คู่มือแนะนำในการดูแลสุขภาพ

คา่ มาตรฐาน เปรยี บเทยี บผลการตรวจสุขภาพ และขอ้ ปฏิบตั ิ เรยี บเรียงโดย : ฝ่ายทรัพยากรบคุ คล บรษิ ทั ยนู ิเวอรแ์ ซล เอ็กซเ์ พรส ทรานสปอรต์ จ�ำกัด

ลำ� ดับ รายการ ค่ามาตรฐาน ขอ้ ควรปฏิบัติ 1. น้�ำหนกั - สว่ นสูง 18.5 - 24.9 (BMI : นำ้� หนักตัว Body Mass Index หรือ BMI คอื คา่ ความ หารความสงู ยกกำ� ลังสอง หนาและความสมดุลของร่างกาย ใชเ้ ปน็ มาตรฐานใน EX :75/(1.75X1.75) =24.49 การประเมินภาวะอ้วนหรอื ผอมในผู้ใหญ่ต้งั แต่อายุ 20 ปีข้ึนไป ซ่ึงค�ำนวณไดจ้ าก การใช้น้ำ� หนกั ตัวเป็น กิโลกรัมและหารด้วยสว่ นสูงทีว่ ัดเป็นเมตรยกกำ� ลงั สอง ซึง่ ใช้ได้ท้งั ผู้หญิงและผูช้ าย กรณคี า่ ดัชนมี วลกาย ต�่ำกว่า 18.5 ควรรบั ประทานอาหารใหค้ รบ 5 หมอู่ ยา่ งเพยี งพอและออก กำ� ลังกายแบบเวทเทรนนงิ่ (ยกนำ้� หนัก) เพ่ือเสริมสรา้ ง กล้ามเน้ือ สามารถช่วยเพม่ิ คา่ BMI ใหอ้ ยใู่ นเกณฑ์ ปกติได้ กรณีค่าดัชนีมวลกายสงู เกนิ 24.9 ควรลดน้ำ� หนกั ใหเ้ ขา้ สู่ค่ามาตรฐาน จะตอ้ งระวงั การรับประทาน ไขมัน และควรออกก�ำลังกายอยา่ สม�่ำเสมอและในการ ออกก�ำลังกายแตล่ ะคร้งั ควรใชเ้ วลา 30 นาทขี น้ึ ไป ล�ำดับ รายการ คา่ มาตรฐาน ขอ้ ควรปฏิบตั ิ 2. ความดันโลหิต ความดนั โลหิตตวั บน น้อยกวา่ 120 ความดันโลหิต คอื ค่าความดันภายในหลอด ความดนั โลหติ ตวั ลา่ ง นอ้ ยกวา่ 80 เลือดแดง ซงึ่ เกิดจากการบบี ตัวของหัวใจ ส่งผ่านหลอด เลอื ดเพอื่ น�ำออกซเิ จนไปเลยี้ งส่วนต่างๆ ของรา่ งกาย มี สองคา่ คือ คือคา่ ความดนั ตัวบน เป็นคา่ ความดันขณะท่ี หวั ใจบบี ตวั และคา่ ความดนั ตัวล่าง เปน็ คา่ ความดัน ขณะทีห่ วั ใจคลายตวั กรณคี วามดันโลหติ ต�ำ่ กว่า 120 ปฏิบัติดงั นี้ 1. ดืม่ นำ้� สะอาดให้เพียงพอในแต่ละวัน(วนั ละ 2 ลิตร) 2. เลิก/หลีกเลี่ยงการดืม่ แอลกอฮอล์ น�้ำอัดลม 3.เลือกรับประทานอาหารทมี่ ีประโยชนแ์ ละสารอาหาร ครบถว้ นเน้นอาหารประเภทผกั สด ผลไม้ ลดอาหารผดั นำ�้ มัน 4. การลุกหรือนัง่ ไมค่ วรเปลี่ยนทา่ ทางอย่างรวดเร็วมาก เกนิ ไป 5. รบั ประทานอาหารในปรมิ าณที่เหมาะสมในแต่ละม้อื กรณีความดันโลหิตสูงกว่า 120 ปฏิบัติดงั น้ี 1. ลดอาหารเคม็ และเครอื่ งปรุงรสเคม็ ทุกชนิด ขอบ ขบเค้ยี ว อาหารรสจดั ต่างๆ เชน่ สม้ ต�ำปลาร้า 2. ออกก�ำลงั กายเป็นประจำ� สม่�ำเสมอครัง้ ละ 30 นาที 3. หลีกเล่ยี งจากส่งิ ที่ทำ� ให้หงุดหงิด โมโห ตื่นเต้น 4. สตรีท่ีใชย้ าคุมก�ำเนิด ควรหยุดยาและปรึกษาแพทย์

ลำ� ดบั รายการ คา่ มาตรฐาน ขอ้ ควรปฏิบัติ 3. ชพี จร ผ้ใู หญจ่ ะมีชีพจรเตน้ 60-100 ชีพจร เปน็ การขยายตวั และหดตัวของหลอด คร้ัง/นาที เลือดแดงสว่ นปลาย เป็นจังหวะตามคลน่ื ความดันท่มี า จากหลอดเลือดแดงใหญใ่ กล้หัวใจ สามารถจบั ไดท้ ง้ั ท่ี ข้อมือ (radial) ขอ้ พับศอก (brachial) ข้างคอ (carot- id) ขาหนบี (femoral) หลงั เข่า (poplitial) และหลงั เทา้ (pedal pulse) กรณชี พี จรเตน้ ช้ากว่า 60 ครั้ง/นาที ควร ปฏบิ ตั ดิ ังน้ี 1. รบั ประทานอาหารที่มปี ระโยชนต์ อ่ สขุ ภาพ เช่น อาหารไขมนั ตำ�่ ผกั ผลไม้ 2. ควรรักษาน้�ำหนักตวั ใหอ้ ยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน 3. ออกก�ำลงั กายเปน็ ประจำ� สมำ่� เสมอ 4. เลิกสบู บุหร่ี 5. ควรหลกี เลยี่ งการดม่ื เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ นำ�้ อัดลม 6. ควรท�ำตวั ใหผ้ อ่ นคลายเพอื่ เล่ยี งการเกดิ ความเครยี ด กรณีชีพจรเตน้ เรว็ กวา่ 100 ครั้ง/นาที ควร ปฏบิ ัติดังน้ี 1. ออกกำ� ลังกายสม�่ำเสมอและรับประทานอาหารทด่ี ี ต่อสุขภาพ เชน่ ผักสด ผลไม้ 2. รักษาน�ำ้ หนักตัวให้อยู่ในเกณฑป์ กติ 3. ควบคุมระดบั คอเลสเตอรอลและความดันโลหติ ให้ เปน็ ปกติ ดมื่ นำ�้ อยา่ งนอ้ ย วนั ละ 2 ลิตร 4. ลดดื่มเครอื่ งดื่มคาเฟอีน เชน่ กาแฟ ชา อยา่ งพอ เหมาะ ไมเ่ กนิ วนั ละ 1 แก้ว 5. หลกี เลี่ยงยาเสพตดิ หรอื สารกระตนุ้ ทผ่ี ิดกฎหมาย 6. เลิกสูบบหุ รี่ 7. หลกี เลี่ยงไมใ่ ห้เกิดความเครียด

