โรคที่พบบ่อยในเด็กวัยเรียน

โรคท่ีพบบอ่ ยในเดก็ วยั เรียน พญ.ชนากาญจน์ อบมาลี กมุ ารแพทย์ โรงพยาบาลส่งเสริมสขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามยั ท่ี 5 ราชบรุ ี

โรคที่พบบอ่ ยในเดก็ วยั เรียน โรคไม่ติดต่อ โรคติดต่อที่พบบอ่ ยในเดก็ **ภาวะทพุ โภชนาการ ** ไข้หวดั ใหญ่ - อ้วน ** สกุ ใส - เตี้ย ** ลาไส้อกั เสบจากเชื้อไวรสั - ผอม ** COVID-19 **ภาวะขาดสารอาหาร - ธาตเุ หลก็ - ไอโอดีน **ภาวะเข้าส่วู ยั หนุ่มสาวก่อนวยั

ปัญหาโภชนาการของเดก็ ไทย อ้วน ผอม เตี้ย

ผลกระทบของภาวะทุพโภชนาการในเดก็ สติปัญญาตา่ ส่งผลกระทบ อ้วน กว่าเกณฑ์ ต่อเศรษฐกิจ ผอม เตี้ย เส่ียงป่ วยเป็น ของชาติ โรคเรือ้ รงั ใน เจบ็ ป่ วยบอ่ ย อนาคต



ช่วงเวลาทอง (Golden period) ของเดก็ ไทยในการเจริญเติบโต

“ภาวะโภชนาการทีด่ ีในเดก็ เป็นการวางรากฐานของการมี สขุ ภาพและคณุ ภาพชีวิตทีด่ ีในอนาคต เนือ่ งจากจะช่วยสร้าง เซลลส์ มอง กล้ามเน้ือ กระดกู และอวยั วะต่างๆให้สมบรู ณ์ ทา หน้าทีไ่ ด้อย่างมีประสิทธิภาพ”

การประเมินการเจริญเติบโต •กราฟแสดงเกณฑอ์ ้างอิงการเจริญเติบโต •โปรแกรมต่างๆ

กราฟเกณฑอ์ ้างอิงการเจริญเติบโต

กราฟเกณฑอ์ ้างอิงการเจริญเติบโต



การประเมินการเจริญเติบโต เคร่ืองชงั่ น้าหนัก •ต้องได้มาตรฐาน •เคร่ืองชงั่ ท่ีมีความละเอียด •ต้องมีต้มุ น้าหนักเพ่ือทดสอบความเท่ียงตรง

การประเมินการเจริญเติบโต เคร่อื งชงั่ น้าหนัก

การประเมินการเจริญเติบโต ที่วดั ส่วนสงู •ต้องได้มาตรฐาน •การติดตงั้ ต้องเท่ียงตรง •มีความละเอียดท่ี 0.1 เซนติเมตร •ต้องมีไม้ฉากในการบอกค่าความสงู

การประเมินการเจริญเติบโต ท่ีวดั ส่วนสงู

โรคท่ีส่งผลต่อการเจริญเติบโตของเดก็ วยั เรียน โรคอ้วน โรคผอม ขาดสารอาหาร โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหลก็

โรคอ้วน...ภยั ใกล้ตวั •แนวโน้มเดก็ อ้วนเพิ่มอย่างรวดเรว็ • เดก็ วยั เรียนอายุ 6-14 ปี มีภาวะเร่ิมอ้วนและอ้วน รอ้ ยละ 10.89 (ทม่ี า รายงาน HDC ประมวลผล ณ วนั ท่ี 1 พฤศจกิ ายน 2564)

โรคอ้วน...ภยั ใกล้ตวั สาเหตุของโรคอ้วนในเดก็

สาเหตขุ องโรคอ้วนในเดก็ วธิ ีการเลยี้ งดูท่ี อยู่กบั หน้าจอมาก ส่งเสริมให้เดก็ มี เกนิ ไป ขาดการ พฤตกิ รรมการกนิ ท่ีไม่ เคลื่อนไหว มีขอบเขต การอยู่อาศัยใกล้ การไม่ได้กนิ นม ร้านสะดวกซื้อ แม่ กนิ นมผงแต่ ภาวะโภชนาการ แรกเกดิ เกนิ ของพ่อแม่ Mo-suwan L, Geater AF.Risk factors for children obesity in transitional society in Thailand.1996

โรคอ้วน...ภยั ใกล้ตวั ผลกระทบของ โรคอ้วนในเดก็ ?

โรคอ้วน...ภยั ใกล้ตวั เคยเห็นไหม?

