دیوے بلدے رہن دیو

‫‪1‬‬ ‫دیوے ب دے رہن دیو‬ ‫مقصود حسنی‬ ‫ابوزر برقی کت خ نہ‬ ‫جون ‪٧‬‬

‫‪2‬‬ ‫وی ے دا پیر‬ ‫سچ نوں کوئی نئیں مندا‬ ‫سچ دی کوئی نئیں مندا‬ ‫سچ دا ایس وستی وچ قحط اے‬ ‫دکھ درد تے ف قے سہہ کے‬ ‫فرعون ں یزیداں ن ل کھیہ کے‬ ‫جہڑا ہنھیری ں وچ دیوے ب لدا‬ ‫اوہو وی ے پیر اے‬ ‫اوہو وی ے پیر اے‬ ‫‪1973‬‬

‫‪3‬‬ ‫کترا کتری‬ ‫صدی ں توں‬ ‫ج دی قینچی نے‬ ‫سدراں دی ں وری ں نوں‬ ‫کترا کتری لائی ہوئی اے‬

‫‪4‬‬ ‫جس اکھ وچ‬ ‫جس اکھ وچ‬ ‫شر تے ن دھر‬ ‫اوس اکھ لئی‬ ‫جیون دے س رے موس‬ ‫پہکھ دے موس ہوندے نے‬

‫‪5‬‬ ‫وری ں بدھی‬ ‫تی دیہ ڑے‬ ‫بن ن غہ انڈے ڈھندی‬ ‫کڑ کڑ کر دی پہبدی اے‬ ‫وری ں بدھی س نجھ ج تک ج والی‬ ‫ن سیں ٹہویں ڈیگے‬ ‫کن اکھ ں دی ویری‬ ‫بے موتے بن وی ے‬ ‫اجل دے بوہے کھولے‬

‫‪6‬‬ ‫جد تیک‬ ‫بندے دا جیون‬ ‫لوڑاں ہتھ بدھ گولا‬ ‫لوڑاں دی ڈوراں‬ ‫پہکھ دی سیت ں‬ ‫نی ے بنی‬ ‫جد پہکھ دی کمنی چھڑ دی‬ ‫اچی پیڑی بیٹھے‬ ‫دوزخ دا ب لن کٹھ کر دے‬ ‫فر وی پہکھ دے پ لے مر دے‬ ‫جد تیک‬ ‫پہکھ دا جن‬ ‫تقوی دی سولی نئیں چڑھدا‬ ‫کمنی م ری اچی پیڑی‬

‫‪7‬‬ ‫لوڑاں چھ وی رہسی‬ ‫ہل من مزید دا ہوک‬ ‫لوڑاں دے کن کھ ندا رہسی‬

‫‪8‬‬ ‫ویکھن نوں‬ ‫ویکھن نوں‬ ‫دودھ توں چٹے‬ ‫ج دے مٹھے‬ ‫اچی تھ ویں بہہ کے‬ ‫لمی ں لمی ں چھڈ دے‬ ‫اندروں بندے ن ڈنگر‬ ‫پرائی رج دے ویری‬ ‫ککڑ کھ کے‬ ‫پہکھ دی بو چھڈے‬ ‫کدے دس کے‬ ‫کدے چپ چپیتے‬ ‫رکھی سکی وی کھس دے‬ ‫اوہ مورکھ دی ں لکھت ں وچ‬

‫‪9‬‬ ‫سچے سچے تے اوچے‬ ‫کھٹن کم ون والے‬ ‫اوس دی نظرے‬ ‫کمی کمین تے گولے رہسن‬

‫‪10‬‬ ‫ایکت لئی‬ ‫مولوی مک ون ن ل گل مکنی نئیں‬ ‫ایکت لئی‬ ‫انھی جد تیک‬ ‫سبن ں دی ت ی تے‬ ‫ریوڑی ں دھر دی نئیں‬

‫‪11‬‬ ‫کیہ دس ں‬ ‫شرا اکھ ں وچ ست رنگ بہ راں دے‬ ‫دودھ توں ودھ چٹ چ نن مکھڑے دا‬ ‫مست ذل ں نوں‘ واہواں دین ہلارے‬ ‫گلا گلاں دا منہ چمن‬ ‫کواری تریل دے تبکے‬ ‫سدراں دے سینے وچ ٹنگے‬ ‫لکھ سورج مکھیے‬ ‫بلاں تے چھوڈے وچ رنگے‬ ‫ک ی ں توں نکھرے‬ ‫پی ر دے بول‬ ‫ایہہ سبھ‬ ‫گریبی دے ہڑ وچ روڑھی‬ ‫اوہ ہتھ وی ویکھے‬

