แผนหน่วยที่ 1

วิทยาศาสตร์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิต วิทยาศาสตร์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิต รหัส 20000-1301 หน่วยที่ 1 20000-1301 กระบวนการทักษะ ทางวิทยาศาสตร์ หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ ปวช พุทธศักราช 2562 นายธราเทพ มณีแดง วิทยาลัยเทคนิคชุมพร สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

1 แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 1 หน่วยที่ 1 ชอ่ื วิชา วทิ ยาศาสตรเ์ พ่อื พฒั นาทกั ษะชวี ิต (20000–1301) เวลาเรยี นรวม 54 คาบ ชื่อหน่วย กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ สอนครง้ั ท่ี 1/18 ชือ่ เรอื่ ง กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ จานวน 3 คาบ หวั ขอ้ เร่อื ง ใบกิจกรรมท่ี 1.1 ทกั ษะการสงั เกต 1.1 วธิ ีการทางวิทยาศาสตร์ ใบกิจกรรมท่ี 1.2 ทกั ษะการจาแนกประเภท 1.2 ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ใบกิจกรรมท่ี 1.3 ทกั ษะการจดั กระทาและ 1.3 จิตวิทยาศาสตร์ 1.4 โครงงานวิทยาศาสตร์ สื่อความหมายขอ้ มลู ใบกิจกรรมท่ี 1.4 ทกั ษะการพยากรณ์ ใบกิจกรรมท่ี 1.5 ทกั ษะการตงั้ สมมตฐิ าน ใบกิจกรรมท่ี 1.6 ทกั ษะการกาหนดและ ควบคมุ ตวั แปร ใบกจิ กรรมท่ี 1.7 การตีความหมายขอ้ มลู และลงขอ้ สรุป ใบกิจกรรมท่ี 1.8 การจมและการลอยของไข่ แนวคดิ สาคัญ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เป็นกระบวนการแสวงหาความรูท้ างวิทยาศาสตร์ ซ่ึงประกอบดว้ ย วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และจิตวิทยาศาสตร์ วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ประกอบดว้ ย 5 ขนั้ ตอน คือ การระบุปัญหา การตั้งสมมติฐาน การทดลอง การวิเคราะหข์ อ้ มูล และการ สรุปผลการทดลอง ส่วนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตรเ์ ป็นทักษะสาคัญในกระบวนการศึกษาหา ความรู้ หรือคน้ หาคาตอบของปัญหาทางวิทยาศาสตร์ แบ่งออกเป็นทักษะขนั้ พืน้ ฐาน 8 ทกั ษะ ทักษะขั้น บรู ณาการ 5 ทกั ษะ การฝึกทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตรใ์ หเ้ กิดความชานาญ จะทาใหส้ ามารถศึกษา ปัญหาต่าง ๆ เพ่ือคน้ หาคาตอบไดอ้ ย่างมีเหตผุ ล ผลการศึกษาเป็นท่ีเช่ือถือได้ ตัวอย่างเช่น การทาโครงงาน วิทยาศาสตร์ ซ่ึงมีอยู่ 4 ประเภท ไดแ้ ก่ โครงงานประเภททดลอง โครงงานประเภทส่ิงประดิษฐ์ โครงงาน ประเภทสารวจ และโครงงานประเภททฤษฎี การทาโครงงานประเภทต่าง ๆ ใหป้ ระสบความสาเร็จนั้น ผเู้ รียนตอ้ งใชว้ ิธีการทางวิทยาศาสตรแ์ ละทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ นอกจากนีย้ งั ตอ้ งเป็นบคุ คล ท่ีมีจิตวิทยาศาสตร์ มีความสนใจใฝ่ รู้ เช่ือในส่ิงท่ีมีเหตผุ ล ละเอียดรอบคอบ มีความขยนั อดทน ซ่ือสตั ย์ และทางานรว่ มกบั ผอู้ ่นื ได้

