ບົດົ ທີີ 15 ການປົກົ ປັກັ ຮັັກສາຊັບັ ສົົມບັັດສ່່ວນລວມ ເວລາ 1 ຊ່ົວໂມງ I. ຈຸຸດປະສົງົ ຂ້າມນາໍ້ , ທາງລດົ ໄຟ, ເສນັ້ ທາງຫວຼ ງ, ລດົ ເມ, ໄຟເຍອື ງ 15 ທາງ, ສວນສາທາລະນະ...ສະນນັ້ , ພວກເຮາົ ທຸກຄນົ ຕອ້ ງ ໃຫນ້ ັກຮຽນສາມາດ: 1. ອະທິບາຍກ່ຽວກບັ ການປກົ ປັກຮກັ ສາຊັບສົມ ຮກັ ສາເພື່ອໃຫ້ໃຊໄ້ ດຍ້ າວນານ. ບຄໍ່ ວນທໍາລາຍ ແລະ ມາ້ ງ ບດັ ສ່ວນລວມ. ເພສ່ງິ ຂອງສ່ວນລວມ ເພາະເປັນການກະທາໍ ທບ່ີ ຖ່ໍ ກື ຕອ້ ງ. 2. ຍກົ ຕົວຢາ່ ງການປກົ ປກັ ຮກັ ສາຊບັ ສມົ ບດັ ສວ່ ນ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ລວມ ແລະ ການບ່ປໍ ົກປກັ ຮກັ ສາຊັບສົມບດັ 1. ປຶມ້ ແບບຮຽນ ແລະ ຄມູ່ ຄື ູວິຊາຄຸນ ສວ່ ນລວມ. ສມົ ບັດສກຶ ສາ ຂ້ັນປ.4. 2. ຮູບພາບການປົກປກັ ຮັກສາຊບັ ສມົ ບັດສ່ວນ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ລວມ. - ສັງັ ເກດການມີີສ່່ວນຮ່່ວມກິິດຈະກໍາໍ ຂອງ V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ນັັກຮຽນໃນຫ້້ອງ. ຂັ້້ນ� ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່ບ�່ ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີີ) - ນໍໍາໃຊ້້ເກນການປະເມີີນເພື່ອ�່ ໃຫ້້ຄະແນນ ນັັກຮຽນ. 1. ລະດົມົ ສະໝອງ ຄະແນນ ຍກົ ຕວົ ຢ່າງການປກົ ປັກຮັກສາຊບັ ສົມ 1) ຄຖູ າມ: ຊັບສົມບັດສ່ວນລວມປະກອບມຫີ ຍງັ ແດ?່ ບດັ ສວ່ ນລວມ ແລະ ການບ່ໍປກົ ປກັ ຮັກ 2) ນກັ ຮຽນ ຍງິ -ຊາຍ ອາສາສະໝັກຕອບຕາມຄວາມ ສາຊບັ ສມົ ບັດສ່ວນລວມເຊນັ່ : ໂຮງຮຽນ, ທາງຫວຼ ງ, ສວນສາທາລະນະ, ບໍ່ມາ້ ງ ເຂົາ້ ໃຈ. ທໍາລາຍຝາປະຕຫູ ອ້ ງຮຽນ, ບຖ່ໍ ມ້ິ ງາ່ ໄມ,້ 3) ຄູສະຫຼຸບຄາໍ ຕອບຂອງນກັ ຮຽນ, ພ້ອມທງັ ອະທິບາຍ ຂເ້ີ ຫຍອ້ື ລງົ ຄອງນາ້ໍ , ບຖ່ໍ ມ່ົ ນາ້ໍ ລາຍລງົ ພືນ້ ... ເພ່ມີ ເຕມີ : ຊັບສົມບັດສວ່ ນລວມມ:ີ ໂຮງຮຽນ, ໂຮງ ຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງການປກົ ປກັ ຮັກສາ ໝໍ, ສວນສາທາລະນະ, ເສນັ້ ທາງຫຼວງ, ທາງລົດໄຟ 3 ຊບັ ສົມບດັ ສວ່ ນລວມ ແລະ ການປົກ ແລະ ໄຟເຍືອງທາງ... ປັກຮັກສາໄດ້ 5 ຢ່າງ. ຂັ້�້ນຈັັດກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງການປົກປັກຮັກສາ 2. ສົນົ ທະນາເຫດການໃນປຶ້ມ�້ ແບບຮຽນ ແລະ ຕອບ 2 ຊບັ ສົມບັດສວ່ ນລວມ ແລະ ການປົກປັກ ຄໍໍາຖາມ ຮກັ ສາໄດ້ 3-4 ຢາ່ ງ. 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາເຫດການກັບເພື່ອນນ່ງັ ຂ້າງ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ. ຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງການປກົ ປັກຮັກສາ ຄໍາຖາມ: 1 ຊັບສມົ ບັດສ່ວນລວມ ແລະ ການປົກປັກ - ທ້້າວຄອນ ເຫັັນຂີ້້�ເຫຍື້້�ອຊະຊາຍຢູ່່�ທາງຍ່່າງລາວ ເຮັັດແນວໃດ? ຮກັ ສາໄດ້ 1-2 ຢ່າງ. - ນັກັ ຮຽນ ເຄີຍີ ເຮັັດຄືື ທ້້າວຄອນບໍ່່�? ຍ້ອ້ ນຫຍັັງ 0 ບ່ສໍ າມາດຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງໄດຈ້ ກັ ຢາ່ ງ. 2) ຄູ ໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝກັ ຕອບຄາໍ ຖາມ. 3) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນ ສະຫຸບຼ ຄໍາຕອບແຕລ່ ະຄົນ, ຄູອະ III. ເນື້�ອ້ ໃນຕົ້�້ນຕໍໍ ຊັບສົມບດັ ສ່ວນລວມ ໝາຍເຖິງວດັ ຖສຸ ິງ່ ຂອງທເ່ີ ປັນ ທບິ າຍເພມ່ີ . ຂອງລດັ ເຊນ່ັ : ໂຮງຮຽນ, ໂຮງໝ,ໍ ຫ້ອງການຂອງລັດ, ຂວົ ໔໕ 45
- ທ້້າວຄອນ ຫຼຽຼ ວເຫັນັ ຂີ້້�ເຫຍື້້�ອຊະຊາຍຢູ່່�ທາງຍ່່າງ, - ຫ້້ອງການບ້້ານ ຮັກສາຄວາມສະອາດ, ບໍ່ 5 ແຕມ້ ຮບູ ໃສ່ຝາ, ບ່ໍຈກີ ກດົ ລາວເກັັບຖິ້້�ມໃສ່ຖ່ ັງັ ຂີ້້�ເຫຍື້້�ອ. ລະບຽບຂອງບາ້ ນ... - ຫໍພໍ ິິທະພັັນ 15 - ນັກັ ຮຽນ ຄວນເກັັບຂີ້້�ເຫຍື້້�ອໃສ່່ຖັງັ ຄືື ທ້້າວຄອນ 6 ແຫ່ງ່ ຊາດ ຮກັ ສາລະບຽບ, ບເໍ່ ອາົ ປມ້ຶ ຍ້ອ້ ນວ່າ່ ທຸກຸ ຄົນົ ມີໜີ ້າ້ ທີ່່�ໃນການຮັກັ ສາຄວາມສະ ສ່ວນລວມ, ບ່ໍໃຊສ້ ຽງດງັ , ບໍທ່ ໍາລາຍວັດຖຸສ່ງິ ຂອງ... ອາດ... ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູ ໃຊ້ຄໍາຖາມເຈາະຈມ້ີ ເພືອ່ ຖາມແຕ່ລະ ເຫດການ ຖາ້ ຜູໃ້ ດບ່ເໍ ຂາ້ົ ໃຈຄແູ ນະນໍາເພີ່ມ. ຂັ້ນ້� ຝຶກຶ ປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄູ ກວດເບິງ່ ຄໍາຕອບ ແລະ ນໍາໃຊເ້ ກນການ 3. ບົດົ ຝຶຶກຫັັດ ປະເມນີ ເພືອ່ ໃຫຄ້ ະແນນແຕລ່ ະຄົນ. 1) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນເຮດັ ບົດຝຶກຫດັ ຕາມປຶ້ມແບບຮຽນຂທ້ໍ ີ 2) ແບບທົດສອບ 2 ກຽ່ ວກັບຍົກຕົວຢ່າງການປົກປັກຮກັ ສາຊັບສົມບດັ - ຄູເູ ຮັັດບົດົ ຝຶກຶ ຫັດັ ນ້ອ້ ຍເພື່�ອ່ ປະເມີນີ ຄວາມຮູ້້�ຂອງ ສ່ວນລວມ ແລະ ການບປ່ໍ ກົ ປັກຮກັ ສາຊບັ ສົມບດັ ນັກັ ຮຽນຕາມຄໍາໍ ຖາມລຸ່່�ມນີ້້�. ສ່ວນລວມ. - ຄູູອ່າ່ ນຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ຄໍາໍ ຕອບ ແຕ່ລ່ ະຂໍ້້�ໃຫ້້ນັັກ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຮຽນຕອບແບບປາລະໄນ ຫືຼ ຄູຢາຍເຈຍ້ ຄາໍ ຖາມ ລ/ດ ຊບັ ສົມບັດສ່ວນລວມ ການປກົ ປກັ ຮັກສາ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄົນຕອບ. ຄໍາຖາມ: - ໂຮງຮຽນ ເຊດັ ຖູຝາຫອ້ ງຮຽນ, ໂຕະ 1 ຕ່ັງ, ກະດານ, ອະນາໄມຂ້ີ 1. ຂໍໃ້ ດແມ່ນຊບັ ສົມບດັ ສ່ວນລວມ? ເຫຍືອ້ ໃຫສ້ ະອາດ, ບໍ່ທັບ ກ.ໂຮງຮຽນ. (ຖກື ) ມ້າງ, ຂີດຂຽນໃສ່ຝາ, ບ່ໍ ຂ. ເຮືອນ. ຖິ້ມກອ້ ນຫີນໃສ່ຫຼັງຄາ... ຄ. ຮາ້ ນຂາຍເຄື່ອງ. - ສວນສາທາລະນະ ຫົດນ້າໍ ຕນ້ົ ໄມ້, ບໍ່ຖ້ມິ ຂີ້ 2. ພວກເຮົາຈະປົກປກັ ຮັກສາຊັບສົມບດັ ສວ່ ນລວມ 2 ເຫຍື້ອຊະຊາຍ, ບໍ່ເດດັ ແນວໃດ? ກ. ຂີດຂຽນແຕ້ມໃສ່ຝາຫອ້ ງຮຽນ. ດອກໄມ,້ ບຢ່ໍ ຽບຫຍ້າ.. ຂ. ບ່ໍມ້າງທາໍ ລາຍຝາປະຕຫູ ອ້ ງຮຽນ. (ຖກື ) ຄ. ຖມ້ິ ກອ້ ນຫີນໃສຫ່ ງັຼ ຄາຫ້ອງຮຽນ. - ເສັ້້�ນທາງຫຼວຼ ງ ກວາດໃບໄມ້, ບຂ່ໍ ຸດທໍາ 3 ລາຍ, ບຖ່ໍ ້ິມງາ່ ໄມ້, ກອ້ ນ 3. ຢາກໃຫຄ້ ອງລະບາຍນ້ໍາໄຫຼສະດວກດີ ພວກເຮົາ ຫີນໃສ່ທາງ ແລະ ບ່ໍແຂງ່ ຕອ້ ງເຮັດແນວໃດ? - ໂຮງໝໍໍ ລດົ ຕາມທາງຫວຼ ງ... ກ. ເອາົ ກງິ່ ໄມມ້ າຖິມ້ ໃສຄ່ ອງນ້າໍ . 4 ຂ. ຖມິ້ ຂີເ້ ຫຍອ້ື ຊະຊາຍແຄມຄອງນາໍ້ . ຮັກສາຄວາມສະອາດ, ບໍ່ ຄ. ບ່ໍຖິ້ມງາ່ ໄມ້ ແລະ ຂີ້ເຫຍອ້ື ລງົ ຄອງນໍ້າ. (ຖກື ) ຖ່ມົ ນ້າໍ ລາຍລງົ ພື້ນ, ບມໍ່ າ້ ງ ຕັງ່ ນງ່ັ ... 46 ໔໖
4. ຖາ້ ເຫນັ ຄນົ ທໍາລາຍໂຕະ, ຕັງ່ ຫອ້ ງຮຽນຈະເຮດັ 15 ແນວໃດ? ກ. ໄປລາຍງານຕຄ່ໍ ູ. (ຖກື ) ຂ. ຢນື ເບິ່ງບໍ່ເວາ້ົ ຫຍັງ. ຄ. ປດິ ບັງບໍໃ່ ຫໃ້ ຜຮູ.້ 5. ເສນ້ັ ທາງຫວຼ ງແມນ່ ຊບັ ສມົ ບັດຂອງໃຜ? ກ. ຂອງເອກະຊນົ . ຂ. ຂອງສວ່ ນລວມ/ ຂອງລດັ / ຂອງຊາດ. (ຖກື ) ຄ. ຂອງສວ່ ນຕວົ . 3) ຄູສະເຫຼີຍຄາໍ ຕອບແຕ່ລະຂ້ທໍ ີ່ຖກື ຕອ້ ງ ຂໍ້ 1 ກ, ຂ້ໍ 2 ຂ, ຂໍ້ 3 ຄ, ຂໍ້ 4 ກ, ຂໍ້ 5 ຂ. ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 1. ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄົນສະຫຸບຼ ການ ຮຽນບດົ ນີ້ ໂດຍຫຍໍມ້ ີຫຍັງແດ?່ 2. ຄູແນະນໍານັກຮຽນແຕລ່ ະຄົນ ຕອ້ ງຮູປ້ ກົ ປກັ ຮກັ ສາ ຊບັ ສົມບັດສ່ວນລວມ ເພືອ່ ໃຫສ້ ະຖານທແ່ີ ຕ່ລະ ບອ່ ນມຄີ ວາມສະອາດ, ໝນ້ັ ຄງົ ແລະ ທຸກຄນົ ນາໍ ໃຊ້ໄດ້ຍາວນານ. ໔໗ 47
ບົດົ ທີີ 16 ການຮັັບຟັັງຄໍາໍ ຄິິດເຫັັນຂອງຄົນົ ອື່່�ນ ເວລາ 1 ຊົ່ວ່� ໂມງ 16 I. ຈຸຸດປະສົົງ ສະແດງເຖິງ ການເຄົາລບົ ນບັ ຖເື ຊິງ່ ກັນ ແລະ ກນັ ເພາະການ ຢູ່ຮວ່ ມກັນໃນສັງຄມົ ຕອ້ ງມີຄວາມຮກັ ແພງ ແລະ ນບັ ຖກື ນັ . ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: ຖ້າຕົນເອງບຮ່ໍ ັບຟັງ, ບໍ່ເຄາົ ລບົ ນບັ ຖື ແລະ ບໃ່ໍ ຫກ້ ຽດ ຄນົ 1. ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງການຮບັ ຟັງຄາໍ ອ່ນື ; ຄນົ ອ່ນື ກໍບ່ຮໍ ັບຟງັ ຄາໍ ເວ້ົາ ຫືຼ ຄາໍ ຄິດເຫນັ ບ່ເໍ ຄາົ ລບົ ນບັ ຖື ເຮາົ ເຊນັ່ ດຽວກນັ . ເພື່ອຫຼກີ ເວັ້ນການຢູ່ໂດດດຽ່ ວ ແລະ ເພືອ່ ຄິດເຫັນຂອງຄົນອ່ນື . ຢາກໃຫ້ເພອື່ ນຮກັ ແພງເຮົາ, ເຮາົ ຕອ້ ງຈິງໃຈຮັບຟງັ , ໃຫກ້ ຽດ 2. ເລືອກຕອບຂຄ້ໍ ວາມທ່ີເປນັ ການຮບັ ຟງັ ຄໍາຄດິ ແລະ ຮັກແພງຄົນອນ່ື ເຊັ່ນດຽວກັນ. ເຫັນທ່ຖີ ືກຕ້ອງຕ່ໍຄົນອືນ່ . II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ 1. ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄູມ່ ຄື ູວຊິ າຄນຸ ສົມບັດ - ສັງັ ເກດການຕອບຄໍໍາຖາມ ແລະ ມີສີ ່່ວນຮ່່ວມ ສກຶ ສາຂນັ້ ປ.4. ກິດິ ຈະກໍາໍ ຂອງນັກັ ຮຽນແຕ່່ລະກຸ່�່ມ. 2. ຮບູ ພາບທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງເຖິງເນ້ືອໃນບົດຮຽນ (ຖາ້ ມີ) - ນໍໍາໃຊ້້ເກນການປະເມີີນເພື່່ອ� ໃຫ້ຄ້ ະແນນ ນັັກຮຽນ. V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດເລອື ກຕອບຂ້ໍຄວາມທີ່ ຂັ້້�ນນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ເປັນການຮບັ ຟັງຄໍາຄິດເຫນັ ທີຖ່ ືກຕ້ອງ ຕ່ໍ ຄນົ ອ່ນື ເຊັນ່ : ການໃຫກ້ ຽດກັນ, ຄວາມ 1. ລະດົົມສະໝອງ ຮັກແພງກນັ , ຄນົ ອື່ນຈະບຮ່ໍ ກັ ແພງເຮາົ , 1) ຄຖູ າມ: ເວລາເພ່ືອນສົນທະນາ ຫືຼ ຢາກເວາົ້ ນາໍ ເຮົາ ເຮົາຕອ້ ງຮກັ ແພງຄົນອນ່ື ກ່ອນ ແລະ ຈງິ ຄວນເຮັດແນວໃດ? 2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຕອບຕາມຄວາມເຂ້ົາໃຈ. ໃຈຮັກແພງຄົນອນື່ . 3) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນພ້ອມກັນສະຫຼຸບຄາໍ ຕອບ ຄອູ ະທິ ບາຍເພ່ີມເຕມີ . - ສາມາດເລືືອກຕອບຂໍ້້�ຄວາມທີ່່�ເປັັນ 3 ການຮັັບຟັັງຄໍໍາຄິດິ ເຫັນັ ທີ່່�ຖືືກຕ້ອ້ ງຕໍ່່� ຂັ້້�ນຈັດັ ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (20 ນາທີ)ີ ຄົົນອື່່ນ� ໄດ້້ 5 ຢ່່າງ. 2. ສົນົ ທະນາເຫດການໃນປຶ້້ມ� ແບບຮຽນ ແລະ ຕອບ ຄໍໍາຖາມ - ສາມາດເລືືອກຕອບຂໍ້້�ຄວາມທີ່່ເ� ປັັນ 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນແຕລ່ ະໂຕະສົນທະນາເຫດການ ແລະ 2 ການຮັບັ ຟັງັ ຄໍໍາຄິດິ ເຫັັນທີ່່ຖ� ືກື ຕ້້ອງຕໍ່່� ຕອບຄາໍ ຖາມ. ຄາໍ ຖາມ: ຄົົນອື່່�ນໄດ້້ 3-4 ຢ່່າງ. - ຍ້ອ້ ນຫຍັັງເພື່ອ�່ ນຈຶ່່ງ� ບໍ່່ໃ� ຫ້້ ທ້້າວເປິ້້�ງ ແລະ ນາງໄກ່່ ຫຼິ້ � ນນໍໍາ? - ສາມາດເລືອື ກຕອບຂໍ້້�ຄວາມທີ່່�ເປັນັ - ຖ້າ້ ຢາກຫຼິ້�ນກັບັ ເພື່ອ�່ ນທັັງສອງຄົົນ ຄວນເຮັັດແນວ 1 ການຮັບັ ຟັັງຄໍໍາຄິດິ ເຫັນັ ທີ່່�ຖືືກຕ້ອ້ ງຕໍ່່� ໃດ? 2) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝັກ ຕອບແຕລ່ ະຄໍາຖາມ. ຄົົນອື່່ນ� ໄດ້້ 1-2 ຢ່າ່ ງ. 3) ຄສູ ະຫຼຸບ. 0 - ບໍ່່ສ� າມາດເລືືອກຕອບໄດ້ຈ້ ັກັ ຢ່່າງ III. ເນື້້�ອໃນຕົ້�ນ້ ຕໍໍ ການຮັບຟັງຄໍາຄິດເຫັນຂອງຄົນອື່ນແມ່ນການໃຫ້ ກຽດຊງຶ່ ກນັ ແລະ ກນັ ຊຶ່ງສະແດງເຖິງການມຄີ ນຸ ສົມບດັ , ມີ ມາລະຍາດທ່ດີ ີຕຄ່ໍ ນົ ອນື່ . ການຮັບຟັງຄາໍ ຄດິ ເຫັນຄນົ ອ່ນື ຍງັ 48 ໔໘
- ຍ້້ອນວ່່າ ທ້າ້ ວເປີ້້�ງ ແລະ ນາງໄກ່່ ບໍ່່�ຟັງັ ເລື່່�ອງຂອງ ຂ້ນັ ຝກຶ ປະຕບິ ັດ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ (15 ນາທີ ) ເພື່ອ່� ນ, ບໍ່່ສ� ົົນໃຈ, ບໍ່່ໃ� ຫ້້ກຽດເພື່່ອ� ນ. ສະນັ້້�ນ ເພື່�່ອນ ຈຶ່່ງ� ບໍ່່�ໃຫ້ຫ້ຼິ້�ນນໍໍາ. 4. ບົດົ ຝຶຶກຫັດັ - ຖ້້າຢາກຫຼິ້�ນນໍໍາເພື່ອ�່ ນທັັງສອງຄົົນ ຄວນຮັັບຟັັງ 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນປະຕິບດັ ເປນັ ລາຍບກຸ ຄນົ ເລືອກຕອບ 16 ແລະ ໃຫ້້ກຽດເພື່ອ�່ ນທຸຸກຄົົນ. ຂໍ້ຄວາມ ທ່ເີ ປນັ ການຮບັ ຟງັ ຄໍາຄດິ ເຫັນ ທີ່ຖກື ຕ້ອງຕ່ໍ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຄົນອ່ືນ, ຂ້ທໍ ີ 3 ໃນປມຶ້ ແບບຮຽນ. ຄູ ໃຊຄ້ ໍາຖາມເຈາະຈີ້ມເພ່ອື ຖາມແຕລ່ ະເຫດ 2) ຄຈູ ດົ ຂໍຄ້ ວາມໃສ່ກະດານ. ການຖ້າຜູ້ໃດບເ່ໍ ຂົາ້ ໃຈຄູແນະນາໍ ເພ່ມີ . 3) ໃຫ້ນກັ ຮຽນຂີດວົງມົນອ້ອມເອາົ ຄໍາຕອບທຖີ່ ືກຕ້ອງ ພຽງຂດ້ໍ ຽວ. 3. ສົນົ ທະນາເປັນັ ກຸ່່�ມກ່່ຽວກັບັ ບົດົ ເລື່ອ�່ ງ: “ຄໍໍາຄິິດເຫັັນ 1. ການຮບັ ຟງັ ຄາໍ ຄິດເຫັນຄນົ ອນື່ ແມນ່ ຫຍງັ ? ຂອງນັັກຮຽນ” ໃນປຶ້ມ້� ແບບຮຽນ ກ. ການໃຫກ້ ຽດກນັ . (ຖກື ) ຂ. ການໃຫຄ້ າໍ ປຶກສາກັນ. 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນຈດັ ກມຸ່ ຕາມຄວາມເໝາະສົມເພອ່ື ຄ. ການໃຫ້ສັນຍາກນັ . ສົນທະນາບດົ ເລອ່ື ງ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ. 2. ຖ້າຕນົ ເອງບຮ່ໍ ັບຟັງຄົນອື່ນຈະເປັນແນວໃດ? ກ. ຄົນອືນ່ ຮກັ ແພງເຮົາ. 2) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນອ່ານເລອ່ື ງ: “ຄໍາຄດິ ເຫນັ ຂອງນກັ ຂ. ຄນົ ອນື່ ນບັ ຖືເຮາົ . ຮຽນ” ຫຼື ຄອູ ່ານໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມ ຕດິ ຕາມໄປ ຄ. ຄນົ ອ່ນື ກບໍ ຮ່ໍ ບັ ຟັງເຮົາ. (ຖືກ) ພອ້ ມກັນ. ຫຼງັ ຈາກອ່ານຈບົ , ຄູຈົດຄາໍ ຖາມໃສ່ກະ 3. ການຢູ່ຮວ່ ມກັນໃນສັງຄມົ ເຮົາຕອ້ ງເຮດັ ແນວໃດ? ດານໃຫ້ແຕລ່ ະກ່ມຸ ສົນທະນາດັ່ງນ້:ີ ກ. ບໍເ່ ວາ້ົ ນໍາກນັ . - ຄູູພວງ ສະເໜີີກ່່ຽວກັບັ ສະພາບຂອງຫ້້ອງຮຽນ ຕໍ່່� ຂ. ມີຄວາມຮັກແພງກນັ . (ຖືກ) ນາຍບ້້ານຄືແື ນວໃດ? ຄ. ບ່ໍເຄາົ ລົບນບັ ຖກື ນັ . - ນາງຊຸຸນຍົົກມືສື ະເໜີຄີ ໍາໍ ຄິິດເຫັັນ, ນາຍບ້້ານຮັັບຟັງັ 4. ຢາກໃຫເ້ ພ່ອື ນຮັກແພງເຮາົ ຈະເຮດັ ແນວໃດ? ບໍ່່?� ກ. ເຮາົ ຕອ້ ງຮັກແພງຄນົ ອື່ນກ່ອນ. (ຖືກ) - ນາງຊຸຸນ ເວົ້້�າຈົົບແລ້້ວ, ນາຍບ້້ານເວົ້້�າຕື່່ມ� ແນວໃດ ຂ. ເຮາົ ຕອ້ ງເອາົ ຂອງຄົນອ່ືນ. ແດ່່? ຄ. ເຮົາຕ້ອງເຊື່ອງສງ່ິ ຂອງຄົນອ່ນື . 5. ເພອ່ື ຫີກຼ ເວນ້ັ ການຢໂູ່ ດດດ່ຽວເຮາົ ຕ້ອງປະຕິບັດ 3) ຄູເປີດໂອກາດໃຫແ້ ຕລ່ ະກມຸ່ ສົນທະນາກັນ ແລະ ໃຫ້ ຕາງໜາ້ ແຕ່ລະກຸ່ມລາຍງານ. ແນວໃດ? ກ. ບໃ່ໍ ຫກ້ ຽດຄົນອ່ືນ. 4) ກມຸ່ ອ່ືນຕິດຕາມ, ກຽມຖາມ ຫຼື ຕອບເພມ່ີ ຖາ້ ຄໍາຕອບ ຂ. ຈງິ ໃຈຮບັ ຟງັ ຄົນອື່ນເວາ້ົ . (ຖກື ) ຍງັ ບໍ່ຄບົ ຖວ້ ນ. ຄ. ບໍເ່ ຄາົ ລບົ ນັບຖຄື ົນອນື່ . 5) ຄສູ ະຫບຼຸ ຄໍາຕອບຂອງແຕ່ລະກຸມ່ ເພອື່ ໃຫ້ນັກຮຽນ ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ແຕ່ລະຄນົ ບັນທກຶ ໃສ່ປຶ້ມຂອງຕນົ ເອງ. ຄູ ກວດເບິງ່ ຄໍາຕອບແຕ່ລະຄົນ, ຄູນາໍ ໃຊເ້ ກນ - ຄູພູ ວງສະເໜີສີ ະພາບຫ້ອ້ ງຮຽນເກົ່່າ� , ຝາຫ້້ອງກໍເໍ ປ່່ ການປະເມີນເພ່ອື ໃຫ້ຄະແນນແຕລ່ ະຄົນ. ເພ, ມີສດັ ເຂາ້ົ ມາທາໍ ລາຍອປຸ ະກອນການຮຽນ ພອ້ ມທັງຖາ່ ຍໃສ ່ສົ່ງກ່ນິ ເໝັນເປິເປ້ອື ນ. - ນາງຊຸຸນ ຍົົກມືສື ະເໜີຄີ ໍາໍ ຄິດິ ເຫັນັ ນາຍບ້າ້ ນບໍ່່ຮ� ັບັ ຟັງັ . - ຫຼັັ�ງຈາກ ນາງຊຸຸນ ເວົ້້�າຈົົບແລ້້ວ ນາຍບ້າ້ ນເວົ້້�າວ່່າ: ຜ່່ານມາບໍ່່ໄ� ດ້້ຟັງັ ຄໍາໍ ຄິິດເຫັນັ ຂອງເດັັກນ້້ອຍ, ຫຼຼານ ຄົົນນີ້້�ມີຄີ ວາມກ້າ້ ຫານ, ເວົ້້�າເຂົ້້�າໃຈດີີ ແລະ ມີເີ ຫດ ຜົນທກຸ ຢ່າງ. ໔໙ 49
ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ4) ຄູສະເຫີຍຼ ຄາໍ ຕອບ: ຂ້ໍ 1 ກ. ຂ້ໍ 2 ຄ. ຂ້ໍ 3 ຂ. ຂ້ໍ 4 ກ. ຂໍ້ 5 ຂ. 16 ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີ)ີ 1. ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄນົ ສະຫຼບຸ ການ ຮຽນບດົ ນ້ີ ໂດຍຫຍມ້ໍ ຫີ ຍັງແດ່? 2. ຄູແນະນໍາການຮັບຟງັ ຄາໍ ຄິດເຫນັ ຂອງຄນົ ອນ່ື ແມ່ນ ການໃຫ້ກຽດເຊ່ິງກນັ ແລະ ກນັ ສະແດງເຖງິ ການມີ ຄນຸ ສົມບດັ , ມາລະຍາດທດ່ີ ຕີ ຄ່ໍ ນົ ອນ່ື . 50 ໕໐
