KnowCOVID รู้ทันโควิด

Know COVIDฉบับ1501 รูŒทันโคว�ด สาระคัดสรรเพ�่อรูŒทันโคว�ด เราจะผ‹านว�กฤตครั้งนี้ไปดŒวยกัน practical knowledge to keep up with covid we will get through this crisis together

เหตุการณ์นสี้ ามารถเกิดขึ้นได้ภายใน 1 อาทิตย์ All these incidents can happen within 1 week. ร่วมใจกันป้องกัน โรคโควิด 19 toLept’rsevweonrtkCtOogVeIDth-e1r9.

2 เmม2eตatenรrtมsด 2 เมตรมด m2eatenrts ถ้าไม่อยากกลายเป็นคนแพร่เชื้อโรคโควิด 19 โดยไม่ตั้งใจ อย่าลืมเว้นระยะห่างกับผู้อ่ืนนะ If ykoeuepdoan’stafweanspt atcoespbreetwadeeCnOyVoIuDr-s1e9lfuannindteonthtieornsa.lly,

KnowCOVID : รู้ทนั โควิด First Printing: May 2020 พิมพ์ครั้งแรก: พฤษภาคม 2563 พิมพ์ภาษาอังกฤษ: มีนาคม 2564 English Edition: March 2021 พิมพ์ 5 ภาษา: เมษายน 2564 ฟรี ห้ามจ�ำหน่าย Multilingual Edition: March 2021 จัดท�ำ Free Not For Sale รัฐบาลโดย กระทรวงการพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์ Commissioned by รัฐสภา The Government via the Ministry of และ องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเทศไทย Social Development and Human Security ร่วมสนับสนุนข้อมูลโดย กระทรวงสาธารณสุข Parliament of Thailand and the World Health Organization (Thailand) Information contributed by the Ministry of Public Health Editor บรรณาธิการ Dr. Issara Sereewatthanawut ดร.อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ อาทิตย์ ธรรมชาติ Arthit Thammachart เรียบเรียง Published by ขายหัวเราะ สตูดิโอ Kai Hua Ror Studio บริษัท บันลือ พับลิเคชั่นส์ จ�ำกัด Banlue Publications Co., Ltd เลขท่ี 955 ซ.สุทธิพร ถ.ประชาสงเคราะห์ 955 Soi Sutthiporn แขวงดินแดง เขตดินแดง กทม. 10400 Prachasongkroh Road โทร. 0-2641-9955 Dindaeng Bangkok 10400 โทรสาร 0-2641-9955 ต่อ 313 อีเมล [email protected] Tel. 0-2641-9955 Fax: 0-2641-9955 ext. 313 แยกสีและพิมพ์ บริษัท ไซเบอร์พริ้นท์กรุ๊ป จ�ำกัด Email [email protected] Color Scanning & Printing CyberPrint Group Company Limited Published on 25 May 2020 เอกสารประกาศ Urgent guidelines included. วนั ที่ 25 พฤษภาคม 2563 Should there be additional ซ่ึงประกอบไปดว้ ยคำ� แนะน�ำฉบับเร่งด่วน ท้งั นี้หากมีขอ้ มูลเพ่ิมเติม เอกสารนี้ information in the future, จะมกี ารปรบั ปรุงภายหลงั this document will be revised.

คำ� นยิ ม การแพรร่ ะบาดของไวรสั โคโรนา ๒๐๑๙ (COVID-19) ในชว่ ง ๒ ปที ผ่ี า่ นมา ได้สร้างผลกระทบอย่างรุนแรงท้ังทางเศรษฐกิจและสังคมไปท่ัวโลกโดยไม่เลือก ชนช้ันหรือระดับความเจริญก้าวหน้า กลุ่มประเทศอาเซียนท่ีมีความเช่ือมโยง ผกู พนั ระหวา่ งกนั นน้ั กไ็ ดร้ บั ผลกระทบปรากฏอยา่ งชดั เจน หนังสือฉบับการ์ตูนของ “สาระคัดสรรเพ่ือรู้ทันโควิด” หรือ KnowCovid ฉบับแปล ๕ ภาษาจัดพิมพ์ข้นึ เพ่อื เผยแพร่และสร้างความร้คู วามเข้าใจท่ถี ูกต้อง เก่ียวกับโรคร้ายน้ใี นระดับกว้างในหมู่ประชากรของประเทศอาเซียน แม้จะเป็น เพยี งหนงั สอื เลม่ เลก็ ๆ ทน่ี �ำ เสนอในรปู แบบของการต์ นู แตก่ ค็ รอบคลมุ เรอ่ื งส�ำ คญั ท่ีจำ�เป็นต้องรู้รวมท้ังแนวทางปฏิบัติในชีวิตประจำ�วันเพ่ือหลีกเล่ียงการติด เชอ้ื โรครา้ ย ลกั ษณะเดน่ ประการหนง่ึ คอื การใหค้ วามส�ำ คญั ตอ่ กลมุ่ ผสู้ งู อายแุ ละ เด็กเล็ก ซ่งึ เป็นกล่มุ เส่ยี งท่คี วรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ หนังสือเล่มน้ี ยำ�้ ให้เห็น ว่า ประเทศไทยให้ความสำ�คัญกับการให้ความร่วมมือและการช่วยเหลือต่อ มติ รประเทศอาเซยี นตามก�ำ ลงั ความสามารถมาโดยตลอด ผมขอช่ืนชม ดร.อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ ท่ีริเร่ิมทำ�ให้เร่ืองท่ีเข้าใจยากกลาย เป็นเร่อื งท่สี นุก ง่ายต่อการเข้าใจและนำ�ไปปฏิบัติตาม หนังสือ KnowCovid ได้ สะท้อนความห่วงใยและความมุ่งหวังสำ�หรับชาติอาเซียนท้ังมวลได้เป็นอย่างดี วา่ “เราจะผา่ นวกิ ฤตครง้ั นไ้ี ปดว้ ยกนั ” (นายชวน หลกี ภยั ) ประธานรฐั สภา