ลำ� ดบั รายการ คา่ มาตรฐาน ขอ้ ควรปฏิบตั ิ 4. ความสมบูรณ์ของ จ�ำนวนเม็ดเลือดขาว (WBC) การตรวจความสมบูรณข์ องเม็ดเลือด (Com- เมด็ เลือด(Com- คา่ มาตรฐาน 4,000 - 11,000 plete Blood Count: CBC) คอื การตรวจเลือดทใี่ ช้ plete Blood cell/cu.mm. วดั สขุ ภาพโดยรวมของผู้ปว่ ย ตรวจอาการตา่ ง ๆ เมอ่ื Count) ปรากฏอาการดังกล่าว เช่น อ่อนเพลยี เม่ือยล้า หรือ รอยช้�ำ รวมทัง้ ตรวจหาปญั หาสุขภาพหรือโรคต่าง ๆ ซ่ึงรวมไปถงึ ภาวะโลหติ จาง การตดิ เช้อื หรอื โรคมะเร็ง เม็ดเลือดขาว กรณีจำ� นวนเม็ดเลือดขาวตำ่� กวา่ 4000 เซลล์ ต่อไมโครลติ ร ควรปฏิบตั ดิ งั นี้ 1. ห้ามทานโยเกริ ต์ ยาคูลท์ นมเปร้ยี ว ไอศกรีมทไ่ี ม่มี ฉลากการนั ตีความสะอาด และสขุ อนามัย 2. หา้ มบริโภคน�ำ้ แขง็ ท่ที ำ� จากน้ำ� ประปา ทีไ่ ม่ผา่ นการ ต้ม หรือกรอง 3. หา้ มทานอาหารทกุ ชนิดที่ไม่ปรุงสกุ หรอื สุกๆ ดบิ ๆ เชน่ ไขด่ าว ไข่ลวก น้�ำสลดั ส้มตำ� น�ำ้ ปลารา้ น้�ำพริก และอาหารประเภทยำ� เป็นต้น 4. หลกี เลี่ยงการซ้อื อาหารปรุงส�ำเรจ็ ตามร้านอาหารมา รับประทาน เนน้ อาหารปลกุ สุกใหม่ 5. ออกกำ� ลังกายทกุ วนั (อาจใช้วธิ ี เดนิ วงิ่ ) 6. พกั ผอ่ น 6-8 ชัว่ โมง / วนั กรณจี �ำนวนเม็ดเลอื ดขาวสงู กวา่ 11,000 เซลลต์ อ่ ไมโครลติ ร ควรปฏิบัติดงั น้ี ออกกำ� ลงั กาย และทานอาหารท่ชี ว่ ยเสรมิ สร้างภมู ิคุ้มกันเชน่ ผักผลไม้ ท่มี ีสารต้านอนมุ ูลอสิ ระสงู (เชน่ มะละกอสุก มะม่วง สุก มะเขือเทศ) กระเทยี ม หรอื เน้อื สัตว์ไม่ติดมัน ซึ่ง ชว่ ยให้เมด็ เลอื ดขาวท�ำงานไดด้ ขี นึ้ เกลด็ เลอื ด (Platelet) เกลด็ เลือด (Platelets) หรือ ทรอมโบไซท์ ค่ามาตรฐาน 150,000 - (Thrombocytes) เปน็ เซลลเ์ มด็ เลอื ดชนดิ ไมม่ สี ี 450,000 มีหน้าทช่ี ว่ ยในการท�ำใหเ้ ลอื ดแข็งตัว และลดการสูญ เสียเลอื ดจากรา่ งกายเวลาเกดิ แผล กรณีเกลด็ เลอื ดตำ�่ กว่า 150,000 ควรปฏิบตั ิ ดังนี้ 1.หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อการท�ำงานของเกล็ด เลือด เช่น แอสไพรนิ (Aspirin) ยาแก้ปวด 2. ควรงดดื่มแอลกอฮอล์