ບົດົ ທີີ 17 ການສວຍໃຊ້້ໜ້າ້ ທີ່່ຕ� ໍາໍ ແໜ່່ງທີ່່ບ� ໍ່່ຖ� ືກື ຕ້ອ້ ງ ເວລາ 1 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸຸດປະສົງົ ສາມາດສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ກ່ຽວກບັ 17 ໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດ: 1 ພຶດຕກິ ໍາ ການສວຍໃຊ້ໜ້າທ່ຕີ າໍ ແໜງ່ ທ່ີ 1. ອະທິບາຍຄວາມໝາຍການສວຍໃຊໜ້ າ້ ທຕ່ີ ໍາ ຖກື ຕ້ອງ ແລະ ບຖ່ໍ ືກຕອ້ ງໄດ້ 1-2 ຢາ່ ງ. ແໜ່ງ, ສດິ ອໍານາດໜາ້ ທີເ່ ກີນຂອບເຂດເພື່ອ ເອາົ ຊັບຂອງລດັ , ລວມໝູ່ ຫຼື ຂອງບກຸ ຄົນ. 0 ບ່ສໍ າມາດສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ໄດ້ຈັກ 2. ສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ກ່ຽວກບັ ພຶດຕກິ າໍ ທີ່ ຢາ່ ງ. ເປັນການສວຍໃຊ້ໜາ້ ທຕ່ີ າໍ ແໜງ່ ທ່ີຖືກຕ້ອງ ແລະ ບໍ່ຖກື ຕອ້ ງ. II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ III. ເນື້້�ອໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ການສວຍໃຊ້ໜາ້ ທ່ຕີ ໍາແໜງ່ , ສດິ ອໍານາດເກີນຂອບ - ສັັງເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ການປະຕິບິ ັດັ ກິິດຈະກໍາໍ ຂອງນັກັ ຮຽນ. ເຂດເພອື່ ເອາົ ຊບັ ຂອງລດັ , ລວມໝູ່ ຫຼື ຂອງບຸກຄນົ ແມ່ນ ການສວຍໃຊ້ໜາ້ ທຕ່ີ ໍາແໜ່ງ, ສດິ ອາໍ ນາດ, ໜ້າທເີ່ ກີນຂອບ - ນໍໍາໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີີນເພື່່�ອໃຫ້້ຄະແນນ ເຂດ ທີ່ລະບຽບກດົ ໝາຍໄດ້ວາງໄວໂ້ ດຍເຈດຕະນາເພື່ອຫາ ນັກັ ຮຽນ. ຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແ້ ກ່ຕົນເອງ, ຄອບຄົວ, ຍາດພີ່ນ້ອງ ຫືຼ ພກັ ພວກ ຊ່ຶງກຄໍ່ ວາມເສຍຫາຍໃຫແ້ ກ່ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລັດ, ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ລວມໝູ່ ຫືຼ ສິດ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອັນຊອບທໍາຂອງພນົ ລະ ກ່ຽວກບັ ພດຶ ຕກິ ໍາ ທເ່ີ ປັນການສວຍໃຊ້ ເມືອງຕວົ ຢ່າງ: ການສວຍໃຊ້ໜ້າທຕ່ີ າໍ ແໜ່ງຢູ່ໃນຫ້ອງຮຽນ ຕໍາແໜ່ງທຖີ່ ກື ຕ້ອງ ແລະ ບໍຖ່ ກື ຕ້ອງ ແມນ່ ການໃຊ້ຄໍາເວົ້າ ແລະ ພຶດຕິກາໍ ທີຖ່ ືກຕ້ອງ ແລະ ບຖໍ່ ືກ ເຊ່ນັ : ຫວົ ໜາ້ ກິລາບ່ໍໃຫຜ້ ຍູ້ ິງຫິນ້ຼ ບານ ຕອ້ ງຕສ່ໍ ະມາຊິກໃນຫອ້ ງເຊັນ່ : ຫວົ ໜາ້ ກລິ າບອກບໃໍ່ ຫຜ້ ູ້ຍງິ ສງ່ົ , ຫົວໜ້າສິລະປະເວາົ້ ຜູ້ຊາຍຟ້ອນບ່ໍ ຫິ້ນຼ ບານສ່ງົ , ຫົວໜາ້ ສິລະປະເວາົ້ ວາ່ ຜ້ຊູ າຍຟ້ອນບເໍ່ ປນັ , ປະ ເປນັ , ປະທານຫອ້ ງນໍາພາອອກແຮງງານ ທານຫ້ອງນໍາພາອອກແຮງງານ, ຫວົ ໜາ້ ເຍົາວະຊນົ ເອາົ ເງິນ ຫົວໜ້າເຍົາວະຊົນເອົາເງິນສ່ວນລວມ ສະຕິໄປໃຊຈ້ າ່ ຍສ່ວນຕົວ, ຄະນະຫອ້ ງຖາມຄໍາຄິດເຫນັ ຂອງ ໄປໃຊຈ້ ່າຍສ່ວນຕົວ, ຄະນະຫອ້ ງຖາມ ສະມາຊິກ ແລະ ຫົວໜ້າອອກແຮງງານສັ່ງໃຫສ້ ະມາຊກິ ເກບັ ຄາໍ ຄິດເຫັນຂອງສະມາຊິກ ແລະ ຫວົ ໜ້າ ຂ້ີເຫຍອ້ື ແຕ່ຕນົ ເອງບ່ໄໍ ປເກບັ ຂ້ີເຫຍືອ້ ນໍາເພ່ອື ນ. ນັກຮຽນ ໜ່ວຍອະນາໄມບ່ໍໄປເກັບຂີ້ເຫຍື້ອນໍາ ບຄ່ໍ ວນເຫັນແກຕ່ ວົ ຢາກໄດ້ຂອງສ່ວນລວມມາເປນັ ຂອງ ສະມາຊິກ. ສວ່ ນຕົວ, ບ່ໍຄວນໃຊສ້ ິດ ແລະ ອາໍ ນາດໜ້າທີ່ເພ່ອື ຫາຜນົ ປະໂຫຍດຈາກຄົນອນື່ ໄປໃນທາງທ່ບີ ໍ່ຖກື ຕອ້ ງ. ສາມາດສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ກ່ຽວກັບ 3 ພຶດຕິກໍາ ການສວຍໃຊ້ໜ້າທີຕ່ ໍາແໜງ່ ທີ່ ຖືກຕ້ອງ ແລະ ບຖ່ໍ ືກຕອ້ ງໄດ້ 5 ຢ່າງຂ້ຶນ ໄປ. ສາມາດສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນກ່ຽວກບັ 2 ພຶດຕກິ ໍາ ການສວຍໃຊ້ໜາ້ ທຕີ່ ໍາແໜ່ງທີ່ ຖກື ຕ້ອງ ແລະ ບຖ່ໍ ືກຕອ້ ງໄດ້ 3-4 ຢາ່ ງ. ໕໑ 51
IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ 4) ຄູສະຫຼຸບຄາໍ ຕອບ ຂອງແຕລ່ ະກຸ່ມເພອື່ ໃຫນ້ ັກຮຽນ ແຕ່ລະຄົນບນັ ທຶກໃສ່ປມ້ຶ ຂອງຕນົ ເອງ. 17 1. ປຶມ້ ແບບຮຽນ ແລະ ຄ່ມູ ືຄູວຊິ າຄນຸ ສມົ ບດັ - ທ້້າວວິລິ ັດັ ເປັັນຄົນົ ບໍ່່�ສັັດຊື່່�ຕໍ່່�ເພື່່�ອນໃນຫ້ອ້ ງ. - ທ້າ້ ວສາລີີ ແລະ ນາງນາລີີ ບໍ່່�ເຫັນັ ດີີຕໍ່່�ຄໍາໍ ສະເໜີີ ສກຶ ສາຂນ້ັ ປ.4. ຂອງ ທ້າ້ ວວິິລັັດ. 2. ປ້ຶມກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການຕາ້ ນ ແລະ ການ - ນາງນາລີີ ໄດ້້ຊີ້້�ແຈງເຫດຜົົນໃຫ້້ ທ້າ້ ວວິລິ ັັດວ່າ່ : ພວກເຮົາບໍຄ່ ວນກະທາໍ ໃນສ່ງິ ທີບ່ ່ຖໍ ືກຕ້ອງ ເພາະ ສລ້ໍ າດບງັ ຫວຼ ງ (ຖ້າມ)ີ . ວາ່ ເພ່ອື ນໃນຫອ້ ງໄວວ້ າງໃຈ ໃຫ້ພວກເຮົາເປັນຕວົ 3. ຮູບພາບທກ່ີ ່ຽວຂອ້ ງກບັ ເນືອ້ ໃນບດົ ຮຽນ ແທນຂອງຫອ້ ງ, ພວກເຮາົ ຄວນເປນັ ແບບຢາ່ ງທດ່ີ ີ. - ຖ້້າ ທ້້າວວິລິ ັັດ ເອົົາເງິິນດັ່່�ງກ່່າວມາເປັັນຂອງຕົນົ (ຖ້າມີ ). ເອງແມນ່ ຜິດ. ຍ້ອນວາ່ ເງນິ ດັງ່ ກາ່ ວເປນັ ຂອງສວ່ ນ ລວມລາວບໍ່ຄວນສວຍໃຊສ້ ດິ ໜາ້ ທີ່ຂອງຕົນ ໄປໃນ V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ທາງທ່ບີ ່ຖໍ ກື ຕອ້ ງ. ຂັ້ນ�້ ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່ບ່� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄູ ໃຊຄ້ າໍ ຖາມເຈາະຈີມ້ ຖາມຕ່ມື ຖາ້ ຜູ້ໃດບໍ່ 1. ລະດົົມສະໝອງ ເຂາົ້ ໃຈຄແູ ນະນໍາເພ່ີມ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ 1) ຄູຖາມ: ປະທານຫ້ອງທທີ່ ກຸ ຄນົ ເລອື ກມາແມ່ນເຮັດ ຂັ້ນ້� ຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (15 ນາທີີ ) ໜາ້ ທຫີ່ ຍງັ ແດ່? 3. ບົດົ ຝຶກຶ ຫັັດ 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນຕອບຕາມຄວາມເຂາົ້ ໃຈ. 3) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນພ້ອມກນັ ສະຫຼຸບຄໍາຕອບແຕລ່ ະຄນົ , 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ກ່ຽວກັບພດຶ ຕິ ກາໍ ການສວຍໃຊໜ້ າ້ ທີຕ່ ໍາແໜງ່ ທ່ີຖກື ຕອ້ ງ ແລະ ບ່ໍ ຄອູ ະທບິ າຍເພມ່ີ ເຕີມ. ຖກື ຕອ້ ງ ໃນປມຶ້ ແບບຮຽນ ຂ້ໍ 3. ຂັ້ນ້� ຈັັດກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (20 ນາທີີ) 2) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນປະຕບິ ັດເປນັ ລາຍບກຸ ຄນົ ເພອື່ ໝາຍ ໃສຂ່ ໍຄ້ ວາມ, ເຫັນດີ ຫືຼ ບໍ່ເຫນັ ດີ ໃນຕາຕະລາງ 2. ສົນົ ທະນາບົົດເລື່່ອ� ງ “ຄິິດຈະສວຍໂອກາດ” ລຸ່ມນີ້. 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຈດັ ກມຸ່ ຕາມຄວາມເໝາະສົມເພືອ່ ຂ້ຄໍ ວາມພດຶ ເຫນັ ບໍ່ ເຫດຜນົ ສົນທະນາບົດເລື່ອງ: “ຄດິ ຈະສວຍໂອກາດ” ຫຼື ຄູ ລ/ດ ດີ ເຫັນດີ ອ່ານໃຫ້ນັກຮຽນແຕ່ລະກມຸ່ ຕດິ ຕາມໄປພອ້ ມກັນ. ຫງັຼ ຈາກອ່ານຈົບ ຄູຈົດຄາໍ ຖາມໃສກ່ ະດານໃຫ້ແຕລ່ ະກມຸ່ ຕິກໍາ ສົນທະນາດັງ່ ນ້:ີ ຄາໍ ຖາມ: ໂມງກດິ ຈະ ຍງິ -ຊາຍ - ນັັກຮຽນຄິິດວ່່າ ທ້າ້ ວວິລິ ັັດ ເປັນັ ຄົນົ ແນວໃດ? ກໍາຫວົ ໜາ້ ກິ ສາມາດຫ້ນິຼ - ທ້າ້ ວສາລີີ ແລະ ນາງນາລີີ ເຫັັນດີີຕໍ່່�ການສະເໜີີ 1 ລາບອກ ບໃ່ໍ ຫ້ ຮວ່ ມກນັ ໄດ.້ ຂອງ ທ້້າວວິລິ ັດັ ບໍ່່�? ຜູ້ຍິງຫຼນ້ິ - ນາງນາລີີ ໄດ້ຊ້ ີ້້�ແຈງເຫດຜົນົ ໃຫ້້ ທ້າ້ ວວິິລັດັ ແນວ ບານສງົ່ . ໃດ? - ຖ້້າ ທ້້າວວິິລັດັ ເອົາົ ເງິນິ ລວມມາເປັັນຂອງຕົົນເອງ ນັັກຮຽນຄິິດວ່່າ ຖືືກ ຫຼືື� ຜິິດ? ຍ້້ອນຫຍັງັ ? 2) ຄູເປີດໂອກາດໃຫແ້ ຕ່ລະກມຸ່ ສນົ ທະນາກັນ ແລະ ໃຫ້ ຕາງໜາ້ ແຕລ່ ະກຸ່ມລາຍງານ. 3) ກຸ່ມອນື່ ຕດິ ຕາມ ແລະ ກຽມຖາມ ຫຼື ຕອບເພມີ່ ຖ້າຄາໍ ຕອບຍັງບ່ໍຄບົ ຖ້ວນ. 52 ໕໒
ຫວົ ໜາ້ ການສວຍໃຊ້ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜນົ 17 ຕາໍ ແໜງ່ ຄູ ກວດເບິ່ງຄໍາຕອບແຕລ່ ະຄົນ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ ສລິ ະປະເວາ້ົ ໃຊຄ້ ໍາເວາົ້ ເກນການປະເມີນເພືອ່ ໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະຄົນ ໃນສິງ່ ທບ່ີ ່ໍ 2 ວາ່ : ຜ້ຊູ າຍ ຖກື ຕອ້ ງ. ຟ້ອນບໍ່ເປນັ . ພຶດຕິກາໍ ທີ່ ປະທານ ຖກື ຕອ້ ງນກັ ຂັ້ນ�້ ສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີີ) ຮຽນຄວນ ຫ້ອງ ນາໍ ພາ ເອົາແບບ 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄົນສະຫຸຼບການຮຽນ ຢ່າງ. ບົດນ້ີ ໂດຍຫຍ້ໍມຫີ ຍງັ ແດ?່ 3 ສະມາຊິກ ອອກ ໃຊໜ້ ້າທຕ່ີ ໍາ 2) ຄູສະຫຸຼບ: ການຢ່ຮູ ່ວມກັນໃນຫອ້ ງ ຫືຼ ໂຮງຮຽນທຸກ ແໜງ່ ໄປໃນ ຄນົ ຕ້ອງມີຄວາມສດັ ຊ,ື່ ຈງິ ໃຈ, ມຄີ ວາມໂປງ່ ໃສຕໍ່ ແຮງງານ. ທາງທບ່ີ ່ໍຖືກ ໜາ້ ທ່ີວຽກງານຂອງຕນົ ເອງ, ບເໍ່ ອາົ ລັດເອາົ ປຽບ ຕອ້ ງ ເພອື່ ນໃນຫ້ອງ ແລະ ຄົນອ່ນື ໆ. ຫົວໜາ້ ເຍາົ ວະຊນົ 4 ເອົາເງິນ ສະຕໄິ ປຈ່າຍ ສ່ວນຕົວ ກອ່ ນຈະຊ້ື ຖກື ຕ້ອງມີ ຄວາມເປນັ ຟອຍກວາດ ເອກະພາບກນັ ພາຍໃນຫ້ອງ. ຄະນະຫອ້ ງ 5 ຖາມຄາໍ ເຫັນ ສະມາ ຊກິ ໃນຫ້ອງ. ຫົວໜ້າອະນາ ໃຊ້ສດິ ອໍານາດ ໄມບ່ໍໄປເກບັ ຂອງຕົນໄປໃນ 6 ຂີ້ເຫຍອ້ື ນໍາ ທາງທີ່ຜິດ. ສະມາຊິກ. 3) ຄສູ ະເຫຼີຍຄໍາຕອບແຕລ່ ະຂ.້ໍ - ຂໍ້້� 3, 5 ເຫັນັ ດີີ ແມ່ນ່ ພຶຶດຕິກິ ໍໍາທີ່່�ຖືກື ຕ້ອ້ ງ ນັັກຮຽນ ຄວນປະຕິບິ ັັດຕາມ. - ຂໍ້້� 1, 2, 4, 6 ບໍ່່�ເຫັັນດີີ ເປັນັ ພຶດຶ ຕິກິ ໍໍາທີ່່�ບໍ່່�ຖືືກຕ້້ອງ ແມ່ນ່ ການສວຍໃຊ້້ຕໍໍາແໜ່ງ່ ໜ້້າທີ່່�ບໍ່່�ຖືືກຕ້້ອງ. ໕໓ 53
ບົດົ ທີີ 18 ຄວາມສາມັກັ ຄີໃີ ນຊຸມຸ ຊົນົ ເວລາ 1 ຊົ່່ວ� ໂມງ 18 I. ຈຸດຸ ປະສົົງ ມກັ ຄີ, ຊ່ວຍເຫຼອື ເກື້ອກນູ , ເພິ່ງພາອາໄສ ເຊ່ິງກັນ ແລະ ກນັ , ລວມທງັ ການມີສ່ວນຮວ່ ມໃນກດິ ຈະກໍາຕາ່ ງໆ ຂອງຊຸມຊນົ . ໃຫ້ນກັ ຮຽນສາມາດ: ນອກນັ້ນ, ເຮົາຍັງສາມາດປະຕບິ ດັ ຕົນ ເພືອ່ ການຢູ່ 1. ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງຄວາມສາມກັ ຄີ ຮວ່ ມກັນໄດຢ້ າ່ ງມີຄວາມສກຸ ເຊ່ນັ : ຊ່ວຍເຫອືຼ ເຊິງ່ ກນັ ແລະ ໃນຊມຸ ຊົນ. ກັນ, ຮແູ້ ບ່ງປນັ , ຮບັ ຟັງຄໍາຄິດເຫນັ ຂອງຄົນອນ່ື , ເປດີ ໃຈຮັບ ເອາົ ຄວາມຮໃູ້ ໝໆ່ ຈາກສັງຄມົ , ຮູ້ຈກັ ໜ້າທ່ີ ແລະ ການປະຕິ 2. ຂຽນຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບຂໍຄ້ ວາມພຶດຕກິ ໍາ ບັດໜາ້ ທີ່ຂອງຕນົ ໃຫ້ດທີ ສີ່ ດຸ , ບໍຄ່ ວນຕໍານຄິ ນົ ທ່ມີ ີຄວາມ ຂອງເດັກນ້ອຍຕໍ່ຄົນໃນຊມຸ ຊນົ . ຄດິ ແລະ ຄວາມມັກຕາ່ ງຈາກຕນົ ເອງ ແລະ ບ່ໍເຢາະເຢີ້ຍຄົນ ທ່ອີ ອ່ ນແອກວ່າຕົນເອງ, ຕອ້ ງມີຄວາມສາມັກຄີກັບທກຸ ຄົນ. II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີີນຜົນົ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ - ສັັງເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ການປະຕິິບັດັ 1. ປ້ມຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄ່ມູ ຄື ວູ ິຊາຄຸນສົມບດັ ກິດິ ຈະກໍໍາຂອງນັັກຮຽນ. ສກຶ ສາຂນັ້ ປ.4. - ນໍໍໍາ� ໃຊ້ເ້ ກນການໃຫ້້ຄະແນນລຸ່່�ມນີ້້� ເພື່�ອ່ ໃຫ້ຄ້ ະ 2. ຮູບພາບທີກ່ ຽ່ ວພນັ ເຖິງຄວາມສາມກັ ຄີ. ແນນນັກັ ຮຽນ: ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄະແນນ - ນັັກຮຽນສາມາດຂຽນຄວາມໝາຍ V. ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ກ່ຽ່ ວກັບັ ຂໍ້້�ຄວາມພຶດຶ ຕິິກໍາໍ ຂອງເດັກັ ຕໍ່່� ຄົົນໃນຊຸຸມຊົົນ. ຂັ້�້ນນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່່ບ� ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີີ) - ສາມາດຂຽນຄວາມໝາຍກ່່ຽວກັັບເນື້້�ອ 1. ລະດົົມສະໝອງ 3 ໃນພຶຶດຕິກິ ໍາໍ ຂອງເດັັກຕໍ່່�ຄົນົ ໃນຊຸມຸ ຊົົນ. 1) ຄຕູ ງ້ັ ຄາໍ ຖາມ: ໄດ້້ 4 ຂໍ້້�ຂຶ້້�ນໄປ. - ເຮືືອນນັກັ ຮຽນຢູ່່�ໃກ້ກ້ ັັບເຮືືອນໃຜແດ່່? - ວັນັ ເສົົາ ຫຼືື� ວັນັ ອາທິິດ ນັກັ ຮຽນໄດ້ເ້ ຮັັດອະນາໄມ - ນັກັ ຮຽນສາມາດຂຽນຄວາມໝາຍ ຮ່ວ່ ມກັັບເຮືືອນໃກ້້ຄຽງບໍ່່�? 2 ກ່່ຽວກັບັ ຂໍ້້�ຄວາມພຶດຶ ຕິິກໍໍາຂອງເດັັກຕໍ່່� 1) ນກັ ຮຽນຍງິ -ຊາຍ ອາສາສະໝັກຕອບຄໍາຖາມຕາມ ຄົນົ ໃນຊຸມຸ ຊົົນ.ໄດ້້ 3 ຂໍ້້�. ຄວາມເຂົ້າໃຈ. - ສາມາດຂຽນຄວາມໝາຍກ່່ຽວກັບັ 2) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນອະທບິ າຍຄວາມສາມກັ ຄີຕ່ໍກບັ ຄົນ 1 ຂໍ້້�ຄວາມພຶຶດຕິິກໍໍາຂອງເດັັກຕໍ່່�ຄົົນໃນ ບາ້ ນໃກເ້ ຮອື ນຄຽງໃນດ້ານຕາ່ ງໆເພີມ່ ເຕມີ . ຊຸມຸ ຊົນົ .ໄດ້້ 1-2 ຂໍ້້�. ຂັ້�້ນຈັັດກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ 0 - ບໍ່່�ສາມາດຂຽນຄວາມໝາຍໄດ້້ຈັັກ 2. ອ່່ານບົົດເລື່່ອ� ງ: “ຊຸຸມຊົນົ ສາມັກັ ຄີກີ ັນັ ” ຢ່່າງ. 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ຕາມກ່ມຸ ເພ່ືອອາ່ ນບົດເລືອ່ ງ: III. ເນື້້ອ� ໃນຕົ້�້ນຕໍໍ “ ຊມຸ ຊົນສາມັກຄີກັນ ” ໃນປຶ້ມແບບຮຽນແລວ້ ຕອບ. ຊມຸ ຊນົ ແມ່ນ ກມຸ່ ຄົນ ຫຼື ຫາຼ ຍຄອບຄວົ ມາຕງ້ັ ເຮືອນ ຄາໍ ຖາມ: - ປະຊາຊົົນໃນຊຸຸມຊົົນ ມີີອາຊີີບຫຍັັງແດ່?່ ຢູ່ຮ່ວມກນັ ໃນບລໍ ເິ ວນດຽວກນັ , ຄວາມສາໍ ພນັ ມລີ ກັ ສະນະ - ຄວາມສາມັກັ ຄີີໃນຊຸຸມຊົົນ ເປັັນແນວໃດ? ເປນັ ເພອ່ື ນບາ້ ນ, ຍາດຕິພີນ່ ້ອງ ແລະ ບ້ານໃກ້ເຮອື ນຄຽງ. - ຊຸຸມຊົນົ ບ້້ານຂອງ ທ້າ້ ວຈັນັ ໄດ້ຮ້ ັັບການຍ້ອ້ ງຍໍແໍ ນວ ການຢູ່ຮ່ວມກັນໃນຊຸມຊນົ ຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງມີຄວາມສາ 54 ໕໔
ໃດແດ່່? 4 ນາງວັນ ສະເໜໂີ ຕເຂົາ້ ເປັນກລິ າ ຄວາມສາ 2) ຄໃູ ຫຕ້ າງໜາ້ ແຕ່ລະກຸ່ມລາຍງານຜົນການຄົນ້ ຄວ້າ ດຶງເຊືອກຂອງບາ້ ນ. ມັກຄີ. 18 ຂອງກ່ມຸ ຕນົ ເອງ. 3) ຄສູ ະຫຼຸບ: ລດົ ຈກັ ລງຸ ພອນ ຕກົ ຮ່ອງແຄມ - ປະຊາຊົົນໃນຊຸມຸ ຊົົນມີີອາຊີີບ ເປັັນຊາວກະກອນ, 5 ທາງ, ທາ້ ວແສງ ແລະ ທາ້ ວແກວ້ ການຊ່ວຍ ແພດ, ທະຫານ, ຕໍາໍ ຫຼຼວດ, ຄູູ, ເປັັນຊາວຄ້້າຂາຍ... ມາດຶງລົດຈັກຊ່ວຍ ລງຸ ພອນ ຂນຶ້ ເຫອືຼ . - ຊຸມຸ ຊົນົ ມີຄີ ວາມສາມັກັ ຄີີ, ມີີຄວາມເອື້້�ອເຟື້້�ອ, ເພື່່�ອ ມາໄດ.້ ແພ່ ເຊິ່ງກັນ ແລະ ກນັ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊນົ ທາໍ ມາຫາ ກິນດ້ວຍຄວາມຜາສກຸ . 3) ຄສູ ະເຫຍຼີ ຄາໍ ຕອບ. ຂ້ໍ 1 ການແບງ່ ປັນ; ຂ້ໍ 2 ຄວາມສາມັກຄ;ີ ຂໍ້ 3 ການ - ອໍໍານາດການປົກົ ຄອງ ໃຫ້້ການຍ້້ອງຍໍໍຊຸຸມຊົນົ ບ້້ານ ຊວ່ ຍເຫອືຼ ຫຼື ຄວາມສາມກັ ຄີ; ຂໍ້ 4 ຄວາມສາມກັ ຄ;ີ ດັ່່�ງກ່່າວເປັັນຊຸຸມຊົົນແບບຢ່າ່ ງດ້້ານຄວາມສາມັກັ ຄີີ ຂໍ້ 5 ການຊ່ວຍເຫອຼື . ແລະ ມີີວັດັ ທະນະທໍໍາທີ່່�ດີີງາມ. ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູ ກວດເບງິ່ ການຂຽນເນື້ອໃນຂອງແຕລ່ ະກຸ່ມ. ຄ:ູ ສັງເກດແຕລ່ ະກ່ມຸ ຖ້າກມຸ່ ໃດ ບເໍ່ ຂົາ້ ໃຈຄູ ຄນູ າໍ ໃຊເ້ ກນການປະເມນີ ໃຫ້ຄະແນນນກັ ຮຽນ ອະທບິ າຍເພີມ່ . ແຕ່ລະກຸ່ມ. ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (15 ນາທີ)ີ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນອາສາສະໝັກ 1-2 ຄົນສະຫບຸຼ ການຮຽນ 3. ບົດົ ຝຶຶກຫັດັ ບດົ ນ້ີ ໂດຍຫຍມໍ້ ີຫຍັງແດ?່ 1) ຂຽນຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບຂຄໍ້ ວາມພຶດຕກິ ໍາຂອງເດກັ 2) ຄແູ ນະນາໍ ນັກຮຽນແຕ່ລະຄນົ ຕອ້ ງມີຄວາມສາມັກຄີ ຕໍ່ຄົນໃນຊຸມຊົນ. ກັບເພື່ອນໃນຫ້ອງຮຽນ, ໂຮງຮຽນ ແລະ ເພ່ືອນບາ້ ນ 2) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນປະຕິບັດເປັນກຸ່ມເພ່ອື ຂຽນຄວາມໝາຍ ໃກຄ້ ຽງ ເພ່ອື ສາ້ ງສາຍສໍາພນັ ທ່ີດີຕ່ໍກັນຕະຫຼອດໄປ. ແຕລ່ ະພດຶ ຕກິ ໍາໃສຕ່ າຕະລາງລມຸ່ ນ້ີ. ລ/ດ ຂຄ້ໍ ວາມພດຶ ຕກິ າໍ ຄວາມໝາຍ ທາ້ ວຄໍາ ເອາົ ຈນື ໝາກກວ້ ຍໃຫ້ ການແບ່ງປນັ . 1 ພໍຕ່ ້ຂູ ້າງເຮືອນ. 2 ນາງນ້ອຍ ໄປອະນາໄມເດີນ່ ຫອ້ ງ ຄວາມສາ ການບາ້ ນຮ່ວມກັບຊາວບາ້ ນ. ມັກຄີ. 3 ທ້າວຈອ່ ຍ ຫ້ວິ ເຄອື່ ງຊວ່ ຍ ເອອື້ ຍ ຊວ່ ຍເຫອຼື , ເພງັ ມາແຕຕ່ ະຫາຼ ດໄປສງົ່ ຮອດ ສາມກັ ຄ.ີ ເຮືອນ. ໕໕ 55
