สมาธิ การฝึกตนเพื่อเข้าสู่สภาวะนิพพาน

การฝึ กตน เพื่อเข้าส่สู ภาวะนิพพาน ฝึ กตนไปเรอ่ื ยๆ ทกุ วนั ความเปลี่ยนแปลงกเ็ กิดขึน้ บญุ ไท

สารบญั 1. ชีวิตมคี วามทกุ ข์ เราควรวางแผนจดั การอยา่ งไร ? 1 2. สภาวะนิพพานหลงั ความตาย เป็นอย่างไร ? 6 3. สภาวะนิพพานของคนท่ียงั มีชีวิตอยู่ เป็นอยา่ งไร ? 10 4. คณุ สมบตั ิของอริยบคุ คลระดบั ต่างๆ ที่กาํ ลงั เดิน 12 เขา้ ส่สู ภาวะนิพพาน 18 5. การเข้าส่สู ภาวะนิพพาน ด้วยวิธีฝึ กฝนตนเอง 25 โดยยกระดบั จิตใจสงู ขน้ึ 6. ตวั อย่างการ เข้าส่สู ภาวะนิพพานอยา่ งรวดเรว็

1 1. ชีวิตมคี วามทกุ ข์ เราควรวางแผนจดั การอยา่ งไร ? มนุษยแ์ ละสตั วท์ เ่ี กดิ มาบนโลกน้ี มคี วามทุกขเ์ ดอื ดรอ้ นมากมาย แมบ้ างคน มชี วี ติ ทส่ี ะดวกสบายมากมาย กต็ อ้ งมคี วามทุกข์ ทเ่ี หน็ อยชู่ ดั ๆ คอื การเจบ็ ป่วย ทาํ ใหท้ รมาน บางครงั้ กท็ รมาน มาก ถงึ กบั รอ้ งในใจว่า “ตายเถดิ ตายเถดิ เจบ็ เหลอื เกนิ ” บางครงั้ ยาระงบั ปวดอยา่ งดี กไ็ มส่ ามารถลดความเจบ็ ปวดได้ ผมมนั ่ ใจว่า ทุกคนไมว่ ่าเป็นคนยง่ิ ใหญ่เพยี งใด กต็ อ้ งพบกบั ความทุกขป์ วดรา้ วทรมานจากการเจบ็ ป่วย และในทส่ี ุด ทกุ คน กต็ อ้ งตาย เมอ่ื จะตายกต็ อ้ งเจบ็ ป่วยทรมานเสยี กอ่ นจนทนไม่ ไหว จงึ ตาย ถา้ ยงั แขง็ แรงทนได้ กย็ งั ไมต่ าย ไมเ่ คยทราบว่า มใี ครยม้ิ ตายอยา่ งมคี วามสุข น้ีเป็นทุกขก์ าย นอกจากการ เจบ็ ป่วย เราอาจถูกขม่ เหงรงั แก จากคน จากสตั ว์ จากภยั ธรรมชาติ เป็นการทุกขท์ างกายเพมิ่ เขา้ ไปอกี นอกจากทุกขก์ ายแลว้ ยงั มคี วามทกุ ขท์ างใจร่มุ รอ้ นจากความ โกรธ เกลยี ด กงั วล เศรา้ โศก เป็นทกุ ขส์ อดเขา้ มาใหเ้ รารสู้ กึ อยู่ เร่อื ย ๆ ยกตวั อยา่ ง ความเศรา้ จากการสญู เสยี ของรกั คนรกั คนทล่ี กู หรอื ค่คู รองตาย จะรวู้ า่ มนั เหมอื นเอามดี คทั เทอรก์ รดี

2 ตรงหวั ใจ คนทย่ี งั ไมม่ ปี ระสบการณ์กย็ งั ไมร่ ู้ ยงั มเี ร่อื งอน่ื ๆ อกี มากมาย ทก่ี ่อทกุ ขใ์ จใหเ้ ราไดอ้ ยา่ งสาหสั ทก่ี ลา่ วมาน้ี โปรดอยา่ ถอื ว่าเป็นความรรู้ ะดบั ทารกมาเล่าสกู่ นั ฟัง มนั เป็นเรอ่ื งเรมิ่ ตน้ ทจ่ี าํ เป็นตอ้ งมี เพอ่ื การคุยตอ่ ไปให้ เขา้ ใจไดง้ า่ ย เอาละเมอ่ื เกดิ มาแลว้ มคี วามทกุ ข์ เรากค็ วรหา เทคนคิ ลดความทุกขใ์ หต้ วั เรา ใหส้ ามารถลดความทุกขไ์ ดบ้ า้ ง ไมม่ ากกน็ ้อย ความทกุ ขน์ นั้ มนั ยาวนานมาก พระพทุ ธเจา้ ท่านบอกเราว่า ชวี ติ ไมจ่ บแค่ตาย มนั ตอ้ งเกดิ มาอกี อาจเกดิ เป็นคนหรอื เป็นหมเู ป็นไก่เป็นอง่ึ อ่างคางคก ฯลฯ กเ็ ป็นได้ และตอ้ งเกดิ แลว้ เกดิ อกี ไมจ่ บเลย นอกจากทาํ ตน ให้เขา้ หลกั เกณฑพ์ น้ จากการเกิดซาํ้ ซากไม่จบสิ้น จงึ ไม่ ต้องเกิดอีก เมอ่ื ไมต่ อ้ งเกดิ อกี กไ็ มต่ อ้ งมารบั ความทุกขใ์ น รอบตอ่ ไป ไมเ่ กดิ อกี แลว้ ไปอยกู่ นั ทไ่ี หน พระพทุ ธเจา้ ทา่ นสอนว่า เรากจ็ ะอยใู่ นสภาวะทแ่ี สนสขุ บรสิ ุทธิ ์ สภาวะนะครบั ไมใ่ ช่สถานท่ี สภาวะของชวี ติ อนั สุขบรสิ ทุ ธไิ ์ ม่ เจอื ทุกข์ เรยี กว่า “สภาวะนพิ พาน” บทขา้ งหน้าจะกลา่ วถงึ ลกั ษณะของนพิ พานซง่ึ กล่าวไวใ้ นพระไตรปิฎก แลว้ พจิ ารณา เอาเองวา่ จะเขา้ สสู่ ภาวะนพิ พานนนั้ ดี หรอื มาเกดิ รบั ทุกขอ์ กี ดี

3 อยา่ งใดจะดกี ว่ากนั ผมไดพ้ บคนหลายคน เขาบอกวา่ ขอเกดิ อกี เพราะวา่ เขายงั สนุกอยกู่ บั ชวี ติ เขาวา่ ชวี ติ น้มี นั สนุกดจี งั เลย สุขบา้ งทกุ ขบ์ า้ งมรี สชาตดิ ี กเ็ ป็นสทิ ธขิ ์ องเขาทจ่ี ะตดั สนิ ใจอยา่ ง นนั้ สว่ นผกู้ ลวั ความทุกขอ์ ยา่ งยงิ่ กลวั ทส่ี ดุ ยอ่ มขอไมเ่ กดิ อกี ถา้ ทาํ ได้ แตถ่ งึ อยา่ งไร เราทงั้ หลายกไ็ มแ่ น่ใจวา่ นพิ พานนนั้ มจี รงิ หรอื เปลา่ ไมม่ ใี ครมองเหน็ ทกุ คนตายแลว้ ไมส่ ญู สลายหายไปแบบ จบกนั เลยหรอื เร่อื งน้ีขอใหเ้ ราตงั้ ใจคดิ พจิ ารณาดใู หด้ วี า่ การปฏบิ ตั ติ นเขา้ สนู่ พิ พานนนั้ ทาํ ใหช้ วี ติ ปัจจุบนั มคี วามทุกข์ หรอื ความสุข ผมขอเรยี นวา่ การปฏบิ ตั ติ นเดนิ เขา้ สสู่ ภาวะ นิพพาน ทาํ ใหช้ วี ติ ปัจจุบนั มคี วามสุขกวา่ ปลอ่ ยชวี ติ เฉย ๆ เรอ่ื ย ๆ ไมท่ าํ อะไรเลย หากความจรงิ หลงั ความตาย ตายแลว้ จบเลย ไมม่ นี พิ พาน เรากไ็ มข่ าดทุนอะไร เพราะว่าเราไมม่ ี ความทุกขจ์ ากการปฏบิ ตั ดิ ี มแี ตไ่ ดค้ วามสุขทบ่ี รสิ ุทธิ ์ คอื ไมม่ ี ความทกุ ขเ์ จอื ปนอยู่ ณ เวลาน้ี หรอื อนาคต แต่ถา้ นพิ พานมี จรงิ เรากไ็ ดก้ ําไร มชี วี ติ ภายหน้าทม่ี คี วามสขุ บรสิ ทุ ธไิ ์ มร่ จู้ บสน้ิ แมร้ ะหว่างยงั ไมต่ าย กม็ คี วามทกุ ขน์ ้อยลง ความสุขมากขน้ึ สว่ นคนทค่ี ดิ วา่ ตายแลว้ จบสญู ไปเลย กห็ มดโอกาสรบั ความสุข