ลำ� ดับ รายการ คา่ มาตรฐาน ข้อควรปฏบิ ัติ 5. การท�ำงานของไต 2 - 20 mg /dl BUN หรอื Blood 3. หลีกเล่ยี งกฬี าทีม่ กี ารกระแทกและอาจท�ำใหเ้ กิดการ Urea Nitrogen บาดเจ็บ และมเี ลอื ดออก 5. หลกี เล่ียงการสัมผัสสารเคมเี ป็นประจ�ำ 6. ควรทานอาหารทีอ่ ดุ มไปดว้ ยวติ ามนิ บี 12 เช่น เนื้อ ววั ตบั วัว ไข่ หอย ปลา (เชน่ ปลาแซลมอน ปลาทูน่า) 7. ควรทานอาหารท่มี ธี าตุเหลก็ เช่น หอยนางรม ตับวัว เตา้ หู้ ถั่วแดง ถ่วั ขาว เปน็ ต้น กรณีเกล็ดเลอื ดสงู กวา่ 450,000 ควรปฏบิ ัติดังนี้ 1. ห้ามสบู บหุ รี่ 2. อาจตอ้ งใช้เคมบี ำ� บัด ตามคำ� แนะนำ� ของแพทย์ ไต เป็นอวยั วะท่สี ำ� คัญของรา่ งกายในการขบั ของ เสยี และควบคมุ ปรมิ าณสารน�ำ้ และเกลอื แรใ่ นร่างกาย ใหส้ มดลุ ปกติมรี ปู ร่างคล้ายเมล็ดถวั่ เท่าก�ำป้นั มอี ยู่ 2 อัน ถ้าไตข้างใดขา้ งหน่งึ เสยี ไตอกี ข้างสามารถทำ� หนา้ ท่ี แทนได้ เม่ือไตเสียหนา้ ท่ที งั้ 2 ข้าง คอื ไมส่ ามารถกรอง ของเสียหรอื ท่ีเรียกวา่ ไตวาย กรณีคา่ การทำ� งานของไต (BUN) ตำ�่ กว่า 2 mg /dl อาจมสี าเหตุมาจาก - การทำ� งานของไตผดิ ปกติ อาจเกยี่ วขอ้ งกับภาวะ ไตเสอ่ื มเฉยี บพลัน หรือไตเสอ่ื มเรอื้ รังที่เกิดจากโรคเบา หวาน หรือความดันโลหิตสูง - ภาวะหัวใจลม้ เหลว หรอื ภาวะหวั ใจขาดเลอื ด เฉยี บพลนั - จากภาวะชอ็ กจากความดันโลหติ ต�ำ่ จนเลอื ดไป เลีย้ งไตไมพ่ อ - เกดิ จากภาวะขาดน้�ำ dehydration หรอื การด่ืม น้ำ� นอ้ ยเกินไป - ได้รบั อาหารประเภทโปรตนี สูงมากเกนิ ไป - เกดิ การตกเลอื ดในทางเดนิ อาหาร (gastrointes- tinal bleeding) - อาจออกกำ� ลงั กายหักโหมเกนิ ไป - ตับออ่ นอาจหล่ังเอนไซมย์ อ่ ยอาหารบกพร่อง - ทอ่ ปัสสาวะมีการอดุ ตนั Urinary tract obstruction ควรปฏิบัติ ดงั น้ี 1. ควรบริโภคอาหารท่ีมีโปรตีน เชน่ ไข่ ปลาทนู ่า ปลา แซลมอน อกไก่ เน้ือวัวไมต่ ิดมัน เป็นตน้ และ ด่ืมน้�ำ ใหเ้ พยี งพอต่อความตอ้ งการของรา่ งกาย

ลำ� ดับ รายการ ค่ามาตรฐาน ขอ้ ควรปฏบิ ตั ิ 6 การทำ� งานของไต 0.7 - 1.5 mg/dl กรณีค่าการท�ำงานของไต (BUN) สูงกว่า 20 (Creatinine) mg /dl อาจมสี าเหตุมาจาก - การไดร้ ับอาหารประเภทโปรตนี น้อยมาก - ร่างกายอาจมปี ัญหาการดดู ซมึ อาหาร ท�ำใหข้ าด อาหาร(malnutrition) - ตับไดร้ ับความเสยี หาย - อาจจะมปี ริมาณน�้ำในรา่ งกายมากเกนิ ไป (over- hydrated) - เด็กและสตรจี ะมีค่า BUN ต�ำ่ กว่าผชู้ าย ควรปฏิบัติ ดังนี้ 1. ลดกนิ เนอ้ื สัตว์ หรอื อาหารโปรตนี ชนิดท่ยี ่อยยาก 2. ดื่มนำ้� ให้มากขึ้น 3. เนน้ กนิ โปรตีนคณุ ภาพดียอ่ ยงา่ ย เช่น ปลาทนู ่า กรณีค่าการทำ� งานของไต (Creatinine) ต่ำ� กว่า 0.7 mg/dl อาจมสี าเหตุมาจาก - มปี ัญหาเกยี่ วกับกล้ามเนือ้ และเส้นประสาทเชเช่น่น myasthenia gravis - โรคกล้ามเนือ้ ฝ่อระยะสดุ ทา้ ย muscular dystro- phy - รา่ งกายอ่อนแอไม่ได้เคล่ือนไหว ควรปฏิบตั ิดงั น้ี 1. ควรลดบรโิ ภคอาหารท่ีมีโปรตนี สงู เชน่ เนือ้ สตั ว์ อกไก่ เปนือ้็นปตล้นา เป็นต้น กรณคี า่ การทำ� งานของไต (Creatinine) สงู กวา่ 1.5 mg/dl อาจมีสาเหตมุ าจาก - มีการอุดก้ันทางเดินปัสสาวะ เช่นมมนี ีนิ่ว่วิ - โรคไต เช่นยาทที่ ำ� ลายเนือ้ ไต โรคเบาหวาน ความ ดนั โลหติ สูง การตดิ เชือ้ ภาวะความดนั โลหติ ต�่ำ หรอื ช็อค - ร่างกายขาดนำ�้ Dehydration - กลา้ มเน้ือมีการสลายมากกวา่ ปกติ เช่น rhabdo- myolysis - ครรภ์เปน็ พษิ ควรปฏิบตั ดิ ังนี้ 1. ควรดมื่ น้ำ� ให้เพียงพอเน่อื งจากภาวะรา่ งกายขาดน�้ำ