ບົດົ ທີີ 19 ມາລະຍາດຕໍ່ທ່� ຸຸກຄົນົ ເວລາ 1 ຊົ່ວ�່ ໂມງ 19 I. ຈຸດຸ ປະສົົງ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ ໃຫ້ນກັ ຮຽນສາມາດ: 1. ປມ້ຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄູ່ມືຄູວິຊາຄຸນສົມບັດ 1. ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງມາລະຍາດ. ສຶກສາຂັ້ນ ປ.4. 2. ຈໍາແນກພດຶ ຕິກໍາທີສ່ ະແດງເຖິງການມມີ າລະ 2. ຮູບພາບທີ່ກຽ່ ວພັນກບັ ມາລະຍາດຕທ່ໍ ກຸ ຄນົ . ຍາດດີ ແລະ ບ່ມໍ ີມາລະຍາດ. II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ V. ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ - ສັັງເກດການມີີສ່ວ່ ນຮ່່ວມກິດິ ຈະກໍໍາຂອງນັກັ ຂັ້�້ນນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່�່ບົດົ ຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຮຽນແຕລ່ ະກມຸ່ . 1. ລະດົມົ ສະໝອງ - ນໍາໍ ໃຊ້້ເກນການປະເມີນີ ເພື່ອ�່ ໃຫ້ຄ້ ະແນນ 1) ຄູຖາມ: ການເວົາ້ , ເຈາ້ົ່ , ໂດຍ! ຫຼື ສະແດງທ່າທສີ ຸ ນັກັ ຮຽນ. ພາບຂອງລູກຕ່ໍ ພໍ່ແມ່ ຫືຼ ຄົນອືນ່ ສະແດງເຖິງຫຍັງ? ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄະແນນ ນກັ ຮຽນສາມາດຈາໍ ແນກພດຶ ຕກິ າໍ ການມີ 2) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນ ຍງິ -ຊາຍ ອາສາສະໝັກຕອບ. ມາລະຍາດດີ ແລະ ບມ່ໍ ມີ າລະຍາດເຊນ່ັ : 3) ຄສູ ະຫບຼຸ ຄໍາຕອບຂອງນກັ ຮຽນ, ພ້ອມທັງອະທບິ າຍ ເວາ້ົ ຈາອອ່ ນຫວານຕທ່ໍ ກຸ ຄນົ , ເວາ້ົ ຈາໝນ່ິ ປະໝາດຄນົ ອນ່ື , ຟງັ ຄາໍ ຄິດເຫັນຂອງ ເພມ່ີ ເຕມີ . ເພອື່ ນ, ເວາ້ົ ສຽງດງັ ໃນເວລາກິນເຂົ້າ, ເວົ້າສຽງດງັ ເວລາລມົ ໂທລະສບັ , ເວາ້ົ ບສ່ໍ ຸ ຂັ້ນ�້ ຈັັດກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີີ) ພາບຕເ່ໍ ພອ່ື ນທບ່ີ ຮ່ໍ ຈູ້ ກັ ກນັ . 2. ອ່່ານບົົດເລື່່�ອງ “ອ້າ້ ຍ ແລະ ນ້ອ້ ງ ” 3 ສາມາດຈາໍ ແນກພຶດຕິກາໍ ໄດ້ 5 ຂໍ.້ 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນປະຕິບັດເປນັ ລາຍບຸກຄົນ ເພ່ອື ອາ່ ນບດົ 2 ສາມາດຈໍາແນກພດຶ ຕິກໍາໄດ້ 3-4 ຂ.້ໍ ເລອື່ ງ “ອ້າຍ ແລະ ນອ້ ງ” ໃນປມ້ຶ ແບບຮຽນແລວ້ ຕອບ ຄາໍ ຖາມ. 1 ສາມາດຈໍາແນກພຶດຕກິ ໍາໄດ້ 1-2 ຂ້.ໍ 2) ໃຫນ້ ັກຮຽນຍິງ ຫຼື ຊາຍ ອ່ານບດົ ເລືອ່ ງ ຫຼື ຄອູ າ່ ນໃຫ້ 0 ບ່ໍສາມາດຈາໍ ແນກໄດຈ້ ກັ ຂໍ້. ນັກຮຽນຕິດຕາມໄປພອ້ ມກນັ , ຄູຈົດຄໍາຖາມໃສ່ ກະດານໃຫ້ນກັ ຮຽນຄົນ້ ຄວ້າ. III. ເນື້ອ້� ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ຄໍາຖາມ: ມາລະຍາດໝາຍເຖິງ ກິລິຍາທ່າທສີ ະແດງອອກຢາ່ ງ - ທ້້າວວັນັ ທອງ ມີນີ ິິດໄສຄືືແນວໃດ? - ເວລາຫຼິ້�ນໝາກບີ່່� ທ້້າວຄໍາໍ ມີພີ ຶດຶ ຕິກິ ໍໍາແນວໃດຕໍ່່� ສພຸ າບຕ່ໍຄນົ ອນື່ ເຊນ່ັ : ການເວາ້ົ ຕ້ອງອອ່ ນຫວານ, ການກນິ ເພື່່ອ� ນ? ຕອ້ ງສພຸ າບ, ການນງຸ່ ຖືໃຫຖ້ ືກຕາມປະເພນີ, ມີຄວາມເຄົາ - ທ້້າວຄໍາໍ ໄດ້ຍ້ ິນິ ລຸງຸ ແດງ ບອກລາວເຮັດັ ແນວໃດ? ລົບນັບຖື ແລະ ໃຫກ້ ານຕອ້ ນຮບັ ແຂກທ່ີມາຢາມ. ບຄໍ່ ວນ ເວ້າົ ຈາໝ່ນິ ປະໝາດຄົນອ່ນື , ບໍ່ເວົ້າສຽງດັງເວລາລມົ ໂທລະ 3) ຄໃູ ຫ້ເວລານັກຮຽນຄົນ້ ຄວາ້ ຕອບແຕລ່ ະຄໍາຖາມ. ສບັ ແລະ ບ່ຄໍ ວນເວ້າົ ບ່ໍສພຸ າບຕໍ່ເພ່ອື ນທ່ບີ ່ໍຮຈູ້ ກັ ກນັ . 4) ຄເູ ກບັ ເອາົ ເຈຍ້ ຂອງແຕ່ລະຄົນກວດໃຫຄ້ ະແນນ. 5) ຄູສະຫຼບຸ ຄືນຄາໍ ຕອບ ຂອງແຕ່ລະຂ້ເໍ ພື່ອໃຫ້ນກັ ຮຽນ ໄດປ້ ຽບທຽບຄໍາຕອບຂອງຕົນເອງ. - ທ້າ້ ວວັນັ ທອງ ເປັນັ ຄົົນນິິດໄສດີີ, ຮຽນເກັ່່�ງ, ມັກັ ຊ່່ວຍວຽກ ພໍ່່�ແມ່່ ແລະ ເພື່່�ອນບ້້ານໃກ້້ຄຽງ. - ໃນເວລາກໍາໍ ລັັງຫຼິ້�ນໝາກບີ່່�ຢູ່່�ນັ້້�ນ, ທ້້າວຄໍາໍ ໄດ້້ຍາດ 56 ໕໖
ເອົົາໝາກບີ່່�ຂອງເພື່ອ�່ ນ ແລ້້ວຍ່່າງໜີີ. ທາ້ ວແກ້ວ ບ່ໍສພຸ າບ - ທ້້າວຄໍໍາ ໄດ້ຍ້ ິນິ ລຸຸງແດງ ເວົ້້�າແນວນັ້້�ນລາວຈຶ່່�ງສົ່່�ງ ເວ້ົາສຽງດັງ 4 ໃນເວລາ 19 ໝາກບີ່່� ແລະ ຂໍໂໍ ທດຕໍ່່�ເພື່ອ�່ ນທຸຸກຄົນົ . ກນິ ເຂ້ົາ. ມີມາລະ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ນາງແສງ ຍາດ ຄູ ກວດເບງ່ິ ຄາໍ ຕອບແຕ່ລະຄົນ ຖ້າຜູ້ໃດບເ່ໍ ຂາ້ົ ເອາົ ນາໍ້ ດມ່ຶ ໃຈຄອູ ະທບິ າຍເພມີ່ . 5 ມາໃຫແ້ ຂກ ບໍສ່ ຸພາບ ມາຢາມ . ຂັ້�້ນຝຶກຶ ປະຕິບິ ັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) ບ່ໍໃຫ້ກຽດ ທ້າວພອນ 3. ບົດົ ຝຶກຶ ຫັດັ ເວົ້າສຽງດັງ ບໍ່ສຸພາບ 6 ເວລາລົມ 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນຈາໍ ແນກພດຶ ຕິກໍາ ທມີ່ ີມາລະຍາດດຕີ ່ໍ ໂທລະສບັ . ເຄົາລົບ ທກຸ ຄົນ ແລະ ບມ່ໍ ມີ າລະຍາດ. ນັບຖື ນາງແພງ 2) ຄແູ ຕ້ມຕາຕະລາງໃສກ່ ະດານ ແລວ້ ຂຽນຂໍ້ຄວາມ ເວົ້າບໍສ່ ພຸ າບ ພຶດຕກິ າໍ ຂ້ໍ 2 ໃນປຶ້ມແບບຮຽນ ຫືຼ ໃຫນ້ ັກຮຽນຈດົ ໃສ່ 7 ຕໍ່ເພ່ອື ນທ່ີບໍ່ ປຶ້ມຂຽນຂອງຕົນເອງຕວົ ຢາ່ ງ: ຄວາມສາມກັ ຄ,ີ ການ ຮ້ຈູ ັກກນັ . ແບ່ງປັນ, ການຊ່ວຍເຫອຼື ແລະ ເຫດຜນົ . ທາ້ ວຄາໍ ກນິ 3) ນກັ ຮຽນເຮດັ ບົດຝຶກຫດັ ເປັນລາຍບຸກຄົນ ເພ່ອື ເລອື ກ 8 ອາຫານມສີ ຽງ ໝາຍ ໃສ່ຕາຕະລາງລ່ມຸ ນີ.້ ດງັ . ມີມາ ລະ ນາງອອ້ ມ ລ/ດ ພດຶ ຕກິ າໍ ຍາດ ບໍ່ມີ ຄວາມ ຖາມສະບາຍ ມາລະຍາດ ໝາຍ 9 ດີເວລາພບົ ຜູ້ ອາວຸໂສ. ນາງວັນ ເວ້າົ ມີມາລະ ຍາດ ຈາອ່ອນ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ 1 ຫວານຕ່ໍ ບໍມ່ ີມາ ຄູ ກວດເບ່ງິ ຄາໍ ຕອບແຕລ່ ະຄນົ , ນໍາໃຊເ້ ກນ ລະຍາດ ການປະເມນີ ເພືອ່ ໃຫ້ຄະແນນແຕ່ລະຄນົ . ທກຸ ຄນົ . ມີຄວາມ 4) ຄູສະເຫີຍຼ ຄໍາຕອບ. ທາ້ ວອືງ່ ນັບຖື ຂໍ້ 1, 3, 5 ແລະ ຂ້ໍ 9 ແມ່ນການຍອມຮບັ ແລະ ສະ ເວ້ົາຈາໝິນ່ ແດງເຖງິ ການມີມາລະຍາດດ.ີ 2 ປະໝາດຄົນ ຂ້ໍ 2, 4, 6, 7 ແລະ ຂໍ້ 8 ແມນ່ ການບ່ເໍ ຫັນດ,ີ ສະ ອືນ່ . ແດງເຖງິ ການບໍ່ມີລະຍາດ. ນາງເພັດ ຟງັ ຄາໍ ຄດິ ເຫັນ 3 ຂອງເພືອ່ ນ. ໕໗ 57
ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດຂັ້�ນ້ ສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄົນສະຫຸບຼ ການຮຽນ 19 ບດົ ນີ້ ໂດຍຫຍໍມ້ ີຫຍັງແດ?່ 2) ຄແູ ນະນາໍ ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ຕ້ອງມີມາລະຍາດທີ່ ດີຕທ່ໍ ຸກຄນົ , ເພື່ອເຮດັ ໃຫຕ້ ນົ ເອງ ເປນັ ຄນົ ດີມຄີ ຸນສມົ ບດັ ແລະ ຝກຶ ປະຕບິ ັດໃຫເ້ ປັນນດິ ໄສ. 58 ໕໘
ບົົດທີີ 20 ການຍອມຮັບັ ຄົນົ ອື່ນ່� ເວລາ 1 ຊວ່ົ ໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົົງ ຄິດຄວາມມັກຂອງຕົນເອງກໍຕາມ ແຕ່ເຮົາກໍເຄົາລົບນັບຖື, ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: 1. ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງການຍອມຮບັ ຄນົ ຮັກແພງ, ຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ງກັນ ແລະ ກນັ ສາມາດຫນ້ິຼ ຮວ່ ມກນັ 20 ອນ່ື . 2. ຈາໍ ແນກພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງການຍອມຮບັ ແລະ ບ່ໍ ໄດ.້ ຍອມຮບັ ຄນົ ອນ່ື . ການຍອມຮັບຄົນອື່ນເປັນສິ່ງທີ່ດີ ຄົນທີ່ຖືກຍອມຮັບ II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົນົ ກໍຮູ້ສຶກດີໃຈ, ມີຄວາມພາກພູມໃຈ ແລະ ຮູ້ຄຸນຄ່າຂອງຕົນ - ສັງັ ເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ມີີສ່່ວນຮ່ວ່ ມ ເອງ. ກິດິ ຈະກໍໍາຂອງນັັກຮຽນ. - ນໍາໍ ໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີີນເພື່່�ອໃຫ້ຄ້ ະແນນ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ ນັກັ ຮຽນ. 1. ປມຶ້ ແບບຮຽນ ແລະ ຄ່ມູ ຄື ູວິຊາຄນຸ ສມົ ບັດສຶກ ສາ ຂັ້ນປ.4. 2. ຮບູ ພາບທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງກັບບົດຮຽນ. V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ຄະແນນ ນກັ ຮຽນສາມາດຈາໍ ແນກພດຶ ຕກິ ໍາ ຂອງ ຂັ້ນ້� ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່ບ່� ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີີ) ການຍອມຮບັ ແລະ ບ່ໍຍອມຮບັ ຄນົ ອືນ່ . 1. ລະດົົມສະໝອງ. ສາມາດຈໍາແນກພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງການ 3 ຍອມຮບັ ແລະ ບ່ຍໍ ອມຮັບຄົນອ່ືນໄດ້ 1) ຄຕູ ງ້ັ ຄໍາຖາມ: - ຖ້້າເພື່່�ອນມີີຄວາມສາມາດຫຼຼາຍກວ່າ່ ຕົນົ ເອງ ເຮົົາ 4 ຂ້ໍຂ້ນຶ ໄປ. ຄວນເຮັັດແນວໃດ? - ຖ້້ານັັກຮຽນຢາກເຕະບານເກັ່່�ງຄວນເຮັັດແນວ? ສາມາດຈໍາແນກພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງການ 2 ຍອມຮບັ ແລະ ບໍຍ່ ອມຮັບຄົນອ່ນື ໄດ້ 2) ນກັ ຮຽນຕອບຕາມຄວາມເຂົາ້ ໃຈ. 3) ຄສູ ະຫຸຼບຄນື ຄໍາຕອບຂອງນກັ ຮຽນ (ຄູອະທບິ າຍ: 3 ຂ.້ໍ ພວກເຮາົ ຄວນຊົມເຊຍີ ແລະ ຍອມຮບັ ຄວາມສາ ສາມາດຈາໍ ແນກພດຶ ຕກິ ໍາ ຂອງການ ມາດຂອງເພື່ອນ; ຢາກເປນັ ນັກກິລາເກງ່ັ ຕອ້ ງດໝຸ ນັ່ 1 ຍອມຮັບ ແລະ ບ່ໍຍອມຮບັ ຄນົ ອືນ່ ໄດ້ ຝຶກຊ້ອມທຸກວນັ ). 2 ຂ.ໍ້ ຂັ້�້ນຈັດັ ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ 0 ບໍສ່ າມາດຈໍາແນກໄດຈ້ ັກຂໍ້. 2. ອ່່ານບົົດເລື່�່ອງ: “ຍອມຮັບັ ຄວາມແຕກຕ່່າງ” III. ເນື້້�ອໃນຕົ້ນ້� ຕໍໍ 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນອາ່ ນບດົ ເລື່ອງ ເປັນລາຍບກຸ ຄົນ ແລະ ການຍອມຮັບຄົນອື່ນໝາຍເຖິງ ການຍອມຮັບໃນ ຕອບຄາໍ ຖາມ. ສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນຄິດ ແລະ ສະແດງພຶດຕິກໍາທີ່ແຕກຕ່າງຈາກ ເຮົາ, ເພາະທຸກຄົນລ້ວນແລ້ວແຕ່ມີນິດໄສ, ທັດສະນະຄະ 2) ຄູຕ້ັງຄໍາຖາມສົນທະນາ. ຕິ ແລະ ຄວາມມັກທີ່ແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ນ: ຮັບຟັງເວລາຄົນ - ເປັັນຫຍັັງ ທ້້າວບຸຸນມີີ ຈຶ່່�ງຫົົວເຢາະເຍີ້້�ຍ ທ້້າວຄໍໍາ ອື່ນເວົ້າ, ຍອມຮັບໃນສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນມັກ, ຍອມຮັບສິ່ງທີ່ຄົນ ແພງ? ຖ້້ານັັກຮຽນເປັັນ ທ້້າວຄໍໍາແພງ ຈະຮູ້້�ສຶຶກ ອື່ນເປັນ, ເຖິງແມ່ນວ່າສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນຈະແຕກຕ່າງກັບຄວາມ ແນວໃດ? - ທ້້າວຄໍາໍ ແພງ ໄດ້້ຮ່່ວມເຕະບານກັບັ ທ້າ້ ວບຸຸນມີີ ບໍ່່�? - ການຍອມຮັັບຄົນົ ອື່່�ນເປັນັ ສິ່່�ງທີ່່�ຖືກື ຕ້ອ້ ງບໍ່່�? ຍ້້ອນ ຫຍັງັ ? ໕໙ 59
3) ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝັກຕອບແຕລ່ ະຄໍາຖາມ. ຄູໃຫ້ - ທ້້າວນ້້ອຍ ບໍ່່�ຟັງັ ເພື່່�ອນ 3 ອະທິບິ າຍບົດົ ຮຽນໃຫ້້. ເວລາຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ໃຫຕ້ າງໜາ້ ແຕລ່ ະກມຸ່ ລາຍງານ. 20 4) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນພ້ອມກນັ ສະຫບຸຼ ຄືນ ຄາໍ ຕອບແຕ່ລະ ຂໍ້. - ນາງສອນ ໃຫ້ທ້ ້້າວ - ຍ້ອ້ ນ ທ້້າວຄໍາໍ ແພງ ພິກິ ານແຂນ, ທ້າ້ ວບຸຸນມີີ ຈຶ່່�ງ ແສງ ພິກິ ານແຂນນັ່່�ງ ຄິິດວ່່າ ທ້າ້ ວຄໍາໍ ແພງ ເຕະບານບໍ່່�ເປັັນ ຖ້້ານັກັ ຮຽນ 4 ໂຕະດຽວກັັນ. ເປັັນ ທ້າ້ ວຄໍໍາແພງ ກໍບໍ ໍ່່�ຄວນເສຍໃຈ ເພາະວ່່າທຸຸກ ຄົົນມີີຄວາມສາມາດເທົ່່�າທຽມກັັນ. - ນາງກິ່່�ງ ບໍ່່�ຍອມຮັບັ ຄວາມຄິດິ ຂອງ - ທ້າ້ ວຄໍາໍ ແພງ ໄດ້້ເຂົ້້�າຮ່່ວມເຕະບານກັັບ ທ້້າວບຸນຸ ມີີ 5 ທ້າ້ ວນ້້ອຍ ໃນສິ່່�ງ ແລະ ເພື່່�ອນດ້ວ້ ຍຄວາມມ່ວ່ ນຊື່່�ນ. ທີ່່�ແຕກຕ່່າງຈາກ ຕົົນເອງ. - ການຍອມຮັັບຄົນົ ອື່່�ນເປັນັ ສິ່່�ງທີ່່�ຖືກື ຕ້ອ້ ງ. ຍ້ອ້ ນວ່າ່ : - ທ້້າວວິິໄລ ພູມູ ໃຈໃນ ການຍອມຮັບັ ເຊິ່່�ງກັັນ ແລະ ກັນັ ເຮັດັ ໃຫ້້ຜູ້້�ທີ່່�ຖືືກ 6 ສິ່່�ງທີ່່�ຕົນົ ເອງເຮັັດໄດ້້. ຍອມຮັບັ ມີຄີ ວາມຮູ້້�ສຶກຶ ດີີ ແລະ ມີຄີ ຸນຸ ຄ່່າເທົ່່�າທຽມ ກັບັ ທຸຸກຄົົນໃນສັງັ ຄົມົ . ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ 3) ຄູສະເຫີຼຍຄໍາຕອບ - ຂໍ້້� 1, 2, 4 ແລະ ຂໍ້້� 6 ແມ່່ນຍອມຮັບັ . ໃນຂະນະທ່ນີ ກັ ຮຽນກໍາລັງອາ່ ນບົດເລອ່ື ງ ຄສູ ັງ - ຂໍ້້� 3 ແລະ ຂໍ້້� 5 ແມ່ນ່ ບໍ່່�ຍອມຮັັບ. ເກດນັກຮຽນທີ່ອ່ານບໍໄ່ ດ້ ຫຼື ບເໍ່ ຂາ້ົ ໃຈຕອບຄໍາຖາມ ຄູ ແນະນາໍ ຕ່ືມ. ຂັ້ນ້� ຝຶຶກປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜນົ ຄູ ກວດເບ່ິງຄໍາຕອບ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ເກນການ 3. ບົດົ ຝຶຶກຫັດັ ປະເມີນເພອື່ ໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະຄົນ. 1) ຄແູ ຕ້ມຕາຕະລາງໃສ່ກະດານເພອື່ ຂຽນຂຄ້ໍ ວາມ ຂັ້�້ນສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີ)ີ ກ່ຽວກບັ ພດຶ ຕິກໍາ ຂອງເດກັ ນອ້ ຍໃສ່ຕາຕະລາງ 1. ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝັກ 1-2 ຄນົ ສະຫບຸຼ ການ 2) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນປະຕບິ ດັ ເປັນລາຍບຸກ ຄົນເພ່ືອໝາຍ ຮຽນບດົ ນ້ີ ໂດຍຫຍມ້ໍ ີຫຍັງແດ?່ ໃສ່ຄາໍ ຕອບ ທຖີ່ ືກຕອ້ ງ. 2. ການຍອມຮັບຄນົ ອນ່ື ໝາຍເຖິງ ການຍອມຮບັ ໃນ ລ/ດ ຂຄໍ້ ວາມ ຍອມຮັບ ບໍ່ຍອມຮັບ ສ່ງິ ທຄີ່ ົນອືນ່ ຄດິ ແລະ ສະແດງພດຶ ຕິກາໍ ທ່ແີ ຕກຕາ່ ງ ຈາກເຮົາ, ເພາະທກຸ ຄນົ ລ້ວນແລວ້ ແຕ່ມີນິດໄສ, - ເດັັກຍິິງສາມາດຫຼິ້ � ນ ທດັ ສະນະຄະຕິ ແລະ ຄວາມມັກທ່ແີ ຕກ່ ຕ່າງກັນ. 1 ຮ່ວ່ ມກັບັ ເດັກັ ຊາຍໄດ້.້ ການຍອມຮບັ ຄນົ ອື່ນເປນັ ສິງ່ ທີດ່ ີ ຄນົ ທຖີ່ ືກຍອມຮບັ ກໍຮູ້ສຶກດໃີ ຈ, ມຄີ ວາມພາກພູມໃຈ ແລະ ຮຄູ້ ຸນຄາ່ - ນາງຄໍໍາ ສາມາດອອກ ຂອງຕົນເອງ. 2 ຄໍໍາເຫັັນຮ່ວ່ ມກັັບ ຜູ້້�ໃຫຍ່່ໄດ້.້ 60 ໖໐