‫‪12‬‬ ‫جہڑے مہندی دی اڈیک ں کر دے‬ ‫خزاواں دے س وے پتر ہوئے‬ ‫چ لی ورہے کیہ کجھ ویکھ‬ ‫کیہ دس ں‬ ‫ہن ت ں‘ اتے تھ ے ویکھن توں‬ ‫دل کبھراند تے روح کنبھ دی اے‬ ‫جون ‪٩- ٩٧٩‬‬

‫‪13‬‬ ‫خ قت دا مقدر‬ ‫لمبڑ تے مسیتڑ‬ ‫پ نی نوں‬ ‫گنگ جل جئی‬ ‫عزت بخشن لئی‬ ‫بوکے تے بوک‬ ‫کڈی ج ندے نے‬ ‫پ نی دے س پیوک‬ ‫ایہہ قی مت ویکھ تے وی‬ ‫مٹی دے م دھو بن بیٹھے نے‬ ‫آکھدے نئیں‬ ‫کھوہ چوں پہلاں کت ت ں کڈو‬ ‫پ نی آپے گنگ جل ہو ج سی‬ ‫کوئی کوکے‘ نہئیں ت ں‬

‫‪14‬‬ ‫سر تے پھکدا سورج‬ ‫پیراں تھ ے تخدا سوک‬ ‫خ قت دا مقدر ہوسی‬

‫‪15‬‬ ‫پواڑے‬ ‫چن اکھ ں وچ‬ ‫ی داں دے موس سی کے‬ ‫آس ں دے ہ ر پرو کے‬ ‫وچھوڑے دا وش پی کے‬ ‫‘س نے‬ ‫جد عش دے ویہڑے وڑ دے‬ ‫ذات پ ت‬ ‫ریت رواج پواڑے‬ ‫کدے حرص‬ ‫عش مسیتے وڑ دا‬ ‫‪1972‬‬

‫‪16‬‬ ‫ونڈ دا چ نن‬ ‫اکھیں ویکھی‬ ‫دل نئیں من دا‬ ‫عقل وچ ری کیویں مننے‬ ‫جد اندر بٹوارا اے‬ ‫کیویں کوئی پکی گل کریے‬ ‫پتر لٹے گ ی ں دھی‬ ‫ک لے پنچھی کھو لین گے‬ ‫اپنی ونڈ دا چ نن‬ ‫صدی ں دی پہکھی ترسی‬ ‫وارڑ کھ وے گی فصلاں‬ ‫کھسری ں گھر پت جمن گے‬ ‫لسی ں نوں‬ ‫چ نن دیوے گ‬

‫‪17‬‬ ‫نھیری ں رات ں دا بدل‬ ‫کیویں کوئی پکی گل کریے‬ ‫‪1972‬‬

‫‪18‬‬ ‫پہولا پنچھی‬ ‫جوانی دیوانی تے مست نی‬ ‫سی نے آکھ گیے نے‬ ‫عمر دے ایس موس اندر‬ ‫دھیدا کجھ نئیں‬ ‫ن سمجھی دے چہکڑ‬ ‫ہوش ں کھس لیندے نے‬ ‫لاڈاں وچ پ دی‬ ‫ب پو دی پگ می ی کرکے‬ ‫م ں دی نک گت وڈ کے‬ ‫چہوٹھے بولاں دی‬ ‫سولی چڑھ ج ندی اے‬ ‫فر وی کم ے م پے‬ ‫اوہنوں پہولا پنچھی آکھن‬