ลำ� ดบั รายการ ค่ามาตรฐาน ข้อควรปฏิบตั ิ 7 การทำ� งานของไต 1. คา่ GFR จะมีค่า 125 ml/ การตรวจหาอัตราการกรองของไต หรอื อตั ราการ (GFR) min/1.73 m2 เมอื่ อายุ 30 ปี กรองของเสยี ของไต (Estimated glomerular 2. GFR จะลดลง 1 ml/min/ filtration rate : eGFR หรอื เรียกยอ่ ๆ ว่า “GFR”) yearเม่อื อายุ 30 ปี คือ การตรวจหาคา่ อัตราการไหลของเลอื ดผา่ นตัวกรอง ไตในหน่ึงนาที โดยเป็นคา่ ท่ไี ด้จากการคำ� นวณ Creati- nine เพศ อายุ และเชื้อชาตขิ องผู้รบั การตรวจแตล่ ะ คน (คา่ Creatinine ยิง่ สงู จะย่งิ ท�ำให้ GFR มคี ่าต�่ำ) กรณีคา่ การท�ำงานของไต (GFR) ต�ำ่ กว่า 125 mg/dl ควรปฏบิ ัติดังน้ี 1. ควรดม่ื นำ�้ สะอาดใหเ้ พียงพอตอ่ ร่างกาย 2. เลยี่ งการทานอาหารทีม่ ีรสจดั (เผ็ด/เคม็ /หวาน)มาก 3. รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ 4. งดสบู บุหรี่ งดสุรา กาแฟ นำ้� อัดลม 5. ในผ้สู งู อายุ และสตรีมคี รรภค์ วรเพ่มิ ปรมิ าณการรบั ประทานเน้อื สตั ว์ เน้ือปลา 8 การทำ� งานของตบั 5 - 35 U/L ตบั เปน็ อวัยวะที่ใหญท่ ส่ี ุดและส�ำคัญมากใน รา่ งกายอยู่บรเิ วณชายโครงขวาใต้กระบังลม หนกั ประมาณ 2.5% ของน�ำ้ หนักตวั ยาวประมาณ 7 นิว้ เป็นอวยั วะท่ีมเี ลอื ดมาเลีย้ งมากประมาณ 1500 cc. ตอ่ นาที หน้าท่ีของตบั 1. ตับสร้างน�้ำดีวันละประมาณ 500 – 1000 CC. 2. เพ่ือยอ่ ยอาหารไขมนั 3. สร้างโปรตนี อกี หลายชนดิ ทส่ี ำ� คัญ คือ Globu- lin Albumin และโปรตีนท่ชี ่วยในการแขง็ ตวั ของเลอื ด 4. ก�ำจัดสารพิษตา่ งๆ ได้แก่ ยาบางชนิดและ แบคทีเรยี บางชนดิ 5. สรา้ งเมด็ เลอื ดแดงตัง้ แต่อายคุ รรภไ์ ด้ 2 เดอื น 6. หน้าทีใ่ นการรไี ซเคิลสารจากเม็ดเลือดแดงที่ถูก ทำ� ลายที่มา้ ม 7. เป็นท่ีเก็บวิตามนิ ต่างๆ เช่น วิตามนิ B12, วติ ามิน A, D, E และ K 8. เปน็ แหลง่ เก็บพลังงานให้รา่ งกายในรปู ของแปง้ (Glycogen) และสามารถนำ� Glycogen มาสลายเปน็ พลังงานให้แก่รา่ งกายได้

ล�ำดบั รายการ คา่ มาตรฐาน ข้อควรปฏิบตั ิ 9 การทำ� งานของตบั 3.5 - 5.5 g/dl กรณคี ่าการท�ำงานของตบั (SGOT) And (SGPT) (Albumin) สูงกว่า 5 U/L อาจมีสาเหตมุ าจาก - เปน็ โรคอว้ น คือ มภี าวะน�ำ้ หนักตัวเกิน จะส่งผลใหม้ ี อาการของโรคเบาหวาน ไขมันในเลือดสงู และมไี ขมัน พอกตบั ในอนาคต - การตดิ เช้ือเขา้ สูร่ ่างกาย ท่ีพบได้บอ่ ยคือ ไวรัส ที่ท�ำให้ เกิดโรคไวรสั ตับชนิดต่าง ๆ - การได้รับสารพิษเขา้ สูร่ า่ งกายในปรมิ าณท่มี าก ซ่ึง อาจจะมาจากสารปนเปอ้ื นในอาหารทม่ี สี ารเคมี การด่มื เคร่ืองดมื่ ท่ีมแี อลกอฮอล์ การกนิ ยาบางชนิดท่ีทำ� ใหเ้ กดิ ผลข้างเคียงกับตบั - เปน็ โรคแพ้ภูมิคมุ้ กนั ตวั เอง - โรคทีเ่ กดิ จากทางกรรมพันธุ์ ควรปฏบิ ตั ิดังนี้ 1. ควรงดการกินยาต่อเนอื่ งหรอื กนิ ยาเกนิ ขนาด 2. เล่ียงการดม่ื แอลกอฮอล์ หรอื อาหารเป็นพิษ ควรพัก ผอ่ นให้เพียงพอ 3. ควรปรกึ ษาแพทย์ กรณีค่าการทำ� งานของตับ(Albumin) ต่�ำกว่า 3.5 g/dl อาจมีสาเหตมุ าจาก - โรคเกีย่ วกับตบั ท�ำตบั ให้ผลิต albumin ได้น้อย 1. โรคตบั อกั เสบ (hepatitis) เช่น เชอ้ื ไวรัสบี ไวรสั ตับอกั เสบซี หรือกินยารกั ษาโรคที่มีผลตอ่ ตบั เป็น เวลานาน 2. โรคตับแข็ง (cirrhosis) เช่น จากพิษสรุ าเรอ้ื รัง ไวรสั ตับอกั เสบเรอื้ รัง 3. สารเคมีทเ่ี ป็นพิษตอ่ ตับ 4. โรคมะเรง็ ตับระยะแพรก่ ระจาย - อาจขาดสารอาหารจากโรคล�ำไส้อักเสบทำ� ให้ไม่ สามารถดดู ซึมอาหาร โดยเฉพาะอย่างยิง่ การขาดโปรตีน ทำ� ให้ผลิต albumin ไม่ได้ - โรคไตเช่นโรค nephrotic syndrome ไตไม่สามารถ กรองโปรตนี ทำ� ใหม้ ีการรว่ั ของโปรตนี ไปทางปัสสาวะ (ปสั สาวะขาวขนุ่ )