ບົົດທີີ 21 ຄວາມເມດຕາຕໍ່່ຄ� ົນົ ໃນຊຸຸມຊົນົ ເວລາ 1 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົົງ ທາງດ້ານຈດິ ໃຈ, ການຊ່ວຍເຫືອຼ ທາງເຫື່ອແຮງ ແລະ ຊ່ວຍ 21 ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: ເຫອຼື ດ້ານອນື່ ໆຕາມຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ. 1. ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງຄວາມເມດຕາຕໍ່ IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ ຄົນໃນຊມຸ ຊົນ 2. ຍກົ ຕວົ ຢ່າງຄວາມເມດຕາທີ່ສະແດງອອກຕໍ່ 1. ປ້ມຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄູມ່ ຄື ູວິຊາຄຸນສົມບດັ ສຶກສາຂນ້ັ ປ.4. ຄນົ ໃນຊມຸ ຊົນ. 2. ຮູບພາບທີ່ກຽ່ ວພັນເຖິງຄວາມເມດຕາ, ການ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ ໃຫ້ຄວາມຊວ່ ຍເຫືອຼ ຕຄໍ່ ົນໃນຊມຸ ຊນົ . - ສັງັ ເກດການມີສີ ່ວ່ ນຮ່່ວມກິດິ ຈະກໍໍາຂອງນັກັ V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ຮຽນແຕລ່ ະກຸມ່ . ຂັ້�້ນນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່່�ບົດົ ຮຽນ (5 ນາທີ)ີ - ນໍໍາໃຊ້້ເກນການປະເມີີນເພື່�່ອໃຫ້ຄ້ ະແນນ 1. ລະດົົມສະໝອງ ນັກັ ຮຽນ. 1) ຄູຖາມ: ການເອາົ ສ່ງິ ຂອງຊ່ວຍເຫືອຼ ຄນົ ອ່ືນສະແດງ ນກັ ຮຽນສາມາດຍກົ ຕົວຢ່າງຄວາມເມດ ເຖງິ ຫຍັງ? ຄະແນນ ຕາທ່ສີ ະແດງອອກຕຄ່ໍ ົນໃນຊມຸ ຊນົ ເຊ່ັນ: 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນຕອບຕາມຄວາມເຂາົ້ ໃຈ. ການໃຫກ້ ຽດ, ເຄາົ ລົບນບັ ຖ,ື ມຄີ ວາມສາ 3) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນສະຫບຼຸ ຄນື ພ້ອມທັງອະທບິ າຍການ ມັກຄີກນັ , ການຊວ່ ຍເຫືອຼ ດາ້ ນວັດຖຈຸ ິດ ໃຈ ແລະ ຊວ່ ຍເຫືຼອດາ້ ນເຫື່ອແຮງ. ເອົາສງ່ິ ຂອງຊວ່ ຍເຫອືຼ ຄນົ ອນ່ື ສະແດງເຖງິ ຄວາມເມດ ຕາຕ່ໍຄົນອື່ນ. ສາມາດຍົກຕວົ ຢ່າງ ຄວາມເມດຕາທ່ີສະ 3 ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ແດງອອກຕຄ່ໍ ົນໃນຊມຸ ຊນົ ໄດ້ 5 ຢ່າງ 2. ສົົນທະນາເຫດການໃນປຶ້້ມ� ແບບຮຽນ ແລະ ຕອບ ຄໍໍາຖາມ ນັກຮຽນສາມາດຍົກຕວົ ຢ່າງ ຄວາມເມດ 2 ຕາທີສ່ ະແດງອອກຕ່ໍຄນົ ໃນຊມຸ ຊນົ ໄດ້ 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນຈັບຄກູ່ ບັ ເພື່ອນທ່ນີ ່ັງຂາ້ ງ ສັງເກດເຫດ ການ ແລະ ຕອບຄໍາຖາມ. 3-4 ຢ່າງ: ຄາໍ ຖາມ: - ແມ່່ ແລະ ນາງພາ ແວ່່ຖາມ ລຸງຸ ຄໍາໍ ສະແດງເຖິິງ ນກັ ຮຽນສາມາດຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງ ຄວາມເມດ ຫຍັງັ ? 1 ຕາທສີ່ ະແດງອອກຕ່ໍຄນົ ໃນຊມຸ ຊນົ ໄດ້ - ການແບ່່ງປັນັ ໜີ່�່ ແລະ ໝາກມ່ວ່ ງສຸກຸ ໃຫ້້ ປ້າ້ ສີີ ສະແດງເຖິງິ ການຊ່່ວຍເຫຼືື�ອດ້້ານໃດ? 1-2 ຢາ່ ງ: - ການຊ່ວ່ ຍເຫຼືື�ອຂອງຊາວບ້າ້ ນຕໍ່່�ຄອບຄົົວຂອງ ນາງ ຫຼ້້�າ ສະແດງເຖິງິ ຫຍັງັ ? 0 ບໍ່ສາມາດຍົກຕວົ ຢາ່ ງໄດຈ້ ກັ ຢ່າງ. - ນາງຫຼ້້�າ ແລະ ແມ່່ ຂອງລາວມີີຄວາມຮູ້້�ສຶກຶ ແນວໃດ ຕໍ່່�ຊາວບ້າ້ ນ? III. ເນື້�ອ້ ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ 2) ໃຫເ້ ວລາຄ້ົນຄວາ້ ແລະ ຕອບຄໍາຖາມໃສ່ເຈ້ຍ. ຈາກ ຄວາມເມດຕາ ແມນ່ ຄວາມສົງສານ, ຄວາມເຫນັ ອົກ ນັນ້ ໃຫອ້ າສາສະໝັກລກຸ ຂ້ນຶ ຕອບ, ຄອູ່ ່ືນຕດິ ຕາມ ເຫັນໃຈ ຕ່ຄໍ ົນອື່ນໃນຊມຸ ຊນົ ທ່ີມຄີ ວາມຫຍ້ງຸ ຍາກກວ່າຕນົ ເອງ, ຄວາມເມດຕາ ຕຄ່ໍ ນົ ໃນຊມຸ ຊນົ ສະແດງອອກຫາຼ ຍດາ້ ນ ເຊັ່ນ: ການຊວ່ ຍເຫອຼື ທາງດ້ານວດັ ຖຸ, ການໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນ ໖໑ 61
ແລະ ກຽມປະກອບຄາໍ ເຫັນເພມີ່ ເຕີມ. ເຫືຼອດ້ານເຫື່ອແຮງຕາມຄວາມສາມາດຂອງແຕ່ລະ ຄນົ . 3) ຄູສະຫຸຼບຄາໍ ຕອບແຕ່ລະຄົນ ແລະ ອະທບິ າຍຄາໍ ຕອບ - ທ້້າວບົົວວອນ ສັນັ ຍາຕໍ່່�ທຸຸກຄົົນວ່າ່ ຈະບໍ່່�ເຮັດັ ໃຫ້້ 21 ແຕລ່ ະຂດ້ໍ ງັ່ ນ້ີ. ເຮືືອນໃກ້ຄ້ ຽງ ໄດ້້ຮັັບຄວາມເດືືອດຮ້້ອນອີີກຈະສາ - ແມ່່ ແລະ ນາງພາ ແວ່ຖ່ າມລຸຸງຄໍໍາ ສະແດງເຖິິງ ມກັ ຄຮີ ກັ ແພງ ແລະ ໃຫກ້ ຽດຕໍ່ຄນົ ໃນຊມຸ ຊນົ . ຄວາມເປັນັ ຫ່ວ່ ງເປັັນໄຍ ແລະ ມີີຄວາມເມດຕາຕໍ່່� ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜນົ ຄູ ກວດເບ່ິງຄາໍ ຕອບ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ເກນການ ລຸຸງຄໍໍາ. ປະເມນີ ເພື່ອໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະຄນົ . - ການແບ່ງ່ ປັັນໝີ່່� ແລະ ໝາກມ່ວ່ ງສຸກຸ ໃຫ້້ປ້າ້ ສີີ ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີ)ີ ສະແດງເຖິງິ ການຊ່່ວຍເຫຼືື�ອດ້າ້ ນວັດັ ຖຸຸ ສິ່່�ງຂອງ. 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄນົ ສະຫບຸຼ ການຮຽນ ບດົ ນ້ີ ໂດຍຫຍມໍ້ ຫີ ຍງັ ແດ?່ - ການຊ່່ວຍເຫຼືື�ອຂອງຊາວບ້້ານ ສະແດງເຖິິງຄວາມ 5) ນັກຮຽນຈ່ງົ ມີຄວາມເມດຕາ, ສງົ ສານຕໍຄ່ ົນອືນ່ ໃນຊຸມ ເມດຕາຕໍ່່�ຄອບຄົວົ ຂອງ ນາງຫຼ້້�າ ທີ່່�ຖືືກລົົມພັດັ ຊົນທີ່ມຄີ ວາມເຈບັ ເປັນ ຫຼື ມີຄວາມຫຍຸງ້ ຍາກກວາ່ ຕົນເອງ. ບເ່ໍ ວາ້ົ ສຽດສ,ີ ສ້າງຄວາມເດືອດຮອ້ ນໃຫ້ ເຮືືອນເປ່່ເພເສຍຫາຍ. ຜູອ້ ນ່ື . ທກຸ ຄົນຄວນໃຫກ້ ານຊວ່ ຍເຫືອຼ ເພືອ່ ໃຫພ້ ວກ ເຂົາມກີ າໍ ລັງໃຈໃນການດາໍ ລງົ ຊວິ ິດຢູ່ໃນສງັ ຄມົ . - ນາງຫຼ້້�າ ແລະ ແມ່ມ່ ີີຄວາມຮູ້້�ສຶກຶ ດີໃີ ຈ ແລະ ຂອບ ໃຈຕຊໍ່ າວບ້ານທມ່ີ ຄີ ວາມເມດຕາຕໍ່ຕົນເອງ. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄູ ໃຊຄ້ າໍ ຖາມຈາະຈມີ້ ເພືອ່ ຖາມແຕ່ລະເຫດ ການຖ້າຜູ້ໃດບ່ເໍ ຂ້ົາໃຈຄແູ ນະນາໍ ເພີມ່ . ຂັ້້�ນຝຶຶກປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) 3. ອ່່ານບົດົ ເລື່່�ອງ: “ບໍ່່�ເຫັນັ ໃຈເຮືືອນໃກ້ຄ້ ຽງ” 1) ຄແູ ບງ່ ນກັ ຮຽນອອກເປັນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ ເພື່ອອາ່ ນບົດເລອ່ື ງ “ທາ້ ວ ບົວວອນ” ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ, ຄຈູ ດົ ຄາໍ ຖາມໃສກ່ ະດານໃຫແ້ ຕລ່ ະກມຸ່ ຄນ້ົ ຄວາ້ . ຄາໍ ຖາມ: - ທ້້າວ ບົົວວອນ ໄດ້ເ້ ຮັັດຫຍັັງແດ່່ທີ່່�ສະແດງເຖິງິ ການ ລົົບກວນເຮືືອນໃກ້ຄ້ ຽງ? - ຄວາມເມດຕາ ຕໍ່່�ຄົົນໃນຊຸມຸ ຊົນົ ສະແດງອອກຄືື ແນວໃດ? - ທ້້າວ ບົົວວອນ ສັັນຍາຕໍ່່�ທຸກຸ ຄົນົ ແນວໃດແດ່່? 2) ຄໃູ ຫເ້ ວລາຄນ້ົ ຄວາ້ ແລະ ໃຫຕ້ າງໜາ້ ແຕລ່ ະກມຸ່ ລາຍ ງານຜົນການຄ້ົນຄວາ້ ກມຸ່ ຂອງຕນົ ເອງ. 3) ຄຊູ ມົ ເຊຍີ ແຕລ່ ະກມຸ່ ພອ້ ມທງັ ໃຫຄ້ ະແນນ 4) ຄສູ ະຫບຸຼ : - ທ້າ້ ວບົົວວອນ ຫຼິ້�ນກິິລາດອກປີີກໄກ່,່ ປິ່່�ງປ໋ອ໋ ງ ແລະ ເປີີດເພງສົ່່�ງສຽງດັັງລົົບກວນເຮືືອນໃກ້ຄ້ ຽງ. - ຄວາມເມດຕາຕໍ່່�ຄົນົ ໃນຊຸຸມຊົົນ ແມ່ນ່ ການຮູ້້�ໃຫ້້ ກຽດ, ເຄົາົ ລົບົ ນັບັ ຖືື, ມີີຄວາມສາມັັກ ຄີີກັັນ, ໃຫ້້ ການຊວ່ ຍເຫອືຼ ດາ້ ນວັດຖຸ, ຈິດໃຈ ແລະ ຊວ່ ຍ 62 ໖໒
ບົົດທີີ 22 ສິິດທິິໄດ້້ຮັັບການພັັດທະນາ ເວລາ 1 ຊົວ່ ໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົງົ III. ເນື້້�ອໃນຕົ້້ນ� ຕໍໍ 22 ໃຫນ້ ັກຮຽນສາມາດ: ສດິ ທິໃນການພັດທະນາຂອງເດກັ ສະແດງອອກດ້ານ 1. ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງສດິ ທິໄດ້ຮັບການ ຄວາມຮູ້, ດ້ານສະຕປິ ັນຍາ, ຮາ່ ງກາຍ, ດາ້ ນມັນສະໝອງ ພັດທະນາ. 1. ບອກສິດທໃິ ນການພດັ ທະນາຂອງເດກັ ນອ້ ຍ ແລະ ດ້ານຈິດໃຈ. ສະນັ້ນ, ເດັກນ້ອຍທກຸ ຄົນຕ້ອງໄດ້ຮັບ ຄວນຈະໄດຮ້ ບັ 5 ດ້ານ. ການສກຶ ສາເທ່ົາທຽມກນັ ໃນຂນ້ັ ພນ້ື ຖານ (ຊນ້ັ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ຈນົ ຮອດຊັນ້ ມັດທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕົ້ນ) ຕາມກດົ ໝາຍການ ສຶກສາ. II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົນົ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ - ສັງັ ເກດການຕອບຄໍໍາຖາມ ແລະ ການມີີສ່ວ່ ນ 1. ປ້ມຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄູມ່ ືຄູວຊິ າຄຸນສົມບັດ ສກຶ ສາຂ້ນັ ປ.4. ຮ່ວມຂອງນກັ ຮຽນ. - ນໍາໍ ໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີີນເພື່�ອ່ ໃຫ້ຄ້ ະແນນ 2. ກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍສດິ ທຂິ ອງເດັກນ້ອຍ. 3. ຮູບພາບເຫດການທີກ່ ່ຽວຂ້ອງກັບບດົ ຮຽນ. ນັັກຮຽນ. V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ຄະແນນ ນກັ ຮຽນສາມາດ ບອກສດິ ທິໄດ້ຮບັ ການ ພັດທະນາດ້ານຄວາມຮູ,້ ສະ ຂັ້ນ້� ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່່�ບົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຕປິ ນັ ຍາ, ຮ່າງກາຍ, ມນັ ສະໝອງ ແລະ ຈດິ ໃຈ. 1. ລະດົົມສະໝອງ ສາມາດບອກ ສດິ ທິໄດຮ້ ບັ ການພັດທະ 1) ຄຖູ າມຄາໍ ຖາມສນົ ທະນາ: ພວກຫຼານມາໂຮງຮຽນ ເພອ່ື ຫຍັງ? 3 ນາໄດ້ 5 ດ້ານຄ:ື ດາ້ ນຄວາມຮູ້, ສະຕິ ປັນຍາ, ຮ່າງກາຍ, ມນັ ສະໝອງ ແລະ 2) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນ 2-3 ຕອບຄາໍ ຖາມເພອ່ື ແລກປ່ຽນ ຄວາມຄດິ ເຫັນນໍາກນັ . ດ້ານຈດິ ໃຈ. 3) ຄູອະທິບາຍ ແລະ ສະຫຸຼບຄືນ. ສາມາດບອກ ສິດທໄິ ດ້ຮບັ ການພັດທະ ຂັ້ນ�້ ຈັັດກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີີ) 2 ນາໄດ້ 3-4 ດາ້ ນຄື: ດາ້ ນຄວາມຮ້,ູ ສະຕປິ ັນຍາ, ຮ່າງກາຍ, ມັນສະໝອງ 2. ສົົນທະນາເຫດການໃນປຶ້ມ�້ ແບບຮຽນ ແລະ ດ້ານຈິດໃຈ. 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາເປັນຄູ່ ກບັ ເພ່ອື ນນ່ັງຂ້າງ ກ່ຽວກັບເຫດການ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ. ສາມາດບອກ ສິດທິໄດຮ້ ບັ ການພັດທະ ຄໍາຖາມ: - ທ້າ້ ວກໍ່່�າ ໄດ້ຮ້ ັັບສິດິ ທິດິ ້າ້ ນໃດ? 1 ນາໄດ້ 1-2 ດ້ານຄ:ື ດ້ານຄວາມຮູ້, - ທ້້າວກໍ່່�າ ໄດ້້ໃຫ້ຄ້ ໍາໍ ສັນັ ຍາຕໍ່່� ແມ່່ ແລະ ພໍ່່� ແນວໃດ? ສະຕປິ ນັ ຍາ, ຮາ່ ງກາຍ, ມັນສະໝອງ 2) ຄູໃຫ້ເວລາສົນທະນາ ແລະ ໃຫ້ 2-3 ຄູ່ ຕອບຄາໍ ຖາມ ແລະ ດາ້ ນຈດິ ໃຈ. ຄອູ່ ືນ່ ຕດິ ຕາມກຽມຕອບເພີ່ມເຕມີ . 0 ນັກຮຽນບໍສ່ າມາດບອກໄດ້ຈກັ ຢ່າງ 3) ຄສູ ະຫບຸຼ ການຕອບຄໍາຖາມ ເພື່ອຄວາມຖືກຕ້ອງໃຫ້ ເປັນເອກະພາບດັ່ງນ:ີ້ - ທ້້າວກໍ່່�າ ໄດ້ຮ້ ັບັ ສິດິ ທິິດ້າ້ ນການພັັດທະນາ. ໖໓ 63
- ທ້າ້ ວກໍ່່�າໄດ້ສ້ ັນັ ຍາຕໍ່່� ພໍ່່� ແລະ ແມ່່ ວ່່າຈະຮຽນໜັັງ ລາວໄດ້ເຂາ້ົ ຮຽນປົກກະຕກິ ໍຈະໄດ້ ພັດທະນາດາ້ ນ ສໃື ຫ້ຈົບສາຍສາມນັ ສກຶ ສາ ແລະ ຮຽນຕ່ໍວິຊາຊີບ ຄວາມຮູ້, ສະຕປິ ັນຍາ, ຮ່າງກາຍ, ມນັ ສະໝອງ ເພ່ອື ໃຫມ້ ວີ ິຊາສະເພາະລຽ້ ງຕົນເອງ ແລະ ຄອບ ແລະ ດາ້ ນຈດິ ໃຈ. 22 ຄວົ . ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜນົ ຄູ ນາໍ ໃຊ້ເກນການປະເມີນເພອື່ ໃຫຄ້ ະແນນ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ແຕ່ລະຄນົ . ຄູ ໃຊຄ້ າໍ ຖາມຈາະຈມ້ີ ຖາ້ ຜູ້ໃດບໍ່ເຂົາ້ ໃຈຄູແນະ ນາໍ ເພມີ່ . ຂັ້້ນ� ສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) ຂັ້້ນ� ຝຶກຶ ປະຕິບິ ັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄນົ ສະຫບຼຸ ການຮຽນ ບດົ ນີ້ ໂດຍຫຍໍມ້ ຫີ ຍງັ ແດ?່ 3. ອ່່ານບົດົ ເລື່່�ອງ: “ນາງແກ້້ວ” 2) ຄູອະທບິ າຍ ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ມີສດິ ທິໃນການພດັ ທະ 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນແບງ່ ເປນັ ກຸ່ມ ແລະ ອາ່ ນບດົ ເລືອ່ ງ “ ນາດ້ານຄວາມຮູ້, ດ້ານສະຕິປນັ ຍາ, ຮ່າງກາຍ, ດ້ານ ນາງແກວ້ ” ໃນປ້ຶມແບບຮຽນ, ໃຫແ້ ຕລ່ ະກຸ່ມຕິດຕາມ ມນັ ສະໝອງ ແລະ ດາ້ ນຈດິ ໃຈ. ສະນ້ນັ , ເດັກນ້ອຍ ບົດເລ່ອື ງ ໄປພ້ອມກັນ. ທຸກຄນົ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການສຶກສາເທົາ່ ທຽມກນັ ໃນຂັນ້ ພ້ນື ຖານ. (ຊນັ້ ປະຖມົ ຈນົ ຮອດຊ້ັນມດັ ທະຍົມສຶກສາ 2) ຄູຈົດຄາໍ ຖາມໃສກ່ ະດານ ແລະ ໃຫ້ແຕ່ລະກຸມ່ ຕອບ ຕອນຕ້ົນ) ຕາມກດົ ໝາຍການສກຶ ສາ. ຄໍາຖາມໃສເ່ ຈຍ້ ນ້ັນໃຫ້ແຕລ່ ະກຸມ່ ລາຍງານ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄໍາຖາມ: - ສິດິ ໃນການພັັດທະນາສະແດງອອກທາງດ້້ານໃດ ແດ່?່ - ເປັັນຫຍັັງ ນາງ ແກ້້ວ ຈຶ່່�ງຮ້້ອງໄຫ້້ເສຍໃຈ? - ຄູູ ທອງຄູນູ ເວົ້້�າຫຍັງັ ແດ່ກ່ ັັບ ແມ່່ ຂອງ ນາງແກ້້ວ? 3) ຄູໃຫເ້ ວລາແຕລ່ ະກມຸ່ ຄນ້ົ ຄວ້າຄໍາຖາມ, ຈາກນ້ັນໃຫ້ ຕາງໜ້າແຕລ່ ະກມຸ່ ລາຍງານ. ກ່ມຸ ອ່ນື ຕິດຕາມກຽມ ຕອບເພ່ີມເຕີມ. 4) ຄສູ ະຫຼຸບການລາຍງານແຕລ່ ະກມຸ່ ແລະ ຕອບເພອ່ື ຄວາມເປນັ ເອກະພາບດັງ່ ນີ:້ - ສິດິ ທິໄິ ດ້້ຮັບັ ການພັັດທະນາ ສະແດງອອກຄືື: ດ້າ້ ນ ຄວາມຮູ້້�, ສະຕິປິ ັນັ ຍາ, ຮ່່າງກາຍ, ມັັນສະໝອງ ແລະ ດ້້ານຈິິດໃຈ. - ຍ້ອ້ ນວ່່າ ນາງແກ້້ວ ໄດ້ຍ້ ິນິ ພໍ່່�ແມ່່ ບອກໃຫ້ອ້ ອກ ໂຮງຮຽນໄປຊ່່ວຍວຽກຄອບຄົົວ ເພາະວ່າ່ ຄອບຄົົວ ລາວທຸຸກຍາກ ແລະ ມີີນ້ອ້ ງຫຼາຼ ຍຄົົນ. - ຄູູ ທອງຄູນູ ເວົ້້�າກັບັ ແມ່່ ຂອງ ນາງແກ້ວ້ ວ່່າ: ພໍ່່�ແມ່່ ຜູ້້�ປົກົ ຄອງຄວນຊຸກຸ ຍູ້້�, ສົ່່�ງເສີີມ, ສ້້າງເງື່�່ອນໄຂ ແລະ ອໍາໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ລ້ ູກູ ໄດ້ເ້ ຂົ້້�າໂຮງຮຽນຢ່າ່ ງ ໜອ້ ຍໃຫ້ຈົບຊນັ້ ມດັ ທະຍົມສຶກສາຕອນຕົນ້ ການ ຮຽນຂອງລູກ ສໍາຄັນຕອໍ່ ະນາຄດົ ຂອງລາວໃດ໋! ຖ້າ 64 ໖໔
ບົົດທີີ 23 ສິິດທິໃິ ນການຢູ່�່ລອດ ເວລາ 1 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົົງ (ເດກັ ທຸກຄນົ ຕ້ອງໄດ້ຮັບສດິ ທິເຄາົ ລົບທາງດາ້ ນຮາ່ ງ ໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດ: ກາຍ, ຈດິ ໃຈ ໂດຍປາສະຈາກ ການໃຊຄ້ ວາມຮຸນແຮງ ແລະ 23 1. ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງສິດທໃິ ນການຢູ່ ການລວ່ ງລະເມດີ ທາງເພດ). ລອດ. ປດັ ໄຈພືນ້ ຖານທ່ຈີ ໍາເປນັ ເພ່ອື ການມຊີ ວີ ິດຢລູ່ ອດມີ 1. ບອກປັດໄຈພ້ືນຖານໃນການຢູລ່ ອດຂອງ ຄ:ື ທ່ີຢູອ່ າໄສ, ເຄ່ອື ງນຸ່ງຫົ່ມ, ອາຫານ ແລະ ຢາປວົ ພະຍາດ. ເດັກ. IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ 1. ປຶ້ມແບບຮຽນ ແລະ ຄ່ມູ ຄື ວູ ິຊາຄນຸ ສົມບດັ ສຶກສາຂັນ້ ປ.4. - ສັງັ ເກດການມີສີ ່່ວນຮ່ວ່ ມ ແລະ ຕອບຄໍາໍ ຖາມ 2. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສິດທິຂອງເດັກນ້ອຍ. ຂອງນັກັ ຮຽນ. 3. ຮບູ ພາບເຫດການທ່ີກ່ຽວຂອ້ ງກບັ ບົດຮຽນ. - ນໍໍາໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີີນເພື່່�ອໃຫ້ຄ້ ະແນນ V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ນັກັ ຮຽນ. ຂັ້້�ນນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່�ບ່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດບອກປັດໄຈພ້ນື ຖານ ໃນການຢລູ່ ອດເຊັ່ນ: ມີທຢ່ີ ່ອູ າໄສ, 1. ທວນຄືນື ບົດົ ຮຽນເກົ່່�າທີ່່ຜ� ່່ານມາ ເຄອ່ື ງນຸ່ງຫມົ , ອາຫານ ແລະ ມຢີ າປວົ 1) ຄູຕັງ້ ຄາໍ ຖາມໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕອບ: ສິດໃນການພດັ ທະ ພະຍາດ. ນາ ສະແດງອອກທາງດ້ານໃດແດ່? 2) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນ 2-3 ຄົນຕອບຄາໍ ຖາມເພອ່ື ແລກປ່ຽນ 3 ສາມາດບອກປັດໄຈພນ້ື ຖານ ໃນການຢູ່ ຄວາມຄດິ ເຫັນນາໍ ກັນ. ລອດໄດ້ 4 ຢ່າງ. ຂັ້�ນ້ ຈັັດກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ 2 ສາມາດບອກປດັ ໄຈພນື້ ຖານ ໃນການຢູ່ ລອດໄດ້ 3 ຢ່າງ. 1 ສາມາດບອກປດັ ໄຈພື້ນຖານໃນການຢູ່ 2. ສົົນທະນາເຫດການໃນປຶ້�້ມແບບຮຽນ ລອດໄດ້ 1-2 ຢາ່ ງ. 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນສົນທະນາເປັນຄກູ່ ຽ່ ວກັບເຫດການ 0 ບສ່ໍ າມາດບອກໄດ້ຈກັ ຢ່າງ. ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ: - ທ້າ້ ວປັນັ ເວົ້້�າແນວໃດຕໍ່່� ນາງອົ້້�ນ? III. ເນື້້�ອໃນຕົ້ນ�້ ຕໍໍ - ຄູເູ ວົ້້�າຕໍ່່�ນັັກຮຽນແນວໃດແດ່່? ສິດທິໃນການຢູ່ລອດ: ແມ່ນສດິ ທິໃນການມຊີ ີວິດ 2) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນຈບັ ຄູ່ສນົ ທະນາ ແລະ ໃຫ້ 2-3 ຄູ່ ສວ່ ນ ແລະ ສດິ ທໃິ ນການໄດຮ້ ັບການເບງິ່ ແຍງດແູ ລທາງດາ້ ນ ຄອູ່ ນ່ື ຕດິ ຕາມກຽມຕອບເພມ່ີ ເຕມີ . ສຸຂະພາບ ແລະ ການລ້ຽງດູເປັນຢ່າງດີ. 3) ຄສູ ະຫຼຸບຄໍາຕອບຮ່ວມກບັ ນັກຮຽນດັງ່ ນ້ີ. ເດັກນອ້ ຍທຸກຄົນ ມສີ ິດໄດ້ຮບັ ປດັ ໄຈພນ້ື ຖານທີ່ຈໍາ - ທ້້າວປັນັ ເວົ້້�າກັັບ ນາງອົ້້�ນວ່າ່ : ປີີກາຍຂ້ອ້ ຍສັກັ ຢາ ເປນັ ເພ່ອື ຊວ່ ຍໃຫ້ເຂາົ ເຈາ້ົ ມີຊວີ ດິ ທ່ີດີຂຶນ້ ໂດຍສະເພາະ ແລ້້ວຮູ້້�ສຶຶກວ່າ່ ບໍ່່�ເປັນັ ໄຂ້,້ ສຸຂຸ ະພາບແຂງແຮງດີ.ີ ແມນ່ ໄດຮ້ ບັ ການດແູ ລດ້ານສຸຂະພາບ ຈາກຄອບຄວົ ຫຼື - ຄູເູ ວົ້້�າວ່່າ: ເດັັກນ້ອ້ ຍ ແລະ ນັັກຮຽນທຸຸກຄົົນຕ້້ອງໄດ້້ ໜວ່ ຍງານສາທາລະນະສຸກ, ໄດຮ້ ັບອາຫານທີ່ມີທາດບໍາລຸງ ຮບັ ການດູແລດາ້ ນສຸຂະພາບ ເພາະວ່າເປນັ ປດັ ໄຈ ພຽງພໍ, ມີນ້ໍາດື່ມທສີ່ ະອາດ ແລະ ມສີ ່ິງແວດລອ້ ມທ່ດີ ີ ພື້ນຖານຂອງການຢູລ່ ອດຂອງເດັກທຸກໆຄົນ. ໖໕ 65
ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜນົ ຄູ ໃຊຄ້ ໍາຖາມຈາະຈີ້ມຖ້າຜູ້ໃດບ່ໍເຂ້ົາໃຈຄແູ ນະ ຄູ ກວດເບງິ່ ຄໍາຕອບ ແລະ ນໍາໃຊ້ເກນການ ປະເມນີ ເພອ່ື ໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະຄົນ. 23 ນາໍ ເພີມ່ . ຂັ້້ນ� ຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດຂັ້ນ້� ສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 3. ອ່່ານບົດົ ເລື່່�ອງ: “ອາຫານທ່່ຽງ ” ແລະ ຕອບຄໍໍາ 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄົນສະຫຸບຼ ການຮຽນ ຖາມ ບດົ ນ້ີ ໂດຍຫຍໍ້ມຫີ ຍງັ ແດ?່ 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນແບງ່ ເປນັ ກຸ່ມ ແລະ ອາ່ ນບົດເລອື່ ງ ໃນ 2) ຄູ ອະທິບາຍ: ສດິ ທໃິ ນການຢູ່ລອດ ແມນ່ ສດິ ທໃິ ນ ປຶ້ມແບບຮຽນ, ນກັ ຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມ ຕິດຕາມບດົ ເລືອ່ ງ ການມຊີ ວີ ດິ ແລະ ສດິ ທິ ໃນການໄດຮ້ ບັ ການເບ່ິງ ໃນປ້ຶມແບບຮຽນໄປພອ້ ມກນັ . ແຍງດແູ ລທາງດາ້ ນສຂຸ ະພາບ ແລະ ການລ້ຽງດູເປນັ ຢາ່ ງດ.ີ ຄາໍ ຖາມ: ເດກັ ນອ້ ຍທຸກຄນົ ມສີ ດິ ໄດຮ້ ັບປັດໄຈພນ້ື ຖານທີ່ - ການເຮັັດສວນຄົວົ ແລະ ລ້ຽ້ ງເປັດັ , ໄກ່່ ມີີຜົົນດີຫີ ຍັັງ ຈໍາເປັນເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ເຂາົ ເຈ້າົ ມຊີ ວີ ດິ ທີ່ດີຂຶ້ນ ໂດຍ ສະເພາະແມ່ນ ໄດຮ້ ັບການດູແລດາ້ ນສຂຸ ະພາບຈາກ ແດ່່? ຄອບຄວົ ຫຼື ໜ່ວຍງານສາທາລະນະສກຸ , ໄດຮ້ ັບອາ - ປັັດໄຈພື້້�ນຖານໃນການຢູ່່�ລອດຂອງເດັກັ ຄວນຈະ ຫານທີ່ມີທາດບໍາລຸງພຽງພໍ, ມນີ ້າໍ ດື່ມທ່ີສະອາດ ແລະ ມີສງ່ິ ແວດລອ້ ມທ່ີດີ (ເດັກທຸກຄົນ ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ສິດທິ ໄດ້ຮ້ ັບັ ມີີຫຍັັງແດ່່? ເຄາົ ລົບທາງດາ້ ນຮ່າງກາຍ, ຈິດໃຈ ໂດຍປາສະຈາກ - ເພື່່�ອໃຫ້ມ້ ີີສຸຂຸ ະພາບແຂງແຮງນັກັ ຮຽນຄວນ ການໃຊຄ້ ວາມຮນຸ ແຮງ ແລະ ການລ່ວງລະເມດີ ທາງ ເພດ). ປະຕິິບັັດຕົົນແນວໃດ? ປັດໄຈພນ້ື ຖານທ່ຈີ ໍາເປນັ ເພອື່ ການມຊີ ວີ ິດຢລູ່ ອດມີ 2) ຄໃູ ຫ້ເວລານກັ ຮຽນແຕ່ລະກຸມ່ ຄ້ົນຄວ້າ. ຄ:ື ທີຢ່ ູອ່ າໄສ, ເຄືອ່ ງນຸ່ງຫ່ມົ , ອາຫານ ແລະ ຢາປວົ 3) ນັກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມຂ້ນຶ ລາຍງານ. ພະຍາດ. 4) ຄສູ ະຫຼຸບການລາຍງານຂອງນັກຮຽນແຕ່ລະກ່ມຸ : - ການເຮັດັ ສວນຄົວົ ແລະ ລ້້ຽງເປັັດ, ໄກ່່ ມີຜີ ົນົ ດີີໃຫ້້ ນັັກຮຽນໄດ້້ມີອີ າຫານກິິນໃນແຕ່ລ່ ະມື້້� ແລະ ເປັັນ ບ່່ອນໄດ້້ສຶກຶ ສາຮຽນຮູ້້�, ກ່ຽ່ ວກັບັ ການປູກູ ຜັັກ ແລະ ການອອກແຮງງານເພີ່່�ມພູນູ ຜະລິິດຜົນົ ... - ປັັດໄຈພື້້�ນຖານໃນການຢູ່່�ລອດຂອງເດັັກຈະໄດ້ຮ້ ັັບ ມີີ: ທີ່່�ຢູ່່�ອາໄສ, ເຄື່່�ອງນຸ່່�ງຫົ່່�ມ, ອາຫານ ແລະ ຢາປົົວ ພະຍາດ. - ເພື່່�ອໃຫ້້ມີສີ ຸຂຸ ະພາບແຂງແຮງ ນັັກຮຽນຄວນກິິນ ອາຫານໃຫ້້ພຽງພໍໍ ແລະ ມີີປະໂຫຍດ. ອາຫານ ມີີຄວາມສໍາໍ ຄັັນຊຶ່່�ງແມ່ນ່ ປັດັ ໄຈ ຈໍາໍ ເປັນັ ທີ່່�ສຸດຸ ແລະ ຂາດບໍ່່�ໄດ້້, ທຸກຸ ຄົນົ ຕ້ອ້ ງໄດ້້ກິິນ ເພື່່�ອໃຫ້ມ້ ີີ ສຸຂຸ ະພາບແຂງແຮງ, ນອກຈາກອາຫານແລ້້ວ ຍັງັ ມີີ ນໍ້້�າດື່່�ມທີ່່�ສະອາດອີີກດ້້ວຍ. 66 ໖໖
ບົົດທີີ 24 ສິດິ ທິິໃນການມີີສ່່ວນຮ່ວ່ ມ ເວລາ 1 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົງົ ເຈາ້ົ , ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນຄອບຄົວ, ໂຮງຮຽນ ຫືຼ ຊຸມຊົນ. ນອກນັ້ນ 24 ເດກັ ນອ້ ຍທກຸ ຄນົ ຍງັ ມີສິດເຂົາ້ ຮວ່ ມກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆ ທີ່ນໍາ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: ຄວາມສະໜກຸ ສະໜານ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດມາໃຫຕ້ ນົ ເອງ. 1. ອະທິບາຍຄວາມໝາຍ ສດິ ທໃິ ນການມີ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ສວ່ ນຮວ່ ມໃນຊວີ ດິ ປະຈໍາວັນຂອງນັກຮຽນ. 1. ຍົກຕວົ ຢ່າງ ສິດທກິ ານມີສ່ວນຮ່ວມກິດຈະກາໍ 1. ປຶມ້ ແບບຮຽນ ແລະ ຄມູ່ ືຄູວິຊາຄຸນສມົ ບັດ ສກຶ ສາຂ້ນັ ປ.4. ຕາ່ ງໆຂອງເດກັ ໄດ້. 2. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສດິ ທຂິ ອງເດກັ ນ້ອຍ. II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີີນຜົນົ 3. ຮູບພາບເຫດການທ່ກີ ຽ່ ວຂ້ອງກັບບົດຮຽນ. - ສັັງເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ການມີສີ ່່ວນ V. ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ຮວ່ ມຂອງນັກຮຽນ. ຂັ້ນ�້ ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່�ບ່ ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ - ນໍໍາໃຊ້້ເກນການປະເມີນີ ເພື່�່ອໃຫ້້ຄະແນນ ນັັກຮຽນ. 1. ລະດົມົ ສະໝອງ ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດຍົກຕົວຢ່າງສດິ ທິການມີ 1) ຄຖູ າມ: ຜາ່ ນມານັກຮຽນໄດຮ້ ຽນຮູ້ສິດທິເດັກ ມີຫຍັງ ສ່ວນຮວ່ ມກດິ ຈະກາໍ ຕ່າງໆຂອງເດກັ . ແດ?່ 3 ສາມາດຍົກຕວົ ຢາ່ ງສດິ ທິການມີສ່ວນ 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນ 2-3 ຄນົ ຕອບຄໍາຖາມເພື່ອແລກປ່ຽນ ຮວ່ ມກດິ ຈະກໍາຕ່າງໆໄດ້ 3 ຢ່າງ. ຄວາມຄິດເຫັນນໍາກັນ. 2 ສາມາດຍກົ ຕວົ ຢາ່ ງສິດທິການມສີ ່ວນ 3) ຄູສະຫບຸຼ ຄນື : ຜ່ານມານກັ ຮຽນ ເຄີຍໄດຮ້ ຽນຢູ່ຂນ້ັ ປ.3 ຮ່ວມກດິ ຈະກາໍ ຕາ່ ງໆໄດ້ 2 ຢາ່ ງ. ແມ່ນສິດທໃິ ນການປົກປອ້ ງ, ຂນັ້ ປ.4 ໃນບດົ ທຜ່ີ ່ານ ມາແມ່ນພວກເຮົາ ໄດ້ຮຽນສດິ ທໃິ ນການພດັ ທະນາ, 1 ສາມາດຍົກຕົວຢາ່ ງສິດທິການມສີ ວ່ ນ ສດິ ທໃິ ນການຢູລ່ ອດ. ສະນນ້ັ , ມນ້ື ນ້ີ ກັ ຮຽນຈະໄດຮ້ ຽນ ຮວ່ ມກດິ ຈະກໍາຕາ່ ງໆໄດ້ 1 ຢາ່ ງ. ສດິ ທອິ ນັ ໜງ່ຶ ອກີ ທເ່ີ ດກັ ນອ້ ຍທກຸ ຄນົ ຄວນຈະໄດຮ້ ບັ . 0 ບໍ່ສາມາດບອກໄດຈ້ ກັ ຢ່າງ. ຂັ້�້ນຈັດັ ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີີ) III. ເນື້ອ້� ໃນຕົ້�ນ້ ຕໍໍ 2. ສົົນທະນາເຫດການໃນປຶ້້�ມແບບຮຽນ ແລະ ຕອບ ຄໍາໍ ຖາມ ສດິ ທໃິ ນການມສີ ່ວນຮ່ວມໝາຍເຖິງ ການສະແດງ ອອກທາງດາ້ ນຄວາມຄິດ ແລະ ການກະທໍາທຖ່ີ ກື ຕ້ອງ ຢາ່ ງ 1) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນສັງເກດຮູບພາບ, ສນົ ທະນາເປັນຄູ່ຕາມ ມອີ ດິ ສະຫະຼ ສາມາດປະກອບຄຳຄດິ ເຫນັ ຕ່າງໆ ແລະ ມີ ເຫດການລມຸ່ ນີ້: ສວ່ ນຮ່ວມ ການຕດັ ສິນໃຈໃນເລື່ອງ ທກ່ີ ່ຽວຂ້ອງກັບຕນົ ເອງ, - ນາງວຽງ ເວົ້້�າກັັບ ນາງຈັັນຫອມ ແນວໃດ? ເຂາົ ເຈາ້ົ ມີສດິ ທີ່ຈະເຮັດຕາມພອນສະຫວັນ ແລະ ມີສິດຂັດ - ສິດິ ທິໃິ ນການມີີສ່່ວນຮ່ວ່ ມ ເວລາຮຽນມີແີ ນວໃດ ແຍງ່ ຕໍກ່ ານກະທາໍ ທີ່ບໍຖ່ ກື ຕ້ອງ. ແດ່?່ ເດັກນອ້ ຍທກຸ ຄົນ ມີສິດທິໃນການມສີ ວ່ ນຮວ່ ມເຊັນ່ : 2) ຄໃູ ຫ້ເວລາໃນການສນົ ທະນາ ແລະ ໃຫ້ຕາງໜາ້ ຂອງ ການສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ຢາ່ ງມອີ ດິ ສະຫະຼ ຕ່ກໍ ບັ ສງ່ິ ຕາ່ ງໆ ແຕລ່ ະຄູຕ່ ອບຄໍາຖາມ. ທເ່ີ ປັນປະໂຫຍດ ຫືຼ ບນັ ຫາທມີ່ ີຜົນກະທບົ ຕຊ່ໍ ວີ ິດຂອງເຂົາ 3) ຄສູ ະຫຸບຼ ຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ອະທບິ າຍຕາມ ເນອ້ື ໃນເຫດການ. ໖໗ 67
- ນາງວຽງເວົ້້�າວ່າ່ : ເຈົ້້�າຢູ່່�ກຸ່່�ມ 2 ບໍ່່�ມີີສິິດຕອບຄໍາໍ ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີ)ີ ຖາມ. 1) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝັກ 1-2 ຄົນ ສະຫຼຸບສ່ງິ ທີໄ່ ດ້ ຮຽນໃນບົດຮຽນນີ້ ໂດຍຫຍ້ມໍ ຫີ ຍງັ ແດ?່ 24 - ສິດິ ທິໃິ ນການມີີສ່ວ່ ນຮ່່ວມເວລາຮຽນ ແມ່ນ່ ທຸກຸ ຄົນົ ສາມາດຕອບຄໍາໍ ຖາມ ຫຼືື� ສະແດງຄວາມຄິິດເຫັັນ 2) ຄສູ ະຫຸບຼ : ສິດທິໃນການມສີ ວ່ ນຮວ່ ມໝາຍເຖິງ ການ ສະແດງອອກທາງດາ້ ນຄວາມຄດິ ແລະ ການກະ ໄດ້້, ເພາະວ່າ່ ການຕອບຄໍາໍ ຖາມ, ສະແດງຄວາມ ທໍາທ່ີຖືກຕ້ອງຢ່າງມອີ ດິ ສະຫຼະ ສາມາດປະກອບຄຳ ຄິດເຫັນຕາ່ ງໆ ແລະ ມສີ ວ່ ນຮວ່ ມການຕດັ ສນິ ໃຈ ໃນ ຄິດິ ເຫັັນ ຫຼືື� ເຮັັດກິິດຈະກໍໍາຮ່ວ່ ມກັັນ ໃນເວລາຮຽນ ເລອ່ື ງທກ່ີ ຽ່ ວຂ້ອງກບັ ຕົນເອງ, ເຂາົ ເຈາ້ົ ມສີ ດິ ທີຈ່ ະເຮັດ ຕາມພອນສະຫວັນ ແລະ ມສີ ດິ ຂດັ ແຍ່ງຕກໍ່ ານກະ ແມ່່ນສິດິ ທິໃິ ນການມີີສ່ວ່ ນຮ່່ວມ. ທໍາທບີ່ ຖໍ່ ືກຕອ້ ງ. ເດັກນ້ອຍທຸກຄົນ ມີສິດທໃິ ນການມີສ່ວນຮວ່ ມເຊັ່ນ: ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ການສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຢາ່ ງມອີ ິດສະຫະຼ ຕກ່ໍ ັບ ຄູ ໃຊຄ້ າໍ ຖາມເຈາະຈ້ມີ ຖ້າຜໃູ້ ດບໍ່ເຂາົ້ ໃຈຄູ ສິ່ງຕ່າງໆທ່ີເປັນປະໂຫຍດ ຫຼື ບນັ ຫາທີມ່ ຜີ ົນກະທົບຕ່ໍ ແນະນໍາເພີ່ມເຕີມ. ຊວີ ິດຂອງເຂາົ ເຈ້ົາ, ບ່ໍວ່າຈະຢໃູ່ ນຄອບຄົວ, ໂຮງຮຽນ ຫືຼ ຊຸມຊົນ. ນອກນັ້ນ ເດກັ ນອ້ ຍທກຸ ຄນົ ຍັງມສີ ດິ ເຂາ້ົ ຮ່ວມກດິ ຈະກາໍ ຕ່າງໆທີ່ນໍາຄວາມສະໜກຸ ສະ ໜານ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດມາໃຫ້ຕນົ ເອງ. ຂັ້້�ນຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ 3. ອ່າ່ ນບົດົ ເລື່່�ອງ: “ບຸນຸ ບ້າ້ ນ” 1) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນແບງ່ ເປນັ ກມຸ່ ແລະ ອ່ານບົດເລື່ອງ ໃນ ປຶມ້ ແບບຮຽນ, ນກັ ຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມ ຕິດຕາມບົດເລ່ອື ງ ໃນປມຶ້ ແບບຮຽນໄປພອ້ ມກນັ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມ ລມຸ່ ນ:ີ້ - ໃນງານບຸຸນ ມີີການສະແດງຫຍັັງແດ່່? - ສິິດທິິໃນການມີີສ່ວ່ ນຮ່່ວມສະແດງອອກ ຢູ່່�ບ່ອ່ ນໃດ ໃນບົົດເລື່່�ອງ? 2) ຄູສະຫຸບຼ ການລາຍງານແຕລ່ ະກ່ມຸ : - ໃນງານບຸນຸ ມີີການສະແດງເຊັ່່�ນ: ການສະແດງສິິ ລະປະ, ປະກວດຮອ້ ງເພງ, ການເດີນແບບຊຸດພື້ນ ເມອື ງ ແລະ ການວາງສະແດງຜະລິດຕະພັນຂອງ ຊມຸ ຊນົ . - ສິິດໃນການມີສີ ່່ວນຮ່່ວມສະແດງອອກໃນການເຂົ້້�າ ຮວ່ ມກິດຈະກາໍ ຕ່າງໆເຊນ່ັ : ສະແດງສິລະປະ, ປະ ກວດຮອ້ ງເພງ, ການເດີນແບບຊຸດພື້ນເມືອງ ແລະ ການວາງສະແດງຜະລິດຕະພັນຂອງຊຸມຊົນ. ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄູ ນາໍ ໃຊ້ເກນການປະເມນີ ເພືອ່ ໃຫຄ້ ະແນນ ແຕລ່ ະຄົນ. 68 ໖໘
ບົດົ ທີີ 25 ການເຄົົາລົົບນັບັ ຖືອື ົົງການປົົກຄອງຂັ້ນ�້ ເມືືອງ ເວລາ 1 ຊົວ່ ໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົງົ ສໍານກັ ປກົ ຄອງເມືອງ. ໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດ: ການເຄາົ ລົບນບັ ຖືອົງການປກົ ຄອງຂ້ັນເມືອງ ສະແດງ 25 1. ອະທບິ າຍການເຄາົ ລບົ ນບັ ຖຕື ່ໍລະບຽບຂອງ ອອກຫຼາຍດ້ານເຊ່ນັ : ການນຸງ່ ຖສື ຸພາບຮຽບຮ້ອຍ, ບ່ໍເວົ້າສຽງ ອົງການປົກຄອງຂ້ນັ ເມອື ງ. ດັງ, ບຈ່ໍ ກີ ເຈ້ຍຖິ້ມຊະຊາຍ, ບໍ່ແລ່ນຢອກກນັ ແລະ ບ່ໍຖ່ມົ ນໍ້າ 2. ສະແດງການເຄົາລບົ ນບັ ຖືຕ່ໍອງົ ການປົກຄອງ ລາຍທ່ວົ ທີບພາຍໃນສໍານັກງານປົກຄອງເມອື ງ. ຕອ້ ງປະຕິ ບດັ ຕາມລະບຽບ ຂອງສາໍ ນັກງານປົກຄອງເມືອງວາງອອກ ຂນ້ັ ເມອື ງໄດ້. ຢ່າງເຂັມ້ ງວດ. II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີີນຜົົນ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ - ສັງັ ເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ການເຮັັດກິິດ 1. ປ້ຶມແບບຮຽນ ແລະ ຄູມ່ ືຄວູ ິຊາຄຸນສມົ ບດັ ຈະກໍໍາຂອງນັກັ ຮຽນ. ສກຶ ສາຂ້ັນ ປ.4. - ນໍໍາໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີນີ ເພື່ອ�່ ໃຫ້້ຄະແນນ 2. ຮູບພາບເຫດການທີ່ກຽ່ ວຂ້ອງກັບບດົ ຮຽນ. ນັັກຮຽນ. V. ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ຄະແນນ ນກັ ຮຽນສາມາດສະແດງ ການເຄົາລບົ ນັບຖື ຕອໍ່ ົງການປກົ ຄອງຂນ້ັ ເມອື ງໄດ້ ຂັ້�້ນນຳຳ�ເຂົ້້າ� ສູ່່ບ� ົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ ເຊນ່ັ : ການນງຸ່ ຖືສຸພາບຮຽບຮອ້ ຍ, ບ່ໍສງ່ົ ສຽງດງັ , ບ່ຖໍ ມິ້ ເຈຍ້ ຊະຊາຍ, ບແ່ໍ ລນ່ 1. ລະດົມົ ສະໝອງ ຢອກກນັ , ບຖ່ໍ ່ມົ ນໍ້າລາຍທົວ່ ທບີ ... 1) ຄູຖາມ: ການຮບັ ຟງັ ເພ່ອື ນ ກໍາລງັ ເວົາ້ ສະແດງເຖງິ ສາມາດສະແດງ ການເຄົາລົບນບັ ຖຕື ໍ່ ຫຍງັ ? 3 ອົງການປກົ ຄອງຂນ້ັ ເມອື ງໄດ້ 5 ຢ່າງ 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝັກຕອບ ເພອ່ື ແລກປຽ່ ນ ຂນ້ຶ ໄປ. ບົດຮຽນ 2 ສາມາດສະແດງ ການເຄົາລບົ ນບັ ຖືຕ່ໍ 3) ຄສູ ະຫບຸຼ ຄາໍ ຕອບຂອງນກັ ຮຽນ ແລະ ອະທບິ າຍເພມ່ີ ອງົ ການປົກຄອງຂນັ້ ເມືອງໄດ້ 3-4 ຢາ່ ງ. ເຕີມວ່າ: ການຮັບຟງັ ເພ່ອື ນກໍາລັງເວາ້ົ ແມນ່ ການໃຫ້ ກຽດ, ເຄົາລົບນັບຖຕື ເໍ່ ພອ່ື ນ... 1 ສາມາດສະແດງ ການເຄົາລົບນັບຖຕື ່ໍ ອົງການປົກຄອງຂ້ນັ ເມອື ງໄດ້ 1-2 ຢາ່ ງ. ຂັ້�້ນຈັດັ ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີີ) 0 ບສໍ່ າມາດສະແດງໄດຈ້ ກັ ຢາ່ ງ. 2. ສົນົ ທະນາເຫດການໃນປຶ້້�ມແບບຮຽນ ແລະ ຕອບ ຄໍາໍ ຖາມ III. ເນື້້ອ� ໃນຕົ້�້ນຕໍໍ ອງົ ການປົກຄອງຂ້ນັ ເມືອງ ແມ່ນອງົ ການຈດັ ຕ້ງັ ຂ້ັນ 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາເປນັ ຄກູ່ ັບເພ່ອື ນນງັ່ ຂາ້ ງເຫດ ການທີ 1 ແລະ 2 ແລວ້ ຕອບຄໍາຖາມ. ທ້ອງຖ່ນິ , ມສີ າໍ ນກັ ປົກຄອງເມືອງການປົກຄອງຂນ້ັ ເມືອງ ຄໍາຖາມ: ແມ່ນເຈ້ົາເມືອງເປນັ ຜູ້ບລໍ ິຫານວຽກງານສູງສຸດ. ນອກນນ້ັ , - ທ້້າວແກ່ນ່ ເຫັນັ ພະນັັກງານຫ້ອ້ ງການຍ່າ່ ງຜ່່ານມາ ຍງັ ມກີ ອງບັນຊາການປອ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງົບເມືອງ, ກອງ ລາວເວົ້້�າແນວໃດແດ່?່ ບນັ ຊາການທະຫານເມອື ງ ແລະ ມຫີ ອ້ ງການຕ່າງໆປະຈາໍ - ການເວົ້້�າຈາຂອງ ທ້້າວແກ່ນ່ ຕໍ່່�ພະນັກັ ງານສະແດງ ອອກຄືແື ນວໃດ? - ຖ້າ້ ທຸຸກຄົົນໄປເອົົາເອກະສານເຮັດັ ຄືື ພໍ່່� ແລະ ໖໙ 69