‫‪19‬‬ ‫ہنجواں ن ل دھو کےاکھ ں‬ ‫اڈیک ں دے بوہے ج بہندے نے‬ ‫م رچ ‪٩٧ ‘٩‬‬

‫‪20‬‬ ‫چن دا چ ء‬ ‫چن کد چڑ سی‬ ‫ایہہ ت ں میں نئیں ج ندا‬ ‫پر این جرور اے‬ ‫جد وی چن چڑھی‬ ‫س را جگ ویکھ لوے گ‬ ‫چن دی اڈیک ں والے‬ ‫چن ویکھن دا‬ ‫شون ت ں کر دے نے‬ ‫چن چڑھ سی کوتھے‬ ‫جد توں دھرتی دا م م‬ ‫ایٹ بم‬ ‫ہتھ وچ پھڑ کے بیٹھ اے‬ ‫آک ش دے جگنو‬

‫‪21‬‬ ‫کسے ہور دھرتی نوں‬ ‫چ نن ونڈن لئی ٹر گیے نے‬ ‫لوک ں دے سر تے‬ ‫چن دی تھ ں‬ ‫موت دے بدل‬ ‫خوف دا دھواں‬ ‫مقدر بن کھ وت اے‬ ‫چن دا چ ء‬ ‫میں نئیں ج ندا‬ ‫اجے تیک مری کیوں نئیں‬

‫‪22‬‬ ‫جہڑا سر چ سی‬ ‫اپنے ہتھ میٹی کرن لئی‬ ‫جہڑے پٹھ ورت وا کر دے نے‬ ‫اوہن ں دے سر تے پری دی پگ‬ ‫چونویں خط وچ‬ ‫اوہن ں دے منہ دے من ف بول‬ ‫سرداری دی ں کندھ ں‬ ‫لوک ں لئی گ پ دی ں پونی ں چرخے‬ ‫ویکھن لئی ون سوونے س نے‬ ‫آس امیداں ن ل کھیسے چ بھر دے نے‬ ‫جہڑا سر چ سی‬ ‫اوہدے آودے ای‬ ‫سو لتر جڑ دے نے‬ ‫فر وی سر چ سی‬

‫‪23‬‬ ‫کسے ہو دی کرنی دی پنڈ‬ ‫اوہدے سر دا گہن بن سی‬ ‫کون تے میں کیہ آں‬ ‫سبھ کجھ پہل ج سی‬ ‫پہل ج سی‬

‫‪24‬‬ ‫رج ٹکر منگو‬ ‫بکرے نوں چنگ چوس‬ ‫رسی لاہ کے چھڈ دیو‬ ‫گل وچ گ نی‬ ‫پیراں وج چھن چھن کر دی چہ نجر‬ ‫تہ ڈی ں اپنی ں ریجھ ں نے‬ ‫اوہدا س را سونپ‬ ‫تہ ڈے بوجے دی وڈی ئی‬ ‫اوہدی وڈی ئی ت ں اے‬ ‫جے چھری ہیٹھ نہ آوے‬ ‫پگ ں والے‬ ‫گل آزادی دی کردے نے‬ ‫رویے دی تھ ں چوانی دیندے‬ ‫جئے جئے ک ر دی لوبھ رکھدے‬

‫‪25‬‬ ‫چھڈو آزادی دی ں گلاں‬ ‫رج ٹکر منگو‬ ‫ی ں چھری نوں قست سمجھو‬ ‫اوہ ان پڑھ قص ئی نے‬ ‫بنتی دی بھ ش دے کد ج نو نے‬ ‫نم نے لوک ں‬ ‫امیداں دے بوہے‬ ‫خورے کیوں پہڑے نئیں‬

‫‪26‬‬ ‫اسیں لوبھی آں‬ ‫عش سبھ توں اچ‬ ‫شہت توں مٹھ‬ ‫چن سورج توں سچ سچ‬ ‫ایہہ پر کت بی گلاں نے‬ ‫پیسے ن جڑی لوبھ‬ ‫ی ں جس دے چسکے نوں‬ ‫لوکیں پی ر محبت آکھن‬ ‫متھے عش دا لیبل لا کے‬ ‫مجنوں دے موڈے ن ل موڈا جوڑن‬ ‫کوئی پچھے‬ ‫کتھے پی ر محبت‬ ‫چن دے چ نن وچ دھوی ں‬

‫‪27‬‬ ‫سسی ہیر تے لی ی جی ں کڑی ں‬ ‫قوریں ج وسی ں نے‬ ‫لوکو عش متھے‬ ‫بدن می دا ٹک کیوں لاندے جے‬ ‫اسیں لوبھی آں‬ ‫سدی وڈو‬ ‫اسیں جس تے پیسے دے لوبھی آں‬ ‫اسیں لوبھی آں‬

