Health Grade 1

7. Linisin ng cotton buds ang tainga. 8. Linisin ng tissue paper ang ilong. 9. Kamutin ang mata kapag ito’y nangangati.B. Ano ang Dapat Gamitin Pag-ugnayin ang gawain at larawan. Maaaring madoble ang sagot. Isulat ang letra sa inyong kuwaderno.1. Pagmumumog a.2. Paglilinis ng mata b.3. Paglilinis ng tainga c.4. Pantakip kapag bumabahin d.5. Pagsesepilyo ng ngipin e.Sariling PagsusuriLagyan ng  tsek ang kaya mong gawin sasagutang papel. Wastong Gawi Araw- Mins Hindi araw an kailanman1. Naliligo ako.2. Nililinis ko ang aking tainga.3. Nagsusuklay ako ng buhok.4. Naghuhugas ko ng 38

kamay.5. Nagsusuot ako ng malinis na damit.6. Nagsesepilyo ako pagkatapos kumain.7. Gumagamit ako ng floss pagkatapos magsepilyo.8. Hindi ako naglalaro sa kainitan ng araw.9. Kapag ako’y umuubo, nagtatakip ako ng aking braso.10. Naghuhugas ako ng kamay bago at pagkatapos kumain. 39

1Music, Art, Physical Education and Health Kagamitan ng Mag-aaral Tagalog Unit 4 Ang kagamitan sa pagtuturong ito ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga edukador mula sa mga publiko at pribadong paaralan, kolehiyo, at / o unibersidad. Hinihikayat namin ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon sa [email protected]. Mahalaga sa amin ang inyong mga puna at mungkahi. Kagawaran ng Edukasyon Republika ng Pilipinas i

Music, Art, Physical Education, and Health- Unang BaitangKagamitan ng Mag-aaralUnang Edisyon, 2013ISBN: ____________ Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng Batas Pambansa Bilang 8293: Hindimaaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa ano mang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon pa man, kailangan muna angpahintulot ng pamahalaan o tanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa pagkakakitaan ang nasabingakda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang patawan ng bayad na royalty bilangkondisyon. Ang mga akda / materyales (mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand names,tatak o trademarks, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay sa nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsikapangmahanap at mahingi ang pahintulot ng mga may karapatang-ari upang magamit ang mga akdang ito. Hindi inaangkin nikinakatawan ng mga tagapaglathala (publisher) at may-akda ang karapatang-aring iyon.Inilathala ng Kagawaran ng EdukasyonKalihim: Br. Armin Luistro FSCPangalawang Kalihim: Dr. Yolanda S. QuijanoKawaksing Kalihim: Dr. Elena R. Ruiz Mga Bumuo ng Kagamitan ng Mag-aaral MUSIC Consultant at Editor: Mauricia D. Borromeo Manunulat: Cielito Margo Mirandilla ART Consultant at Editor: Alice Pañares, MA Manunulat: Anna Victoria C. San Diego Mga Tagasuri: Ma. Blesseda A. Cahapay (Music), MInda Blanca Limbo, Lourdes Z. Hinampas (Music at Art) Mga Tagasalin: Agnes G. Rolle, Nida C. Santos, Flora R. Matic, Minerva C. David, Elvira E. Seguerra, Ma. Rita T. Belen, Grace U. Salvatus Mga Gumuhit ng Larawan: Deo R. Moreno (Music) at Zeena P. Garcia (Art) Mga Naglayout: John Rey T. Roco, Allan R. Thomas, Maria Leonor M. Barraquias, Ma. Theresa M. Castro PHYSICAL EDUCATION Consultant: Larry A. Gabao, PhD. Manunulat: Salve A. Favila, PhD. HEALTH Consultant: Evelina M. Vicencio, PhD. Mga Manunulat: Josefina Q. Era, Teodora D. Conde, Flormay O. Manalo, Rhodora Ll. Formento, Mark Kenneth S. Camiling, at Lualhati F. Callo Mga Editor: Mila Arias, Bernadette Y. Santos, Cynthia L. Diaz, Josefina A Tuazon, at Evelina M. Vicencio Mga Tagasuri: Nerisa Beltran (Health), Jenny J. Bendal (PE), Minda Blanca Limbo, Lourdes Z. Hinampas Mga Tagasalin: Agnes G. Rolle, Nida C. Santos, Flora R. Matic, Minerva C. David, Elvira E. Seguerra, Ma. Rita T. Belen, Grace U. Salvatus Mga Gumuhit ng Larawan: Deo R. Moreno, Amphy B. Ampong (PE), Jayson R. Gaduena, Erich D. Garcia, Jayson Villena, at Mercedita S. Garcia (Health) Mga Naglayout: Anthony Gil Q. Versoza (Health), Allan R. Thomas, Maria Leonor M. Barraquias (PE), Ma. Theresa M. Castro Encoder: Earl John V. LeeInilimbag sa Pilipinas ng _______________________________Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat (DepEd-IMCS)Office Address: 2nd Floor Dorm G, Philsports Complex, Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600Telefax: (02) 634-1054 o 634-1072E-mail Address: [email protected] ii

