["NH\u00c0 TH\u01a0 M\u1edaI NH\u1ea4T TRONG C\u00c1C NH\u00c0 TH\u01a0 M\u1edaI**\u2019 HO\u00c0I THANH B\u00e2y gi\u1edd kh\u00f3 m\u00e0 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i ng\u1ea1c nhi\u00ean c\u1ee7a l\u00e0ng th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam h\u1ed3i Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u1ebfn. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1edbi gi\u1eefa ch\u00fang ta v\u1edbi m\u1ed9t y ph\u1ee5c t\u1ed1i t\u00e2n v\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 r\u1ee5t r\u00e8 kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m th\u00e2n v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng xa \u1ea5y. Nh\u01b0ng r\u1ed3i ta c\u0169ng quen d\u1ea7n, v\u00ec th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ta t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng v\u1eabn n\u1eb7ng. Ng\u00e0y m\u1ed9t ng\u00e0y hai c\u01a1 h\u1ed3 ta kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1ed1i d\u00f9ng ch\u1eef \u0111\u1eb7t c\u00e2u qu\u00e1 T\u00e2y c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u, ta qu\u00ean c\u1ea3 nh\u1eefng \u00fd t\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n trong th\u01a1 Ph\u00e1p. C\u00e1i d\u00e1ng d\u1ea5p y\u00eau ki\u1ec1u, c\u00e1i c\u1ed1t c\u00e1ch phong nh\u00e3 c\u1ee7a \u0111i\u1ec7u th\u01a1, m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec r\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 quy\u1ebfn r\u0169 ta. \u0110\u1ecdc nh\u1eefng c\u00e2u : N\u1ebfu h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam s\u01b0y d\u1eady v\u1edbi tr\u00fang r\u00e2m, Sao l\u1ea1i tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi th\u01a1 t\u00ecnh l\u01a1i l\u1ea3 ? hay l\u00e0 : Ch\u00ednh h\u00f4m nay gi\u00f3 d\u1ea1i t\u1edbi tr\u00ean \u0111\u1ed3i, C\u00e2y kh\u00f4ng h\u1eb9n \u0111 \u1ec3 Iig\u00f9y mai s\u1ebd m\u00e1t : Tr\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1eafm, t\u1ebd \u0111\u00e2u v\u01b0\u1eddn c\u1ee9 nh\u1ea1t ? \u0110\u1eafn \u0111o g\u00ec cho l\u1ee1 m\u1ed9ng song \u0111 \u00f4 i! ta th\u1ea5y c\u00e1i hay \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd th\u01a1, m\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i l\u1ed1i l\u00e0m duy\u00ean r\u1ea5t c\u00f3 duy\u00ean c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u, c\u00e1i v\u1ebb \u0111\u00e0i c\u00e1c r\u1ea5t hi\u1ec1n l\u00e0nh c\u1ee7a \u0111i\u1ec7u th\u01a1. Nh\u01b0ng th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u ch\u1eb3ng nh\u1eefng di\u1ec5n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i'tinh th\u1ea7n c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a n\u00f2i gi\u1ed1ng\u1ebf V\u1ea3 ch\u0103ng tinh th\u1ea7n m\u1ed9t n\u00f2i gi\u1ed1ng c\u00f3 c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea5t di b\u1ea5t d\u1ecbch. Sao l\u1ea1i b\u1eaft ng\u00e0y mai ph\u1ea3i gi\u1ed1ng h\u1ec7t ng\u00e0y h\u1ecfm qua ? N\u00eau ra m\u1ed9t m\u1edb t\u00ednh t\u00ecnh, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, t\u1ee5c l\u1ec7, r\u1ed3i b\u1ea3o : ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam phai nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u1ed1i v\u00f4 l\u00fd. Th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n s\u1ed1ng d\u00e0o d\u1ea1t (*) T\u00ean b\u00e0i vi\u1ebft do ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t. 43- XD 50","ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y \u1edf ch\u1ed1n n\u01b0\u1edbc non l\u1eb7ng l\u1ebd n\u00e0y. Xu\u00e2n Di\u1ec7u say \u0111\u1eafm t\u00ecnh y\u00eau, say \u0111\u1eafm c\u1ea3nh tr\u1eddi, s\u1ed1ng v\u1ed9i v\u00e0ng, s\u1ed1ng cu\u1ed1ng qu\u00fdt, mu\u1ed1n t\u1eadn h\u01b0\u1edfng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ng\u1eafn ng\u1ee7i c\u1ee7a m\u00ecnh. Khi vui c\u0169ng nh\u01b0 khi bu\u1ed3n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3u n\u1ed3ng n\u00e0n, tha thi\u1ebft. Nh\u01b0ng s\u1ef1 s\u1ed1ng mu\u00f4n h\u00ecnh th\u1ee9c m\u00e0 trong nh\u1eefng h\u00ecnh th\u1ee9c nh\u1ecf nh\u1eb7t th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u1ea9n n\u00e1u m\u1ed9t ngu\u1ed3n s\u1ed1ng d\u1ed3i d\u00e0o. Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 con h\u1ed5 ng\u1ef1 tr\u1ecb tr\u00ean r\u1eebng xanh, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 con chim \u0111\u1ea1i b\u00e0ng bay m\u1ed9t l\u1ea7n ch\u00edn v\u1ea1n d\u1eb7m m\u1edbi l\u00e0 s\u1ed1ng. S\u1ef1 b\u1ed3ng b\u1ed9t c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n ra m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u01a1n c\u1ea3 trong nh\u1eefng rung ri\u1ed9ng tinh v\u1ecb. Sau khi \u0111\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f3 t\u00e0m h\u1ed3n ph\u1ee9c t\u1ea1p n\u00e0y, sau khi \u0111\u00e3 t\u00ecm ki\u1ebfm Xu\u00e2n Di\u1ec7u ho\u00e0i, t\u00f4i th\u1ea5y \u0111\u00e2y m\u1edbi th\u1ef1c l\u00e0 Xu\u00e2n Di\u1ec7u. Trong c\u1ea3nh m\u00f9a thu r\u1ea5t quen v\u1edbi thi nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam, ch\u1ec9 Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edbi \u0111\u00ea \u00fd \u0111\u1ebfn : Nh\u1eefng lu\u1ed3ng run r\u1ea9y rung rinh l\u00e1... c\u00f9ng c\u00e1i : C\u00e0nh bi\u1ebfc run run ch\u00e2n \u1ef7 nhi. Nghe \u0111\u00e0n d\u01b0\u1edbi tr\u0103ng thu, ch\u1ec9 Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edbi th\u1ea5y : Lung linh b\u00f3ng s\u00e1ng b\u1ed7ng rung m\u00ecnh v\u00e0 m\u1edbi c\u00f3 c\u00e1i x\u00f4n xao g\u1eedi trong m\u1ea5y h\u00e0ng ch\u1eef l\u1ea1 l\u00f9ng n\u00e0y : Thu l\u1ea1nh, c\u00e0ng th\u00eam nguy\u1ec7t t\u1ecf ng\u1eddi ? \u0110\u00e0n gh\u00ea nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1nh, tr\u1eddi \u01a1i, Long lanh ti\u1ebf\u00ec\u00ecg s\u1ecfi vang van \u1eb9 h\u1eadn : Tr\u0103ng nh\u1edb T\u1ea7m D\u01b0\u01a1ng, nh\u1ea1c nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi. C\u0169ng chi Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edbi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i \u0111\u1ed3ng qu\u00ea c\u00e1i c\u1ea3nh : M\u00e2y bi\u1ebfc v\u1ec1 d\u00e2u bay g\u1ea5p g\u1ea5p. Con c\u00f2 tr\u00ean ru\u1ed9ng c\u00e1nh ph\u00e2n v\u00e2n. T\u1eeb con c\u00f2 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng B\u00f4t l\u1eb7ng l\u1ebd bay v\u1edbi r\u00e1ng chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn con c\u00f2 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u kh\u00f4ng bay m\u00e0 c\u00e1nh ph\u00e2n v\u00e2n, c\u00f3 s\u1ef1 c\u00e1ch bi\u1ec7t c\u00f9a h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m v\u00e0 c\u1ee7a hai th\u1ebf gi\u1edbi. Cho \u0111\u1ebfn khi Xu\u00e2n Di\u1ec7u y\u00eau, trong t\u00ecnh y\u00eau c\u00f9a ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec rung rinh. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ed3i t\u01b0\u1eddng l\u1ea1i : 51","R\u01b0\u1ee3u n\u01a1i m\u1eaft v\u1edbi khi nh\u00ecn \u01b0\u1edbni th \u1eed ; G\u1ea5m trong l\u00f2ng v\u00f9 khi \u0111\u1ee9ng ch\u1edd ng\u00e0y V\u00e0 nh\u1ea1c ph\u1ea5n d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n m\u1eebng s\u00e1nh b\u01b0\u1edbc ; V\u00f9 t\u01a1 gi\u0103ng trong l\u1eddi nh\u1ecf kh\u01a1i ng\u00f2i ; T\u00f9 \u00e1o m\u1edbi c\u0169ng say m\u00f9i gi\u00f3 n\u01b0\u1edbc ; R\u1eb7ng mi d\u00f9i xao \u0111\u1ed9ng \u00e1nh d\u01b0\u01a1ng vui. C\u00f2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e2u c\u00f3 th\u00ea ti\u00eau bi\u1ec3u cho l\u1ed1i x\u00fac c\u1ea3m ri\u00eang c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u. T\u00f4i ch\u1ec9 d\u1eabn m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 n\u00e0y n\u1eefa. Trong b\u1ea3n d\u1ecbch T\u1ef3 b\u00e0 h\u00e0nh c\u1ee7a Phan Huy V\u1ecbnh c\u00f3 hai c\u00e2u : Thuy\u1ec1n m\u1ea5y \u00ec\u00e1 \u0111\u00f4ng t\u1ee7y l\u1eb7ng ng\u1eaft M\u1ed9t v\u1eebng tr\u00fang trong v\u1eaft l\u00f2ng s\u00f4ng t\u1ea3 c\u1ea3nh xung quanh thuy\u1ec1n sau khi ng\u01b0\u1eddi t\u1ef3 b\u00e0 ph\u1ee5 v\u1eeba \u0111\u00e1nh \u0111\u00e0n xong. M\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea3nh l\u1eb7ng l\u1ebd, l\u1ea1nh l\u00f9ng, \u1ea9n m\u1ed9t m\u1ed1i bu\u1ed3n \u00e2m th\u1ea7m, k\u00edn \u0111\u00e1o. Th\u1ebf L\u1eef c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 nh\u1edb \u0111\u1ebfn hai c\u00e2u \u1ea5y khi v i \u1ebf t : Ti\u1ebfng di\u1ec1u s\u00e1o nao nao trong v\u1eaft, Tr\u1eddi quang m\u00e1y xanh ng\u1eaft m\u00e0u l\u01a1. M\u1eb7c d\u1ea7u hai ch\u1eef \\\"nao nao\\\" c\u00f3 \u0111\u01b0a v\u00e0o trong th\u01a1 m\u1ed9t ch\u00fat rung \u0111\u1ed9ng, ta v\u1eabn ch\u01b0a xa g\u00ec c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed b\u00ecnh y\u00ean tr\u00ean b\u1ebfn T\u1ea7m D\u01b0\u01a1ng. Ng\u01b0\u1eddi k\u1ef9 n\u1eef c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u1ea3 t\u00ecnh l\u1eabn c\u1ea3nh tr\u1edf n\u00ean x\u00f4n xao v\u00f4 c\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi k\u1ef9 n\u1eef c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng b\u01a1 v\u01a1 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef3 b\u00e0 ph\u1ee5. Nh\u01b0ng n\u00e0ng kh\u00f4ng l\u1eb7ng l\u1ebd bu\u1ed3n, ta th\u1ea5y n\u00e0ng run l\u00ean v\u00ec \u0111au kh\u1ed5 : Em s\u1ee3 l\u1eafm. Gi\u00e1 b\u1ee7ng tr\u00f9n m\u1ecdi n\u1ebbo ; Tr\u1eddi \u0111\u1ea7y tr\u0169ng l\u1ea1nh l\u1ebdo su\u1ed1t x\u01b0\u01a1ng da. Ngay t\u1eeb khi tr\u0103ng m\u1edbi l\u00ean, n\u00e0ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y : Gi\u00f3 theo tr\u00f9ng t\u1eeb bi\u1ec3n th\u1ed5i qua non : Bu\u1ed3n theo gi\u00f3 lan xa t\u00ect\u00eciq tlio\u1ee7ng r\u1ee3n. Ch\u1ec9 trong th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng tho\u00e1ng bu\u1ed3n r\u1eddn r\u1ee3n nh\u01b0 v\u1eady. Ngay l\u1eddi th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng c\u00f3 v\u1ebb ch\u01a1i v\u01a1i. Xu\u00e2n Di\u1ec7u vi\u1ebft v\u0103n t\u01b0a tr\u1ebb con h\u1ecdc n\u00f3i hay nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u1edbi v\u00f5 v\u1ebd ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. C\u00e2u v\u00e3n tu\u1ed3ng b\u1ee1 ng\u1ee1. Nh\u01b0ng c\u00e1i d\u00e1ng b\u1ee1 ng\u1ee1 \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ed7 Xu\u00e2n Di\u1ec7u h\u01a1n 52","ng\u01b0\u1eddi. D\u00f2ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng qu\u00e1 s\u00f4i n\u1ed5i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i theo nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 s\u1eb5n. \u00dd v\u00e3n x\u00f4 \u0111\u1ea9y, khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u00e2u v\u0103n ph\u1ea3i lung lay. Nh\u01b0ng x\u00e9t r\u1ed9ng ra, c\u00e1i n\u00e1o n\u1ee9c, c\u00e1i x\u00f4n xao c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i n\u00e1o n\u1ee9c, c\u00e1i x\u00f4n xao c\u1ee7a thanh ni\u00ean Vi\u1ec7t Nam b\u00e2y gi\u1edd. S\u1ef1 \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e0m tan r\u00e3 bao nhi\u00eau b\u1ee9c th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1. Ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbp ng\u00f3 tr\u1eddi cao \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, nh\u01b0ng c\u0169ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00e1i th\u00ea l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, c\u00e1i bi \u0111\u00e1t c\u1ee7a ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u00ea nh\u1eafm m\u1eaft l\u00e0m li\u1ec1u l\u1ea5y c\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0m c\u1ee9u c\u00e1nh cho c\u00e1 nh\u00e2n, l\u1ea5y s\u1ef1 s\u1ed1ng l\u00e0m m\u1ee5c \u0111\u00edch cho s\u1ef1 s\u1ed1ng. Song \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ed1i m\u00ecnh. \\\"Ch\u1edb \u0111\u1ec3 ri\u00eang em ph\u1ea3i g\u1eb7p l\u00f2ng em\\\", l\u1eddi kh\u1ea9n c\u1ea7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi k\u1ef9 n\u1eef c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi kh\u1ea9n c\u1ea7u c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi mu\u00f4n thu\u1edf. \u0110\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n ph\u1ea3i vin v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec thi\u00eang li\u00eang hon c\u00e1 nh\u00e0n v\u00e0 thi\u00eang li\u00eang h\u01a1n s\u1ef1 s\u1ed1ng. B\u1edfi Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 g\u1eedi trong th\u01a1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1eabn v\u1edbi m\u1ed9t ch\u00fat h\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, bao nhi\u00eau n\u1ed7i ni\u1ec1m ri\u00eang c\u1ee7a thanh ni\u00ean b\u00e2y gi\u1edd - Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edbi nh\u1ea5t trong c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 m\u1edbi - n\u00ean ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00f2ng c\u00f2n tr\u1ebb m\u1edbi th\u00edch \u0111\u1ecdc Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00edch th\u00ec ph\u1ea3i m\u00ea. Xu\u00e2n Di\u1ec7u kh\u00f4ng nh\u01b0 Huy C\u1eadn v\u1eeba b\u01b0\u1edbc v\u00e0o l\u00e0ng th\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta d\u00e0nh ngay cho m\u1ed9t ch\u1ed7 ng\u1ed3i y\u00ean \u1ed5n. Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u1ebfn gi\u1eefa ch\u00fang ta t\u1edbi nay \u0111\u00e3 ng\u00f3t n\u0103m n\u0103m m\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ebfng khen ch\u00ea v\u1eabn ch\u01b0a ng\u1edbt. Ng\u01b0\u1eddi khen, khen h\u1ebft s\u1ee9c ; ng\u01b0\u1eddi ch\u00ea, ch\u00ea kh\u00f4ng ti\u1ebfc l\u1eddi. Song nh\u1eefng ai ch\u00ea Xu\u00e2n Di\u1ec7u, t\u01b0\u1edfng Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi theo l\u1ed1i Lamartine ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc : \\\"\u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng thanh ni\u00ean, nh\u1eefng thi\u1ebfu n\u1eef hoan ngh\u00eanh t\u00f4i\\\". V\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f2n g\u00ec qu\u00fd h\u01a1n cho b\u1eb1ng s\u1ef1 hoan ngh\u00eanh c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb. Th\u00e1ng 7-1941 (Tr\u00edch Thi nh\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam, NXB V\u0103n h\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i 1998, tr. 33 - 37) 53","M\u1ed8T THI S\u0129 R\u1ea4T GI\u00c0U L\u00d2NG Y\u00caU D\u1ea4\u01af *\u2019 V\u0168 NG\u1eccC PHAN Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n nh\u1edb c\u00e1i h\u1ed5i t\u1eadp Tl\u00ec\u01a1 th\u01a1 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u ra \u0111\u1eddi c\u00e1ch \u0111\u00e2y b\u1ed1n n\u0103m. C\u00f3 l\u1ebd tr\u1eeb thanh ni\u00ean, c\u00f2n h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1eb7c l\u01b0\u1ee1i m\u00e0 k\u00eau : Th\u01a1 \u0111\u00e2u l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ee9 th\u01a1 qu\u00e1i g\u1edf nh\u01b0 th\u1ebf ! Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00e2u, nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e2u n\u00e0y : - L\u1ea5n v\u1edbi \u0111\u1eddi quay, t\u00f4i c\u1ee9 \u0111i, N\u1eb9\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ea5u gi\u1eefa l\u00f2ng si. C\u0169ng nh\u01b0 xa qu\u00e1 n\u00ean ta ch\u1ec9 Th\u1ea5y n\u00fai y\u00ean nh\u01b0 m\u1ed9t mi\u1ebfng b\u00eca. (Th\u01a1 th\u01a1) Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00ea ng\u00e2y ng\u00f4 qu\u00e1, \\\"T\u00e2y\\\" qu\u00e1 ; nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 \u00e2m \u0111i\u1ec7u, nh\u1eefng b\u00e0i ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2u g\u1ea7n nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ph\u00ea b\u00ecnh th\u01a1 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u theo khu\u00f4n s\u00e1o c\u0169, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ecdc th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u00e0 v\u1eabn t\u01b0\u1edfng nh\u1edb \u0111\u1ebfn th\u01a1 Y\u00ean \u0110\u1ed5, th\u01a1 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng mu\u1ed1n cho c\u00f4ng b\u00ecnh, ta ph\u1ea3i ph\u00ea b\u00ecnh t\u1eadp Th\u01a1 th\u01a1 trong ho\u00e0n c\u1ea3nh m\u1edbi c\u1ee7a n\u00f3, ngh\u0129a \u00ed\u00e0 h\u00e3y hi\u1ec3u l\u1ea5y ngu\u1ed3n h\u1ee9ng c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u v\u00e0 nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng r\u1ea5t m\u1edbi c\u1ee7a \u00f4ng ; ta c\u0169ng l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u00fa V \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1eef, nh\u1eefng c\u00e2u, nh\u1eefng v\u1ea7n, nh\u1eefng \u0111i\u1ec7u trong nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 m\u1edbi \u1ea5y, \u0111\u00ea hi\u1ec3u l\u1ea5y c\u00e1i nh\u1ea1c \u0111i\u1ec7u m\u1edbi n\u1eefa. D\u00f9 l\u00e0 th\u01a1 m\u1edbi hay th\u01a1 c\u0169, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u1ec9\u00e0 th\u01a1 hay, c\u0169ng kh\u00f4ng qua \u0111\u01b0\u1ee3c hai \u0111i\u1ec1u n\u00e0y : \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 \u00e0m \u0111i\u1ec7u. \u00dd ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u00e1i ho\u1ea1t, h\u00f9ng h\u1ed3n v\u00e0 th\u00fa v\u1ecb, m\u1edbi l\u00e0 nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129a ph\u00e1t ra b\u1eddi nh\u1eefng, t\u01b0 t\u01b0\u1eddng th\u00e2m tr\u1ea7m ; \u00e2m \u0111i\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c du d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 nh\u1edd \u1edf c\u00fa ph\u00e1p ph\u00e2n minh, ch\u1eef d\u00f9ng t\u1ec1 chinh v\u00e0 qu\u00e1n xuy\u1ebfn. Th\u01a1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e2m \u0111i\u1ec7u th\u00ec th\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00e1i l\u00e0 th\u01a1 v\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 v\u00f4 ngh\u0129a th\u00ec c\u0169ng c\u00f2n k\u1ec3 l\u00e0 th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c. (*) T\u00ean h\u00e0i vi\u1ebft do ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t. 54","Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ebfn cho thi ca Vi\u1ec7t Nam nhi\u1ec1u c\u00e1i m\u1edbi nh\u1ea5t. H\u1ed3i x\u01b0a, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 t\u00ecm trong th\u01a1 \u00f4ng r\u1eb7t nh\u1eefng c\u00e1i d\u1edf, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u00e1i hay, n\u00ean m\u1edbi ch\u1ec9 c\u00f3 r\u1eb7t nh\u1eefng l\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch. Ta h\u00e3y th\u1eed \u0111\u1ecdc m\u1ea5y c\u00e2u th\u01a1 m\u00e0 \u00fd v\u00e0 l\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1eadt m\u1edbi c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u : H\u00e3y u\u1ed1ng tli\u01a1 tun trong kh\u00fac nh\u1ee5c Ng\u1ecdt ng\u00e0o than g\u1ecdi thu\u1edf xa kh\u01a1i... R\u1ed3i khi kh\u00fac nh\u1ea1c \u0111\u00e3 ng\u1eebng im, H\u00e3y v\u1eabn ng\u1eebng h\u01a1i nghe tr\u00e1i tim C\u00f2n c\u1ee9 run ho\u00e0i, nh\u01b0 chi\u1ebfc l\u00e1 Sau khi tr\u1eadn gi\u00f3 \u0111\u00e3 im l\u00ecm. (Huy\u00ean di\u1ec7u - Th\u01a1 tl\u00ec\u01a1) M\u1edbi \u0111\u1ecdc, ai c\u0169ng t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 \\\"ng\u00f4 ngh\u00ea\\\" v\u00e0 \\\"T\u00e2y\\\" m\u1ed9t c\u00e1ch s\u1ed1ng s\u01b0\u1ee3ng. Nh\u01b0ng n\u1ebfu suy ngh\u0129 m\u1ed9t ch\u00fat, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng hai ch\u1eef \\\"ng\u00f4 ngh\u00ea\\\" m\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eadt ra n\u1ebfu ng\u0169 quan b\u1ecb k\u00edch th\u00edch, thi nh\u00e2n ch\u1ee9a chan t\u00ecnh c\u1ea3m m\u00e0 ph\u00e1t ra l\u1eddi th\u01a1, th\u00ec trong tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, nh\u1eefng c\u00e1i v\u00f4 h\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 th\u00ea ho\u00e1 ra h\u1eefu h\u00ecnh : th\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng th\u1ecfi n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 m\u00e1t l\u1ea1nh v\u00e0 c\u1ea3m \u0111\u1ebfn n\u00e3o c\u00e2n ng\u01b0\u1eddi ta, c\u00f2n nh\u1ea1c c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ed nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 r\u01b0\u1ee3u m\u00f9i, tuy ng\u1ecdt, tuy \u0111\u1eadm \u0111\u00e0, thom tho, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta say tu\u00fd lu\u00fd. D\u00f9ng ch\u1eef, d\u00f9ng l\u1eddi m\u1ed9t l\u1ed1i \\\"c\u00e1ch m\u1ec7nh\\\" nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1edbi \u0111\u1ea7u c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f3 hi\u1ec3u l\u00e0 th\u01b0\u1eddng ; nh\u01b0ng r\u1ed3i v\u1edbi th\u1eddi gian ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd hi\u1ec3u. B\u00e2y gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 hi\u1ec3u th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u1eb1m th\u1eafm, n\u1ed3ng n\u00e0n nh\u1ea5t trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u01a1 m\u1edbi. C\u1ea3 \u00fd l\u1eabn l\u1eddi \u0111\u1ec1u thi\u1ebft tha, l\u00e0m cho nhi\u1ec3u ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean ng\u00e2y ng\u1ea5t. H\u00e3y nghe : ... K\/\u00ec\u00f4\/\u00ecg g\u00ec bu\u1ed3n b\u1eb1ng nh\u1eefng bu\u1ed5i chi\u00eau \u00eam M\u00f9 \u00e1nh s\u00fang \u0111\u1ec1u ho\u00e0 c\u00f9ng b\u00f3ng t\u1ed1i. Gi\u00f3 l\u01b0\u1edbt th\u01b0\u1edbt k\u00e9o m\u00ecnh qua c\u1ecf r\u1ed1i ; V\u00e0i mi\u1ebfng \u0111\u00eam u u\u1ea5t l\u1ea9n trong c\u00e0nh ; M\u00e2y theo chim v\u00ea d\u00e3y n\u00fai xa xanh T\u1eedng \u0111o\u00e0n I\u1edaJ) nh\u1ecbp nh\u00f9ng v\u00e0 l\u1ead\u1ec9\u00ecg l\u1ebd. Kli\u00f4ng gian x\u00e1m t\u01b0\u1edfng s\u1eafp tan th\u00e0nh l\u1ec7. 