คลังปญญาผูส งู อายุ ประจําป 2565 ศนู ยก ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาํ เภอไชโย สํานักงานสง เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัยจงั หวดั อางทอง
คลังปญญาผูสงู อายุ ประจําป 2565 ศนู ยการศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอําเภอไชโย สํานกั งานสง เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยจงั หวดั อางทอง
คํานาํ ศูนยการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอไชโยเปนหนวยงานในสังกัดสํานักงาน สงเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดอางทอง สํานักงานการศึกษานอกระบบและ การศึกษาตามอัธยาศัย มีหนาท่ีจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อสรางสังคมแหงการ เรียนรตู ลอดชีวิต ไดจัดทาํ ขอมูลคลังปญญาผสู งู อายปุ ระจาํ ตําบลในพ้ืนทอี่ ําเภอไชโย จํานวน 9 ตําบล เพ่ือเปน การแนะนําขอมูลท่ีสําคัญ ไดแก ภูมิปญญาทองถ่ิน สถานที่ต้ัง ชองทางการติดตอประสานงาน รวมท้ังเปน แหลง เรยี นรูทส่ี ําคัญประจาํ ตําบล องคค วามรูในการเปน วิทยากร ฯลฯ ศูนยก ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอําเภอไชโย ขอขอบคุณภูมิปญญาที่เปนวทิ ยากร ถายทอดองคความรูทุกทานที่ใหความรวมมือสนับสนุนการจัดทําเอกสารฉบับนี้และหวังอยางย่ิงวาจะเปน ประโยชนส ําหรบั ผทู ีส่ นใจตอไป (นายวุฒิพงษ จรี วุฒิ) นักวชิ าการศกึ ษาชํานาญการพเิ ศษ รกั ษาการในตําแหนง ผูอาํ นวยการ กศน.อาํ เภอไชโย
สารบัญ หนา 1 เร่ือง 6 คาํ นํา 13 สารบัญ 20 28 1. ภูมิปญญาผูสงู อายุประจําตาํ บลจรเขรอง 32 2. ภมู ิปญ ญาผสู งู อายุประจาํ ตาํ บลไชยภมู ิ 36 3. ภมู ิปญ ญาผูสูงอายุประจําตําบลชยั ฤทธ์ิ 40 4. ภมู ปิ ญญาผสู งู อายุประจาํ ตาํ บลเทวราช 45 5. ภมู ิปญ ญาผูสงู อายุประจาํ ตาํ บลราชสถติ ย 6. ภมู ิปญญาผูสงู อายปุ ระจาํ ตําบลไชโย 7. ภูมปิ ญ ญาผูสงู อายุประจําตาํ บลหลักฟา 8. ภูมิปญญาผสู งู อายุประจําตาํ บลชะไว 9. ภูมปิ ญญาผสู งู อายุประจาํ ตําบลตรณี รงค คณะผูจดั ทาํ
1 ขอ มลู คลังปญญาผูส ูงอายุตําบลจรเขร อ ง อําเภอไชโย จงั หวัดอางทอง หมทู บุ ช่อื – สกลุ ภมู ปิ ญ ญา : นางสมพักตร ศริ เิ ลศิ รหสั ภูมิปญ ญา : ๐๑/๒๕๖๓ สาขาคลังปญ ญา : ดานอตุ สาหกรรมและหัตถกรรม สาขาภูมปิ ญญาทองถนิ่ : สาขาอตุ สาหกรรมและหัตถกรรม ขอมูลพ้ืนฐาน กลุมทางภูมปิ ญญา ขอมลู พนื้ ฐาน รายกลุม ชอ่ื กลมุ ..........................................................ผูป ระสานงานกลมุ นางสมพกั ตร ศิรเิ ลศิ ที่อยูปจ จุบัน(ทีส่ ามารถติดตอ ได) บาบานเลขที่ ๑๙๔/๑ หมูท่ี ๑ ตาํ บล/แขวง จรเขรอง อาํ เภอ/เขต ไชโย จงั หวดั อางทอง รหสั ไปรษณีย ๑๔๑๔๐ เบอรโทรศัพท ๐๘-๑๘๕๑-๒๒๖๕ โทรสาร - Line ID ๐๘๑๘๕๑๒๒๖๕ E-mail address : - Facebook สมพักตร ศริ ิเลิศ พกิ ดั ทางภูมิศาสตร คา X : ๑๔.๖๖๖๐๗๙ คา Y : ๑๐๐.๔๖๔๒๐๓ ความเปน มาของบุคคลคลงั ปญ ญา ผลิตภัณฑหมูทุบ ตําบลจรขรอง เปนภูมิปญญาตกทอดรุนสูรุนจนถึงปจจุบัน เกิดขึ้นจากภูมิปญญา ทองถิ่นในการถนอมอาหารใหสามารถเก็บรักษาไดนาน และมีคุณภาพ กลุมแมบานเกษตรกรตําบลจรเขรอง เกิดจากการรวมกลุมของบุคคลในชุมชน เพ่ือสงเสริมสนับสนุนการรวมกลุม สรางอาชีพ ใหกับสมาชิกหลัง ฤดูกาลเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตร โดยการเรียนรูและศึกษาอบรมจากผูนําในชุมชนที่เปนปราชญท่ีมี ความรูเ ก่ยี วกับการถนอมอาหาร คือ นางสมพกั ตร ศิริเลิศ ซึ่งไดนําเอาเน้ือหมใู นขณะนัน้ ทม่ี รี าคาตาํ่ มาแปรรูป เพ่อื เพิม่ มลู คาโดยการแปรรูปเปน ผลติ ภณั ฑ “น่ีก็คือความสุขของผูสูงวัยทีม่ ีหัวใจรักการสรา งงาน โดยไมคดิ วาอายคุ อื อปุ สรรคในการสรางสรรคงาน”
2 จดุ เดนของภูมปิ ญญาทองถ่ิน หมทู บุ เปน การแปรรูปอาหารแบบหน่ึงและเปน การถนอมอาหาร ทําใหเก็บไวไดนานและมีรสชาติ อรอย จุดเดนจะมีกลิ่นพะโล ดวยสูตรท่ีสืบทอดตอกันมารุนตอรุน แตเพ่ือจะสรางความตางดวยการสราง เอกลักษณ จงึ ไดพยายามแตง นนั่ เสรมิ นี่ ใสเ ครอื่ งเทศเพ่ือใหเปน สูตรของเรา พรอ มกนั น้ีเรายังใชเทคนิคการ ผสมเคร่อื งเทศตามสูตรสงผลให หมูทุบ มีกลิ่นหอมเปน เอกลักษณ ท่สี าํ คัญ จะใชวิธกี ารใช คอนทุบหมบู นเขยี ง วตั ถดุ บิ ท่ีใชป ระโยชนในผลติ ภัณฑท่เี กิดจากภมู ิปญญา ซ่ึงพื้นที่อน่ื ไมมี ไดแก ในปจจบุ ันตลาดเนอ้ื สัตว มีการแขงขันกันสงู เนอ่ื งมาจากผูทบ่ี รโิ ภคเนื้อสัตวหันมาให ความสําคญั กับ การเลอื กสงิ่ ทจ่ี ะเปน ประโยชนจากการบริโภค เชน คณุ คา ทางโภชนาการ ความมี ประโยชนต อ สขุ ภาพและ หลีกเลยี่ งการสะสมไขมนั ในรางกายอนั เปนสาเหตใุ หเกดิ โรคตางๆ ดงั นัน้ ความตอ งการของตลาดหรอื ความ ตองการของผบู ริโภค จงึ เปน ดชั นีบง ชใี้ หม กี ารปรับปรุงคุณภาพ และพัฒนาผลิตภณั ฑจ ากเนอื้ สัตว ความพถิ ีพิถันเริ่มมาจากการคัดสรรวัตถุดิบอยา งดี อยา งเนอื้ หมู ตองเปนหมูสะโพกช้ันดี ไมม ีมัน(และ ตองไมใชหมูแก เนื่องจากเน้ือจะเหนียวไมอรอย) หมูทุบเปนการแปรรูปอาหารแบบหนึ่งและเปนการถนอม อาหาร ทาํ ใหเก็บไวไดน านและมีรสชาติอรอย การทุบจะทําใหเ น้ือฟู นมุ ดว ยการใชว ธิ ีโบราณทีต่ กทอดมาจาก บรรพบุรุษ คือ ใชคอนเหล็กทุบหมูใหทั่วท้ังแผน จะชวยใหนํ้ามันท่ีอยูในเน้ือหมูกระจายออกมาเนือ้ หมูก็จะนมุ ฟู รสชาตอิ รอย ดีตอสุขภาพเพราะไมมีนาํ้ มนั ในช้ันหมู รายละเอยี ดของภูมปิ ญญาทองถิน่ (ลักษณะภูมปิ ญญา/รปู แบบ/วธิ ีการ/เทคนิคท่ใี ช/ ภาพถายหรือ ภาพวาดประกอบ/พัฒนาการของผลิตภณั ฑหรอื ผลงาน/กระบวนการสรางภูมิปญญา/ลักษณะการใช ประโยชนจ ากภูมิปญญาทีเ่ กิดข้ึน ฯลฯ) ลกั ษณะภมู ิปญ ญาการแปรรปู อาหาร รูปแบบหมทู ุบ โดยใชเ ทคนคิ เฉพาะตวั เขาชว ย วาจะทบุ ยังไงให ออกมานุมพอดีอบยังไงใหสีสวย นั่นหมายความวา แตละข้ันตอนกวาจะออกมาไดก็ตองใชความชํานาญ คอนขางสูง โดยจะใชคอนเหล็กทุบหมูใหทั่วท้ังแผนจะชวยใหนํ้ามันที่อยูในเนื้อหมูกระจายออกมาเน้ือหมูก็จะ นมุ ฟู รสชาตอิ รอย ดตี อสุขภาพเพราะไมมนี าํ้ มนั ในชัน้ หมู เนือ่ งจากกลุมแมบานเกษตรกรตําบลจระเขรอง ผลติ ภัณฑทีไ่ ดรบั ความนิยมของผูบรโิ ภคแตเนื่องจาก ผลิตภัณฑหมูทุบนั้น ยังมีจังหวัดอ่ืนที่มีผลิตภัณฑเหมือนหรือใกลเคียงกันเปนจํานวนมาก ดังนั้นหากมีการ พัฒนาบรรจุภัณฑของกลุมแมบานเกษตรกรใหมีเอกลักษณและมีคุณภาพไดมาตรฐาน จะเปนประโยชนอยาง มากในการสรางเอกลักษณใหกับสินคา ทําใหเกิดรายได และเปนการขยายตลาดใหกับกลุม รวมถึงการไดรับ การยอมรับของผูบริโภคเก่ียวกับประสิทธิภาพของบรรจุภัณฑที่มีคุณภาพ การใชประโยชนจากภูมิปญญาท่ี เกิดข้ึน ซื้อหาเอาไปเปนของฝาก เปนของฝากข้ึนช่ือ ลือเชื่องของตําบลจรเขรอง อําเภอไชโย ท่ีใครมาเยี่ยม เยียนเปน อนั ตองซอ้ื ติดไมต ิดมือกลับบานกนั ทุกคน และนาํ ไปประกอบอาหาร
3 รูปแบบและลักษณะการถายทอด การประชาสัมพนั ธ เผยแพรภูมปิ ญญาทองถ่นิ (ท่ีสะทอนความนาเชื่อถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวัล/ใบประกาศ/การจดทะเบียนลิขสิทธิ์ ส่ือดิจิทัล/เอกสาร เผยแพรแ ผนพบั คลปิ (VDO)ฯลฯ) ยงั ไมเ คยมกี ารเผยแพร/ใชเฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเ ฉพาะในชมุ ชน มีการเผยแพรผา นส่ือมวลชนและสอ่ื อื่นอยางแพรหลาย มงี านดูงานจากบุคคลภายนอก จํานวน..............คร้งั จาํ นวน...............คน มีการนําไปใช ในพืน้ ท่.ี .............คน นอกพ้ืนที่.............คน อ่นื ๆ (ระบุ) เอกสารเผยแพรแผน พบั ทาง Facebook คิวอารโคด และ สอ่ื : https://www.youtube.com/watch?v=n6lc0XXtsp0 เว็บไซต : https://www.thaitambon.com ลักษณะของภมู ิปญญาทองถิ่น การพัฒนาตอยอดภมู ปิ ญญาใหเ ปน นวตั กรรม คุณคา (มูลคา ) และ ความภาคภูมิใจ ภมู ิปญ ญาทอ งถิน่ /นวตั กรรมท่คี ิดคนขนึ้ มาใหม ภมู ิปญ ญาทองถ่ินดั้งเดิมไดร บั การถายทอดมาจาก ไดรับถา ยทอดเปน ภูมิปญ ญาตกทอดรุน สูรุนจนถึงปจจุบันกลมุ แมบ า นเกษตรกรตาํ บลจรเขรอ ง โดยไดรบั การสนบั สนุนโดย กรมสง เสรมิ การเกษตร สํานักงานเกษตรจังหวดั อา งทองพัฒนาชุมชนอาํ เภอไชโย สาํ นกั งานเกษตรอําเภอไชโย ภูมปิ ญญาทอ งถ่ินที่ไดร บั การพฒั นาและตอยอดแบบเดิม การพฒั นาตอ ยอด คอื การตอ ยอด สรา งสรรค พัฒนารูปแบบใหม ดวยการคดิ เมนูเพม่ิ ตอดวย เนอื้ วัว เน้อื ไก ถือเปน สว น หนึง่ ทีช่ วยสรา งมูลคา เพ่ิมใหก ับสินคา ยงิ่ เกิดการพฒั นาอยเู รือ่ ย ๆ ก็จะชวยผลกั ดนั ธุรกจิ ใหเตบิ โตไดอ ยาง มั่นคง เพราะสามารถสรางความหลากหลายใหก ับผบู ริโภคไดเ พิ่มข้ึน