TALAAN NG MGA NILALAMAN HealthYUNIT 4: Ligtas Ako 291 295Aralin 1: Paghingi ng Tulong ........................................ 299Aralin 2: Ligtas Ako sa Loob ng Tahanan …............... 303Aralin 3: Ligtas Ako sa Paaralan .................................. 305 306 Gawain 1: Modelong Bata ……………………… 309Aralin 4: Ligtas Akong Naglalakbay ........................... 312Aralin 5: Aray! Masakit! ................................................. 314Aralin 6: Ligtas Ako sa Aking Alaga ............................Aralin 7: Tamang Paghipo, Maling Paghipo……….... 317Aralin 8: Kumikilos Ako nang Tama at Ligtas Ako.........................................................................iii

YUNIT 4: LIGTAS AKO 4

Ligtas ka ba kahit ikaw ay nag-iisa?Ating SubukinA. Aling mga bagay ang maaaring makasakit o magdulot ng kapahamakan? Lagyan ito ng ekis (X). Gawin sa inyong kuwaderno. 5

B. Tingnan ang mga larawan. Alin ang ligtas gawin? Lagyan ang larawang nagpapakita ng ligtas Na gawain ng / at x kung hindi sa papel. 6

C. Tingnan ang mga larawan. kung Sino ang ligtas? Lagyan ng bituin ang larawang nagpapakita na ligtas ang bata at hindi. Gawin sa inyong kuwaderno.7

Aralin 1: Paghingi ng Tulong 8

Naku! Kahapon, pumunta kami sa palengke Bumili kami ni nanay ng krayola; Habang kami’y naglalakad Ako’y naglaro at tumakbo palayo. Hindi ko na makita si nanay. Naku! Nawawala ako! Nanay, nasaan ka na?May Tiwala ako sa Inyo!Nawawala ka, sino ang hihingan mo ng tulong?Piliin ang titik ng tamang sagot. Gawin sa inyongkuwaderno. 9

Tutulungan KitaSino ang mga taong tutulong sa iyo?Kilalanin natin sila.Sila ang mga taong tutulong sa atin. 10

Ang Aking IDGumawa tayo ng ID Card.Punan ng impormasyon ang ID Card.Gawin sa kuwaderno. Ang Aking ID Card Pangalan: _______________________________________ Edad: ___ Tirahan: _________________________________________ Numero ng Telepono: ______________________________ Pangalan ng Ama: _______________ Trabaho: _________ Pangalan ng Ama: _______________ Trabaho: _________Ingatan ang iyong ID.Lagi itong dalhin.Ipakita ito kapag ikaw ay nawawala.Ipakita lamang ito sa taong may tiwala ka.Tandaan: Humingi ng tulong sa taong kilala mo. Huwag kausapin ang taong hindi mo kilala. Laging dalhin ang iyong ID Card. 11