ນາງກດູ ຈະຖກື ຕອ້ ງບໍ່? ຍ້ອນຫຍັງ? ດັບ ແລະ ດ້ານໜາ້ ມີເດ່ີນຫຍ້າຂຽວງາມ. - ການເຂົ້້�າໄປສໍໍານັັກງານນັ້້�ນ ຕ້້ອງນຸ່່�ງຖືືສຸຸພາບຮຽບ - ສາວໄພ ເວົ້້�າແນວໃດກັັບ ນາງກູູດ? ຮອ້ ຍ, ບ່ໍສົງ່ ສຽງດັງ, ບໍຖ່ ້ິມເຈ້ຍຊະຊາຍ, ບ່ໍແລນ່ 25 2) ຄູໃຫ້ເວລາສົນທະນາ ແລະ ໃຫແ້ ຕ່ລະຄອູ່ າສາສະ ຢອກກນັ , ບ່ໍຖົມ່ ນ້າໍ ລາຍທວົ່ ທບີ , ເຄາົ ລບົ ນບັ ຖື ແລະ ໝກັ ຕອບຄາໍ ຖາມ ສ່ວນຄອູ່ ນື່ ຕດິ ຕາມ ແລະ ຕອບ ໃຫກ້ ຽດພະນັກງານທກຸ ຄນົ . - ທ້າ້ ວໂອດ ຄິິດໃນໃຈວ່າ່ : ຫຼັັ�ງຈາກຮຽນຈົບົ ວິຊິ າສະ ເພມ່ີ ເຕມີ ຖ້າຄາໍ ຕອບຍັງບໍຄ່ ບົ ຖ້ວນ. ເພາະແລວ້ ຈະມາສະໝກັ ວຽກ ທີ່ສາໍ ນັກງານປົກ ຄອງເມືອງແຫ່ງນ.້ີ 3) ຄ ູສະຫຼຸບຄາໍ ຕອບ ຂອງແຕລ່ ະຄນົ ແລະ ຕອບເພ່ີມ ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ເຕມີ ດງ່ັ ນີ້. ຄູ ກວດເບງ່ິ ຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ນາໍ ໃຊເ້ ກນການປະເມີນເພ່ືອໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະກຸມ່ . - ທ້້າວແກ່່ນເວົ້້�າວ່່າ: ສະບາຍດີເີ ອື້້�ອຍ ນ້້ອງຂໍໍຖາມ ຂັ້້�ນສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) ແດ່່ ຫ້້ອງການສຶກຶ ສາເມືອື ງຢູ່່�ໃສ? - ການເວົ້້�າຈາຂອງ ທ້້າວແກ່່ນ ຕໍ່່�ພະນັັກງານສະແດງ 1) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄນົ ສະຫຸຼບສ່ິງທໄ່ີ ດ້ ຮຽນໃນບົດຮຽນນ້ີ ໂດຍຫຍໍມ້ ຫີ ຍງັ ແດ?່ ເຖິງ ການເຄົາລບົ ນບັ ຖື ແລະ ໃຫກ້ ຽດຕພ່ໍ ະນກັ ງານ. - ຖ້າ້ ທຸຸກຄົົນໄປເອົົາເອກະສານເຮັັດຄືື ພໍ່່� ແລະ ນາງ 2) ຄູ ແນະນາໍ ການເຄົາລົບນບັ ຖື ອົງການປກົ ຄອງຂນັ້ ເມອື ງ ສະແດງອອກຫຼາຍດາ້ ນເຊນ່ັ : ການນງຸ່ ຖສື ພຸ າບ ກູດູ ແມ່ນ່ ບໍ່່�ຖືກື ຕ້ອ້ ງ. ຍ້້ອນວ່າ່ ບໍ່່�ລຽນແຖວຕາມລໍໍາ ຮຽບຮອ້ ຍ, ບໍ່ເວົ້າສຽງດງັ , ບໍຈ່ ີກເຈ້ຍຖມ້ິ ຊະຊາຍ ບໍ່ ແລ່ນຢອກກນັ ແລະ ບຖໍ່ ົ່ມນໍາ້ ລາຍທົວ່ ທບີ ພາຍໃນ ດັບພອ້ ມທງັ ສງ່ົ ສຽງເອ້ນີ ວົນແຊວ ເປນັ ການບໍ່ເຄາົ ສາໍ ນັກງານປກົ ຄອງເມືອງ ຕອ້ ງປະຕິບັດຕາມລະບຽບ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຂອງສາໍ ນກັ ງານປົກຄອງເມອື ງ ວາງອອກຢ່າງເຂັມ້ ລບົ ຜອູ້ ນື່ . ງວດ. - ສາວໄພ ເວົ້້�າກັບັ ນາງກູດູ ວ່່າ: ຫຼາຼ ນໄປຕໍ່່�ແຖວຕາມ ລໍາໍ ດັັບ ແລະ ບໍ່່�ໃຫ້້ສົ່່�ງສຽງດັັງ. ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄູ ສງັ ເກດການສົນທະນາເຫດການ ຖາ້ ຄໃູ່ ດບ່ໍ ເຂົ້າໃຈຄູຕ້ງັ ຄາໍ ຖາມເຈາະຈີ້ມຕື່ມ. ຂັ້ນ້� ຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) 3. ອ່າ່ ນບົົດເລື່່�ອງ: “ສໍາໍ ນັັກງານປົກົ ຄອງເມືອື ງ ” ແລະ ຕອບຄໍໍາຖາມ 1) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນແບງ່ ກຸ່ມຕາມຄວາມເໝາະສມົ ເພືອ່ ອາ່ ນບດົ ເລອ່ື ງ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມລມຸ່ ນ:້ີ - ສໍາໍ ນັັກງານທີ່່� ທ້າ້ ວໂອດ ຫຼຼຽວເຫັນັ ເປັນັ ແນວໃດ? - ການເຂົ້້�າໄປສໍາໍ ນັັກງານ ນັ້້�ນຕ້້ອງປະຕິບິ ັດັ ແນວໃດ ແດ່່? - ທ້າ້ ວໂອດ ຄິດິ ໃນໃຈແນວໃດແດ່?່ 2) ຄໃູ ຫເ້ ວລາຄ້ົນຄວ້າຈາກນນັ້ ໃຫຕ້ າງໜ້າແຕ່ລະກມຸ່ ຕອບຄາໍ ຖາມ, ກມຸ່ ອ່ືນຕດິ ຕາມ ແລະ ຕອບເພມ່ີ ເຕມີ ຖ້າຍງັ ບ່ຄໍ ບົ ຖວ້ ນ. 3) ຄສູ ະຫບຸຼ ຄາໍ ຕອບແຕລ່ ະກຸ່ມ ແລະ ຕອບແຕລ່ ະຄໍາ ຖາມເພີ່ມເຕີມດ່ັງນີ:້ - ສໍໍານັັກງານທີ່່� ທ້້າວໂອດ ຫຼຽຼ ວເຫັັນມີອີ າຄານສູູງ 4 ຊັ້້�ນ ແລະ ມີີອາຄານສາມຊັ້້�ນ ສອງຫຼັັ�ງຕັ້້�ງຢູ່່�ດ້າ້ ນ ຂາ້ ງ, ມເີ ດ່ນີ ຈອດລົດກວາ້ ງຂວາງ, ມີຕົນ້ ໄມປ້ ະ 70 ໗໐
ບົດົ ທີີ 26 ການປົກົ ປັກັ ຮັກັ ສາສິ່ງ່� ແວດລ້ອ້ ມ ເວລາ 1 ຊ່ວົ ໂມງ I. ຈຸດຸ ປະສົງົ 0 ບ່ສໍ າມາດຈາໍ ແນກໄດຈ້ ກັ ຢາ່ ງ. 26 ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ: III. ເນື້ອ້� ໃນຕົ້້ນ� ຕໍໍ 1. ອະທິບາຍການປົກປັກຮກັ ສາສງິ່ ແວດລ້ອມ. ສງິ່ ແວດລອ້ ມ ມຄີ ວາມຈໍາເປັນຕໍ່ການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ 2. ຈໍາແນກຜນົ ດຂີ ອງການປກົ ປກັ ຮັກສາສງ່ິ ແວດ ຂອງຄົນເຮາົ . ໃນເມອື່ ເຮາົ ເຫັນປ່າໄມຂ້ ຽວງາມ, ອາກາດ ລອ້ ມ ແລະ ຜນົ ເສຍຂອງການ ບໍ່ປົກປກັ ຮກັ ປອດໂປ່ງ, ສິ່ງແວດລ້ອມອອ້ ມຂາ້ ງສະອາດຈະເຮັດ ໃຫຄ້ ນົ ສາສິງ່ ແວດລອ້ ມ. ເຮາົ ຮູ້ສກຶ ຢສູ່ ະບາຍ ແລະ ມີຄວາມສຸກ. ຖາ້ ສງ່ິ ແວດລອ້ ມ ເຊືອ່ ມໂຊມ, ເປິເປືອ້ ນ ກໍຈະເຮັດໃຫ້ອາກາດບປ່ໍ ອດໂປ່ງ, II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ເກີດພະຍາດຕາ່ ງໆ, ຈະເຮັດໃຫຄ້ ົນເຮົາເຈັບເປັນ. ພວກເຮາົ ບ່ຄໍ ວນທໍາລາຍປາ່ ໄມ້ ແລະ ບ່ໍຄວນປອ່ ຍ ນາໍ້ ເສຍຈາກໂຮງ - ສັງັ ເກດການມີສີ ່ວ່ ນຮ່່ວມກິິດຈະກໍາໍ ກຸ່່ມ� ຂອງ ງານ ລົງແມນ່ າໍ້ , ບໍຖ່ ມິ້ ຂ້ີເຫຍື້ອຊະຊາຍ ໃສ່ລໍາຄອງ, ຮ່ອງ ນັັກຮຽນ. ນາໍ້ , ໜອງບຶງ ແລະ ແມນ່ ້າໍ . ສະນ້ນັ , ການປກົ ປກັ ຮັກສາປ່າ ໄມ້, ການປູກຕນົ້ ໄມ້ ແລະ ຮັກສາສ່ິງແວດລອ້ ມ ຈ່ງຶ ເປັນໜ້າ - ນໍໍາໃຊ້້ເກນການປະເມີນີ ເພື່�່ອໃຫ້້ຄະແນນ ທຂ່ີ ອງໝົດທກຸ ຄົນ. ນັັກຮຽນ. IV. ສື່່ກ� ານຮຽນການສອນ ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດຈາໍ ແນກຜົນດີ ຂອງ ການປົກປັກຮກັ ສາສ່ິງແວດລ້ອມ ແລະ 1. ປ້ຶມແບບຮຽນ ແລະ ຄມູ່ ືຄູວິຊາຄນຸ ສົມບັດ ຜນົ ເສຍຂອງການ ບໍປ່ ົກປັກຮກັ ສາສ່ິງ ສກຶ ສາຂນັ້ ປ.4. ແວດລອ້ ມໄດ້ເຊນ່ັ : 2. ຮບູ ພາບການປກູ ຕົ້ນໄມ,້ ການອະນາໄມແຄມ - ຜົນົ ດີ:ີ ອາກາດຊຸ່�່ມເຢັນັ , ມີອີ າ ທາງ, ຄອງລະບາຍນ້ໍາ, ການເກບັ ຂເ້ີ ຫຍອ້ື ຫານ, ມບີ ອ່ ນຢູ່ອາໄສ... ຕາມຫາດຊາຍແຄມນ້າໍ , ການຈູດປາ່ , ຄວັນ ຈາກໂຮງງານ, ນາ້ໍ ເສຍຈາກໂຮງງານ ແລະ - ຜົນົ ເສຍ: ອາກາດແຫ້້ງແລ້ງ້ , ບ່ອນຖ້ມິ ຂີເ້ ຫຍອ້ື . (ຖາ້ ມີ). ຂາດແຄນນໍ້້�າ, ເກີີດໄພນໍ້້�າ ຖ້ວ້ ມ... V. ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ສາມາດຈາໍ ແນກ ຜົນດີຂອງການປກົ ປກັ ຂັ້ນ�້ ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່່�ບົດົ ຮຽນ (5 ນາທີ)ີ 3 ຮກັ ສາສ່ິງແວດລອ້ ມໄດ້ ແລະ ຜົນເສຍ 1. ລະດົົມສະໝອງ ຂອງການບ່ປໍ ົກປກັ ຮກັ ສາສິ່ງແວດລອ້ ມ 1) ຄູຖາມ: ຖ້ານັກຮຽນຫຼາຍຄົນຖ້ມີ ຂ້ີເຫຍອື້ ແລະ ສງິ່ ໄດ້ 5 ຢາ່ ງຂຶ້ນໄປ. ເສດເຫຼອື ລງົ ແມ່ນາໍ້ ຈະເປນັ ແນວໃດ? ສາມາດຈໍາແນກ ຜນົ ດຂີ ອງການປົກປກັ 2) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນອາສາສະໝກັ ຕອບເພື່ອແລກປ່ຽນບດົ ຮຽນ. 2 ຮກັ ສາສິງ່ ແວດລ້ອມໄດ້ ແລະ ຜົນເສຍ ຂອງການ ບປ່ໍ ກົ ປກັ ຮກັ ສາສງ່ິ ແວດລອ້ ມ 3) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນ ພ້ອມກັນສະຫຸບຼ ຄາໍ ຕອບແຕລ່ ະຄົນ ຄູອະທບິ າຍເພມ່ີ ຖາ້ ນັກຮຽນຖີມ້ ຂ້ີເຫຍື້ອ ແລະ ສິງ່ ໄດ້ 3-4 ຢາ່ ງ. ສາມາດຈໍາແນກ ຜນົ ດຂີ ອງການປກົ ປັກ 1 ຮກັ ສາສງິ່ ແວດລ້ອມໄດ້ ແລະ ຜົນເສຍ ຂອງການ ບປ່ໍ ກົ ປກັ ຮກັ ສາສງ່ິ ແວດລອ້ ມ ໄດ້ 1-2 ຢາ່ ງ. ໗໑ 71
ເສດເຫືຼອລງົ ແມ່ນໍ້າ ກໍຈະເຮັດໃຫ້ນາ້ໍ ເປອື້ ນ, ມີກ່ິນ ລອ້ ມ” ແລະ ຕອບຄໍາຖາມລ່ມຸ ນ:້ີ - ໄພແຫ້ງ້ ແລ້ງ້ ມີຜີ ົນົ ກະທົບົ ແນວໃດແດ່?່ ເໝນັ ຈະເຮດັ ໃຫ້ຄົນ, ສດັ ທ່ີນາໍ ໃຊ້ນາ້ໍ ເກດີ ພະຍາດ - ຈົ່່�ງເວົ້້�າ ຜົົນດີຂີ ອງການປົົກປັກັ ຮັັກສາສິ່່�ງແວດລ້ອ້ ມ 26 ຕາ່ ງໆ. ສະນ້ັນ, ພວກເຮົາທຸກຄົນຄວນຮັກສາສິ່ງ ແລະ ຜົນົ ເສຍຂອງການບໍ່່�ປົົກປັກັ ຮັກັ ສາ ແວດລ້ອມ. ສິ່່�ງແວດລ້້ອມ? - ການແບ່ງ່ ດິິນ, ແບ່ງ່ ປ່່າໃຫ້ທ້ ້ອ້ ງຖິ່່�ນຮັບັ ຜິິດຊອບປົກົ ຂັ້�ນ້ ຈັດັ ກິິດຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີີ) ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ປັກັ ຮັກັ ສາ ແມ່່ນເພື່ອ�່ ຫຍັງັ ? 2) ຄູໃຫຕ້ າງໜ້າແຕ່ລະກມຸ່ ລາຍງານຄາໍ ຕອບ ຢ່ໜູ າ້ ກະ 2. ສົົນທະນາເຫດການໃນປຶ້້ມ� ແບບຮຽນ ແລະ ຕອບ ຄໍາໍ ຖາມ ດານ. 3) ກຸ່ມອນື່ ປະກອບຄາໍ ເຫັນເພມ່ີ ເຕີມ: 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນສງັ ເກດເຫດການກັບເພື່ອນນງັ່ ຂ້າງ 4) ຄູ ແລະ ນັກຮຽນສະຫຼຸບການລາຍງານຄາໍ ຕອບ ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມລມຸ່ ນີ້: - ຫຼັັ�ງຈາກປູກູ ຕົ້້�ນໄມ້້ຮ່ວ່ ມກັັນແລ້ວ້ , ທ້າ້ ວປາວຈູູ ຂອງແຕລ່ ະກ່ມຸ ພອ້ ມທງັ ແນະນໍາຄາໍ ຕອບເພີມ່ ເຕມີ ແລະ ທ້າ້ ວຄໍາໍ ໄດ້້ເວົ້້�າກ່ຽ່ ວກັັບບັນັ ຫາໃດແດ່່? ແຕລ່ ະຂໍ.້ - ໃນຮູບູ ພາບແຄມຫ້້ວຍນໍ້້�ານັກັ ຮຽນເຫັນັ ສັັດຫຍັັງ - ໄພແຫ້້ງແລ້ງ້ ມີີຜົນົ ກະທົົບ: ເຮັດັ ໃຫ້ຂ້ າດແຄນນໍ້້�າ ແດ່່? ສັັດເຫຼົ່�ານັ້້�ນມາຫ້້ວຍນໍ້້�າເຮັດັ ຫຍັັງ? ກິນິ , ນໍ້້�າໃຊ້້, ການປູກູ ຝັັງບໍ່່�ໄດ້້ຮັບັ ຜົົນດີີ ແລະ ເຮັັດ 2) ຄູໃຫນ້ ກັ ຮຽນອາສາສະໝັກຕອບ ຫຼື ຄເູ ອນີ້ ນກັ ຮຽນ ໃຫ້້ເກີີດໄພນໍ້້�າຖ້ວ້ ມທຸຸກໆປີີ. ຕອບຄາໍ ຖາມ. - ຜົນົ ດີີຂອງການປົກົ ປັັກຮັກັ ສາສິ່່�ງແວດລ້້ອມແມ່່ນ: ເຮັັດໃຫ້ອ້ າກາດຊຸ່່ມ� ເຢັັນ, ມີີອາຫານ, ມີີບ່່ອນຢູ່່� 3) ນກັ ຮຽນຜູ້ອນ່ື ປະກອບຄໍາເຫນັ ເພມ່ີ ເຕີມຖ້າຄາໍ ຕອບ ອາໄສ... ຂອງເພື່ອນຍັງບ່ຄໍ ົບຖວ້ ນ. - ຜົົນເສຍຂອງການບໍ່່�ປົກົ ປັກັ ຮັກັ ສາສິ່່�ງແວດລ້້ອມ ແມ່່ນ: ເຮັັດໃຫ້ອ້ າກາດແຫ້ງ້ ແລ້້ງ, ຂາດແຄນນໍ້້�າ, 4) ຄສູ ະຫຸຼບຄໍາຕອບຂອງນັກຮຽນແລ້ວແນະນາໍ ຄໍາຕອບ ເກີດີ ໄພນໍ້້�າຖ້ວ້ ມ... ເພ່ມີ ເຕມີ . - ການແບ່ງ່ ດິນິ , ແບ່່ງປ່າ່ ແມ່່ນເພື່�ອ່ ອະນຸຸລັັກ, ປົກົ - ຫຼັັ�ງຈາກປູູກຕົ້້�ນໄມ້້ແລ້້ວ ທ້າ້ ວປາວຈູູ ເວົ້້�າວ່່າ: ຢາກ ປັັກຮັັກສາປ່່າໄມ້,້ ຊຶ່່�ງເປັນັ ຜົົນດີີ ເຮັດັ ໃຫ້້ສະພາບ ໃຫ້ອ້ າກາດສົດົ ຊື່ນ�່ ເຢັັນສະບາຍ; ທ້າ້ ວຄໍໍາເວົ້້�າວ່າ່ : ອາກາດມີຄີ ວາມຊຸ່�ມ່ ເຢັນັ , ຄົນົ ແລະ ສັດັ ມີີອາ ຢາກໃຫ້ປ້ ່າ່ ໄມ້້ເປັັນດົງົ ກວ້າ້ ງໃຫຍ່່ເພື່່�ອໃຫ້ສ້ ັດັ ປະ ຫານກິນ ມີບອ່ ນຢູ່ອາໄສ ແລະ ມີສງ່ິ ແວດລ້ອມ ເພດຕ່າ່ ງໆມີນີ ໍ້້�າກິນິ ແລະ ມີີບ່ອ່ ນຢູ່່�ອາໄສ. ສະອາດ. - ຮູບູ ພາບແຄມຫ້້ວຍນໍ້້�າມີີຊ້້າງ, ເສືືອ, ນົົກ, ກວາງ, ໝີີ ແລະ ລີີງ. - ສັດັ ຕ່າ່ ງໆ ເຫຼົ່�ານັ້້�ນລົົງມາກິນິ ນໍ້້�າຢູ່່�ຫ້້ວຍນໍ້້�າ. ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູ ສັງເກດແຕ່ລະໂຕະຖ້ານກັ ຮຽນບເ່ໍ ຂົ້າໃຈ ຄູ ກວດເບ່ງິ ຄາໍ ຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ນໍາ ຄູຖາມເຈາະຈີ້ມຕມ່ື . ໃຊເ້ ກນການປະເມນີ ເພື່ອໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະກ່ມຸ . ຂັ້ນ�້ ຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) 4. ກິິດຈະກໍາໍ ເສີີມ: ການສະແດງຄວາມຄິິດເຫັນັ ຕໍ່່� ຂໍ້້�ຄວາມ 3. ອ່່ານບົດົ ເລື່່�ອງ: “ທໍໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່່�ງແວດລ້້ອມ ” ໃນປຶ້�ມ້ ແບບຮຽນ 1) ສນົ ທະນາລວມ ຫືຼ ກບັ ເພືອ່ ນນງ່ັ ຂ້າງເພື່ອສະແດງ ຄວາມຄດິ ເຫັນກຽ່ ວກັບຂຄ້ໍ ວາມ ໃນປມ້ຶ ແບບຮຽນ. 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນປະຕບິ ດັ ເປນັ ກຸ່ມ ຫຼື ກັບເພື່ອນນັງ່ ຂາ້ ງ ເພືອ່ ອ່ານບດົ ເລ່ືອງ “ທໍາມະຊາດ ແລະ ສງ່ິ ແວດ 2) ຄູຢາຍບດັ ໃຫ້ນກັ ຮຽນແຕລ່ ະຄນົ ເພື່ອໃຫຍ້ ົກຕອບຂໍ້ ຄວາມຖ້າບໍ່ມີບັດໃຫ້ຍົກມື. 72 ໗໒
ຄແູ ນະນາໍ : 26 - ຖ້າ້ ນັັກຮຽນ “ເຫັນັ ດີີ” ໃຫ້ຍ້ ົົກບັດັ ສີີຂາວ ຫຼືື� ໃຫ້້ຍົກົ 73 ມືືຂຶ້້�ນ. - ຖ້້ານັັກຮຽນ “ບໍ່່�ແນ່່ໃຈ” ໃຫ້ຍ້ ົກົ ບັດັ ສີຂີ ຽວ ຫຼືື� ໃຫ້ຍ້ ົກົ ມືືຂຶ້້�ນ. - ຖ້າ້ ນັັກຮຽນ “ບໍ່່�ເຫັັນດີ”ີ ໃຫ້້ຍົກົ ບັັດສີແີ ດງ ຫຼືື� ໃຫ້້ຍົົກ ມືືຂຶ້້�ນ. 3) ຄອູ າ່ ນຂໍຄ້ ວາມຊາ້ ໆໃຫນ້ ກັ ຮຽນຟງັ ຫັຼງຈາກນັ້ນໃຫ້ ນັກຮຽນຍົກບດັ ຂຶ້ນ ຫຼື ຍົກມຂື ນຶ້ . ຂໍ້ຄວາມ: ກ. ການປົກປກັ ຮກັ ສາສິງ່ ແວດລ້ອມແມນ່ ໜາ້ ທ່ີຂອງ ໝົດທຸກຄນົ . ຂ. ປົກປັກຮັກສາຕນົ້ ໄມ້ທມ່ີ ີປະໂຫຍດເທົາ່ ນັນ້ , ສວ່ ນ ຕນ້ົ ໄມອ້ ນື່ ໆຕັດຖ້ມິ . ຄ. ອະນາໄມແຕໜ່ າ້ ເຮອື ນຕນົ ເອງເທົາ່ ນັ້ນ, ສ່ວນທ່ີ ອື່ນບສໍ່ ົນໃຈ. ງ. ການປົກປກັ ຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ບໍ່ແມ່ນໜາ້ ທ່ີ ຂອງນັກຮຽນ. ຈ. ອະນາໄມຂ້ເີ ຫຍອ້ື ກອງໄວ້ ແລວ້ ຈດູ ໄຟແມນ່ ການ ຮກັ ສາສງ່ິ ແວດລ້ອມ. ສ. ປກູ ຕນົ້ ໄມ້ແມນ່ ການຮັກສາສງ່ິ ແວດລອ້ ມ. ຂັ້້ນ� ສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີ)ີ 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກ 1-2 ຄນົ ສະຫຸຼບສິ່ງທໄ່ີ ດ້ ຮຽນໃນບົດຮຽນນ້ີ ໂດຍຫຍໍມ້ ຫີ ຍັງແດ?່ 2) ຄແູ ນະນໍານັກຮຽນ ຈງົ່ ພ້ອມກັນເຂ້ົາຮວ່ ມກດິ ຈະກໍາ ອະນາໄມຫ້ ອ້ ງຮຽນ ແລະ ເດນ່ີ ໂຮງຮຽນໃຫ້ມີຄວາມ ສະອາດຈົບງາມ ເພືອ່ ເປນັ ການຮັກສາສ່ິງແວດລ້ອມ ເພາະວາ່ : ສິ່ງແວດລອ້ ມມີຄວາມຈໍາເປນັ ຕໍ່ການດາໍ ລົງຊວີ ດິ ຂອງຄົນເຮາົ . ໃນເມ່ອື ເຮົາເຫັນປ່າໄມ້ຂຽວ ງາມ, ອາກາດປອດໂປ່ງ, ສງິ່ ແວດລ້ອມອ້ອມຂ້າງສະ ອາດຈະເຮດັ ໃຫ້ຄົນເຮົາຮ້ສູ ຶກຢູສ່ ະບາຍ ແລະ ມີ ຄວາມສຸກ. ຖາ້ ສ່ິງແວດລອ້ ມເຊືອ່ ມໂຊມ, ເປເິ ປ້ອື ນ ກຈໍ ະເຮັດໃຫອ້ າກາດບໍ່ປອດໂປງ່ , ເກດີ ພະຍາດ ຕ່າງໆ, ຈະເຮັດໃຫຄ້ ນົ ເຮາົ ເຈັບເປນັ . ພວກເຮາົ ບໍ່ ຄວນທາໍ ລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ບ່ໍຄວນປອ່ ຍນໍ້າເສຍຈາກ ໂຮງງານລງົ ແມນ່ ໍາ້ , ບຖໍ່ ິ້ມຂເີ້ ຫຍ້ືອຊະຊາຍໃສລ່ າໍ ຄອງ, ຮ່ອງນໍ້າ, ໜອງບງຶ ແລະ ແມ່ນ້ໍາ. ສະນັນ້ , ການ ປົກປກັ ຮັກສາປາ່ ໄມ້, ການປູກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຮກັ ສາ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຈຶງ່ ເປັນໜ້າທ່ຂີ ອງໝດົ ທກຸ ຄນົ . ໗໓
ບົົດທີີ 27 ການຄ້າ້ ມະນຸຸດ ເວລາ 1 ຊ່ົວໂມງ 27 I. ຈຸດຸ ປະສົງົ III. ເນື້�້ອໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ການຄາ້ ມະນດຸ ແມ່ນການຊອກຫາ, ລັກພາຕົວ, ການ ໃຫ້ນກັ ຮຽນສາມາດ: ໃຫບ້ ່ອນພັກເຊົາ ການແນະນາໍ , ຕົວະຍົວະຫຼອກລວງ, ຊຈ້ື າ້ ງ, 1. ບອກຄວາມໝາຍຂອງການຄາ້ ມະນດຸ . ຈອບອອຍ, ຍຍຸ ງົ , ສວຍໃຊອ້ າໍ ນາດ, ບງັ ຄັບ, ນາບຂ່,ູ ການ ເອົາເດັກມາລຽ້ ງ ຫຼື ເອົາເດັກເປນັ ລູກລ້ຽງແອບແຝງ, ແຕງ່ 2. ອະທິບາຍຄວາມສຽ່ ງທຈີ່ ະຕກົ ເປັນເຫຍື່ອຂອງ ດອງແອບແຝງ, ການຂທໍ ານ, ການຖ່າຍຮູບພາບເຜີຍແຜ່ສ່ິງ ລາມກົ ຫືຼ ດວ້ ຍຮູບການອນ່ື ເພອ່ື ຂດູ ຮດີ ແຮງງານ, ຂດູ ຮີດ ການຄ້າມະນຸດ. ທາງເພດ, ເປນັ ໂສເພນ,ີ ເອາົ ອະໄວຍະວະຕາ່ ງໆຂອງຮ່າງ ກາຍໄປຂາຍ ແລະ ສງ່ິ ອນື່ ໆທ່ີຂດັ ກບັ ກດົ ໝາຍ ແລະ ວດັ ທະ II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ນະທາໍ ອນັ ດງີ າມຂອງຊາດ. - ສັັງເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ການປະຕິິບັດັ ການຊືຈ້ ້າງ ອາດຈະຕົກເປັນເຫຍ່ືອຂອງການຄ້າມະ ກິດິ ຈະກໍາໍ ຂອງນັກັ ຮຽນ. ນຸດແມ່ນເອົາເຂົ້າໜົມຈ້າງເພ່ືອນໃຫ້ເຮັດອະນາໄມຫ້ອງ, ຮບັ ເງນິ ແລວ້ ໄປສງ່ົ ຫເໍ່ ຄື່ອງໃຫ້ເຂົາ, ຮບັ ເອົາເຂົ້າໜມົ ແລວ້ - ນໍໍາໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີີນເພື່່�ອໃຫ້້ຄະແນນ ຈົດບດົ ຮຽນໃຫ້ເພອ່ື ນ, ເວົ້າຕວົ ະເອອ້ື ຍ ຫືຼ ນອ້ ງ ແລະ ຮັບ ນັັກຮຽນ. ເອາົ ເງນິ ແລວ້ ປດິ ບງັ ຄວາມຜດິ ຂອງຄົນອ່ືນ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດອະທິບາຍ ຄວາມສ່ຽງ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ທຈ່ີ ະຕົກເປນັ ເຫຍອື່ ຂອງການຄ້າມະ ນດຸ ເຊັ່ນ: ເອົາເຂົ້າໜົມຈາ້ ງເພ່ອື ນໃຫ້ 1. ປຶ້ມແບບຮຽນ ແລະ ຄມູ່ ືຄູວິຊາຄຸນສມົ ບັດ ເຮັດອະນາໄມຫອ້ ງ, ຮບັ ເງິນແລ້ວໄປ ສຶກສາຂນ້ັ ປ.4. ສງ່ົ ຫເໍ່ ຄ່ືອງ, ຮັບເອາົ ເຂ້ົາໜົມແລ້ວຈົດ ບດົ ຮຽນໃຫເ້ ພ່ືອນ, ເວ້ົາຕວົ ະເອ້ືອຍ ຫຼື 2. ປມ້ຶ ກົດໝາຍການຕ້ານການຄ້າມະນຸດ. ນອ້ ງ, ຮບັ ເອົາເງິນແລວ້ ປິດບງັ ຄວາມ ຜິດ. ສາມາດອະທິບາຍຄວາມສ່ຽງ ທຈ່ີ ະຕົກ V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ 3 ເປັນເຫຍອ່ື ຂອງການຄ້າມະນຸດໄດ້ ຂັ້້ນ� ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່�ບ່ ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີ)ີ 5 ຂ້ໍ . 1. ລະດົົມສະໝອງ ສາມາດອະທິບາຍຄວາມສ່ຽງ ທີ່ຈະຕົກ 2 ເປນັ ເຫຍອ່ື ຂອງການຄ້າມະນຸດ 1) ຄູຖາມ: ການຮບັ ເອາົ ສງ່ິ ຂອງຈາກເພືອ່ ນ ແລ້ວເຮັດ ສງິ່ ໃດໜ່ຶງໃຫເ້ ພື່ອນ ໄດຮ້ ບັ ປະໂຫຍດ ໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ? ໄດ3້ -4 ຂໍ້ 2) ຄໃູ ຫນ້ ກັ ຮຽນຕອບຕາມຄວາມເຂາ້ົ ໃຈ. ສາມາດອະທບິ າຍຄວາມສຽ່ ງ ທຈ່ີ ະຕກົ 3) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນສະຫບຸຼ ພອ້ ມທງັ ອະທບິ າຍຄາໍ ຕອບ. 1 ເປນັ ເຫຍອື່ ຂອງການຄາ້ ມະນດຸ - ການຮັບັ ເອົາົ ສິ່່�ງຂອງຈາກເພື່ອ່� ນ ແລ້ວ້ ເຮັດັ ສິ່່�ງໃດ ໄດ້ 1-2 ຂ້ໍ ໜຶ່່�ງໃຫ້ເ້ ພື່ອ�່ ນໄດ້ຮ້ ັບັ ປະໂຫຍດ ໝາຍເຖິງິ ການຊື້້�ຈ້າ້ ງ ຈອບອອຍ ຖ້າ້ ເຮັດັ ໄປເລື້້�ອຍໆອາດຈະກາຍເປັນັ 0 ບ່ໍສາມາດອະທບິ າຍໄດຈ້ ັກຢາ່ ງ. ນິດິ ໄສ ຫຼືື� ຕົກົ ເປັນັ ເຫຍື່່�ອຂອງການຄ້າ້ ມະນຸດຸ . 74 ໗໔