4 บรสิ ทุ ธนิ ์ ้ี จดั วา่ เป็นคนประมาท อาจตอ้ งรอ้ งวา่ “รงู้ ”้ี รงู้ เ้ี ราน่า ปฏบิ ตั ติ นใหถ้ ูกทางดกี วา่ ไดป้ ลอ่ ยชวี ติ ประมาทอยา่ งคนทวั่ ไป เป็นอนั ว่า พระพุทธเจา้ แนะนําเรา ทุก ๆ คน ใหเ้ ดนิ เขา้ สู่ สภาวะนพิ พานกนั เดยี๋ วน้ีเลย อยา่ ประมาทรรี ออยู่ แตเ่ รากม็ กั พบกบั คนทพ่ี ดู ใหเ้ ราหมดกาํ ลงั ใจอยรู่ อบตวั เชน่ “โอ๊ย! จะไป นิพพานหรอื ? มนั ไมบ่ า้ มากไปหน่อยหรอื ? มนั เป็นเร่อื งของ พระป่าทง้ิ โลก คุณทาํ ไมไ่ ดห้ รอก เอาแค่ทาํ บญุ ตกั บาตรไป ก่อนกพ็ อ รอถงึ ยุคพระศรอี ารยิ ์ แลว้ ค่อยคดิ ” ไดฟ้ ังคาํ พดู เหล่าน้ีกห็ มดกําลงั ใจ จะเถยี งเขา เรากก็ ลายเป็นตวั ตลก ผม ขอกลา่ ววา่ อยา่ เชอ่ื คนทไ่ี มร่ เู้ ร่อื งเลย เขาไมร่ เู้ ลยวา่ พระพุทธเจา้ ไมเ่ คยสอนวา่ รอชาตหิ นา้ จงึ คอ่ ยปฏบิ ตั เิ ขา้ สู่ สภาวะนิพพาน ไมม่ ปี รากฏจรงิ ๆ มแี ตเ่ รง่ ใหท้ าํ ไมป่ ระมาท เดยี๋ วจะตายเสยี เปลา่ ๆ ไมถ่ งึ ทห่ี มาย การปฏบิ ตั เิ ขา้ สสู่ ภาวะนิพพานนนั้ ผลทเ่ี กดิ ขน้ึ แกเ่ ราทนั ทใี น ชาตนิ ้ี คอื จติ ใจโปรง่ โล่งวา่ ง เร่อื งทเ่ี คยแบกหนกั กไ็ มต่ อ้ งแบก แลว้ ไมเ่ กลยี ดไมโ่ กรธใคร ไมเ่ สยี ดายสงิ่ ของเมอ่ื มนั หายหรอื เสอ่ื มพงั ลง ไมเ่ ขา้ ไปแก่งแยง่ อะไรกบั คนทงั้ หลาย เมอ่ื มเี รอ่ื ง ทุกขใ์ จกด็ บั ไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ หรอื ไมเ่ กดิ ขน้ึ เป็นคนขยนั อยาก ช่วยคนและสตั วท์ ม่ี คี วามทุกข์ อยากสรา้ งความสุขใหค้ นและ

5 สตั วท์ งั้ หลาย ไมม่ คี วามตอ้ งการ เรอ่ื งสนุกอร่อยอยา่ งคน ทงั้ หลาย ดคู ลา้ ยคนไมม่ จี ติ ใจ แตไ่ มใ่ ช่ เขาจะมใี จทค่ี มกรบิ และตน่ื อยตู่ ลอด ไมเ่ กยี จครา้ น มใี จเมตตาเออ้ื เฟ้ือตอ่ คนและ สตั วท์ งั้ หลาย มคี วามรสู้ กึ วา่ คนอน่ื สตั วอ์ น่ื ทงั้ หลายเป็นหน่งึ เดยี วกบั ชวี ติ เขา จงึ ไมใ่ จรา้ ยใจดาํ ผมเชอ่ื วา่ ทา่ นคงเลอื ก ทางเดนิ เขา้ สสู่ ภาวะนพิ พาน ทางเดนิ น้ยี งิ่ เดนิ ยงิ่ มคี วามสุข ……………………

6 2. สภาวะนิพพานหลงั ความตาย เป็นอย่างไร ? ในบทท่ี 1 ไดก้ ลา่ วถงึ วา่ เราควรทาํ ชวี ติ เรา ใหไ้ ปถงึ สภาวะ นพิ พานใหไ้ ดใ้ นชาตนิ ้ี อยา่ ปลอ่ ยชวี ติ ไปเรอ่ื ย ๆ คาํ ถามทจ่ี ะ เกดิ ขน้ึ แก่ผอู้ ่านคอื แลว้ สภาวะนิพพานทเ่ี ราควรไปนนั้ มรี ปู รา่ ง ลกั ษณะเป็นอยา่ งไร เราควรตอ้ งรกู้ นั เสยี ก่อน เหมอื นมใี ครมา ชวนเราไปเทย่ี วต่างประเทศ เรากค็ วรทราบว่า ประเทศนนั้ สวยงามดอี ยา่ งไร จงึ ชวนเราไปเทย่ี ว คนทเ่ี ป็นพทุ ธศาสนิกชน แทบไมม่ ใี ครอยากรเู้ ร่อื งน้เี ลย คดิ วา่ พระบอกว่าดกี ค็ งดี แต่ เราไมค่ วรวางใจอยา่ งนนั้ นพิ พานนนั้ มอี ยสู่ องตอน นพิ พานตอนทเ่ี รายงั มชี วี ติ อยู่ กบั นิพพานตอนทเ่ี ราตายไปแลว้ นพิ พานตอนทเ่ี รามชี วี ติ อยพู่ อจะ อธบิ ายได้ แต่นพิ พานหลงั ความตาย เรากไ็ มเ่ คยไป เพราะวา่ เรายงั ไมต่ าย ผมจงึ ตอ้ งอาศยั ขอ้ ความในพระไตรปิฎก สรุปมา เลา่ สกู่ นั ฟัง โดยไดเ้ น้ือความ จากสามพระสตู รในพระไตรปิฎก คอื เกวฏั สตู ร นพิ พานสตู ร และพาหยิ ะสตู ร คงมมี ากกว่านนั้ อกี ผมยงั มไิ ดค้ น้ ขอนําเรอ่ื งเสนอดงั น้ี