4 รายละเอียดเพ่ิมเติม (สามารถใสข อมูล ลิงควดี โี อ หรือเว็บไซดท เ่ี กย่ี วของ) Facebook : นางสมพักตร ศิรเิ ลศิ วดี ีโอ : https://www.youtube.com/watch?v=n6lc0XXtsp0 เวบ็ ไซด : https://www.thaitambon.com ชอ่ื -สกุล ผูรับผิดชอบ : นางสาวกนกวรรณ รุจริ กาล rainbow_boww เบอรต ดิ ตอ/Line ID : จรเขรอง ไชโย กศน.ตาํ บล : กศน.อาํ เภอ :
5 ถายภาพบุคคล และอปุ กรณ/ เคร่ืองมือ/ส่ิงประดิษฐ( ชิ้นงานหรอื ผลงาน) ๑. ถา ยภาพบคุ คล ๒. วตั ถุดิบ/อุปกรณ หมเู น้อื สนั อยางดี ๑ กโิ ลกรัม ซีอ้วิ ขาว ๑ ชอ นโตะ นํ้าปลา ๑ ชอ นโตะ นํา้ ตาล ๒ ชอ นโตะ ๓. ตวั อยา งผลิตภัณฑ ถายภาพบคุ คล และอุปกรณ/ เครอ่ื งมอื /ส่ิงประดิษฐ(ชน้ิ งานหรือผลงาน)
6 ขอ มูลคลงั ปญญาผสู ูงอายุตําบลไชยภูมิ อาํ เภอไชโย จงั หวดั อา งทอง ช่อื – สกุล ภมู ิปญ ญา : …………นางเหมือนใจ……คงทอง………….………………………………………………………….…... รหัส ภมู ปิ ญญา : (รหัสหนวยงานท่ีตง้ั ข้นึ เพ่ือใชค มุ แฟมเอกสาร)................คลงั ปญ ญา…………............................ สาขาคลงั ปญญา……………………………ดา นอตุ สาหกรรมและหตั ถกรรม................................................................ สาขาภมู ปิ ญญาทองถ่ิน…………………..สาขาอตุ สาหกรรมและหัตถกรรม……………………………………………………… ขอ มูลพน้ื ฐาน รายบคุ คล เจา ของภูมิปญ ญาทอ งถน่ิ /บคุ คลคลังปญญา ชอื่ ............นางเหมอื นใจ.........สกลุ ........คงทอง......วัน/เดอื น/ป เกดิ .......28.......กนั ยายน........2500………..... ทอ่ี ยูปจ จุบนั (ที่สามารถตดิ ตอ ได) บานเลขที่.........58/2............หมทู .ี่ ....2............ตําบล...........ไชยภมู .ิ ............. อําเภอ..........ไชโย...................จงั หวดั .........อางทอง...........รหัสไปรษณีย. ...........14000.................................. เบอรโทรศัพท. ..............084-0862897...................โทรสาร.........-.......Line ID……084-0862897……….. E-mail address : ………………………………………………… Facebook ……………………………………………. พกิ ัดทางภูมศิ าสตร คา X : ……14.6795126….. คา Y : ………100.2127099……… ความเปนมาของบุคคลคลังปญ ญา แตกอนมักจะไดยินวา ผักตบชวาก็คือวัชพืชท่ีไรคา ถาข้ึนเยอะหนาแนนอาจทําใหน้ําเนาเสียได แต ตอนน้ี ผกั ตบชวา ไมไ ดเ ปน แบบน้ันอีกแลว เพราะกลุมจักสานผักตบชวาไชยภูมิ สามารถนําเอา ผกั ตบชวา มา พัฒนาตอยอด จนเปน อาชีพเสริมสรางรายไดห ลอเล้ียงชมุ ชนไดอยางนา ชน่ื ชม จุดเดนของภมู ิปญญาทองถ่ิน ผักตบชวาในลาํ คลองซึ่งเปนวชั พืชมีเปนจาํ นวนมากเลยลองไปตัดมาตากแหง ลองสาน แรกๆลองขายตาม วัดตางๆ ก็ขายได ตอมามีแมคาคนกลางมาติดตอขอซ้ือก็เลยเริ่มทําเปนรูปเปนรางและชวนเพื่อนบานมาทําตอนน้ี ทงั้ ชุมชนมาทํากันหมด เพราะผลติ ไมท ัน ยงิ่ เฉพาะผกั ตบชวาเปน ท่ีทราบกันดีวาเปนวัชพืชและกดี ขวางทางน้ํา การ ที่เราไปตัดมาสานกระเปายังเปนการชวยกําจัดผักตบชวาอีกดวยลักษณะที่โดดเดนของจักสานผักตบชวา คือใช วตั ถุดิบจากธรรมชาติ และผลิตดว ยงานฝม ือ ประณีต ทนทาน ลวดลายสวยงาม และเพื่อเปนการพฒั นารายไดจาก สินคาพ้ืนบาน เปนรายไดพิเศษจากรายไดปกติใหสูงขึ้น กลุมจักสานผักตบชวาบานมหานาม ไดพัฒนารูปแบบที่
7 หลากหลาย มีประมาณ 50 รูปแบบ และผลิตกระเปาผักตบชวา มีสีสันและลวดลายท่ีสวยงามมากมาย เชน กระเปาผักตบชวาลายสันกําแพง ลายวโรรส ลายดอกแกว ลายดอกพิกุล ลายกางปลา ลายรวงขาว ลายขัด ลายสกอ็ ต เปน ตน วัตถดุ บิ ที่ใชประโยชนใ นผลิตภัณฑท่ีเกิดจากภูมิปญญา ซ่ึงพนื้ ทีอ่ น่ื ไมมี ไดแก ผักตบชวาเปนผลิตภณั ฑจักสานผักตบชวาจะมกี ระเปาห้ิว กระเปา สะพาย รูปแบบหลากหลาย ฝม ือ ละเอยี ด สี เปน ธรรมชาติ ไมข ึ้นรา สว นประกอบ : ผกั ตบชวา ผา ฝาย กํามะถนั โฟม น้ํามนั วานชิ ซิป กระดุม ดา ยเอ็นไนลอน รายละเอยี ดของภูมปิ ญญาทองถิน่ (ลักษณะภูมปิ ญ ญา/รปู แบบ/วิธกี าร/เทคนคิ ทใ่ี ช/ภาพถายหรอื ภาพวาด ประกอบ/พัฒนาการของผลิตภัณฑห รือผลงาน/กระบวนการสรา งภูมปิ ญ ญา/ลกั ษณะการใชป ระโยชนจ าก ภูมิปญญาทเ่ี กดิ ข้ึน ฯลฯ) .............................................................................................................................................................................. ลักษณะภูมิปญ ญา การนําผกั ตบชวาที่มใี นลาํ คลองตามทองถ่ินมาประดษิ ฐในการทาํ กระเปาจากผกั ตบชวา เพ่ือสรา งอาชีพเสริมในชมุ ชน พฒั นาตอยอด จนเปน อาชีพเสริมสรา งรายไดหลอเลยี้ งชุมชนไดอยางนาช่ืนชม ภาพประกอบการจดั อบรมการทาํ ผักตบชวา การใชป ระโยชนจ ากภมู ปิ ญญา ความสําเรจ็ ของผกั ตบชวาที่เปน วัชพืชดอ ยคา ถูกนํามาสรางสรรคเ ปน งานหตั ถกรรมประเภทกระเปา และตะกรา จกั สาน ตอยอดคุณคาและภูมิปญญาทอ งถ่ิน ผานฝม อื กลมุ จักสานผักตบชวา ไชยภูมิ สคู วามภูมใิ จ ในผลติ ภณั ฑ “ชวาทอง” ทาํ จากงานฝม ือ ถอื เบา ใชสบาย ผลติ และจาํ หนา ยโดยกลมุ จกั สานผักตบชวาไชยภมู ิ เลขที่ 58/2 หมู 2 ตําบลไชยภมู ิ อาํ เภอไชโย จังหวัดอางทอง ในปจจบุ นั ไดนาํ ผักตบชวามาสรางสรรคเ ปน กระเปา ตะกรา ราคาเร่ิมตน 80-3,000 บาท มยี อดสัง่ จองตลอดป เปน การสรา งรายเสริมอยา งงามใหแก ชาวบานในชมุ ชน
8 รปู แบบและลักษณะการถายทอด การประชาสัมพนั ธ เผยแพรภมู ิปญญาทองถิ่น(ท่ีสะทอนความนาเช่ือถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวัล/ใบประกาศ/การจดทะเบียนลิขสิทธ์ิ ส่ือดิจิทัล/เอกสาร เผยแพรแ ผนพบั คลิป(VDO)ฯลฯ) ยังไมเ คยมกี ารเผยแพร/ใชเฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเ ฉพาะในชุมชน มกี ารเผยแพรผ า นส่ือมวลชนและส่อื อน่ื อยางแพรหลาย มีการดูงานจากบคุ คลภายนอก จํานวน......5......ครัง้ จาํ นวน.......55..........คน มกี ารนําไปใช ในพนื้ ท่ี.......30.......คน นอกพน้ื ที่.......10......คน อ่ืนๆ(ระบุ) .............................................................................................................................................................................. นาํ ประชาชนจากตําบลใกลเคียงมาเรยี นรู ศึกษาเก่ียวกับวิธีเก็บรกั ษาผักตบชวา การออกแบบผลิตภณั ฑ การ ทาํ บัญชีครัวเรอื น เพ่ือนาํ ไปใชประโยชนแ ละปรบั ใชใ นชวี ิตประจําวัน .............................................................................................................................................................................. ลกั ษณะของภมู ิปญญาทองถ่ิน การพัฒนาตอ ยอดภมู ิปญ ญาใหเ ปน นวัตกรรม คุณคา (มูลคา ) และ ความภาคภมู ิใจ ภมู ปิ ญ ญาทองถ่ิน/นวตั กรรมทคี่ ิดคนข้ึนมาใหม ภูมปิ ญ ญาทอ งถ่ินด้ังเดิมไดร ับการถายทอดมาจาก ทุกๆวนั กลมุ แมบ านในหมูท ่ี 2 ต.ไชยภมู ิ อ.ไชโย จ.อางทอง จะใชเวลาในชวงวา งเวนจากการทาํ นา และอาชีพประจํารวมตัวกันที่กลมุ วสิ าหกิจชุมชนจกั สานไชยภมู และทํางานฝม ือจักสานกระเปา ตะกรา ลวดลายตา งๆอยา งสวยงาม โดยวสั ดุสําคัญทีเ่ ปนตัวหลกั ในการสานกระเปาและตะกรา หลากหลายรปู แบบเปน วัชพชื ไรค า ที่รจู กั กนั ในช่ือ ผักปอดหรือผักตบชวา ซึ่งมีแพรกระจายอยตู ามแหลงนํ้าตา งๆและเปนสิ่งที่ถูกกําจดั ทิง้ แตกลมุ แมบ า นทีน่ ่กี ลบั เล็งเหน็ คุณคาและนํามาพัฒนาตอยอดจนสามารถสรา งรายไดใหแ กชุมชนไดเปน อยา งดจี นมยี อดสง่ั ซ้ือเขามาเปนจาํ นวนมากแทบผลิตไมท ัน เน่อื งจากแตล ะชนิ้ เปนงานจักสานจากมือตองใช เวลาในการสรา งสรรค ภมู ิปญญาทอ งถนิ่ ที่ไดรับการพฒั นาและตอยอด แบบเดมิ คือ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. การพฒั นาตอยอด คอื .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
9 รายละเอยี ดเพ่ิมเติม(สามารถใสข อมลู ลิงควีดีโอ หรอื เว็บไซดท เ่ี ก่ียวของ) .............................................................................................................................................................................. .......................https://www.youtube.com/watch?v=ODrYk6GT20w....................................................... .............................................................................................................................................................................. ภาพการเผยแพรใ นเวป ไซด การทาํ ผักตบชวา
10 ชอ่ื -สกุล ผรู บั ผิดชอบ : นางสาวทฆิ ัมพร รกั มิตร เบอรตดิ ตอ /Line ID : nidwat-rukmit กศน.ตาํ บล : ไชยภมู ิ กศน.อําเภอ : ไชโย รูปภาพภมู ปิ ญ ญา.........นางเหมอื นใจ...คงทอง..............