ຂັ້້�ນຈັດັ ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ລ/ດ ຂ້ຄໍ ວາມ ມີ ບ່ມໍ ີ ຄວາມ 27 ຄວາມ ຄວາມ ໝາຍ 2. ອະທິິບາຍຄວາມເປັັນມາ ແລະ ຄວາມໝາຍຂອງ ສ່ຽງ ສ່ຽງ ການຄ້າ້ ມະນຸຸດ ໃນປຶ້ມ�້ ແບບຮຽນ 1) ຄູອະທິບາຍຄວາມເປນັ ມາກ່ຽວກບັ ການຄ້າມະນດຸ . ໄປຊືເ້ ຂ້າົ ປຽກ ຊື້ກິນເອງ ການຄ້າມະນດຸ ເກີດຂນ້ຶ ແລະ ໄດ້ແຜ່ລາມໄປທ່ົວ 1 ຢຮູ່ າ້ ນມາກິນ. ບມ່ໍ ີຄວາມ ໂລກ,ພາກພນ້ື ແລະ ໃນ ສ ປປ ລາວ. ແຕລ່ ະປີມຄີ ົນ ສ່ຽງ. ຈໍານວນຫາຼ ຍ ໄດ້ຕກົ ເປນັ ຜຖູ້ ກື ເຄາະຮາ້ ຍຈາກການ ຄ້າມະນດຸ ໂດຍສະເພາະແມ່ນແມ່ຍິງ ແລະ ເດກັ ເອົາເຂົ້າໜມົ ຜູ້ຖກື ນ້ອຍ ທີຖ່ ືກຄນົ ບໍ່ຫວງັ ດີ ຕົວະຍວົ ະຫຼອກລວງໄປ ຈ້າງເພອ່ື ນໃຫ້ ເພ່ອື ນຈາ້ ງ ທ່ຽວ, ໄປຊອກເຮດັ ວຽກຕາມຕວົ ເມືອງໃຫຍ່. 2 ເຮັດອະນາໄມ ມຄີ ວາມ ຫ້ອງແທນ. ສຽ່ ງ. 2) ຄູອະທິບາຍຄວາມໝາຍກຽ່ ວກບັ ການຄາ້ ມະນຸດ. ການຄາ້ ມະນຸດ: ແມ່ນການຊອກຫາ, ລັກພາຕວົ ການ ຮບັ ເອາົ ເງນິ ຮັບເອາົ ໃຫ້ບອ່ ນພກັ ເຊົາ, ຕົວະຍົວະຫຼອກລວງ, ຊ້ືຈາ້ ງ,ຈອບ ເງິນມີ ອອຍ, ບັງຄບັ , ນາບຂູ່, ການຂໍທານ, ການຖ່າຍຮູບ ແລ້ວໄປສງ່ົ ຫ່ໍ ຄວາມ ພາບເຜຍີ ແຜ່ສ່ງິ ລາມກົ ເພອ່ື ຂູດຮີດແຮງງານ, ຂູດ 3 ເຄອ່ື ງໃຫ້ ສຽ່ ງ. ຮີດທາງເພດ, ເປນັ ໂສເພນີ, ເອາົ ອະໄວຍະວະຕ່າງໆ ຂອງຮາ່ ງກາຍໄປຂາຍ ແລະ ສ່ງິ ອນື່ ໆທີ່ຂດັ ກັບກດົ ເພອ່ື ນ. ແບງ່ ປັນບໍ່ ໝາຍ ແລະ ວັດທະນະທາໍ ອນັ ດີງາມຂອງຊາດ. ມີຄວາມ ແບ່ງປນັ ໝາກ ສຽ່ ງ. ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜົນ 4 ມວ່ ງໃຫເ້ ພອ່ື ນ ຄູ ໃຊ້ຄາໍ ຖາມເຈາະຈມ້ີ ເພືອ່ ຖາມ ຖາ້ ຜູໃ້ ດບໍ່ ຮບັ ເອົາ ເຂ້າົ ໃຈຄແູ ນະນາໍ ເພີມ່ . ຮບັ ເອົາເຂ້ົາ ຈາກພໍ່ແມ່ ໜົມຈາກພໍ່ ບໍ່ມຄີ ວາມ ຂັ້�້ນຝຶຶກປະຕິບິ ັັດ ແລະ ນໍາໍ ໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) 5 ແມ.່ ສຽ່ ງ. 3. ເລືືອກຂໍ້້�ຄວາມທີ່່�ມີີຄວາມສ່່ຽງທີ່່�ຈະນໍາໍ ໄປສູ່�່ ການ ໃຫ້ເພື່ອນຈດົ ຊວ່ ຍເພອ່ື ນ ຄ້້າມະນຸດຸ ໃນປຶ້້�ມແບບຮຽນ ບດົ ຮຽນໃຫ້ ແຕຮ່ ັບເອົາ 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນຈັດກຸ່ມ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ ເພື່ອ ແລ້ວເອາົ ເຂ້າົ ສ່ິງຕອບ ເລອື ກໝາຍ ຂໍຄ້ ວາມທມີ່ ີຄວາມສ່ຽງ ໄປສູ່ການ 6 ໜົມໃຫ້ຕາມ ແທນມີ ຄ້າມະນດຸ . ຫັງຼ . ຄວາມ 2) ຄແູ ຕ້ມຕາຕະລາງໃສ່ກະດານແລ້ວຂຽນຂໍຄ້ ວາມໃສ.່ ສຽ່ ງ. ເວ້ົາຕວົ ະ ເວ້ົາຕົວະ ມີຄວາມ ເອອ້ື ຍ ຫຼື ນ້ອງ ສຽ່ ງ 7 ໗໕ 75
ເອາົ ເງນິ ໃຫ້ ຜ້ຮູ ບັ ເງິນ ແລວ້ ປກົ ເພອ່ື ນເພອ່ື ປກົ ປິດຄວາມ ຜດິ ໃຫ້ 27 ປດິ ຄວາມຜິດ ເພ່ືອນມີ ຄວາມສຽ່ ງ 8 ຂອງຕົນເອງ. 3) ຄູສະເຫີຼຍຄໍາຕອບ. ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ - ຂໍ້້� 2, 3, 6, 7 ແລະ ຂໍ້້� 8 ມີຄີ ວາມສ່່ຽງ. - ຂໍ້້� 1, 4 ແລະ ຂໍ້້� 5 ບໍ່່�ມີຄີ ວາມສ່ຽ່ ງ. ການວດັ ແລະ ປະເມີນຜນົ ຄູ ກວດເບ່ງິ ຄາໍ ຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ນໍາ ໃຊເ້ ກນການປະເມີນ ເພືອ່ ໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະກຸ່ມ. ຂັ້�ນ້ ສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີີ) 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝັກ 1-2 ຄົນ ສະຫຼບຸ ສງ່ິ ທ່ີໄດ້ ຮຽນໃນບົດຮຽນນີ້ ໂດຍຫຍ້ມໍ ຫີ ຍັງແດ່? 2) ຄູແນະນໍາການຄາ້ ມະນຸດ: ແມ່ນການຊອກຫາ, ລັກ ພາຕົວ, ການໃຫ້ບ່ອນພັກເຊົາ, ການແນະນາໍ , ຕວົ ະ ຍວົ ະຫອຼ ກລວງ, ຊື້ຈາ້ ງ, ຈອບອອຍ, ຍຍຸ ງົ , ສວຍໃຊ້ ອາໍ ນາດ, ບງັ ຄບັ , ນາບຂ,ູ່ ການເອາົ ເດັກມາລ້ຽງ ຫືຼ ເອາົ ເດັກເປນັ ລູກລ້ຽງແອບແຝງ, ແຕງ່ ດອງແອບ ແຝງ, ການຂໍທານ, ການຖາ່ ຍຮບູ ພາບເຜີຍແຜ່ສິງ່ ລາ ມົກ ຫຼື ດວ້ ຍຮບູ ການອນື່ ເພອ່ື ຂູດຮີດແຮງງານ, ຂດູ ຮດີ ທາງເພດ, ເປນັ ໂສເພນີ, ເອົາອະໄວຍະວະຕາ່ ງໆ ຂອງຮ່າງກາຍໄປຂາຍ ແລະ ສ່ງິ ອືນ່ ໆ ທຂີ່ ັດກບັ ກົດ ໝາຍ ແລະ ວດັ ທະນະທໍາອນັ ດີງາມຂອງຊາດ. ເພື່ອ ບໍ່ຢາກຕກົ ເປນັ ຜ້ຖູ ືກເຄາະຮ້າຍຈາກການຄາ້ ມະນດຸ , ນກັ ຮຽນຕອ້ ງມສີ ະຕິລະວງັ ຕວົ ຢາ່ ງສງູ , ບເ່ໍ ຊືອ່ ຄົນ ງາ່ ຍ. ກ່ອນຈະເຊືອ່ ຜ້ອູ ່ືນຕອ້ ງມຂີ ໍມ້ ນູ ຫຼື ລາຍລະ ອຽດ ແລະ ເຊອື່ ຖືໄດ້. 76 ໗໖
ບົດົ ທີີ 28 ການຕ້າ້ ນການຄ້້າມະນຸຸດ ເວລາ 1 ຊົ່ວໂມງ I. ຈຸຸດປະສົງົ III. ເນື້້ອ� ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດ: 28 1. ບອກຄວາມໝາຍຂອງການຕາ້ ນການຄ້າ ການຕ້ານການຄ້າມະນດຸ ແມ່ນການປອ້ ງກັນ, ການ ມະນດຸ . ສະກັດກັ້ນ, ການດໍາເນນີ ຄະດີໃສ່ຜ້ກູ ະທໍາຜິດໃນສະຖານຄ້າ 2. ຈໍາແນກພຶດຕິກາໍ ທ່ີສະແດງເຖງິ ການຕ້ານ ມະນຸດ. ການປກົ ປອ້ ງ ແລະ ຊ່ວຍເຫຼືອຜຖູ້ ກື ເຄາະຮາ້ ຍດວ້ ຍ ການປະສານສມົ ທບົ ລະຫວ່າງການຈັດຕ້ງັ , ພາກສວ່ ນທກ່ີ ຽ່ ວ ການຄ້າມະນຸດ ແລະ ບ່ໍແມ່ນການຕາ້ ນການ ຂອ້ ງທັງພາຍໃນ, ຕາ່ ງປະເທດ, ພາກພືນ້ ແລະ ສາກນົ . ຄາ້ ມະນດຸ . ພດຶ ຕກິ າໍ ທີ່ເປນັ ການຕາ້ ນການຄາ້ ມະນຸດແມ່ນ: ຍ່າງ II. ການວັດັ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ໜໄີ ປບອ່ ນອ່ນື ໃນເມອື່ ມຄີ ົນແປກໜາ້ ມານັ່ງໃກ,້ ບ່ໍຮັບເອາົ ວດັ ຖຸສິ່ງຂອງຈາກຄນົ ທບ່ີ ຮ່ໍ ້ຈູ ັກກັນ, ບ່ສໍ ົນໃຈການຊກັ ຊວນ - ສັງັ ເກດການຕອບຄໍໍາຖາມ ແລະ ການປະຕິບິ ັດັ ໄປເຮດັ ວຽກວ່າຈະໄດເ້ ງນິ ຫຼາຍ ແລະ ຄວນບອກຂມໍ້ ນູ ຂອງ ກິິດຈະກໍໍາຂອງນັກັ ຮຽນ. ຄນົ ແປກໜາ້ ຕ່ໍເຈາົ້ ໜາ້ ທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງ. - ນໍາໍ ໃຊ້້ເກນການປະເມີີນເພື່�ອ່ ໃຫ້ຄ້ ະແນນ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ນັັກຮຽນ. 1. ປ້ຶມແບບຮຽນ ແລະ ຄູມ່ ຄື ວູ ິຊາຄນຸ ສົມບັດ ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດຈໍາແນກພດຶ ຕກິ າໍ ທີສ່ ະ ສກຶ ສາຂ້ັນ ປ.4. ແດງເຖິງການຕ້ານການຄ້າມະນດຸ ແລະ ບ່ໍແມ່ນການຕ້ານການຄ້າມະນຸດເຊ່ັນ: 2. ປມ້ຶ ກດົ ໝາຍການຕາ້ ນການຄາ້ ມະນດຸ . ການຈອບຟງັ ເລື່ອງສ່ວນຕວົ , ຢາ່ ງໜໄີ ປ ບອ່ ນອນ່ື , ປກົ ປ້ອງນອ້ ງ, ບໍຮ່ ັບເອາົ ວັດຖຸ V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ສງິ່ ຂອງ, ບສ່ໍ ົນໃຈການຊວນ, ບຟ່ໍ ັງການ ສງັ່ ສອນ ແລະ ບອກຂໍ້ມນູ ຄນົ ແປກໜາ້ ຂັ້້ນ� ນຳຳ�ເຂົ້້�າສູ່�ບ່ ົດົ ຮຽນ (5 ນາທີີ) ໃຫ້ຕໍາຫວຼ ດ ຊ່ງຶ ເປັນພດຶ ຕິກໍາ ການຕາ້ ນ ການຄາ້ ມະນຸດ ແລະ ບ່ແໍ ມ່ນການຕາ້ ນ 1. ທວນຄືືນບົດົ ຮຽນເກົ່່�າ ການຄາ້ ມະນດຸ . 1) ຄູຖາມ: ເພອ່ື ບ່ໍຢາກຕກົ ເປັນຜຖູ້ ືກເຄາະຮ້າຍຈາກ 3 ສາມາດຈໍາແນກພຶດຕິກໍາ ທີ່ສະແດງເຖິງ ການຄ້າມະນດຸ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງເຮັດແນວໃດແດ?່ ການຕາ້ ນການຄາ້ ມະນດຸ ແລະ ບໍ່ແມ່ນ ການຕາ້ ນການຄາ້ ມະນດຸ ໄດ້ 5 ຢ່າງ. 2) ຄໃູ ຫ້ນກັ ຮຽນຕອບຫາຼ ຍຄນົ ເພ່ອື ຖອດຖອນບດົ ຮຽນ. 3) ຄູສະຫຸບຼ ຄາໍ ຕອບຂອງນັກຮຽນ: ເພອື່ ບ່ໍຢາກຕກົ ເປັນ 2 ສາມາດຈໍາແນກພຶດຕິກາໍ ທ່ສີ ະແດງເຖງິ ການຕ້ານການຄາ້ ມະນຸດ ແລະ ບແ່ໍ ມນ່ ຜູ້ຖກື ເຄາະຮ້າຍຈາກການຄ້າມະນຸດ, ນັກຮຽນຕອ້ ງມີ ການຕາ້ ນການຄ້າມະນດຸ ໄດ້ 3-4 ຢາ່ ງ. ສະຕລິ ະວງັ ຕົວຢ່າງສງູ , ບເ່ໍ ຊືອ່ ຄນົ ງ່າຍ, ກ່ອນຈະເຊືອ່ ຜອູ້ ື່ນ ຕ້ອງມຂີ ້ໍມູນຢາ່ ງລະອຽດ ແລະ ເຊື່ອຖືໄດ.້ 1 ສາມາດຈໍາແນກພດຶ ຕກິ ໍາ ທສ່ີ ະແດງເຖິງ ການຕາ້ ນການຄາ້ ມະນດຸ ແລະ ບ່ແໍ ມນ່ ຂັ້ນ�້ ຈັັດກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີ)ີ ການຕ້ານການຄ້າມະນດຸ ໄດ້ 1-2 ຢ່າງ. 2. ອະທິບິ າຍຄວາມໝາຍ ຂອງການຕ້້ານການຄ້້າ 0 ບ່ສໍ າມາດຈໍາແນກໄດຈ້ ັກຢ່າງ. ມະນຸດຸ ໃນປຶ້ມ້� ແບບຮຽນ 1) ຄູອະທິບາຍຄວາມໝາຍກຽ່ ວກັບການຕາ້ ນການຄ້າ ມະນຸດ. ການຕາ້ ນການຄາ້ ມະນດຸ ແມນ່ ການປອ້ ງກນັ , ການສະ ກັດກນັ້ , ການດໍາເນນີ ຄະດີໃສ່ຜ້ກູ ະທາໍ ຜິດໃນສະຖານຄາ້ ມະ ໗໗ 77
ນຸດ. ການປົກປອ້ ງ, ຊວ່ ຍເຫຼອື ຜຖູ້ ືກເຄາະຮ້າຍດ້ວຍການປະ 3 ປກົ ປ້ອງນ້ອງ ປົກປ້ອງ ສານສົມທົບລະຫວ່າງການຈດັ ຕ້ງັ , ພາກສວ່ ນທກ່ີ ຽ່ ວຂ້ອງທງັ ໃນ ເມື່ອມີ ຫກີຼ ຄວາມ ເພ່ືອນຂາ້ ງ ຮຸນແຮງ. 28 ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ. ເຮອື ນປ້ອຍ ດ່າ. ອາດຈະ ການວດັ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ແມນ່ ຜບູ້ ່ໍ ຄູ ໃຊ້ຄໍາຖາມເຈາະຈ້ີມເພອື່ ຖາມ ຖ້າຜໃູ້ ດບ່ໍ 4 ບໍ່ຮບັ ເອົາ ຫວງັ ດ.ີ ເຂາ້ົ ໃຈຄູແນະນໍາເພີ່ມ. ວດັ ຖຸສງ່ິ ຂອງ ຈາກຄົນທ່ບີ ່ໍ ເຄີຍໄປ ຂັ້�ນ້ ຝຶກຶ ປະຕິິບັັດ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ) ຮ້ຈູ ັກກນັ . ທ່ຽວກັບ ເພ່ນິ . 3. ບົົດຝຶກຶ ຫັັດ 5 ຊວນລຸງໄປ ທ່ຽວງານບຸນ ຖາ້ ສນົ ໃຈ 1) ຈໍາແນກພຶດຕິກໍາທ່ສີ ະແດງເຖິງ ການຕ້ານການຄ້າ ຕ່າງໆ. ອາດຈະ ມະນຸດ ແລະ ບ່ແໍ ມນ່ ການຕ້ານການຄາ້ ມະນດຸ ໃນ ຖກື ຕວົ ະ ປມ້ຶ ແບບຮຽນ. 6 ບໍສ່ ນົ ໃຈການ ໂດຍບໍຮ່ ູ້ ຊວນໄປເຮດັ ສຶກຕວົ . 2) ຄູແຕ້ມຕາຕະລາງໃສກ່ ະດານ, ຂຽນຂ້ຄໍ ວາມໃສ່ ວຽກຂອງຄນົ ຄິດວ່າ ແລະ ໃຫ້ນກັ ຮຽນກາ່ ຍໃສປ່ ຶມ້ . ແປກໜ້າວ່າ ຕນົ ເອງ ໄດເ້ ງິນຫາຼ ຍ. ເຮດັ ຖືກ. 3) ຄໃູ ຫນ້ ັກຮຽນປະຕິບັດເປັນລາຍບກຸ ຄນົ ເພື່ອ ໃສ່ ຂ້ຄໍ ວາມພດຶ ຕກິ ໍາທີສ່ ະແດງເຖິງການຕ້ານການຄາ້ 7 ບຟໍ່ ງັ ຄາໍ ສ່ງັ ເພອ່ື ສະ ມະນຸດ ແລະ ບໍ່ແມນ່ ການຕາ້ ນການຄ້າມະນດຸ . ສອນຂອງ ກັດກັນ້ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ອ້າຍ, ເອ້ອື ຍ ການ ລ/ດ ຂ້ຄໍ ວາມ ແມ່ນ ບແ່ໍ ມນ່ ຄວາມ ກະທາໍ ການຕາ້ ນ ການຕ້ານ ໝາຍ 8 ບອກຂ້ໍມູນ ການຄາ້ ການຄ້າ ຄນົ ແປກໜ້າ ຜິດ. ມະນຸດ ມະນຸດ ທ່ຕີ ນົ ເອງຮູ້ ຕໍ່ເຈ້າົ ໜ້າທ່.ີ 1 ຈອບຟງັ ຄົນ ເປນັ ການ ອ່ນື ເວົ້າເລື່ອງ ຢາກຮູ້ 4) ຄສູ ະເຫີຍຼ ຄາໍ ຕອບທັງໃຫເ້ ຫດຜນົ . ສວ່ ນຕວົ ຂອງ ເລ່ອື ງ ເຂາົ . ຄນົ ອ່ນື . - ຂໍ້້� 2, 4, 6 ແລະ ຂໍ້້� 8 ແມ່ນ່ ການຕ້າ້ ນການຄ້າ້ ມະນຸຸດ. 2 ຍ່າງໜໄີ ປ ຄົນແປກ ບອ່ ນອືນ່ ໜາ້ ຄວນ - ຂໍ້້� 1, 3, 5 ແລະ ຂໍ້້� 7 ບໍ່່�ແມ່ນ່ ການຕ້າ້ ນການຄ້າ້ ໃນເມອ່ື ມຄີ ນົ ຫີກຼ ເວັ້ນ. ມະນຸຸດ. ແປກໜາ້ ມາ ນ່ັງໃກ້. ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜົນ ຄູ ກວດເບິງ່ ຄໍາຕອບ ແລະ ນາໍ ໃຊເ້ ກນການ ປະເມນີ ເພື່ອໃຫຄ້ ະແນນແຕ່ລະຄົນ. 78 ໗໘
ຂັ້້�ນສະຫຼຸ�ຸ ບ (5 ນາທີ)ີ ການຄ້າ້ ມະນຸຸດເຊັ່່�ນ ຜູ້້�ທຸຸກຍາກ, ຜູ້້�ໄດ້້ຮັັບຜົນົ 1) ຄໃູ ຫ້ນັກຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄົນສະຫບຼຸ ການຮຽນ ກະທົົບຈາກຄວາມຮຸນຸ ແຮງໃນຄອບຄົົວ, ເດັັກ ບດົ ນີ້ ໂດຍຫຍ້ມໍ ີຫຍງັ ແດ?່ ກຳຳ�ພ້້າກຳຳ�ພອຍ, ຜູ້້�ວ່າ່ ງງານລວມທັງັ ພໍ່່�ແມ່,່ ຜູ້້� 28 2) ຄແູ ນະນໍາ: ທກຸ ຄນົ ມີໜາ້ ທ່ີ ໃນການຕາ້ ນການຄ້າມະ ປົກົ ຄອງ, ຍາດພີ່່�ນ້້ອງ. ນດຸ ແລະ ເຄົາລົບກດົ ໝາຍວາ່ ດວ້ ຍ: ການຕາ້ ນການ ຄ້າມະນດຸ , ການລະເມີດກດົ ໝາຍວາ່ ດວ້ ຍ: ການຕາ້ ນ - ຜູ້້�ທີ່່�ມີີຄວາມສ່ຽ່ ງ ໝາຍເຖິິງ ບຸກຸ ຄົົນທີ່່�ຢູ່່�ໃນກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງ ການຄາ້ ມະນດຸ ແມນ່ ການກະທໍາຜດິ ຕໍ່ລະບຽບກດົ ຊຶ່່�ງຕົົກເຂົ້້�າຢູ່່�ໃນໄລຍະຕົ້້�ນຂອງຂະບວນການຄ້້າ ໝາຍຂອງບ້ານເມືອງ ເຊິ່ງຜູ້ກະທາໍ ຜິດຕອ້ ງໄດຮ້ ັບ ມະນຸດຸ ເຊັ່່�ນ: ຢູ່່�ໃນໄລຍະຂົົນຂວາຍ ແລະ ເຄື່ອ�່ ນ ໂທດຕາມກດົ ໝາຍ ກາໍ ນດົ ໄວຕ້ າມກລໍ ະນໜີ ກັ ຫືຼ ເບາົ . ຍ້າ້ ຍ ຫຼືື� ຂົນົ ສົ່່�ງ. ເອກະສານເພມ່ີ ເຕມີ ສາໍ ລບັ ຄູ: - ບຸຸກຄົນົ ໃກ້ຊ້ ິິດຂອງຜູ້້�ຖືກື ເຄາະຮ້າ້ ຍ ໝາຍເຖິງິ ຍາດ • ອະທບິ າຍຄາໍ ສບັ : ສາຍຕັ້້�ງ ແລະ ຍາດສາຍຂວາງຂອງຜູ້້�ຖືືກເຄາະ - ການເປັັນຂ້າ້ ທາດ ໝາຍເຖິິງ ການບໍ່່�ມີີສິດິ ທິິ ຮ້້າຍ. ພື້້�ນຖານຂອງມະນຸຸດ ຍ້້ອນຢູ່່�ໃຕ້້ການຄວບຄຸມຸ - ການຊອກຫາ ໝາຍເຖິິງ ການຊອກຮູ້້�, ຕິດິ ຕໍ່່� ແລະ ການຊີ້້�ຂາດຂອງຜູ້້�ຂູູດຮີີດ. ພົົວພັັນ, ໄປມາຫາເປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່່ຽງ. - ການຂູູດຮີດີ ແຮງງານ ໝາຍເຖິງິ ການບັງັ ຄັບັ ໃຫ້້ - ການລັັກພາຕົົວ ໝາຍເຖິິງ ການຈັບັ , ການກັັກຂັັງ ຫຼືື� ອອກແຮງງານ, ເຮັດັ ວຽກເກີນີ ແຮງງານ ຫຼືື� ເກີີນ ຄຸມຸ ຂັງັ ບຸຸກຄົົນໃດໜຶ່່�ງ ເພື່�ອ່ ການຄ້້າມະນຸດຸ . ເວລາໂດຍບໍ່່�ຈ່າ່ ຍຄ່່າແຮງງານ ຫຼືື� ຈ່່າຍບໍ່່�ຄົົບຕາມ ການຕົົກລົງົ ກັັນ. - ການໃຫ້ບ້ ່ອ່ ນພັກັ ເຊົົາ ຫຼືື� ລີ້້�ຊ່ອ່ ນ ໝາຍເຖິງິ ການ ໃຫ້ທ້ ີ່່�ພັກັ ອາໄສ, ຊຸກຸ ເຊື່່ອ� ງບຸຸກຄົົນໃດໜຶ່່�ງ ຊຶ່່�ງຜູ້້�ເປັັນ - ການຂູູດຮີດີ ທາງເພດ ໝາຍເຖິງິ ການບັັງຄັບັ ເຈົ້້�າຂອງ ຫຼືື� ຜູ້້�ທີ່່�ຮັບັ ຜິິດຊອບບ່່ອນດັ່່�ງກ່າ່ ວ, ຮູ້້�ວ່າ່ ໃຫ້້ບຸກຸ ຄົນົ ອື່່�ນ ເປັນັ ທາດທາງເພດເປັັນໂສເພນີີ, ການເຂົ້້�າພັັກເຊົົານັ້້�ນ ແມ່ນ່ ເພື່�່ອການຄ້າ້ ມະນຸດຸ . ກະທຳຳ�ສິ່່�ງລາມົົກ ຫຼືື� ສະໜອງຄວາມຕ້້ອງການທາງ ເພດດ້້ວຍຮູູບການອື່�່ນ. - ການຂົົນສົ່່�ງ ຫຼືື� ນຳຳ�ສົ່່�ງ ໝາຍເຖິິງ ການພາໄປ, ສົ່່�ງໄປ, ໃຫ້້ຜູ້້�ອື່�່ນພາໄປ ຫຼືື� ໃຫ້ກ້ ານຊ່ວ່ ຍເຫຼືື�ອໃນ - ຜູ້້�ຖືືກເຄາະຮ້້າຍ ໝາຍເຖິິງ ຜູ້້�ໄດ້ຮ້ ັັບຄວາມ ການເດີີນທາງ ເພື່່�ອເຄື່�ອ່ ນຍ້າ້ ຍບຸກຸ ຄົນົ ຫຼືື� ກຸ່່�ມຄົນົ ເສຍຫາຍໂດຍກົງົ ທາງດ້າ້ ນສຸຸຂະພາບ, ຊີີວິດິ , ໃດໜຶ່່�ງ ຈາກຈຸຸດໜຶ່່�ງໄປຫາອີີກຈຸຸດໜຶ່່�ງ ພາຍໃນ ຈິດິ ໃຈ, ກຽດສັັກສີີ, ເສລີີພາບ ຫຼືື� ຊັັບສິິນຈາກທຸກຸ ປະເທດ ຫຼືື� ຈາກ ສປປ ລາວ ໄປຕ່່າງປະເທດ ຫຼືື� ຮູູບການຂອງການຄ້້າມະນຸຸດ. ຈາກຕ່າ່ ງປະເທດມາ ສປປ ລາວ ຫຼືື� ໃຊ້້ ສປປ ລາວ ເປັນັ ທາງຜ່່ານ ເພື່ອ�່ ການຄ້້າມະນຸຸດ. - ເຫຍື່່�ອ ໝາຍເຖິິງ ເປົ້້�າໝາຍເປັນັ ຜູ້້�ຖືືກເຄາະຮ້້າຍ. - ການຮັັບເອົົາຄົົນ ໝາຍເຖິງິ ການເອົົາບຸກຸ ຄົົນໃດ - ການປົກົ ປ້້ອງຜູ້້�ຖືກື ເຄາະຮ້້າຍ ໝາຍເຖິິງ ການກອບ ໜຶ່່�ງມາເຮັັດວຽກດ້ວ້ ຍການຕົົວະຍົົວະ, ຫຼອຼ ກລວງ, ກູ້້�, ການສົ່່�ງຕໍ່່�, ການຮັັກສາຄວາມປອດໄພ ແລະ ບັງັ ຄັັບ, ນາບຂູ່່�, ກັກັ ຂັັງ ຫຼືື� ນຳຳ�ໃຊ້ວ້ ິິທີກີ ານອື່ນ່� ເພື່່�ອ ການຮັັກສາຄວາມລັັບກ່່ຽວກັບັ ຜູ້້�ຖືືກເຄາະຮ້າ້ ຍ. ການຄ້າ້ ມະນຸຸດ. - ການຊ່່ວຍເຫຼືື�ອຜູ້້�ຖືກື ເຄາະຮ້າ້ ຍ ໝາຍເຖິິງ ການໃຫ້້ - ການຂົົນຂວາຍ ໝາຍເຖິິງ ການໂຄສະນາ, ການ ບ່ອ່ ນພັກັ ເຊົາົ ຊົ່່�ວຄາວທີ່່�ປອດໄພ ແລະ ສິ່່�ງຈຳຳ�ເປັັນ ຊັກັ ຊວນ ຫຼືື� ຊວນເຊື່່ອ� ເພື່ອ�່ ໃຫ້ເ້ ປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມ ໃນການດຳຳ�ລົງົ ຊີວີ ິດິ , ດ້າ້ ນການແພດ, ກົົດໝາຍ, ສ່່ຽງຫຼົົ�ງເຊື່ອ່� ແລະ ປະຕິິບັັດຕາມ. ການສຶຶກສາ ແລະ ຝຶກຶ ອົບົ ຮົມົ ວິິຊາຊີບີ , ເສດຖະກິດິ , ການກັັບຄືືນສູ່່�ຄອບຄົົວ ແລະ ສັງັ ຄົົມ. - ການແນະນຳຳ� ໝາຍເຖິິງ ການບົ່່�ງບອກ, ການໃຫ້້ ຂໍ້້�ມູູນແກ່ເ່ ປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່່ຽງ. - ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງ ໝາຍເຖິິງ ກຸ່່�ມຄົນົ ທີ່່�ເປັນັ ເປົ້້�າໝາຍຂອງ - ການຕົົວະຍົວົ ະຫຼຼອກລວງ ໝາຍເຖິງິ ການໃຊ້້ ໗໙ ກົນົ ອຸຸບາຍ, ເລ່ລ່ ່ຽ່ ມ ຫຼືື�ວິິທີີການໃດໜຶ່່�ງ ເພື່ອ�່ ໃຫ້້ ເປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງຫຼົົ�ງເຊື່່ອ� ແລະ ປະຕິບິ ັັດຕາມ. 79
