Kimya AYT-1 Örnek Sayfalar

İÇİNDEKİLER 1. ÜNITE: MODERN ATOM TEOİRİSİ 4. ÜNITE: KİMYASAL TEPKİLEMELERDE Atom Modelleri......................................5 ENERJİ Test 1........................................................... 22 Test 2 .......................................................... 24 Entalpi değişimi................................139 Test 3 .......................................................... 26 Test 1......................................................... 144 Periyodik Özellikler.............................28 Standart Tepkime Entalpisi...............146 Test 1........................................................... 40 Test 1 ........................................................ 151 Test 2 .......................................................... 42 Test 2 ........................................................ 153 Test 3 .......................................................... 44 Bağ Enerjileri....................................155 Genel Tekrar Testi - 1.................................. 46 Test 1 ........................................................ 158 Genel Tekrar Testi - 2.................................. 48 5. ÜNITE: K İMYASAL TEPKİLEMELERDE HIZ 2. ÜNITE: GAZLAR Kimyasal Tepkimelerde Hız...............163 Gazların Özellikleri.............................51 Tepkimilerde Hız Denklemi...............168 Test 1........................................................... 62 Tepkime Hızına Etki Eden Faktörler....171 Gazlarda Kinetik Teori........................64 Test 1 ........................................................ 177 Test 1........................................................... 74 Test 2 ........................................................ 179 Test 2 .......................................................... 76 Test 3 ........................................................ 181 İdeal ve Gerçek Gazlar........................78 Test 1........................................................... 82 6. ÜNITE: KİMYASAL TEPKİLEMELERDE Genel Tekrar Testi - 1.................................. 84 DENGE Genel Tekrar Testi - 2.................................. 86 Kimyasal Denge.................................185 3. ÜNITE: SIVI ÇÖZELTİLER VE Dengeyi Etkileyen Faktörler...............196 ÇÖZÜNÜRLÜK Le Chatelier İlkesi ile İlgili Hesaplamalar....................................204 Çözücü Çözünen Etkileşimleri.............89 Test 1 ........................................................ 205 Test 1......................................................... 101 Sulu Çözelti Dengeleri (Asit-Baz).......210 Çözeltilerin Koligatif Özellikleri........104 Asit ve Bazların Kuvveti.....................215 Test 1......................................................... 112 Zayıf Asit ve Bazların Test 2......................................................... 114 Ayrışma Dengeleri.............................219 Çözünürlük........................................116 Test 1 ........................................................ 232 Test 1......................................................... 128 Sulu Çözelti Dengeleri Genel Tekrar Testi - 1................................ 130 (Çözünme-Çökelme)..........................236 Genel Tekrar Testi - 2................................ 132 Çözünürlüge Sıcaklık Etkisi...............240 Genel Tekrar Testi - 3................................ 134 Çözünürlüge İyon Etkisi.....................242 Test 1 ........................................................ 245 Genel Tekrar Testi - 1................................ 247 3

KimyaÖzel MODERN ATOM TEORİSİ 1. ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ 4 www.kimyaozel.net