55","Th\u00f4i h\u1ebft r\u1ed3i ! C\u00f2n chi n\u1eefa \u0111\u00e2u em ! Th\u00f4i h\u1ebft r\u1ed3i, gi\u00f3 g\u00e1c v\u1edbi tr\u0103ng th\u1ec1m, V\u1edbi s\u01b0\u01a1\u00ec\u00ecg l\u00fa r\u1ee5ng tr\u00ean \u0111\u1ea7u g\u1ea7n g\u0169i. Th\u00f4i \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1eddn ghen v\u00f9 gi\u1eadn (l\u1ed7i, 0\u0110\u01b0\u1ee3c gi\u1eadn h\u1eddn nhau ! Sung s\u01b0\u1edbng bao nhi\u00eau \/) Anh m\u1ed9t m\u00ecnh, nghe t\u1ea5t c\u1ea3 bu\u1ed5i chi\u1ec1u V\u00e0o ch\u1ea7m ch\u1eadm \u1edf trong h\u1ed3n hiu qu\u1ea1nh. Anh nh\u1edb ti\u1ebfng. Anh nh\u1edb h\u00ecnh. Anh nh\u1edb \u1ea3nh. Anh nh\u1edb em, anh nh\u1edb l\u1eafm ! Em \u01a1i. (T\u01b0\u01a1ng t\u01b0 chi\u1ec1u - Th\u01a1 th\u01a1) Nh\u1eefng l\u1eddi say s\u01b0a tha thi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu thi s\u0129 kh\u00f4ng r\u1ea5t n\u1ed3ng n\u00e0n v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u00ec kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o di\u1ec5n ra \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e0i Nh\u1ecb h\u1ed3 \u1ee2 h\u01a1 th\u01a1, in l\u1ea7n th\u1ee9 hai, tr. 37) to\u00e0n b\u00e0i \u00e2m \u0111i\u1ec7u c\u1ef1c du d\u01b0\u01a1ng. M\u1ea5y c\u00e2u n\u00e0y ng\u1ea7m l\u00ean, nghe g\u1ea7n nh\u01b0 nh\u1eefng ti\u1ebfng ph\u00e1t ra t\u1ef1 m\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1 : Nh\u1ecb h\u1ed3 \u0111 \u1ec3 b\u1ed1c ni\u1ec1m c\u00f4 t\u1ecbch, Kh\u00f4ng kh\u00f3c nh\u01b0ng m\u00f9 bu\u1ed3n hiu hiu. S\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u01a1ng theo tr\u0103ng ng\u1eebng l\u01b0ng tr\u1eddi. T\u01b0\u01a1\u0129\u0129g t\u01b0 n\u00e2ng l\u00f2ng l\u00ean ch\u01a1i v\u01a1i... Hai c\u00e2u sau c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi ti\u1ebfng \u00e2m nh\u1ea1c l\u00fac \u0111ang l\u00ean b\u1ed5ng. B\u00e0i Chi\u1ec1u (Tl\u00ec\u01a1 th\u01a1, in l\u1ea7n th\u1ee9 hai, tr. 66) c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i tuy\u1ec7t x\u01b0\u1edbng, c\u00f3 hai c\u00e2u n\u00e0y th\u1eadt l\u00e0 ng\u00e2y ng\u1ea5t, t\u1ecf ra t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 nh\u1eefng c\u1ea3m gi\u00e1c kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng : Kh\u00f4ng gian nh\u01b0 c\u00f3 \u00edl\u1ea3y t\u01a1. B\u01b0\u1edbc \u0111i s\u1ebd d\u1ee9t, \u0111\u1ed9ng h\u1edd s\u1ebd ti\u00eau... B\u00e0i Vi\u1ec5n kh\u00e1ch {Th\u01a1 th\u01a1, in \u1ec9\u1ea7n th\u1ee9 hai, tr. 67), l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee9ng c\u00e1p, t\u1ea3 m\u1ed1i s\u1ea7u ph\u00e2n ly thi\u1ebft tha m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ea1 : ... M\u00e2y l\u1ea1c h\u00ecnh xa x\u00f4i ; Gi\u00f3 than ni\u1ec1m tr\u00e1ch m\u00f3c. M\u00e2y \u00f4i v\u00e0 gi\u00f3 \u00f4 i ! Ch\u1edb n\u00ean l\u00f9m h\u1ecd kh\u00f3c. 56","M\u00e1t ngh\u1eb9n nh\u00ecn th\u00e2u d\u1ee5 ; M\u00f4i kh\u00f4 h\u1ebft n\u00edu l\u1eddi... Ch\u00e1n d\u1eddi, tay mu\u1ed9n r\u00e3... K \u1ebb khu\u1ea5t... k\u1ebb tr\u00f4ng v\u1eddi... \u0110\u1ebfn m\u1ea5y c\u00e2u n\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng chan ch\u1ee9a xu\u00e2n t\u00ecnh, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau d\u1ecbu d\u00e0ng, \u0111\u1ea7m \u1ea5m. Ch\u1ee7ng t\u00f4i ng\u1ed3i, v\u00e2y ph\u1ee7 b\u1edfi tr\u0103ng th\u00e2u, Tay trong tay, \u0111\u1ea7u t\u1ef1a s\u00fat b\u00ean \u0111\u1ea7u. T\u00ecnh y\u00eau b\u1ea3o \\\"Th\u00f4i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng kh\u00f3c, C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd \u0111o\u00e0n vi\u00ean trong m\u1ed9ng ng\u1ecdc\\\". {Bi\u1ec7t ly \u00eam \u00e1i-T h \u01a1 th\u01a1) Trong t\u1eadp th\u01a1 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb \u0111\u1eadm \u0111\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1eaft ta ph\u1ea3i c\u1ea3m qua c\u00e1c gi\u00e1c quan, c\u0169ng nh\u01b0 Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u1ea3m v\u1eady. V\u1edbi nh\u1eefng ngu\u1ed3n h\u1ee9ng m\u1edbi : y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tu\u1ed5i xu\u00e2n, d\u00f9 l\u00e0 l\u00fac vui hay l\u00fac bu\u1ed3n, Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng ru thanh ni\u00ean b\u1eb1ng gi\u1ecdng y\u00eau \u0111\u1eddi th\u1ea5m th\u00eca. T\u00e2m h\u1ed3n thi s\u0129 \u1edf nh\u01b0 m\u1ea5y c\u00e2u th\u01a1 n\u00e0y : ... Trong t\u00f4i, xu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u1ea3u r\u1ed3i ; T\u1eeb l\u00fac y\u00eau nhau, hoa n\u1edf m\u00e3i Trong v\u01b0\u1eddn th\u01a1m ng\u00e1t c\u1ee7a h\u1ed3n t\u00f4i. B\u1edfi th\u1ebf th\u01a1 \u00f4ng l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ea7u xu\u00e2n, th\u01a1 \u00f4ng l\u00e0 b\u00ecnh ch\u1ee9a mu\u00f4n h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb. Xu\u00e2n Di\u1ec7u th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e2m h\u1ed3n thi s\u0129. \u00d4ng l\u00e0m th\u01a1 v\u1edbi s\u1ef1 n\u1ed3ng n\u00e0n, tha thi\u1ebft, n\u00ean \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t tay th\u1ee3 th\u01a1, m\u1ed9t tay c\u00f3 t\u00e0i g\u1ecdt gi\u0169a, t\u1eebng ch\u1eef t\u1eebng c\u00e2u. C\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 trong t\u1eadp Th\u01a1 th\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n th\u1eadt du d\u01b0\u01a1ng xen v\u1edbi nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n qu\u00e1 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ea3 \u00fd l\u1eabn l\u1eddi v\u00e0 \u00e2m \u0111i\u1ec7u, ch\u1ec9 k\u00e9o l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00e0nh th\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u1ec1 \u00fd, nh\u01b0 m\u1ea5y c\u00e2u n\u00e0y \u1edf b\u00e0i Y\u00eau : ... V\u00ec m\u1ea5y khi y\u00eau m\u00f9 ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau ? Cho r\u1ea5t nhi\u1ec1u, song nh\u1eadn ch\u1eb3ng bao nhi\u00eau... Ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y Xu\u00e2n Di\u1ec7u t\u00ednh to\u00e1n c\u1ea3 t\u00ecnh y\u00eau, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y \u00f4ng ph\u00e0n n\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 thi\u1ec7t th\u00f2i. Trong y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng hoang ph\u00ed, 57","nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi th\u1eadt hi\u1ebfm, v \u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u00ea\u2019 b\u1ea3o thi s\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a : \\\"c\u00f3 \u0111i c\u00f3 l\u1ea1i...\\\". R\u1ed3i N\u00e0ng Th\u01a1 c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea7n b\u1ecb \u00f4ng ru\u1ed3ng r\u1eaby v\u00ec \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i : Thi s\u0129 \u0111\u00e3 m\u00ea c\u00f4ng danh nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 m\u00ea N\u00e0ng Th\u01a1. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n thi\u1ec7t h\u01a1n, v\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng t\u1ecf ra Xu\u00e2n Di\u1ec7u kh\u00f4ng theo g\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c Verlaine v\u00e0 Rimbaud, tuy c\u00f3 l\u1ea7n \u00f4ng \u0111\u00e3 ca t\u1ee5ng c\u00e1i t\u00ednh h\u00e0o hoa ph\u00f3ng d\u1eadt c\u1ee7a hai nh\u00e0 th\u01a1 n\u00e0y. H\u00e3y \u0111\u1ecdc b\u00e0i M\u00f9a thi c\u1ee7a \u00f4ng : Th\u01a1 tu h\u01a1 h\u1edb ch\u01b0a ch\u1ed3ng, Tu y\u00eau, mu\u00f4n c\u01b0\u1edbi, m\u00f9 kh\u00f4ng th\u00ec gi\u1edd : M\u00f9a thi s\u1eafp t\u1edb i! - Em Tl\u00ec\u01a1, C\u00fai h\u00f4n \u00e2u y\u1ebfm xin ch\u1edd n\u0103m sau ! (Th\u01a1 tli\u01a1) Nh\u01b0 v\u1eady, N\u00e0ng Th\u01a1 kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ed1t ru\u1ed9t, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0ng \u0111\u00e0nh \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1ea1n v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Verlaine hay Rimbaud, nh\u1eefng anh kh\u00f4ng c\u1ea7n thi c\u1eed, kh\u00f4ng c\u1ea7n danh l\u1ee3i. Nh\u01b0ng ch\u00ednh v\u00ec c\u00f3 c\u1ea3 c\u00e1i hay l\u1eabn c\u00e1i d\u1edf, c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00e1i r\u1ea5t th\u1ea5p v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1i r\u1ea5t cao, n\u00ean \u0111\u1ecdc Th\u01a1 th\u01a1 t\u00f4i th\u1ea5y th\u00fa v\u1ecb h\u01a1n \u0111\u1ecdc nh\u1eefng t\u1eadp th\u01a1 tuy kh\u1ed1ng c\u00f3 d\u1edf, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn hay c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed1t. * ** Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111em theo m\u1ed9t h\u1ed3n th\u01a1 b\u00e1t ng\u00e1t v\u00e0 m\u01a1 m\u00e0ng. Trong quy\u1ec3n Ph\u1ea5n th\u00f4ng v\u1ea3ng(lj m\u00e0 Xu\u00e2n Di\u1ec7u g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp ti\u1ec3u thuy\u1ebft ng\u1eafn, t\u00f4i ch\u1ec9 th\u1ea5y r\u1eb7t th\u01a1 l\u00e0 th\u01a1. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u01a1 b\u1eb1ng nh\u1eefng c\u00e2u c\u00f3 v\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec7u ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u01a1 \u1edf nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ebdo g\u1ecdt, m\u00e0 th\u01a1 \u1edf l\u1ed1i di\u1ec5n t\u00ednh t\u00ecnh c\u00f9ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, \u1edf nh\u1eefng c\u1ea3nh v\u1eadt c\u1ecfn con m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 v\u1ebd n\u00ean nh\u1eefng n\u00e9t t\u1ef7 m\u1ef7, khi \u1ea3m \u0111\u1ea1m l\u00fac xinh t\u01b0\u01a1i, tu\u1ef3 theo c\u00e1i h\u1ee9ng c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. Ai mu\u1ed1n t\u00ecm nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, ai mu\u1ed1n t\u00ecm nh\u1eefng truy\u1ec7n x\u00e2y d\u1ef1ng trong khu\u00f4n thi\u1ebft th\u1ef1c, ai mu\u1ed1n t\u00ecm nh\u1eefng l\u1eddi b\u00f3ng b\u1ea9y \u0111\u1ecdc nghe th\u1eadt k\u00eau, t\u00f4i khuy\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ecdc Ph\u1ea5n th\u00f4ng v\u00e0ng : Trong b\u00e0i t\u1ef1a, Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 n\u00f3i : \\\"\u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u00edt \u0111\u1eddi v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00e2m h\u1ed3n\\\". Nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i : trong Pli\u1ea5n th\u00f4ng v\u00f9ng, \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 t\u01b0 thu g\u1ecdn l\u1ea1i, g\u1ea7n nh\u01b0 ti\u00eau t\u00e1n, \u0111\u1ebf nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho t\u00e2m h\u1ed3n t\u1ef1 do x\u00e2m chi\u1ebfm, (1) Do NXB \u0110\u1eddi nay, H\u00e0 N\u1ed9i, xu\u1ea5t b\u00e0n n\u00e3m 1939. 58","tr\u00e0n lan, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u00e0 b\u1edd b\u1ebfn. V\u00ed d\u1ee5, t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u1ecdn c\u00fai d\u00e2y v\u00f9 c\u00e1i d\u00e2y kh\u00f4ng d\u1ee9t \u0111\u1ec3 phi\u1ebfm lu\u1eadn v\u1ec1 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau, nh\u01b0ng th\u1eadt ra c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00e1i d\u00e2y m\u1edbi ti\u00eau bi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c cho t\u1ea5m l\u00f2ng v\u00e0 cho t\u00ecnh c\u1ea3m con ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e2u ! V\u1eadt g\u00ec m\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Mi\u1ec5n l\u00e0 c\u00f3 ch\u00fat sinh kh\u00ed th\u00ec th\u00f4i. C\u00e1i s\u1ed1ng, c\u00e1i s\u1ed1ng c\u1ecfn con, nh\u01b0ng ph\u1ea3i c\u00f3 suy ngh\u0129 c\u00f3 t\u01b0 l\u1ef1, c\u00f3 m\u01a1 m\u1ed9ng th\u1eadt nhi\u1ec1u. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1i n\u00e1o n\u1ee9c, c\u00e1i r\u00f9ng r\u1ee3n, c\u00e1i th\u00ea l\u01b0\u01a1ng trong t\u00e2m h\u1ed5n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111a c\u1ea3m. Nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a, v\u00ec t\u00ecnh c\u1ea3m th\u00e1i qu\u00e1, n\u00ean kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u1ef1a l\u1eddi. L\u1eddi ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u \u0111\u00ea ghi \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m, v\u1eady c\u1ee9 g\u00ec l\u1eddi thanh l\u1eddi th\u00f4, l\u1eddi n\u00e0o ph\u00f4 di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u00ecnh, h\u1ebft \u00fd, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. B\u1edfi th\u1ebf, trong Ph\u1ea5i\u00ec rh\u00f4nq v\u00e0nq, ta th\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e2u : \\\"t\u1eebng tri\u1ec7u th\u00fang bu\u1ed3n\\\", \\\"c\u1ee5c b\u00f3ng\\\" \\\"th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u1ea5t ngh\u1ec3u tr\u00ean t\u1edd gi\u1ea5y\\\", v.v. M\u00e0 c\u00e1i g\u00ec \\\"th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean\\\" ? C\u00e1i t\u00ean ng\u01b0\u1eddi, t\u00ean m\u1ed9t anh \\\"h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1ed1t\\\" ! D\u00f9ng ch\u1eef nh\u01b0 th\u1ebf, Xu\u00e2n Di\u1ec7u h\u01a1i gi\u1ed1ng C\u00e9line. H\u01a1i gi\u1ed1ng, v\u00ec khi n\u00e0o th\u1ea5y c\u00e1i ti\u1ebfng Ph\u00e1p phong ph\u00fa khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, C\u00e9line c\u00f2n \u0111\u1eadt th\u00eam ra n\u1eefa, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1eef r\u1ea5t th\u00f4 b\u1ea1o, \u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1eeb. Nh\u01b0ng c\u00e1i hay c\u1ee7a Ph\u1ea5n t\u00ec\u00ec\u00f4ng v\u00e0ng, c\u00f3 ph\u1ea3i \u1edf th\u1ec3 v\u0103n kh\u00f4ng ? T\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i, n\u00f3 g\u1ea7n nh\u01b0 th\u01a1 m\u00e0, n\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 tr\u01b0\u1eddng thi\u00ean kh\u00f4ng v\u1ea7n, kh\u00f4ng \u0111i\u1ec7u, n\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u1ef1 do \u0111\u1ec3 ph\u00f4 di\u1ec5n h\u1ebft c\u1ea3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eefng v\u1eadt, tuy ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi r\u1ea5t nh\u1ecf, nh\u01b0ng g\u1ee3i h\u1ee9ng cho thi nh\u00e2n l\u1ea1i nhi\u1ec1u. V\u00ec g\u1ea7n nh\u01b0 th\u01a1, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1eb3n th\u01a1, n\u00ean ngo\u00e0i nh\u1eefng c\u00e2u th\u00f4 b\u1ea1o l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n r\u00e9o r\u1eaft nh\u01b0 kh\u00fac bi ca. H\u00e3y nghe m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n trong C\u1ee7i d\u00e2y k\u00ec\u00ec\u00f4ng \u0111\u00edn : \\\"... Lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1eafc m\u1eafc, lo toan kh\u00f4ng ng\u1edbt, x\u00f4n xao kh\u00f4ng ng\u1eebng, y\u00eau nh\u01b0 th \u1ebf t\u1ee9c l\u1ee7 \u0111\u00f4 d\u1ea7u cho \u0111\u00e8n s\u00e1ng m\u00e3i, th\u00eam c\u1ee7i cho l\u1eeda kh\u00f4ng t\u1ee7n, l\u1ee7 \u1eca\u1eca\u00cc\u1ec8? m\u00e0u t\u01b0\u01a1i th\u00e1m, th\u00eam bao th\u00fa v\u1ecb cho t\u00ecnh y\u00eau, y\u00eau nh\u01b0 th \u1ebf qu\u1ea3 l\u00f9 s\u1ebd th\u00eam t\u01a1 ch\u1ec9 cho s\u1ee3i d\u00e2y th\u00eam b\u1ec1n, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 ph\u1ea3i gi\u1eb1ng k\u00e9o s\u1ee3i d\u00e2y cho m\u00f3ng ?