‫‪28‬‬ ‫اج دا جیون‬ ‫مرن جیون دو پہن ں‬ ‫توں مریں تے لوکیں تینوں‬ ‫اکھ ں وچ پرون‬ ‫میں جیندے جی تل تل مردا‬ ‫سچ دی تھ ں لالچ م ی‬ ‫اج دا جیون‬ ‫س دے جیون دی غزل دا مکھڑا‬ ‫س ڈا مرن س دی جتی تھ ے‬ ‫اوہدے بول آئین ق نوں دے متر‬ ‫میں بولاں تے دہشت گردی‬ ‫میرے دل دے بوہے کھ ن تے‬ ‫ایہو جی تم ش کردا‬ ‫لوکیں مینوں ویکھدے نئیں‬

‫‪29‬‬ ‫سندے نئیں‬ ‫لوکیں ت ج محل ویکھدے رہ نے‬ ‫ویکھدے رہن گے‬

‫‪30‬‬ ‫میں اک دھی نم نی‬ ‫میں اک دھی نم نی‬ ‫سووے جوڑے لئی‬ ‫ب پو دے خ لی بوجے‬ ‫بیبے دے ہنجوواں دے ہڑ اندر‬ ‫رڑ دی رڑ دی‬ ‫ک لے دیس ں آ کھ وتی‬ ‫میں کیہ آں‬ ‫میرا مل ت ں اٹی وی نئیں لگی‬ ‫مل پ ون والا‬ ‫سہرے دے کھیسے اندر‬ ‫اٹی پی لبھدا اے‬ ‫دھی ں دے م پے کم ے‬ ‫م ک ں دا وارث‬

‫‪31‬‬ ‫دھی ں دیون توں پہلاں‬ ‫اٹی دین‬ ‫خورے کیوں پہل ج ندا اے‬

‫‪32‬‬ ‫رج ج ٹبے م ے‬ ‫حرص دا جن‬ ‫جد وادی وڑی‬ ‫رج ج ٹبے م ے‬ ‫مچھی لئی جل کیتھوں‬ ‫کھیت ں جد پہکھ اگی‬ ‫روٹی شکل وٹ ئی‬ ‫م واں دی ں اکھ ں اتے‬ ‫بےخبری دی پٹی بنو‬ ‫پت پہکھ مر دے‬ ‫ن ل فرعون ں لڑ دے‬ ‫م واں لئ س ن ہوے‬ ‫اوہ کیویں نہ منجی م ن‬

‫‪33‬‬ ‫وید حکی مشینی ہوے‬ ‫ہسپت لاں وچ رت کیتھوں‬ ‫اے پر گ ی ں رت بھری ں نیں‬

‫‪34‬‬ ‫ڈ ج ن دیو‬ ‫میں کیویں نیویں ہوواں‬ ‫اوہ پت لمبڑ دا اے‬ ‫دن دیویں محنت لٹ دا اے‬ ‫دھی میں گریب ں دی ں آں‬ ‫پر حسن دری وگدا اے‬ ‫اوہ میرے تے مر دا اے‬ ‫ر ہتھ میرے‬ ‫وی ے دی ڈوراں دتی‬ ‫نک نک ڈ ج ن دیو‬ ‫پ نی اچے وگدا‬ ‫سورج لہندے چڑھدا‬ ‫دھی ں دے م پے‬ ‫ازلیں نم نے‬

‫‪35‬‬ ‫اہیہ ویکھن لئی‬ ‫صدی ں نرکیں سڑ دے ب دے رہ نیں‬

‫‪36‬‬ ‫وری ں توں‬ ‫الله دا دت کیہ کجھ نہئیں تیرے کول‬ ‫اے پر اکھ ں دی پہکھ مک دی ن ہیں‬ ‫نویں لئی پرانے دی عجت مٹی کرن‬ ‫ص ت لمڑاں دی اے‬ ‫تیرے چت وچ اہیہ گل‬ ‫کداں برف ں وچوں سیک لبھے‬ ‫اے پر برف ں وچ تیرا ن واں لبھدا‬ ‫م مے دی جیبوں کھ ویں‬ ‫گن لمبڑاں دے گ ویں‬ ‫اہیہ گل اوس ککڑی دے م ف اے‬ ‫کڑ کڑاپنے گھر‬ ‫انڈے م ک ں دے ڈیرے دیوے‬ ‫ی ں فر بچے اپنے‬

