Ἀποδίδει τά ἔργα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ (ὅπως εἶναι οἱ ποικίλεςθλίψεις, ἀσθένειες καί δοκιμασίες ἀλλά καί τά θαύματα) στόν διάβολο. Αὐτή εἶναι ἡβλασφημία.Ὁ ἄνθρωπος πού σκέπτεται ἔτσι δέν πηγαίνει νά ζητήσει συγγνώμη, ἄρα δέν παίρνεισυγχώρηση. Ἄν ὅμως πάει, δέν ὑπάρχει περίπτωση νά μήν τόν συγχωρήσει ὁ Θεόςγιά ὅλες του τίς ἁμαρτίες, ὅσο βαριές καί ἄν εἶναι, ὅσο πολλές φορές καί ἄν τίς ἔχειςκάνει.Ἄς μείνουμε σ’ αὐτά καί ἄς κάνουμε προσευχή.Δόξα Πατρί καί Υἱῷ καί Ἁγίῳ ΠνεύματιΚαί νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰώνας τῶν αἰώνων. ἈμήνΣῶσον Κύριε τόν λάον σου καί εὐλόγησον τήν κληρονομίαν Σου, νίκας τοῖςβασιλεῦσι κατά βαρβάρων δωρούμενος, καί τό Σόν φυλάττων διά τοῦ Σταυροῦ Σουπολίτευμα.Δι’ εὐχῶν τῶν Ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, Κύριε, Ἰησοῦ Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, ἐλέησονκαί σῶσον ἡμᾶς. ἈμήνὉ Θεός μαζί μας...ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ Τῼ ΘΕῼ ΔΟΞΑ!93

Πῶς θά ἀγαπήσουμε τόν Χριστό μας (Ομιλία σε Νέους - Ἱ. Μ. Ἁγίας Τριάδος Ἐδέσσης)Σήμερα, παιδιά, θά μελετήσουμε ἀπό τό κατά Ἰωάννην Εὐαγγγέλιο, τό ὁποῖο εἶναι τότέταρτο κατά σειρά Εὐαγγέλιο. Μετά τό κατά Ματθαῖον, τό κατά Μάρκον καί τόκατά Λουκᾶν εἶναι τό κατά Ἰωάννην Εὐαγγέλιο, ὅπου στό 14ο κεφάλαιο (ιδ΄) καίστόν 21οστίχο, λέει ὁ Κύριος: «ὁ ἔχων τάς ἐντολάς μου καί τηρῶν αὐτάς, ἐκεῖνόςἐστιν ὁ ἀγαπῶν με· ὁ δέ ἀγαπῶν με ἀγαπηθήσεται ὑπό τοῦ πατρός μου, καί ἐγώἀγαπήσω αὐτόν καί ἐμφανίσω αὐτῷ ἐμαυτόν».Διαβάζουμε καί τήν ἑρμηνεία: «Γιά νά σᾶς μεταδωθεῖ ἡ νέα ζωή, πού θά σᾶς κάμειἕνα μέ Ἐμένα, πρέπει πρωτίστως νά Μέ ἀγαπᾶτε. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι αὐτός πούἐγκολπώθηκε τίς ἐντολές Μου καί τίς φυλάττει, αὐτός καί μόνο εἶναι πού Μέἀγαπάει». Μᾶς μιλάει δηλαδή, γιά τό ποιός εἶναι αὐτός πού ἀγαπάει πραγματικά τόνΘεό, αὐτός, ὁ ὁποῖος τηρεῖ τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. «Ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν με ὁ ἔχωντάς ἐντολάς μου καί τηρῶν αὐτάς». Εἶναι δηλαδή χαρακτηριστικό, εἶναι ἀναγκαῖο,εἶναι προϋπόθεση, γιά νά ἀγαπήσουμε τόν Θεό, νά τηρήσουμε τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ.Στή συνέχεια τί λέει; «Ὁ δέ ἀγαπῶν με ἀγαπηθήσεται ὑπό τοῦ πατρός μου». ὍποιοςΜέ ἀγαπάει, θά ἀγαπηθεῖ ἀπό τόν Πατέρα Μου καί Ἐγώ θά ἀγαπήσω αὐτόν καί διάτοῦ ἐσωτερικοῦ πνευματικοῦ φωτισμοῦ καί τῆς νέας ζωῆς πού θά τοῦ μεταδώσω, θάκαταστήσω τόν ἑαυτό Μου φανερό σ’ αὐτόν, θά ἐμφανίσω τόν ἑαυτό Μου σ’ αὐτόν.