11 อปุ กรณ/เคร่ืองมือ รปู ภาพภูมิปญ ญา
12 ภาพจากการจดั อบรมและกระบวนการจดั โครงการ
13 ขอ มูลคลังปญ ญาผสู ูงอายตุ ําบลชยั ฤทธิ์ อาํ เภอไชโย จงั หวัดอางทอง µÐ¡ÃŒÒàªÍ× ¡ÁÑ´¿Ò§¢ÒŒ Ç ชื่อ – สกลุ ภมู ปิ ญญา : นางลาํ แพน ฉํ่าเฉื่อย รหัส ภมู ิปญ ญา : (รหสั หนวยงานทีต่ ัง้ ขึ้นเพื่อใชคุมแฟมเอกสาร) ๐๓/๒๕๖๔ สาขาคลังปญ ญา : ดา นอุตสาหกรรมและหตั ถกรรม สาขาภมู ิปญญาทองถน่ิ : สาขาอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ขอ มูลพนื้ ฐาน รายบุคคล เจาของภูมิปญญาทอ งถิ่น/บุคคลคลังปญญา ช่ือ นางลําแพน สกลุ ฉาํ่ เฉือ่ ย วัน/เดอื น/ป เกดิ - ๒๔๘๐ ท่ีอยูป จ จบุ นั (ทส่ี ามารถตดิ ตอ ได) บานเลขท่ี ๓๐ หมูท่ี ๕ ตําบล/แขวง ชัยฤทธิ์ อาํ เภอ/เขต ไชโย จังหวดั อา งทอง รหัสไปรษณีย ๑๔๑๔๐ เบอรโ ทรศัพท ๐๘-๖๑๓๑-๙๓๘๕ โทรสาร - Line ID ๐๘๖๑๓๑๙๓๘๕ E-mail address : - Facebook - พกิ ดั ทางภมู ิศาสตร คา X : ๑๔.๖๓๙๙๗๒ คา Y : ๑๐๐.๔๘๙๔๗๘ ความเปนมาของบคุ คลคลังปญ ญา ไดรับถายทอดความรูจากการเขารวมกิจกรรมการจัดการศึกษาตอเน่ืองดานอาชีพ กศน.ตําบล ชัย ฤทธิ์ วิทยากรที่จัดการเรียนการสอน เปนผูที่มีความรู ความชํานาญ เปนผูที่ประกอบการในอาชีพ และนํา ความรทู ไี่ ดม าตอ ยอด และปรบั ใชเ องภายในครอบครวั เหลอื จากใชก จ็ ําหนา ย เปน รายไดเ สริม “น่กี ็คอื ความสุขของผูสูงวัยท่มี ีหัวใจรักการสรา งงานศิลปะ โดยไมคิดวา อายุคอื อปุ สรรคในการสรา งสรรคง าน”
14 จดุ เดน ของภมู ปิ ญญาทองถ่ิน สินคา มคี วามหลากหลายรูปแบบ ฝม ือประณตี มคี วามสวยงาม และมีความทนทาน ใชงานไดย าวนาน เนื่องจาก“เชือกมัดฟาง” เปนวัสดุทางเลือกใหมสามารถนํามาใชแทนเชือกกลวยได เปนเชือกที่ไดจากการ สังเคราะห มีความเหนียว คงทนมาก ลักษณะคลายเชือกกลวย สีสัน หลากหลายและมีขนาดที่แตกตางกัน ออกไปสามารถนาํ มาทําเปนผลิตภัณฑในรปู แบบตางๆ โดยการถัก สาน มัด ผกู หรือตดั เย็บ ผสมผสานกับการ ใชวัสดอุ ่ืน เชน ไม พลาสตกิ โครงเหลก็ ผา เปน สวนประกอบ อาจซบั ในดว ยวสั ดุตางๆ เชน ผา หนงั พลาสติก และอาจเคลือบดวยสารเคลือบเงาดวยน้ํามันวานิช ผลิตภัณฑจักสานเชือกมัดฟางท่ีทําขึ้นดวยฝมือ สวนใหญ เปนผลงานท่ีเปยมไปดวยคุณภาพ ท้ังเรื่องของรายละเอียด ลวดลาย สีสัน ความสวยงาม ความประณีต ที่ผู สรรคส รางไดใ สใจลงไปในผลงานแตล ะชน้ิ จนออกมาเปน งานท่ดี ี มคี ุณภาพ วัตถดุ บิ ทใี่ ชประโยชนในผลิตภณั ฑท ่ีเกิดจากภูมปิ ญญา ซ่ึงพื้นท่ีอืน่ ไมมี ไดแ ก เชอื กมัดฟาง เปนเชือกที่ไดจากการสงั เคราะห มคี วามแข็งแรง ทนทาน ไมข นึ้ รา มสี ีสนั ที่หลากหลาย สไี มตก ทั้งยังสามารถซกั ทําความสะอาดได และผลติ ภัณฑมีหลายลายดงั นี้ ลายตวั หนอน ลายนํา้ ไหล ลายผเี สื้อ ลายดอกไม ลายกน หอย ลายมา นํา้ เปน งานหตั ถกรรมท่มี ีเอกลักษณโ ดยใชภ มู ิปญญาทองถ่นิ มีความประณตี สวยงาม ๑. สามารถทําตามรูปแบบที่ลกู คาตองการได ๒. ลวดลายเฉพาะตัว และมเี อกลกั ษณของหัตกรรมจักสานตะกรา เชือกมัดฟาง ๓. สามารถทาํ การผลิตไดห ลายรปู แบบ เชน กระเปา ตะกรา ในรูปแบบตาง ๆ รายละเอียดของภูมปิ ญญาทองถ่นิ (ลักษณะภูมปิ ญ ญา/รปู แบบ/วิธกี าร/เทคนคิ ทใ่ี ช/ภาพถายหรอื ภาพวาด ประกอบ/พฒั นาการของผลิตภณั ฑหรือผลงาน/กระบวนการสรา งภูมิปญญา/ลกั ษณะการใชประโยชนจ าก ภูมิปญญาท่ีเกดิ ข้ึน ฯลฯ) ลกั ษณะภูมิปญ ญา : หตั ถกรรมจกั สาน รูปแบบ : ตะกรา เชือกมัดฟางขา ว วิธีการ : ถกั ทอดว ยเชอื กมดั ฟางสีสันสดใสเปน ลวดลายละเอยี ดท่ีดปู ระณตี สวยงาม ดว ยการนาํ เชือกมัดฟางมาสานใหเกดิ ลวดลายท่รี อบโครงเหล็ก แมจะใชงานบอยแคไ หนกย็ งั คงทน แข็งแรงและดูสวยงาม
เทคนคิ ท่ใี ช 15 : ผลติ ภณั ฑเกดิ การใชวสั ดุและภมู ิปญ ญาทอ งถ่ิน สงเสริมใหงานฝม ืองาน หตั ถกรรมอยูคูช ุมชน และนํามาแปรรูปเปนผลติ ภณั ฑเ พื่อสรางรายได ใหค นในชมุ ชนตะกราเชอื กมัดฟางขา วเปน งานหตั ถกรรมที่มเี อกลกั ษณ โดยใชภ ูมิปญญาทอ งถิน่ มีความประณีต สวยงาม พัฒนาการของผลติ ภัณฑห รือผลงาน ปจจุบันการใชผลติ ภัณฑหัตถกรรมจักสานโดยตรงในชวี ิตประจําวันลดนอ ยลง มีการปรับเปล่ียนไปใช ประโยชนดานอ่ืนๆมากขึ้น มกี ารพัฒนารูปแบบและขนาดใหแ ตกตางไปจากเดิมเหมาะสมกบั ประโยชน ใชสอย ตามการเปล่ียนแปลงของสังคม ไดแก กระเปา ตะกรา และท่ีใสแกวนํ้า ซ่ึงมี รูปแบบท่ีหลากหลาย มีการ พัฒนาสรา งสรรครปู แบบผลิตภณั ฑ เพือ่ เพ่มิ ความแปลกใหมใหผลิตภัณฑมคี วามนาสนใจ กระบวนการสรางภูมิปญ ญา ๑. เริม่ แรกนาํ เชอื ก ๑ เสน มาตใี หแ ตกแลว นาํ มาพนั รอบโครงเหล็กตะกรา ใหมิดทั้งใบ ๒. ข้ึนขอบของโครงเหล็กใหรอบทั้งกนและปากของตะกรา โดยการสานหรือผูกเชือกมัดฟางแบบผูก ไขว สลับซายและขวา ๓. รอยเชือกสานกนตะกรา โดยใชเชือกสอด ๑ ชอง เวน ๑ ชอง แลวเอาเชือกสองเสนคูหรือสี่เสน นาํ มาผูกกนั หรอื สานใหเตม็ สว นกน ตะกราเปนลายขดั ๔. รอยเชือกถักขึ้นลายขอบ การถักลวดลาย คือการขึ้นลายของขอบตะกราโดยใชเชือกมัดฟาง ใสหนง่ึ เสน เวน ๑ ชอ ง จะเปน หนงึ่ ตวั ของสี่เสน แลวนาํ มาผกู หรอื สานใหเปน ลายดอก แลวจะขน้ึ ลวดลายตาม แบบลายที่ตองการ ถักจนเต็มถึงกนตะกราแลวมัดติดกับสวนลางของกนตะกรา และตัดเชือกดวยไฟแช็คเพื่อ ไมใ หเ ชือกลุย ทําการถักสานจนเสร็จท้งั ใบ ๕. รอยเชือกถักหูตะกรา โดยถักเชือกในสวนของดานขางหูจับตะกราจะถักเปนลายเกลียว วิธีคือเริ่ม ถักจากดานใดดานหน่ึงกอนแลวลายจะหมุนเปนลายเกลียว สวนดานบนของตัวจับตะกรา จะถักสลับซายขวา จะไดเปนสันบริเวณขอบหูและนําเชือกมาถักบริเวณดานบนของหูจับ เปนลายสันปลาชอน เปนการเสร็จ ขน้ั ตอน ลกั ษณะการใชป ระโยชนจ ากภูมิปญ ญาทีเ่ กิดขึ้น มีการปรับเปลย่ี นรูปแบบใหทนั สมยั และตามประโยชนการใชง าน เชน กระเปา ตะกรา และ ท่ีใสแ กว น้าํ เปนของใช ของฝาก และของท่ีระลึกไดอยา งสวยงาม