Acanthosis nigricans สมั พนั ธก์ บั โรคอ้วน เบาหวานและ ภาวะดือ้ อินซูลิน

ผลกระทบของโรคอ้วนในเดก็ ระบบกระดูกและข้อ ระบบทางเดนิ อาหาร เสี่ยงต่อการเกดิ โรคเรื้อรัง • ขาโก่ง • กรดไหลย้อน • โรคเบาหวาน • กระดูกสะโพกเล่ือน • ไขมนั สะสมทตี่ ับ • โรคความดนั โลหิตสูง • ปวดเข่า • ภาวะไขมนั ในเลือดสูง • โรคหัวใจขาดเลือด ระบบทางเดนิ หายใจ • นอนกรน หยุดหายใจ เสี่ยงต่อการเกดิ โรคมะเร็ง • มะเร็งหลอดอาหาร ขณะหลบั • ความดนั หลอดเลือด ต่อมไทรอยด์ ไต ผวิ หนัง ลาไส้ ในปอดสูง ด้านจิตใจและสังคม ระบบหัวใจและหลอดเลือด • ขาดความภาคภูมใิ จ • ความดนั โลหิตสูง • หัวใจซีกขวาล้มเหลว ในตนเอง • ซึมเศร้า วติ กกงั วล

ไขมนั อดุ ตนั เส้นเลอื ด

ไขมนั พอกตบั

นอนกรน หยดุ หายใจขณะหลบั

อตั ราการป่ วยด้วยโรคไม่ติดต่อภาพรวมปี 2550-2557 โรคหวั ใจและหลอดเลือด โรคหวั ใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง ความดนั โลหิตสงู เบาหวาน (ทม่ี า รายงานสานกั โรคไมต่ ดิ ต่อ กรมควบคมุ โรค, 2558)

โรคหวั ใจขาดเลือด เบาหวาน ความดนั โลหิตสงู โรคหลอดเลือดสมอง

แนวทางป้องกนั โรคอ้วนในเดก็ คาแนะนาในการบริโภคอาหาร • อาหารหลกั 3 มือ้ และอาหารว่างไม่เกิน 2 มอื้ ต่อวนั • อาหารครบ 5 หมู่ และหลากหลาย • เสริมนมรสจืดวนั ละ 2-3 แก้ว • กินผกั และผลไม้จนเป็นนิสยั • ฝึ กกินอาหารรสธรรมชาติ ไม่หวาน มนั เคม็ จดั • ดื่มน้าสะอาด หลีกเล่ียงน้าอดั ลม

แนวทางป้องกนั โรคอ้วนในเดก็

แนวทางป้องกนั โรคอ้วนในเดก็ เพ่ิมการเคลื่อนไหวร่างกาย • ลดพฤติกรรมการดโู ทรทศั น์ เล่นเกมสค์ อมพิวเตอร์ โทรศพั ทม์ ือถือ Tablet ไม่เกินวนั ละ 2 ชวั่ โมง

แนวทางป้องกนั โรคอ้วนในเดก็ เพิ่มการเคล่ือนไหวรา่ งกาย • ออกกาลงั กายอย่างน้อยวนั ละ 60 นาที อย่างน้อย 5 วนั ต่อสปั ดาห์ • สร้างนิสยั การออกกาลงั กายในชีวิตประจาวนั เช่น การ ทางานบา้ น การเดินแทนการนัง่ รถ • สนับสนุนให้มีกิจกรรมเคลื่อนไหวร่างกายทงั้ ครอบครวั

ภาวะทุพโภชนาการ...ขาดสารอาหาร ภยั เงยี บที่คณุ มองข้าม เดก็ ไทยยงั คงขาดสารอาหารท่ีสาคญั

ภาวะทพุ โภชนาการ ขาดสารอาหาร เดก็ วยั เรียนอายุ 6-14 ปี • มีภาวะผอม ร้อยละ 3.7 (เป้าหมายไมเ่ กินรอ้ ยละ 5) • เตี้ย รอ้ ยละ 9.53 (เป้าหมายไม่เกินรอ้ ยละ 5) • สงู ดีสมส่วนเพียงร้อยละ 60.09 (เป้าหมาย รอ้ ยละ 66) (ทม่ี า รายงาน HDC ประมวลผล ณ วนั ท่ี 1 พฤศจกิ ายน 2564)

ภาวะทพุ โภชนาการ ขาดสารอาหาร เดก็ ไทยยงั คงขาดสารอาหารที่สาคญั •ขาดโปรตีนและพลงั งาน •ขาดธาตเุ หลก็ •ขาดไอโอดีน

ภาวะทพุ โภชนาการ ขาดสารอาหาร ปัจจยั ท่ีมีผลต่อภาวะทุพโภชนาการของเดก็ ไทย • ปัจจยั จากมารดา : การดแู ลขณะตงั้ ครรภ์ และหลงั คลอด การศึกษา • ปัจจยั จากตวั เดก็ : น้าหนักแรกเกิด การเจบ็ ป่ วย • ปัจจยั ทางเศรษฐกิจ สงั คม และสิ่งแวดล้อม