Aralin 2: Ligtas Ako sa Loob ng TahananAyoko ng Sunog!Ano ang mga bagay sa inyong tahanan na nag-aapoy?Gumuhit ng apat na bagay sa loob ng kahon.Gawin ito sa isang papel. 12

Balita! Balita!Basahin natin ang balita. Bagong-bagong Balita! Magkakaroon ng brownout sa loob ng tatlong oras. Lahat ay maghanda ng kandila. Mag-ingat at manatiling ligtas!Lagyan ng ekis (X) ang gawaing hindi ligtas.Gawin ito sa inyong kuwaderno. A. B. Huwag maglaro ng apoy. Baka mapaso ka. Baka may bagay na masunog. Baka masunog ang inyong bahay. 13

Huwag Hawakan!Ang mga bagay na ito ay kapaki-pakinabang.Pero maaari ring makasakit.Nagdudulot ito ng kapahamakan.Isulat ang letra sa kuwaderno ng mga bagay nahindi ligtas gamitin. 14

Ang matutulis na bagay ay nakasusugat.Madulas ang basang sahig.Madudulas tayo at masasaktan.May mga bagay sa tahanan na nakalalason.Huwag itong hawakan o tikman.Tandaan:Mga Alituntunin Upang Maging Ligtas sa Tahanan Huwag maglaro ng apoy. Huwag maglaro ng matutulis na bagay. Panatilihing tuyo ang sahig. Huwag hawakan ang mga bagay na hindi mo alam kung ano ito. Huwag tikman ang mga bagay na hindi pamilyar sa iyo. 15

Aralin 3: Ligtas Ako sa PaaralanSaan ito?Saang lugar ito sa paaralan?Isulat ang letra ng pangalan ng lugar na nasalarawan sa inyong kuwaderno. 16

Ito ang Aking TrabahoSino ang nangangalaga sa atin sa paaralan?Pagugnayin ang tao at ang kanilang trabaho namakikita sa larawan. Isulat ang letra ng tamangsagot sa inyong kuwaderno. 17

Gawain 1: “Modelong Bata”Modelong BataMabait ka ba?Lagyan ng bituin ang bilang ng batang mabait.Gawin ito sa isang papel.Tandaan: Nagkakaroon din ng aksidente sa paaralan. Sundin ang alituntunin ng paaralan. Laging magpakabait. 18

Aralin 4: Ligtas Akong NaglalakbayMasayang PaglalakbayAng mga mag-aaral ay naglakbay-aral.Tingnan ang larawan.Lakbay-aral ng Baitang 1 Talatakdaan8:00-10:00 a.m. Zoo10:00-12:00 noon Museo12:00-2:00 p.m. Tanghalian2:00-4:00 p.m. Parke4:00-6:00 p.m. Oras ng Pag-uwi 19

Magmaneho TayoPaano ka nakararating sa paaralan?Ano ang iyong sinasakyan?Pag-ugnayin ang nasa Hanay A sa Hanay B. Isulat sapapel ang titik ng tamang sagot. 20

Tama ba ito?Paano ka sumasakay sa sasakyan?Ano ang DAPAT mong gawin?Ano ang HINDI DAPAT gawin?Iguhit ang kung tama ang nasa larawan atkung hindi. Gawin ito sa inyong kuwaderno. 21

Tandaan Manatiling ligtas sa loob ng sasakyan. Huwag maglaro o gumawa ng ingay. Kumilos nang tama kapag nasa sasakyan.Aralin 5: Aray! Masakit!Tingnan ang larawan.Basahin ang tula. Naku! May Dugo! ni Mark Kenneth S. Camiling Sikat ng araw ay kayganda Maghapon akong naglaro sa kalsada. Hay! Araw na kayganda! Bigla akong nadapa Sa bako-bakong kalsada! Naku! May dugo! Sugat, sugat, gumaling ka agad sana! 22