\\\". Th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau d\u00e0o d\u1ea1t, b\u0103n kho\u00e3n. R\u1ed3i \u0111\u00e0y, m\u1ed9t l\u0169 \\\"linh h\u1ed3n\\\" lang thang, v\u01a1 v\u1ea9n, m\u1ed9t x\u1ed1c \\\"linh h\u1ed5n\\\" b\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i ru\u1ed3ng b\u00f2, m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 \u00e1m ch\u1ec9 v\u00e0o b\u1ecdn m\u00e8o hoang, \\\"nh\u1eefng con m\u00e8o s\u1ed1ng trong t\u1ed1i, l\u00fat trong \u0111\u00eam, tr\u00f9m trong b\u00ed m\u1eadt gh\u00ea s\u1ee3 c\u00f9a m\u1ed9t 59","cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00f4 \u0111\u1ecbnh, kh\u00e1c xa nh\u1eefng con m\u00e8o sang tr\u1ecdng trong nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, n\u1eb1m chu\u1ed1t l\u00f4ng tr\u00ean chi\u1ebfc b\u00f4ng g\u1ed1i \u00eam \u1ea5m...\\\" M\u00e0 lang thang n\u00e0o ph\u1ea3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ! Nh\u1eefng con m\u00e8o hoang \u1ea5y \\\"chui trong \u1ed1ng kh\u00f3i \u0111en, n\u1eb1m trong m\u00e1ng kh\u00f4 n\u01b0\u1edbc. Ch\u00fang \u0111i nh\u1eb9 nh\u01b0 s\u1ef1 r\u1ee5t r\u00e8, ch\u00fang nh\u1ea3y mau, ch\u00fang l\u01b0\u1ee3n nhanh, ch\u00fang v\u1ecdt cao, ch\u00fang b\u1ed5 th\u1ea5p. Ch\u00fang khinh lu\u1eadt th\u0103ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng s\u1ee3 chi\u1ec1u d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng n\u1ec3 chi\u1ec1u tr\u00ean... ch\u00fang s\u1ed1ng trong m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1eddi \u1edf tr\u00ean cu\u1ed9c \u0111\u1eddi...\\\" R\u1ed3i \u0111\u1ebfn Truy\u1ec7n c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u1edbi th\u1eadt c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng ! Hai cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 m\u1ec7nh b\u1ea1c, m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1eddi m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt h\u1ebft th\u1eddi v\u1eadn. C\u00e1i \u0111o\u1ea1n r\u1ea5t n\u00ean th\u01a1 trong Truy\u1ec7n c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0111o\u1ea1n th\u1ee9 \u0111\u1ed3 g\u1ed7 \u1ea5y n\u1eb1m trong x\u00f3 t\u1ed1i m\u00e0 nh\u1edb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, nh\u1edb r\u1eebng xanh. C\u00e1i gi\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0m t\u00f4i nh\u1edb \u0111\u1ebfn \\\"nh\u1eefng chi\u1ebfc \u00e1o c\u0169\\\" c\u1ee7a Diderot, c\u1ee7a Sedaine, c\u1ee7a B\u00e9ranger. T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd so s\u00e1nh gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1ea5y b\u00e0i v\u0103n, t\u00f4i ch\u1ec9 n\u00f3i nh\u1eefng lo\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhau, ch\u1ec9 kh\u00e1c m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 nh\u1edb th\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u0169, c\u00f2n m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u t\u1ef1 t\u1ee7i ph\u1eadn m\u00ecnh. H\u00e3y nghe nh\u1eefng l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi r\u1ea5t n\u00ean th\u01a1 c\u1ee7a c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng : \\\"L\u1eeda h\u1ed3ng \u00e0 \u0111\u00e2u ? Ta nh\u1edb r\u1eebng xanh ! Ta mu\u1ed1n v\u00ea qu\u00e9 h\u01b0\u01a1ng, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng chung c\u1ee7a mu\u00f4n v\u1eadt, mu\u00f4n lo\u00e0i, \u1edf \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ee7 \u0111\u00eau nh\u01b0 nhau, kh\u00f4ng ph\u00f9n bi\u1ec7t g\u00ec n\u1eefa. L\u1eeda h\u1ed3ng \u1edf \u0111\u00e2u ? L\u1eeda h\u1ed3ng \u1edf \u0111\u00e2u ?\\\". M\u00e0 c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng c\u0169 g\u1ecdi l\u1eeda \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? \u0110\u1ec3 minh \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00eau, \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e1 ra kh\u00f3i m\u00e0 bay v\u1ec1 r\u1eebng. Th\u1eadt l\u00e0 th\u01a1, th\u01a1 v\u00e0 th\u01a1 ! Ai c\u00f3 ch\u00fat t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt kh\u00f4ng kh\u1ecfi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 thi\u00eau ho\u00e1, \u0111\u1ebfn s\u1ef1 bay v\u1ec1 \\\"th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ef1c l\u1ea1c\\\". Nh\u01b0ng m\u1ed9t k\u1ebb v\u00f4 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 t\u00f4i ch\u1ec9 th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch th\u01a1 m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ed1i mu\u1ed1n t\u01b0\u1edfng c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng \u0111ang \u1ed1m t\u01b0\u01a1ng t\u01b0, \u0111ang nh\u1edb nhung c\u00e2y b\u1ea1n v\u00e0 \u0111ang khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfn ra kh\u00f3i bi\u1ebfc \u0111\u1ec3 bay v\u1ec1 x\u1ee9 s\u1edf, bay v\u1ec1 ch\u1ed1n r\u1eebng xanh n\u00fai \u0111\u1ecf. Nh\u01b0ng Ph\u1ea5n th\u00f4ng v\u1ea3ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ea1ng s\u00e1ch y\u00eau d\u1ea5u c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, n\u00f3 thu\u1ed9c lo\u1ea1i s\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u01b0a suy ngh\u0129, mu\u1ed1n s\u1ed1ng m\u1ed9t \u0111\u1eddi tinh th\u1ea7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y, d\u00f9 \u1edf v\u0103n xu\u00f4i hay \u1edf v\u0103n v\u1ea7n, bao gi\u1edd Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t thi s\u0129, m\u1ed9t thi s\u0129 r\u1ea5t gi\u00e0u l\u00f2ng y\u00eau d\u1ea5u. (In trong Nh\u00e0 v\u0103n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, quy\u1ec3n ba. N XB Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i, H\u00e0 N\u1ed9i. 19X1) 60","T\u00c2M H\u1ed4N TH\u01a0 XU\u00c2N DI\u1ec6U NGUY\u1ec4N DUY B\u00ccNH C\u00e1ch \u0111\u00e2y 25 n\u0103m, C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m b\u00f9ng n\u1ed5, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n t\u1ea5t c\u1ea3. Nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi h\u00f4m qua b\u1ecb gi\u00e0y x\u00e9o d\u01b0\u1edbi g\u00f3t b\u1ecdn \u0111\u1ebf qu\u1ed1c phong ki\u1ebfn, l\u00e0m m\u1ed3i cho \u0111\u1ee7 th\u1ee9 tai ho\u1ea1 : \u0111\u00f3i r\u00e9t, b\u1ec7nh t\u1eadt, d\u1ed1t n\u00e1t, h\u1ee7 t\u1ee5c V .V ., nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u00e0nh, nh\u1eabn nh\u1ee5c \u1ea5y v\u1ee5t \u0111\u1ee9ng l\u00ean, vung tay g\u1ea1t b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp n\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn b\u00f3c l\u1ed9t. C\u1ea3 c\u00e1i tr\u1eadt t\u1ef1 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba n\u1eeda phong ki\u1ebfn b\u1ecb l\u1eadt nh\u00e0o l\u1ed5ng ch\u1ed5ng. Ngay t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u, Xu\u00e2n Di\u1ec7u lao v\u00e0o gi\u1eefa bi\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi c\u00e1ch m\u1ea1ng. Anh l\u00e0m th\u01a1 ca ng\u1ee3i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u1ed1ng l\u1ea1i t\u01b0ng b\u1eebng, m\u1eebng nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng. Anh x\u00f4ng v\u00e0o c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh. Anh ch\u1eedi b\u1ecdn ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng : ... T\u1ea9y chay tuy\u1ec3n c\u1eed ? - C\u1ee9 t\u1ea9y cliay ! D\u00e2n Vi\u1ec7t Num t\u00f4i c\u1ee9 tuy\u1ec3n c\u1eed ! Qu\u1ed1c gia li\u00ean hi\u1ec7p... Qu\u1ed1c gia li\u00ean... Nh\u01b0ng hi\u1ec7p v\u1edbi ai, \u00f4ng n\u00f3i th\u1eed ? - Nh\u1eefng qu\u1ea3n li\u1ebfm g\u00f3t s\u1ea1ch bong r\u1ed3i, M\u1edbi d\u00e1m anh h\u00f9ng nh\u01b0 th\u00ea ch\u1ee9..