สารจากรัฐมนตรี “การหวั เราะ คอื ยาทด่ี ที ส่ี ดุ ของชวี ติ ” ในยามท่ีเราต้องเผชิญกับสภาวะความเครียดจากสถานการณ์การแพร่ ระบาดของโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา (Covid-19) การคดิ บวกและการมองโลกในแงด่ ี เปน็ สง่ิ ทท่ี กุ คนสามารถท�ำ ไดเ้ พอ่ื เปน็ การเยยี วยาทางจติ ใจ ในขณะเดยี วกนั รฐั บาล ไดเ้ รง่ ด�ำ เนนิ การใหค้ วามชว่ ยเหลอื ผา่ นทกุ กระทรวงในมติ ติ า่ งๆ ทง้ั ทางเศรษฐกจิ สขุ ภาพ และสงั คม กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่นั คงของมนุษย์ (พม.) เป็นหน่วย งานหลักทท่ี �ำ หน้าท่สี ง่ เสรมิ สังคมคุณภาพและพัฒนาคนให้มีหลักประกนั รวมทง้ั ความมน่ั คงในชวี ติ โดย พม. ไดก้ �ำ หนดมาตรการและแนวทางเยยี วยาตา่ งๆ เพอ่ื ใหป้ ระชาชนไดร้ บั การคมุ้ ครองทางสงั คมและลดความเสย่ี งในการแพรร่ ะบาดของ โรค ด้วยเห็นถึงความสำ�คัญของการมีข้อมูลท่ถี ูกต้อง พม. จึงได้ร่วมกับองค์การ สหประชาชาติ (UN) องคก์ ารอนามยั โลก (WHO) กระทรวงสาธารณสขุ ดร.อสิ ระ เสรวี ฒั นวฒุ ิ และบนั ลอื กรปุ๊ ในนามขายหวั เราะ จดั ท�ำ ชดุ การต์ นู ความรู้ KnowCovid เพอ่ื เผยแพรข่ อ้ มลู และสรา้ งความเขา้ ใจถกู ตอ้ งเกย่ี วกบั Covid-19 ใหก้ บั ประชาชน ทกุ ภาคสว่ น ทง้ั การดแู ลตนเองและครอบครวั ใหป้ ลอดภยั และไมเ่ ปน็ พาหะน�ำ โรค สงั คมไทยด�ำ รงอยไู่ ด้ 700 ปี โดยไมล่ ม่ สลาย เพราะ “คนไทยไมท่ ง้ิ กนั ” ชว่ ย เหลอื เกอ้ื กลู กนั เสมอ หวงั เปน็ อยา่ งยง่ิ วา่ ชดุ การต์ นู ความรู้ KnowCovid จะเปน็ ประโยชนแ์ กก่ ลมุ่ เปา้ หมายทกุ ชว่ งวยั และผทู้ ส่ี นใจตอ่ ไป (นายจตุ ิ ไกรฤกษ)์ รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงการพฒั นาสงั คม และความมน่ั คงของมนษุ ย์

สารจากองค์การอนามยั โลกประจำ� ประเทศไทย ขายหวั เราะเฉพาะกจิ รทู้ นั โควดิ 19 เปน็ ความรว่ มมอื ขององคก์ ารอนามยั โลก กบั ภาคใี นการกา้ วไปกบั “ความปรกตใิ หม”่ ของชวี ติ ทต่ี อ้ งอยรู่ ว่ มกบั เชอ้ื ไวรสั ข้อมูลท่ีเป็นประโยชน์น้ีจะช่วยให้ท่านป้องกันตัวเองและผู้อ่ืนให้ปลอดภัย หากเราปกปอ้ งตวั เองได้ กเ็ ทา่ กบั วา่ เราปกปอ้ งชมุ ชนและสงั คม มาตรการท่ที ุกคนสามารถทำ�เพ่อื ลดโอกาสในการติดเช้อื ไม่ว่าจะเป็นการ หมน่ั ลา้ งมอื รกั ษามารยาทการไอจาม หลกี เลย่ี งไมส่ มั ผสั หนา้ และรกั ษาระยะหา่ ง ระหวา่ งบคุ คล เหลา่ นเ้ี ปน็ มาตรการพน้ื ฐานซง่ึ ไดผ้ ลดใี นการปอ้ งกนั และเปน็ ความ หวงั เดยี วทเ่ี รามใี นขณะนท้ี จ่ี ะตอ่ สกู้ บั โรคโควดิ 19 ขายหัวเราะฉบับน้ยี ังพูดถึงปัญหาท่ขี ยายวงกว้างหลังจากโรคโควิด 19 ได้ อุบัติข้ึน ซ่ึงรวมถึงการตีตรา ความรุนแรงในครอบครัว พวกเราต้องรับมือกับ สง่ิ เหลา่ นอ้ี ยา่ งแขง็ ขนั มากเทา่ กบั ทเ่ี รารบั มอื กบั เชอ้ื ไวรสั การตอบสนองอยา่ งครอบคลมุ ของภาครฐั จนถงึ ขณะน้ี ท�ำ ใหเ้ ราจ�ำ กดั จ�ำ นวน ผปู้ ว่ ยได้ แตเ่ ราไมค่ วรประมาท เพราะโควดิ 19 ยงั คงอยกู่ บั เรา หนงั สอื ฉบบั นเ้ี ปน็ ความรว่ มมอื จากกระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คง ของมนุษย์ KnowCovid โดย ดร.อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ ทีมงานขายหัวเราะ และ หนว่ ยงานอน่ื ๆ ผมู้ อบองคค์ วามรเู้ พอ่ื พฒั นาเนอ้ื หา ทศิ ทางในอนาคตอยใู่ นมอื ของเราทกุ คน นายแพทย์ แดเนยี ล เคอรเ์ ทสซ์ ผแู้ ทนองคก์ ารอนามยั โลกประจ�ำ ประเทศไทย