Ἔπειτα, μᾶς λέει ὁ Χριστός μας τό ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἀμοιβαίας ἀγάπης. Ἐάν,λέγει, τηρήσετε τίς ἐντολές Μου, θά Μέ ἀγαπήσετε. Καί ἄν Μέ ἀγαπήσετε καί Ἐγώθά σᾶς ἀγαπήσω καί ὁ Πατέρας Μου θά σᾶς ἀγαπήσει καί Ἐγώ θά ἐμφανιστῶ σ’αὐτόν τόν ἄνθρωπο πού θά Μέ ἀγαπήσει, θά τοῦ ἀποκαλυφθῶ. Πῶς θά μᾶςἀποκαλυφθεῖ; Ὁ Θεός γνωρίζει, μέ τόν τρόπο πού Ἐκεῖνος ξέρει. Ἔχουμε Ἁγίουςπού στή ζωή τους εἶδαν τόν Θεό ὡς Φῶς, εἶδαν τό ἄκτιστο Φῶς, τούς ἀποκαλύφθηκεὁ Θεός, γιατί προηγουμένως τήρησαν τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ.Ἄν πᾶμε καί λίγο πρίν, στόν στίχο 15, τί λέει ἐκεῖ; «Ἐάν ἀγαπᾶτέ με, τάς ἐντολάς τάςἐμάς τηρήσατε». Ἐάν πραγματικά Μέ ἀγαπᾶτε, τηρῆστε τίς ἐντολές Μου. Ἀπό ἐδῶκάτι καταλαβαίνουμε, παιδιά, ὅτι ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό δέν εἶναι αὐτό πού λέει ὁπολύς ὁ κόσμος… συναισθήματα… νά ἔχεις μέσα στήν καρδιά σου μιά συγκίνησηγιά αὐτό τό Πρόσωπο. Εἶναι κάτι παραπάνω. Τί εἶναι;– Τί σημαίνει ἀγαπάω τόν Θεό σύμφωνα μέ αὐτά πού λέει ἐδῶ;– Τηρῶ τίς ἐντολές.Τηρῶ τίς ἐντολές. Δηλαδή εἶναι κάτι πολύ πιό εὐρύ. Ὄχι ἁπλῶς αἰσθάνομαι κάτι,ἀλλά κάνω κάτι. Καί ὄχι κάτι… ἀλλά ὅ,τι κάνω εἶναι αὐτό πού θέλει ὁ Θεός καί τότεμπορῶ νά φτάσω νά Τόν ἀγαπήσω. Μά θά μοῦ πεῖτε:94

– Εἶναι εὔκολο αὐτό τό πράγμα; Μποροῦμε νἀ ἀγαπήσουμε τόν Θεό; Τί λέτε;Μποροῦμε; Κι ἄν δέν μποροῦμε καί δυσκολευόμαστε, γιατί δυσκολευόμαστε νἀἀγαπήσουμε τόν Θεό;– Πιστεύω ὅτι μποροῦμε νά Τόν ἀγαπήσουμε, ἀλλά ἔχουμε τά πάθη μας καί βάζουμεπρῶτα τό θέλημά μας καί ὄχι αὐτό πού θέλει ὁ Θεός.Αὐτό εἶναι! Ἔχουμε μέσα μας ἄλλες ἀγάπες. Γιά νά ἀγαπήσω κάποιον, νά ἔχωκάποιον στήν καρδιά μου, θά πρέπει νά ὑπάρχει χῶρος στήν καρδιά μου. Ὅταν ὅμωςστήν καρδιά μας ἔχουμε τήν ἀγάπη τοῦ ἑαυτοῦ μας, ἔχουμε τόν ἑαυτό μας, ἔχουμεφιλαυτία, ἐγωισμό, ἔχουμε κέντρο τόν ἑαυτό μας, ἡ καρδιά μας εἶναι γεμάτη ἀπό τόἐγώ μας, ἀπό ἐμᾶς, ἀπό τόν ἑαυτό μας. Ὁπότε δέν ὑπάρχει χῶρος οὔτε γιά τόν Θεόοὔτε καί γιά κανέναν ἄνθρωπο. Ἡ καρδιά μας ὅλη εἶναι γεμάτη ἀπό τόν ἑαυτό μας.