16 รปู แบบและลักษณะการถายทอด การประชาสัมพนั ธ เผยแพรภมู ิปญญาทองถิน่ (ที่สะทอนความนาเช่ือถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวัล/ใบประกาศ/การจดทะเบียนลิขสิทธ์ิ ส่ือดิจิทัล/เอกสาร เผยแพรแผนพับ คลปิ (VDO)ฯลฯ) ยังไมเ คยมีการเผยแพร/ ใชเ ฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเ ฉพาะในชุมชน มกี ารเผยแพรผ านสื่อมวลชนและส่อื อน่ื อยางแพรห ลาย มงี านดูงานจากบุคคลภายนอก จาํ นวน..............ครั้ง จํานวน...............คน มีการนําไปใช ในพ้ืนท่ี..............คน นอกพื้นท่.ี ............คน ลักษณะของภูมิปญญาทองถ่ิน การพัฒนาตอยอดภมู ิปญ ญาใหเ ปน นวตั กรรม คุณคา (มลู คา) และ ความภาคภูมใิ จ ภูมปิ ญญาทอ งถิน่ /นวัตกรรมที่คดิ คน ขน้ึ มาใหม ภมู ปิ ญ ญาทองถิน่ ดั้งเดิมไดร บั การถายทอดมาจาก ไดร บั ถา ยทอดความรจู ากการเขา รวมการจัดการศึกษาตอเนือ่ งดา นอาชพี กศน.ตําบลชัยฤทธิ์ จากศูนยการศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัยอําเภอไชโย ภมู ปิ ญญาทองถน่ิ ท่ีไดรับการพฒั นาและตอยอดแบบเดิม การพัฒนาตอ ยอด คอื การตอยอดภูมิปญญาจักสานของเชือกมัดฟาง มีการสงเสริมใหคนภายในชุมชนหรอื ภายนอกชุมชนสนใจการ จักสานเชือกมัดฟาง เพ่ือสรางรายไดเสริมและใชเวลาวางใหเกิดประโยชน และไดเปดโอกาสใหเยาวชนรุนใหมเขาไป เรียนรฝู ก ฝมอื นับวาเปนการสะทอนใหเหน็ ถึงการอนุรักษและสืบทอดภูมปิ ญญาการจักสานเชือกมัดฟางใหอยู คูตําบลชยั ฤทธ์ิ ปจ จุบนั ก็ไดมีการผลิตลายท่ีดูทนั สมัยมาผสมผสานภมู ิปญญาชาวบานท่ีสงตอกันมาจากรุนสูรนุ ในการ สานขาวของเคร่ืองใชตางๆ จุดเดนของผลิตภัณฑกระเปา ตะกราเชือกมัดฟาง อยูที่การเลนลวดลาย หลากหลายสใี หม คี วามสวยงาม โดดเดน ดทู นั สมยั โดยในอนาคตกจ็ ะพัฒนาสนิ คาตอ ไปใหทันสมยั มากย่งิ ข้ึน รายละเอียดเพ่ิมเติม (สามารถใสข อ มูล ลิงควดี ีโอ หรือเว็บไซดทเ่ี กยี่ วของ) Facebook กศน.ตําบลชัยฤทธ์ิ จงั หวัดอา งทอง
17 ชอ่ื -สกุล ผรู บั ผดิ ชอบ : นางสาวปนัดดา ตรวี าสน ๐๙๒๔๓๑๔๔๗๗ เบอรติดตอ /Line ID : ชัยฤทธิ์ ไชโย กศน.ตําบล : กศน.อําเภอ :
18 ถายภาพบุคคล และอปุ กรณ/เครอื่ งมอื /ส่ิงประดิษฐ(ชน้ิ งานหรือผลงาน) ๑. ถา ยภาพบคุ คล ๒. วตั ถุดบิ /อุปกรณ เชือกใยสังเคราะหหรือเชือกมัดฟาง เปนวัสดุท่ีเหมาะ กับการสาน ตะกรา ที่เปนเครื่องใชส อยตา ง ๆ ที่ ตองการความคงทน เพราะเชือก มัดฟางมีความคงทนตอสภาพของดินฟาอากาศไดดี มีคุณสมบัติที่ สามารถนํามามดั ผกู เปน ปมใหเกิดลวดลาย ตา ง ๆ ท่ีทาํ ใหเ กิดความ สวมงาม อีกท้ังมีสีสันหลากหลายสี สามารถออกแบบลวดลายได ตามความตอ งการ โครงตะกรา โครงตะกราเปนองคประกอบสําคัญในการถักสาน ผลิตภัณฑเชือกมัดฟาง เพราะตะกราจะมีคุณภาพดีและมีคุณสมบัติ ในการใชสอยตามหนา ที่ไดด ีเพียงใดก็ข้นึ อยูกับคุณภาพของวัสดุท่ีใช สําหรบั การขึน้ รปู ทรงตาง ๆ ตามทอ่ี อกแบบ กรรไกร เปนอุปกรณที่ใชในการตัดเชือกใหไดขนาด ความยาวท่ี ตอ งการ หรือสัดสว นท่ไี มต องการ ไฟแชก เปนอปุ กรณทใี่ หค วามรอ น สําหรบั การเก็บปลายเชอื ก โดยนําไฟไปเก็บที่ปลายเชือก แลวเชือกจะหลอมละลายและหดสั้น ในการลนไฟนั้นจะตองใชไฟเบาท่ีสุดจะทําใหสีสันของเชือกคงเดิม แตถาใชไฟสีแดงหรือเหลืองจะทําใหเกิดเขมาไฟทําใหมีสีดําติดท่ี ปลายเชือก ทาํ ใหผ ลติ ภณั ฑเ ชือกมดั ฟางไมส วยงามได เหลก็ แหลม สําหรับเจาะรเู พอ่ื รอยผลติ ภัณฑเชือกมดั ฟางใหล งตาม ชองที่ตอ งการ
๓. ลายพืน้ ฐาน 19 ๓.๑ ลายมดั พคิ อทหรือมัดตัวปูขวา ๓.๒ มดั เกลยี วขนานขวา ๓.๓ มัดปมจดุ เฉียงซา ย ๓.๔ มดั ปมจดุ เฉียงขวา ๓.๕ วธิ ีมดั ปมจุด ๒ แถว ๔. ตวั อยางผลติ ภัณฑจกั สานจากเชอื กมดั ฟาง ตะกรา และกระเปา รูปแบบตา งๆ
20 ขอมลู คลงั ปญ ญาผสู ูงอายตุ ําบลเทวราช อําเภอไชโย จงั หวดั อา งทอง ช่อื – สกุล ภมู ิปญ ญา : นางสนุ ยี สุทธริ กั ษ รหสั ภมู ปิ ญ ญา : (รหสั หนว ยงานท่ตี ง้ั ขึ้นเพ่ือใชค มุ แฟมเอกสาร) ๐๔/๒๕๖๔ สาขาคลังปญญา : ดา นสาขาคหกรรม สาขาภูมิปญ ญาทองถนิ่ : สาขาคหกรรม ขอ มูลพืน้ ฐาน รายบุคคล เจาของภูมิปญ ญาทอ งถนิ่ /บุคคลคลังปญญา ชอื่ นางสนุ ยี สกุล สุทธิรกั ษ วัน/เดือน/ป เกดิ ๒๔ กุมภาพันธ ๒๔๙๔ ทอ่ี ยปู จจุบัน(ท่สี ามารถติดตอได) บานเลขท่ี ๕๔ หมูที่ ๑ ตาํ บล/แขวง เทวราช อาํ เภอ/เขต ไชโย จังหวัด อา งทอง รหสั ไปรษณีย ๑๔๑๔๐ เบอรโ ทรศัพท ๐๘-๗๘๑๔-๑๘๕๙ โทรสาร - Line ID ๐๘-๗๘๑๔-๑๘๕๙E- mail address : - Facebook นางสุนีย สทุ ธิรกั ษ พกิ ดั ทางภูมิศาสตร คา X : ๑๔.๖๖๑๖๔๔ คา Y : ๑๐๐.๔๖๖๗๑๑
21 ความเปน มาของบุคคลคลงั ปญ ญา หลังจากที่เกษียณอายุ ไดรับถายทอดความรูจากการเขารวมกิจกรรมการจัดการศึกษาตอเน่ืองดาน อาชีพ กศน.ตาํ บลเทวราช วทิ ยากรทีจ่ ัดการเรยี นการสอน เปนผูที่มีความรู ความชํานาญ เปน ผทู ป่ี ระกอบการ ในอาชพี และนําความรูทีไ่ ดมาตอยอด และปรับใชเองภายในครอบครวั เหลอื จากใชกจ็ าํ หนา ยเปน รายไดเสรมิ จดุ เดนของภมู ิปญญาทองถ่ิน พริกแกง เปนอาหารคูครัวของคนไทยมาชานาน เปนความภาคภูมิใจของคนไทยที่บรรพชน รุนเกากอนไดสรางสรรคอาหารจากการผสมผสานพืชพรรณตางๆ ที่มีหลากหลายในทองถ่ินใหไดอาหารแสน อรอยอยางกลมกลืน ยังมีมากดวยคุณคาของสารอาหารและประโยชนทางยา สมุนไพร สมุนไพรในพริกแกง ประกอบดวยสมุนไพรหลากหลายชนิด นํามาตําเขาดวยกันจนเปนเนื้อเดียว โดยมีตะไคร ขา พริก เปน สวนประกอบหลัก อีกทั้ง แมบานสมัยน้ีกลายเปนแมบานสูตรสําเร็จกันไปหมดแลวอะไรที่สะดวกและรวดเร็ว ถือวา เปน สง่ิ ดี อาชพี ขายพรกิ แกงสาํ เร็จรปู นที้ ําเงินใหกบั ผูประกอบการ พริกแกง สาํ เรจ็ รูปในกระปุก สวยงามที่สามารถขายสงออกได ปละมากๆ อาชีพขายพริกแกงสําเร็จรูปจึงถือวาเปนอาชีพทําเงินที่มองขาม ไมได ซึ่งเปนท่ีตองการของตลาด สามารถนําไปปฏิบัติไดจริง เนื่องจากสิ่งที่มาใชทําหาไดงายในทองถิ่น มี ตนทุนในการผลติ นอยและสามารถจําหนายไดงาย วตั ถุดิบท่ีใชป ระโยชนใ นผลติ ภณั ฑท เี่ กิดจากภูมปิ ญ ญา ซึ่งพืน้ ทีอ่ ่ืนไมมี ไดแก นา้ํ พรกิ แกงเผ็ด เปน อาหารท่ีไดร ับความนิยมของคนไทย มีความเปนเอกลกั ษณ อยา งไรกต็ าม การตํา นํา้ พริก ประกอบดวย มีวัตถุดิบหลายลายดงั น้ี • น้ําพริกแกงเผ็ด • นํา้ พรกิ นรกปลายาง • นาํ้ พริกแกงสม • นํา้ พริกเผา เปนงานสาขาคหกรรมท่ีมีเอกลกั ษณโ ดยใชภูมิปญญาทอ งถ่ินทสี่ บื ทอดกันมา อยางชา นาน ๑. สามารถทาํ ตามรปู แบบที่ลกู คาตองการได ๒. มีรสชาติเฉพาะตัว และมีรสชาติคงเดิมที่เปนเอกลักษณ ๓. สามารถนาํ มาประกอบอาหารไดห ลากหลายเมนู เชน นํ้าพริกเผา นาํ้ พริกนรก นํ้าพริก ฯ
22 รายละเอยี ดของภูมิปญญาทองถ่ิน(ลักษณะภูมิปญญา/รปู แบบ/วธิ กี าร/เทคนคิ ที่ใช/ภาพถา ยหรือภาพวาด ประกอบ/พัฒนาการของผลิตภัณฑห รือผลงาน/กระบวนการสรา งภูมิปญ ญา/ลกั ษณะการใชประโยชนจาก ภมู ิปญ ญาทีเ่ กดิ ข้ึน ฯลฯ) ลกั ษณะภมู ิปญญา : สาขาคหกรรม รปู แบบ : การทาํ นาํ้ พรกิ แกงเผ็ด วธิ กี าร : โขลาพริกทง้ั สองชนดิ กับเกลือจนละเอยี ดใสพรกิ ไทยเมด็ ขา ตะไคร ผิว มะกรดู และรากผักชลี งโขลกจนเขากนั ใสหอมเลก็ และกระเทยี มลงโขลกจนละเอียดตามดว ยกะปด ลงโขลกพอ เขา กนั ตกั ใสถวยพักไว สักพัก แลวนาํ ไปประกอบอาหาร เทคนคิ ทใี่ ช : ผลิตภัณฑไดจากการใชวัตถุและภูมิปญญาในทองถิ่น สงเสริมใหกับ ประชาชนอนุรักษภมู ปิ ญญาคูช ุมชน และนํามาเปน ผลิตภณั ฑเ พื่อสรางรายได พัฒนาการของผลติ ภัณฑหรอื ผลงาน แกงไทย” เปนอาหารเพื่อสุขภาพก็คงไมแปลกนัก เพราะเฉพาะวัตถุดิบหลายหลากลวนมากไปดวยประโยชน ย่ิงถารวมสรรพคุณทางยาของสมนุ ไพรในเคร่ืองแกงดว ยแลว “แกงไทย” คงเปนอาหารบํารุงสุขภาพช้นั ดีท่ีควร อยคู ูท ุกมื้อ กระบวนการสรางภมู ิปญญา หัวหอม