บทบรรณาธิการ ถงึ ผอู้ า่ น สังคมไทยยังคงเผชิญกับผลกระทบหลายด้านจากโควิด-19 ต้ังแต่ช่วง เร่ิมการระบาด ผมได้ริเร่ิมความช่วยเหลือผ่านโครงการมินิมาสก์ (MiniMask) หนา้ กากส�ำ หรบั เดก็ และสามเณร, โปรแกรมแสดงจดุ ตรวจโควดิ (GoCovid), นทิ าน “ฉนั ชอ่ื โคโรนา” (I’m Corona) ส�ำ หรบั ใหเ้ ดก็ ๆ เขา้ ใจโรคโควดิ , และโครงการชา่ งผม อนุ่ ใจ (Trustful Hairdresser) “KnowCovid รทู้ นั โควดิ ” เลม่ นเ้ี ปน็ โครงการทผ่ี มตง้ั ใจท�ำ เพอ่ื ใหท้ กุ คนเขา้ ใจ โควดิ -19 อยา่ งถกู ตอ้ ง โดยไดน้ �ำ สง่ิ ทส่ี งั คมพดู ถงึ ในสอ่ื ตา่ งๆ มาอธบิ ายใหช้ ดั เจน เข้าใจง่าย และน่าอ่าน ซ่งึ การพิมพ์คร้งั แรกน้นั ประสบความสำ�เร็จอย่างมาก จึง เป็นท่มี าของการพิมพ์คร้งั ท่สี องน้ี โดยได้มีการแปลเพ่มิ รวมเป็น 5 ภาษา ได้แก่ ไทย องั กฤษ พมา่ ลาว และกมั พชู า เพราะไทยมเี พอ่ื นบา้ นจากทง้ั 3 ประเทศน้ี มาชว่ ยเราท�ำ งานจ�ำ นวนมาก ผมขอขอบคณุ รฐั สภา กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คงของมนษุ ย์ กระทรวงสาธารณสขุ กรมความรว่ มมอื ระหวา่ งประเทศ กระทรวงการตา่ งประเทศ (TICA) องคก์ ารสหประชาชาติ (UN) องคก์ ารอนามยั โลก (WHO) สถานเอกอคั รราชทตู กมั พชู า ลาว เมยี นมา และ “ขายหวั เราะ” ทร่ี ว่ มมอื กนั ท�ำ ใหโ้ ครงการนส้ี �ำ เรจ็ ตาม เปา้ หมาย และผมเชอ่ื วา่ “วกิ ฤตตา่ งๆ ผา่ นมาแลว้ กจ็ ะผา่ นไป” ผมขอเปน็ ก�ำ ลงั ใจ ใหท้ กุ คนอดทน เพอ่ื ฝา่ ฟนั วกิ ฤตครง้ั นไ้ี ปดว้ ยกนั ดว้ ยความปรารถนาดี ดร.อสิ ระ เสรวี ฒั นวฒุ ิ ผรู้ เิ รม่ิ KnowCovid

สารบัญ เร่ือง หน้า 12 ความเช่ือผิดๆ เก่ียวกับโรคโควิด 19 8 โควิด 19 อยู่ท่ีไหนบ้าง? 16 การปอ้ งกันและลดการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 18 ปัญหาความเครียดจากวิกฤตโรคโควิด 19 อาจน�ำไปสู่ 26 ภาวะความรุนแรงในครอบครัวต่อเด็กและผู้หญิงได้ การปอ้ งกันเด็กเล็กจากโรคโควิด 19 32 เข้าใจโรค หยุดการตีตราทางสังคม เห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน 36 #เราจะรอดไปด้วยกัน ผู้สูงอายุควรปฏิบัติตัวอย่างไร 40 ถึงเวลาแล้ว ท่ีจะฆ่าเชื้อโรคด้วยมาตรการขั้นเด็ดขาด 42 เพื่อความปลอดภัย... เม่ืองานประเพณีเล้ียงรุ่นฮีโร่มาถึง 48 ความธรรมดาใหม่บนโลกใบเดิม 54 อาการเหล่าน้ีอาจเกิดขึ้นได้หลังการฉีดวัคซีน 56 English Edition, ភាសារខ្មែរ , ພາສາລາວ , 58 การสูบบุหรี่นั้นเพิ่มความเสี่ยงในการติดโรคโควิด 19 ดังนั้น เลิกบุหรี่ และให้โอกาสกับปอดของคุณอีกสักครั้งเถอะ ถ้าเรเาธกอ็เจละิกมกาพันรด้อีกมวเ่าขา

ข้อมลู : องคก์ ารอนามัยโลก (WHO) ประเทศไทย ภาพ : เฮฮาจิ 12 ความเชอ่ื ผดิ ๆ เกยี่ วกบั โรคโควดิ 19

9 1 โรคโควิด 19 สามารถแพร่เชื้อผ่านสินค้า ท่ีผลิตในประเทศท่ีมีรายงานการระบาดได้หรือไม่ กแ็อยตา่ขกึ้นแรพถรล่เงชเ้ือรนือะ ข้ึนเคร่ืองอีก 8 ชม. หมแดลส้วภ..า. พ ถงึ จะอยบู่ นพนื้ ผวิ ไดห้ ลายชว่ั โมง แตส่ ภาวะแวดลอ้ ม การเคลอื่ นยา้ ยและอณุ หภมู ติ า่ งๆ ระหว่างขนส่งก็ท�ำให้ไวรัสคงอยู่ได้ยาก ถ้าเราคิดว่าพ้ืนผิวนั้นอาจมีการปนเปื้อน ให้ท�ำความสะอาดด้วยสารฆ่าเชื้อ และหลังจากสัมผัสส่ิงของนั้นให้ล้างมือ 2 โรคโควิด 19 สามารถแพร่เช้ือผ่านยุงได้หรือไม่ ยังไม่มีข้อมูลหลักฐานท่ีบ่งชี้ว่า ไงมสั้น่แบขพาอยรก่หใัดจรไนอดะก้ ไม่! ไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ จะสามารถแพร่เชื้อผ่านยุงได้ ไวรัสโคโรนาแพร่เชื้อทางละออง จากการไอ จามหรือน�้ำลาย ของผู้ป่วย