7 สภาวะนิพพานหลงั ความตายเป็นอยา่ งไร ในเกวฏั สตู ร กลา่ วโดยสรปุ วา่ นพิ พานไมม่ ดี นิ -น้ํา-ความรอ้ น- และลม มองไมเ่ หน็ ไมม่ ที ส่ี ดุ แตม่ วี ธิ ที เ่ี ขา้ สสู่ ภาวะนนั้ ได้ ไมม่ ี ชวี ติ สตั วแ์ ละมนุษย์ ไมม่ สี ง่ิ ทม่ี รี ปู ร่าง และไมม่ รี ปู รา่ ง แปลวา่ นพิ พานไมม่ อี ะไรเลยทเ่ี ป็นสงิ่ จบั ตอ้ งมองเหน็ ได้ ในนพิ พานสตู ร กล่าวโดยสรปุ ว่า ไมส่ ามารถเหน็ ดวงอาทติ ย์ ดวงจนั ทร์ ไมม่ อี ารมณ์ จติ ไมถ่ กู ปรงุ แต่ง จงึ ไรท้ กุ ข์ ผทู้ ไ่ี รก้ เิ ลส จะเหน็ นิพพาน แปลว่า ไมม่ แี สงอยา่ งทเ่ี ราเหน็ อยบู่ นโลกน้ี และในสภาพทไ่ี มม่ อี ะไรอน่ื เลยนนั้ มจี ติ อยู่ เป็นจติ ทไ่ี มม่ อี ารมณ์ คอื จติ ทไ่ี มม่ กี เิ ลส จติ ทไ่ี รก้ เิ ลสน้ีเอง จะอยใู่ นนพิ พานได้ สว่ นทไ่ี มเ่ หน็ ดวงอาทติ ยด์ วงจนั ทร์ กต็ คี วามไดว้ ่า มดี วงอาทติ ย์ และดวงจนั ทร์ แต่มองไมเ่ หน็ น่าจะเป็นเพราะว่า คล่นื แสงของ ดวงอาทติ ย์ ดวงจนั ทร์ มคี วามถต่ี ่างกบั คลน่ื ของนพิ พาน จงึ รบั สมั ผสั กนั ไมไ่ ด้

8 ในพาหยิ ะสตู ร กลา่ วโดยสรปุ วา่ ดวงดาว ดวงอาทติ ย์ ดวงจนั ทร์ ทงั้ สามน้ีไมส่ ว่าง แตไ่ มม่ ดื ไมม่ สี งิ่ ทเ่ี ป็นรปู รา่ งหรอื ไมเ่ ป็น รปู ร่าง หมดจากความสขุ และความทุกข์ ผทู้ เ่ี ป็นปราชญ์จะรดู้ ว้ ย ตนเอง แปลวา่ ไมม่ แี สงอยา่ งทเ่ี ราเหน็ บนโลกมนุษย์ เพราะว่า ความถค่ี ลน่ื แสง ไมต่ รงกนั กบั คล่นื สภาวะนิพพาน จงึ มไี ดแ้ ต่ แสงสลวั ๆ นวล ๆ ไมม่ ดื ไมส่ ว่างจา้ สรปุ วา่ สภาวะนิพพานนัน้ ไม่มพี น้ื ที่ เป็นท่ีวา่ งมากอยา่ งไม่ มขี อบเขต ไมส่ วา่ งไมม่ ืด (กค็ งเหมอื นตอนเชา้ ทพ่ี อมองเหน็ กนั ชดั ) ไม่มแี สงดวงดาวใด ๆ ให้เหน็ จงึ เป็นอกี มติ หิ น่งึ ท่ี ไมใ่ ชจ่ กั รวาลทเ่ี รารจู้ กั เพราะวา่ จกั รวาลทเ่ี รารจู้ กั มดี วงดาว เตม็ ไปหมด และโดยทวั่ ๆ ไป ในจกั รวาล เมอ่ื หา่ งดวงดาวกม็ ดื แตน่ ิพพานเป็นมติ แิ หง่ จติ โดยแท้ ไมม่ สี งิ่ ใดทเ่ี ป็นรปู แมร้ ปู ละเอยี ดทม่ี องไมเ่ หน็ จบั ไมไ่ ด้ ทเ่ี รยี กวา่ กายละเอยี ดกไ็ มม่ ี ท่ี มอี ยู่ คือจิตที่ไมม่ อี ารมณ์ สขุ -ทกุ ข์ อยา่ งที่คนทงั้ หลายรจู้ กั แต่เป็นจิตที่มีความสขุ สงบ เป็นกลาง จากการไม่มีอารมณ์

9 สรปุ ให้ยอ่ ลงไปอีกคอื สภาวะนิพพานเป็นมิติที่โลง่ ว่าง ไมม่ ี อะไรเลย มีแต่จิตท่ีสงบสขุ ถา้ จะถามวา่ แลว้ นิพพานอยู่ ตรงไหนในจกั รวาล กน็ ่าจะตอบไดว้ า่ อยตู่ รงไหนกไ็ ด้ แมแ้ ตใ่ น เน้อื ทห่ี น่ึงลกู บาศกน์ ้วิ กก็ วา้ งออกไปไมม่ สี น้ิ สดุ ได้ เพราะเป็น มติ แิ ห่งจติ ทไ่ี มก่ นิ เน้ือท่ี วตั ถุทม่ี อี ยมู่ ไิ ดเ้ กะกะกดี ขวางมติ แิ หง่ นิพพาน หรอื จะถอื ว่า นพิ พานเป็นมติ ทิ ค่ี ลุมเอาทุกอยา่ งใน จกั รวาล แต่สง่ิ ทม่ี ปี รากฏอยใู่ นจกั รวาลไมม่ ปี รากฏใหเ้ หน็ ในมติ ิ นิพพาน คงยากทจ่ี ะจนิ ตนาการนะครบั ตอ้ งพยายามหน่อย หากทา่ นอา่ นหลาย ๆ รอบก็ เขา้ ใจได้ …………………………

10 3. สภาวะนิพพานของคนที่ยงั มีชีวิตอยู่ เป็นอยา่ งไร ? ขอกล่าวถงึ ลกั ษณะนพิ พาน ของผเู้ ขา้ สสู่ ภาวะนิพพานได้ ให้ เหน็ ว่ามลี กั ษณะอยา่ งไร สาํ หรบั คนทเ่ี ขา้ สสู่ ภาวะนพิ พานได้ เรยี กวา่ อรหนั ต์ เมอ่ื ยงั มชี วี ติ อยู่ กม็ สี ภาพใจทต่ี า่ งกบั บคุ คล ธรรมดาทวั่ ไป ขอกลา่ วซ้าํ อกี ครงั้ วา่ ผเู้ ขา้ ถงึ สภาวะนพิ พานไดแ้ ลว้ จติ ใจโปร่ง โล่งว่าง เร่อื งทเ่ี คยแบกหนกั กไ็ มต่ อ้ งแบกแลว้ ไมเ่ กลยี ดไม่ โกรธใคร ไมเ่ สยี ดายสง่ิ ของเมอ่ื มนั หายหรอื เสอ่ื มพงั ลง ไมเ่ ขา้ ไปแก่งแยง่ อะไรกบั คนทงั้ หลาย เมอ่ื มเี รอ่ื งทกุ ขใ์ จกด็ บั ไดอ้ ยา่ ง รวดเรว็ หรอื ไม่เกดิ ขน้ึ เป็นคนขยนั อยากชว่ ยคนและสตั วท์ ม่ี ี ความทุกข์ อยากสรา้ งความสขุ ใหค้ นและสตั วท์ งั้ หลาย ไมม่ ี ความตอ้ งการเร่อื งสนุกอร่อยอยา่ งคนทงั้ หลาย อาจดเู หมอื น คนไมม่ จี ติ ใจ แต่ไมใ่ ช่ แต่มใี จทค่ี มกรบิ และตน่ื อยตู่ ลอด ไม่ เกยี จครา้ น มใี จเมตตาเออ้ื เฟ้ือต่อคนและสตั วท์ งั้ หลาย มี ความรสู้ กึ ว่า คนอน่ื สตั วอ์ ่นื ทงั้ หลายเป็นหน่ึงเดยี วกบั ชวี ติ เรา เราจงึ ไมใ่ จรา้ ยใจดาํ