Atom ve Periyodik Sistem MODERN 2A9T.OiAMlkgTdrEuöbOrtuRniİydSoaİnlyaeşrmaalaennXer,jiYlevrie Z elementlerinin 31. 1375Cl ve 1377Cl ile ilgili kj/mol cinsinden aşağıda verilmiştir. MODEGLIIüI.L.nE1k3üK7R5ümCiçİmlüünykzuatdünsaer.al Ttvoehmofimzçiakspsoıe,nl137ö7mCzeloldlnikienlleianrtieofmabrakçklaııdpşıı:rn.dan Element İE1 İE2 İE3 AİET4OM ØII IA. toEmledkatrkoi nnebgaaştiıfnvae dpüoşzeitnif yçüekkliemr hkoumvvoejetnleroilarak dağıl- DALTON ATOMXMODE1L2İ 8 430 657 3010 Ø Atomlar içi dYolu kü1r7e0lerdir.351 1900 2682 Kimyasal tepkimZ elerde 2b1ö4lüne-431 3821 4217 mfamrkılşıtdırı.r. mez, yok olamaz ve başka bir Øif aAdtoemledraiknidpeonzitifhyaünkgleirsçiokyaküçdüak hhacainmgdieledriri. Ø atoma dönBüşuenmaegzlöerre. değerlik elektron Øy aAntloışmtıdra? bulunan pozitif yükler atomun kütlesinin yaklaşık Kimyasal oala)ylaXr, aYtovme lZareınleymeenni-tlerinin A)yaYraıslnınızı oIluşturuBr.) Yalnız II C) I ve II den düzenlenmseasyiıisleıngıevreçehkalenşgiri. grupta olduklarını bulu- Ø Bir elementin bnüutüz?n atomları büyüklük, şekil ve kütle ba- D) II ve III E) I, II ve III kımından aynıdır. Farklı element atomları ise birbirinden Ek Bilgiler farklıdır. Ø William Crookes geliştirdiği vakumlu tüp içerisinde gaz- Ø Farklı elembe)nt nXaetiolgemöZlra’enrıinXnı,naYybnveıeliprlZei ’rnioyinroatantatdoaomlbdiçuralğepuşlmabreiılnsiniınddkiaeğrni-- 32. Aveşllaararriğıılnnmııdeiialnşekctkeiitrrlei?kyteailreneeıkmtkkiallaetoşritdmıaşlıennrliasrhoınanıunbcguuilmsoirutaşytyuaarn.çlıkışan davranış- bileşikler oluşurş.ılaştırınız? Ø G. Stoney katot ışınlarının atomun yapısındaki (–) yüklü Dalton’un bu varsayımları kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar yasalarını destekler niteliktedir. A)taadnaİıynetoocı nmivkleladerşamrmnoişaledtileure.nğkeutrrnojiunsif:kaGorkpaeaztrmhmâiaşldkveeikçbiinunögtaternreekceiknlere elektron 30. Bir elementin ikinci iyonlaşma enerjisinin KimyaÖzel Ø R.enAe.rjMidiilr.likan yağ damlacıkları ile yaptığı deneyler so- GünümüzdebDirainltcoiniyAontloamşmma oendeerlijniseinbdaeknışbüyük olma- B)rnaukemEcllueeiedlnkkeitdtkrrr.atoornonTnhaiulolgmnmisayis:süoıkGnsü’aıunrzanüshıbvâneulddlkdaeüukktiğileuensnöinemteirrjhaioetdosreaamğnpiuılşnanimd- aışntıry.ararlana- Ø Atomun içisnıdneındanheadeknüçi ük tanecikler vardır ve atom boş- ØC )E.EGleokltdrosntebiunlCutruo:oEekleskttürpoünlialerıynabputılğuı nçamlıaşmiha-larda pozitif luklu yapıdIa.dırÇ.ekirdek çapının küçülmesi (+t)imyüaklilnüinışıynülakrsıenkvoalrdlığuığnuı theaspcitmestemlibştöirl.gBeduirı.şınlara önce Ø RadyoaktifItIe.pÇkiemkierldeer ksoynüukcüunaütnomartpmaraçsaılanabilir. D)kaUnyaalrıılşmınışlahrâıls:oAntroamdaa geünneürjmi vüezrdielekruekllandığımız proton Ø Bir elementIiInI.bEületükntroatnombalaşırnı aydnüı şdeenğiçldeikr.imAygnüı ceülenmüennatirnt- adeılveekrtirlodni.un daha yüksek enerji seviyesine geçme hâlidir. farklı kütleli atommalsaırı vardır. (İzotop atomlar) ifadelerinden hangisi ile açıklanabilir? THOMSON AAT) OYaMlnıMz IODELİB) Yalnız II C) Yalnız III Thomson katot ışınlaDrı )ileI vyeapIItığı deneydEe)bIu, IıIşıvnelaIrIıIn negatif E) Temel hâl: Bağ elektronlarını çekme hâlidir. yüklü elektronlardan oluştuğunu ispatlamıştır. Örnek 1 Elektronun e yük oranını bulmuştur. Bütün maddeler aynı tür m kütle Üzümlü 3k3e.kGe öbrseenllzeerti ivlenrileTnhaotmomsomnodaetlolemrinminoisdimellienriinni boşluklara yazınız. I atomlardan oluşur. varsayımları: Dalton Atom II Bir elementin tüm atomları modeli kütlece aynıdır. Ø Atomlar yarıçapları yaklaşık 10–8 III cm olan pozitif yüklü kürelerdir. Bir bileşiği oluşturan atom- Ø Negatif yüklü iyonlar bu küre içe- lar arasında tam sayılarla ifade edilen bir oran vardır. risine rastgele dağılmıştır. Dalton atom modeli ile ilgili yukarıdaki açıklamalar- Ø Atomdaki negatif (–) yük sayısı dan hangileri doğrudur? pozitif (+) yük sayısına eşit oldu- ğundan atomlar yük bakımından nötrdür. ............................. ............................. ............................. ............................. Çözüm Ø Elektronların kütlesi ihmal edilebilecek kadar küçüktür. Bu nedenle atomun kütlesinin büyük bir kısmını pozitif yüklü tanecikler oluşturur. 93 www.kimyaozel.net 5