10 เส้ือผ้าเก่า เอาลงต้มก่อน แลกไข่หน่อย...เอ่อ แล้วแลกเป็นไข่ต้มไป 3 ต้มมาต้มกลับไมโ่ กง จะม่ันใจได้อย่างไรว่า เส้ือผ้าจะไม่เป็น ตัวแพร่กระจายเชื้อไวรัส โคโรนา 2019 นอกจากจะต้องอาบน�้ำทุกวัน ต้องน�ำเส้ือผ้าไปซักด้วยผงซักฟอก หรือสบู่ในน�้ำร้อน 60-90 องศาฯ อาจผสมน้�ำยาฟอกขาวได้ อบผ้าให้แห้งด้วยเครื่องอบอุณหภูมิสูง หรือตากแดดให้แห้ง 4 การด่ืมแอลกอฮอล์ช่วยป้องกันโรคโควิด 19 ได้หรือไม่ การด่ืมเครื่องด่ืมแอลกอฮอล์ เช่น เบียร์ เหล้า ไวน์ ไม่ได้ช่วยป้องกัน การติดเช้ือไวรัสโคโรนา ควรป้องกันด้วยการล้างมือบ่อยๆ สวมหน้ากากอนามัย หลีกเลี่ยงการเข้าใกล้ผู้ที่เป็นไข้และมีอาการไอ

11 5 จริงหรือที่ว่าโรคโควิด 19 แพร่กระจายได้ แค่ในอากาศแห้งหนาว ไม่แพร่ในอากาศร้อนชื้น เพ่ิงเคยมาเมอื งไทย นั่นคนไทยนี่ ร้อนใช้ได้เลยนะ เขา้ ไปทักดีกวา่ เช้ือไวรัสโคโรนา 2019 สามารถแพร่กระจายได้ในทุกสภาพอากาศ ไม่ว่าเราจะอยู่ที่ไหน สภาพอากาศใด ก็ต้องปฏิบัติตามหลักสุขอนามัยท่ีดี คือล้างมือบ่อยๆ ปิดปากเวลาไอจาม สวมหน้ากากอนามัย 6 เครื่องวัดอุณหภูมิสามารถระบุผู้ป่วย ท่ีเป็นโรคโควิด 19 ได้ 100% จริงหรือไม่ ผา่ นครับ ขอบคุณ ไวรัสอาจใช้เวลา 1-14 วัน ปี๊บ! ในการท�ำให้ผู้ติดเช้ือป่วยและมีไข้ ดังนั้นจึงไม่สามารถระบุตัวผู้ติดเชื้อ ที่ยังไม่มีอาการไข้ได้

12 7 น�ำหลอดไฟยูวีส�ำหรับฆ่าเช้ือ มาฆ่าเชื้อ โรคโควิด 19 บนร่างกายได้หรือไม่ ปลอดภัยจากไวรัส เด๋ียว... ไม่ควรใช้หลอดไฟยูวี ในการฆ่าเช้ือโรคที่มือ หรือส่วนอื่นๆ ของร่างกาย เพราะรังสียูวีท�ำให้ผิวหนัง ระคายเคืองได้ 8 การฉีดพ่นแอลกอฮอล์หรือคลอรีนใส่ตามตัว สามารถฆ่าโคโรนา 2019 ท่ีอยู่ในร่างกายได้หรือไม่ อะไรปลิวมา! แอลกอฮอล์ ไม่สามารถฆ่าเชื้อท่ีเข้าไปสู่ร่างกายได้แล้ว ซ้�ำยังอาจสร้างความเสียหาย ต่อเส้ือผ้าและเย่ือบุต่างๆ เช่น ตา ปาก

13 9 การกินกระเทียมสามารถป้องกัน การติดโรคโควิด 19 ได้หรือไม่ อย่าเขา้ มานะเจา้ ไวรัส! ถึงจะมีคุณสมบัติบางอย่างในการต้านเชื้อจุลชีพ แต่ยังไม่มีหลักฐานในปัจจุบัน ว่าป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ได้ 10 วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ ป้องกันเราจากโรคโควิด 19 ได้หรือไม่ จั๊กจี้... ปี๊บ! เชื้อไวรัสน้ียังใหม่และแตกต่าง จากสายพันธุ์เดิมอยู่มาก ต้องใช้วัคซีนที่พัฒนามาเฉพาะ ซ่ึงทีมวิจัยก�ำลังพัฒนาอยู่ โดยได้รับการสนับสนุน จากองค์การอนามัยโลก

14 11 โชคดีนะ เช้ือหวัด โควิด 19 การล้างจมูก โพรงจมูก ด้วยน้�ำเกลือเป็นประจ�ำ ป้องกันการติดโรค น้�ำเกลือ โควิด 19 ได้หรือไม่ หลักฐานบ่งช้ีว่าการล้างจมูกด้วยน้�ำเกลือจะท�ำให้เราหายจากหวัดธรรมดาได้เร็ว แต่ไม่ช่วยป้องกันการติดเช้ือทางเดินหายใจ หรือโรคโควิด 19 ได้ 12 มียาป้องกันและรักษาโรคโควิด 19 ได้หรือไม่ ในปัจจุบันยังไม่มียา สบาย~ ป้องกันและรักษาโดยเฉพาะ ผู้ที่ติดเช้ือควรได้รับการ ดูแลรักษาที่เหมาะสม เพ่ือทุเลาและรักษาตามอาการ องค์การอนามัยโลกก�ำลังเร่งสนับสนุน การวิจัยกับหน่วยงานพันธมิตร และศึกษาวิธีการรักษาโรคนี้ อย่างแข็งขัน