11 จะเหน็ ไดว้ า่ ผทู้ เ่ี ขา้ สสู่ ภาวะนิพพานได้ คอื อรหนั ต์ เขาจะมี สนั ตสิ ขุ ในใจ มคี วามสุขอยา่ งยงิ่ เป็นความสขุ ทไ่ี มต่ อ้ งอาศยั อะไร ไมต่ อ้ งได้ ไมต่ อ้ งมอี ะไรเป็นพเิ ศษ เพยี งมสี ง่ิ จาํ เป็นใน ชวี ติ เขากม็ คี วามสุขไดแ้ ลว้ ฉะนนั้ การประพฤตติ นใหเ้ ขา้ สสู่ ภาวะนพิ พาน มแี ต่ไดค้ วามสขุ ไมม่ อี ะไรเสยี หาย แมน้ วา่ ไมแ่ น่ใจในชวี ติ หลงั ความตาย เราก็ กาํ ไรชวี ติ แลว้ ในชวี ติ น้ี …………………………

12 4. คณุ สมบตั ิของอริยบคุ คลระดบั ต่างๆ ที่กาํ ลงั เดินเข้าส่สู ภาวะนิพพาน ในบทกอ่ น ไดก้ ลา่ วถงึ สภาวะนพิ พานหลงั ความตาย ซง่ึ คน ทงั้ หลายไมส่ ามารถรไู้ ด้ เพราะว่ายงั ไมต่ าย และไดก้ ล่าวถงึ สภาวะนพิ พาน สาํ หรบั คนทเ่ี ขา้ สสู่ ภาวะนพิ พานไดแ้ ลว้ ตงั้ แตย่ งั ไมต่ าย คอื คนทเ่ี ป็นอรหนั ต์ วา่ มลี กั ษณะของจติ อนั สนั ตสิ ขุ สงบ เยน็ เช่น ไมโ่ กรธเกลยี ดใคร ไมม่ คี วามอยากไดใ้ นเร่อื งหรอื สง่ิ ท่ี ไมจ่ าํ เป็นแก่ชวี ติ ไมห่ วงเสยี ดายทรพั ยส์ งิ่ ของ ใจตน่ื อยตู่ ลอด เป็นตน้ วนั น้ขี อกลา่ วอธบิ ายขยายความใหค้ รบเพอ่ื เขา้ ใจวา่ ใจของผบู้ รรลุถงึ สภาวะนิพพานแลว้ มลี กั ษณะโดยละเอยี ด ครบถว้ นเป็นอยา่ งไร หรอื กลา่ วในเชงิ ปฏบิ ตั วิ ่า เราจะฝึกฝนใจ เราใหม้ คี ณุ ภาพอยา่ งไร ซง่ึ จะไดใ้ ชเ้ ป็นแนวทางทถ่ี ูกตอ้ ง ไม่ เลย้ี วลดไปในทศิ ทางอน่ื ทไ่ี มใ่ ชท่ างไปสสู่ ภาวะนิพพาน สาํ หรบั เป็นผมู้ ใี จและความประพฤตสิ งู กวา่ คนทวั่ ไป ทย่ี งั ไม่ เขา้ สสู่ ภาวะนพิ พาน หรอื ไดเ้ ขา้ สสู่ ภาวะนพิ พานแลว้ เรา เรยี กวา่ อริยบุคคล มหี ลายระดบั คอื

13 ระดบั 1 อรยิ บคุ คลชนั้ แรก เรยี กวา่ โสดาบนั ระดบั 2 อรยิ บุคคลชนั้ ทส่ี งู ขน้ึ มาอกี ขนั้ หนง่ึ เรยี กว่า สกิทาคามี. ระดบั 3 อรยิ บุคคลสงู ต่อขน้ึ มาอกี เรยี กวา่ อนาคามี ระดบั 4 อรยิ บุคคลชนั้ สงู สดุ เรยี กวา่ อรหนั ต์ เป็นผเู้ ขา้ สสู่ ภาวะนิพพานแลว้ พระพุทธเจา้ ท่านมคี วามประสงคใ์ หม้ นุษยท์ งั้ หลาย ฝึกฝนกาย ใจของตนเองใหก้ า้ วหน้าถงึ เป็นอรหนั ต์ เพอ่ื มคี วามสนั ตสิ ุขใน ใจสงู สดุ และไมต่ อ้ งเกดิ มารบั ทุกขอ์ กี ต่อไป ไมว่ า่ จะเกดิ มาใน ชวี ติ แบบใด คณุ ภาพใจ ของผเู้ ป็นอริยบุคคลระดบั ต่างๆ จนบรรลุ สภาวะนิพพาน มลี กั ษณะโดยลาํ ดบั ดงั นี้

14 1) อริยบุคคลชนั้ โสดาบนั ตอ้ งมใี จและความประพฤติ ทม่ี ลี กั ษณะดงั น้ี 1. ตระหนกั ชดั ว่า รา่ งกายและสงิ่ ของทงั้ หลาย ลว้ นตอ้ ง แตกสลายไปในทส่ี ดุ เราเองตอ้ งตาย สงิ่ ของทงั้ หลาย แมโ้ ลกและจกั รวาล กต็ อ้ งแตกสลายหมดสภาพใน ทส่ี ดุ คาํ ศพั ทศ์ าสนาเรยี กว่า ละ “สกั กายทิฏฐิ” ได้ 2. มนั ่ ใจในวธิ กี ารปฏบิ ตั ิ ตามหลกั พุทธศาสนา เพอ่ื เขา้ สู่ สภาวะนิพพานโดยไมล่ งั เลสงสยั เน่ืองจากไดเ้ หน็ ผล จากการปฏบิ ตั บิ า้ งพอควร จนเกดิ ความมนั ่ ใจใน วธิ กี ารทถ่ี กู ตอ้ ง คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรยี กวา่ ละ “วิจิกิจฉา”ได้ 3. ประพฤตศิ ลี หา้ ในพทุ ธศาสนาอยา่ งครบถว้ น ไมล่ ะเมดิ ขอ้ ใด ทงั้ โดยตรงและโดยออ้ ม คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรยี กวา่ ละ “สีลพั พตปรามาส”ได้ คอื ละขอ้ ปฏบิ ตั ิ พธิ กี รรมอนั ไรส้ าระทงั้ หลาย หนั มาปฏบิ ตั ศิ ลี หา้ อยา่ ง จรงิ จงั

15 2) อริยบุคคลชนั้ สกิทาคามีต้องมีความประพฤติและใจ ทม่ี ลี กั ษณะดงั น้ี มคี วามประพฤตแิ ละใจ ทม่ี ลี กั ษณะ 3 ขอ้ เหมอื นอรยิ บคุ คลชนั้ โสดาบนั แต่มคี วามเขม้ มากกวา่ 3) อริยบุคคลชนั้ อนาคามี มใี จท่ีมีลกั ษณะเพ่ิมจาก สกทิ าคามอี กี 2 ประการ รวมเป็น 5 ขอ้ ขอนบั ต่อเป็น ขอ้ 4 ดงั น้ี 4. ไมต่ ดิ ใจในกามารมณ์ คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรยี กวา่ ละ “กามราคะ” ได้ 5.ไมม่ ใี จหงดุ หงดิ ไมพ่ อใจ เกลยี ดโกรธ คาํ ศพั ท์ ศาสนา เรยี กว่า ละ “ปฏิฆะ” ได้ 4) อริยบคุ คลชนั้ อรหนั ต์ ตอ้ งมลี กั ษณะเพม่ิ จากอนาคามี อกี 5 ประการ รวมเป็น 10 ขอ้ ขอนบั ต่อเป็นขอ้ ท่ี 6 ดงั น้ี 6. ไมต่ ดิ ใจ ในวตั ถุสงิ่ ของ – คน - สตั ว์ อนั สวยงาม คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรยี กวา่ ละ “รปู ราคะ” ได้