ล�ำดับ รายการ ค่ามาตรฐาน ขอ้ ควรปฏิบตั ิ 10 การทำ� งานของตบั 6.0 - 8.0 g/dl ควรปฏิบตั ิดังนี้ (Total Protein) 1. ควรบริโภคอาหารทีม่ ีโปรตีนสงู เช่น ไข่ อกไก่ เนอื้ สตั ว์ไม่ตดิ มนั เปน็ ต้น กรณีค่าการท�ำงานของตบั (Albumin) สงู กว่า 5.5 g/dl อาจมสี าเหตมุ าจาก - อาจเกิดโรคมะเรง็ ไขกระดกู (multiple myeloma) - อาจเกิดสภาวะการขาดนำ้� (dehydration) - รับประทานอาหารที่มโี ปรตนี มากเกนิ ไป - รดั แขนบริเวณทีเ่ จาะเลือดนานไป ควรปฏิบัติดังนี้ 1. ควรดื่มน�้ำใหเ้ พยี งพอ 2. งดอาหารประเภทโปรตนี สูง เช่น ไข่ ตับ เนอื้ สัตว์ อกไก่ เป็นตน้ เปลย่ี นทานเนอ้ื ปลาแทน 3. ออกกำ� ลังกายอยา่ งสม�่ำเสมอ อยา่ งตำ�่ 30 นาที/ครั้ง กรณีค่าการทำ� งานของตับ (Total Protein) ต่�ำ กว่า 6.0 g/dl อาจมีสาเหตมุ าจาก - ดูแลเรือ่ งโภชนาการไมด่ พี อ ทานอาหารไมค่ รบหมู่ โดยเฉพาะสว่ นทเ่ี ป็นโปรตีน - มีปญั หาเรอ่ื งการดูดซมึ ของรา่ งกาย เปน็ ปัญหาท่ี เกดิ ขน้ึ ในส่วนของล�ำไส้ - ไตเกิดภาวะรัว่ ( Nephrotic syndrome ) - ไตเขา้ สู่สภาวะเส่อื ม อาจมาจากโรคประจ�ำตวั อายุ ท่มี ากขนึ้ หรอื การดูแลร่างกายทไ่ี ม่ดีพอ - เปน็ โรคเก่ียวกับความผิดปกติของเลือด - มีเหตุให้รา่ งกายต้องเสยี เลือดทีอ่ วยั วะส่วนใดส่วน หนง่ึ อาจจะเป็นภายนอกหรอื ภายในก็ได้ เช่น ปาก ท่อ ปสั สาวะ สมอง ปอด ทวารหนกั เป็นตน้ - ครรภ์เปน็ พษิ ซง่ึ มกั จะตรวจพบโปรตนี ในปัสสาวะ ดว้ ยเช่นกนั - เจ็บปว่ ยเปน็ โรคเกยี่ วกับทางเดินอาหารอยูเ่ รอื่ ย ๆ - การทำ� งานของตับผดิ ปกติ คอื ไม่สังเคราะห์โปรตนี หรือสงั เคราะหโ์ ปรตนี ไดน้ อ้ ยกวา่ ท่คี วรจะเป็น

ลำ� ดบั รายการ คา่ มาตรฐาน ขอ้ ควรปฏบิ ตั ิ 11. การท�ำงานของตบั 20 - 95 U/L (Alk - phos) กรณคี า่ การท�ำงานของตบั (Total Protein) ต่�ำกวา่ 8.0 g/dl อาจมีสาเหตุมาจาก - ร่างกายอยใู่ นสภาวะขาดนำ้� - มีอาการอกั เสบหรอื ติดเชอื้ ท่บี รเิ วณตับ - อยใู่ นภาวะคิโตซิส ( Diabetic Ketoacidosis ) เปน็ ภาวะท่มี กั พบในผู้ป่วยโรคเบาหวาน - โรคจากพันธกุ รรม เปน็ ภาวะท่ีมโี ลหติ จาง ตอ่ มน�ำ้ เหลอื งโต มมี ะเรง็ MM ( Multiple myeloma ) ซึ่งเป็น มะเรง็ ทางโลหติ วิทยาในไขกระดกู สง่ ผลให้ค่าโปรตีนในเลือด สูงขนึ้ มาก และยังมกี ารผลิตเมด็ เลือดน้อยลงด้วย การดแู ลตัวเองเพอื่ รกั ษาระดบั Total Protein 1. ใหค้ วามส�ำคัญกบั โภชนาการเป็นอันดบั แรก 2. ออกก�ำลังกายอย่างสม�ำ่ เสมอ 3. ปรึกษาแพทยแ์ ละหมัน่ ตรวจสุขภาพอยา่ งละเอียดเป็น ประจ�ำทุกปี กรณคี า่ การทำ� งานของตบั (Alk - phos) ตำ�่ กว่า 20 U/L อาจมสี าเหตุมาจาก - อาจขาดสารอาหารโดยเฉพาะอยา่ งยิ่ง คอื โปรตนี - ขาดแมกนีเซยี ม - ขาดวิตามินซี - โรคโลหิตจางชนดิ ร้ายแรง ควรรบี ปรึกษาแพทย์และควรรับประทานอาหาร ประเภท โปรตนี (เนือ้ สตั ว์) แมกนีเซียม และวติ ะมนิ ซี(ผกั ผลไม)้ กรณีคา่ การทำ� งานของตับ (Alk - phos) สงู กวา่ 95 U/L อาจมีสาเหตมุ าจาก - โรคตบั แขง็ ในระยะต้น - สภาวะการอดุ ตันของทอ่ น้�ำดี - นิว่ ในถุงน้ำ� ดี - โรคมะเรง็ ตบั ในระยะตน้ หรอื ระยะแพร่กระจาย - โรคมะเรง็ แพร่กระจายไปสู่กระดูก (metastatic tumor to bone) - อย่ใู นระยะต้งั ครรภต์ ามปกติ อายุครรภ์ต้ังแต่ 3 เดอื น ข้นึ ไป - โรคไขข้ออกั เสบ (rheumatoid arthritis) - ลำ� ไส้ขาดเลอื ดเฉพาะที่ (intestinal ischemia) หรือ ขาดเลอื ดจนเนื้อเยอ่ื ล�ำไส้ตาย (intestinal infarction)