‫‪37‬‬ ‫رن پ سے دی پہ وے‬ ‫لوک ں دا پہوجن‬ ‫چپ چپیتے کھیسے کرن‬ ‫سوکھ ن ہیں‬ ‫جد توں اہیہ کرت تینوں آی‬ ‫لوکیں تیرے گوڈے لگے نیں‬ ‫سبھ کجھ ہو کے وی‬ ‫دھی تیری‬ ‫سر دے لیڑے دا راہ پئی تک دی ایہہ‬ ‫اگ چہ ے دی‬ ‫وری ں توں نم نی ہوئی اے‬

‫‪38‬‬ ‫میں کیکن دس ں‬ ‫یہ تی نیں رنگ ں م نہہ‬ ‫اچ اچیچ اونہہ رنگ‬ ‫س ہنوان نی ں پ ک ں اوہ ے‬ ‫ٹر دا پھردا اونہہ پرچھ واں‬ ‫اوہنی مٹھی م نہہ‬ ‫مہ ڑے لیکھ ں نیں اکھر‬ ‫ج ں مٹھی کھولن لئی کرن ں‬ ‫مہ ڑے خون نی گردش رکنی‬ ‫ایہہ پرونہہ کیج‬ ‫مٹھی اکھیں تکے‬ ‫سینے لگن ں ٹھنڈیں پون‬ ‫ریت ں بج‬ ‫ی ں ریت ں م نہہ بنن‬

‫‪39‬‬ ‫میں کیکن دس ں‬ ‫مہ ڑے س نہواں م نہہ اونہہ آون ج ون‬ ‫اوہنے ہتھ مہ ڑی یہ تی نی ڈور‬

‫‪40‬‬ ‫جد پہکھ ست ی‬ ‫جد پہکھ ست ی‬ ‫رکھ موڈے پرن‬ ‫سجن ں ول ٹر آی‬ ‫اوہ وی میرے وانگر سن‬ ‫مشوری ں دی پنڈ سر تے چ ئی کے‬ ‫کس دی منن ں کس دی ٹ لاں‬ ‫ایہہ ویروا لاندا‬ ‫اکلاپے کولوں چ نن لبھدا‬ ‫بدھ بدھی لئی‬ ‫میں ٹکر لئی‬ ‫پیپل تھ ے آ کھ وت‬ ‫گی نی لگدا س ں‬ ‫پہکھ مر گئی سی‬

‫‪41‬‬ ‫بدھی دے ق بل نئیں س ں‬ ‫……………‬ ‫واری توں پہلاں‬ ‫ایس وسیبے اندر‬ ‫پہکھ ندیدے پتراں والے‬ ‫اپنے گ مے چہ تی پ ندے‬ ‫کد شرم ندے نے‬ ‫ک لے دیس ں وچ‬ ‫چن دی چ ننی‬ ‫ہتھ ں دی مہندی‬ ‫لبھدی ں لبھدی ں‬ ‫واری توں پہلاں‬ ‫دھی ں نوں لاڈ لاڈاون والے ب بل‬

‫‪42‬‬ ‫قوریں ڈیرے لاندے نے‬ ‫‪…………….‬‬ ‫پہکھ بٹیرا‬ ‫اس ں جمدے چ کر روڑا کوڑا‬ ‫بندے م رو‬ ‫ون سوونےکھنڈ کھڈونے‬ ‫س ڈے کس ک دے‬ ‫اوکڑ تہ ڈی اسیں جریے‬ ‫ملائی تسیں چٹو‬ ‫اک کھنی س ڈے کھیسے پ ؤ‬ ‫گل مک ؤ‬ ‫پہکھ بٹیرا ڈاڈا لڑدا‬ ‫ایہہ گلاں نیں بس کہن دی ں‬

