ชีวิต จิต มนุษย์ ภาวนา

ะอา า ์ วีวั ์ า ุว ฺโ ๑๐๑ สั า สั ขา วิ า ไ ่สา า ้ั ั่ ให้เ า ึ ไ ้ อ วี ิ แ ้วเ า ั ะ า ัว ึ ใหโ้ ่อ ู่ �าไ ะอ ค์ สอ อ่ ไ อกี วา่ ว ำณั อนตั ตำ วิ า ไ ่ ี วั ไ ่ ี ัว อั แ ้ ิ ขอ วิ า (ควา ู้สึกห ือกา ั ู้) ไ ่ ี เ ี แ ่อาศั ู เว า สั า แ ะสั ขา เกิ ขึ้ เ า่ ั้ หากไ ่ ี ู ไ ่ เี ว า ไ ่ สี ั า ไ ่ สี ั ขา วิ า กเ็ กิ ข้ึ ไ ไ่ ้ แ เ่ าะ ี ู เว า สั า สั ขา วิ า คือควา สู้ ึก ห อื กา ั ู้ ้ั ห ึ เกิ ข้ึ ไ ้ ส่ิ เห ่า ี้อา ะส ั ั ้อ แ ่ ้า ิ า า า า� ั ควา ห า คือเ ่ิ าก ่า กา ไ หาเว า ไ ึ สั า สั ขา แ ะวิ า แ ้ว ก็ ะสา า อ เห็ ะ ิ า ่ี ีอ ู่แ ้วใ า ิโ ่ีไ ่ ี ู้ใ ส ้า เ า ะเห็ ะ ิ า เกิ ขึ้ ่อห ้า ่อ า ่อ ิ ่อใ ขอ เ า โอ๊ ... เ ็ อ า่ ้ี เ่ี อ ห อื ะ ิ า เี อ อ แู่ ว้ ใ า ิ ่ีเ าเวี ว่า า เกิ ะ ิ า ้ั อ ู่

”๑๐๒ วี ิ ิ ุษ ์ าว า แ ี้ า ้ั แ ไ่ ห แ ไ่ อ ี ี่ า่ า ะ ิ า ้ั อ ู่ แ ไห ั ุ ั ะ ิ า ก็ ั ้ั อ ู่แ ้ั แ ะใ อ าค ะ ิ า ก็ ั ะค ้ั อ แู่ ั้ เ อ่ื ะ ิ า ะ กั ษ์ ั ใ ใ ขอ ใู้ ู้ ั้ ะ คี วา เขา้ ใ ใ ส า ้ั ว ึ ือว่าเ ็ ู้ ี ตำ เ ี กวา่ ว าเห็ ” กา ่ี ะเห็ ะ ิ า เกิ ข้ึ า ใ ิ ใ ใ เ า ้อ ส ้า ควา เห็ ให้ ูก ้อ อ ่า ี้ไ เ ื่อ ๆ คือให้ เห็ กุ ข์ใ า่ กา ( ู ) ใ เว า ใ สั า ใ สั ขา แ ะใ วิ า เ อ่ื เห็ ะ ิ า แ ว้ ไ ่ อ้ เ าสกั ิ ว่า ะ ิ า ะเ ็ แ ไห ี ักษ ะอ า่ ไ ไ ่ อ้ เ าเ เ าะ ะเกิ ควา แ ่ แ ้ แก่ ิ แกใ่ สิ่ เ่ี าไว้ ิ ้ั ห เ ื่อ าคือ ั าเกิ ขึ้ แ ้ว เ าก็ ะไ ่เ ็ ู้ ื อ ไ อ วี ิ โ เ า ะเ ็ ู้ ่ี ี าสวา่ ข้ึ ๆ แ .่ .. กุ อ า่ อ้ อาศั ควำมเพยี ร ควำมพยำยำม ศาส า ุ ึ สอ ใ เ ื่อ ขอ ควา เ ี เ า ุ่ เ ีวิ ให้กั า โ กอ ่า สุ ีวิ แ ะเ ็ กา� ั กั า ากแ ้ว �าให้ไ ้ส ั ิ ัส า าค อ ค อ าก า แ ่ สุ ้า ก็ ้อ า ั แ แ ่ แ กให้ ี ู้ าสื อ ่อไ

ะอา า ์ วีวั ์ า ุว โฺ ๑๐๓ เ าะไ ่ ใี ค สา า ค อ ค อ ส ั ิ สั า เห า่ ้ั ไ ้ อ ่ัวกา า อ ู่ไ ้เ ี แค่อา ุขั ขอ เ า ึ่ ะ อ้ ส า ไ า กา เว า ขยั คอื ควำมสน้ ไปขอ อา ุ วั คื ี่ ว่ ไ ไ ไ่ ้ ว่ ไ เ า่ แ เ่ อาอา กุ ั วั ขอ เ า ไ ว้ กุ ข ะ กุ เว า กุ หา ใ กว็ า่ ไ ้ วี ิ ขอ เ า ห ไ เ ่ือ ๆ ส่ิ ใ ี่เ า อ ะ ่ึ าไ ้ อ ั ใ ไ ้ ากเ ็ าก า ไ ้ก็ให้ ี ส ้า ี ก ะ �า ี �าเ ็ ี ้ั ห า้ ั้ า ุ่ เ แ กา แ ใ ใหแ้ ก่สิ่ ้ั เ ิ ควา สา า ้ั ห ้ั ว ่ีแ ่ ะค ีแ ะ เค ใ ้ใ า โ ก ให้ อ �า าใ ้กั า ู ุกค คี วา สา า ั้ ้ั ให้ า� าใ ก้ ั ะขอ ะ ุ เ า้ า้ ิ ั ิ กู ไ ้ ั า ไ เ้ ห็ ะ ิ า ไ เ้ ห็ สั เ ื่อไ ้เห็ ะ ิ า แ ้ว ะอุ า ว่า โอ๊ ... ุษ ์ ี่ ห อ กู่ ั สิ่ ห อก ว า ั้ แ เ่ อ่ื ไห ก่ ั ะเ ็ เ ว า ห อื เ ็ ห กไ็ ส่ ใ ั้ ั้ ไ ่ า า ไ ห่ รแู้ ลว้ ะไมห่ ล เพรำะไมร่ ู้ แ่ี ห ะ ึ หล เ อ่ื หล กย็ ่ ทำ� ให้ ไมร่ ู้

”๑๐๔ ีวิ ิ ษุ ์ าว า เ าะ ะ ้ั เ า ึ คว ไ ้ ั คา� สอ ขอ ะ ุ เ า้ อ า่ ส ่�าเส อเ อ่ื า� ไ อ ิ ใ �าให้ าก �าอ ่า ส ่�าเส อ ค�าสอ ขอ ะ ุ อ ค์ ั ีอ ู่เห ือ เ ิ ไ ไ่ ห้ า ไ ไห ไ ไ่ ้ ิ เ ้ี ไ ไ่ แ้ ก า่ ไ ากเ ิ คือ ่า สอ ให้ ิ า า ่ี กำย กั ใ ึ่ ไ ้อ ิ า แ ้วอ า่ ั เ กา ใหท้ ำน รกั ษำศีล ทำ� สมำธ เ ็ เพีย แค่ทำ เดนผ่ำน เ ื่อข้า ่า ไ แ ้วเ า ะไ ่หั ก ั าหาอีก แ ะ ะส ะ ิ้ ้ั ห ึ แ ว้ า่ ค สว่ าก ไ ่ อ คา� วา่ สละท้ แ ่ ึ ะไ ่ อ อ า่ ไ ใ ส่ี ุ ก็ อ้ ส ะ ิ้ เ าะอะไ ึ อ้ ส ะ ิ้ ” เ าะเ ็ ส่ิ ี่ อ้ ส ะ เ ็ ควา า� อ ี่ ะ อ้ ส ะ แ ้ เ าไ ่ อ้ กา ส ะกา แ ะใ แ ก่ า แ ะใ ้ี ก็ ้อ ากเ าไ อ ่า ไ ่ ี า ห ีกเ ี่ ไ ้ เ ื่อ ึ เว า กา กั ใ ี้ก็ ้อ แ กส า อ า่ แ ่ อ

ะอา า ์ วีวั ์ า วุ โฺ ๑๐๕ ไี่ อ้ ิ า า ้ั ห ้ี ก็ ว้ หวั วา่ า่ แู้ สว หา สั ุก ่า ะไ ้เข้าใ ใ ห ัก แ ะกา ิ ั ิ ี่ ะ ุ เ ้าไ ้ สอ ไว้ คือให้ ิ า าเ ี แค่กา กั ใ ขอ เ าเ ่า ้ั เ ี ู้แ ะ ิ ั ิอ กู่ ั กา แ ะใ แ่ี ห ะ สขุ กั กุ ข์ กี ั วั่ สั าคอื กา า� ให้ เู้ า่ ั อ ่าไ ห ก เข้าไ เ ็ ส่ิ ่า ๆ เห ่า ้ั ึ ะไ ้ ื่อวา่ เ ็ ู้ ักษาส ั ิขอ เอ ไ ่ให้สู หา ไ ส ั ิ อั แ ้ ิ คอื มนุษย์สมบตั ส ั ิแห่ ควา เ ็ ุษ ์ ี่ ะ ุ เ า้ ส เส ิ วา่ ะเส ิ สี่ ุ คี ุ คา่ สี่ ุ ่ั เอ

๑๐๖ วี ิ ิ ษุ ์ าว า รปู ไ ส่ า า ้ั ่ั ให้เ า ึ ไ ้ อ วี ิ เวทนำ คือ สุข กุ ข์ ไ ส่ า า ้ั ่ั ใหเ้ า ึ ไ ้ อ ีวิ สั ำ ( ว ) คอื ควา า� ไ ส่ า า ั้ ่ั ให้เ า ึ ไ ้ อ วี ิ สั ขำร คือควา คิ ควา ึก ไ ส่ า า ั้ ั่ ให้เ า ึ ไ ้ อ ีวิ ว ำณ คอื ควา ูส้ ึก/กา ั ู้ กไ็ ส่ า า ั้ ั่ ให้เ า ึ ไ ้ อ ีวิ แล้วเรำ ะยดึ ใหโ้ ่ท�ำไม

ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว ฺโ ๑๐๗ กมั มั ำนภำวนำ กำรภำวนำน้นั แบ่ ออกเปน็ ๒ ประเภท คอ :- ๑. สมถภำวนำ (สะ-มะ-ถะ-พำ-วะ-นำ) คือ กา ่ี ุคค ไ ้ �าอุ า เค ่ือ ะ ั ิ ใ ให้เกิ ขึ้ า วิ ีแ ว้ เ ี กวา่ กั ั า ๔๐ ๒. วปสั สนำภำวนำ คอื กา ี่ คุ ค ั ควา เห็ แ ้ ใ ควา ิ ให้เกิ ข้ึ ใ ิ สมถภำวนำ ั้ เ ็ เ ี เค ่ือ ั ิ ให้ส เ า่ ้ั ไ ส่ า า ะกเิ สไ ้ แ เ่ ็ อุ กา ะแกว่ ิ สั ส า เ อ่ื เ ็ า า ั ิ ให้เ ่ี อ่ ควา ูแ้ ้ เห็ ิ อุ า ส ใ ี่ ะอ ิ า ใ ่ี ี้ คอื า กุ ั ั า ๔ กั าว าคว า� ควา เขา้ ใ ใ เ อ่ื า ุ ๔ ให้ ั เ ก่อ �ากา าว า คือ ควรท่อ �ำธำตุกัมมั ำน ๔ ให้ได้ตำมแบบทุกตัวอักษรก่อน เ ่ือ ่อ �าไ ้แ ้ว