16 7. ไมต่ ดิ ใจในเร่อื งทจ่ี บั ตอ้ งไมไ่ ด้ เช่น ช่อื เสยี ง เกยี รตยิ ศ คาํ ยกยอ่ ง ความร่าํ รวย คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรยี กว่า ละ “อรปู ราคะ”ได้ 8. ไมถ่ อื ตวั ว่าเหนอื กว่าผอู้ ่นื แมแ้ ตก่ บั สตั ว์ ไมเ่ ยอ่ หยง่ิ แบง่ ชนั้ ไมด่ ถู ูกผใู้ ด แมก้ บั สตั ว์ คาํ ศพั ทศ์ าสนาเรยี กวา่ ละ “มานะ”ได้ 9. ไมป่ ลอ่ ยใจใหค้ ดิ ฟุ้งซา่ น มใี จรอู้ ยกู่ บั ตวั คาํ ศพั ท์ ศาสนา เรยี กวา่ ละ “อทุ ธจั จะ”ได้ 10. มคี วามฉลาดรคู้ วามเป็นไปของชวี ติ พฤตกิ รรม และ ความคดิ ของคนและสตั วอ์ ยา่ งครบระบบ คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรยี กว่าละ “อวิชชา”ได้ เมอ่ื เราทราบ คุณลกั ษณะของอรยิ บคุ คลอยา่ งน้แี ลว้ เราก็ พจิ ารณาดู ความประพฤตแิ ละสภาพจติ ใจของเราดวู า่ เราได้ สาํ เรจ็ ในเรอ่ื งใดแลว้ บา้ ง ความสาํ เรจ็ ในความประพฤตแิ ละ สภาวะจติ ใจ อาจขา้ มขนั้ ไปได้ เชน่ เรามคี ณุ สมบตั ขิ อ้ 7 ใน ลกั ษณะของอรหนั ตแ์ ลว้ แตเ่ รายงั ละขอ้ 5 ในลกั ษณะของ อนาคามไี มไ่ ด้ กไ็ มเ่ ป็นไร

17 ฝึกสะสมคณุ สมบตั ขิ องเราไปเร่อื ย ๆ เมอ่ื ไดค้ รบ 10 เร่อื งแลว้ กม็ ลี กั ษะเป็นอรหนั ต์ เขา้ สสู่ ภาวะนิพพาน ใหส้ าํ เรจ็ เสยี กอ่ น สน้ิ ชวี ติ อนั เป็นเป้าหมาย ทค่ี วรใหเ้ ป็นไปอยา่ งยงิ่ ของพุทธ ศาสนา แมผ้ ทู้ น่ี บั ถอื ศาสนาอน่ื กค็ วรปฏบิ ตั เิ พอ่ื ใหไ้ ด้ คุณสมบตั นิ ้ีเกดิ ขน้ึ ในชวี ติ …………………………

18 5. การเข้าส่สู ภาวะนิพพาน ด้วยวิธีฝึ กฝนตนเอง โดยยกระดบั จิตใจสงู ขึน้ เราอยใู่ นยคุ ทไ่ี มม่ พี ระพทุ ธเจา้ มาเทศนาโปรด ใหห้ ลุดพน้ ได้ ฉะนนั้ กไ็ มค่ วรหวงั วา่ จะมปี าฏหิ ารยห์ ลดุ พน้ เขา้ สสู่ ภาวะ นิพพานไดโ้ ดยฉบั พลนั ได้ อยา่ งทม่ี บี างเรอ่ื งปรากฏใน พระไตรปิฎก เราจงึ ตอ้ งฝึกฝนตนเอง อยา่ งอดทน กล่อมเกลา ใหใ้ จ มคี ุณภาพสงู ขน้ึ เรอ่ื ย ๆ ตามเสน้ ทางอรยิ ะ จนถงึ สภาวะ นพิ พานหรอื ทเ่ี รยี กอกี อยา่ งหน่ึงว่า เป็นอรหนั ตแ์ ลว้ ในการน้ี ขอนําคณุ ภาพ 10 ประการ ของพระอรหนั ตท์ ก่ี ลา่ วใน ตอนทแ่ี ลว้ เป็นเป้าหมายหรอื แผนท่ี เพอ่ื ใหเ้ ราเดนิ ไปตามนนั้ แลว้ นําหลกั ธรรม ตา่ ง ๆ มากมายหลายหวั ขอ้ ทเ่ี ชอ่ื วา่ เป็นทาง นพิ พานมารอ้ ยเรยี งเป็นทางปฏบิ ตั ิ ใหต้ รงกบั เป้าหมาย 10 ขอ้ ทต่ี อ้ งขา้ มใหพ้ น้ โดยตอ้ งมกี ารสรา้ งรากฐาน ดว้ ยศลี และทาน แลว้ จงึ ฝึกฝนภาวนา ภาวนาคอื อบรมใจตนเองใหม้ คี ณุ ภาพสู่ สภาวะนิพพานได้ ขอรบกวนใหท้ ่านจาํ คาํ ศพั ทศ์ าสนา เรอ่ื ง คณุ ภาพใจของอรยิ บุคคล 10 คาํ ในบทก่อนหน้าน้ใี หไ้ ด้ เพอ่ื งา่ ยแก่การทาํ ความเขา้ ใจ แลว้ ฝึกฝนตนเองดงั น้ี

19 1. มคี วามเหน็ (ทศั นคต)ิ ถกู ตอ้ งเป็นธรรม คอื แยกแยะ ความดคี วามชวั่ ได้ ชดั เจน รผู้ ดิ ชอบชวั่ ดี ตามความเป็น จรงิ ไมเ่ หน็ คลอ้ ยตามความเชอ่ื อนั วปิ ลาสชวั่ รา้ ยของ ผอู้ น่ื แมเ้ ป็นประเพณีทส่ี งั คมปฏบิ ตั กิ นั อยู่ แต่ไมด่ ี 2. ตงั้ เจตนาแน่วแน่ แน่วแน่ไมเ่ หลวไหลวา่ จะพฒั นาตน เขา้ ถงึ สภาวะนิพพานใหไ้ ด้ 3. ประพฤตศิ ลี หา้ ใหค้ รบ ทงั้ ทางตรง และ ทางออ้ ม ตลอดเวลา และ ชว่ ยเหลอื คนและสตั ว์ ทเ่ี ดอื ดรอ้ นเมอ่ื มี โอกาสทาํ ได้ เพอ่ื ใหจ้ ติ มคี วามประณีตเมตตา เป็น กาํ ลงั หนุนการฝึกอบรมใจ ทกุ รปู แบบ และเพอ่ื ลด สีลพั พตปรามาส 4. เป็นอยเู่ รยี บงา่ ย ไมต่ อ้ งดน้ิ รน หาสง่ิ ของประณีต ท่ี สวยงามมาก อรอ่ ยมากเกนิ ความจาํ เป็น เพอ่ื ลดรปู ราคะ และ อรปู ราคะ 5. พจิ ารณา ใหต้ ระหนกั ถงึ ความจรงิ สามประการ (ไตรลกั ษณ์) ทเ่ี กดิ ขน้ึ แกส่ รรพสง่ิ และสรรพสภาวะ คอื ใหเ้ หน็ วา่ 1. มนั เปลย่ี นแปลง 2. คงอยไู่ มไ่ ด้ 3. ในทส่ี ุด กส็ ลายหายไป เพอ่ื ลด ปฏิฆะ กามราคะ รปู ราคะ อรปู ราคะ และ มานะ