เราไม่ควรใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อจัดการอารมณ์วิตกกังวล ในช่วงของการเกิดโรคระบาด งั้นใช้น้ำ�เปล่าแทน ยืนถท้า่าทนำั้น�ตไปกแจนตกกว่าโดใจนจแะนสง่ บ ฉุนเเฉคีย้าจวอะไีกมแ่ ล้ว “ทÓงานจากที่บ้าน” ไง ไม่รู้จักรึ

เรียบเรียง : ขายหวั เราะ สตดู โิ อ ภาพ : เฟน สตูดโิ อ โควิด 19 อยทู่ ไี่ หนบา้ ง? มองผ่านแว่นวิเศษอันน!้ี มันอยู่ ในน้�ำมูก ในน้�ำลาย ไอ จาม หากเอามือไปถูน�้ำมูก ก็มีติดเช้ือ ก็จะติดมือมาด้วย

17 สวัสดี ไม่ มือของผู้ป่วย หากสัมผัสหรือจับห่วงจับ อาจมีการปนเปื้อนไวรัสได้ ราวรถโดยสาร ปุ่มลิฟต์ ไม่ควรน�ำมือมาสัมผัสตา จมูก ปาก และควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้ง หลังสัมผัส กินร้อน ช้อนส่วนตัว หากสัมผัสราวบันได ที่จับประตู หรือกินอาหาร ไม่ควรนÓมือมาสัมผัสตา จมูก ปาก และควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้ง ประเภทจานเดียวก็ดี หลังสัมผัส กถาอกดกห่อนน้า! มิน่า...ป้อน ไม่เข้า

เรียบเรียง : ขายหวั เราะ สตูดโิ อ ภาพ : ตา่ ย ขายหัวเราะ และขลอกดงาโกรราปครแอ้โคพงวกริดร่ันะ1บ9 าด อยบู่ ้าน ลหา้ มงม่ันอื หนส้าวกมาก ไปเพจบ็บปแพว่ ยทย์ ระรยักะษหาา่ ง สอาังกเกาตร ปตอ้ ัวงเอกงนั

19 หลีกเลี่ยงการเดินทางไปในที่ต่างๆ อยู่บ้าน หยุดเชื้อ เพ่ือชาติ ล้างมือสม่�ำเสมอ ล้างมเืออส้า!ิเพื่อน

20 ไม่สัมผัสตา ปาก จมูก เกือบฮึบไป!เพไมร่ตาะ้อเงคจยับชินหซนะ้าแล้ว รักษาระยะห่างกันอย่างน้อย 1 เมตร 1 เหม่าตงรกกัน่ออนยเ่นางอนะ้อ...ยเขิน

21 กินร้อน ช้อนฉัน ไม่ใช้ของร่วมกับใคร ฮาวทูท้ิง...หน้ากากอนามัย หน้ากาก ทิ้ง มิดมชฝีิดาดปว้ ยิดนะ ลา้ งมือให้สะอาด เจล

22 หาอะไรท่ีมีประโยชน์ท�ำจะได้ไม่เบ่ือ ทสำ� ะคอวาาดม ออกก�ำลังกาย ฟดงั หู เพนลงั ง คุยกบั เพือ่ น เรียนออนไลน์ ผา่ นโซเชียลมเี ดีย ถ้าท�ำงานที่บ้านได้ก็... จัดไป!

23 ไอ-จาม ปิดปากปิดจมูกด้วยทิชชู หรือต้นแขนด้านใน ทิชชู ท้ิง มิดมชฝีดิ าดปว้ ยดิ นะ เจล เหมอื นเดมิ อยา่ ลืม *การสวมหน้ากากไม่สามารถทดแทนการล้างมือท่ีถูกวิธีได้ ถ้ามีไข้ (สูงกว่า 37.5 องศาเซลเซียส) ไอ มีน้�ำมูก เจ็บคอ จมูกไม่ได้กลิ่น ลิ้นไม่รับรส หายใจล�ำบาก หอบ ควรสวมหน้ากากและรีบไปหาหมอ หรือโทร. ... 1422

24 อยู่บ้านให้ได.้ .. ถา้ นายแน่จริง...! ต่อไป (ช่วงน)้ี

เย่ กลบั ถึงบ้านแล้ว ประเทศเขา สวยดีเนอะ ไว้บินไปเท่ียว กนั อีกดีกวา่ ยังไม่คัดกรอง หา้ มเข้าจะ้

ข้อมูล : องค์การสหประชาชาติ (UNITED NATIONS THAILAND) ภาพ : เฮฮาจิ ปัญหาความเครยี ด จากวกิ ฤตโรคโควดิ 19 อาจน�ำไปสภู่ าวะ ความรุนแรงในครอบครัว ตอ่ เดก็ และผหู้ ญงิ ได้ มาตรการลอ็ กดาวนอ์ าจมีผลให้เกิดปัจจยั ทีท่ �ำ ใหเ้ กดิ ความรนุ แรงในครอบครัว มากขน้ึ เชน่ ความเครียดจากการสูญเสียรายได้ ความไมค่ ุ้นเคยกบั การปรับตัวใหม่ การทีต่ อ้ งอยู่ด้วยกันในครอบครวั ตลอด 24 ช่ัวโมง อาจท�ำ ใหบ้ คุ คลในครอบครวั ท่เี ส่ียงต่อความรนุ แรงอยู่แลว้ ต้องเผชิญหน้ากบั ผู้กระทำ�ยาวนานมากขน้ึ

27 บ้านควรเป็นสถานท่ีท่ีปลอดภัย ลองสังเกตและถามเพื่อนบ้านใกล้เคียง ว่ามีเหตุการณ์ความรุนแรงเกิดข้ึนในครอบครัวหรือไม่ นแ่ี นะ่ นี่แนะ่ ค่อพฟย่อื้มนใจาแแเลยก้ว็น้มือ น่ีแน่ะ ร่วงแน่ กดเกมยกบ้าน การล็อกดาวน์หรือกักตัวอยู่บ้านอาจท�ำให้ผู้หญิงบางคน ตกอยู่ในภาวะการถูกคุกคามได้โดยไม่มีผู้รู้เห็นเหตุการณ์ เป็นอผีกู้หฝญ่ายิงนะ ผู้หญิงแล้วไง! มันต้องเจอนี่! ชว่ ยดว้ ย! ถ้าใครเจอเหตุการณ์ดังกล่าว โทร. 1300 สายด่วน พม. สามารถติดต่อขอความช่วยเหลือได้ที่...