Γι’ αὐτό λέει ὁ Χριστός μας, λίγο πρίν, στό κατά Μάρκον Εὐαγγέλιο, στόν στίχο 34τοῦ (η΄) 8ου κεφαλαίου, «προσκαλεσάμενος τόν ὄχλον σύν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦεἶπεν αὐτοῖς· ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καί ἀράτωτόν σταυρόν αὐτοῦ, καί ἀκολουθείτω μοι». Ὅποιος θέλει νά Μέ ἀκολουθήσει, νάγίνει πραγματικά μαθητής Μου, πρέπει νά ἀπαρνηθεῖ τόν ἑαυτό του, νά κόψειδηλαδή καθετί πού δέν ἀρέσει στόν Θεό, κάθε πάθος του, κάθε ἀδυναμία του, τόθέλημά του. «Καί ἀράτω τόν σταυρόν αὐτοῦ, καί ἀκολουθείτω μοι». Καί ἄς σηκώσειτόν σταυρό του καί ἄς Μέ ἀκολουθήσει.Κοιτάξτε τώρα ἐδῶ, παιδιά μου, τί λέει. Μᾶς λέει τίς προϋποθέσεις γιά νά μποῦμεστό σχολεῖο τοῦ Χριστοῦ.– Μποροῦνε ὅλοι νά μποῦνε στό σχολεῖο τοῦ Χριστοῦ λέτε; Νά κάνουμε εἰσαγωγικέςἐξετάσεις καί νά δοῦμε ποιός θά μπεῖ;! Ποιό εἶναι τό μάθημα πού ἐξετάζεται;Εἶναι τρία τά μαθήματα γιά νά μποῦμε στό σχολεῖο τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι αὐτά τά τρίαα΄ πού λέει: ἀπαρνησάσθω – ἀράτω – ἀκολουθείτω. Βλέπετε; Τρία α΄! Εἶναι αὐτά τάτρία μαθήματα. «Ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν». Τί θά πεῖ αὐτό τό πρῶτο μάθημα;– Νά ἀπαρνηθῶ τόν ἑαυτό μου, τό θέλημά μου.Ἔτσι, γιατί κυρίως ἑαυτός μας εἶναι τό θέλημα. Αὐτό πού μᾶς κάνει, παιδιά, καίξεχωρίζουμε ἀπό ὅλα τά ὄντα καί ἀπό τά φυτά, τά ἄψυχα, εἶναι τό ὅτι ἐμεῖς οἱἄνθρωποι εἴμαστε ἐλεύθεροι, ἔχουμε αὐτό πού λέμε θέλημα, ἔχουμε ἐπιθυμίες καίἔχουμε καί τό αὐτεξούσιο. Ὁ Θεός μᾶς ἔφτιαξε νά μποροῦμε νά κάνουμε ὅ,τιθέλουμε. Βέβαια μέσα σέ κάποια ὅρια. Δέν μπορεῖς, ἄς ποῦμε, νά πετάξεις, γιατί δένἔχεις φτερά. Ἅμα εἴχαμε φτερά, μπορεῖ καί νά πετάγαμε…Ἀλλά μπορεῖς ὅμως νά ἐπιλέγεις: «θά γίνω καλός ἤ κακός;», «θά κάνω προσευχή ἤθά χαζεύω;», «θά πηγαίνω γιά ἐξομολόγηση ἤ δέν θά πηγαίνω;». Εἴμαστε ἐλεύθεροι95

νά κάνουμε ὅ,τι θέλουμε. Ὁ Θεός μᾶς εἶπε τί πρέπει νά κάνουμε, ἀλλά μᾶς ἔκανεἐλεύθερους. Δέν μᾶς ἀναγκάζει αὐτό πού πρέπει νά τό κάνουμε θέλουμε – δένθέλουμε. Μᾶς τό λέει ὡς ὁδηγία, γιατί εἶναι Πατέρας μας καί λέει «παιδιά Μου, ἄνθέλετε νά ζήσετε καί νά μήν πεθάνετε αἰώνια καί χωριστεῖτε ἀπό Μένα πού εἶμαι ἡΖωή, ἡ μοναδική καί ἡ πλήρης ζωή καί ἡ ζωή μέσα στή χαρά καί τή μακαριότητα, θάπρέπει νά κάνετε κάποια πράγματα».Ἀλλά αὐτό δέν μᾶς ἀναγκάζει, δέν μᾶς τό ἐπιβάλλει, ὅπως δέν ἀναγκάζει νά τόκάνουν καί οἱ ἄγγελοι. Ξέρετε; Καί οἱ ἄγγελοι ἔχουν αὐτεξούσιο. Γι’ αὐτό καίκάποιοι ἀπό αὐτούς τούς ἀγγέλους τί κάνανε; Κάνανε ἀνταρσία καί εἶπαν «Θεέ, ἐμεῖςδέν Σέ θέλουμε». Ἔτσι ἔπεσε ὁ ἑωσφόρος, ἐκεῖνος ὁ ἀρχάγγελος. Ἐπειδή ἦταναὐτεξούσιος – καί εἶναι καί τώρα – εἶπε στόν Θεό «ὄχι» καί μέ τό πού εἶπε «ὄχι» καίσκέφτηκε νά βάλει τόν θρόνο του πάνω ἀπό τόν θρόνο τοῦ Θεοῦ, ἔπεσε, ἔχασε τόφῶς του καί μαζί μ’ αὐτόν καί πολλοί ἄλλοι ἄγγελοι ἔπεσαν καί ἔγιναν δαίμονες,διάβολοι.