ການຊື້�້ ຈ້າ້ ງ ໝາຍເຖິງິ ການໃຫ້້ເງິິນ, ຄຳຳ�, ວັດັ ຖຸຸ ຄວາມບໍ່່�ສະໝັກັ ໃຈ ເພື່່ອ� ຜົົນປະໂຫຍດຂອງຕົົນ. ສິ່່�ງຂອງ ແລະ ຜົນົ ປະໂຫຍດອື່ນ�່ ແກ່ເ່ ປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� - ເດັັກ ໝາຍເຖິິງ ບຸຸກຄົົນທີ່່�ມີີອາຍຸຕຸ ່ຳຳ��ກວ່າ່ 18 ປີີ. 28 ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງ. - ອົງົ ການ ໝາຍເຖິິງ ອົົງການລັດັ ທຽບເທົ່່�າກະຊວງ, - ການຈອບອອຍ ໝາຍເຖິງິ ການໃຊ້ຄ້ ຳຳ�ເວົ້້�າ ເພື່�່ອ ແນວລາວສ້້າງຊາດ, ອົົງການຈັດັ ຕັ້້�ງມະຫາຊົນົ . ດຶຶງດູດູ ຈິິດໃຈຂອງເປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງໃຫ້້ຫຼົົ�ງເຊື່ອ�່ ແລະ ປະຕິບິ ັັດຕາມ. • ສາເຫດທີ່ພາໃຫຕ້ ົກເປນັ ເຫ່ືຍອຂອງການຄາ້ ມະນດຸ : - ການຍຸຸຍົງົ ໝາຍເຖິງິ ການຍຸແຸ ຍ່່, ຊຸກຸ ຍູ້້�ໃຫ້້ເປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງ ປະຕິບິ ັັດຕາມ. 1. ຊວີ ດິ ການເປນັ ຢຂູ່ ອງປະຊາຊນົ ຍງັ ທຸກຍາກ. - ຍ້ອ້ ນຄວາມຂາດເຂີີນທາງດ້້ານວັັດຖຸ,ຸ ເງິິນ, ຄຳຳ� ທີ່່� - ການສວຍໃຊ້້ອຳຳ�ນາດ ໝາຍເຖິິງ ການໃຊ້ອ້ ຳຳ�ນາດ, ຈຳຳ�ເປັນັ ຕ້ອ້ ງໄດ້້ໃຊ້ຈ້ ່າ່ ຍເຂົ້້�າໃນຊີວີ ິດິ ປະຈຳຳ�ວັັນ ອິດິ ທິພິ ົນົ , ຕຳຳ�ແໜ່ງ່ , ໜ້າ້ ທີ່່�ໂດຍບໍ່່�ຖືືກຕ້້ອງ ເພື່�ອ່ ຫາ ຂອງຕົນົ ເອງ ແລະ ຄອບຄົົວ. ຜົນົ ປະໂຫຍດຈາກການຄ້າ້ ມະນຸດຸ . - ຍ້້ອນມີີຄວາມຕ້້ອງການຢາກພັັດທະນາຕົນົ ເອງ ແລະ ຄອບຄົວົ ໃຫ້້ດີຂີ ື້້�ນ. - ການບັງັ ຄັັບ ໝາຍເຖິິງ ການໃຊ້ກ້ ຳຳ�ລັງັ , ໃຊ້້ອາວຸຸດ - ຍ້ອ້ ນຄອບຄົົວມີີລູູກຫຼຼາຍຄົນົ ຫຼືື� ອ້້າຍ, ເອື້້�ອຍ, ນ້້ອງ ເພື່�່ອໃຫ້້ເປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງ ໃຫ້້ປະຕິບິ ັດັ ຕາມ. ຫຼຼາຍຄົນົ ຈຶ່່�ງບໍ່່�ສາມາດຕອບສະໜອງຕາມຄວາມ ຕ້້ອງການໃຫ້ທ້ ັັນກັັບສັັງຄົົມປະຈຸບຸ ັັນໄດ້້. - ການນາບຂູ່່� ໝາຍເຖິງິ ການກະທຳຳ� ຫຼືື� ການໃຊ້້ - ພື້້�ນທີ່່�ການທຳຳ�ມາຫາກິນິ ຂອງຄອບຄົົວບໍ່່�ພຽງພໍ.ໍ ວາຈາ ເພື່່�ອໃຫ້້ເປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່ຽ່ ງ ມີີຄວາມ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຢ້າ້ ນກົວົ ແລະ ປະຕິິບັດັ ຕາມເຈດຈຳຳ�ນົົງຂອງຜູ້້� 2. ຄາ່ ນຍິ ົມຂອງສັງຄມົ . ນາບຂູ່່�. - ເກີີດຈາກຄວາມຕ້້ອງການຂອງ ໄວໜຸ່່�ມ ທີ່່�ເຫັັນຄົົນ ອື່່ນ� ມີີໃຊ້ກ້ ໍ່່�ຢາກມີໃີ ຊ້ຄ້ ືືຄົນົ ອື່ນ�່ , ຢາກຮູ້້�, ຢາກເຫັນັ , - ການຜູູກມັດັ ດ້ວ້ ຍໜີ້້�ສິິນ ໝາຍເຖິງິ ການເອົາົ ໃຫ້,້ ຢາກລອງ ແລະ ຢາກສຳຳ�ພັັດດ້ວ້ ຍຕົົນເອງ ອີີງຕາມ ສະເໜີໃີ ຫ້້ເງິນິ , ຄຳຳ�, ວັດັ ຖຸສຸ ິ່່�ງ ຂອງ ແລະ ຜົົນ ກະແສຂອງສັັງຄົມົ ໃນແຕ່ລ່ ະໄລຍະ. ປະໂຫຍດອື່�່ນແກ່ເ່ ປົ້້�າໝາຍ ຫຼືື� ກຸ່່�ມສ່່ຽງ ເພື່�ອ່ ການ - ຍ້ອ້ ນມີີການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ່� ທາງສື່່�ສັງັ ຄົມົ ອອນ ຄ້າ້ ມະນຸຸດ. ລາຍຕ່າ່ ງໆ. - ຍ້ອ້ ນຄວາມໄຝຝັັນສູງູ ເກີີນໄປ ເຫັັນແກ່່ຄວາມ - ການແອບແຝງ ໝາຍເຖິິງ ການປົົກປິິດ, ເຊື່ອ�່ ງອຳຳ� ຢາກໄດ້,້ ຢາກມີີ ໂດຍບໍ່່�ຄຳຳ�ນຶຶງເຖິິງຜົນົ ທີ່່�ຈະຕາມ ຈຸຸດປະສົົງທີ່່�ແທ້ຈ້ ິິງຂອງການກະທຳຳ�ໃດໜຶ່່�ງເຊັ່່�ນ: ມາ. ການເອົາົ ເດັັກມາລ້ຽ້ ງ ຫຼືື� ເອົົາເດັກັ ເປັນັ ລູກູ ລ້້ຽງ ແອບແຝງ, ການໝັ້້�ນໝາຍແອບແຝງ, ການແຕ່່ງ 3. ລະດບັ ການສຶກສາຍງັ ຈາໍ ກດັ . ດອງແອບແຝງ ເພື່�ອ່ ນຳຳ�ໄປຂາຍ, ຂູດູ ຮີດີ ທາງ ເພດ, ຂູູດຮີີດແຮງງານ ຫຼືື� ຫາຜົົນປະໂຫຍດອື່�່ນທີ່່�ບໍ່່� - ຂາດຄວາມຮູ້້�ທາງດ້າ້ ນວິິຊາຊີບີ ໃນການເຮັດັ ວຽກ ຖືືກຕ້ອ້ ງຕາມກົດົ ໝາຍ. ກໍ່່�ເປັນັ ໄດ້້ພຽງແຕ່ກ່ ຳຳ�ມະກອນ ໄດ້້ຮັບັ ເງິນິ ເດືືອນຕ່ຳຳ�� - ການໃຫ້ຖ້ ືືພາ ໝາຍເຖິງິ ການບັງັ ຄັບັ , ຕົວົ ະຍົົວະ ຫຼຼອກລວງ ຫຼືື� ສະໝັັກໃຈຖືືພາ ອອກລູກູ ໃຫ້້ຜູ້້�ອື່່ນ� ບໍ່່�ສາມາດລ້້ຽງກຸ້້�ມຄອບຄົວົ ໄດ້້ ຕ້້ອງສະແຫວງຫາ ເພື່�່ອການຄ້້າມະນຸດຸ . ວຽກເຮັັດງານທຳຳ�ທີ່່�ມີລີ າຍຮັັບທີ່່�ດີກີ ວ່າ່ . - ການຂໍທໍ ານ ໝາຍເຖິິງ ການບັັງຄັບັ , ນາບຂູ່່�, ໃຊ້ກ້ ໍາໍ ລັັງ ໃຫ້ບ້ ຸຸກຄົົນອື່ນ່� ໄປຂໍທໍ ານ ເພື່ອ�່ ຜົົນປະໂຫຍດ - ບໍ່່�ຮູ້້�ໃຈ້ແ້ ຍກສິ່່�ງໃດຖືືກ ຫຼືື� ຜິິດ, ບໍ່່�ເຂົ້້�າໃຈລະບຽບ ຂອງຕົນົ . ກົົດໝາຍ, ບໍ່່�ຮູ້້�ຄົ້້�ນຄວ້້າພິິຈາລະນາຢ່່າງຖີ່່�ຖ້ວ້ ນ - ການຖ່າ່ ຍຮູູບພາບ, ສະແດງ, ເຜີຍີ ແຜ່ສ່ ິ່່�ງລາ - ມົົກ ໝາຍເຖິິງ ການບັງັ ຄັັບ, ນາບຂູ່່�, ໃຊ້ກ້ ຳຳ�ລັງັ ໃຫ້້ ແລະ ເຊື່ອ�່ ຟັງັ ຄຳຳ�ຕວົະົ ຍວົະົ ຂອງຄົົນອື່ນ�່ ງ່່າຍໆ. ບຸຸກຄົນົ ອື່່�ນຖ່່າຍຮູບູ ພາບ, ສະແດງສິ່່�ງລາມົົກດ້ວ້ ຍ - ຂາດການຊອກຮູ້້�ຂໍ້້�ມູນູ ຂ່າ່ ວສານ ທີ່່�ເປັນັ ຜົົນ 80 ປະໂຫຍດໃຫ້້ແກ່່ຕົົວເອງ ໃນການຊອກຫາບໍລໍ ິສິ ັດັ ຈັັດຫາງານ ຫຼືື� ວິິທີກີ ານໄປອອກແຮງງານທີ່່� ຖືືກຕ້ອ້ ງ. ໘໐
4. ໄພວາ່ ງງານ. ຖກື ບັງຄັບໃຫ້ອອກແຮງງານ ຢູ່ສວນກະສິກໍາຢຟູ່ າມລ້ຽງສັດ - ເກີີດຈາກໄພທຳຳ�ມະຊາດຖືືກທຳຳ�ລາຍ. - ຮຽນຈົົບແລ້ວ້ ບໍ່່�ມີີວຽກເຮັັດງານທຳຳ�. ແລະ ອນື່ ໆ, ບາງກໍລະນກີ ໍ່ຖກື ສງ່ົ ຂາຍຕໍ່ອອກຕາ່ ງປະເທດ - ນັັກຮຽນພັກັ ໂຮງຮຽນ ຕ້ອ້ ງການຢາກໄປຊອກເຮັດັ ວຽກຫາເງິນິ ເພື່່ອ� ຊ່ວ່ ຍພໍ່່�ແມ່.່ ສະນັ້ນຈ່ງຶ ເປນັ ສາເຫດໜງຶ່ ພາໃຫ້ຜທູ້ ີ່ຕັດສນິ ໃຈທີ່ຈະແຕງ່ 28 - ຍ້້ອນສີີມືືແຮງງານບໍ່່�ສົມົ ຄູ່່�ກັັບຄວາມຕ້້ອງການຂອງ ດອງກັບຄົນຕ່າງປະເທດຕົກເປັນຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍຈາກການ ຕະຫຼຼາດແຮງງານ. ແຕ່ງດອງ ລະຫວ່າງພົນລະເມືອງລາວ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ. 5. ບນັ ຫາຄອບຄວົ ບມໍ່ ຄີ ວາມສະຫງົບ. - ພໍ່່�ແມ່່ ບໍ່່�ເຂົ້້�າໃຈກັນັ (ຜິິດຖຽງກັັນ) ແມ່່ ຫຼືື� ພໍ່່� ຕິດິ ການພະນັັນເຮັັດໃຫ້້ລູກູ ມີປີ ົົມດ້້ອຍ, ປະໃຫ້້ລູູກຢູ່່� ໂດດດ່່ຽວ, ເດັກັ ຂາດທີ່່�ປຶກຶ ສາ ແລະ ຂາດຄວາມ ອົບົ ອຸ່່�ນຈາກ ພໍ່່�ແມ່ຜ່ ູ້້�ປົກົ ຄອງ. - ພໍ່່�ນ້າ້ ຫຼືື� ແມ່່ນ້້າ ຮັກັ ລູກູ ບໍ່່�ເທົ່່�າທຽມກັັນ ອາດຈະ ໃຊ້ຄ້ ວາມຮຸນຸ ແຮງກະທົບົ ໃສ່່ທາງດ້້ານຮ່່າງກາຍ, ຈິິດໃຈ ເຮັັດໃຫ້ລ້ ູກູ ມີແີ ນວຄິິດ ແລະ ແຍກຕົົວອອກ ຈາກຄອບຄົົວແລ້ວ້ ເຂົ້້�າສູ່່�ສັງັ ຄົມົ . - ພໍ່່� ຫຼືື� ແມ່່ເສຍ ຊີີວິິດ, ພໍ່່� ຫຼືື� ແມ່່ ສືືບຕໍ່່�ລ້ຽ້ ງລູູກ ຫຼຼາຍຄົົນ ຍ້ອ້ ນຄວາມຂາດເຂີີນ ບວກໃສ່່ຄວາມ ຕ້ອ້ ງການຂອງຄອບຄົວົ , ເພ່ືື�ອຢາກປັບັ ປຸຸງຊີວີ ິດິ ແລະ ຄອບຄົວົ ໃຫ້້ດີີຂື້້�ນ ຈິ່່�ງພັັກດັັນໃຫ້ລ້ ູູກໄປຊອກ ວຽກເຮັັດງານທໍາໍ ໃນຕົວົ ເມືືອງໃຫຍ່່ ເພື່�ອ່ ຫາເງິນິ ມາ ຊ່່ວຍຄອບຄົວົ 6. ການແຕ່ງດອງລະຫວ່າງພົນລະເມືອງລາວກບັ ຄນົ ຕ່າງປະເທດ. ການໝນັ້ ໝາຍ ຫຼື ແຕງ່ ດອງ ລະຫວາ່ ງພນົ ລະເມືອງ ລາວກັບຄົນຕາ່ ງປະເທດ ແມນ່ ຍງັ ສືບຕ່ໍເກີດຂນື້ ຢູ່ ບັນດາ ເມືອງ, ແຂວງທີ່ມີຊາຍແດນຕິດຈອດລະຫວ່າງປະເທດ ເຊີງ່ ເປັນສາເຫດໜ່ຶງ ທພີ່ າໃຫພ້ ົນລະເມອື ງລາວຕົກເປັນຜ້ຖູ ືກ ເຄາະຮ້າຍຈາກການຄາ້ ມະນດຸ ຢຕູ່ ່າງປະເທດຍ້ອນມີພວກ ຄາ້ ມະນຸດໄດມ້ າຕດິ ຕ່ພໍ ວົ ພັນສະເໜີມກັ ຮກັ ແລະ ມາໝນ້ັ ໝາຍ, ແຕ່ງດອງເອາົ ເປນັ ເມຍ ແຕ່ໃນໂຕຈງິ ແລ້ວການໃຊ້ ຊີວດິ ຄູ່ພາຍຫັຼງໝນັ້ ໝາຍ ຫືຼ ແຕງ່ ດອງ ໄດ້ມຫີ າຼ ຍກໍລະນີ ທ່ີສງ່ົ ຜົນກະທບົ ຕາມມາ ຍອ້ ນການປະກອບເອກະສານ ເບ້ືອງຕົນ້ ບ່ຖໍ ືກຕອ້ ງຕາມກດົ ໝາຍຄອບຄົວ ແລະ ດຳລັດ ເລກທີ 198/ນຍ, ລງົ ວນັ ທີ 19 ທນັ ວາ 1994 ແລະ ເປນັ ຍອ້ ນຄວາມຮູ້ເທົາ້ ບໍເ່ ຖີງການ, ມກັ ງາ່ ຍ, ເຫັນວດັ ຖຸມີຄາ່ ສໍາ ຄນັ ກວາ່ ລູກຫຼານຂອງຕນົ ເອງ ຈງ່ິ ຕກົ ລົງໃຫລ້ ູກຫາຼ ນໄປຢູ່ ກັບຜູເ້ ປັນຜົວ ຫຼື ສາມຢີ ູ່ຕາ່ ງປະເທດ, ເມອື່ ໄປຮອດແລວ້ ຍງິ ລາວແມ່ນຖກື ບັງຄັບໃຫ້ໄປເປນັ ເມຍຂອງຜູ້ອ່ືນອີກ, ບາງ ກລໍ ະນີກໍບງັ ຄັບໃຫຖ້ ືພາເອົາລກູ ໃຫເ້ ຂາົ ເຈ້ົາ, ບາງກໍລະນີກໍ່ ໘໑ 81
ບົດົ ທີີ 29 ການຮັກັ ສາແຫຼ່່�ງນໍ້�າ້ ເວລາ 1 ຊວ່ົ ໂມງ 29 I. ຈຸດຸ ປະສົົງ III. ເນື້�ອ້ ໃນຕົ້້�ນຕໍໍ ແຫງຼ່ ນ້ໍາເປນັ ສ່ິງສໍາຄັນ, ຈໍາເປັນສາໍ ລັບຄນົ , ສັດ ແລະ ໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດ: ພດຶ . ທຸກໆວນັ ຄນົ ເຮົາຈະໃຊນ້ າໍ້ ເພືອ່ ກນິ , ອາບນາ້ໍ ຫືຼ ໃຊ້ຊາໍ 1. ອະທິບາຍຄວາມສາໍ ຄັນຂອງແຫຼ່ງນາ້ໍ . ລະລ້າງຮາ່ ງກາຍໃຫ້ສະອາດ, ປງຸ ແຕງ່ ອາຫານ. ນອກຈາກ ນັ້ນ, ຍັງນໍາໃຊ້ນໍ້າເຂາົ້ ໃນການປກູ ຝງັ , ລ້ຽງສັດ ແລະ ນາໍ ໃຊ້ 2. ຈາໍ ແນກຜນົ ດຂີ ອງການຮັກສາແຫຼ່ງນໍາ້ ແລະ ນໍາ້ ສ້າງສ່ງິ ອໍານວຍຄວາມສະດວກຕາ່ ງໆໃຫ້ແກຄ່ ນົ ເຮາົ . ຜນົ ເສຍຂອງການບໍ່ຮັກສາແຫຼ່ງນ້າໍ . ການຮັກສາແຫ່ຼງນ້ໍາເປັນສ່ິງຈໍາເປັນສໍາລັບທຸກຄົນ ເພືອ່ ໃຫ້ນໍ້າສະອາດ ພວກເຮາົ ບຄໍ່ ວນຖມິ້ ຂເີ້ ຫຍື້ອ, ວັດຖຸສິ່ງ II. ການວັັດ ແລະ ປະເມີນີ ຜົົນ ຂອງທ່ເີ ປັນພິດລງົ ແມ່ນ້ໍາ, ຢຸດຕິການຖາງປາ່ ເຮັດໄຮ່ຢ່າງຊະ ຊາຍ ເພາະວ່າຈະເກີດໄພແຫງ້ ແລ້ງ ຫືຼ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ຫວ້ ຍ - ສັັງເກດການຕອບຄໍາໍ ຖາມ ແລະ ການປະຕິບິ ັັດ ນໍາ້ ແຫງ້ ຕະຫຼອດປ,ີ ການຖມົ ໜອງ, ບງຶ ຈະເຮດັ ໃຫ້ນາ້ໍ ບົກ ກິດິ ຈະກໍໍາຂອງນັັກຮຽນ ແຫງ້ , ໃນທີສ່ ຸດກໍຈະເກີດຄວາມແຫ້ງແລງ້ ຢາ່ ງຖາວອນ. ຍອດຫວ້ ຍທມີ່ ີປ່າໄມບ້ ຖ່ໍ ກື ທາໍ ລາຍ ແລະ ສະພາບ - ນໍໍາໃຊ້ເ້ ກນການປະເມີນີ ເພື່ອ�່ ໃຫ້ຄ້ ະແນນ ແວດລອ້ ມສົມບນູ ຈະຮກັ ສານໍາ້ ໄດດ້ ີ, ນາ້ໍ ຈະໃສສະອາດເປນັ ນັກັ ຮຽນ. ແຫຼ່ງສະໜອງອາຫານໃຫຄ້ ົນ ແລະ ສດັ ໄດ້ເພງ່ິ ພາອາໄສໄດ້ ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດຕະຫອຼ ດໄປ. ຄະແນນ ນັກຮຽນສາມາດຈາໍ ແນກຜົນດີ ຂອງການ ຮັກສາແຫຼງ່ ນາ້ໍ ແລະ ຜນົ ເສຍຂອງການ IV. ສື່່�ການຮຽນການສອນ ບໍ່ຮກັ ສາແຫຼງ່ ນ້ໍາ. ຜົນດີ: ມີນໍ້າໃຊທ້ ສ່ີ ະອາດ, ມີປ່າໄມທ້ ີອ່ ຸ 1. ປ້ມຶ ແບບຮຽນ ແລະ ຄູ່ມຄື ູວິຊາຄຸນສົມບດັ ດົມສົມບນູ , ມີຝົນຕກົ ຕາມລະດກູ ານ. ສກຶ ສາຂ້ນັ ປ.4. ຜນົ ເສຍ: ແຫງຼ່ ນໍ້າເປເິ ປ້ືອນ, ປາ່ ໄມ້ ແຫງ້ ແລງ້ , 2. ຮບູ ພາບທ່ີກຽ່ ວຂ້ອງກບັ ບດົ ຮຽນ. ຝນົ ຕກົ ບໍຖ່ ກື ຕ້ອງຕາມລະດກູ ານເຮັດໃຫ້ ມີພະຍຸ, ນ້ໍາຖ້ວມ, ດນິ ເຈື່ອນ... V. ກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນການສອນ ສາມາດຈາໍ ແນກຜນົ ດີ ຂອງການຮກັ ສາ ຂັ້�ນ້ ນຳຳ�ເຂົ້້າ� ສູ່່�ບົົດຮຽນ (5 ນາທີ)ີ 3 ແຫງຼ່ ນໍ້າ ແລະ ຜນົ ເສຍຂອງການບ່ໍຮັກ 1. ລະດົມົ ສະໝອງ ສາແຫຼ່ງນໍາ້ ໄດ້ 3 ຢາ່ ງ. 1) ຄຖູ າມ: ນໍ້າກິນ, ນາ້ໍ ໃຊ້ບ່ໍສະອາດ ແລະ ບກົ ແຫງ້ ມີ ສາມາດຈາໍ ແນກຜນົ ດີ ຂອງການຮັກສາ ສາເຫດມາຈາກໃສແດ?່ 2 ແຫງ່ຼ ນາ້ໍ ແລະ ຜນົ ເສຍຂອງການບ່ຮໍ ັກ 2) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນ 3-5 ຄນົ ຕອບເພືອ່ ແລກປຽ່ ນບດົ ຮຽນ. ສາແຫຼ່ງນໍາ້ ໄດ້ 2 ຢ່າງ. 3) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນ ພອ້ ມກນັ ສະຫຸບຼ ຄາໍ ຕອບແຕ່ລະຄົນ ສາມາດຈາໍ ແນກຜົນດີ ຂອງການຮກັ ສາ ຄອູ ະທິບາຍ ສາເຫດຂອງນໍາ້ ກິນ, ນ້າໍ ໃຊ້ບ່ໍສະອາດ 1 ແຫຼ່ງນາໍ້ ແລະ ຜົນເສຍຂອງການບ່ຮໍ ັກ ແລະ ບົກແຫ້ງ ແມ່ນມາຈາກບໍ່ປົກປັກຮັກສາແຫ່ງນໍ້າ ແລະ ຍັງຕັດໄມ້ທາໍ ລາຍປ່າຢາ່ ງຊະຊາຍ... ສາແຫງຼ່ ນໍ້າໄດ້ 1 ຢ່າງ. 0 ບໍສ່ າມາດຈາໍ ແນກໄດຈ້ ັກຢ່າງ. 82 ໘໒
ຂັ້�ນ້ ຈັັດກິດິ ຈະກຳຳ�ການຮຽນ (15 ນາທີີ) ຂັ້�ນ້ ຝຶຶກປະຕິິບັດັ ແລະ ນໍໍາໃຊ້້ (20 ນາທີີ ) 2. ສົນົ ທະນາເຫດການ ແລະ ຕອບຄໍາໍ ຖາມ 3. ບົົດຝຶຶກຫັດັ 1) ຄູໃຫ້ນັກຮຽນສັງເກດເຫດການກບັ ເພື່ອນນ່ັງຂ້າງ 1) ຕອບຄໍາຖາມກ່ຽວກັບຜນົ ດຂີ ອງການຮກັ ສາແຫງ່ຼ ນ້າໍ 29 ແລະ ຕອບຄາໍ ຖາມລຸ່ມນ້ີ: ແລະ ຜນົ ເສຍຂອງການບໍຮ່ ັກສາແຫຼງ່ ນາ້ໍ ຂ້ໍ 2 ໃນປຶມ້ ແບບຮຽນ. - ທ້າ້ ວຈອນ ເຫັນັ ຫຍັງັ ແດ່ຢ່ ູ່່�ໃນຫ້ວ້ ຍນໍ້້�າ? 2) ຄູໃຫນ້ ັກຮຽນປະຕິບດັ ເປນັ ລາຍບກຸ ຄນົ ເພືອ່ ຂດີ ວງົ ມນົ ອ້ອມເອາົ ຄໍາຕອບທີຖ່ ືກຕອ້ ງ. - ພໍ່່� ເວົ້້�າກັັບ ທ້້າວຈອນ ແນວໃດແດ່?່ ຂໍ້ 1. ການຮັກສາແຫຼ່ງນໍາ້ ມີຜົນດຕີ ໍ່ຄນົ , ສັດ ແລະ - ທ້້າວຈອນ ເລົ່່�າກ່່ຽວກັບັ ປ່າ່ ຍອດຫ້ວ້ ຍໃຫ້ເ້ ພື່່ອ� ນຟັງັ ພືດແນວໃດ? ກ. ເຮດັ ໃຫຄ້ ົນ, ສັດ ແລະ ພືດ ໄດ້ຮັບນາ້ໍ ແນວໃດແດ່່? ສະອາດ ແລະ ພຽງພໍ. (ຖືກ) ຂ. ເຮດັ ໃຫ້ ຄນົ , ສັດ ແລະ ພືດ ໄດກ້ ິນນ້ໍາບ່ໍ - ນາງວັັນ ຄິິດຢູ່່�ໃນໃຈກ່ຽ່ ວກັບັ ປ່່າໄມ້ບ້ ່ອ່ ນອື່�່ນຄືື ພຽງພກໍ ບັ ຄວາມຕອ້ ງການ. ຄ. ເຮດັ ໃຫ ຄ້ ນົ , ສດັ ແລະ ພືດ ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ປະ ແນວໃດ? ໂຫຍດໜ້ອຍທສ່ີ ຸດ. 2) ຄໃູ ຫເ້ ວລາແຕ່ລະຄສູ່ ົນທະນາ ແລວ້ ໃຫຕ້ າງໜາ້ ຕອບ ຂໍ້ 2. ຖາ້ ຄົນ ແລະ ສັດ ກິນນາ້ໍ ເປອ້ື ນຈະມຜີ ົນຮ້າຍ ແນວໃດແດ?່ ຄໍາຖາມ ຄອູ່ ືນ່ ຕິດຕາມກຽມປະກອບຄໍາເຫນັ ເພີ່ມ ກ. ຄນົ ແລະ ສັດແຂງແຮງ. ຂ. ສັດ ອາໄສຢນູ່ າໍ້ ໃຫຍໄ່ ວ ແລະ ແຂງແຮງ. ເຕມີ . ຄ. ຄນົ ແລະ ສດັ ຈະຕິດພະຍາດ, ສຂຸ ະພາບ ຈະບ່ໍແຂງແຮງ. (ຖືກ) 3) ຄສູ ະຫບຼຸ ແຕ່ລະເຫດການ ແລະ ຕອບແຕ່ລະຄໍາຖາມ ຂໍ້ 3. ການຖມ້ີ ຂ້ີເຫຍື້ອ ແລະ ລາ້ ງຖັງສານເຄມີ ລົງ ເພືອ່ ຄວາມເປັນເອກະພາບ. ແມນ່ າໍ້ ຈະມີຜົນຮ້າຍຕໍ່ ສັດນໍ້າແນວໃດ? ກ. ສັດນາ້ໍ ໃຫຍ່ໄວ ແລະ ແຂງແຮງ. - ທ້າ້ ວຈອນ ເຫັນັ ປາ, ກົົບ ແລະ ຫອຍຢູ່່�ໃນນໍ້້�າຍອດ ຂ. ສດັ ນາ້ໍ ຕາຍຍ້ອນນ້າໍ ມີສານພດິ . (ຖືກ) ຄ. ສັດນ້າໍ ມທີ ຢ່ີ ູ່ອາໄສຫາຼ ຍບອ່ ນ. ຫ້້ວຍ. ຂໍ້ 4. ນາ້ໍ ສະອາດຈະມີຜນົ ດຕີ ໍ່ ຄົນ ແລະ ສດັ ແນວ - ພໍ່່� ເວົ້້�າກັັບ ທ້າ້ ວຈອນ ວ່່າຍອດຫ້້ວຍນີ້້� ມີີນໍ້້�າບໍ່່�ຂາດ ໃດ? ກ. ຄົນ ແລະ ສັດ ຈະເຈບັ ທ້ອງ, ມແີ ມທ່ ້ອງ. ຍ້ອ້ ນມີີປ່າ່ ໄມ້ຍ້ ັັງອຸຸດົມົ ສົົມບູູນ ປາ ແລະ ກົົບອາໄສ ຂ. ຄນົ ແລະ ສັດ ຈະມຮີ ່າງກາຍທ່ີນ້ອຍຈ່ອຍ. ຄ. ຄນົ ແລະ ສດັ ຈະໄດກ້ ນິ ນໍາ້ ສະອາດ, ມີ ຢູ່ໃນນາໍ້ ນີ້ ມາຫຼາຍປແີ ລວ້ ທຸກໆປມີ ນັ ກໍເກດີ ແມ່ ສຸຂະພາບດ.ີ (ຖກື ) ແພລ່ ກູ ອອກມາເລືອ້ ຍໆ. 3) ຄສູ ະເຫຍີຼ ຄາໍ ຕອບ: ຂ້ໍ 1.ກ, 2.ຄ, 3.ຂ, 4.ຄ ເປັນຄາໍ ຕອບທ່ຖີ ືກຕ້ອງ. - ທ້້າວຈອນ ເລົ່່�າປ່່າຍອດຫ້້ວຍໃຫ້້ເພື່ອ�່ ນຟັັງວ່່າ: ຍອດຫ້້ວຍມີີປ່າ່ ໄມ້ໃ້ ຫຍ່່ຮົ່່�ມເຢັັນດີ,ີ ນໍ້້�າຍອດ ຫ້ວ້ ຍມີີປາ, ກົບົ , ຫອຍຈໍາໍ ນວນຫຼາຼ ຍ ແລະ ນໍ້້�າໃສ ສະອາດດີີ. - ນາງວັັນ ຄິິດໃນໃຈວ່າ່ ຖ້້າທຸຸກຄົົນ ພ້ອ້ ມກັັນຮັັກສາ ປ່່າໄມ້ບ້ ່່ອນອື່່�ນໆໄດ້້ຄືືປ່່າຍອດຫ້ວ້ ຍກໍຈໍ ະ ເຮັັດໃຫ້້ ແມ່່ນໍ້້�າບໍ່່�ບົົກແຫ້ງ້ , ອາກາດກໍໍບໍ່່�ຮ້້ອນຄືືຊູ່່�ມື້້�ນີ້້�. ການວັດ ແລະ ປະເມີນຜົນ ຄູ ໃຊ້ຄາໍ ຖາມເຈາະຈມ້ີ ເພື່ອຖາມ ຖາ້ ຜູ້ໃດ ບເ່ໍ ຂ້າົ ໃຈຄູແນະນໍາເພ່ມີ . ໘໓ 83
ສວສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ການວັດ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຄູ ກວດເບງ່ິ ຄາໍ ຕອບຂອງນັກຮຽນ ແລະ ນາໍ 29 ໃຊເ້ ກນການປະເມີນເພື່ອໃຫ້ຄະແນນແຕ່ລະຄນົ . ຂັ້້ນ� ສະຫຼຸຸ�ບ (5 ນາທີ)ີ 1) ຄູໃຫ້ນກັ ຮຽນອາສາສະໝກັ 1-2 ຄົນ ສະຫບຸຼ ສິ່ງທີໄ່ ດ້ ຮຽນໃນບດົ ຮຽນນ້ີ ໂດຍຫຍໍມ້ ີຫຍງັ ແດ່? 2) ຄແູ ນະນາໍ : ນາ້ໍ ເປນັ ສງິ່ ຈໍາເປັນສາໍ ລບັ ຄົນ, ສດັ ແລະ ພືດ. ທກຸ ໆວນັ ຄນົ ເຮາົ ຈະໃຊນ້ ້າໍ ເພືອ່ ກິນ, ອາບນ້ໍາ ຫືຼ ໃຊຊ້ ໍາລະລາ້ ງຮາ່ ງກາຍໃຫ້ສະອາດ ແລະ ປຸງແຕງ່ ອາ ຫານ. ນອກນນ້ັ , ຍັງນາໍ ໃຊ້ນາ້ໍ ເຂົ້າໃນການປູກຝງັ , ລ້ຽງສັດ ແລະ ນໍາໃຊນ້ ້າໍ ສາ້ ງສ່ິງອໍານວຍຄວາມສະ ດວກຕ່າງໆໃຫແ້ ກ່ຄນົ ເຮົາ. 84 ໘໔
Search