28 หากคุณรู้สึกเศร้า เครียด สับสน กลัวหรือโกรธ ในภาวะวิกฤต การพูดคุยกับคนที่คุณไว้ใจ เพ่ือน หรือครอบครัว จะช่วยรับมือความเครียดได้ เพค่อรแียมดจ่พังี่นเ้อลงย อ้าว...หลาน เป็นอะไร ว่ามาเลยพี่ บนอ้อกงเมขาย! ญหมาตู่บิก้าันนทฮะั้ง (คุยกันประสาคนกักตัว) ดูแลสุขภาพให้ดี ด้วยการรับประทานอาหาร ตามหลักโภชนาการ นอนหลับ และออกก�ำลังกาย แลแ้วทถล�ำมะไเตมมาชอม่วมงดาน้วอเี้ยขอก้ากินนกผอ�ำนักลอไังวกีกาย

29 อย่าใช้บุหรี่ เครื่องด่ืมแอลกอฮอล์ หรือยาเสพติด เพื่อรับมือ กับอารมณ์ หากรู้สึกว่าเกินรับไหวให้ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ เครยี ด อยา่ ไคปณุ ลหงกมับอขช่วอยงซหือ้า้ ขมอทงี ขาย โทร. สายด่วนสขุ ภาพจิต 1323 เสาะหาข้อเท็จจริง จากแหล่งข้อมูลท่ีน่าเชื่อถือ ไว้ใช้ประเมินความเส่ียง และระวังตัวอย่างเหมาะสม เช่น เว็บไซต์ขององค์การอนามัยโลก หรือกระทรวงสาธารณสุข อไามก่ตาศิดรเธ้ออนหแรบอบกน้ี แนน่ อน... เชื้อโรคตาย สการธะาทรรณวสงุข กเพ�ำจมหะลมออ ยังไไงมกว่ต็ า่ อ้ องาลก้าางศมเอืปร็นักแษบาบระไหยนะห่าง

30 ลดระยะเวลาการดูหรือฟังรายงานข่าวจากสื่อ ซ่ึงอาจท�ำให้คุณและครอบครัวรู้สึกไม่สบายใจ จ�ำนวนผู้ติดเช้ือวันน.ี้ .. แชะ! เจนค่ะ เจนค่ะ หนูชื่อเจน... (เปล่ียนช่อง) มากับพ่อแล้วก็มากับแม่ วู้! น�ำทักษะท่ีคุณเคยใช้จัดการกับความทุกข์ในอดีต มาช่วยจัดการกับอารมณ์ของคุณในช่วงเวลาที่ท้าทายของการระบาดน้ี พยอุบงห...นเออ่อ...... อส๊ิ !! ใจเขน้าง่ิ ก..ล.มาืองเนปง่ิ ้า... (ท�ำได้แบบนี้ ไม่มีความรุนแรงในบ้านแน่นอน)

กักตัวอยู่บ้านกันมาก่ีวันแล้วเนยี่ ง้ันก็ไปเลย เบื๊อเบื่อ ถ้าไปที่อื่นได้ ฉันจะไปเดี๋ยวนเ้ี ลย! ไป๊!

เรียบเรียง : ขายหวั เราะ สตูดโิ อ ภาพ : ยงุ การปอ้ งกันเด็กเล็ก จากโรคโควดิ 19 1. กรมอนามัยแนะ งดหอมแก้มเด็ก เด็กเล็กกว่า 2 ขวบ ไม่แนะน�ำให้ใส่หน้ากาก 2. พ่อแม่หรือผู้เลี้ยงเด็ก ไมต่ ้อง ควรสร้างสุขอนามัยที่ดี ขนาดน้นั พ่อ ด้วยการล้างมือด้วยสบู่และน�้ำ หรือเจลแอลกอฮอล์ ก่อนสัมผัสทารก และสวม หน้ากากเสมอ

33 แคก พ่อสำ� ลกั ไมป่ เนลออดะภยั แคก เองนะแม่ 3. หากผู้เล้ียงเด็ก มีอาการไม่สบาย มีไข้ ไอ จาม งดเข้าใกล้ทารก โดยเด็ดขาด 4. ไม่ควรน�ำทารกแรกเกิด ออกจากบ้าน ยกเว้นการพาไป ฉีดวัคซีนตามก�ำหนด หรือไปพบแพทย์เม่ือมีอาการป่วย โดยแนะน�ำให้อุ้มแนบกับอก หรือน�ำเด็กใส่รถเข็นที่มีผ้าคลุมปิด เว้นระยะห่างจากผู้อื่น ในระยะ 2 เมตร

34 จุ๊บรูปแทน ก็ได้ จุ๊บ 5. ให้งดการหอมแก้มเด็ก  และใกล้ชิดเด็กมากเกินไป เพราะป้องกันละออง น้�ำมูก น้�ำลายสู่เด็ก ลกู ยนงั ะใพส่อไ่ ม่ได้ 6. เมื่อมีเหตุให้ต้อง พาเด็กออกจากบ้าน ควรป้องกันให้เหมาะสม เด็กแรกเกิดและเด็กเล็ก พ่อแม่ไม่ควรสวมหน้ากากให้ เพราะหน้ากากอนามัย อาจปิดกั้นทางเดินหายใจ ท�ำให้เกิดอันตรายได้