Ἔτσι εἴμαστε κι ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, παιδιά. Καί τώρα λέει ὁ Χριστός μας, προσέξτε:αὐτό τό χαρακτηριστικό πού ἔχετε, τήν ἐλευθερία, τό αὐτεξούσιο, τό θέλημα ὅπως τόλέμε, τή βούληση, αὐτό πρέπει νά τό ἀρνηθεῖτε. Δηλαδή θά πεῖς: νά πάψω νά θέλω;Ὄχι, νά θέλεις ὅ,τι θέλει ὁ Χριστός. Δέν μποροῦμε νά πάψουμε νά θέλουμε. Ἕναθέλημα θά ἔχουμε πάντα, κάθε στιγμή. Ἀλλά αὐτό πού θέλουμε, τό θέλει καί ὁΧριστός;– Κάνουμε τό θέλημα τοῦ Χριστοῦ; Συνήθως ποιό θέλημα κάνουμε;– Τό δικό μας.Τό δικό μας θέλημα κάνουμε. Λέει λοιπόν ὁ Χριστός: Θέλεις νά περάσεις στό δικόΜου σχολεῖο; Θέλεις νά γίνεις μαθητής Μου; Θέλουμε. Δέν θέλουμε; Ἔ, τό πρῶτομάθημα εἶναι αὐτό, πρέπει νά πάρουμε τό πρῶτο α΄, πού εἴπαμε εἶναι:«ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν», νά ἀπαρνηθοῦμε τήν ἐλευθερία μας. Μέ ποιά ἔννοια; Ὄχινά γίνουμε δοῦλοι, σκλάβοι. Ἀλλά τί; Ἐλεύθερα νά ποῦμε: Θέε μου, ἐγώ ἀπό δῶ καίἐμπρός ἀποφασίζω νά μήν κάνω ὅ,τι θέλω ἐγώ, ἀλλά νά σκέφτομαι: τί θέλεις τώρανά κάνω; Αὐτή τή στιγμή, τώρα, τί θέλει ὁ Χριστός ἀπό μένα;Τώρα θέλει νά προσέχω. Νά προσέχω ἐδῶ, γιατί ἀκούω τόν λόγο τοῦ Θεοῦ καί ὁλόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι τροφή, εἶναι φαγητό γιά τήν ψυχή μου. Δέν θέλει νά σκέφτομαιἄλλα πράγματα. Δέν θέλει νά κοιτάω τί γίνεται ἔξω, ποιός περνάει κ.λ.π. Θέλει νάπροσέχω. Καί ἄν μπορῶ καί νά προσεύχομαι. Γιατί; Γιατί, ὅταν προσευχόμαστε καίσυγχρόνως ἀκοῦμε τόν λόγο τοῦ Θεοῦ, αὐτός μπαίνει βαθιά-βαθιά μέσα μας καίποτίζει τήν καρδιά μας καί φυλάγεται ἐκεῖ πολύ καλά.96

– Θυμάστε τήν παραβολή τοῦ σπορέως; Τί εἶναι ὁ σπόρος πού πέφτει, πού ρίχνει ὁσπορέας; Ξέρετε; Πού λέει ἄλλος σπόρος ἔπεσε στόν δρόμο, ἄλλος ἔπεσε στάἀγκάθια, ἄλλος ἔπεσε στήν καλη γῆ… Ποιός εἶναι ὁ σπόρος;Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Τώρα λοιπόν ἐμεῖς σπέρνουμε τόν σπόρο τοῦ Θεοῦ. Ὁ σπόροςπού θά πέσει; Θά πέσει σέ πέτρες, σέ βράχο; Θά πέσει σέ πατημένο δρόμο; Θά πέσεισ’ ἕνα χωράφι πού ἔχει ἔτσι καλό χῶμα ἀλλά ἔχει καί ἀγκάθια καί θά ἀνέβουν τάἀγκάθια καί θά τόν πνίξουνε; Ἤ θά πέσει σ’ ἕνα καλό χωράφι καί δέν θά βρεῖἐμπόδια καί θά μεγαλώσει καί θά κάνει ἑκατονταπλάσιο καρπό; Αὐτό ἐξαρτᾶται ἀπόμᾶς. Γι’ αὐτό τώρα, λοιπόν, λέει ὁ Χριστός, νά προσέχετε καί νά προσεύχεστε