ความจริงของเดก็ ไทย… • ไมก่ ินข้าวเช้า • กินอาหารเช้าที่ไม่มีคณุ ภาพ/ไม่เพียงพอ • กิน-ดื่มอาหารว่าง : หวาน มนั เคม็ จดั • ไม่กินผกั • กินผลไมน้ ้อย • ด่ืมนมน้อย • ติดหน้าจอ เคลื่อนไหวร่างกายน้อยลง

ผลกระทบของภาวะทพุ โภชนาการ ภมู ิต้านทานโรคตา่ เจบ็ ป่ วยบอ่ ย หรือมีความรนุ แรงของโรคมากขึน้ เช่น เป็นหวดั ปอดบวม ท้องร่วง บนั่ ทอนศกั ยภาพด้านสติปัญญาและการเรียนรู้

ผลกระทบของภาวะทุพโภชนาการ พฒั นาการทางสมองล่าช้าไม่สมวยั ระดบั สติปัญญาตา่ กว่าเกณฑ์ IQ ค่ากลางของมาตรฐานสากล เท่ากบั 100 แต่เดก็ ไทย เท่ากบั 98.59



การขาดไอโอดีนในเดก็ • ฮอรโ์ มนไทรอยดม์ ีความสาคญั ในการทางานของเซลล์ โดยเฉพาะในสมอง • ภาวะขาดไอโอดีนอย่างรนุ แรง ทาให้เกิดโรคเออ๋ คอพอก • เดก็ ที่ขาดไอโอดีนรนุ แรง เรอื้ รงั มีไอคิวตา่ ลง 12-13.5 จดุ

การขาดไอโอดีนในเดก็ การเสริมไอโอดีนในอาหาร • ปรงุ อาหารด้วยเกลือหรอื เครอ่ื งปรงุ รสเคม็ เสริมไอโอดีน • ปรงุ ด้วยเกลือ ไม่เกินวนั ละ 1 ช้อนชา หรอื น้าปลาไมเ่ กินวนั ละ 5 ช้อนชา • เพื่อป้องกนั โรคขาดสารไอโอดีน และได้รบั โซเดียมไมเ่ กินปริมาณที่ กาหนด



การขาดธาตเุ หลก็ ในเดก็ • เป็นส่วนประกอบสาคญั ของการสร้างเมด็ เลือดแดง • ธาตเุ หลก็ เป็นส่วนประกอบสาคญั ของสารส่ือประสาทใน สมอง และเยอื่ ห้มุ เซลลป์ ระสาทสมอง

ธาตเุ หลก็ ในอาหาร • เนื้อสตั ว์ : เนื้อหมู ไก่ ไข่แดง เครื่องในสตั ว์ เช่น ตบั เลือด หอยชนิดต่างๆ ปลา • พืช : ผกั ใบเขียว มะเขือเทศ ฟักทอง ถวั่ ชนิดต่างๆ

สงั เกตได้อย่างไรว่า “ขาดธาตเุ หลก็ ” ? • การอ่อนเพลีย ไม่ค่อยมีแรง ไม่ร่าเริง นัง่ ซึม สนใจแต่ละเรอ่ื ง ได้ไมน่ าน พฒั นาการล่าช้ากว่าวยั • สงั เกต ริมฝี ปาก ลิ้น เลบ็ เปลือกตา สีซีดขาวกว่าปกติ • รบั ประทานอาหารน้อย, เลือกอาหาร

สงั เกตได้อย่างไรว่า “ขาดธาตเุ หลก็ ” ?

การป้องกนั ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตเุ หลก็ มาตรการควบคมุ โลหิตจางจากการขาดธาตเุ หลก็ ในเดก็ นักเรียน ของสานักโภชนาการ กระทรวงสาธารณสุข • เดก็ อายุ 6-14 ปี ในโรงเรียน : ยาเมด็ ธาตเุ หลก็ 1 เมด็ สปั ดาห์ ละ 1 ครงั้ • วยั รนุ่ หญิงและหญิงวยั เจริญพนั ธ์ุ : ยาเมด็ ธาตเุ หลก็ และ กรดโฟลิก สปั ดาหล์ ะครงั้

ตรวจคดั กรองภาวะโลหิตจาง • ตรวจคดั กรองความเข้มข้นของเลือด • อายุ 6 เดือน ถึง 1 ปี • อายุ 3 – 6 ปี • อายุ 11-21 ปี (เดก็ ผหู้ ญิง) • รบั ประทานธาตเุ หลก็ เสริม หากพบภาวะโลหิตจาง

“อยากให้เดก็ ฉลาด อย่าให้ขาดธาตุเหลก็ ”