๑๐๘ วี ิ ิ ุษ ์ าว า คว อ่ ให้ า� า สา า อ่ ไ ้ กุ ี่ กุ เว า เ อื่ อ่ ไ ้ า� า แ ว้ ะ อ้ อ่ า� ใหข้ ้ึ ใ คา� วา่ ขึ้ ใ ห า ึ ท่อ ให้ขึ้นในใ เอ โดยไม่ต้อ บั คับให้ท่อ เป็น ควำม �ำในใ ขอ ตนเอ โดยอัตโนมัต ี่ให้ ่อ �า ข้ึ ใ ก็เ ื่อ ะไ ้ก�าห ส่ว แห่ า ุไ ้ ่า เ ่ือ ่อ ข้ึ ใ ไ แ้ ว้ ิ ขอ เ า ะ อ่ า กุ ั ั า ๔ อ เว า ไ ว่ ่า ะอ ใู่ อิ ิ า ใ ้ั ื เ ิ ่ั อ ก ะ ั่ ื่ อ ิ ก็ ั ่อ า ุกั ั า ๔ อ ู่ เมอ่ ทอ่ ไดข้ นึ้ ใ อยำ่ นแ้ี ลว้ ใหพ้ ำรณำรำ่ กำย แยกออกเปน็ ธำต ุ ๔ ตำมทไ่ี ดท้ อ่ มำนน้ั สว่ ใ เ่ี ็ ธำตุดน ก็คิ ึกให้สลำย ไ เป็นดน ส่ว ใ เ ็ ธำตนุ ำ้� กค็ ิ กึ ใหส้ ลำย ไ เปน็ นำ�้ สว่ ใ เ ็ ธำตไุ ฟ ก็คิ ึกใหส้ ลำยไ เปน็ ไฟ คือ ธำตรุ อ้ น ควา อ้ อี ู่ ี่ไห า ุไ ก็ส า ไ ว อ ู่กั ควา ้อ ั้ ส่ว ใ เ ็ ธำตลุ ม กค็ ิ ึกใหส้ ลำยไ เปน็ ลม เ อื้ ้ ใหใ้ ้ ควำมคด ควำมนกึ แ ก า่ กา ขอ วั เ า แ กใหเ้ ห็ ั เ ใ ควา กึ ควา คิ เ อื่ คิ กึ แ ก า่ กา สคู่ วา เ ็ ธำตดุ น ธำตนุ ำ�้ ธำตไุ ฟ ธำตลุ ม

ะอา า ์ วีวั ์ า วุ ฺโ ๑๐๙ ไ แ้ ว้ กใ็ หใ้ ้ ควำมคด ควำมนกึ ั้ รวมรำ่ กำยทแ่ี ยก ออกไปแล้วให้รวมตัวกันใหม ่ แล้วใ ้ควำมคด ควำม นึกแยกร่ำ กำยล สู่ธำตุ ๔ อีก ให้ท�ำอย่ำ นี้บ่อยๆ และทำ� มำกๆ นใหม้ คี วำมคลอ่ แคลว่ ในกำรคด กำรนกึ ขอเ ้ �้า ัก าว า ี้ว่า ้อ ท่อ ธำตุ กมั มั ำน ๔ ใหไ้ อ้ ยำ่ คลอ่ แคลว่ กอ่ แ ว้ ึ คิ กึ แ กแ ะ ่า กา ให้ �า า ให้เห็ ควา คิ ควา ึก ี้ ั เ ข้ึ ใ ใ คือ ให้ ัดในควำมคดก่อน เ ื่อ ั ใ ควา คิ แ ้ว ึ ิ า าแ ก ่า กา อ ู่เ ็ ะ �า ให้ �า า กา ิ า าแ ก ่า กา ้ั ึ ิ า า า ขั้ อ ไ่ี ้ ว ว ไว้ ๖ ข้ั อ ั ้ี กำรพ ำรณำรำ่ กำย ๖ ข้ันตอน ๑. หมดลมหำยใ ให้ก�าห ิ า าว่า เ ื่อ ่า กา ห หา ใ แ ้ว า ุ กั า ุไ ก็ส า ออก าก า่ กา เ ากห็ ควา ั ู้ า กา ไ ส่ า า

๑๑๐ ีวิ ิ ษุ ์ าว า คว คุ ่า กา ไ อ้ กี า่ กา ก็ ะ ้ อ ั แ ่ ิ กา� ห ควา คิ ให้ ึก ึก ู ่า กา ี่ อ ้ื ิ ๒. น�้ำดันดน ก�าห ให้เห็ ว่าเ ่ือ า ุ กั า ไุ ออก าก า่ กา แ ว้ กเ็ ห อื แ ่ า ุ ิ กั า ุ า�้ ี่ ั ค อ ู่ ให้ ิ า าวา่ หาก ิ้ ให้ า่ กา อ ั แ ่ ิ า ห า ๆ วั ้�าก็ ะ ั ิ ออก า ่า กา ก็ ะ อ ข้ึ อื เขี ว า้� า ิ้ ุก าก แข ขา อ ี้ ู ั ข้ึ ๓. ธำตดุ นแตก า ุ า�้ ่ี ั ิ ออก า เ อ่ื า่ ไ ห า ๆ วั เข้า ิวห ั ก็ ะ ิแ กไ ่ัว ั้ ่า กา า้� เห อื า�้ ห อ า้� เ อื ก็ ะไห เ ิ้ ออก า า อ ่ี ิแ ก ั้ ั่ว ั้ า่ กา ๔. น�้ำละลำยดน ก�าห า ุ �้า ี่แ กส า ออก าก ่า กา เ อ่ื า�้ เห อื า้� ห อ า�้ เ อื ไห ออก า า อ แิ ก ว่ั ้ั า่ กา เ ือ้ ห ั กเ็ ่ิ เ อ่ื เ า่ แ ้ว ่อ ส า ิ

” ะอา า ์ วีวั ์ า ุว ฺโ ๑๑๑ ๕. โคร กระดูก ก�าห า ุ ิ ี่อ ู่ใ ส า โค ก ะ กู เ อื่ เ อื้ ห ั อ่ ส า ิ ห แ ว้ กเ็ ห อื แ ่โค ก ะ ูกขาวโ อ อ ู่ ิ า าให้เห็ หัว กะโห กศี ษะ ก ะ กู ่โี ค ก ะ กู แข ก ะ ูกขา แ ว้ ห ุ า แห่ ควา คิ ไ้ี ว้ แ ว้ เ ่ ใหเ้ ห็ โค ก ะ กู ค กุ สว่ อ ่า ั เ ๖. โคร กระดกู สลำยล สดู่ น กา� ห โค ก ะ กู สู่ า ุ ิ เ ่ือเ ่ เห็ โค ก ะ ูกค ุกส่ว แ ้ว ให้ ิ า าเห็ โค ก ะ ูกเ ็ ส า ุก ่อ ่ัว ้ั โค แ ้ว ึกให้เห็ ก ะ ูก ี่ ุก ่อ ั้ ค่อ ๆ ส า ไ เ ็ ิ ใหค้ ิ ิ า าขึ้ าวา่ ิ กั า่ กา เ าเ ็ อั เ ี วกั า่ กา เ ากั ิ กเ็ ็ อั เ ี วกั ” เ ่ือ ิ า า ึ ข้ั อ ่ี ๖ แ ้ว ก็ให้ก ั ไ เ ่ิ ้ ิ า าขั้ อ อ ี่ ๑ อีก า� ห า ๆ เ ่ี ว ิ เกิ กา อ ั วา่ า่ กา เ าคือ า ุ ๔ ิ �้า ไ า ควา เ ็ ิ

๑๑๒ ีวิ ิ ุษ ์ าว า สมำธภำวนำ ้าเ าคิ ึกแ กแ ะ ่า กา �า า แ ้ว ิ ขอ เ าก็ ะ ้ั ั่ ใ กา คิ อำกำรท่ีตั้ ม่ันน้ีเรียกว่ำ สมำธ ึ่ เ ็ ส่ิ ่ี ัก าว า ้อ กา ากเ ็ อั ั แ ก กำรท�ำสมำธให้ได้ผลน้ัน ะต้อ ับ ตให้ได้ แ ่ ิ ้ี เ ็ ส า ไ ค่ ่ี ึ ั ไ ้ าก กั กำรท่ี ะ บั ตใหไ้ ดน้ น้ั ให้ บั ทคี่ วำมคด กำร บั ควำมคดกค็ อกำรคดเรอ่ เดยี ว แล้วคด น ตรู้ในเร่อ ที่คดน่ันแหละ เ ่ือ ตรู้เร่อ ที่คดแ ้ว ต ะต้ั ม่ัน เ ่ือ ิ ้ั ั่ เ าะกา ี่เ าคิ ใ เ ่ือ า ุกั ั า ๔ ่อ ๆ ิ ะเ ็ ส า ิเอ โ ไ ่ ้อ เ ี ก ้อ เ ื่อ ิ เ ็ ส า ิแ ้วก็ ือว่าเ า ไ ้ �าเ ็ ส าว า ึ แี่ ว้ วปสั สนำภำวนำ อ า่ ไี่ ้ อกไวแ้ ว้ วา่ ส าว า ั ไ ส่ า า ะ กเลส ไ เ้ แ แ้ ่ วั เ ี ว เ าะส าว าเ ็ เ ี อุ า ส ใ เ า่ ้ั ึ เ ็ ขอ เสอื่ ไ ้ เ อื่ เ ็ ขอ เสอื่ ไ ้ ะ ุ เ ้า ึ ไ ้ แส วิ ัสส า าว าเ ็ เค ่ือ

ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว ฺโ ๑๑๓ อ่ อ ให้ส าว าค ี่ วปัสสนำ คอปั ำอันเห็นแ ้ ัดในธรรม อันมี ร ตำมควำมเป็น ร ั า ี่ ะเห็ า ควา เ ็ ิ ั้ ู้ าว า ้อ เ ี ู้ ักษ ะ ๓ ะกา ขอ สั ีเ่ ี กว่า ไตรลกั ษณ์ ไ ้แก่ ควำมไม่เที่ย ควำมเป็นทุกข์ ควำมเป็นอนัตตำ เ ่ือเ ิ ั า ใหเ้ กิ ขี ้ึ ท คอ ควำมเหน็ ท้ั หลำย ไ่ี ่ ี ะโ ์ อั เ ็ ไ ้ว กา ือ ิ ่ึ ี ะกา ่า ๆ คว ห ่ั ้ว ั า ิ า า แ ะ ะเว้ ิ เิ ห า่ ้ั เสี ว้ ะกา ้ั ว ึ เ ิ ั า ึ่ ีใ ะ ุ ศาส า ้ั ก็คือ ั าใ กา ิ า าเห็ ควำมเกด แ ะ ควำมเสอ่ มสน้ แห่ สั ขา เ ็ อา ์ขอ ใ (คา� ว่า สั ขา าคา� เ ี ว โ ๆ ห า ึ ส่ิ ี่ ะกอ กั ข้ึ ห อื กู ุ แ ่ ) ั า ิ า าเห็ ควา เกิ แ ะควา เสื่อ ส้ิ แห่ สั ขา เี้ ็ ั าอั ั่ ค อื เ ็ ั าอั เิ ศษ ี่สา า �า า กิเ สเค ื่อ เศ ้าห อ ิ ให้ ิ าศไ ้ ึ่ ะ �าให้ ู้เ ิ ั า ุควา สิ้ ุกข์ไ ้โ อ แ ะสา า �า ู้ ิ ั ิออกไ เ ่ือควา สิ้ ุกข์ไ ้ ิ