20 6. ทาํ ความเขา้ ใจ แยกใหอ้ อกระหวา่ ง “ใจของเรา กบั ใจ ขยะ” ใจของเรา คอื ใจทร่ี ตู้ วั ใจขยะ คอื ใจทฟ่ี ุ้งซ่านคดิ ไปเรอ่ื ย โดยเราไมไ่ ดส้ งั่ ใหค้ ดิ เพอ่ื เขา้ ใจกลไกการ ทาํ งานของกเิ ลส เป็นฐานเตรยี มการ ลดกเิ ลส และ ลด อวิชชา 7. ตงั้ ใจใหเ้ ดด็ ขาดว่า ตอ่ ไปน้ี เราจะไมเ่ กลยี ดไมโ่ กรธใคร แมไ้ ดพ้ บไดร้ วู้ ่าเขาชวั่ เลว กเ็ พยี งแตร่ ู้ แตเ่ ราตอ้ งไม่ เกลยี ดไมโ่ กรธเขา เพอ่ื ลดปฏิฆะ ความหงดุ หงดิ เกลยี ด โกรธ 8. พจิ ารณาใหเ้ ขา้ ใจวา่ กามราคะนนั้ ธรรมชาตมิ นั หลอก เรา ใหเ้ กดิ ความรสู้ กึ เรอ่ื งกามรนุ แรงมาก ทจ่ี รงิ มนั ไมม่ ี สาระอะไรเลย เราถูกหลอกมาในเรอ่ื งเพศ ความเขา้ ใจน้ี เพอ่ื ลดกามราคะ 9. รกั ษาความรตู้ วั ตลอดเวลา แลว้ คอยจบั อารมณ์ขนุ่ มวั ทกุ ประเภททเ่ี กดิ ขน้ึ แลว้ จบลง เพอ่ื ลดอทุ ธจั จะ และลด กิเลสอ่ืนๆ ทกุ รปู แบบ ทใ่ี จขยะมนั สรา้ งขน้ึ มา 10. พจิ ารณาว่าเรามไิ ดว้ เิ ศษกว่าใคร ทกุ ชวี ติ คนและสตั ว์ มคี วามเท่าเทยี มกนั กบั เรา ควรคดิ เกอ้ื กลู กนั ไมด่ ถู กู กนั ทงั้ กบั คนและสตั ว์ เพอ่ื ลดมานะ

21 11. พจิ ารณาตแี ตกใหเ้ ขา้ ใจพฤตกิ รรมคนและสตั ว์ ทงั้ ทด่ี แี ละ เลว ใหเ้ ขา้ ใจวา่ ทาํ ไมจงึ เป็นเช่นนนั้ ผลทเ่ี กดิ ขน้ึ แก่ บุคคลและสตั ว์ เกดิ จากเหตุใดบา้ งหลายเหตุ เพอ่ื ใหเ้ ขา้ ใจความเป็นไปของชวี ติ คนและสตั ว์ นนั่ กค็ อื ไดเ้ ขา้ ใจกฎ แห่งกรรม เพอ่ื ลดอวิชชา 12. พจิ ารณาอารมณ์ความรสู้ กึ ชอบใจ-ไมช่ อบใจ เมอ่ื เรา ได้ เหน็ ไดย้ นิ ไดก้ นิ ด่มื ไดด้ มไดจ้ บั หรอื สมั ผสั ผวิ รวมทงั้ เรอ่ื งราวทใ่ี จฟุ้งซา่ นคดิ ขน้ึ มาเอง เพอ่ื ดงึ ใจเราออกมา อย่าให้เกิดความรสู้ ึกชอบใจหรือไมช่ อบใจ และไมใ่ ห้ เกดิ ความอยากเขา้ ไปเอาสงิ่ นนั้ หรอื สภาวะนนั้ เพอ่ื ลด กามราคะ รปู ราคะ อรปู ราคะ ปฏิฆะ 13. หาเวลานงั่ สมาธบิ า้ ง วนั ละ 1 ครงั้ ๆ ละ 30 นาที หรอื ตาม ความเหมาะสม นงั่ ในสถานทส่ี งบ ลมื ตาหรอื หลบั ตากไ็ ด้ เอาใจสงั เกตการหายใจ พรอ้ มทงั้ ฟังเสยี งจกั๊ จนั่ ในหขู อง เรา ดงึ ความรตู้ วั ใหเ้ กดิ ขน้ึ กําหนดใจวา่ จะไมค่ ดิ อะไร ถา้ มคี วามคดิ เกดิ ขน้ึ ความคดิ นนั้ ไมใ่ ช่เราคดิ เป็นความคดิ ขยะของมาร พยายามสงั เกตความแตกต่างของใจทงั้ สอง แบบ คอื ระหว่างความคดิ ของเรา (ขณะทเ่ี รารตู้ วั ) และ ความคดิ ของมาร (ขณะทใ่ี จลอย) ทใ่ี จเราถูกใจมารเอาไป ใชป้ ระโยชน์แลว้ จงทง้ิ ไปอยา่ ยอมรบั เรอ่ื งทใ่ี จมารคดิ

22 ขน้ึ มา เมอ่ื ทราบวา่ ความคดิ เกดิ จากสองแหลง่ กง็ า่ ยแก่ การสลดั ความคดิ ของมาร ทเ่ี รยี กว่ากเิ ลสทง้ิ ไปไดอ้ ยา่ ง งา่ ยดาย ถา้ แยก ความคดิ ด-ี เลวได้ ผลการฝึกทาํ ให้ ลด อทุ ธจั จะ และ กเิ ลสทงั้ หลาย 14. ตรวจดผู ลดขี องการปฏบิ ตั ิ ทเ่ี กดิ ขน้ึ แกจ่ ติ ใจเรา และ สภาวะ ต่าง ๆ ทเ่ี กดิ แก่ชวี ติ เรา หลงั จากไดป้ ฏบิ ตั ติ ามคาํ แนะนําน้ี เพอ่ื ใหเ้ กดิ ความมนั ่ ใจในวธิ กี ารปฏบิ ตั ิ เพอ่ื ลดความลงั เล สงสยั การปฏบิ ตั ใิ นพทุ ธศาสนานนั่ คอื ลดวิจิกิจฉา และ อวิชชา สรปุ เป็นหวั ขอ้ เพื่อจาํ ได้ง่ายแก่การนําไปปฏิบตั ิ 1. มใี จรจู้ กั ผดิ ชอบชวั่ ดี 2. ตงั้ ใจแน่วแน่วา่ จะตอ้ งเขา้ สสู่ ภาวะนิพพาน ใหไ้ ดใ้ นชวี ติ น้ี 3. ประพฤตศิ ลี หา้ ครบถว้ น และ ช่วยเหลอื คนและสตั ว์ ทม่ี ี ความทุกข์ 4. เป็นอยเู่ รยี บงา่ ย แต่เป็นระเบยี บสะอาด 5. พจิ ารณาใหเ้ หน็ วา่ ทุกสง่ิ ทกุ เรอ่ื ง 1. มนั เปลย่ี นแปลง 2. คงอยไู่ มไ่ ด้ 3. ในทส่ี ดุ กส็ ลายหายไป

23 6. สงั เกตใหเ้ หน็ ความแตกตา่ ง ระหวา่ งใจเราทร่ี ตู้ วั กบั ใจขยะ ทค่ี ดิ ฟุ้งซา่ นไปเร่อื ย ๆ 7. ตงั้ ใจเดด็ ขาดวา่ เราไมเ่ กลยี ดไมโ่ กรธใคร ถอื เป็นศลี ทางใจ ของเรา 8. สงั เกตว่า ธรรมชาตมิ นั หลอกเราอยา่ งรุนแรง เรอ่ื งกามราคะ จงอยา่ คลอ้ ยตามมนั 9. รกั ษาใจใหร้ ตู้ วั ตลอดเวลา 10. ไมค่ ดิ วา่ เราวเิ ศษเหนือผใู้ ด คดิ ว่าเรามศี กั ดศิ ์ รเี ท่ากบั สตั ว์ และคนทงั้ หลาย 11. พจิ ารณาตแี ตก ใหเ้ ขา้ ใจพฤตกิ รรมคนและสตั ว์ และ ความ เป็นไปในชวี ติ ของเขา ใหเ้ ขา้ ใจเหตุผล ของเร่อื งนนั้ วา่ เป็นไปตามกฎแห่งกรรม 12. เมอ่ื พบเหน็ สงิ่ ใดเร่อื งใด อยา่ เกดิ อารมณ์ ชอบหรอื ไมช่ อบ เหน็ สกั แต่ว่าเหน็ ไดย้ นิ สกั แต่วา่ ไดย้ นิ 13. นงั่ สมาธบิ อ่ ยๆ 14. ตรวจดผู ลดขี องการปฏบิ ตั ิ 13 ขอ้ ขา้ งตน้ วา่ เกดิ ผลอยา่ งไร แก่เราบา้ ง