2 สมรรถนะหลัก แสดงความรูแ้ ละปฏิบตั เิ ก่ียวกบั กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ สมรรถนะย่อย ด้านความรู้ ด้านทกั ษะ 1. ระบขุ นั้ ตอนของวิธีการทางวิทยาศาสตร์ 1. บนั ทกึ ผลการสงั เกต 2. ระบขุ อ้ มลู ท่เี ป็นผลมาจากการสงั เกต 2. ระบขุ อ้ มลู เชงิ คณุ ภาพหรือเชงิ ปรมิ าณ 3. เลอื กเคร่ืองมือวดั ไดเ้ หมาะสมกบั ปรมิ าณท่ตี อ้ งการวดั จากการสงั เกต 4. หาค่าเฉลี่ยจากขอ้ มลู ท่ีกาหนดให้ 3. กาหนดเกณฑแ์ ละจาแนกประเภทสิ่งของ 5. กาหนดเกณฑใ์ นการแยกประเภทส่ิงของ ตามเกณฑท์ ่กี าหนด 6. ลงความเหน็ จากขอ้ มลู ท่กี าหนดให้ 4. จดั กระทาและสื่อความหมายขอ้ มลู ในรูป 7. พยากรณผ์ ลท่ีเกิดจากขอ้ มลู ท่ีกาหนดให้ ของตาราง 8. ตงั้ สมมติฐานจากสถานการณป์ ัญหาท่กี าหนดให้ 5. จดั กระทาและสือ่ ความหมายขอ้ มลู ในรูป แผนภมู ิ 9. กาหนดนิยามเชงิ ปฏบิ ตั ิการ 10. ระบตุ วั แปรตน้ ตวั แปรตาม และตวั แปรท่ีตอ้ งควบคมุ 6. พยากรณภ์ ายในขอบเขตขอ้ มลู และนอก ขอบเขตขอ้ มลู ท่กี าหนดให้ 11. วิเคราะหข์ อ้ มลู แปลความหมายขอ้ มลู และลง 7. ตงั้ สมมติฐานจากปัญหาท่กี าหนดให้ ขอ้ สรุป 8. ตงั้ สมมติฐาน และบอกตวั แปรตน้ ตวั แปร 12. อธิบายความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ ตาม ตวั แปรควบคมุ จากปัญหาท่ีกาหนด 13. บอกจุดมงุ่ หมายและขนั้ ตอนของการทาโครงงาน 9. ตีความหมายขอ้ มลู และลงขอ้ สรุป วิทยาศาสตร์ จากขอ้ มลู ท่ีกาหนดให้ 14. ระบปุ ระเภทของโครงงานวิทยาศาสตรจ์ ากขอ้ มลู 10. บอกประเภทและลกั ษณะเด่นของ ท่กี าหนดให้ โครงงานวทิ ยาศาสตรแ์ ต่ละประเภท 15. จดั ทาโครงงานวิทยาศาสตรแ์ ละแสดงผลงานท่ศี ึกษา 11. แยกประเภทของโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ท่กี าหนดให้ ด้านคณุ ธรรม จริยธรรม/บูรณาการปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง แสดงออกดา้ นความสนใจใฝ่รู้ การตรงต่อเวลา ความซ่อื สตั ย์ สจุ รติ ความมนี า้ ใจและแบ่งบนั ความรว่ มมือ/ยอมรบั ความคิดเหน็ สว่ นใหญ่