}^ Th\u01a1 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u nhanh nh\u1eb9n xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng, qu\u1eafc m\u1eaft n\u1ea3y l\u1eeda, \u0111\u00e1nh v\u00e0o m\u1eb7t b\u1ecdn b\u00e1n n\u01b0\u1edbc. Thi s\u0129 nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ed9i rrg\u0169 chi\u1ebfn s\u0129 c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u0103ng say. Tranh \u0111\u1ea5u tr\u1edf th\u00e0nh ni\u1ec1m vui l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 : \\\"T\u1eeb ng\u00f2i b\u00fat c\u0169 t\u1ef1 \u0111\u00e2m v\u00e0o l\u00f2ng m\u00ecnh m\u00e0 phanh phui m\u1ed5 x\u1ebb, nay \u0111\u00e3 ch\u0129a ra \u0111\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb th\u00f9 m\u1ed9t c\u00e1ch quy\u1ebft li\u1ec7t l\u1ee3i h\u1ea1i, l\u1ea1i ch\u1eb3ng s\u01b0\u1edbng sao !\\\"(2). (1) Xu\u00e2n Di\u1ec7u ghi m\u1ed9t cu\u1ed9c \\\"bi\u1ec3u t\u00ecnh \u0111\u1ea3 \u0111\u00e0o t\u1ed5ng tuy\u00ean c\u1eed\\\" do b\u1ecdn tay sai gi\u1eb7c T\u01b0\u1eddng di\u1ec5n \u1edd Thu \u0111\u00f2. Xem b\u00e1o \u0110\u1ed9c l\u1eadp. (2) Xu\u00e2n Di\u1ec7u. \u0110i tr\u00ean d\u01b0\u1eddng l\u1edbn, NXB V\u0103n h\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i. 1968. tr. 106. 61","Trong \\\"L\u1eddi \u0111\u01b0a duy\u00ean\\\" Tl\u00ec\u01a1 th\u01a1 (1938), Xu\u00e2n Di\u1ec7u vi\u1ebft : \\\"T\u1ecfi s\u1ee3 m\u1ea5t s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3 r\u01a1i r\u1edbt ch\u1ea3y tr\u00f4i theo ng\u00e0y th\u00e1ng\\\". Anh mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t gi\u1ea5u nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1eddi m\u00ecnh trong nh\u1eefng trang th\u01a1 : N\u1ebfu trang gi\u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ed9ng m\u00ecnh tuy\u1ebft b\u1ea1ch, \u00c2y l\u00f9 t\u00f4i d\u00e0o d\u1ee5t v\u1edbi \u1ee7m thanh ; H\u1ed3n th\u1eafc m\u1eafc v\u00e3n \u0111i v\u00e9 v\u1edbi s\u00e1ch, D\u01b0\u1edbi tay ai xem l\u1ea1i n\u1ed7i l\u00f2ng ni\u00ecnli. (L\u1eddi th\u01a1 v\u00e0o t\u1eadp G\u1eedi h\u01b0\u01a1ng) Anh b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u01a1 v\u1edbi t\u1ea5m l\u00f2ng n\u00f3ng b\u1ecfng say m\u00ea s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 ni\u1ec1m khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn, c\u1ea3m th\u00f4ng. Nh\u01b0ng c\u00e1i x\u00e3 h\u1ed9i thu\u1ed9c \u0111\u1ecba n\u1eeda phong ki\u1ebfn th\u00f9 \u0111\u1ecbch v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng ti\u1ebfn l\u00ean. H\u1ea1nh ph\u00fac c\u00f3 ch\u0103ng c\u0169ng mong manh nh\u01b0 \\\"b\u00e0o \u1ea3nh\\\" : \\\"Ta \u0111\u01b0\u1ee3c em ch\u0103ng l\u1ea1i m\u1ea5t li\u1ec1n\\\". H\u1ed3n th\u01a1 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi chung chung r\u1ea3i Ph\u1ea5n th\u00f4ng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 mong xoa d\u1ecbu n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi, b\u1ecb \u0111\u00e8 n\u1eb7ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1i th\u1ef1c t\u1ebf ph\u0169 ph\u00e0ng : N\u1ed5i \u0111\u1eddi c\u01a1 c\u1ef1c \u0111ang \u1eb9\/'<7vu\u1ed1t, C\u01a1m \u00e1o k\/i\u00f4n\u1eb9 \u0111\u00f9a v\u1edbi kh\u00e1ch th\u01a1. Trong kh\u00f4ng kh\u00ed ng\u1ea1t th\u1edf c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i thu\u1ed9c \u0111\u1ecba n\u1eeda phong ki\u1ebfn nh\u1eefng n\u0103m 1939 - 1945, nhi\u1ec1u b\u1ea1n th\u01a1 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u b\u1ebf t\u1eafc \u0111i v\u00e0o \u0110\u1ea1o, V\u0169 tr\u1ee5, Si\u00eau h\u00ecnh, v.v. ri\u00eang anh kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u, \\\"m\u00e3i m\u00e3i \u1edd v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7n\\\". C\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn, anh ho\u00e0 ngay v\u00e0o kh\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7n th\u1ebf. V\u00ec t\u00ecnh y\u00eau s\u1ef1 s\u1ed1ng, v\u00e0 c\u0169ng v\u00ec t\u1ea5m l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau con ng\u01b0\u1eddi, anh m\u00ea C\u00e1ch m\u1ea1ng. Nh\u01b0ng cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u00f2i h\u1ecfi l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng ki\u00ean \u0111\u1ecbnh. Tinh c\u1ea3m d\u00e2n t\u1ed9c, l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi, y\u00eau cu\u1ed9c s\u1ed1ng chung chung theo l\u1ed1i ti\u1ec3u t\u01b0 s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u1eefa. Tinh th\u1ebf \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u00e1i \u0111\u1ee9ng h\u1eb3n v\u1ec1 ph\u00eda c\u00f2ng n\u00f4ng, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a c\u00f4ng n\u00f3ng. \u0110\u00e3 c\u00f3 l\u00fac Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u1ea3m th\u1ea5y h\u1ed3n th\u01a1 kh\u00f4ng theo k\u1ecbp c\u00e1ch m\u1ea1ng, trong anh c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \\\"c\u1ee9 ch\u00f9n d\u1ea7n, c\u1ee9 cu\u1ed1n l\u1ea1i\\\"( \\\\ Ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c C\u00e1ch m\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u0103m 1953, ngh\u0129a l\u00e0 n\u0103m n\u0103m sau, anh m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i nh\u00ecn si\u00eau giai c\u1ea5p, nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u01a1c ch\u1ed3i s\u1ed1ng m\u1edbi s\u1ebd n\u1ea3y sinh qua \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p \u0111\u00ea gi\u1ea3i ph\u00f3ng cho con ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi \u00e1ch b\u00f3c l\u1ed9t. Anh vi\u1ebft : \\\"Hai \u0111\u1ee3t l\u00e0m \u0111\u1ed9i vi\u00ean ph\u00e1t \u0111\u1ecfne qu\u1ea7n ch\u00fang gi\u1ea3m t\u00f4... ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e1i t\u1ea1o t\u00f4i trong qu\u1ea7n ch\u00fang n\u00f4ng d\u00e2n... t\u00f3i \u0111\u00e3 ( ]) Xu\u00e2n Di\u1ec7u, Nh\u1eefni\u1eca h\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1eddni\u1ecb t\u01b0 t\u01b0\u00e2i\u00ed\u00ed\u1eca c\u1ee7a t\u00f4i, NXB V\u0103n ho\u00e1, H\u00e0 N\u1ed9i, 195X. tr. 30. 