‫‪43‬‬ ‫روٹی دا چ نن‬ ‫ان ر ک ی دے دل تے کیہ ویتی‬ ‫لوکیں کیوں ویکھن‬ ‫کیویں ویکھن‬ ‫ت ریخ دے من ف اکھر‬ ‫ش واں دے ہتھ بدے گولے‬ ‫لوک ں دے اتھرو‬ ‫دلاں دی دھک دھک‬ ‫ت ریخ دی ں اکھ ں‬ ‫روٹی دا چ نن ویکھدی ں سن‬ ‫ویکھدی ں نے‬

‫‪44‬‬ ‫صبر دی بکل‬ ‫س ون دے بدل‬ ‫اکھ ں وچ پرو کے‬ ‫صبر دی بکل اندر‬ ‫ہڑ شہید ارم ن ں دا‬ ‫ویکھن لئی‬ ‫سبھ تیرے دا‬ ‫میں کیہ دس ں‬ ‫ویکھن لئی انگور مٹھ ئی‬ ‫چھکن وچ‬ ‫کوڑا تمہ‬

‫‪45‬‬ ‫تمغے‬ ‫ت ریخ ں دے پنے‬ ‫ق تلاں ظ لم ں دے بی ی سجن‬ ‫مظ وم ں تے مقتولاں دے‬ ‫جرم ں دا دفتر‬ ‫ب جرگ ں دا سینہ‬ ‫حقے دے دھویں م را‬ ‫ش عراں دی ں اکھ ں دی ں لکھت ں‬ ‫ان پڑھراں دا ہ س ٹھٹھ‬ ‫اون ں دے بول‬ ‫کن ں دا چسک‬ ‫ت ریخ ں دے وارث‬ ‫ت ج ں تخت ں والے‬ ‫دوواں کی ہس ہس دیون‬

‫‪46‬‬ ‫خذمت دے تمغے‬ ‫‪……..‬‬ ‫اک بندہ تے اینے روپ‬ ‫کوئی کیہ سمجھے کیہ ج نے‬ ‫کھیسے کی گھٹ گھٹ گنڈاں دین‬ ‫ک ق رون ں دا‬ ‫کھسن تے کھس تے اکھ ں ٹڈن ں‬ ‫ک فرعون ں دا‬ ‫ونڈن تے ونڈ تے‬ ‫اکھ ں وچ شکرانے‬ ‫فقراں م نہہ لبھدے‬ ‫اک اوہ تن ں وچ نہ تیراں وچ‬ ‫اک بندہ تے اینے روپ وٹ ئے‬

‫‪47‬‬ ‫کوئی کیہ سمجھے کیہ ج نے‬ ‫‪…………..‬‬ ‫جے توں منگن چ ہیں‬ ‫لوڑ وی کیہ اے‬ ‫دع منگن دی‬ ‫اب یس مرے جے‬ ‫جو موت دی کہ ٹی اترے‬ ‫شر ت ن فر وی دون ہوسی‬ ‫اوس دے گندے انڈے بچے‬ ‫دھرتی اتے کھ رے پ رے‬ ‫جے توں منگن چ ہیں ر توں‬ ‫شیط ن ں اب یس ں اگے‬ ‫ڈٹ ج ن دی ہمت منگ‬

‫‪48‬‬ ‫میں کیکن دس ں‬ ‫ک لے بدل وس سن‬ ‫میں کیکن دس ں‬ ‫س رے بدلاں نیں ٹیڈے‬ ‫جے پ نی ہوندا‬ ‫عش دے کھیتر‬ ‫کیوں سکے مر دے‬

‫‪49‬‬ ‫آخر کوں‬ ‫جہڑے لبھن چڑھ نے‬ ‫آخر کوں ل لینے‬ ‫ب نی بھ لئی‬ ‫پ نی ن کوئی کھواں‬ ‫کن من‬ ‫س ون نے اتھرو‬ ‫پہ ڑاں ن ں سینہ چیرن‬ ‫تہ ڈا دل خورے ک ہدا بنیو‬ ‫چن اکھ ں نی کن من‬ ‫شیشے وانگوں‬ ‫ٹت پجھ چوری ہوننی‬

‫‪50‬‬ ‫چرخو نی کہوکر‬ ‫کلا چرخو کیہ کر سیں‬ ‫ہنجو پونی ں‬ ‫م ڑی اکھ ٹکری م ں بہوں‬ ‫آ م تی جہولے پ‬ ‫ت ں جے چرخو نی کہوکر‬ ‫تہ ڈے ہون نی اکھی کھولے‬