γιά νάμπεῖ ὁ σπόρος μέσα βαθιά καί νά μείνει ἐκεῖ, νά μήν τόν πνίξουν τά ἀγκάθια, νά μήνξεραθεῖ, νά πέσει σέ καλή γῆ, σέ καλό χῶμα. Καί τίς μέρες πού εἶστε ἐδῶ αὐτό νάφροντίζετε, ὅ,τι μπορεῖτε νά ρουφήξετε, νά μπεῖ βαθιά στήν καρδιά σας καί νά τόφυλάξετε. Γιατί ἐδῶ στό μοναστήρι ὅλα εἶναι ἅγια. Βέβαια μπορεῖ νά ὑπάρξει καίκάτι κακό, κάτι σκανδαλιστικό… δέν θά τό πάρουμε τό κακό. Γιατί ὁ διάβολοςμπαίνει παντοῦ… Ἀλλά ἡ ζωή ἐδῶ εἶναι ἔτσι φτιαγμένη, ὥστε νά μᾶς βοηθάει νάζοῦμε πνευματικά καί νά φτάσουμε ν’ ἀγαπήσουμε τόν Κύριο.– Θέλεις λοιπόν νά μπεῖς στό σχολεῖο τοῦ Χριστοῦ;Πρῶτα εἶναι νά ἀρνηθεῖς τό θέλημά σου. Αὐτό εἶναι κυρίως πού μᾶς ξεχωρίζει ἀπόὅλα τά ζῶα κ.λ.π. ἀπό ὅλα τά ὄντα καί μᾶς κάνει νά γινόμαστε ἕνα μέ τόν Θεό, ὅτανθέλουμε αὐτό πού θέλει κι Ἐκεῖνος.– Τί θέλει ὁ Θεός σέ τελευταία ἀνάλυση γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους;– Νά σωθοῦμε.Αὐτό εἶναι! Ὁ Θεός θέλει νά σωθοῦμε καί μᾶς παρακαλάει νά σωθοῦμε. Τόσο μᾶςἀγαπάει, πού μᾶς λέει, παιδιά μου, προσέξτε, θέλω νά προσπαθήσετε νά σωθεῖτε. Μάθά μοῦ πεῖτε: Γιατί δέν θέλει ὁ Θεός νά μᾶς βάλει ὅλους στόν Παράδεισο; Καίβέβαια θέλει. Ἀλλά ποιός φταίει;– Ἐμεῖς.Ἐμεῖς! Ξέρετε, γιατί δέν θέλουμε;Ἀγαπᾶμε τά θελήματά μας. Ἔχουμε δικά μας θελήματα καί λέμε, ἔ, ἐντάξει, λέει ὁΘεός τώρα νά κάνουμε προσευχή… ἐγώ δέν θέλω, θέλω νά κοιμηθῶ… Ὁ Θεός λέεινά κάνουμε νηστεία. Ἐγώ δέν θέλω νά κάνω νηστεία. Ὁ Θεός λέει νά συγχωρέσωαὐτή πού μοῦ μίλησε ἄσχημα. Ἐγώ δέν θέλω.Θέλω νά κρατήσω χαρακτήρα, πού λέει ὁ κόσμος, νά τό παίξω θιγμένη. Μετάλοιπόν, πῶς θά πᾶς στόν Παράδεισο; Γιατί ἐκεῖ δέν χωρᾶς, δέν μπορεῖς νά ἔχειςκακίες καί νά πᾶς στόν Παράδεισο. Καί νά σέ βάλει ὁ Θεός μέ τό ζόρι, θά πεῖς καίστόν Θεό «γιατί μέ ἔβαλες ἐδῶ;… ἐγώ δέν θέλω νά εἶμαι ἐδῶ μαζί Σου καί νά ἀκούω97

αὐτά πού λές καί νά Σέ βλέπω…». Ἑπομένως, δέν εἶναι τό ἐμπόδιο ὁ Θεός πού δένπᾶμε στόν Παράδεισο. Τά θελήματά μας εἶναι, τά ὁποῖα εἶναι διεστραμμένα, εἶναιἐγωιστικά.Τό πρῶτο, λοιπόν, εἶναι νά ἀρνηθοῦμε τόν ἑαυτό μας. Μετά τό δεύτερο α΄ ποιό εἶναι;– «Καί ἀράτω τόν σταυρόν αὐτοῦ».– Τί νά σημαίνει ἄραγε αὐτό, νά ἄρουμε τόν σταυρό μας; Αἴρω τί θά πεῖ;– Σηκώνω.Σηκώνω. Νά σηκώσουμε τόν σταυρό μας.