3 เนือ้ หาสาระ 1.1 วธิ ีการทางวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การระบุปัญหา การตั้งสมมติฐาน การทดลองเพ่ือตรวจสอบ สมมตฐิ าน การวิเคราะหข์ อ้ มลู การสรุปผลการทดลอง 1.2 ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 1.2.1 ทกั ษะกระบวนการวิทยาศาสตรข์ นั้ พืน้ ฐาน มี 8 ทกั ษะ ไดแ้ ก่ ทกั ษะการสงั เกต ทกั ษะการ วดั ทกั ษะการคานวณ ทกั ษะการจาแนกประเภท ทกั ษะการหาความสมั พนั ธร์ ะหว่างสเปสกบั สเปส และสเปส กบั เวลา ทักษะการจดั กระทาและสื่อความหมายขอ้ มลู ทักษะการลงความเห็นจากขอ้ มลู และทักษะการ พยากรณ์ 1.2.2 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบู รณ าการ มี 5 ทักษะ ได้แก่ ทักษะการ ตั้งสมมติฐาน ทักษะการกาหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ ทักษะการกาหนดและควบคุมตัวแปร ทักษะการ ทดลอง การตคี วามหมายขอ้ มลู และการลงขอ้ สรุป 1.3 จติ วิทยาศาสตร์ มีลักษณะ มีความละเอียดถี่ถว้ นและอุตสาหะ มีความอดทน มีเหตุผล ไม่เช่ือส่ิงใดง่าย ๆ โดย ปราศจากข้อเท็จจริงสนับสนุนอย่างเพียงพอ มีใจกวา้ ง ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อ่ืน ไม่ยึดม่ันใน ความคิดของตนเองฝ่ ายเดียวสามารถทางานร่วมกับผูอ้ ่ืนได้ มีความกระตือรือรน้ ท่ีจะค้นควา้ หาความรู้ มคี วามซ่ือสตั ยส์ จุ รติ ยอมรบั การเปลยี่ นแปลงและความกา้ วหนา้ ใหม่ ๆ กิจกรรมการเรยี นรู้ ชว่ งท่ี 1 1. ครูชีแ้ จงรายละเอียดเกี่ยวกบั คาอธิบายรายวิชา จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ การวดั ผลและประเมินผล การเรยี น คณุ ลกั ษณะนิสยั ท่ตี อ้ งการใหเ้ กิดขนึ้ และขอ้ ตกลงในการเรียน 2. นกั เรียนทาแบบทดสอบกอ่ นเรียนหน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตรใ์ ชเ้ วลา 20 นาที 3. แบง่ กลมุ่ นกั เรยี นเป็นกลมุ่ กลมุ่ ละ 5 คน 4. ครูใหน้ กั เรียนเปิดหนงั สือเรียนหนว่ ยท่ี 1 5. ขนั้ นาเขา้ สบู่ ทเรียน 5.1 ครูฉายภาพแกะท่ีเกดิ มาจากากรโคลนน่งิ และมะละกอท่ีเกิดจากการตดั ต่อ พนั ธกุ รรมให้ นกั เรยี นดู 5.2 ครูตั้งคาถามให้นักเรียนช่วยกันตอบ และร่วมอภิปรายเพ่ือให้ได้ข้อสรุปว่าการท่ี นักวิทยาศาสตรค์ น้ พบสิ่งใหม่ ๆ นนั้ นกั วิทยาศาสตรต์ อ้ งทางานเป็นขนั้ ตอน โดยวิธีการท่ีเรียกว่า วิธีการ ทางวิทยาศาสตร์

4 5.3 ครูแจง้ จดุ ประสงคก์ ารเรียนขอ้ 1–10 6. ขนั้ สอน 6.1 นักเรียนศึกษาจากเนือ้ หาในหัวขอ้ เร่ืองวิธีการทางวิทยาศาสตรแ์ ละทักษะกระบวนการ ทางวทิ ยาศาสตรข์ นั้ พืน้ ฐาน 6.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมาอภิปรายหน้าชั้นเรียนเพ่ือสรุปขั้นตอนของวิธีการทาง วทิ ยาศาสตร์ และทกั ษะกระบวนการวิทยาศาสตรข์ นั้ พืน้ ฐาน 6.3 ครูใหค้ วามรูเ้ พมิ่ เตมิ โดยใชส้ อื่ PowerPoint 6.4 นกั เรียนทากจิ กรรมตามใบกจิ กรรมท่ี 1.1–1.5 6.5 ขณะนกั เรียนทากิจกรรมครูจะสงั เกตการทางานกลมุ่ 7. ขนั้ สรุป ครูและนกั เรียนรว่ มกนั เฉลยกจิ กรรม และรว่ มอภปิ รายสรุปบทเรียน ช่วงท่ี 2 1. เตรียมความพรอ้ มในการเรยี นโดยการเรียกช่ือสารวจการแต่งกายพรอ้ มบนั ทึกลงในแบบสงั เกต ความมวี นิ ยั และความรบั ผดิ ชอบ 2. ขนั้ นาเขา้ สบู่ ทเรียน 2.1 ครูทบทวนเนอื้ หาท่เี รียนในช่วงท่ี 1 2.2 ครูแจง้ จดุ ประสงคก์ ารเรยี นขอ้ ท่ี 11–15 2.3 นกั เรียนจดั กลมุ่ กลมุ่ ละ 5 คน 3. ขนั้ สอน 3.1 นกั เรียนศกึ ษาเนือ้ หาจากเอกสารประกอบการสอนในหวั ขอ้ เรื่องทกั ษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตรข์ นั้ บรู ณาการ จิตวิทยาศาสตร์ และโครงงานวทิ ยาศาสตร์ 3.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมาอภิปรายหน้าชั้นเรียนเพ่ือสรุปรายละเอียด ทักษะ กระบวนการวทิ ยาศาสตรข์ นั้ บรู ณาการ และบคุ คลท่ีมจี ิตวิทยาศาสตร์ 3.3 ครูใหค้ วามรูเ้ พิม่ เตมิ โดยใชส้ ่ือ PowerPoint 3.4 นกั เรยี นทากิจกรรมตามใบกจิ กรรมท่ี 1.6–1.8 3.5 ขณะนกั เรยี นทากิจกรรม ครูจะสงั เกตการทางานกลมุ่ 4. ขนั้ สรุป ครูและนกั เรียนร่วมกันเฉลยกิจกรรม และรว่ มอภิปรายกบั นกั เรียน และเนน้ ใหน้ กั เรียนเห็นว่า การแสวงหาความรูท้ างวิทยาศาสตรน์ อกจากจะใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ทักษะกระบวนการทาง วทิ ยาศาสตรแ์ ลว้ ส่ิงท่จี าเป็นอยา่ งยงิ่ อีกอยา่ งหนง่ึ คือ บคุ คลนนั้ จะตอ้ งมีจติ วทิ ยาศาสตร์