๑๑๔ วี ิ ิ ุษ ์ าว า กั าว า ึ ใส่ใ ใ กา ิ า า สั ขำร ใหเ้ ห็ ควา เกดข้ึนแ ะควา ดับไปเ ็ อา ์แห่ ิ อ ู่เส อ ั้ ก า วั แ ะก า คื รู้ ำนะ ๖ กับกำรเ ร วปสั สนำ ใ กา เ ิ วิ ัสส า ู้ าว าคว ะเ ี ู้ ลักษณะ ๓ คอไตรลักษณ์แล้ว ท่ำนพึ เข้ำใ เร่อ ำนะ ๖ ประกอบดว้ ยคอ :- ๑๑ อน ะ - ขอ ไ ่เ ่ี ๒๑ อน ลกั ขณะ - กั ษ ะ กี่ า� ห ให้ วู้ า่ ไ เ่ ี่ ๓๑ ทกุ ขะ - เ ็ ขอ ี่ ไ ้ าก ๔๑ ทกุ ขลกั ขณะ - กั ษ ะ กี่ า� ห ให้ วู้ า่ เ ็ กุ ข์ ๕๑ อนตั ตะ - สิ่ ี่ไ ใ่ ่ วั ๖. อนตั ตลกั ขณะ - ักษ ะ ีก่ า� ห ให้ ้วู ่าเ ็ ส า ห่ี า วั อั แ ้ ิ ิไ ้

ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว โฺ ๑๑๕ าก า ะ ๖ ข้า ้ ้ี สั ขา อั ี ั ั ุ แ ่ ไ ้แก่ า ุ ๔ ขั ์ ๕ อา ะ ๖ ั อ ู่ใ า ะขอ ควา ไ ่เ ี่ ใ ี่ ้ี ่อ ห า เอากา ิ า า ู ธำตกุ มั มั ำน ๔ ใหเ้ ห็ ควา ไ เ่ ี่ ั เ ็ อน ะ สั ขำร อั เ ื่อ า ากกา ุ แ ่ ขอ า ุ ๔ ขั ์ ๕ แ ะอา ะ ๖ กี า เกดขน้ึ ้ว เสอ่ มสน้ ไ ว้ แปรปรวน ยกั ยำ้ ยเป็นอย่ำ อน่ ไปด้วย ควา เกิ ข้ึ ควา เส่ือ ส้ิ แ ะควา แ ว ัก ้า ขอ สั ขา ไ เ ็ อ า่ อื่ แส ใหเ้ ห็ วา่ สั ขา เ ็ สิ่ ไ ค่ ี่ เ ็ กั ษ ะขอ อน ลักขณะ คอื ักษ ะ ีก่ �าห ให้ ้วู า่ ไมเ่ ที่ย า ุ ๔ ขั ์ ๕ อา ะ ๖ ั้ เ ็ ุกข์ เ าะเ ็ ส่ิ ่ี คี วา เกิ ข้ึ แ ะ คี วา เสอ่ื สิ้ ไ าเ ี เ ี ี คั้ อ ู่ อ เว า กา ี่ คี วา เกิ ข้ึ แ ะควา เสอ่ื สิ้ ไ าเ ี เ ี ี คั้ อ ู่ ั้ ือเ ็ ทุกขลักขณะ คือ ักษ ะ ีห่ า ให้ วู้ า่ เปน็ ทุกข์

๑๑๖ วี ิ ิ ษุ ์ าว า า ุ ๔ ขั ์ ๕ อา ะ ๖ อั ใ ไม่เทยี่ แ ะ เปน็ ทกุ ข์ ส่ิ ้ั เ ็ ขอ สู ากควา เ ็ วั อั แ ้ ิ กา ่ีเ าเข้าไ ึ สั ขา ว่าเ ็ ัว ขอ เ า แ ส่ ั ขา ไ ่ อ เ ็ ไ า อ�า า แห่ เ า สั ขา ั้ ึ เ ็ อ ั า เ าะไ ่อ ู่ใ อ�า า ขอ ู้ใ ควา ไ ่เ ็ ไ ใ อา� า ควา เ ็ ขอ สู เ ่า าก ัว สักแ ่ว่าเ ็ ส าว เ ่า ้ั ควา เ ็ ส า ไ ่ เี า้ ขอ เห า่ ้ี เ ็ อนตั ตลกั ขณะ คอื กั ษ ะ ่หี า ให้ ู้วา่ เ ็ อนตั ตำ ขนั ธ ์ ๕ เ อ่ื เู้ ่ แี้ ว้ ึ กา� ห ิ า า ู า ควา เ ็ ิ วา่ กำย กั ใ แ้ี ่ ออกเ ็ ๕ กอ เ ี กวา่ ขนั ธ ์ ๕ ะกอ ้ว :- ๑. ู ๒. เว า ๓. สั า ๔. สั ขา ๕. วิ า า ุ ๔ คอื ิ �้า ไ ะ ุ กั เ ็ กา ี้ เ ี กว่า รปู

ะอา า ์ วีวั ์ า วุ ฺโ ๑๑๗ ควา ู้สึกใ อา ์ ี่เ ็ สุข คือ ส า กา ส า ใ ควา สู้ กึ ใ อา ์ ่ีเ ็ ทุกข์ คือ ไ ส่ า กา ไ ่ส า ใ ห อื ควา ู้สึกเ ๆ คอื ไม่ทุกข ์ ไมส่ ุข ว เ ี กวา่ เวทนำ ควำม �ำได้ คือ �า ู �าเสี �าก ่ิ �า ส า� กา สั ัส า� อา ์ ีเ่ กิ กั ิ ไ ้ เ ี กว่า สั ำ เ ตสกธรรม (เ -ตะ-ส-กะ-ท�ำ) คือ ส า ่ี ุ แ ่ ใ ให้เ ็ ส่ว ีเ ี ก กุศล เ ็ ส่ว ั่ว เ ี ก อกุศล เ ็ ส่ว ก า ๆ ไม่ดี ไม่ ั่ว เ ี ก อัพยำกฤต (อั - ะ- า-ก ิ ) ว เ ี กวา่ สั ขำร ควำมรู้ในอำรมณ์ ่ีเกิ ข้ึ ากกา ั ู้ า า า หู า กู า ิ้ า กา า ใ เ ี กวา่ ว ำณ เ อื่ เ ี ู้ ขนั ธ ์ ๕ เขา้ ใ แ ว้ ึ ่ ใหเ้ ห อื ๒ คือ รูป แ ะ นำม โ รูปขันธ์ ั เ ็ รูป ส่ว เวทนำ สั ำ สั ขำร ว ำณ ั เ ็ นำม ้ั ๒ ส่ว คือ ู - า ้ีอาศั กั แ ะกั ะห ึ่ มนุษย์ กั เรอ

๑๑๘ วี ิ ิ ษุ ์ าว า อาศั กั แ ะกั ขา้ หาส ุ ั ้ั เ อ่ื เ ี ู้ ู - า า ควา เ ็ ิ แ ว้ ท คอื ควา เห็ ขอ ู้ าว าก็ ะ บรสทุ ธ์ าก ั้ กใ็ หเ้ ิ วปสั สนำ เ อื่ เ ็ ปั ำ อ่ ไ กา เ ิ วิ ัสส า ั้ ะ อ้ กา� ห ห า กเอา ขั ์ ๕ ขึ้ า ิ า าใหเ้ ห็ า ควา เ ็ ิ อ า่ เห็ ค า เค อื่ า้ เห็ ค า เค อื่ ากควา เ ็ ิ แ ้ว วิ ัสส าก็ กั ไ ่เกิ ข้ึ กา กา� ห ขู้ ั ์ ๕ คว ใ ้ควา พน พเครำะห์ ให้ ะเอี ี่ ว้ ึ ะเ ็ ะโ ์เ อ่ื ควา เกิ ขึ้ แห่ ั า ขนั ธ ์ ๕ น ี้ ไมใ่ ก่ เลส เปน็ อรยสั (ควา ิ ี่ า� ใหค้ ก า เ ็ อรยะ) ขอ้ ่ี ๑ คอื อื วา่ เปน็ ทกุ ข์ ึ่ เ ็ ควา ิ ีค่ ั ค้า ไ ไ่ ้ สบคน้ ดขู นั ธ์ กา กา� ห ูข้ ั ์ ๕ า ควา เ ็ ิ ะโ กา ั่ ส า ิก็ไ ้ ไ ่ ั่ ส า ิกไ็ ้ ิ ั ไิ ้ ุก ่ีไ ่ อื วา่ ิ โ ะกา ั้ ว ขอเ ี แ ใ่ ห้ ู้ าว า อ้ ก ั า ู ขั ์ ๕ ให้เห็ กา เกด-ดับ ่ีเกิ ข้ึ กั ัวเ า า าวะ ิ ห อื ีอ ่ใู ัวเ า คอื :-

ะอา า ์ ววี ั ์ า วุ โฺ ๑๑๙ รูปขันธ์ ให้ ูควา เ ็ ิ ขอ ่า กา ี้ว่า อะไ ว กั าเ ็ รูป อะไ ว กั าเ ็ ร่ำ กำย ู ่า กา เ่ี ค ื่อ ไหวไ าอ ู่ แ้ี ้ ิ แ ้ว มำ ำกไหน ะ ุ เ ้า แส ใหเ้ ห็ ว่า า ุ ๔ คือ ิ ้�า ไ ่ี ีอ ู่แ ้วโ ห ัก า ิเ ็ เหตุปั ัย ว กั าเ ็ รูปร่ำ ู ให้เข้าใ ่า ก็คือ ่า กา ขอ เ า ี้เ ็ เ ี าก กา ์ า า ิ ี่เกิ าก กา ว ัวกั ขอ า ุ ั้ ๔ แ ะ ะ ้อ สลำย ไ เ ื่อ ึ ่ีสุ แห่ อา ขุ ั (เกิ - ั ) รูปขนั ธน์ ้ีไมใ่ ก่ เลส แ ่ เ ็ อ ิ สั (ควา ิ ) คอทุกข์ ่ึ เ ็ า ิอ า่ ้ี อ ู่แ ้ว ู้ าว าเม่อเห็นควำมทุกข์ท่ีเกดขึ้นทำ กำย ะเ ็ ุกข์ห ักห ือเ าก็ า พึ ก�ำหนดรู้ว่ำ น้ีทุกข์ เ า่ เ้ี อ ไ ่ อ้ า� อะไ ากกวา่ เ้ี ี แ ใ่ หก้ า� ห ไู้ ว้ เ า่ ้ั เวทนำขนั ธ์ คอื กา เสว อา ์ า กา แ ะ า ใ ึ่ เกิ เ ็ ะ า� อ ใู่ ษุ ์ กุ ค เ ่ เ อ่ื เสว อา ์ สุขก็เ ็ สุข เ ่ือเสว อา ์ ุกข์ก็เ ็ ทุกข์ ่ีแห ะ เ ี กวา่ เวทนำ เวทนำนไี้ มใ่ ก่ เลส เ ็ ขั แ์ ๆ้ ทตี่ อ้