– Ποιόν σταυρό μας; Ἔχετε κανέναν σταυρό ξύλινο στό δωμάτιό σας νά τόνσηκώνετε..; Τί ἐννοεῖ ὁ Χριστός νά σηκώσουμε τόν σταυρό μας; Ποιός εἶναι ὁσταυρός μας;– Οἱ δυσκολίες πού ἔχουμε, οἱ δοκιμασίες…Πού μᾶς τίς δίνει ὁ Θεός, ἔ; Ἤ πού μᾶς τίς βάζει ὁ κόσμος. Εἴδατε πού λέγαμε χθές,θέλεις νά ζήσεις χριστιανική ζωή καί οἱ «φιλενάδες», πού δέν εἶναι φιλενάδες, θά σέεἰρωνευτοῦνε, ἐπειδή ντύνεσαι ἔτσι, ἐπειδή θά μάθουν ὅτι πᾶς στήν Ἐκκλησία, θάμάθουν ὅτι δέν χορεύεις, θά σέ βλέπουν πού δέν βάφεσαι, δέν στολίζεσαι καί θά σέκοροϊδεύουν καί θά σέ θεωροῦν καθυστερημένη.Αὐτός εἶναι ἕνας σταυρός, εἶναι ὁ σταυρός τοῦ χριστιανοῦ. Ἤ ἄν, ἄς ποῦμε, δείξειςσυγχωρητικότητα καί ἕναν πού σοῦ κάνει κακό δέν τοῦ κάνεις κι ἐσύ κακό, θά σέποῦνε χαζό. Θά ποῦνε: Τί εἶναι αὐτή; Ἀπό ποῦ μᾶς ἦρθε; Εἶναι παράξενο γιά τόνκοσμικό ἄνθρωπο, ἡ ζωή ἡ χριστιανική. Καί ἐπειδή αἰσθάνεται ὅτι αὐτό εἶναι τόσωστό, τόν πολεμάει. Τόν ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ, ὁ κοσμικός ἄνθρωπος τόν πολεμάει.Ξέρετε γιατί;– Γιατί ἐλέγχεται.Ἐλέγχεται μέσα του… Καί λέει, γιά νά τό κάνει αὐτή, μπορῶ κι ἐγώ, ἀλλά ἐγώ δένθέλω καί ἐπειδή δέν θέλω, θά προσπαθήσω νά κάνω κι αὐτή νά μήν τό κάνει.Βλέπετε κακία; Ὅπως στό παραμύθι πού ἔκοψε μιά ἀλεπού τήν ούρά της καί λέει,πρέπει ὅλες νά κόψετε τήν οὐρά σας. Ἔτσι καί ὁ κόσμος σήμερα, ἐπειδή οἱ πιόπολλοί κάνουν ἐλεύθερες καί προγαμιαῖες σχέσεις, λένε, πρέπει ὅλοι νά κάνουν. Κιἄν εἶναι καμία κοπέλα πού δέν κάνει τέτοιες σχέσεις, λένε πώς εἶναι ἄρρωστη, ὅτιἔχει ψυχολογικά, ὅτι εἶναι ἀκόμα διεστραμμένη λένε… Φοβερά πράγματα!Γιατί; Γιατί ἐλέγχονται καί ξέρουν ὅτι κάνουν λάθος ἔτσι πού κάνουν. Κι ὅταν εἶναικανένας σωστός, λέει ἡ Ἁγία Γραφή, «αὐτός εἶναι βαρύς καί βλεπόμενος» (Σοφ.Σολ.2,14) καί πού τόν βλέπουν δηλαδή τούς εἶναι βαρύς. Οἱ κακοί ἄνθρωποι, ὅτανβλέπουν ἕναν καλό τούς κάθεται στό στομάχι, δέν τόν μποροῦνε. Γι’ αὐτό δέν πρέπεινά παραξενευόμαστε, παιδιά, ἅμα ἀντιμετωπίζουμε ἀπό τούς γύρω μας ἐχθρότητα.98

Μή μᾶς παραξενεύει. Τό εἶπε ὁ Χριστός. «Ἔσεσθε μισούμενοι ὑπό πάντων» (Ματθ.24,9). Μπορεῖτε νά μοῦ τό ἐξηγήσετε στά νέα ἑλληνικά; Τό ἔσεσθε τίνος ρήματοςεἶναι;– Τοῦ εἶμαι.Εἶναι μέλλοντας τοῦ ρήματος εἶμαι. Τί θά πεῖ; Θά εἶστε μισητοί ἀπό ὅλους, οἱχριστιανοί. Ὅποιος θέλει νά εἶναι πραγματικά τοῦ Χριστοῦ, τελικά θά φτάσει σ’ ἕνασημεῖο πού θά τόν μισήσουν ὅλοι! Φοβερό δέν εἶναι αὐτό; Θά πεῖς: Χριστέ μουἀλήθεια; Εἶναι δυνατόν; Δηλαδή, θά εἶναι πάρα πολλοί καί μάλιστα στά χρόνια τοῦἈντιχρίστου μπορεῖ νά εἶναι καί ὅλοι, νά μή βρίσκεις ἕναν ἄνθρωπο πού νά σέπαραδέχεται ὡς χριστιανό καί νά ἐγκρίνει τήν ζωή σου. Ὅλοι θά σοῦ λένε ὅτι δένκάνεις σωστή ζωή και θά σέ ἀποστρέφονται, θά σέ ἀποφεύγουν, θά σέ λένεφανατική, τοῦ κατηχητικοῦ, ὅτι ζεῖς στό μεσαίωνα. Δέν πρέπει νά μᾶς πειράζει αὐτό.