35 ต้องหลอก 7. กรมอนามัยแนะน�ำว่า ล่อนดิ นงึ เด็กเล็กที่อายุตั้งแต่ 2 ขวบข้ึนไป หากมีความจ�ำเป็น ต้องพาไปที่มีผู้คนหนาแน่น หรือใกล้กันน้อยกว่า 1.8 เมตร สามารถให้เด็กใส่หน้ากากได้ ตามความเหมาะสม 8. ส่ิงท่ีดีท่ีสุดคือ ล้างมือเสร็จแล้ว การให้เด็กอยู่ที่บ้าน มาเล่นกันนะลูก หากต้องออกมาข้างนอก ให้พยายามรักษาระยะห่าง มากกว่า 1.8 เมตร อย่าใช้มือจับวัตถุอ่ืนๆ เช่น โต๊ะ อุปกรณ์ สนามเด็กเล่น น้�ำพุในที่สาธารณะ และล้างมือบ่อยๆ อย่างถูกวิธี ดร.อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ ผู้ริเริ่ม KnowCOVID ได้จัดทำ�โครงการ MiniMask แจกหน้ากากเด็กทั่วประเทศ โดยส่งทางไปรษณีย์ รายละเอียดสามารถติดต่อได้ที่เว็บไซต์ https://goCOVID.issara.in.th และเฟซบุ๊ก ดร.อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ Issara Sereewatthanawut

ขอ้ มลู : องค์การสหประชาชาติ (UNITED NATIONS THAILAND) ภาพ : buffotoon เขา้ ใจโรค หยุดการตีตราทางสังคม เหน็ อกเหน็ ใจซ่งึ กนั และกนั #เราจะรอดไปดว้ ยกนั ร่วมกนั หยดุ การตตี ราทางสังคม ปฏบิ ัติต่อผูต้ ิดเชอื้ หรอื ผูเ้ กย่ี วข้องดว้ ยความ เขา้ ใจ ระมดั ระวังไม่ใช้คำ�พูดทอ่ี าจสร้างการตีตราผู้ติดเชื้อ ร่วมกนั สง่ ต่อข้อมูล ทถ่ี กู ตอ้ ง เพ่ือสรา้ งความเขา้ ใจท่ีดีเกี่ยวกบั โรค รว่ มมอื เหน็ อกเหน็ ใจกันและกนั แลว้ เราจะผา่ นมนั ไปไดด้ ว้ ยกัน

37 การตีตราคือการท่ีสังคมแสดงความรังเกียจหรือเลือกปฏิบัติ ต่อผู้ติดเชื้อและผู้ท่ีเกี่ยวข้องกับผู้ติดเชื้อ รวมถึง ผู้ท่ีไม่ได้เป็นโรคโควิด 19 แต่อาจมีอาการอ่ืนที่คล้ายกัน เคยเป็นผปู้ ว่ ยครับ เป็นผูด้ ูแล ตอนนหี้ ายดีแล้ว ผู้ป่วยคะ่ ผเปู้ปน็่วยญคารตับิ เผปสู้ป็นว่ว่ เนยจผคา้ หมรันบี้ ซุบซบิ ๆ ซุบซบิ ๆ โฮง่ ท�ำไมโรคโควิด 19 ก่อให้เกิดการตีตราทางสังคมมากมาย 1 เพราะโควิด 19 เป็นโรคใหม่ และมีหลายอย่างท่ีเรายังไม่รู้เกี่ยวกับโรคนี้ แคก! แค่คอแห้ง อะไรๆๆๆ ไออะไรครบั ไออะไร โควดิ 19 เหรอ!? โควดิ 19 ใชม่ ้ัย!?

38 2 เรามักกลัวในสิ่งที่ไม่รู้ อมื มม แกงจดื ลืมใส่น�้ำปลา จดื ไปละม้งั อะไรนะ ลิ้นไม่รับรสเหรอ สรุปคุณปว่ ยเป็น โรคโควิด 19 รึเปลา่ 3 การแสดงความรู้สึกกลัว “คนอ่ืน” น้ันท�ำได้ง่าย ผีหลอกจ้า ผีมจี ริง แคก! แค่ระคายคอ ซะท่ี ไหน ยังไงเน่ยี ๆๆ ฟันธงว่า โควดิ 19 ใช่ม้ัย?!

39 การตีตราน�ำไปสู่การปกปิด เพราะกลัวจะเป็นท่ีรังเกียจของสังคม น่ี ไปไหนมาครับ? แตเ่ ท่าที่เหน็ โอขต้ย้าา่ วงขไหปอาเงปกนยผ่ีฮอม่าะๆยไรา้ๆลยๆ่ะบๆห้ามๆนอ ของฝากห้วิ ตวั ท็อป ท้ังนน้ั เลยนะคะ ร่วมกันหยุดการตีตราทางสังคม ปฏิบัติต่อผู้ติดเชื้อหรือผู้เกี่ยวข้อง ด้วยความเข้าใจ เห็นอกเห็นใจ แล้วเราจะควบคุมการแพร่เช้ือได้อย่างดี เย่ยี ม ยอด บรรยายเร่ืองร้ทู ันโควดิ 19 กดู้ โดยผมู้ ปี ระสบการณ์ สผว่ ปู้ เนจว่ ผา้ ยหมคนเรป้ีับ็น

ข้อมลู : ขายหวั เราะ สตูดโิ อ ภาพ : ยุง ผู้สูงอายุ ควรปฏบิ ตั ติ วั อยา่ งไร หากมี โรคประจ�ำตัว เตรียมส�ำรองยาท่ี ใช้เป็นประจ�ำ และอุปกรณ์ท่ี ใช้ในการดูแลรักษา สุขภาพให้พร้อมและเพียงพอ ถ้าไม่จ�ำเป็นไม่ควรออกจากบ้าน เตรียมอาหารและน้�ำดื่ม ไปในท่ีท่ีมีคนแออัด เช่น ตลาด ส�ำรองไว้ใช้ยามจ�ำเป็น ในกรณีที่อยู่แต่ ในบ้าน ตลาดห้างสรรพสินค้า โรงพยาบาล เน้นสะอาดถูกสุขลักษณะ ทั้งร่างกาย บ้าน และอุปกรณ์เคร่ืองใช้