เมอื่ ปอกเปลือกแลว กห็ ั่นขวาง กระเทยี ม แกะเปน กลีบแลว ปอกเปลือก ขา ใหขูดรอยใบออก ลางนํ้าแลวห่ันขวางบางๆ ตะไคร ใชสวนลําตน หลังจากตัดใบทิ้งแลวก็หั่นตามขวางบางๆ ผิวมะกรูด ลางผล แลวฝานผิวออกบางๆ หั่นฝอย รากผักชี ลางแลวหั่นใหละเอียด กระชาย ใชสวนท่ีเปนเหงาใตดิน ลางนํ้าแลว ขูดผวิ ออก หน่ั ขวางบางๆ สําหรบั แกงบางชนดิ ทใ่ี ชพริกสดนัน้ นิยมใช พรกิ ชีฟ้ า โดยนํามาลา งแลวหั่นเฉียงๆ ใบมะกรูด ท่ใี ชโรย หนาเมอ่ื ปรงุ เสร็จน้นั เม่อื ลางแลว ฉีกกา นกลางออกกอน แลวฉีกเปนช้ินเลก็ ๆ หรือห่ันฝอยก็ได แลวแตช นิดของ แกงสวนเคร่ืองเทศแหงท่ีใชในพริกแกง ไดแก ลูกผักชี ลูกย่ีหรา ตองนําไปค่ัวใหหอม พริกไทยเปนเคร่ืองเทศ แหง อยางเดียวทใ่ี ชเปนสวนผสมโดยไมต อ งคว่ั เคร่อื งแกงเผ็ดอยา งเดยี ว สามารถนาํ ไปปรุงเปน อาหารไดห ลาย การโขลกนํ้าพริกแกงเปนวฒั นธรรมอยางหน่ึง ที่ตองการความละเมียดละไมของแมครัว แมครัวไทยมี เทคนิคในการโขลกโดยตอ งเอาพริกแหงท่ีแชน ํา้ จนนุมไปโขลกกับเกลือกอ น จากนัน้ ทยอยใสเครอ่ื งเทศอ่ืนๆ หวั หอมและกระเทยี มตองใสห ลังสุด เพราะเปนเครอ่ื งเทศที่มนี ํ้าเปนองคป ระกอบสูงทาํ ใหโ ขลกยาก ปจ จบุ นั แมจะ มีเครื่องบด เคร่ืองปนไฟฟาที่ทุนแรง แตแมครัวไทยก็ยังเห็นวาการใชครกโขลกพริกแกงจะไดเครื่องเทศหอม กวา ทําใหน้ํามันหอมระเหยในเครื่องเทศจะคอยๆแตกตัวคลุกเคลากันในครก จนเปนกล่ินท่ีผสมผสานกันโดย ไมมีเคร่ืองเทศชนิดใดโดดเดนกวาชนิดอื่น น้ําพริกแกงแตละชนิดจะมีกลิ่นรสเฉพาะตัว แมเคร่ืองเทศท่ีใช ผสมผสานกันนั้นจะมีความแตกตางกันเพียงเล็กนอยก็ตาม นอกจากนี้ การใชเคร่ืองเทศสด เชน ตะไคร ผิว มะกรูด ขา หอม กระเทียม รากผักชีก็เปนสวนผสมหน่ึงท่ีทําใหแกงไทยมีกล่ินหอมและรสชาติกลมกลอมนา รบั ประทาน
23 ลักษณะการใชประโยชนจากภูมิปญ ญาท่ีเกดิ ข้นึ มกี ารปรับเปลย่ี นรปู แบบของผลิตภัณฑใหทันสมยั เพื่อใหส ะดวกตอการพกพา เชน ใชใ นการพกพาไป รับประทานนอกสถานท่ีและใชเ ปน ของฝาก ใหกับบุคคลรูจ ัก รูปแบบและลักษณะการถายทอด การประชาสมั พนั ธ เผยแพรภ มู ิปญญาทองถน่ิ (ที่สะทอนความนาเช่ือถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวัล/ใบประกาศ/การจดทะเบียนลิขสิทธิ์ ส่ือดิจิทัล/เอกสาร เผยแพรแ ผนพับ คลิป(VDO)ฯลฯ) ยงั ไมเ คยมกี ารเผยแพร/ใชเฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเฉพาะในชุมชน มกี ารเผยแพรผ านสื่อมวลชนและสอ่ื อ่ืนอยา งแพรหลาย มงี านดูงานจากบุคคลภายนอก จํานวน..............ครั้ง จํานวน...............คน มกี ารนําไปใช ในพน้ื ท.่ี .............คน นอกพน้ื ท.่ี ............คน อ่ืนๆ (ระบุ) เอกสารเผยแพรแ ผนพับ ทาง Facebook และ คิวอารโ คด
24 ลกั ษณะของภมู ิปญ ญาทอ งถิ่น การพัฒนาตอยอดภมู ิปญ ญาใหเ ปน นวตั กรรม คณุ คา (มลู คา ) และ ความภาคภมู ิใจ ภูมปิ ญ ญาทอ งถ่ิน/นวัตกรรมที่คิดคนขึน้ มาใหม ภมู ปิ ญญาทอ งถ่นิ ดง้ั เดิมไดรบั การถายทอดมาจาก ไดร ับถา ยทอดความรจู ากการเขา รวมการจดั การศึกษาตอเนอ่ื งดานอาชีพ กศน.ตําบลเทวราช จากศูนยการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาํ เภอไชโย ภูมิปญ ญาทอ งถิ่นที่ไดร ับการพฒั นาและตอยอดแบบเดิม การพัฒนาตอยอด คือ การตอยอดภูมิปญญาของการทํานํ้าพริกแกงเผ็ด มีการสงเสริมใหคนภายในชุมชนหรือภายนอกชุมชนสนใจ การทําน้ําพริกแกงเผด็ เพื่อสรางรายไดเ สรมิ และใชเวลาวางใหเ กิดประโยชน และไดเปดโอกาสใหเยาวชนรุนใหมเขาไป เรยี นรฝู ก ฝม อื นับวา เปน การสะทอนใหเ ห็นถงึ การอนุรักษและสืบทอดภมู ิปญ ญาการทาํ นาํ้ พรกิ แกงเผด็ ใหอ ยูคู ตาํ บลเทวราช ปจจบุ ันก็ไดมีการผลิตน้ําพริกแกงเผ็ดทีม่ ีผสมผสานภูมิปญญาชาวบานและเทคโนโลยีสมัยใหมที่สงตอ กนั มาจากรุนสรู ุน รายละเอียดเพิ่มเตมิ (สามารถใสขอ มลู ลิงควีดโี อ หรือเว็บไซดที่เก่ยี วของ) Facebook นางสนุ ยี สทุ ธริ ักษ กศน.ตําบลเทวราช อําเภอไชโย จังหวัดอา งทอง
25 ชือ่ -สกุล ผูร บั ผดิ ชอบ : นายอภชิ ัย ปานศรี 087-414-0692 เบอรต ิดตอ /Line ID : เทวราช ไชโย กศน.ตาํ บล : กศน.อาํ เภอ :
26 ถา ยภาพบุคคล และอปุ กรณ/เครอ่ื งมือ/สิ่งประดิษฐ( ช้นิ งานหรอื ผลงาน) ๑. ถา ยภาพบคุ คล ๒. วัตถุดิบ/อุปกรณ คุณสมบัติทางยาของนํ้าพริก ไดถูกประกาศโดยกระทรวงสาธารณะสุข และมุงสงเสริมใหแพรหลาย มากข้ึนสําหรบั ผบู ริโภค นอกจากจะเปนอาหารที่มีคุณคาแลว ยังชวยประหยัดคารักษาสุขภาพของคนไทย ปนึงไมต่ํากวา พันลานบาทนํ้าพริก มีสวนผสมของสมุนไพรท่ีเปนประโยชนตอสุขภาพ โดยมีสวนประกอบท่ัวไป คือ พริก กระเทียม หอมแดง กุง น้ําปลา และปลารา น้ําพริก สามารถเพิ่มการสรางเซลลกําจัดเช้ือโรคไดอยางเปน ธรรมชาติ สงเสริมระบบการไหลเวียนโลหิต และระบบการหายใจใหดีข้ึน ซึ่งชวยลดปจจัยเสี่ยงในการเกิด โรคมะเร็ง โรคหัวใจ และโรคเบาหวาน – พรกิ ช้ีฟา แหงหน่ั ทอนแชนํา้ 5 เม็ด – ผวิ มะกรดู ซอย 1/2 ชอ นชา – พริกขึ้หนแู หง 5 เม็ด – รากผกั ชีซอย 1 ชอนโตะ – เกลอื ปน 1 ชอนชา – หอมเล็กซอย 2 ชอนโตะ – พรกิ ไทยเม็ด 1/2 ชอนชา – กระเทยี มซอย 3 ชอนโตะ – ขา แกหนั่ ละเอียด 1 ชอ็ นโตะ – กะป 1 ชอนชา – ตะไครซอยบาง 1 ชอนชา
27 พรกิ ผวิ มะกรูด ขาแกหน่ั กะป ตะไครซอบ รากผักชี หอมเลก็ กระเทยี ม พริกไทย เกลอื ปน
28 ขอมลู คลงั ผูสงู อายุตาํ บลราชสถติ ย อาํ เภอไชโย จงั หวัดอางทอง ชอ่ื - สกลุ ภมู ปิ ญญา : นางทองหยบิ ศรสี วสั ดิ์ รหัส ภูมปิ ญญา : (รหสั หนว ยงานทต่ี ง้ั ขึน้ เพ่ือใชคมุ แฟมเอกสาร).......................................... สาขาคลงั ปญญา( ๒๓ สาขา).........ดา นการบริหารจัดการและการบริหารธรุ กิจ.................. สาขาคลังปญ ญา 23 สาขา ไดแก ดา นการศกึ ษา ดา นการแพทยแ ละสาธารณสุข ดานการเกษตร ดา น ทรพั ยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอ ม ดา นวิทยาศาสตรแ ละเทคโนโลยี ดานวิศวกรรม ดานสถาปต ยกรรม ดา น การพัฒนาสังคม พฒั นาชุมชนการจดั สวสั ดกิ ารชุมชน การสงั คมสงเคราะห ดานความม่ันคง ดานการบรหิ าร จัดการและการบริหารธุรกิจ ดา นประชาสัมพนั ธ ดา นการคมนาคมและการส่ือสาร ดา นพลังงาน ดาน ตางประเทศ ดา นอตุ สาหกรรมและหตั ถกรรม ดา นวาทศลิ ป สาขาภูมปิ ญญาทองถิน่ 10 สาขา สาขาภมู ิปญญาทองถ่ิน 10 สาขา ไดแก สาขาเกษตรกรรม/สาขาอตุ สาหกรรมและหัตถกรรม/สาขาการแพทย แผนไทย/การจัดการ/สาขาทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละทองถ่นิ /สาขากองทนุ และธรุ กจิ ชุมชน/สาขาสวสั ดิการ/ สาขาศลิ ปกรรม/สาขาจัดการองคกร/สาขาภาษาและวรรณกรรม/สาขาศาสนาและประเพณี ขอ มูลพน้ื ฐาน รายบุคคล เจา ของภมู ิปญญาที่เปน วทิ ยากรถา ยทอดองคค วามรู ชอ่ื ........นางทองหยบิ .....สกลุ .......ศรีสวัสดิ์..........วนั /เดอื น/ป เกดิ ....1 มกราคม 2๔๙๐....... ท่ีอยูปจจบุ นั (ท่ีสามารถติดตอได) บา นเลขท.ี่ ....๑๙/๔.......หมูท .่ี .....๖........ตาํ บล/แขวง......ราชสถิตย. ....... อาํ เภอ/ ไชโย จงั หวัด.....อา งทอง......รหสั ไปรษณีย. ...14140.......... โทรสาร...................................Line ID................................เบอรโทรศัพท. ............................................ Facebook.......เฉลา เอี่ยมนมิ่ ............E-mail address :.................................................... พิกดั ทางภมู ศิ าสตร คา X :...............................................คา Y :.............................................................