Ἴσα-ἴσα αὐτό μᾶς φέρνει καί στεφάνια. Εἶναι ὁ σταυρός μας πού μᾶς πάει στήνἀνάσταση. Βλέπετε καί ὁ Χριστός μας, πρίν πάει στήν Ἀνάσταση πέρασε ἀπόΣταυρό. Δέν μπορεῖς νά πᾶς στήν ἀνάσταση, ἄν δέν περάσεις ἀπό τόν σταυρό.Ἀλλά καί κάποιος ἄλλος θά εἶναι ὁ σταυρός μας, ἐκτός ἀπό αὐτούς ὅλους τούςπειρασμούς πού θά ἔχουμε ἀπό ἔξω, ἀπό τούς κακούς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κι αὐτοίδέν εἶναι κακοί, ἔγιναν κακοί, διέστρεψαν τήν φύση τους, ἐπειδή κάνανε ὑπακοήστόν διάβολο καί ὄχι στόν Χριστό. Ἐκτός ὅμως ἀπό αὐτούς τούς πειρασμούς, πούεἶναι καί αὐτοί σταυρός, ἔχουμε καί κάποιους ἄλλους πειρασμούς ἀπό μέσα μας.Εἶναι αὐτά, πού εἴπατε προηγουμένως, τά πάθη μας κι αὐτά μᾶς δυσκολεύουν.Τά ὁποῖα τά κληρονομοῦμε κι αὐτά ἀπό τόν πρῶτο Ἀδάμ καί τήν Εὔα πού ἔπεσανστήν ἁμαρτία καί ἔχουμε κι ἐμεῖς μέσα μας μιά ροπή στήν ἁμαρτία, στό κακό. Καίμᾶς φαίνεται τό κακό γλυκό. Μᾶς φαίνεται ἡ ἁμαρτία εὐχάριστη καίδυσκολευόμαστε νά ἀντισταθοῦμε καί γίνεται μέσα μας μία πάλη. Καταλαβαίνουμεὅτι εἶναι λάθος ἀλλά μᾶς ἀρέσει. Γιατί μᾶς ἀρέσει; Γιατί ὁ διάβολος μᾶς τόπαρουσιάζει ὡραῖο. Εἶναι ἕνα δηλητήριο καί στό βάζει σέ χρυσόχαρτο, τοῦ βάζει ἕναὄμορφο περιτύλιγμα. Ὅπως κάνουν μερικές φορές οἱ γκάνγκστερ.Φτιάχνουν ἕνα ὡραῖο δέμα καί μέσα βάζουν τήν βόμβα! Σοῦ τό στέλνουν, ἀνοίγειςτο δέμα καί σκοτώνεσαι… Ἔτσι εἶναι καί ὁ διάβολος. Σοῦ φτιάχνει ἔτσι τήν ἁμαρτίαμέ ἕνα ὡραῖο πακετάρισμα καί σοῦ λέει πάρ’το νά δεῖς τί ὡραῖο πού εἶναι! Καί τόἀνοίγεις ἐσύ καί σκοτώνεσαι, γιατί τά ὀψώνια – ἀποτελέσματα τῆς ἁμαρτίας εἶναιθάνατος.Ὁπότε ἕνας ἄλλος σταυρός εἶναι τά πάθη καί οἱ κακίες πού ἔχουμε μέσα μας. Αὐτά,λέει ὁ Χριστός, πρέπει νά τά νεκρώσουμε, νά τά σταυρώσουμε. Δηλαδή τόν κακόἑαυτό μας νά τόν σκοτώσουμε, τήν ἁμαρτία πού ὑπάρχει μέσα μας, τήν ροπή, τήνὁρμή. Νά νεκρωθοῦμε ὡς πρός αὐτό. Καί ἐνῶ σοῦ λέει ὁ διάβολος: κοίταξε ἐκεῖ πέρα99

νά δεῖς αὐτό τό βιβλίο, τό βίντεο, τήν ἐκπομπή, ἔ, μπορεῖ νά ἔχει καί κάτι πονηρό ἤκακό, δέν πειράζει, δέν θά πάθεις τίποτα. Μιά φορά μόνο νά τό κοιτάξεις… Ἔτσι,σιγά-σιγά, σέ κάνει νά βλέπεις ὅλο καί πιό πολύ καί νά ἐπιθυμεῖς καί νά τά κάνειςκιόλας αὐτά πού βλέπεις τά κακά, τά πονηρά, τά βρώμικα κ.λ.π. Ὁπότε, ἀντίνεκρώνεις τά πάθη, ὑποκύπτεις καί πεθαίνεις.