Matalas Iyan!Tingnan ang mga bagay.Alin ang makasasakit sa iyo?Lagyan ng ekis (X) ang matatalas na bagay attsek () kung hindi. Gawin sa inyong kuwaderno. 23

Linisin Natin!Linisin ang maliit na sugat o hiwa.Sundin ang sumusunod na hakbang.Pagkatapos itong gawin, humingi ng tulong sanakatatanda upang matakpan ang sugat. 24

Tandaan: Mag-ingat sa paggamit ng matatalas na bagay. Huwag maglaro ng larong maaaring magkasakitan . Huwag mabahala kapag nasugatan. Sundin ang mga hakbang sa paglilinis ng maliit na sugat. Laging humingi ng tulong.Aralin 6: Ligtas Ako sa Aking mga AlagaPakinggan Mo AkoMay alaga ka bang hayop?Ano ang paborito mong alaga?Pakingggan natin ang tunog at gayahin. 25

Kumusta, Aking Kaibigan!Sila ang ating mga alagang hayop.Pakinggan ang kanilang sinasabi. 26

Tandaan: Hindi naman masamang makipaglaro sa alagang hayop. Huwag saktan ang mga hayop. Maaari ka ring saktan ng mga ito.Aralin 7: Tamang Paghipo, Maling PaghipoLigtas TayoKilalanin ang bago nating kaibigan.Pakinggan ang kanilang sasabihin. Ako si Paulo. Ako ay palakaibigan. Puwede tayong maging magkaibigan. Puwede kang makipagkamay sa akin. Puwedeng magkahawak ang ating kamay, pero huwag masyadong mahigpit. Huwag masyadong mahigpit. 27

Puwede mong ilagay ang iyong kamay sa aking balikat.Pero huwag mong hahawakan ang aking katawan. Ako si Pat. Ako ay masayahin at malambing. Puwede tayong maging magkaibigan. Puwede kang makipagkamay sa akin. Puwedeng magkahawak ang ating kamay, pero huwag masyadong mahigpit. Huwag masyadong mahigpit. Puwede mong ilagay ang iyong kamay sa aking balikat.Pero huwag mong hahawakan ang aking katawan. 28

Mali Ito! Tingnan ang larawan. Lagyan ng ekis (X) ang bilang ng larawang nagpapakita ng maling paghipo at tsek () kung tama. Gawin sa inyong kuwaderno.Tandaan: Igalang natin ang ating kaibigan at kapamilya. May tama at maling paghipo. Tanggihan ang maling paghipo. Huwag nating gawin ang maling paghipo. 29

Aralin 8: Kumikilos Ako nang Tama at Ligtas AkoMali Iyan!Tingnan ang mga larawan.Isulat ang letrang A kung tama at B kung mali.Gawin ito sa hiwalay na papel. 30

Anong Susunod na Mangyayari?Tingnan ang mga larawan.Ito ay masasamang kilos.Anong susunod na mangyayari?Anong gagawin mo?Paano ka iiwas?Paano ka iiwas sa marahas na kilos?Anong dapat gawin ng ibang bata?Tandaan: Laging kumilos nang wasto. Iwasan ang marahas na kilos. Maaari kang makasakit ng iba. Maaaring masaktan mo ang iyong sarili. Magsabi ng “sorry” kapag nakasakit ng iba. 31

Suriin NatinA. Lagyan ng ekis (X) ang bilang ng mga bagay na nakasusugat. Gawin ito sa inyong kuwaderno. 32

B. Pag-aralan ang larawan. Kopyahin ang bilang ng nagpapakita ng wastong ugali. Gawin sa hiwalay na papel. 33

C. Pag-aralan ang larawan. Lagyan ng ang bilang ng larawang nagpapakita ng tamang paghipo. Gawin ito sa inyong kuwaderno. 34