29 กรณีเปน กลมุ ทางภมู ิปญ ญา ขอ มูลพนื้ ฐาน รายกลุม ชือ่ กลมุ .......กลมุ จักสานตะกราหวายบา นหนองขุม ผูประสานงานกลมุ นางทองหยบิ ศรีสวัสดิ์ ทอี่ ยปู จ จุบนั (ท่สี ามารถติดตอ ได) บานเลขที่......98 หมทู ่ี 3......ตําบล/ ไชโย อําเภอ/ไชโย จงั หวดั .....อา งทอง รหสั ไปรษณยี .14140.เบอรโทรศัพท.08๙-๔๗๙๗๖๘๐ โทรสาร............................ .Line ID.........................E-mail address......................................... Facebook..ทองหยิบ ศรีสวสั ด์ิ พิกดั ทางภูมศิ าสตร คา X :...............................................คา Y :............................................................. ความเปนมาของบุคคลคลังปญญา เรม่ิ สบื สานจากบรรพบุรุษ และไดร ับการถา ยทอดความรู ความสามารถ ประสบการณเรียนรจู าก กศน.ฯลฯ ทง้ั ทฤษฎแี ละการฝกปฏิบตั ิ และจากการรวมกลุมของ สมาชกิ ในชุมชน หมูท ี่ ๖ ตาํ บราชสถติ ย อําเภอไชโย จังหวดั อางทอง การสรางผลิตภัทฑจกั สานตะกราหวาย ออกมาจัดจาํ หนา ย กลมุ เกษตรกร โรงเรียนผสู งู อายุตาํ บลราชสถติ ย ตงั้ แตป พ.ศ.25๖๓ เปน ตน มา จนกลายเปน ท่ีสรางงานจัดจาํ หนายและ สรางรายไดใ หแ กชุมชนเปน อยางดี จดุ เดนของภมู ิปญ ญาท่ีเปน วทิ ยากรถายทอดองคค วามรู 1. ใหค วามรูความสามารถและฝก ปฏบิ ัติ ไดจ รงิ 2. มีวัสดอุ ปุ กรณและของใชทที่ นั สมยั วัตถุดิบท่ีใชป ระโยชนใ นผลิตภณั ฑท่เี กิดจากภูมิปญญาทเี่ ปนวทิ ยากรถายทอดองคความรู ซึ่งพ้ืนท่ีอ่นื ไมม ี ไดแ ก - รายละเอียดของภูมิปญญาทองถิน่ (ลกั ษณะภูมิปญญ/รูปแบบ/วธิ กี าร/เทคนคิ ทีใ่ ช/ ภาพถายหรือภาพวาด ประกอบ/พฒั นาการของผลติ ภณั ฑหรือผลงาน/กระบวนการสรา งภมู ปิ ญญ/ลักษณะการใชป ระโยชนจาก ภมู ิปญ ญาทเี่ กิดขนึ้ ฯลฯ)
30 รูปแบบและลกั ษณะการถา ยทอด การประชาสมั พนั ธ เผยแพรภูมปิ ญ ญาทองถ่ิน(ที่สะทอนความนาเชื่อถือ การยอมรบั ผานบุคคล/ชมุ ชน/องคกร/รางวลั /ใบประกาศ/การจดทะเบยี นลิชสทิ ธิ์ สอื่ ดิจทิ ลั /เอกสาร เผยแพรแ ผน พบั คลปิ (VDO)ฯลฯ) ยงั ไมเ คยมีการเผยแพร/ ใชเ ฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเฉพาะในชมุ ชน มีการเผยแพรผ านส่ือมวลชนและส่ืออืน่ อยางแพรหลาย มีงานดูงานจากบุคคลภายนอก จํานวน......๕....คร้งั จาํ นวน.....๒00...คน มีการนําไปใช ในพนื้ ท.ี่ ..๔๐....คน นอกพืน้ ที่...๒๐....คน อ่นื ๆ(ระบุ) ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ลกั ษณะของภูมิปญญาท่ีเปน วิทยากรถา ยทอดองคค วามรู การพฒั นาตอ ยอดใหเปน นวัตกรรม คณุ คา (มลู คา ) และความภาคภูมิใจ ภมู ปิ ญ ญาทองถ่นิ /นวตั กรรมท่ีคดิ คันขน้ึ มาใหม ภมู ปิ ญ ญาทอ งถ่นิ ดงั้ เดิมไดรบั การถา ยทอดมาจาก ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ภูมิปญ ญาทองถน่ิ ท่ีไดร ับการพฒั นาและตอยอด แบบเดมิ คือ การรปู ทรงตา งๆแบบใหม สมยั สากล ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ การพัฒนาตอยอด คือ สสี ัน รปู แบบใหมๆ รายละเอยี ดเพ่ิมเติม(สามารถใสข อ มูล ลิงควดี ีโอ หรือเว็บไซคท เี่ กย่ี วขอ ง) ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................
31 ชอ่ื -สกุล ผรู บั ผดิ ชอบ.....นายราชสวัสดิ์ พว งประเสรฐิ เบอรต ิดตอ/Line ID :.....08๒-๓๕๓๒๑๙๒ กศน.ตําบล......ไชโย.......กศน.อาํ เภอ.......ไชโย........... ถายภาพบุคคล และอุปกรณ/เครอ่ื งมอื /สิง่ ประดษิ ฐ(ช้นิ งานหรือผลงาน) รปู ภาพเจาของภูมปิ ญ ญา...(ไฟลร ปู ภาพ)................................................. รปู ภาพภมู ิปญา.........(เฟลร ูปภาพ)..........................................................
32 ขอมูลคลังผสู งู อายตุ าํ บลไชโย อาํ เภอ ไชโย จงั หวดั อางทอง ช่อื - สกุล ภมู ปิ ญ ญา :นางเฉลา เอีย่ มน่มิ รหัส ภูมิปญ ญา : (รหสั หนว ยงานท่ีต้ังขนึ้ เพ่ือใชคุมแฟมเอกสาร).......................................... สาขาคลังปญ ญา( ๒๓ สาขา).........ดา นการบริหารจัดการและการบริหารธรุ กจิ .................. สาขาคลังปญญา 23 สาขา ไดแก ดา นการศึกษา ดานการแพทยและสาธารณสขุ ดา นการเกษตร ดาน ทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดลอม ดา นวทิ ยาศาสตรแ ละเทคโนโลยี ดานวศิ วกรรม ดา นสถาปตยกรรม ดาน การพฒั นาสังคม พฒั นาชมุ ชนการจดั สวสั ดกิ ารชุมชน การสังคมสงเคราะห ดานความมั่นคง ดา นการบริหาร จดั การและการบริหารธรุ กจิ ดา นประชาสมั พันธ ดานการคมนาคมและการส่ือสาร ดา นพลงั งาน ดา น ตางประเทศ ดา นอตุ สาหกรรมและหัตถกรรม ดานวาทศลิ ป สาขาภมู ิปญ ญาทองถ่ิน 10 สาขา สาขาภมู ิปญญาทองถ่นิ 10 สาขา ไดแ ก สาขาเกษตรกรรม/สาขาอุตสาหกรรมและหัตถกรรม/สาขาการแพทย แผนไทย/การจดั การ/สาขาทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละทองถ่นิ /สาขากองทนุ และธรุ กิจชมุ ชน/สาขาสวัสดิการ/ สาขาศลิ ปกรรม/สาขาจัดการองคกร/สาขาภาษาและวรรณกรรม/สาขาศาสนาและประเพณี ขอมูลพ้นื ฐาน รายบคุ คล เจาของภมู ิปญญาทเ่ี ปนวิทยากรถายทอดองคค วามรู ชือ่ ........นางเฉลา .....สกุล.......เอ่ยี มนม่ิ ..........วัน/เดอื น/ป เกดิ ....11 มนี าคม 2502....... ที่อยูปจจบุ นั (ทสี่ ามารถติดตอได) บานเลขท่.ี ....................หมทู ี่..............ตาํ บล/แขวง............................ อําเภอ/ ไชโย จงั หวัด.....อา งทอง......รหสั ไปรษณยี . ...14140.......... โทรสาร...................................Line ID................................เบอรโทรศพั ท............................................. Facebook.......เฉลา เอี่ยมนิ่ม............E-mail address :.................................................... พิกัดทางภูมศิ าสตร คา X :...............................................คา Y :.............................................................