Λοιπόν, λέει ὁ Χριστός πρέπει νά νεκρωθοῦμε ὡς πρός τά πάθη μας, αὐτό σημαίνεινά σηκώσουμε τόν σταυρό μας. Νά μήν ποῦμε: ὤχ, τώρα ἐγώ γιατί νά παλέψω;…ὅλοι εἶναι παραδομένοι στίς σαρκικές ἡδονές… γιατί ἐγώ νά ἀντισταθῶ;… γιατί ἐγώνά φυλάξω τόν ἑαυτό μου ἁγνό καί καθαρό μέχρι τόν γάμο, ὅπως λέει ὁ Χριστός καίἡ Ἐκκλησία; Ὄχι, θά κάνω ὅ,τι κάνουν ὅλες… θά κάνω σχέσεις, μπορεῖ νά κάνω καίκανένα παιδί καί μετά νά τόν ἀναγκάσω νά μέ παντρευτεῖ καί ἔτσι νά βρῶ κι ἐγώ τήνεὐτυχία…– Μά θά τήν βρεῖς τήν εὐτυχία ἔτσι;Δέν ὑπάρχει περίπτωση, γιατί μιά ζωή ἀντίθετη ἀπό τόν νόμο τοῦ Θεοῦ ποτέ δένφέρνει εὐτυχία. Μιά ζωή μέ τήν ἁμαρτία φέρνει τόν θάνατο. Καί νά σᾶς πῶ καί κάτιπαιδιά; Ἄν κι ὁ ἄλλος πού θέλεις νά πάρεις δέν ἔχει κάνει τήν ἴδια προσπάθεια, πούλέει ἐδῶ ὁ Χριστός, δηλαδή ν’ ἀπαρνηθεῖ τόν ἑαυτό του, νά σηκώσει κι αὐτός τόνσταυρό του, νά νεκρώσει τά πάθη του, ψέματα σοῦ λέει ὅτι σέ ἀγαπάει. Σέκοροϊδεύει. Γιατί; Γιατί δέν ἔχει ἀγαπήσει τόν Χριστό. Κι ἄν δέν ἀγαπήσουμε τόνΧριστό, κανέναν ἄνθρωπο δέν μποροῦμε ν’ ἀγαπήσουμε, γιατί -εἴπαμε- μέσα μαςἔχουμε τόν ἑαυτό μας. Ὅσο δέν ἀγαπᾶμε τόν Χριστό, ἀγαπᾶμε τόν ἑαυτό μας. Καί ὁδρόμος, γιά νά ἀγαπήσουμε τόν Χριστό, εἶναι -εἴπαμε- νά τηρήσουμε τίς ἐντολές. Γιάνά τηρήσουμε τίς ἐντολές, πρέπει νά φύγουν αὐτά τά ἐμπόδια, νά γίνουμε μαθητέςτοῦ Χριστοῦ, νά ἀπαρνηθοῦμε τό θέλημά μας.Γιατί, ὅταν ἔχεις τό δικό σου ‘θέλω’, δέν κάνεις τό ‘θέλω’ τοῦ Χριστοῦ, δέν κάνεις τόθέλημα τοῦ Χριστοῦ. Γιατί τά θελήματά μας, κατά κανόνα, νά μή σᾶς πῶ ὅλα,99,99% εἶναι ἀντίθετα ἀπό αὐτά πού θέλει ὁ Θεός. Ἐπειδή γεννιόμαστε ἄρρωστοι καίτά θελήματά μας εἶναι ὅλα ἄρρωστα. Τά θελήματά μας εἶναι ὅλα πρός τό κακό, πρόςτήν ἁμαρτία, πρός τόν διάβολο, ὁπότε εἶναι ἀντίθετα μέ αὐτά πού λέει ὁ Χριστός.Γι’ αὐτό μᾶς ἐμποδίζουν τά θελήματα ν’ ἀγαπήσουμε τόν Χριστό.Καί σοῦ λέει ὁ Χριστός: Θέλεις νά βρεῖς τήν χαρά σου; Νά ἀρνηθεῖς τό θέλημά σου,νά πάρεις ἀπόφαση νά νεκρωθεῖς ὡς πρός τήν ἁμαρτία, νά σταυρώσεις τόν κακόἑαυτό σου καί μετά, τό τό τρίτο α΄: νά Μέ ἀκολουθήσεις. Ἔτσι, λέει, θά μπορέσειςνά μπεῖς στά ‘μικρά νήπια’, ἄν πάρουμε αὐτή τήν ἀπόφαση νά ἀρνηθοῦμε τό θέλημάμας καί νά σηκώσουμε τόν σταυρό μας. Μέ τό πού τό πήραμε ἀπόφαση, δέν τόκάναμε κιόλας. Τό πήραμε ἀπόφαση καί ἀρχίζουμε νά ἀκοῦμε τά μαθήματα στόσχολεῖο τοῦ Χριστοῦ. Ἄν εἴμαστε καλοί μαθητές καί ἐφαρμόζουμε αὐτά πού λέει ὁΧριστός, τότε σιγά-σιγά πᾶμε στά μεγάλα νήπια, στήν πρώτη δημοτικοῦ, στήν100