”๑๒๐ ีวิ ิ ุษ ์ าว า ” กำ� หนดรวู้ ำ่ เปน็ ทกุ ข์ แ ะใหเ้ ห็ กา เกดขนึ้ แ ะ ดบั ไป ขอ เว า ี่เกิ ข้ึ กั เ า เ ่ือเวทนำอ ่า ใ อ ่า ห ึ่ ปรำก ขึน้ ใหก้ ำ� หนดรู้วำ่ แ่ี ห ะ เปน็ กำรเกดขน้ึ แห่ เวทนำ แ ะเ อื่ เวทนำเห า่ ้ั ดบั หำยไปกใ็ หก้ ำ� หนดรู้ วำ่ เป็นกำรดับไปแห่ เวทนำ เว า ้ั อาศั กา แ ะใ เกิ ข้ึ กา แ ะใ กไ็ ใ่ ก่ เิ ส เว า อี่ าศั กา แ ะใ เกิ ข้ึ กไ็ ใ่ ก่ เิ ส แ ่ า� ไ ึ เกิ กิเ ส แ ะ ควา อ ากไ ้เ า่ ” ่ั เ ็ เ าะไ ่ ู้วา่ เป็นเวทนำขันธ์ แ ก่ ั ไ ส�าคั ว่าเ ็ ู้เ ็ ค เ ็ ิ เ ็ ั ึ เกิ กิเ สแ ะ ควา อ ากขึ้ าไ ้ ว้ เห ุ ้ี ะ ุ เ า้ ึ สั สอ ไว้ ใ กั กสตู รวา่ บคุ คลเมอ่ สขุ เวทนำ เกดขน้ึ กป็ ลอ่ ย รำคำนุสัยตำมนอน ทุกขเวทนำเกดขึ้นก็ปล่อยให้ ป ำนสุ ยั ตำมนอน อทกุ ขมสขุ เวทนำเกดขนึ้ กป็ ลอ่ ย ใหอ้ ว ำนสุ ยั ตำมนอน กำรกระท�ำ ึ่ ท่ีสุดแห่ ทุกข์ ใน ำตน ี้ ึ ไมใ่ ่ ำนะที่ ะมไี ด ้ เปน็ ได ้ ถำ้ เมอ่ เวทนำ ท้ั ๓ เกดขน้ึ แลว้ บคุ คลไมใ่ หอ้ นสุ ยั ทั้ ๓ ตำมนอน กำรกระทำ� ่ึ ทสี่ ดุ แห่ ทกุ ขใ์ น ำตนก้ี ม็ ี ำนะที่ ะเปน็ ได ้

” ะอา า ์ ววี ั ์ า วุ ฺโ ๑๒๑ มไี ด”้ ค�า ัส ้ี อื เ ็ ค�า า ัวอ ูแ่ ้ว ิ ั ิอ ่า ไ ึ ะไ ่ให้ อนสุ ยั า อ ไ ้” ก็ อ้ ี สต า� ควา รสู้ กึ ตวั ไว้ ากๆ แ ะ เู ว า เ่ี กิ ขึ้ า ควา เ ็ ิ อ า่ �า า ควา อ าก เ ่ ค เ าเ ่ือเวทนำท่ีเป็นสุขเกิ ข้ึ ก็ อบเพลดเพลน อยำกได้ ห ือ อยำกให้ค ท ี่ ไมอ่ ยำกให้หำยไป ใ า ก ั กั เ ่ือ เวทนำท่ีเป็นทุกข์ห ือไ ่ ี ก็ไม่ อบ อยำกผลักไส อยำกขับไล่ให้หำยไป ึ ะ ้อ ใ ้ส ิ �าควา ู้สกึ ัว ไว้ให้ ากเ ือ่ เว า ั้ ๓ เกิ สั ำขันธ์ คือ ควา �า ไ ้แก่ �า ู �าเสี �าก ่ิ �า ส �าสิ่ ี่ าก ะ า กา ึ่ เ ี กว่า โผ ัพพะ �าเ ื่อ าว ี่เกิ ข้ึ กั ใ คือ ธรรมำรมณ์ สั าขั ์ห า ึ ควา า� ใ ๖ อ า่ เ ่า ้ั เ ่ เ า เค เห็ ( ู ) ค ห ือ ( ู ) สิ่ ขอ อ ่า ใ อ ่า ห ่ึ าก่อ เ ื่อ ึก ึ ค ห ือส่ิ ขอ ั้ แ ้ว ู ค ห ือ ู ส่ิ ขอ เห ่า ั้ ก็ าก ขึ้ ใ เ ่ เี้ ี กว่าควา �า ู

๑๒๒ ีวิ ิ ุษ ์ าว า สั ำขันธ์ ึ เป็นควำม �ำเร่อ รำวในอดีต ทั้ น้ัน ไม่ใ ่ปั ุบัน ้าหากไ ่ ู้ ักสั าขั ์ า ควา เ ็ ิ แ ้ว เ ่ือควา ำ� รูปคน า าก ขึ้ ี่ใ กไ็ ่ ้วู า่ เปน็ สั ำ (ควำม ำ� ) ขอ ตนเอ ส�าคั วา่ ่ั เ ็ ค ิ ๆ สั า ้ี ึ โี ษ ่อเ า าก เ ่ • ึก ึ ค ี่เ า ัก ู ่า ขอ ค ่ีเ า ักก็ า าก อ ู่ใ ใ กำมวตก คือ ควำมคดอัน เป็นไปในทำ กำม ่ี ั ไ ่เกิ ข้ึ ก็ ะเกิ ขึ้ ่เี กิ ขึ้ แ ว้ ก็ ะ อก า ากขึ้ • กึ ึ ค โี่ ก กั ู า่ ขอ ค โ่ี ก กั ก็ า าก ั เ ใ ใ เห อื ไ เ้ ห็ ิ ๆ พยำบำท วตก คือ ควำมคดในกำรเบียดเบียน ี่ ั ไ ่เกิ ก็ ะเกิ ข้ึ ี่เกิ ข้ึ แ ้วก็ ะ อก า ากขึ้ • ึก ึ อา ์ ่ี ่าก ัว ไ ่ ่าก ัว ่าเก ี ่า ั อา ์เห ่า ั้ ก็ า าก ั ใ ใ กเ็ กิ ควา อ ใ า้ ไ ่ อ ใ า้ หวา ก วั

ะอา า ์ วีวั ์ า ุว โฺ ๑๒๓ า้ หว่ั วิ ก า้ เ าะไ ่ ูว้ า่ เ ็ สั าขั ์ ขอ วั เอ ส�าคั วา่ สิ่ ้ั ว เป็น ร เปน็ ั ไ ห ีแ่ ้ก็เ ็ สั า ( ว ) ้ั ั้ ควำม �ำใ ู �าใ เสี �าใ ก ิ่ �าใ ส �าใ สิ่ ี่ าก ะ า กา �าใ เ ่ือ าว ่ีเกิ ขึ้ กั ใ มำปรำก ัดในใ ่ั เป็นกำรเกดขึ้นแห่ สั ำ ขนั ธ์ เ อ่ื ควำม ำ� เห า่ ้ั ั หำยไป ำกใ ่ั เปน็ กำร ดับไปแห่ สั ำขนั ธ ์ สั ำขันธ์ ี้เ ็ อ ิ สั คอทุกข์ ไม่ใ ่กเลส! ึ คว กา� ห ู้ เ อ่ื กา� ห ู้ เหน็ กำรเกดขน้ึ และกำร ดบั ไปขอ สั ำขนั ธ์ ี่ า าก กั ใ แ ว้ ก็ ะละทกุ ข์ ได้ สั ขำรขนั ธ์ คอื ควา คิ ควา กึ หาก คี วำมคด ควำมนกึ มำปรำก ัดในใ ะเ ็ ควา คิ ่ี ีห ือไ ่ ก็ า ั่ ถอเปน็ กำรเกดขน้ึ แห่ สั ขำรขนั ธ์ แ ะเ อื่ ควำมคด ควำมนึกเห ่า ั้ ดับหำยไป ำกใ ั่ เป็นกำรดบั ไปแห่ สั ขำรขันธ์

๑๒๔ ีวิ ิ ษุ ์ าว า สั ขำรขนั ธ์ เ้ี ็ อ ิ สั (เ ็ ควา ิ ) คอ ทกุ ข ์ ไม่ใ ่กเลส ึ เ ็ ขอ คว ก�าห ู้ ขณะท่ีควำมคด เกดขน้ึ ใหก้ �ำหนดรู้วำ่ นท้ี กุ ข ์ และใหเ้ ห็นควำมดบั ไป ขอ ควำมคด ว้ ว ำณขันธ์ คือกา ั ู้สิ่ ี่ ่า เข้า า า อา ะ า ใ ( วา ) ้ั ๖ ะกอ ้ว า า า หู า ูก า ้ิ า กา แ ะ า ใ โ ... เ ื่อ ีส่ิ ากระทบตำ �าให้เกิ กา รับรู้รูป กา ั ู้ ู ่า าเ ี กวา่ ักขวุ ำณ เ ื่อ ีสิ่ ากระทบหู �าให้เกิ กา รับรู้เสีย กา ั เู้ สี า่ หูเ ี กว่า โสตว ำณ เ ่ือ ีสิ่ าก ะ มูก �าให้เกิ กา รับรู้กล่น กา ั ูก้ ิ่ า่ ูกเ ี กว่า ำนว ำณ เ ื่อ ีสิ่ ากระทบล้น �าให้เกิ กา รับรู้รส กา ั ู้ ส ่า ้ิ เ ี กว่า วหำว ำณ

”” ะอา า ์ ววี ั ์ า วุ โฺ ๑๒๕ เ ่ือ ีส่ิ ากระทบกำย �าให้เกิ กา รับรู้สัมผัส ทำ กำย กา ั ้สู ั สั า กา เ ี กวา่ กำยว ำณ เ ื่อ ีส่ิ ากระทบใ �าให้เกิ กา รับรู้สัมผัส ทำ ใ กา ั ู้สั สั า ใ เ ี กวา่ มโนว ำณ กี่ า่ ว าขา้ ้ เ ็ กา เกิ ขึ้ แห่ วิ า ขั ์ เ ่ือกา ั ู้เห ่า ั้ ั หา ไ ึ เ ็ ควา ั ไ แห่ วิ า ขั ์ ว ำณขนั ธ์ ี้ เ ็ อ ิ สั เ ็ ควา ิ คอทกุ ข ์ ไมใ่ ก่ เลส! เ ็ ขอ คว กา� ห ู้ ขั ์ ๕ แ ่ ะขั ์ ั้ เกิ ขึ้ อ้ กั แ ะ ั ไ อ้ กั ้ั ๕ ขั ์ เ ่ เว า กึ ึ ค ” ห อื ส่ิ ขอ ” อ ่า ใ อ ่า ห ึ่ อากา ี่ ึก ึ ั้ เ ็ ักษ ะขอ สั ขำรขันธ์ ู ่า ห ือสิ่ ขอ เห ่า ้ั า าก ั ขึ้ ใ ใ เ ็ ักษ ะขอ สั ำขนั ธ ์ ควา ู้ (สิ่ ี่ คิ า� ) ใ ข ะ ั้ เ ็ ักษ ะขอ มโนว ำณ สุขห ือ ุกข์ เี่ กิ ใ ค าว ้ั เ ็ กั ษ ะขอ เวทนำขนั ธ์ ู ่ี าก อ ู่ ้ั เ ็ กั ษ ะขอ รปู ขนั ธ ์ เ อื่ อากา ้ั ๕ อ า่ ้ั ั ไ ั่ เ ็ ควา ั ไ แห่ ขั ์ ั้ ๕