5 สือ่ และแหล่งการเรียนรู้ 1. สอื่ การเรยี นรู้ 1.1 หนงั สือเรียน หน่วยท่ี 1 เร่ือง กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 1.2 ใบกิจกรรมท่ี 1.1–1.8 1.3 PowerPoint ประกอบการสอน หนว่ ยท่ี 1 1.4 วดี ิทศั นโ์ ครงงานวิทยาศาสตร์ 1.5 ตวั อยา่ งเอกสารรายงานโครงงานวทิ ยาศาสตร์ บทคดั ยอ่ โครงงานวิทยาศาสตร์ 1.6 แบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลงั เรยี น 2. แหลง่ การเรยี นรู้ 2.1 หนงั สือ วารสาร เก่ียวกบั วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี 2.2 อนิ เทอรเ์ น็ต www.google.com การวดั และการประเมนิ ผล 1. การวดั ผลและการประเมินผล 1.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรบั ผิดชอบ ตอ้ งไดค้ ะแนน ไม่น้อยกว่า รอ้ ยละ 70 ผา่ นเกณฑ์ 1.2 ทดสอบโดยใชแ้ บบทดสอบก่อนเรยี นและหลงั เรียน 1.3 สงั เกตการปฏิบตั ิกิจกรรมกลมุ่ โดยใชแ้ บบประเมินผล การปฏบิ ตั ิกจิ กรรมกลมุ่ 1.4 ตรวจใบกจิ กรรม 1.5 ตรวจแบบฝึกหดั 1.6 ประเมนิ ผลโครงงานวิทยาศาสตร์ โดยใชแ้ บบประเมนิ ผลโครงงานวิทยาศาสตร์ 2. เกณฑก์ ารวดั และประเมินผล 2.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัยและความรบั ผิดชอบต้องได้คะแนน ไม่น้อยกว่า รอ้ ยละ 70 ผา่ นเกณฑ์ 2.2 แบบทดสอบหลงั เรียน ตอ้ งไดค้ ะแนนไมน่ อ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 70 ผา่ นเกณฑ์ 2.3 แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่ม ตอ้ งไดค้ ะแนนไม่น้อยกว่ารอ้ ยละ 70 ผ่านเกณฑ์ 2.4 ใบกิจกรรม ตอ้ งไดค้ ะแนนไมน่ อ้ ยกว่ารอ้ ยละ 70 ผา่ นเกณฑ์ 2.5 แบบฝึกหดั ตอ้ งไดค้ ะแนนไม่นอ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 70 ผา่ นเกณฑ์ งานทม่ี อบหมาย งานท่ีมอบหมายนอกเหนือเวลาเรยี น ไม่มี

6 ผลงาน/ชนิ้ งาน/ความสาเร็จของผเู้ รยี น 1. ผลการนาเสนองานจากใบกิจกรรม 2. ผลการทาแบบฝึกหดั หนว่ ยท่ี 1 3. คะแนนแบบทดสอบหลงั เรยี น (Post–test) หน่วยท่ี 1 เอกสารอ้างอิง 1. หนงั สือเรียนวชิ า วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พฒั นาทกั ษะชีวิต (20000–1301) 2. เว็บไซตแ์ ละส่ือส่งิ พมิ พท์ ่ีเก่ียวขอ้ งกบั เนือ้ หาบทเรียน