33 กรณเี ปน กลมุ ทางภูมิปญญา ขอมูลพืน้ ฐาน รายกลุม ช่ือกลุม.......กลุม สมุนไพรแปรรูป.............ผูประสานงานกลุม ..........นางเฉลา เอ่ยี มนมิ่ ..... ที่อยปู จจุบัน(ทีส่ ามารถติดตอ ได) บา นเลขที.่ .....98 หมูท่ี 3......ตาํ บล/ ไชโย อําเภอ/ไชโย จงั หวัด.....อางทอง....รหัสไปรษณีย. 14140....เบอรโทรศพั ท......081 3653984..... โทรสาร............................ .Line ID.........................E-mail address......................................... Facebook..เฉลา เอี่ยมน่นิ ........... พกิ ดั ทางภูมิศาสตร คา X :...............................................คา Y :............................................................. ความเปนมาของบุคคลคลังปญญา เร่มิ จากการรวมกลมุ ของ สมาชิกในชุมชน หมทู ี่ 3 ตําบลไชโย โดยการแปรรปู สมุนไพร ผลไม ตาม ฤดูกาลที่มีอยใู นชุมชน จดั ต้ังกลมุ และผลิตแปรรูปสมุนไพรแชอ ่มิ ออกมาจดั จําหนาย ในนาม กลุม แปรรูป เกษตรกร ตงั้ แตป พ.ศ.2537 เปนตน มา จนกลายเปน กลุมโอทอป ทส่ี รา งงานและสรา งรายไดใ หแก ชุมชนเปน อยา งดี จุดเดนของภูมิปญญาที่เปนวิทยากรถายทอดองคค วามรู 1. ใหค วามรคู วามสามารถและฝก ปฏบิ ัติ ไดจ ริง 2. มอี ุปกรณและของใชท ี่ทันสมัยครบวงจร วตั ถุดบิ ท่ีใชประโยชนใ นผลิตภณั ฑท เี่ กิดจากภมู ิปญ ญาทีเ่ ปนวิทยากรถายทอดองคความรู ซงึ่ พน้ื ท่ีอืน่ ไมม ี ไดแ ก - รายละเอียดของภูมปิ ญ ญาทองถ่ิน(ลักษณะภูมิปญ ญ/รปู แบบ/วธิ ีการ/เทคนคิ ทใี่ ช/ภาพถายหรอื ภาพวาด ประกอบ/พัฒนาการของผลติ ภณั ฑหรอื ผลงาน/กระบวนการสรา งภมู ปิ ญญ/ลักษณะการใชประโยชนจ าก ภมู ิปญญาที่เกิดข้ึน ฯลฯ)
34 รูปแบบและลักษณะการถายทอด การประชาสัมพนั ธ เผยแพรภ มู ปิ ญญาทอ งถน่ิ (ท่สี ะทอนความนา เช่ือถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวลั /ใบประกาศ/การจดทะเบยี นลชิ สิทธิ์ สอื่ ดิจิทลั /เอกสาร เผยแพรแ ผนพบั คลิป(VDO)ฯลฯ) ยังไมเ คยมีการเผยแพร/ ใชเฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเ ฉพาะในชุมชน มกี ารเผยแพรผานส่อื มวลชนและสอ่ื อ่นื อยา งแพรห ลาย มงี านดงู านจากบุคคลภายนอก จํานวน......10....คร้ัง จาํ นวน.....200...คน มีการนาํ ไปใช ในพ้นื ที่.......คน นอกพืน้ ท.่ี ........คน อน่ื ๆ(ระบุ) ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ลกั ษณะของภมู ิปญ ญาทีเ่ ปนวทิ ยากรถา ยทอดองคความรู การพฒั นาตอยอดใหเ ปนนวัตกรรม คณุ คา (มลู คา) และความภาคภมู ิใจ ภูมปิ ญ ญาทอ งถ่ิน/นวตั กรรมทีค่ ิดคันข้นึ มาใหม ภูมปิ ญญาทองถิน่ ดง้ั เดิมไดรับการถายทอดมาจาก ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ภมู ิปญญาทอ งถน่ิ ท่ีไดรบั การพัฒนาและตอยอด แบบเดมิ คือ การแปรรปู สมุนไพรแชอมิ่ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ การพฒั นาตอ ยอด คือ น้ําช็อคโกแลต มาเคลอื บ รายละเอียดเพ่ิมเตมิ (สามารถใสขอมูล ลิงควดี โี อ หรอื เว็บไซคทเ่ี ก่ียวของ) ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................
35 ช่ือ-สกุล ผูร ับผิดชอบ.....นางสาวสุพรรณี สวยสม......เบอรตดิ ตอ /Line ID :.....0813653984... กศน.ตาํ บล......ไชโย.......กศน.อําเภอ.......ไชโย........... ถายภาพบคุ คล และอุปกรณ/เครอ่ื งมอื /สง่ิ ประดษิ ฐ(ชิ้นงานหรอื ผลงาน) รูปภาพเจาของภมู ปิ ญ ญา...(ไฟลร ูปภาพ)................................................. รูปภาพภูมปิ ญ า.........(เฟลรูปภาพ)..........................................................
36
37 ขอมลู คลังปญ ญาผูสูงอายุตาํ บลหลักฟา อาํ เภอไชโย จงั หวดั อางทอง ช่อื – สกลุ ภูมปิ ญ ญา : นางเอน็ ดู ชา งหลอ ชอื่ ภมู ปิ ญ ญา : เกษตรกรรม รหสั ภมู ิปญ ญา : (รหสั หนว ยงานท่ตี ั้งขนึ้ เพื่อใชคมุ แฟมเอกสาร) ............................................................ สาขาคลังปญ ญา : ดา นการเกษตร สาขาเกษตรกรรม ขอ มูลพน้ื ฐาน รายบคุ คล เจาของภมู ิปญ ญาทอ งถ่ิน/บุคคลคลังปญ ญา ชอ่ื นางเอ็นดู สกลุ ชางหลอ วัน/เดอื น/ป เกดิ 7 มีนาคม ๒499 อายุ ๖3 ป ทอ่ี ยูป จจุบนั (ทส่ี ามารถตดิ ตอได) บา นเลขท่ี 18 ตาํ บลหลักฟา อาํ เภอไชโย จังหวดั อา งทอง รหสั ไปรษณยี 14140 เบอรโ ทรศัพท 083-1982625 โทรสาร ..................-................ Line ID - E-mail address : ……………………………-……………………………… Facebook ……………………-……………..……….. พิกดั ทางภมู ิศาสตร คา X : ………………………………………………….. คา Y : …………………………………………………… ความเปน มาของบุคคลคลงั ปญญา นางเอน็ ดู ชา งหลอ พ้นื เพเปน คนอางทองไดสมรส กบั นายจันทร ชา งหลอ โดยนายจันทร ชางหลอ มีอาชีพเดิมคือเปน รปภ. อยูในโรงงาน เม่ือป พ.ศ. ๒๕๕๗ โรงงานประสบปญหาทางดานเศรษฐกิจ จึงทําให นายจันทร ชางหลอ ตองออกจากงาน เม่ือสามีออกจากงาน จึงเร่ิมมองหาอาชีพใหม โดยเร่ิมจากการปลูก พืชผักสวนครัว เพ่ือนําไปขาย แตหลังจากปลูกไดไมนาน ก็คิดไดวาการปลูกผักสวนครัวเปนผักท่ีปลูกไดใน ระยะสั้น เม่ือเก็บผลผลิตแลว ก็ตองเริ่มปลูกใหม ทําใหเสียแรงและเสียเวลาในการดูแลเริ่มตนใหมอยูเรื่อยๆ จึงเริ่มมองหาพืชยืนตน สามารถปลูกและเก็บเกี่ยวผลผลิตไดในระยะยาวหลังจากนน้ั จึงไดลองซื้อก่ิงมะนาวมา ปลูก โดยการทดลองปลูกในรองปูน ไมกี่ตน พอดีกับทาง กศน.ไดนําก่ิงมะนาวมาแจก และไดแนะนําวิธีการ ปลูก และการดูแล จึงทําใหเร่ิมมีผลผลิตเปนที่นาพอใจ และยังมีหมอดิน และที่ดินจังหวัดอางทอง มาชวย สนบั สนุนใหคําแนะนาํ อีกดวย
38 จดุ เดน ของภมู ปิ ญญาทองถ่ิน การปลกู มะนาวในรองปนู สามารถบังคับใหมะนาวออกลกู นอกฤดหู รือตลอดท้ังปไดง าย ไมเ ปลอื ง แรงงานหรอื เกดิ คาใชจ ายในการเตรียมแปลงหรือปรบั พื้นที่ งายตอการดูแล และการใหน ้ํามีประสิทธิภาพ ปองกนั โรคบางชนิดไดง ายจากสภาพดินท่ีไมเ หมาะสม เหมาะสาํ หรับการปลูกไวร บั ประทานเองหรือเพื่อสง จําหนาย สามารถใชเปน ไมป ระดบั ไดอีกทาง วัตถดุ ิบทใี่ ชประโยชนในผลิตภณั ฑท่เี กิดจากภมู ปิ ญ ญาซึง่ พ้ืนท่อี ื่นไมมี - รายละเอียดของภูมิปญญาทองถิ่น (ลักษณะภูมิปญญา/รูปแบบ/วิธีการ/เทคนิคที่ใช/ภาพถายหรือ ภาพวาดประกอบ/พัฒนาการของผลิตภัณฑหรือผลงาน/กระบวนการสรางภูมิปญญา/ลักษณะการใช ประโยชนจากภูมิปญญาทเี่ กดิ ขน้ึ ฯลฯ) การปลกู มะนาวในรองปูน เปน อกี แนวทางเลือกหนง่ึ ของเกษตรกรท่ตี องการใหมะนาวสามารถออกลูก นอกฤดู และงายตอการจัดการ เน่ืองจากการปลูกในรองปูนสามารถปลูกใหมีขนาดทรงพุมเทากับการปลูกใน แปลงดนิ ได และงายตอ การงดน้ําเพือ่ บงั คบั ใหออกลูกนอกฤดู รูปแบบและลักษณะการถายทอด การประชาสัมพนั ธ เผยแพรภ ูมิปญญาทองถ่นิ (ที่สะทอนความนาเช่ือถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวัล/ใบประกาศ/การจดทะเบียนลิขสิทธ์ิ ส่ือดิจิทัล/เอกสาร เผยแพรแผน พับ คลิป (VDO)ฯลฯ) ยังไมเคยมกี ารเผยแพร/ ใชเฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเ ฉพาะในชุมชน มกี ารเผยแพรผ า นสื่อมวลชนและสื่ออ่นื อยา งแพรหลาย มีงานดูงานจากบุคคลภายนอก จาํ นวน..............คร้งั จาํ นวน...............คน มกี ารนาํ ไปใช ในพน้ื ที่..............คน นอกพ้ืนที.่ ............คน อ่นื ๆ (ระบุ) ลกั ษณะของภมู ิปญญาทองถิ่น การพฒั นาตอ ยอดภูมิปญญาใหเ ปนนวตั กรรม คุณคา (มูลคา ) และ ความภาคภูมใิ จ ภูมิปญ ญาทองถ่ิน/นวตั กรรมทคี่ ดิ คน ขึน้ มาใหม ภูมิปญ ญาทองถ่นิ ดั้งเดิมไดรับการถา ยทอดมาจาก ผทู ี่มคี วามรู และประสบการณ ดานเกษตรกรรม ภูมิปญ ญาทอ งถิ่นที่ไดร บั การพฒั นาและตอยอด แบบเดิม คือ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