๑๒๖ ีวิ ิ ษุ ์ าว า ปั ำ ำณทำ� ลำยควำมเหน็ ผด อ้ สั เก อากา ขอ ขั ์ ๕ เี่ กิ ขึ้ แ ะเสอื่ ไ ้ว กา เห็ อา ์ ่ี าก เ าะห า้ ่ึ เกิ ขึ้ กั เ า ิ ๆ ึ ะถอว่ำเป็นปั ำและได้ปั ำนั้น ไม่ใ ่ ดว้ ยกำรคดเอำหรอหมำยเอำ อา ์ เี่ กิ ข้ึ ิ แ ะ าก เ าะห ้าไ ่ว่า ะเ ็ อา ์ ะเ ใ ก็ า ่ั คือควา ิ ี่ ต้อ ก�ำหนดรู้ ึ แ ้ใ ข ะ ั้ ะ ั ไ ่ าก ควา ิ ่เี ี กวา่ อรยสั ขึ้ าก็ า ขอ า�้ วา่ ให้ ิ า า ( ู) เขา้ ไ า ใ กา แ ะใ ขอ ู้ าว า เห็ อากา ่ีเกิ ข้ึ แ ะ ั ไ แ ะให้ ูอ ่า ่อเ ื่อ เ ่า ี้ก็ ือว่าใ ้ไ ้แ ้ว ในกำรพ ำรณำขันธ์ ๕ ตำม ควำมเป็น ร น้นั ให้พ ำรณำอำกำรที่เกดขึ้น ร กับ ขนั ธใ์ ดขนั ธห์ น่ึ เพยี ขนั ธเ์ ดยี ว นอกนนั้ เปน็ แตเ่ พยี เรียนรใู้ หเ้ ขำ้ ใ ดั เ นข้นึ เท่ำน้ัน เ อื่ ู้ าว ากำ� หนดรใู้ ห้ ั เ ใ กำรเกดขน้ึ และ ดับไปขอ ขันธ์ ๕ ก็ไ ้ ่ือว่าเ ็ ู้ �า า ควา เห็ ิ ่ีเค ี าก่อ ่ึ อา �าให้ ู้ ิ ั ิเกดควำมบรสุทธ์ หมด ดแห่ ตไ ้ แ ่หาก ู้ าว าไ ่สา า ุ

ะอา า ์ วีวั ์ า วุ ฺโ ๑๒๗ อ ิ วิ ุ ไิ ้ ว้ เห ใุ ก็ า กา ิ ั ิ า กี่ า่ ว า ้ั ห ้ั ก็ ะเ ็ ไ เ ื่อให้ ู้ าว า มีสตสัมป ั ะ ไ ่ ั่ เ ือ เม่อขันธ์ ๕ แตกสลำย ไ มีสุคตภพ กา� ห ใ มนษุ ย์ ห อื สวรรค ์ อั เ ็ ไ ใ เ ือ้ ห า้ เ าะเห ุ ้ั ู้ าว า ึ พ ำรณำขันธ์ ๕ ี้ ให้ เห็ เ ็ ักษ ะ ๓ คือ ไมเ่ ทย่ี เปน็ ทุกข์ เป็นอนตั ตำ แ ้วคว เ ิ ให้เกิ ขึ้ ใ สั า ให้คุ้นเคยกับ ต อยเู่ นอ ๆ ก็ อื วา่ เ ็ ษุ ์ ไ่ี เ่ า่ ะโ เ์ อ่ื ว้ ือเอาแก่ สา ือเอาคุ อั ิเศษแห่ ่า กา ี่ไ ่ ี แก่ สา ีไ้ ้ สั ขา ้ั ว เ ็ ขอ สู เ ็ สิ่ ไ ่ สี า ะ าศ ากสา ะ (สา ะคือควา เ ็ ขอ เ ี่ สา ะคือ ควา เ ็ ขอ ั่ ื สา ะคือควา เ ็ สขุ สา ะคือควา เ ็ วั อั แ ้ ิ ) ึ ก า่ วไ ว้ า่ สำระไมม่ ใี นรปู ไมม่ ี ในเวทนำ ไม่มีในสั ำ ไม่มีในสั ขำร ไม่มีใน ว ำณ เ ่ือเห็ สั ขา โ ควา เ ็ ขอ สู ะ ี้แ ้ว ึ ิ า าเข้าสู่ ักษ ะ ๓ ่ีเ ี กว่าไ ักษ ์ ก�าห สั ขา ้ั ห า เ ็ อา อ์ ู่ ก็ ะ ะควา ก วั ะควา

๑๒๘ วี ิ ิ ุษ ์ าว า เ ิ เ ิ ะควา อื ว่า เรำ ว่า ขอ เรำ เสี ไ ้ ก็ ะ เกิ ำณ คอื ควา ู้ า วิ สั ส า า ั้ ๙ ิ ะห ่ั สู่ อรยมรรค ก้าว ่ว ควา เ ็ ุ ุ ควา เ ็ โส า ั ก็ ัก าก ั ใ ใ อรยสั ๔ คอื กำรกำ� หนด ร้ทู ุกข ์ ละสมทุ ัย ทำ� นโรธใหแ้ ้ ยั มรรค ๘ ใหเ้ ร ก็ กั าก ั ใ ข ะ ้ั ิ ะหา ส สั ใ พระนพพำน แ ะ ะห ่ว ะ ิ า าเ ็ อา ์ใ ิ ะเกิ ปั เวกขณ ำณ ( ั - ะ-เวก-ขะ-ห ะ- า ) ข้ึนมำ พ ำรณำมรรค ผล กเลสท่ีละได ้ และกเลสที่เหลออย ู่ ำกน้ันพ ำรณำ นพพำน า �า ั เ อ่ื กั าว ากา� ห ขู้ ั ์ ๕ อ่ ไ อกี ควา เ ็ สก าคา ี อ าคา ี อ หั ์ ก็ กั เกิ ขึ้ า า� ั แห่ ก�า ั กา ิ า า ควา ห ุ ้ แห่ ิ อั เ ็ ควา ห ุ ้ ี่เข้า ึ ควา บรสุทธ์ ห ขอ ิ โ แ ้ ู้ ้ั อ่ สู้ วา่ ั วา่ ตพน้ แลว้ สู้ วา่ ั วา่ ำตสน้ แลว้ อยู่ บพรหม รรย์แล้ว ก ท่ีควรท�ำได้ท�ำเสร็ แล้ว ก อน่ เพอ่ ควำมเปน็ อยำ่ นอี้ กี ยอ่ มไมม่ ี กู้ ะ า� ส่ี ุ แห่ กุ ข์ ึ ีแ่ ว้ อ่ ี า ห ่ั า ะ ้ี

ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว ฺโ ๑๒๙ วปสั สนำ ำณ ๙ ๑. อุทยัพพย ำณ คือ ั าอั เห็ ควา เกิ แ ะ ควา เส่อื ส้ิ ไ แห่ ขั ์ ั้ ห า ๒. ภั คำนุปัสสนำ ำณ ห ือ ภั ค ำณ คือ ั าอั ิ า าเ ่ ูให้เห็ แ ่ ควา หัก ควา ั ควา แ ก ควา �า า ขอ กา กั ใ ๓. ภยตูปั ำน ำณ ห ือ ภย ำณ คอื ั า เห็ ั ใ สั ขา ี่ ้อ แ ก า �า า ไ เห็ วา่ สั ขา ่า กา ้ี เ ็ ั อั ให ่ ๔. อำทนี วำนปุ สั สนำ ำณ คือ ั า ิ า า เห็ โ ษแห่ สั ขา ั้ ห า ว่า เ ็ ขอ ีโ ษ าก ๕. นพพทำ ำณ คือ ั า ี่ �าให้เกิ ควา เ ื่อห ่า ใ สั ขา ่า กา า า ะออกไ เสี าก สั ขา ้ั ว

๑๓๐ วี ิ ิ ษุ ์ าว า ๖. มุ ตุกัมยตำ ำน คือ ั า ิ า า ก สั ขา ใหเ้ ห็ เ ็ ักษ ะ ๓ คอื ไ ่เ ี่ เ ็ กุ ข์ เ ็ อั า ๗. ป สั ขำนุปัสสนำ ำณ ห อื ป สั ขำ ำณ คือ ั า ิ า าเห็ สั ขา ั้ ว ว่า เ ็ ขอ สู าศ ากสา ะ ๘. สั ขำรุเปกขำ ำณ คือ ั าวา เ ใ สั ขา ้ั ว เ าะ ู้ควา เ ็ ไ ักษ ์ า ควา เ ็ ิ แ ว้ ๙. สั ำนุโลมก ำณ หรอ อนุโลม ำณ คือ ั า ิ า าวิ ัสส า า ้ั ๘ ให้เห็ ควา ิ ขอ สั ขา า แ วอ ิ สั ๔ แ ้ว เกิ ควา ั แ ้ ่อ วา ไ ้

ะอา า ์ วีวั ์ า ุว ฺโ ๑๓๑ (แบบท่อ ธำตุกมั มั ำน ๔) า กุ ั ั า ๔ า ุ ๔ คอื า ุ ิ เ ี ก วี า ุ า ุ า�้ เ ี กอาโ า ุ า ไุ เ ี กเ โ า ุ า ุ เ ี ก วาโ า ุ า ุอั ใ ี ักษ ะแข้ แข็ า ุ ั้ เ ็ า ุ ิ า ุ ิ ี่ ใี กา ้ีคือ ข เ ็ ั ห ั เ ื้อ เอ็ ก ะ ูก เ ่ือใ ก ะ ูก ้า หัวใ ั ั ื ไ อ ไส้ให ่ ไส้ ้อ อาหา ให ่ อาหา เก่า า ุอั ใ ี ักษ ะเอิ อา า ุ ั้ เ ็ า ุ �้า า ุ ้�า ่ี ีใ กา ้ีคือ ี เส ห อ เ ือ ั เห ื่อ ั ข้ �้า า เ ว ั �้า า �้า ูก ไขข้อ ู ( ้�า สั สาวะ) า อุ ั ใ ี กั ษ ะ อ้ า ุ ้ั เ ็ า ไุ า ไุ ี่ ีใ กา ี้ คือ ไ ี่ ั กา ให้อ อุ่ ไ ี่ ั กา ให้ ุ โ ไ ่ี ั กา ใหก้ ะว ก ะวา ไ ี่เ าอาหา ให้ อ่

๑๓๒ วี ิ ิ ุษ ์ าว า า ุอั ใ ี ักษ ะ ั ไ า า ุ ้ั เ ็ า ุ า ุ ี่ ใี กา ค้ี อื ั ข้ึ เ อ้ื ั เ อ้ื า�่ ใ อ้ ใ ไส้ ั ไ า วั หา ใ กา ิ า ากา ใ้ี หเ้ ห็ วา่ เ ็ แ เ่ ี า ุ ๔ คอื ิ ้�า ไ า ะกอ กั อ ู่ ไ ใ่ ่เ า ไ ่ใ ข่ อ เ า เ ี กว่า า ุกั ั า ( อ่ ใหไ้ ้ า แ กุ ัวอักษ )