24 เมอ่ื ไดว้ ธิ กี ารปฏบิ ตั ติ น 14 ขอ้ เป็นหลกั ปฏบิ ตั กิ าย-ใจ แลว้ ขอใหอ้ า่ นทาํ ความเขา้ ใจว่า ทุกขอ้ ปฏบิ ตั มิ ปี ระโยชน์ แลว้ จง ปฏบิ ตั ติ ามอยา่ งเครง่ ครดั เอาจรงิ อยา่ ทาํ เหลาะแหละ แบบถงึ ก็ ช่างไมถ่ งึ กช็ ่าง แลว้ ท่านจะไดพ้ บกบั ผลดใี นเสน้ ทางอรยิ ะน้ี เพราะวา่ ทกุ ขอ้ มผี ลมากต่อคณุ ภาพของใจเรา ขอให้ท่านโชคดี สาํ เรจ็ ผลตามที่ตงั้ ใจ …………………………

25 6. ตวั อยา่ งการ เขา้ ส่สู ภาวะนิพพานอย่างรวดเรว็ ไดก้ ล่าวถงึ แนวทางปฏบิ ตั กิ ารฝึกตนมาแลว้ หลายประการ ผอู้ ่านคงรสู้ กึ วา่ ทาํ ไมมเี รอ่ื งตอ้ งทาํ มากนกั กข็ อใหท้ า่ นทาํ ใจ อดทน เพราะน้ีกน็ ้อยอยแู่ ลว้ เมอ่ื เทยี บกบั ทผ่ี รู้ หู้ ลายท่านได้ แนะนํา ไดม้ ผี รู้ ทู้ างพุทธศาสนาหลายท่าน เสนอวธิ กี ารต่าง ๆ มากมาย เชน่ มรรค 8 , ปฏจิ จสมปุ บาท, สตปิ ัฏฐาน 4, โพชฌงค์ 7, สมั มปั ธาน 4, อทิ ธบิ าท 4, อนิ ทรยี ์ 5, พละ 5 เป็นตน้ อ่าน รายชอ่ื หนทางมากมายสาํ หรบั การปฏบิ ตั แิ ลว้ คงหมดกําลงั ใจ ทาํ ไมจงึ ยากเยน็ อยา่ งนนั้ แตล่ ะวธิ กี ม็ งี านใหเ้ ขา้ ใจ และให้ ทาํ 4 เรอ่ื ง 5 เรอ่ื ง 7 เรอ่ื ง 8 เรอ่ื ง จนถงึ 12 ขนั้ ของปรากฏการณ์ บางทา่ น กน็ ําวธิ กี ารต่าง ๆ มาผกู รอ้ ยใหเ้ ป็นการปฏบิ ตั ิ ต่อเน่ืองกนั ไป อา่ นดแู ลว้ กห็ มดแรงเสยี กอ่ น ทจ่ี ะปฏบิ ตั ิ ไปสเู่ ป้าหมาย ทงั้ ทใ่ี นสมยั พุทธกาล บางทา่ นฟังพระพทุ ธเจา้ ทา่ นเทศนาสอนครงั้ เดยี วกบ็ รรลุเป็นอรยิ บคุ คลแลว้ บางทา่ น นงั่ ถูผา้ ขาวไปเรอ่ื ย ๆ จนผา้ ดาํ สกปรก กเ็ กดิ ความเขา้ ใจหมด กเิ ลส สาํ เรจ็ เป็นอรหนั ตไ์ ด้ ไมต่ อ้ งปฏบิ ตั ติ ามวธิ กี ารอนั มากมายเช่นน้ี

26 ฉะนนั้ ในโอกาสน้จี ะขอนําวธิ กี ารปฏบิ ตั งิ า่ ย ๆ สกั 2 เร่อื ง มา เป็นแนวทางปฏบิ ตั ิ เพอ่ื เขา้ สสู่ ภาวะนพิ พาน คอื เร่อื งถูผา้ ขาว จนดาํ สกปรกแลว้ สาํ เรจ็ เป็นอรหนั ต์ กบั เร่อื ง ฟังธรรมครงั้ เดยี ว สาํ เรจ็ เป็นอรหนั ต์ การถผู า้ ขาวจนดาํ สกปรก ทาํ ให้สาํ เรจ็ เป็นอรหนั ต์ เร่อื งมอี ยวู่ า่ พระภกิ ษุรปู หน่ึง ช่อื พระจฬู ปันถกเถระ เป็นผไู้ ม่ ฉลาด พยายามหาวธิ ปี ฏบิ ตั ติ นอยา่ งไรกไ็ มส่ ามารถสาํ เรจ็ เป็น อรหนั ตไ์ ด้ พระพทุ ธเจา้ ไดม้ อบผา้ ขาวให้ พระจฬู ปันถก นําไปใชม้ อื ถูไป เรอ่ื ย ๆ พระจฬู ปันถก ถูผา้ ขาวไป เรอ่ื ย ๆ จน ผา้ กลายเป็นสสี กปรกดาํ ทาํ ใหท้ ่านรวู้ า่ “ทุกสง่ิ ทุกอยา่ งตอ้ ง เปลย่ี นแปลงเสอ่ื มไปในทส่ี ุด” เพยี งความตระหนกั รแู้ คน่ ้ี ก็ สาํ เรจ็ เขา้ สสู่ ภาวะนพิ พาน คอื เป็นอรหนั ตไ์ ด้ ฉะนนั้ ถา้ ทา่ นมคี วามตระหนกั ว่า “ทุกสง่ิ ทุกอยา่ งลว้ นตอ้ งเสอ่ื ม แตกทาํ ลายไป” ทศั นคตเิ ช่นน้อี าจทาํ ใหท้ า่ นหลดุ พน้ จากทกุ ข์ เขา้ สสู่ ภาวะนิพพานได้ แตผ่ มเหน็ วา่ ทา่ นจะตอ้ งมพี น้ื จติ ใจ ดา้ นอน่ื ทพ่ี รอ้ มอยแู่ ลว้ เพยี งสะกดิ อกี เรอ่ื งเดยี วกห็ ลุดพน้ แลว้ ไมแ่ น่ใจวา่ ถา้ ท่านนําผา้ ขาวมาถูจนดาํ แลว้ ทา่ นจะสาํ เรจ็ เป็น อรหนั ตไ์ ดห้ รอื ไม่ แต่เร่อื งทส่ี าํ คญั อยา่ งหน่งึ ทต่ี อ้ งทราบคอื