ล้างมือให้สะอาด กินร้อน 41 แยกส�ำรับ แยกจานส่วนตัว หากิจกรรมภายในบ้าน ที่เสริมสุขภาพกายและใจท�ำ เช่น ออกก�ำลังกาย ปฏิบัติธรรม หากสมาชิกในครอบครัว กลับมาจากพ้ืนท่ีเสี่ยง หรือมีอาการคล้าย เป็นหวัดหรือเป็นไข้ ควรแยกกันกินแยกกันอยู่ หากป่วยรีบติดต่อหรือไปพบแพทย์

ขอ้ มูล : สำ� นักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ภาพ : เอา๊ ะ ขายหวั เราะ ถึงเวลาแล้ว ที่จะฆ่าเช้ือโรค ด้วยมาตรการข้ันเด็ดขาด เพ่ือความปลอดภัย... เธอจะทำ� อะไร ก�ำลงั จะทำ� หนา้ บา้ น ของเธออะ! ของคณุ มิลค์ใหส้ ะอาด แตง่ ตวั เวอร์ ปลอดเชื้อนะสคิ ะ! ถามได้ ขนาดนน้ั เไดปมี๋ยเาอวลาๆา้องะน!ไร่ัน นี่โซเดียมไฮโปคลอไรต์ ผลติ ภณั ฑ์ฆ่าเช้ือโรค ที่ท้ัง อย. และองค์การ อนามยั โลกแนะน�ำคา่

43 ใชเ้ อทลิ แอลกอฮอล์ บ่ได้คา่ เอทิลแอลกอฮอล์เหมาะ แบบ 70% ไม่ไดเ้ หรอ! จะใชบ้ ริเวณท่ีเปน็ เหล็กมากกว่า... ส่วนโซเดียมไฮโปคลอไรต์จะเหมาะ กับพ้ืนท่ีมีคนสัมผสั บอ่ ยๆ แบบหน้าบา้ น คณุ มลิ ค์ นแี่ หละคา่ ... นแ�้ำหยมา!ลเา้ รงียหกอ้ ซงะนห้�ำรนูเเี่ลอยง ถอยไปค่าคุณมิลค์ กล่ินมนั ฉุนมากๆ จริงๆ แลว้ ไม่ได้มีแค่น้�ำยา ลา้ งหอ้ งน้�ำนะคะ น้�ำยาซักผา้ ขาวก็มี แค่ควแาลมะเขอม้ยขา่ ้นดลไว้ืมมยด่มนฉูาะกลคาะแกตข้า่ฆงา่ ขเวชื้ดอได้คา่

44 ไม่กดั หรอกค่า หนูไม่ได้ใช้มั่วๆ นะคะ แล้วนม่ี ัน มันต้องเจอื จางความเขม้ ขน้ คา่ จะไม่กัดพื้น ขวดนเี้ ข้มข้น 5% หนูก็ผสมนำ�้ 1 ตอ่ 9 สว่ น เปน็ ใช้ได้ บา้ นฉันหมดเหรอ? เสร็จแลว้ เหรอ! ตอ้ งรออีก 10 นาที ถึงจะลา้ งไดค้ ะ่ หนูยงั มเี ร่ืองในบา้ น ต้องไปจัดการต่อ มาคา่ คุณมิลคข์ า มาช่วยกนั ค่า ใสถ่ งุ มอื นี่ เลยค่า...

45 คุณมิลคก์ เ็ อาแอลกอฮอล์ไปเชด็ พวกรโี มตทีวี ลกู บิด ท่ีจับประตู ราวบันไดสคิ ะ...ชว่ ยๆ กันค่า จ้า! แลว้ เธอรู้ได้ไง แหม! หนกู เ็ ช็กมานะสคิ ะ วา่ โซเดียมไฮโปคลอไรต์ เข้าเวบ็ ไซตก์ รมควบคมุ โรค กับแอลกอฮอล์พวกน้ี หรือตอ่ สายดว่ น อย. ฆ่าเชื้อไดจ้ ริง 1556 ก็ไดค้ า่ ...

46 อยากกินมะมว่ ง ปอกให้หน่อย งานเสร็จแลว้ น่ี ไปล้างมือก่อนค่า... คุณมิลค์ด้วยค่า... ล้างมอื ที่ถูกวิธีตอ้ งลา้ งมือดว้ ยสบู่ แล้วเอาฝ่ามอื ถกู ัน ล้างซอกนวิ้ ปลายนวิ้ หัวแมม่ ือ...รอ้ งเพลง แฮปปี้เบิร์ทเดย์ ช้างๆๆ สองรอบจบ สะอาดชวั รค์ ะ่ !

47 มานั่งดลู ะครทำ� ไม ไปปอกมะมว่ งสิ ฉเันหกมล็ ือา้ นงกแนัล้ว แลแ้าลตงว้ ห่ มคนือา่ ู หนลู า้ งมอื ด้วยเจลแอลกอฮอลค์ ่า ที่หน้าทีวีเมอ่ื กเี้ ลย มือสะอาดแลว้ ปอกมะม่วงเดี๋ยวมือเลอะคา่

ข้อมลู : กระทรวงวฒั นธรรม ภาพ : วิรัตน์ เม่ืองานประเพณี เล้ียงรุ่นฮีโร่มาถึง พวกเรา ฮโี ร่มาจากทั่วสารทิศ จะพลาดได้ไง ช่วงไวรัสระบาดแบบนี้ จะปลอดภยั ไหมครับ ไม่ต้องห่วง ห่างกนั เพราะงานนเ้ี ขาจัดให้มี ประมาณ พ้นื ท่ีกวา้ งไมอ่ ดึ อัด 2 เมตร ป้องกนั การตดิ เช้ือ