ะอา า ์ ววี ั ์ า วุ โฺ ๑๓๓ อรยสั ภำวนำ อว ำ (ควา ไ ่ ู้) เ ็ ุ เ ิ่ ้ ขอ วั ส สา (กา เวี ว่า า เกิ ) ู้ ี่ ะ ้ ากวั ส สา ไ ้ ู้ ั้ ้อ �า า อวิ าให้ไ ้เสี ก่อ อวิ าสั โ ์เ ็ ัว ว ว ขั ์ ้ั ๕ ไว้ ่ี ิ ขั ์ ั้ ๕ เ ็ เห ุ เ ็ ั ั ะกอ ิ ให้ า� สื อ่ ใ วั ส สา อั าว า แ ะ าวไก ว้ กา ว ว กศุ ลสั ขำร (บุ ) อกศุ ลสั ขำร (บำป) ไว้ใ ข ะ วี ิ ั ุ ั กุศล กั อกศุ ล ั เ ็ สั ขำร สั ขา ้ีเ ็ เห ุ เ ็ ั ั ให้เกิ ว ำณป สนธ คือกา สื ่อแห่ ิ วิ า ิส ิ ะ �ากา สื ่อ ุกส่ิ ุกอ ่า ใ โ ก ้ี ่ี ิ ไ ้ ั ู้ ั า ่ึ ุกอ ่า ใ โ ก ้ีก็ห ีไ ่ ้ าก ขนั ธ์ ๕ คอื รูป เวทนำ สั ำ สั ขำร ว ำณ (รปู - นำม) กา สื ่อเ ่ือให้ขั ์ ๕ ะกอ ิ �า อ ู่ ไ ้ ้ั ะสื อ่ า ตำ ห ู มกู ลน้ กำย ใ (อำยตนะ ๖) า หู กู ้ิ กา ใ ึ เ ็ อ่ า แห่ กา ั ู้ ั สั ัส (ผัสสะ) กั ส่ิ า อก กา ั ู้ ั สั ัสกั

””๑๓๔ ีวิ ิ ษุ ์ าว า ส่ิ า อก ะก่อให้เกิ กา เสว อา ์ ี่เ ี กว่า เวทนำ ๓ คอื สุข า้ ุกข์ า้ ไ ่ กุ ขไ์ ่สุข ้า เ ่อื ้อ ั เว า ๓ อ ่า ห ีกเ ่ี ไ ่ไ ้ก็ ะเกิ ควา อ าก (ตณั หำ) ี่ ะให้ สขุ เว า” ค อ ู่ อ ากให้ กุ ขเว า” ั ไ ึ ไ ้ส ้า เห ุ ั ั ่า ๆ เ ื่อ ะกอ ให้ ี ควา สขุ อ ใู่ โ ก ี้ แ ว้ อื เอา (อปุ ำทำน) เห ุ ั ั ้ั ๆ เ ่ือห ีกเ ี่ ควา ุกข์ กา อื เอาเห ุ ั ั ใ กั ษ ะ โี้ ไ่ี ่ า วา่ เว า ั้ ๓ ไ ่เ ่ี ่ิ �าให้เกิ ควา ึ ่ั ือ ่ั อ ่า แ ก ้าใ ใ เ าะกา ือ ่ั ี้แห ะ ึ ไ ้เกิ ี ภพ ( อ่ี ่)ู ข้ึ ใ ิ เ อื่ ี อ่ ี กำรเกด ( ำต) เกิ แ ้วก็เกิ อีกอ ่า ไ ่ ีวั ส้ิ สุ เ ื่อ ีกา เกิ อ ู่ อ ่า ไ ่สิ้ สุ เ ่ ี้ แ ่ อ ว่า... ่อ ้อ ีแก่ ีเ ็ ี า ีเศ ้าโศก ีค ่�าค ว ี ่�าไ �า ั ี ุกข์ ีเสี ใ ีคั แค้ ใ ี ิ หวั อ า่ ไ ่ วี ั สิ้ สุ เ ่ กั ค่ี อื ่ี าขอ กุ ข์ า า ะกา ี่ ษุ ์ กุ ค อ้ เ อ อ ่า ห ีกเ ี่ ไ ่ไ ้ กา ่ีเ าไ ้ ั ุกข์อ ู่อ ่า ้ี เ ็ เ าะเ าไ ่ ู้ควา ิ ี่เ ี กว่า อรยสั

” ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว โฺ ๑๓๕ แ ้วอ ิ สั คอื อะไ ” อรยสั คือควา ิ อั ะเส ิ ควา ิ ขอ ะอ ิ ะ ควา ิ ่ี �าให้ ู้เข้า ึ ก า เ ็ ะอ ิ ะ ควา ิ ่ี กั าว าคว กา� ห ู้ คือ :- ๑๑ ทุกข์ : ส า ี่ ไ ้ าก ส า ่ี ี คั้ ควา ขั แ ้ ควา ก อ่ ๒๑ ทกุ ขสมทุ ัย (ทุก-ขะ-สะ-หม-ุ ไท) : เห ุเกิ แห่ ุกข์ สาเห ุให้ ุกข์เกิ ่ี ั้ แห่ ุกข์ วั ก่อ ุกข์ ๓๑ ทกุ ขนโรธ (ทกุ -ขะ-น-โรด) : ควา ั ุกข์ าวะ ่ีสิ้ ุกข์ าวะ ี่ ุ ึ ควา ั ไ แห่ เห ุ ๔๑ ทุกขนโรธคำมนีป ปทำ (ทุก-ขะ-น-โร- ทะ-คำ-ม-น-ี ปะ-ต-ปะ-ทำ) : ห า า� เ ิ ไ สคู่ วา ั กุ ข์ ขอ้ ิ ั ใิ ห้ ึ ควา ั กุ ข์

๑๓๖ ีวิ ิ ษุ ์ าว า เห ุ ี่เ ี กว่าอ ิ สั ก็เ าะเ ็ ี่ ะอ ิ ะ ั้ ห า อั ี ะ ุ เ ้าแ ะ ะอ หั ์แ อ แ ้ว เ ็ สั ะ (ควา ิ ) ขอ ะอ ิ ะ เ ็ ควา ิ ่ี ะอ ิ ะไ ค่ ั คา้ อ ิ สั เี้ กิ ขึ้ แกอ่ ิ คุ ค ั้ แ ่ ข้ั หี่ ่ึ คอื โส า ั ึ ควา เ ็ ะอ หั ์ แ ก่ ็ ใิ ่ วา่ ค า ะไ ส่ า า ิ ั ไิ ้ เ อื่ ากค สว่ าก กั ะ ิ ั ิ อ่ ิ สั ๔ ไ ค่ อ่ กู อ้ คอื กำ� หนดรทู้ กุ ข์ ไมถ่ กู ละสมทุ ัยไม่เป็น ไมเ่ ข้ำใ ภำวะขอ นโรธ ขำด ควำมเขำ้ ใ ในหนทำ กำรป บตั คอมรรค เ าะไ ไ่ ้ ศกึ ษา ไ ไ่ เ้ ี ู้ ไ ไ่ ้ า� ควา เขา้ ใ กอ่ อื ิ ั ิ ึ ไ ่ค่อ เห็ ใ ้า กา ิ ั ิ กา เ ี ้อู ิ สั ั้ ว่าโ า� ั ี ั ี้ :- ทุกข์ อยู่อันดับที่ ๑ เ าะเ ็ ขอ ห า ห ือ เ าะ ือว่าเ ็ ัว ั หา ่ึ อี ูใ่ ใ ใ ค ู ให้เขา้ ใ โ ่า ก็คือ ุกข์คือ ั หาขอ ุษ ์ ควา ุกข์ ี้ ะ ุ เ า้ สอ ให้ กำ� หนดรู้ คอื ให้ วู้ า่ รำ่ กำยนเ้ี ปน็ ทกุ ข์ ใ น้ีเป็นทุกข์ ห ือให้ ู้ว่าควา ุกข์ ี้เ ็ าขอ ษุ ์ ี่ ะ ตอ้ ม ี ตอ้ เป็น ั ไ ใ่ ่เ อื่ ิ ก ิ ห อื

ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว ฺโ ๑๓๗ เ ็ เ ื่อ ่าอัศ ์(หวา ก ัว) แ ่อ ่า ใ เ ี แ ่ ใหก้ �ำหนดรูไ้ ว้ว่ำคอทุกขเ์ ่า ั้ สมทุ ยั (เห เุ กิ แห่ กุ ข)์ อยอู่ นั ดบั ท ่ี ๒ า้ ไ ่ เี ห ุ ก็ไ ่ ี ุกข์เกิ ข้ึ าไ ้ เห ุแห่ ุกข์ ี่ก ่าวไว้ใ ส ุ ั คี้ อื ตณั หำ ๓ อั ะกอ ว้ กำมตณั หำ ภวตัณหำ และวภวตัณหำ ั ้ั ควา กุ ข์ เ่ี กิ ข้ึ กั เ า ้ีหาใ ่ เ ็ กา ั า าก ู้ศัก ิ์สิ ์ิ ู้ ี ์ิ ู้ ีอ�า า ะ ห ะอิศว ฯ ฯ แ ่ ะกา ใ แ ่เ ็ เ าะ ั หา ้ั ๓ ้ี ่า หาก ี่เ ็ ู้ กแ ่ ขึ้ ึ ให้ ู้ าว า กา� ห ูให้ ้วู ่า สมุทัยคอเหตุให้เกดทกุ ข์ นโรธ (ควา ั ั หา) อยอู่ นั ดับ ๓ หากควา ั ไ แห่ เห ุเกิ ขึ้ ควา ั แห่ ั หา ่อ ี า า ่ึ เ ็ าก เห็ ั ไ ้ใ า ิ ั ุ ั ี้ โ ไ ่ ้อ อ ห า้ า หิ า้ แ ะไ ่ อ้ อ ั า าก ใู้ ห อื เ เ า้ อ คใ์ ้ั ส้ิ แ เ่ ็ กา ดบั ทกุ ขเ์ าะไ ้ กู แก้ไขให้ ตำมหลักแห่ มรรค ๘ ู้ าว าคว กา� ห ใู ห้ วู้ า่ กา ั กุ ข์ ้ั ั ไ ้ ิ เ อ่ื ิ ั ิ า ค ๘

๑๓๘ วี ิ ิ ุษ ์ าว า มรรค (ห า แ ะขอ้ ิ ั ใิ ห้ ึ กา ั กุ ข)์ อยู่ อนั ดบั ๔ คว ศกึ ษา า� ควา ใู้ มรรค ๘ ใหเ้ ขา้ ใ ั เ แ ่ แ ้ กอ่ ึ ือ ิ ั ิ

ะอา า ์ ววี ั ์ า ุว ฺโ ๑๓๙ หน้ำทีท่ ีเ่ รำควรป บัต ตอ่ อรยสั ๔ คอ :- ๑. ทุกข์ : เ ็ ขอ ควรกำ� หนดรู้ คอื ให้ วู้ า่ ธำตุ ๔ ขันธ ์ ๕ อำยตนะ ๖ เป็นตัวทุกข์ ๒. สมทุ ยั : เ ็ ขอ ควรละ คอื ให้ วู้ า่ กำมตณั หำ ภวตัณหำ วภวตณั หำเป็นขอ ควรละ ๓. นโรธ : เ ็ ขอ ควรท�ำให้แ ้ คือให้ ู้ว่า นพพำนเปน็ ขอ ควรท�ำใหแ้ ้ ขึน้ มำในใ ๔. มรรค : เ ็ ขอ ควรเ ร ขนึ้ คอื กา เ ิ าว า ว้ กา ป บตั ตอ่ ทกุ ขอ์ า่ กู อ้ ตำมขอ้ ป บตั ๘ ขอ้