ลำ� ดบั รายการ ค่ามาตรฐาน ขอ้ ควรปฏิบัติ - สภาวะโรคกลา้ มเน้ือหัวใจขาดเลอื ด (myocardial infarction) - โรคกระดูก - โรคตบั - รบั ประทานอาหารมนั - ต่อมพาราไทรอยดท์ �ำงานมาก Hyperparathyroid- ism - โรคมะเร็ง - มะเร็งต่อมนำ้� เหลือง ควรปรึกษาแพทยแ์ ละควรหลกี เลย่ี ง ยาบางชนดิ อาจ จะมีผลต่อตับ เชน่ ยาปฏิชวี นะ ยาคุมกำ� เนดิ ยาแอสไพรนิ ยารักษาเบาหวาน การด่ืมดืม่ สุรา เปน็ ต้น 12 ระดับนำ�้ ตาลในเลอื ด - ค่าปกติอยูร่ ะหว่าง กรณรี ะดบั น้�ำตาลในเลอื ด(Fasting Blood Sugar) (Fasting Blood 70-100 mg/dL ต�่ำกว่า 70 mg/dl อาจมีสาเหตุมาจาก Sugar) - คา่ อยรู่ ะหว่าง หากคา่ น�้ำตาลหลงั อดอาหาร 8 ชวั่ โมงที่มีคา่ ต่�ำกวา่ 40 mg/ ต้องงดอาหารและ 100 -125mg/dL dL ส�ำหรับสตรหี รือต�่ำกว่า 50 mg/dL สำ� หรบั บรุ ษุ และมี เครือ่ งดมื่ อ่นื นอกเหนอื จะถือว่าเปน็ ภาวะ อาการนำ้� ตาลตำ�่ สาเหตุ จากน�้ำอย่างน้อย 8 impaired fasting - เปน็ โรคตอ่ มไทรอยดท์ �ำงานน้อย ช่ัวโมง glucose หรอื กลมุ่ ทเ่ี สีย่ ง - เนอ้ื งอกต่อมใต้สมอง ตอ่ การเกดิ โรคเบาหวาน - โรคตับแข็ง - น�้ำตาลทมี่ ากกว่า 126 - โรคไตวาย mg/dL จะวินจิ ฉัยวา่ เปน็ - ขาดอาหาร โรคเบาหวาน ควรปฏิบัติดังน้ี 1. บรรเทาอาการของภาวะน�ำ้ ตาลในเลอื ดตำ่� ด้วยการจิบน�้ำ หวานผสมนำ�้ โดยคอ่ ย ๆ จบิ จนอาการดขี น้ึ หรอื อมลกู อม 2. สำ� หรับผปู้ ่วยที่ไม่มีสตหิ รือแสดงอาการรุนแรง ผดู้ แู ล ต้องรบี น�ำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว กรณรี ะดบั น�ำ้ ตาลในเลอื ด(Fasting Blood Sugar) สงู กว่า 99 mg/dl อาจมีสาเหตุมาจาก - เป็นโรคเบาหวาน - ภาวะเครียด เชน่ การติดเช้อื รุนแรง - โรคหวั ใจ - โรคหลอดเลอื ดสมอง - โรคต่อมหมวกไตCushing’s syndrome. - ได้รับยา Steroid

ลำ� ดบั รายการ คา่ มาตรฐาน ข้อควรปฏบิ ัติ ควรปฏิบตั ิดังน้ี 1. ควรปรบั เปล่ยี นพฤตกิ รรมการรับประทานอาหาร โดยลด ปรมิ าณอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตและอาหารไขมัน เชน่ ของทอด เนอื้ สัตวต์ ิดมนั อาหารทะเล เช่น ปลาหมึก 2. ออกก�ำลังกายอยา่ งสม่�ำเสมออย่างน้อยวนั ละ 30 นาที 3. ควรตรวจระดับน�้ำตาลในเลอื ดสะสม (ระดบั นำ้� ตาลสะสม คอื คา่ เฉลย่ี ของระดบั นำ�้ ตาล 3 เดือนท่ีผา่ นมา ควรจะตรวจ ปีละ 2 ครงั้ แพทย์จะใช้ระดับนำ้� ตาล และน้�ำตาลสะสม บอกทา่ นว่าระดบั การควบคุมน�ำ้ ตาลของท่านอยู่ในเกณฑด์ ี เพียงใด ระดับน�้ำตาลสะสมที่ดีควรไม่เกนิ 7% ถา้ หากเกิน 8% จะตอ้ งปรับแผนการรักษาโดยการปรบั อาหาร ยา และการออกกำ� ลังกาย ) 13 ระดับกรดยูริคหรอื โรค M 3.5-7.2 ในเพศชายเมื่อเข้าสชู่ ่วงวยั รนุ่ ระดบั กรดยูรคิ จะมคี า่ สูงขนึ้ เกา้ ท(์ Uric Acid) F 2.6-6.0 1-2 มก./ดล. แตใ่ นเพศหญิงวยั มีประจำ� เดอื นระดบั กรดยรู คิ ระดบั กรดยรู ิคในเลอื ด จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฮอร์โมนเอสโตรเจนมสี ่วน ของเดก็ จะมคี า่ ประมาณ เร่งการขบั กรดยรู ิคออกทางไต เมื่อถึงวัยหมดประจ�ำเดอื น 3.5-4.0 มก./ดล. ระดับกรดยรู คิ จะมคี า่ สงู ข้นึ จนมีระดบั เท่าในผ้ชู ายโดยทว่ั ไป จะถอื วา่ ระดับกรดยรู คิ ในเลือดมคี ่าสูงกว่าปกติ เมื่อมคี ่า มากกวา่ 7.0 มก./ดล. ในเพศชาย และ 6.0 มก./ดล. ในเพศ หญงิ วยั หมดประจำ� เดือนแลว้ กรณรี ะดับกรดยูรคิ หรอื โรคเกา้ ท(์ Uric Acid) ชาย สงู กวา่ กว่า 7.2 หญงิ ตำ�่ กวา่ 6.0 อาจมีสาเหตมุ าจาก - การด่มื สุรา - การรบั ประทานอาหารประเภทเนื้อสัตว์ สัตวป์ ีก - โรคมะเรง็ - โรคอ้วน ควรปฏบิ ตั ิดังนี้ 1. โดยลดหรืองดอาหารที่มีพวิ รนี สูง ไดแ้ ก่ ตับ ไต,กุง้ , ปลา sardines, ปลา herring, หอย, เบคอน ปลา codfish, ปลา trout, เน้อื ลูกวัว , เน้ือกวาง, ไกง่ วง, เคร่ืองดมื่ ทีม่ แี อลกอ ฮอลล์ ทุกชนิด 2. อาหารที่มีสารพวิ รนี ปานกลาง ให้รับประทานบางครัง้ เช่น หน่อไมฝ้ ร่ัง เน้ือววั น้�ำซปุ เน้ือ ไก่ ปู แฮม มะมว่ งหมิ พานต์ ถว่ั เห็ด กุ้ง หอยนางรม เนื้อหมู ผักขม เป็นต้น