27 ตอ้ งตระหนกั รวู้ ่า ทกุ ส่ิงทกุ เรื่องล้วนแต่ต้องเปลี่ยนแปลง เส่ือมสลาย ความตระหนกั รเู้ ชน่ น้ี สามารถชว่ ยลดกเิ ลสลงได้ มากพอควร ฟังธรรมครงั้ เดียวทาํ ให้สาํ เรจ็ เป็นอรหนั ต์ เป็นเร่อื งของนายพาหยิ ะพอ่ คา้ ไดฟ้ ังคาํ สอนจากพระพทุ ธเจา้ เพยี งครงั้ เดยี ว กบ็ รรลธุ รรมเป็นอรหนั ตท์ นั ที เดยี๋ วนนั้ เลย พระพทุ ธเจ้าท่านสอนนายพาหิยะวา่ “พึงศึกษาอยา่ งนี้วา่ เมอื่ เหน็ จกั เป็นสกั ว่าเหน็ เมอ่ื ฟังจกั เป็นสกั วา่ ฟัง เม่อื ทราบจกั เป็นสกั วา่ ทราบ เม่อื ร้แู จง้ จกั เป็นสกั วา่ รแู้ จ้ง” ดกู ่อนพาหยิ ะ ทา่ นพงึ ศกึ ษาอยา่ งน้ีแล ดกู อ่ นพาหยิ ะ ในกาลใด แล เมอ่ื ท่านเหน็ จกั เป็นสกั วา่ เหน็ เมอ่ื ฟังจกั เป็นสกั ว่าฟัง เมอ่ื ทราบจกั เป็นสกั ว่าทราบ เมอ่ื รแู้ จง้ จกั เป็นสกั ว่ารแู้ จง้ ในกาล นนั้ ท่านยอ่ มไมม่ ี ในกาลใดทา่ นไมม่ ี ในกาลนนั้ ทา่ นยอ่ มไมม่ ี ในโลกน้ี ยอ่ มไมม่ ใี นโลกหน้า ยอ่ มไมม่ รี ะหว่างโลกทงั้ สองน้ี นี้ แลเป็นท่ีสดุ แห่งทกุ ข”์ “ลาํ ดบั นนั้ แล จติ ของพาหยิ ะหลดุ พน้ แลว้ จากอาสวะทงั้ หลาย เพราะไมถ่ อื มนั ่ ในขณะนนั้ เอง” ขอ้ ความน้ี ทา่ นอาจเขา้ ใจไดย้ าก เป็นสาํ นวนธรรมะ จงึ ขออธบิ ายเพมิ่ เตม็ วา่

28 เมอ่ื เหน็ จกั เป็นสกั วา่ เหน็ .....ในกาลนนั้ ทา่ นยอ่ มไมม่ ี หมายความวา่ เมอ่ื เหน็ อะไร กร็ วู้ า่ เหน็ แต่อย่าให้เกิด ความร้สู ึกชอบหรือชงั ขน้ึ มา และ อยา่ เอาตวั เราเข้าไป เกี่ยวขอ้ งกบั สิ่งที่เหน็ (ในกาลนัน้ ท่านย่อมไมม่ ี ) เมอ่ื ฟังจกั เป็นสกั วา่ ฟัง.....ในกาลนนั้ ทา่ นยอ่ มไมม่ ี หมายความว่า เมอ่ื ไดฟ้ ังอะไร กร็ วู้ า่ ฟัง ฟังแลว้ รเู้ ร่อื ง แต่อย่า ให้เกิดความร้สู ึกชอบหรอื ชงั ขนึ้ มา...อยา่ เอาตวั เราเขา้ ไป เก่ียวข้องกบั เร่อื งที่ฟัง เมอ่ื ทราบจกั เป็นสกั วา่ ทราบ.....ในกาลนนั้ ทา่ นยอ่ มไมม่ ี หมายความวา่ เมอ่ื ไดท้ ราบอะไรกร็ วู้ ่าทราบ แต่อยา่ ให้เกิด ความร้สู ึกชอบหรอื ชงั ข้นึ มา ... อย่าเอาตวั เราเข้าไป เกี่ยวขอ้ งกบั เรอ่ื งที่ทราบ เมอ่ื รแู้ จง้ จกั เป็นสกั วา่ รแู้ จง้ .....ในกาลนนั้ ท่านยอ่ มไมม่ ี หมายความวา่ เมอ่ื ไดร้ แู้ จง้ กร็ วู้ า่ รแู้ จง้ แต่อยา่ ให้เกิด ความร้สู ึกชอบหรอื ชงั ขนึ้ มา ... อยา่ เอาตวั เราเข้าไป เก่ียวข้องกบั เรื่องท่ีรแู้ จ้ง ใจความสาํ คญั คอื เมอ่ื ได้พบเหน็ รอู้ ะไร กอ็ ยา่ สรา้ ง ความร้สู ึกเอาตวั เราเข้าไปรว่ มในส่ิงนัน้ แล้วระวงั อย่าให้ เกิดอารมณ์ชอบชงั กบั สิ่งที่ พบ – เหน็ - รู้ นัน้

29 วธิ ฝี ึกทด่ี มี าก คอื ชมละครโทรทศั น์ แลว้ สงั เกตระวงั ใหเ้ รารตู้ ว้ วา่ เราเป็นเพยี งผดู้ ผู ลงาน อยา่ เอาตวั เราเขา้ ไปร่วม แสดง แลว้ ผลทเ่ี กดิ ขน้ึ คอื ใจ เราไมม่ คี วามรสู้ กึ ชอบชงั เป็นการ ปิดประตกู เิ ลส แต่ตน้ ทาง ไดเ้ ล่าเรอ่ี งการเขา้ สสู่ ภาวะนิพพาน อยา่ งลดั ทส่ี ุดสมยั พทุ ธกาล 2 เร่อื งแลว้ ขอใหท้ ่านทดลองนําวธิ กี ารไปฝึกตนเอง บางทา่ นอาจโชคดี ไดห้ ลดุ พน้ โดยเรว็ กไ็ ด้ ถา้ ยงั ไมเ่ กดิ ผลอยา่ ง ใด กต็ อ้ งเพม่ิ วธิ ฝี ึกฝนอ่นื ๆ ดงั ไดก้ ลา่ วมาในบทกอ่ น เพราะว่า แต่ละคนยอ่ มเหมาะแก่วธิ ที ต่ี า่ งกนั บนั ทึกเพิ่มเติม เรือ่ งนายพาหิยะ นายพาหยิ ะมไิ ดเ้ ป็นพระภกิ ษุ ในสมยั พุทธกาลจงึ เรยี กช่อื โดย ไมม่ คี าํ วา่ พระนําหน้า แต่มคี าํ วา่ เถร (อ่านว่า เถ-ระ) ตอ่ ทา้ ยช่อื แสดงว่า เป็นผสู้ าํ เรจ็ อรหนั ตแ์ ลว้ ในประเทศไทย เรานําคาํ ว่า เถรน้ีมาใชก้ บั พระสงฆผ์ ใู้ หญ่ ทบ่ี วชมานาน เมอ่ื นายพาหยิ ะบรรลธุ รรมเป็นอรหนั ตแ์ ลว้ กต็ งั้ ใจบวช เตรยี ม หาบาตรและจวี ร ยงั หาไมไ่ ดค้ รบ แต่ถูกโคขวดิ ตายเสยี ก่อน บวช จงึ เกดิ ความเชอ่ื วา่ ถา้ บรรลุเป็นอรหนั ตแ์ ลว้ ไมบ่ วชในวนั นนั้ จะตอ้ งตาย เร่อื งน้ีมผี สู้ าํ รวจตรวจสอบแลว้ ปรากฏคนชนั้

30 หลงั เช่นพระนาคเสน กล่าวหรอื เขยี นเอาเอง ไมม่ ปี รากฏใน พระไตรปิฎก และไมม่ คี าํ กล่าวจากพระพุทธเจา้ (แมม้ ผี กู้ ลา่ ว อา้ งเอาเอง) ผมเช่อื วา่ ไมเ่ ป็นตามนนั้ ไมม่ คี วามเป็นเหตผุ ล อยา่ งเพยี งพอ ถา้ จะบวช จะใหบ้ วชนิกายใด ศาสนาพทุ ธมี หลายนกิ าย แต่ถงึ อยา่ งไรกไ็ มต่ อ้ งสนใจว่า หากบรรลุธรรม เป็นอรหนั ตแ์ ลว้ จะตอ้ งบวชหรอื จะตอ้ งตาย หรอื ไมบ่ วชกไ็ ม่ ตาย ขอเพยี งใหบ้ รรลุอรหนั ต์ แลว้ จะเป็นอยา่ งไรกไ็ ด้ หรอื ใครกลวั ตายจนไมก่ ลา้ เป็นอรหนั ต์ …………………………

การใหธ้ รรมเป็นทาน ชนะการใหท้ ั้งปวง

มลู นธิ พิ ระพทุ ธสนั ตธิ รรม