39 การพฒั นาตอยอด คือ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. รายละเอยี ดเพิ่มเติม (สามารถใสข อ มลู ลิงคว ดี โี อ หรือเว็บไซดทเ่ี กี่ยวของ) .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ชอ่ื -สกุล ผรู บั ผดิ ชอบ : นางสาวจริ าภรณ สายวงษน าค เบอรต ดิ ตอ/Line ID : 909-4298298 กศน.ตําบลหลักฟา กศน.อาํ เภอไชโย ถายภาพบุคคล และอปุ กรณ/เคร่อื งมอื /สิง่ ประเดิษฐ(ชิน้ งานหรือผลงาน) รูปภาพเจา ของภูมปิ ญญา
40 รปู ภาพภูมิปญ ญา
41 ขอมลู คลงั ปญ ญาผสู งู อายุตาํ บลชะไว อาํ เภอไชโย จังหวัดอางทอง ชอ่ื – สกลุ ภมู ิปญ ญา : ……………………..…นางลินนา พัชไอ……………………….……………………..…………... รหสั ภมู ปิ ญ ญา : .............................๐๘/๒๕๖๓............................................................................. สาขาคลงั ปญ ญา : .............................ดา นการเกษตร ……………………………………..…………..…….…… สาขาภูมปิ ญ ญาทองถ่ิน : .............................เกษตรกรรม…………………………………………………………………. ขอมูลพ้ืนฐาน รายบคุ คล เจา ของภูมิปญ ญาทเ่ี ปนวทิ ยากรถายทอดองคค วามรู ชอ่ื .................ลนิ นา.................สกลุ ................พชั ไอ............วนั /เดอื น/ป เกดิ .....14 มกราคม 2502………. ท่อี ยปู จจุบนั (ที่สามารถตดิ ตอได) บา นเลขที.่ .......94.......หมทู ี.่ .....3.....ตาํ บล/แขวง............ชะไว.................. อาํ เภอ/เขต..............ไชโย..............จังหวดั ..................อางทอง.............รหสั ไปรษณีย............14140............ เบอรโ ทรศัพท.......08-9511-6453.........โทรสาร.....................................Line ID …………….………………… E-mail address : ………………………………………………………… Facebook ……………………………………………. พิกดั ทางภมู ิศาสตร คา X : ……….14.6718169..........คา Y : ..........100.48174500000005.......... ความเปนมาของบคุ คลคลงั ปญญา คุณลินนา พัชไอ เกิดในครอบครัวท่ีประกอบอาชีพเกษตรกรรม พอแมทํานาและปลูกผักไวเพ่ือการ บริโภคและจาํ หนา ย ตอ มาเมอ่ื คุณลินนา พชั ไอ โตขนึ้ พอทจ่ี ะชว ยเหลือพอแมได จงึ ไดป ระกอบอาชีพเสริมโดย การปลูกผักแลวนาํ ไปจาํ หนาย ท่ีตลาดอางทอง หากคราวใดพืชผักไมพอจําหนาย ก็จะซื้อผัก ที่ตลาดอางทอง มาจําหนาย และไดประสบพบเห็นวาแมคาสวนใหญจะนําพืชผักไปแชในน้ําท่ีมีสารฟรอมมาลีน (แชศพ) เพื่อ ทําให พืชผักสดเก็บไดนานข้ึนไมเนาเสีย จึงมีความคิดวาตอไป จะปลูกผักเองทั้งหมดเพื่อไมใหผูบริโภคตอง บริโภคผัก ที่ปนเปอ นสารเคมี
42 จุดเดนของภมู ิปญญาทองถ่ิน เปนผูปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาตลอด เนนความพอเพียง ทําแตพอประมาณ พึ่งพาตนเอง ใชเหตผุ ลในการดาํ เนินชีวิตและการประกอบอาชีพ ทาํ การจดบัญชคี รัวเรือน มคี วามคิด สรางสรรค มีความเสียสละ และมีใจเปนจิตอาสาในการถายทอดความรู ประสบการณการทําการเกษตร แก ผูสนใจ เกี่ยวกับการปลูกผักปลอดสารพิษ เชน มะละกอ เห็ดนางฟา มะนาว กลวย ผักตามฤดูกาล เปนตน และผลิตปุยชีวภาพ นํ้าหมักชีวภาพ และเคร่ืองดักจับแมลง เพื่อลดตนทุนการผลิต และเปนการสรางความ เช่ือมั่นใหแกผูบริโภคดานความปลอดภัยทางอาหารและดานคุณภาพ มีการวางแผนการผลิต วางแผน การตลาด และหาวธิ ีการลดตนทนุ การผลติ เพ่อื สรางความระมดั ระวังดา นการประกอบอาชีพ และวางแผนการ ใชจ า ยในครอบครวั อยา งเปน ระบบ มีการบรหิ ารจัดการเวลา ทํางานเพอื่ สวนรวมและชุมชน เปนแบบอยางที่ดี ในการดําเนินชวี ิต เปน ท่ยี อมรับของคนในชมุ ชน วัตถุดิบท่ใี ชป ระโยชนในผลติ ภัณฑท เี่ กิดจากภมู ิปญญา ซึ่งพนื้ ท่ีอนื่ ไมมี ไดแ ก .............................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... รายละเอยี ดของภมู ปิ ญญาทองถิน่ (ลักษณะภูมปิ ญญา/รูปแบบ/วิธกี าร/เทคนิคท่ใี ช/ ภาพถายหรือภาพวาด ประกอบ/พฒั นาการของผลิตภัณฑหรือผลงาน/กระบวนการสรา งภูมิปญ ญา/ลักษณะการใชประโยชนจ าก ภูมปิ ญ ญาที่เกดิ ขน้ึ ฯลฯ) ในการดําเนนิ งาน คณุ ลนิ นา พชั ไอ ยึดหลกั วธิ ีคดิ ๓ ประการคือ ๑ เปนตนแบบของการให รูจักแบงปนและพึ่งตนเองในชุมชน เพ่ือใหคนในชุมชนไดเห็นและซึมซับ แนวทางการใหการรูจกั แบง ปน การเสียสละตามแนวทางของศาสนาอิสลาม เมื่อความคิดเหลานี้ แพรก ระจาย ความสันตสิ ขุ ยอ มเกดิ ขนึ้ ในชุมชนตอ ไป ๒ ในบทบาทของการเปน อสม.มคี วามประสงค ทีจ่ ะเผยแพรใหคนในชุมชนตนเองเห็นโทษของพืชผัก ท่ีปนเปอนสารเคมี การปลูกผักไวบริโภค ในครัวเรือน จึงเปนอีกวิธีหน่ึงที่จะชว ยใหประชาชนไดบริโภค พืชผัก ทีป่ ลอดภยั ๓ การพึ่งพาตนเองของคนในชุมชน ในแนวคิดน้ี คุณลินนา พัชไอ มีความเชื่อวา เมื่อทุกคนพ่ึงพา ตนเองโดยการปลกู พืชผกั สวนครัว ใชพ้ืนท่บี ริเวณรอบบานหรอื ใชภ าชนะตางๆ เชน หมอ กะละมัง ยางรถยนต ท่แี ตกหรือชาํ รดุ แลวสามารถนาํ มาปลกู ผกั ได เมอื่ น้ันทกุ ครัวเรือน ก็จะมผี ักทปี่ ลอดภยั ไวบริโภค
43 รูปแบบและลักษณะการถายทอด การประชาสัมพนั ธ เผยแพรภ ูมิปญญาทองถิ่น(ท่ีสะทอนความนาเชื่อถือ การยอมรับผานบุคคล/ชุมชน/องคกร/รางวัล/ใบประกาศ/การจดทะเบียนลิขสิทธ์ิ สื่อดิจิทัล/เอกสาร เผยแพรแผนพับ คลิป(VDO)ฯลฯ) ยงั ไมเคยมีการเผยแพร/ใชเ ฉพาะบุคคล เคยเผยแพรเฉพาะในชุมชน มกี ารเผยแพรผานสื่อมวลชนและส่ืออืน่ อยางแพรหลาย มีงานดงู านจากบุคคลภายนอก จํานวน..............คร้งั จํานวน...............คน มกี ารนําไปใช ในพ้นื ท.่ี .............คน นอกพื้นที.่ ............คน อนื่ ๆ(ระบุ) ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ลกั ษณะของภมู ิปญญาท่เี ปนวทิ ยากรถา ยทอดองคค วามรู การพฒั นาตอ ยอดใหเปน นวัตกรรม คณุ คา (มูลคา ) และความภาคภมู ิใจ ภมู ิปญญาทองถ่ิน/นวัตกรรมที่คิดคนข้นึ มาใหม ภมู ปิ ญญาทองถิน่ ด้ังเดมิ ไดร ับการถายทอดมาจาก ไดร ับการถายทอดจากบุคคลทไ่ี ดไปเรียนรูแ ละติดตามจนสามารถถา ยทอดใหกบั บุคคลท่ีสนใจตอ ได กศน.จึงไดเ หน็ ความสาํ คญั จากภมู ปิ ญ ญาในชมึ ซับและเชิดชูใหเ ปนผูมคี วามสามารถดานน้โี ดยตรง ภูมปิ ญ ญาทองถ่นิ ท่ีไดร ับการพัฒนาและตอยอด แบบเดิม คือ ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... การพฒั นาตอ ยอด คอื ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... รายละเอยี ดเพ่ิมเตมิ (สามารถใสข อมลู ลิงควีดโี อ หรือเว็บไซดท่เี กี่ยวของ) ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... .........................................................................................................................................................................
44 ช่อื -สกุล ผูรับผิดชอบ : นายสนธยา เนตรนยิ ม เบอรติดตอ /Line ID : 087-3693358 กศน.ตาํ บล : ชะไว กศน.อาํ เภอ : ไชโย ถา ยภาพบุคคล และอุปกรณ/เครอื่ งมือ/สิ่งประดิษฐ( ช้นิ งานหรอื ผลงาน) รปู ภาพเจาของภูมปิ ญ ญา อปุ กรณ/เคร่ืองมือ/สิง่ ประดิษฐ
45 ช้ินงานหรอื ผลงาน
Search