๑๔๐ วี ิ ิ ุษ ์ าว า วธีกำ� หนดรอู้ รยสั กา กา� ห ู้อ ิ สั ๔ ี้ เ ็ ั หา ากสา� ห ั ัก ิ ั ิแ ะ ัก าว าว่า ะก�าห ู้กั อ ่า ไ ึ ะ กู อ้ ู กั า ห กั คา� สอ า ะ ุ ศาส าแ ้ว ะ ุ เ า้ สอ วา่ สั โย น ์ คอ กเลสเครอ่ ผกู สตั ว์ ไวใ้ นวั ส สำร ี ๑๐ ะกา า้ คุ ค ใ ะสั โ ไ์ ้ คุ ค ั้ ก็ ะ บรรลธุ รรม แ ่ ะข้ั ึ ส้ิ อาสวะกเิ ส โ สิ้ เ ิ กา ่ี ะ ุ เ า้ แส กา ะกิเ สไวใ้ สั โ ์ ๑๐ ะกา เ า่ กั ะอ ค์ ื ั ว่า ้า ะ สั โ ์ ๑๐ ีไ้ ก้ ็ ะ ุ ึ นโรธ (ควา ั กุ ข)์ ไ ้ อ ่า แ ่ อ เ าะ ะ ้ั แ ้วกา ก�าห ู้อ ิ สั ้ั ใหก้ �าห ูใ้ สั โ ์ ๑๐ ะกา ้ี คือ ๑. สักกำยท (สัก-กา- ะ- ิ - ิ) คือ ควำม เหน็ ผดในกำย ึ ั่ สั ขา า่ กา วา่ เ ็ วั ห อื ี ควา เห็ ิ ใ า ุ ๔ ขั ์ ๕ ว่าเ ็ ขอ ๒. ว ก ำคอื ควำมส สยั ในคณุ แห่ พระรตั นตรยั ส สั เ ่ือ ค ส สั ะ ิ า ส สั ใ า ให้ ึ ิา

” ะอา า ์ วีวั ์ า วุ ฺโ ๑๔๑ ” ๓. สลี พั พตปรำมำส (ส-ี ั - ะ- ะ- ะ- า- า ) คอื กำรลบู คลำ� ศลี และวตั ร ไ แ้ ก่ กา กั ษาศี า� เ ็ วั เ อื่ ุ ุ่ ห า อื่ เ ่ ุ่ ไ ้ ั กา ส เส ิ ุ่ ไ ้ ั า สกั กา ะเ ็ ้ ใิ เ่ ื่อควา สิ ุ ิ์ สั โ ์ ๓ ะกา ี้ ุคค ู้เ ็ โส า ั ะไ ้ ข้อ ้ีเ ็ ควา ั เ อั แ ่แ ้แ ้วว่า ้า ู้ใ ะเ ็ โส า ั ู้ ้ั ะ อ้ ะสั โ ์ ๓ ะกา ก้ี อ่ เ อื่ ว้ เ ็ กิเ ส ะเ เ ี วกั ้า ะสักกา ิ ิไ ้สั โ ์ อีก ๒ ะกา ก็ ะ ูก ะไ ้ว เ ่ือ ู้แ ะเข้าใ ไ ้ อ า่ แ้ี ้วกา ิ ั ิกค็ า่ ข้ึ สกั กา ิ คิ ืออะไ ” สักกำยท คือควา เห็ ิ ใ เ ื่อ ่า กา อั ะกอ ว้ า ุ ๔ ขั ์ ๕ วา่ เ าเ ็ กา กา เ ็ เ า เ า ใี กา กา ใี เ า เ ากั า่ กา เ ็ อั เ ี วกั ” กา ก�าห อ ิ สั เ ่ือ ะสั โ ์ข้อ ี้ก็เ ี แค่ให้เ า เห็นทุกข์ า กา ให้สั เก ว่า ะ ุ เ ้าให้เ าแก้ไข ี่ ควำมเหน็ ( ิ ิ) ขอ เ าเอ คือให้เ าเห็ ่า กา ให้

”๑๔๒ ีวิ ิ ุษ ์ าว า ” กู อ้ า ควา เ ็ ิ กเ็ าะ ะ ุ เ า้ ใหเ้ าแกไ้ ข ่ีควา เห็ โ ให้เห็ ่า กา า ควา ิ ่ีแห ะ อ ิ สั คือควา ิ อั ูก ้อ ึ เ ็ เค ื่อ วั ควา เห็ ขอ เ าวา่ เ าเห็ กู อ้ า ควา เ ็ ิ ้ั ห อื ไ ่ ั ั้ วิ ีก�าห ู้อ ิ สั เ ื่อ ะสั โ ์ข้อ ี้ก็คือ ให้รู้ทุกข์ ( กุ ขอ ิ สั ) อะไ คอื กุ ข์” ะ ุ เ ้า แส ให้เห็ ว่าขันธ์ ๕ เป็นทุกข์ เ ่ ใ คา� ก า่ ว วี่ า่ ส ขฺ ิ เฺ ฺ ุ า า กขฺ ฺ า กุ ขฺ า” แ ว่า ว่ำโดยย่ออุปำทำนขันธ์ทั้ ๕ เป็นตัวทุกข์ ห า ควา ว่าขั ์ ๕ ึ่ คือ วั เ า แี่ ห ะคอื ุกข์ เ อ่ื ขั ์ ๕ คือ ัวเ า กา กา� ห ู้อ ิ สั คอื กุ ข์ ีก้ ็ ้อ หั มำดู มำรู้ ี่ วั เ า อ้ ให้เห็ ่า กา ว่าคือ ตวั ทุกข์ ก็เ าะ า่ กา คือ ัว ุกข์ แี่ ห ะ ใ ู้ า ึ ือ ค อ ค อ ่า กา ้ี ึ ี ุกข์ไ ้ว เกิ เ ็ ุกข์ สอ ั้ ขึ้ า คอื ทกุ ขท์ ำ กำย กั ทกุ ขท์ ำ ใ ู า่ ๆ ว่าให้เห็ ุกข์ใ เ า ( ้ั า กา แ ะ า ใ ) ่ึ เ ็

ะอา า ์ วีวั ์ า ุว ฺโ ๑๔๓ ควา ิ คี่ ั คา้ ไ ไ่ ้ เ าะไ ่ ใี ค ใ โ ก ้ี ไ่ี ่ กุ ข์ ห อื ใ โ ก ไี้ ไ่ ้ เี า ี่ กุ ขเ์ ี ค เ ี ว ค วั่ ั้ โ ก ุกขเ์ ห ือ กั กุ ข์ ี้เ ็ ขอ ี ะ า� ใ ัวเ า แ ะเ ็ ขอ ีอ ู่ ะ �าใ โ ก สิ่ ่ีเ าคว า� เ ื่อ ุกข์เกิ ขึ้ คือ ก�ำหนดรู้ว่ำน้ีทุกข์ ( ิ ฺเ ฺ �) ทุกข์นี้เป็นสั ธรรม! ควา กุ ข์ ะเกิ ข้ึ ากค่ี ั้ กห่ี กใ็ หก้ า� ห วู้ า่ ทกุ ขน์ ้ี เป็นสั ธรรม! มันเปน็ สั ธรรม! กุ ค ้ั เ ่ือเ าก�าห ู้ ุกข์ใ ่า กา ไ เ ื่อ ๆ แ ้ว อ ึ เว า ่ี ุกข์เกิ ข้ึ ิ เ า ะ ีส ิ รู้เท่ำทันทุกข์ ( ิ ฺ า ฺ )� เ อ่ื เ า เู้ า่ ั กุ ข์ อำกำรทเี่ รำรเู้ ทำ่ ทนั ทุกข์ที่เกดทุกคร้ั นี่แหละ เรำ ะเห็นสมุทัยคอเห็น เหตุให้เกดทุกข์ (ทุกฺขสมุทโย) เม่อเห็นสมุทัยแล้ว กใ็ หก้ ำ� หนดรดู้ สู มทุ ยั ไวอ้ ยำ่ นน้ั โดยไมต่ อ้ ทำ� อะไร และอยำ่ อยำกดบั มนั เพยี แตใ่ หร้ อู้ ยอู่ ยำ่ นไ้ี ปเรอ่ ยๆ กำรท่ีปล่อยให้ ตรู้สมุทัยไปเร่อยๆ ก็เ ื่อ ี่ ะให้เห็ เหตุ อ ่า แ ้ ิ ขอ ุกข์ ี่ก่อ ัวขึ้ าใ ใ เ ่ือ เห็น เหตุให้เกดทุกข์ ั เ แ ้ว ให้ก�ำหนดรู้ว่ำ สมุทัย (เหต)ุ นเี้ ปน็ ขอ ควรละ ( หา ฺ )�

”๑๔๔ วี ิ ิ ุษ ์ าว า แ ้วเ า ะ ะส ุ ั ้ี ว้ วิ ใี ” อ ี้ เว า ี้ ข ะ ี้ กั าว า ั ไ ่ ้อ า� อะไ ั้ สิ้ เ ี แ ใ่ ห้ วู้ า่ สมทุ ยั นเ้ี ปน็ ขอ ควรละ เ า่ ั้ เอ แ ่ ั า� อะไ ไ ไ่ ้ ส่ิ ่ี า� ไ ก้ ค็ อื กำ� หนดรดู้ อู ยอู่ ยำ่ นนั้ เห็ อ ู่อ า่ ั้ ่อ ๆ เ อื่ เห็ อ ู่ ่อ ๆ แ ้ว สมทุ ัย คอื เหตุแห่ ทุกข์นี้ ะดับล ไปให้เห็น ( หี �) เ ื่อส ุ ั ั ไ ให้ ิ เห็ ใ ข ะ ั้ ิ ะเห็ นโรธ คือ ภำวกำรณ์ดับล ไปแห่ เหตุ ( ิโ ส ฺ �) กา เห็ ควา ั ไ แห่ เห ุ ้ี ่ี ะ ุ เ ้า อกว่า ควร ทำ� ใหแ้ ้ ข้ึนมำ (ส ฺ กิ า ฺ )� กำรท�ำให้แ ้ น้นั ก็คอ ให้อดทนท�ำควำมเพียรดูกำรดับขอ สมุทัยมำกๆ บอ่ ยๆ พอดมู ำกเขำ้ ๆ ต ะเกดควำมรตู้ วั มำกขนึ้ เ อ่ื ตรู้ตัวมำกขึ้น ต ะวำ ทุกข์ วำ เหตุให้เกดทุกข์ วำ ควำมดับทุกข์ ิ ะ ้แู ้ ใ อากา (ส ฺ กิ �) ้ั ๓ ไ เ อ่ื ๆ แ ว้ ิ ะเห็ อากา ั้ สา ( กุ ข์ ส ุ ั โิ ) า ควา เ ็ ิ ว่า ทุกข์น้ีเกดข้ึนเพรำะมีเหตุ เม่อ เหตดุ บั ทกุ ขก์ ด็ บั า้ เห ไุ ่ ั กุ ขก์ ็ ั ค า� เ ิ อ่ ไ เ ื่อ ๆ อำกำรที่เห็นสภำพธรรมตำมควำมเป็น ร อย่ำ นี้เรียกว่ำมรรค (ภำเวตพฺพ�) อันเป็นหนทำ ป บัตใหถ้ ึ ควำมสน้ ทกุ ข ์