Örnek 2 MODERN ATOM TEORİSİ Thomson atom modeline göre; I. Atomlar parçalanamaz. gösterir. Çok az bir kısmının ise levhaya çarparak sapması II. Atomlardaki pozitif yük sayısı negatif yük sayısına eşittir. pozitif yüklü taneciklerin atomun merkezinde çok küçük bir III. Atomlar nötr taneciklerdir. hacimde toplandığının kanıtıdır. IV. Elektronların kütlesi atomun kütlesinin yaklaşık yarısı ka- Rutherford atom modeline göre; dardır. ifadelerinden hangileri yanlıştır? Ø Atomdaki (+) yüklerin (proton) ta- Çözüm mamı çekirdek adı verilen yoğun ve küçük bölgede toplanmıştır. RUTHERFORD ATOM MODELİ Rutherford radyoaktif bir elementten elde ettiği pozitif yüklü Ø Atomun büyük bir kısmı boşluktan (+) alfa taneciklerinin ince altın levhada saçılmalarını göz- lemlemiştir. ibarettir. Elektronlar bu boşlukta bu- lunur ve çekirdek etrafında dönerler. Ø Pozitif yüklerin toplam kütlesi atomun kütlesinin yaklaşık yarısı kadardır. (Rutherford nötronların varlığının farkına varmış ama ispatlayamamıştır. J. Chadwick protonun kütlesinden çok az büyük ve yüksüz tanecik olan nötronu keşfetmiştir.) Ø Çekirdekteki pozitif yük miktarı bir elementin tüm atomla- rında aynıdır, farklı elementlerde ise farklıdır. Ø Bir atomda pozitif yük sayısınca elektron bulunur. KimyaÖzel Örnek 3 Pozitif yüklü Çekirdek tanecikler İnce altın levha Işın kaynağı Alfa (α) ışınları Dedektör Kurşun blok - Altın atomları ++ - + - Rutherford’un yaptığı deneyde pozitif yüklü alfa tane- ++ - cikleri ile ilgili; I. Çoğunun sapmaya uğramamasının atomda çok büyük ++ - 1 -+ - 2 boşlukların olduğu II. Çok az bir kısmının büyük açılarla sapmasının (+) yüklerin ++ - ++ çekirdek denilen küçük bir hacimde toplandığı ++ 4 - 3 III. Elektronlara çarparak büyük açılarla yön değiştirdiği -+ - neden ve sonuçlarından hangileri ile açıklanabilir? ++ - Çözüm ++ - Çekirdek ++ -+ - - Alfa parçacıkları İnce altın levha Pozitif yüklü taneciklerin büyük bir kısmının levhadan hiç sap- madan geçmesi atomun büyük bir kısmının boşluk olduğunu 6 www.kimyaozel.net

Genel Tekrar Testi - 1 TEST 1 1. I. Altın levha deneyi, Rutherford’a aittir. 3. Bir atoma ait elektronların aşağıdaki kuantum sayı- larından hangisine sahip olması mümkün değildir? II. Dalton atom modeline göre, bir elementin tüm atom- ları birbirinin aynıdır. Baş Açısal Manyetik Spin kuantum momentum kuantum kuantum III. Pozitif yükün tamamı çekirdek adı verilen çok küçük bir hacimde toplanmıştır ifadesi Thomson atom mo- sayısı kuantum sayısı sayısı deline aittir. (n) (mℓ) (ms) sayısı (ℓ) –1 IV. Bohr atom modeline göre, elektronlar çekirdekten be- A) 4 – 1 lirli uzaklıklarda dairesel yörüngelerde bulunur. 3 +2 2 Yukarıdaki ifadelerden doğru (D) veya yanlış (Y) B) 3 2 0 + 1 olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek sıralandığın- 2 da aşağıdakilerden hangisi doğru olur? –2 C) 5 0 – 1 –1 2 A) D, Y, Y, D B) Y, D, D, Y D) 4 1 1 C) D, D, Y, Y D) Y, D, Y, D + 2 E) D, D, Y, D E) 3 1 – 1 2 KimyaÖzel 4. Aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır? 2. I. A tom, pozitif yük bulutundan oluşmakta, (-) yükler A) n=3 ve ℓ=2 kuantum sayılarında en fazla 10 elektron yani elektronlar bu bulut içerisinde homojen dağıl- maktadır. bulunabilir. II. Pozitif yüklerin toplam kütlesi, elementin atom kütlesi- B) 3. enerji düzeyinde 9 orbital bulunur. nin yaklaşık olarak yarısıdır. C) 3d orbitalinin manyetik kuantum sayısı mℓ= –2, –1, III. Elektronlar bulunduğu yörüngeden bir üst yörüngeye enerji alarak geçebilir. 0, +1, +2 değerlerini alır. IV. Atomda bulunan elektronların konumu ve hızı aynı D) 4s orbitallerinin enerjisi, 3d orbitallerinin enerjisinden anda kesin olarak belirlenemez. yüksektir. Yukarıda bazı bilim insanlarının yaptıkları deneysel çıka- E) Açısal momentum kuantum sayısı (ℓ) 3 ile ifade edilen rımlar verilmiştir. orbital f orbitalidir. Buna göre, verilenler arasında aşağıdaki bilim in- sanlarından hangisinin çalışmasına ait sonuç bu- 5. Temel halde 3d orbitalinde 5 elektron bulunan bir lunmamaktadır? X atomu için; A) Thomson I. Atom numarası 24’tür. B) Rutherford C) Bohr II. Küresel simetri özelliği gösterir. D) Heisenberg E) Dalton III. s orbitallerinde toplam 8 elektron bulunur. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 46