ลำ� ดบั รายการ ค่ามาตรฐาน ข้อควรปฏิบตั ิ 3. อาหารทม่ี ีสารพวิ รนี นอ้ ย ให้รบั ประทานได้ นำ�้ อัดลม กาแฟ ขนมปัง ธัญพืช macaroni, cheese,ไข่ นม นำ�้ ตาล มะเขอื เทศ ผกั ใบเขยี ว โรคเกาต์เป็นโรคขอ้ อักเสบเฉียบพลันทเ่ี กดิ จากรดยูรคิ ในเลือดสงู เกิดค่าจุดอ่ิมตวั จะมอี าการ 1. อาการขอ้ อกั เสบเฉยี บพลนั 2. โรคขอ้ อักเสบเรอื้ รัง 3. ท�ำใหไ้ ตท�ำงานบกพรอ่ ง 4. การเกิดนิ่วกรดยรู คิ ในทางเดินปสั สาวะ (uric acid stone) 5. และการเกิดภาวะแทรกซอ้ นทางระบบหวั ใจและหลอด เลอื ดควรรีบปรึกษาแพทย์ ซ่งึ โดยทัว่ ไปการรกั ษาโรคเกาต์ ประกอบไปดว้ ย - การรกั ษาโดยไมต่ อ้ งใช้ยา - การรักษาโดยการใช้ยา - การรกั ษาโรครว่ มกับการผ่าตดั 14 ระดบั ไขมันในเลอื ด 150 - 200 mg/dl อาหารทีอ่ ดุ มไปดว้ ยไขมันอิม่ ตวั เมือ่ รบั ประทานมาก (Total Cholesterol) - ระดบั ท่ีต้องการ : เกนิ ไปจะทำ� ใหร้ ะดับไขมันในเลอื ดสูง ไขมนั ท่สี งู จะเป็นความ ตำ่� กวา่ 200 mg/dL เส่ียงของการเกิดหลอดเลือดแดงแข็ง อาหารท่มี ไี ขมนั สูง - สูงปานกลาง : ได้แก่ 200 – 239 mg/dL - น�ำ้ มนั จากสตั ว์ น�้ำมันปามล์ กะทิ - สูง : มากกวา่ - เนย มารก์ าริน เนยเทยี ม 240 mg/dL - หนังไก่ - เครอ่ื งใน เนื้อติดมัน - ของทอด กรณรี ะดบั ไขมัน (Cholesterol) ตำ่� กว่า 150 mg/ dl ควรปฏบิ ตั ดิ งั น้ี 1. ควรทานอาหารใหค้ รบ 5 หมู่ โดยเฉพาะอาหาร ท่ชี ว่ ย เพ่ิม (Cholesterol) เช่น ไขแ่ ดง เคร่ืองใน อาหารทะเล เปน็ ตน้ 2. ออกกำ� ลังกายอย่างสมำ่� เสมอ ครัง้ ละ 30 นาที กรณรี ะดับไขมนั (Cholesterol) สงู กวา่ 200 mg/ dl ควรปฏบิ ัตดิ ังน้ี 1. เลอื กรบั ประทานอาหารเนอ้ื สัตวท์ มี่ ไี ขมันตำ่� ไมต่ ิดหนัง ตดิ มัน เลยี่ งผลิตภณั ฑ์ทมี่ ี คอเลสเตอรร์ อลสงู ไขมนั อิ่มตวั เชน่ ของทอด