ะอา า ์ ววี ั ์ า วุ ฺโ ๑๔๕ เ ื่อเ ิ าว าข้อ มรรค ี้ไ เ ่ือ ๆ ( าวิ �) ิ ขอ ู้ ิ ั ิ ะห ่ั สู่ อรยภูม ก้าว ่ว ควา เ ็ ุ ุ มรรคสมั คี (ก�า ั แห่ ค) ะ ว ัวกั ะหา กเิ ส า� า ควา เห็ ิ ใ สกั กา ิ สิ ั โ ์ ควา เ ็ โสดำบัน ก็ ะเกิ ข้ึ ้อ กั ป ม ำน โส า ั คุ ค ะเ ็ ู้ แู้ ้ ใ สั ะ ๔ (อ ิ สั ๔) ใ ิ วา่ นที้ กุ ข ์ นเี้ หตใุ หเ้ กดทกุ ข ์ นคี้ วำมดบั ทกุ ข ์ นท้ี ำ ป บตั ใหถ้ ึ ควำมดบั ทกุ ข ์ อ า่ แ ่ แ ้ แ ะ ั เ โ า ิ แห่ ิ ี่ ะกิเ สไ ้ เ ่ือ �า ะควา เห็ ให้ ีควา เห็ ่ี ูก ้อ ใ กา ไ ้แ ว้ ว ก ำ สลี พั พตปรำมำส ก็ ะห ุ ว่ ออกไ าก ิ อ้ กั ั ี เู้ ขา้ ึ ควา เ ็ โส า ั แ ว้ อ่ ู้ ั า ใ ิ ว่า เ า ีควา ไ ่ ก �่าเ ็ า (สา า ิ อ า ู ไิ อ้ า่ าว ) ิ ะเกิ ู ิ ขู้ ้ึ า ่ีเ ี กกั ว่า ผู้รู้ ิ ู้ ู้ ้ี ะเ ็ ะโ ์ าก ่อกา า� เ ิ วี ิ แ ะกา า� เ ิ ไ สคู่ วา ั กุ ขใ์ เ อ้ื ห า้ ๔. กำมรำคะ ควา กา� ห ั ใ กา

”๑๔๖ วี ิ ิ ุษ ์ าว า ๕. ป ะ ควา ห ุ ห ิ ควา า� คา สั โ ์ ๒ ะกา ี้ สกทำคำมี คุ ค ะไ อ้ า่ เ า า ไ ส่ า า ะไ อ้ า่ ส้ิ เ ิ เ ี แคส่ า า า� รำคะ โทสะ โมหะ ใหเ้ า า ว้ สั โ ์ ๒ ะกา ้ี เ ็ กิ โี่ ส า ั คุ ค คว า� ควา เ ี ะ อ่ ไ กา �าควา เ ี ะสั โ ์ ๒ ะกา ้ี อ้ กา� ห ู้ า แ วแห่ อ ิ สั เห ือ ค าวแ ก แต่ทีแ่ ตกต่ำ กนั กค็ อ เปล่ียนตัวก�ำหนดรู้เท่ำนั้น คอให้เปลี่ยน ำกกำร ท�ำควำมเห็นในสักกำยท มำเป็นท�ำควำมเห็น ในเรอ่ กำมรำคะและป ะ กำมรำคะ คืออะไ ” ้า ะเอาควา ห า า แ ก็คือ ควา ใค ่ ควา อ าก ควา า า สิ่ ่ี ่าใค ่ า่ า า กำมแบ่ ออกเปน็ ๒ นดคอ ๑. วัตถุกำม วั ุอั ่าใค ่ ส่ิ ่ีอ ากไ ้ กา คุ

ะอา า ์ วีวั ์ า ุว ฺโ ๑๔๗ ๒. กเลสกำม กิเ ส ่ี �าให้ ่าใค ่ ควา อ าก เ่ี ็ วั กิเ ส วัตถุกำม ไ ้แก่ รูป รส กลน่ เสยี โผ ัพพะ อั เ ็ ี่ อ ใ เ ่ ่ี ิ ้า เ ิ อ ไ ่ า สว ูก ห า า ิ ่ี อ้ แ ะวั ุ า่ ๆ ้ั ห า อั เ ็ ่ี ้ั แห่ ควา กา� ห ั อ า่ ใ า่ ห ึ่ อื่ วา่ วตั ถกุ ำม ึ่ ห ู่ ษุ ์ ะห อ ใู่ วั กุ า โี้ ไ ่ ู้ วั วา่ ห อก ากไ ่ วู้ า่ ห แ ว้ ั เขา้ ใ วา่ ู ส ก ่ิ เสี โ ั ะ เ้ี ็ สิ่ สี่ ้า ควา สุขใหก้ ั วั เอ อกี ้ว กเลสกำม ไ ้แก่ ควา อใ ควา ก�าห ั ควา ใค ่ใ กา ควา ิ ีใ กา ควา า าใ กา ควา เ า่ อ้ ใ กา ควา ห ใ กา ควา ิ ใ ใ กา ควา ห ก ุ่ ใ กา ควา ะกอ ให้ วั ั อ ใู่ กา หาก ่อ ให้กา กิเ ส ี้เกิ ข้ึ ใ ใ เ ื่อ ๆ ิ ะ ูก ้อ ้ว กา กิเ สเกิ เ ็ รำคะ คือควา ิ ใ ิ ี เ ่ือ ีควา ิ ใ ิ ีใ สิ่ ใ แ ะไ ่ไ ้ส่ิ ้ั า ค อ ค อ า ควา ้อ กา ่อ �า า ึ่ ควา ุกข์

”๑๔๘ ีวิ ิ ษุ ์ าว า แก่ เพรำะควำมไมไ่ ดร้ บั สขุ ตำมควำมตอ้ กำร ใ ึ ถกู บบี คน้ั เมอ่ ใ ถกู บบี คน้ั มำกเขำ้ ก็ ะมคี วำมไมพ่ อใ ห ดุ ห ดและรำ� คำ (รวมถึ ควำมโกรธด้วย) อำกำร ทห่ี ดุ ห ดและรำ� คำ น ี้ เรยี กวำ่ ป ะ ะ ุ เ ้า สอ ใหเ้ า ู้ ักสั โ ์ ๒ ะกา ้ี คือ กำมรำคะ ป ะว่า เปน็ ทกุ ข์ เ ็ สิ่ ่ี �าให้เ าห แ ะเกิ ุกข์ เ า ะก�าห อ ิ สั ใ สั โ ์ ๒ ะกา ้ี อ า่ ไ ” เ ี ใหก้ า� ห กู้ า าคะ ิ ะ เี่ กิ ขึ้ ใ ิ วา่ ้ีเ ็ ุกข์ ให้ก�าห ู้ไ เ ื่อ ๆ ว่ากา าคะ ิ ะ ี้ อี ู่ ิ ใ เ า เ า ึ กุ ข์ หาก กำมรำคะ ป ะเกดขน้ึ แล้ว ถ้ำเรำไม่รู้ ักหรอไม่ได้ก�ำหนดรู้ เรำก็ ะหล เป็นไปตำมอำรมณ์ทั้ สอ ขอเพีย เรำหยุดเพ่อ ก�ำหนดดูควำมก�ำหนัดในกำม และควำมห ุดห ด ร�ำคำ ที่เกดข้ึนในใ นี้บ่อยๆ โดยไม่ต้อ ท�ำอะไร และอยำ่ ทำ� ตำมควำมตอ้ กำรนนั้ ตอ้ ใ ค้ วำมอดทน อดกลน้ั เปน็ อยำ่ ย่ ต้ั ใ ดคู วำมกำ� หนดั ในกำม และ ควำมห ดุ ห ดรำ� คำ ใ นกวำ่ ะดับหำยไป ำกใ

” ะอา า ์ วีวั ์ า ุว ฺโ ๑๔๙ หากอากา ้ั เกิ ขึ้ าอีก ให้ ้ั ใ ูอีก กว่า ะ ั หา ไ ากใ อกี ค ้ั ห ึ่ เ อื่ เกิ อกี ก็ อู กี ก ะ �า อ อู่ า่ ไี้ เ อ่ื ๆ โ ไ ่ อ้ �าเ ็ อะไ อ า่ อื่ เ ิ่ ขอเ ี ใหเ้ ห็ ควา กา� ห ั แ ะควา ห ุ ห ิ เี้ กิ - ั ๆ ให้ ากๆ กา าคะ- ิ ะก็ ะ ูก ะ” ไ ี ะ ้อ เ อื่ กู อู ู่ อ่ ๆ าก ก็ ะเกิ แกใ่ ู้ ิ ั เิ อ วา่ ิ ะสา า า� กา าคะ ิ ะใหเ้ า า ไ ้ ทตุ ย ำน ( า ี่ ๒) ะเกิ ข้ึ า อ ั อ้ กั ควา เ ็ สกทำคำมี (สะ-กะ- า-คา- )ี ึ อ ้ีแ ้ว ู้ ิ ั ิ ะเข้าใ แ ะ า ใ กา ก ะ า� ใหส้ ิ้ เ ิ ไ ใ้ ขั้ อ่ ไ แ ่ ะ า้ ห อื เ ว็ กอ็ ู่ ก่ี า ิ า าเ ่ิ เ ิ ้ว กา ิ า าเ ิ่ เ ิ ั้ คว เ ือกเ ้ ข้อธรรม ่ี �า า ิ า าเ ื่อให้สา า ก ะแ กสั โ ์ ๒ อ ่า ้ีห ุ ่ว ไ ไ ้ เ ่ า กุ ั ั า ๔ ห อื อสุ กั ั า เ ื่อ ิ ละ กา าคะ ิ ะ ไ ้แ ว้ ตตย ำน ( า ่ี ๓) ักเกิ ขึ้ า อ ั ิ เอ ั ี ้อ กั ค แห่ ควา เ ็ อนำคำมี ึ แ ้ ู้ ิ ั ิ ะไ ่เค �าเ ็ ใ า า ากอ่ ก็ า เ อ่ื ิ ั ิ ึ ข้ั แ้ี ว้ ะเกิ ควา เขา้ ใ เอ

”๑๕๐ วี ิ ิ ุษ ์ าว า ๖. รปู รำคะ ควา ิ ใ ใ ู า ๗. อรูปรำคะ ควา ิ ใ ใ อ ู า าคะ ้ั ีอ ู่ ๒ ้ั ี่ ะอ าคา ี ละ ไ ้ ั้ เ ็ ส่ว ่ีเกี่ วข้อ กั กา เ ี กกา าคะ ส่ว ู าคะ เ ็ ควา ิ ใี ู สิ่ ใ ๆ ก็ า เี่ ็ วั ุ ู าก ั้ อ ใู่ โ ก ี้ ไ ว่ า่ ะเ ็ รปู หยำบ รปู ละเอยี ด รปู ใกล ้ รูปไกล รปู เลว รปู ประณีต รปู นอก รปู ใน ู ้ั ห ้ี เ ็ ี่ ั้ ี่อ ู่ขอ าคะ พระอนำคำมียั มีควำมยนดี ในรูปเหล่ำนี้อยู่ รูปรำคะสั โย น์ก็ยั ผูกใ ขอ พระอนำคำมีได้ ส่ว อ ู าคะ ั้ คือควา ิ ีใ มรรคผล คุ ขั้ ้ ๆ เ่ี กิ ข้ึ ใ ิ า้ ะอ าคา ี ไ ่ก�าห ู้ว่า แ ้เ ็ อ าคา ี ก็ ื่อว่า ั ไ ่ ้ าก ุกข”์ ก็ ะ ิ อ กู่ ั อ ู าคะสั โ ์ ้ีอกี าว า กา กา� ห อ ิ สั ใ สั โ ์ ๒ ะกา ้ี อ้ ใ ้ ควา ะเอี าก เ าะ กุ ขไ์ ค่ อ่ ะ ใี ห้ ะอ าคา ี ั ไ ้ ะ าก เ ็ ควา สุขเสี ากกว่า ึ อ้ ใ ้ สต ั ูควา สุข ี่ าก อ ู่กั ใ เ ็ เค ่ือ ก�ำหนดรู้ว่ำ แม้สุขทปี่ รำก อยนู่ กี้ เ็ ป็นทกุ ข์