ลำ� ดบั รายการ คา่ มาตรฐาน ข้อควรปฏิบัติ 2. เลีย่ งการรบั ประทานไข่แดง ไม่เกินวันล่ะ 1 ฟอง 3. เลอื กวิธีการปรุงอาหารดว้ ยการอบ น่ึง ยา่ ง แทนการทอด 4. เลอื กรับประทานอาหารที่มใี ยอาหารสูง ไดแ้ ก่ ขา้ วกล้อง ผักสด ผลไม้ เป็นต้น 15 ระดบั ไขมันในเลอื ด 35 - 150 mg/dl กรณีระดบั ไขมันต่�ำกวา่ 35 mg/dl ควรปฏบิ ตั ดิ งั น้ี (Triglyceride) - ระดับท่ีต้องการ : 1. รบั ประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ในปริมาณท่เี หมาะสม ตำ�่ กว่า 150 mg/dL 2. ออกกำ� ลังกายอยา่ งสมำ�่ เสมอ ครง้ั ละ 30 นาที - สงู ปานกลาง : 3. พักผ่อนใหเ้ พียงพอ 150 – 199 กรณีระดบั ไขมันสงู กว่า 150 mg/dl ควรปฏบิ ัติดังน้ี - สูง : สูงกวา่ 200 1. ควรบริโภคอาหารในแต่ละมื้อดว้ ยปรมิ าณที่ไม่มาก 2. หลีกเลยี่ งอาหารท่ไี ขมันสงู 3. หลกี เลี่ยงการด่มื แอลกอฮอล์ ชา กาแฟ น�้ำอดั ลม ของ หวานทุกชนิด 4. ไมค่ วรบรโิ ภคอาหารประเภท คาร์โบไฮเดรต เชน่ ข้าว ขนม แป้ง นำ�้ ตาล มากเกนิ ไปกวา่ ท่รี ่างกายต้องการ 5. ออกก�ำลังกายเพ่ิมการทำ� กิจกรรมตา่ งๆ ตามความเหมาะ สมแตล่ ะคน ตรวจระดบั ไขมันเลว 35 - 150 mg/dl กรณรี ะดบั ไขมนั เลว LDL -Cholesterol ตำ�่ กว่า LDL -Cholesterol - ระดบั ทต่ี ้องการ ระดบั 35 mg/dl ควรปฏบิ ตั ดิ งั น้ี สำ� หรับผู้ที่เป็นโรคหวั ใจ 1. รบั ประทานอาหารใหค้ รบ 5 หมู่ หรือมคี วามเสยี่ งสูง : 2. ในภาวะร่างกายมโี ปรตีน ต่�ำ ควรเน้นทานอาหารประเภท ต�่ำกวา่ 70 mg/dL โปรตีน เชน่ เน้อื สัตว์ นม ไข่ - ระดับทตี่ อ้ งการ : 3. ออกกำ� ลังกายอย่างสม�ำ่ เสมอ 100 – 129 กรณรี ะดบั ไขมนั เลว LDL -Cholesterol สงู กวา่ ระดับ - สูงปานกลาง : 150 mg/dl ควรปฏิบัติดังน้ี 130 – 159 1. หลกี เลยี่ งอาหารทม่ี ีคอเลสเตอรอลสูง จ�ำพวกอาหาร - สูง: 160 – 189 ทะเล เช่น กุ้ง ปลาหมึก 2. หลีกเหลยี่ งอาหารทีมไี ขมันชนดิ อ่มิ ตัว ( Saturated Fat ) ท่เี ป็นไขมันชนดิ ไมด่ ี เชน่ เนื้อสัตว์ นม เนย ในน�้ำมนั ปาล์ม เปน็ ตน้ 3. หลกี เลีย่ งอาหารที่ต้องใชค้ วามร้อนในการปรงุ สงู ๆ เชน่ อาหารในร้านฟาสตฟ์ ดู้ ต่างๆ มันฝรงั่ ทอดกรอบ เป็นตน้ 4. ในแตล่ ะมือ้ ควรเลือกรับประทานอาหารทมี่ กี ากใยอาหาร สูง ( Fiber ) เช่น ผกั ผลไม้ ทุกชนิด 5. ออกก�ำลงั กายอย่างสม�ำ่ เสมอ

ลำ� ดับ รายการ คา่ มาตรฐาน ข้อควรปฏิบัติ 6. ควบคมุ น้ำ� หนักตนเองให้อย่ใู นเกณฑม์ าตรฐาน ไมม่ าก หรือน้อยเกินไป 7. งดการสบู บุหรอี่ ยา่ งถาวร ไมใ่ ชก่ ารลดปริมาณ 8. ในกรณีท่ีคา่ LDL สูงกว่าปกติ ควรพบแพทย์ เพ่อื รับยา ลดปรมิ าณ LDL ในร่างกาย 17 HDL cholesterol 50 - 59 mg/dL กรณีคา่ HDL cholesterol (ไขมันดี) ต่ำ� กว่า 50 (ไขมันด)ี - ผลไม่ดี : ต�่ำกว่า 50 mg/dL ควรปฏิบัตดิ งั น้ี mg/dL 1. ลดน้�ำหนกั ดว้ ยวิธีท่ีเหมาะสม - คา่ ทย่ี อมรับได้ : 2. ออกก�ำลงั กายเพิม่ การท�ำกิจกรรมตา่ งๆ ตามความเหมาะ 50 – 59 สมแต่ละคน - ระดับที่ตอ้ งการ : 3. รบั ประทานปลาสปั ดาห์ละหลายมอื้ โดยเฉพาะปลาทมี่ ไี ข 60 or สงู กวา่ มนั มาก เช่น salmon, sardines, เป็นต้น 4. รบั ประทาน omega-3 fatty acids จากพชื เชน่ flax- seed, ถ่ัวต่างๆ, ผักใบเขียว, ถ่ัว walnuts 5. ลดอาหารพวกแปง้ นำ�้ ตาลทรายขาว น�ำ้ ผึ้ง 6. งดหรอื เลิกสูบบหุ ร่ีอย่างถาวร 7. การดม่ื เครอ่ื งประเภทแอลกอฮอล์ เช่น ไวน์ขนาด 2-6 ออนซ์/วนั (ประมาณไม่เกิน 2 แก้วไวน์) อาจชว่ ยเพม่ิ คา่ HDL ได้ แต่ถา้ ด่ืมเกินกว่าน้ีตอ่ วัน จะกลายเปน็ ผลเสยี ต่อ รา่ งกายมากกวา่ กรณีค่า HDL cholesterol (ไขมันด)ี สงู กวา่ 60 mg/dL หากคา่ HDL มคี า่ ต้งั แต่ 60 mg/dL ขนึ้ ไปจะสามารถ ป้องกนั โรคหวั ใจไดด้ ี

อ้างองิ - https://www.siamhealth.net สบื ค้นวนั ท่ี 25/02/64 - https://amprohealth.com/checkup/leukocytosis/ สบื คน้ 25/02/64 - https://medthai.com สบื ค้นเมือ่ วนั ที่ 25/02/64 - https://www.sanook.com/health/17505/ สบื คน้ 25/02/64 - https://www.siamhealth.net สบื คน้ วันท่ี 25/02/64 - https://www.siamhealth.net สืบคน้ วันที่ 25/02/64 - https://www.siamhealth.net สืบค้นวันท่ี 25/02/64 - https://medthai.com สืบคน้ ยวันที่ 25/02/64 - https://amprohealth.com สืบคน้ วนั ที่ 25/02/64 - https://medthai.com สืบค้นวันที่ 25/02/64 - https://medthai.com สืบคน้ เมอ่ื วันท่ี 26/02/64 - https://medthai.com สบื ค้นวันที่ 26/02/64