62","b\u1eaft r\u1ec5 v\u00e0o \u0111\u1ea5t qu\u1ea7n ch\u00fang\\\"(1). T\u1eeb \u0111\u1ea5y nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 c\u00f3 con m\u1eaft ph\u00e2n bi\u1ec7t giai c\u1ea5p \u0111\u1ec3 nh\u00ecn nh\u1eadn. Anh th\u1ea5y r\u00f5 r\u1eb1ng ch\u00ednh cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng s\u1ebd ti\u00eau di\u1ec7t nh\u1eefng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng th\u00f9 \u0111\u1ecbch v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng, v\u1edbi t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh, t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. D\u00e2n c\u00e0y ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng l\u00ean, N\u1ee5 c\u01b0\u1eddi \u0111em l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean m\u00f4i gi\u00e0. M\u1eb9 d\u00f9 \u0111au \u0111\u1edbn m\u00f9 \u00eco\u1ee7, \u00c1nh xu\u00e2n s\u1ebd r\u1ecdi chan ho\u00f9 t\u00e2m can. {B\u00f9 c\u1ee5 m\u00f9 lo\u1ee7) B\u00e0i th\u01a1 B\u00e0 c\u1ee5 m\u00f9 lo\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng b\u00e0i hay vi\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3m t\u00f4 v\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. Nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a anh vi\u1ebft v\u1ec1 B\u00e1c H\u1ed3 k\u00ednh y\u00eau c\u1ee7a ch\u00fang ta s\u00e2u s\u1eafc, c\u00f3 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n th\u01a1 r\u1ea5t ch\u00e2n t\u00ecnh, c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0 hai c\u00e2u th\u01a1 n\u00f3i ni\u1ec1m h\u1ed1i h\u1eadn c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e1n b\u1ed9 v\u1ec1 nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh (1953) : ... Tr\u00ean \u0111\u1ea7u t\u00f3c B\u00e1c s\u01b0\u01a1ng ghi, Ch\u1eafc d\u00f4i s\u1ee3i \u0111\u00e3 b\u1ea1c v\u00ec ch\u00fang con. \u0110\u1ea3ng v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ba m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ng\u0169 anh h\u00f9ng \u0111ang \u0111\u00e1nh b\u1ea1i b\u1ecdn \u0111\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9, k\u1ebb th\u00f9 s\u1ed1 m\u1ed9t c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. D\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean m\u1ecdi th\u1eed th\u00e1ch, s\u1ed1ng m\u1ea1nh, s\u1ed1ng hi\u00ean ngang h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. Gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u00e0y chi\u1ebfn tranh ph\u00e1 ho\u1ea1i \u00e1c li\u1ec7t, Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ea1n v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u0103ng th\u1eb3ng. Xen v\u1edbi ti\u1ebfng s\u00fang, anh \u0111\u00e3 g\u00f3p ti\u1ebfng th\u01a1 \u0111\u00e1nh M\u1ef9. Ch\u1ee7 ngh\u0129a anh h\u00f9ng \u0111i v\u00e0o th\u01a1 anh g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi s\u1ee9c s\u1ed1ng k\u1ef3 l\u1ea1 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam: Tr\u00e1i tim ch\u00fang tu l\u00f9 m\u1ed9t \u0111\u00e1 nam ch\u00fam c\u1ef1c m\u1ea1nh Tr\u00e1i tim \u0111\u1eadp gi\u1eefa cu\u1ed9c \u0111\u1eddi nh\u01b0 chi\u00eau l\u00ean to\u1ee7 \u00e1nh Tr\u00e1i tim d\u0169ng m\u00e3nh, \u0111\u1eadp h\u1ed9 cho c\u1ea3 th\u00ea'gian \/ \u01a1 d\u00e2y s\u00e1ng ng\u1eddi ch\u00ednh ngh\u0129a, \u1ecf \u0111\u00e2y t\u00ecnh ngh\u0129a Vi\u1ec7t Nam ! (S\u1ef1 s\u00e2hi\u1eca cluin\u00ed! bao i\u1eca\u00cc\u1edc ch\u00e1n n\u00e0n) (1) Xu\u00e2n Di\u1ec7u. V\u1ec7 qu\u1ed1c l\u00f9m th\u01a1 (6-1949) trong t\u1eadp Ti\u1ebfm* th\u01a1. 63","C\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00e3 \u0111em tr\u00e1i tim c\u00f4 \u0111\u01a1n, qu\u1eb1n qu\u1ea1i gi\u1eefa \\\"m\u1ed9t c\u00e1i k\u1ec3m b\u1eb1ng s\u1eaft\\\" \u0111\u1eb7t v\u00e0o gi\u1eefa tr\u00e1i tim l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n anh h\u00f9ng. Anh n\u00f3i l\u00ean ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o c\u1ee7a ri\u00eang anh, m\u1ed9t chi\u1ebfn s\u0129 trong \u0111\u1ed9i ng\u0169 31 tri\u1ec7u tr\u00f9ng tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p \u0111i\u1ec7p. C\u1ea3m x\u00fac anh h\u00f9ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n t\u1ed1 ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi trong th\u01a1 anh, n\u1ea3y sinh t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u c\u00e1ch m\u1ea1ng. H\u1ed3i \u1ea5y anh vi\u1ebft li\u1ec1n hai b\u00e0i th\u01a1 d\u00e0i mang t\u00ednh ch\u1ea5t tr\u00e1ng ca : Ng\u1ecdn qu\u1ed1c k\u1ef3 v\u00e0 H\u1ed9i ngh\u1ecb non s\u00f4ng. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong \u0111\u1eddi m\u00ecnh anh c\u1ed1 g\u1eafng in b\u00f3ng d\u00e1ng nh\u00e2n d\u00e2n anh h\u00f9ng v\u00e0o th\u01a1. K\u00ea ra th\u00ec th\u1ef1c t\u1ebf c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a anh c\u00f2n \u00edt, ch\u01b0a theo k\u1ecbp c\u1ea3m x\u00fac th\u01a1 say m\u00ea n\u1ed3ng nhi\u1ec7t, n\u00ean ch\u1ee7 ngh\u0129a anh h\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f2n \u0111\u1eadm m\u00e0u l\u00e3ng m\u1ea1n t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac th\u1ea9m m\u1ef9 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1edbi : nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u0111ang m\u1edf ra m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed h\u00e0o h\u00f9ng oanh l i \u1ec7 t : D\u00e2n qu\u00e2n \u0103n m\u1eb7c \u0111\u1ee7 m\u00e0u qu\u00ea N\u00e2u l\u1eabn, ch\u00f9m pha, \u0111en tr\u1eafng k\u1ec1, \u0110\u1ee7 c\u1ee1 \u00e1o qu\u1ea7n may \u0111\u1ee7 ki\u1ec3u T\u1ea5m b\u00e0o t\u01a1i l\u00e1 tr\u1ea3i s\u01a1n kh\u00ea ! (Ng\u1ecdn qu\u1ed1c k\u1ef3) Tia l\u1eeda \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1ea5y ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1eebng l\u00ean. Gi\u1edd \u0111\u00e2y, gi\u1eefa l\u00fac ch\u1ee7 ngh\u0129a anh h\u00f9ng c\u00e1ch m\u1ea1ng chi\u1ebfu s\u00e1ng c\u1ea3 b\u1ea7u tr\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam, th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng \u00e1nh l\u00ean nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh ng\u1eddi ng\u1ee3i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam mang s\u1ee9c s\u1ed1ng phi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee9ng v\u1eefng gi\u1eefa m\u01b0a bom, b\u00e3o \u0111\u1ea1n, \u0111ang \u0111\u00e1nh th\u1eafng \u0111\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9. C\u1ea3m x\u00fac anh h\u00f9ng d\u1eady l\u00ean kh\u00e1 nh\u1ea1y b\u00e9n, phong ph\u00fa trong th\u01a1 anh. C\u00f3 khi \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh k\u1ef3 v\u0129 theo ki\u1ec3u : \u0110\u1ea1n \u0111\u1ea1i b\u00e1c bay v\u00ea ph\u00eda cung \u0111i\u1ec7n M\u00f9a \u0110\u00f4ng S\u00f4ng N\u00e9va b\u1ed7ng nghe m\u1ed9t ti\u1ebfng s\u1ea5m rung V\u1ee1 l\u1ecbch s\u1eed ra l\u00f9m hai n\u1ee9a ! (C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi Nf\u1eca(j) C\u00f3 khi l\u00e0 \\\"ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a th\u1eddi gian kh\u00fac kh\u00edch\\\" \u1ee7ng h\u1ed9 nh\u1eefng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch m\u1ea1ng, c\u00f3 khi l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh con chim ch\u00edch cho\u00e8 nh\u1ea3y nh\u00f3t tr\u00ean ba ngh\u00ecn x\u00e1c t\u00e0u bay M\u1ef9... * ** 64","Nh\u01b0ng c\u00f2n \\\"t\u00ecnh y\u00eau\u201d, l\u0129nh v\u1ef1c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn cho l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u ? 25 n\u0103m qua, m\u1ecdi s\u1ee9c l\u1ef1c ph\u1ea3i d\u1ed3n v\u00e0o m\u0169i nh\u1ecdn \u0111\u00e1nh tr\u1ea3 qu\u00e2n th\u00f9. C\u0169ng nh\u01b0 anh ch\u1ecb em v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 kh\u00e1c, Xu\u00e2n Di\u1ec7u ph\u1ea3i \u0111em th\u01a1 \u0111i \u00edf\u00ed\u00ecg chi\u1ebfn k\u1ecbp th\u1eddi : b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u1ecdn c\u1edd, b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7, ch\u1ed1ng phong ki\u1ebfn, \u0111\u00e1nh Ph\u00e1p, \u0111\u00e1nh M\u1ef9, \u0111\u1ea5u tranh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i v\u1ebfv. Trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u l\u00e2u d\u00e0i con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn s\u1ed1ng, trai g\u00e1i v\u1eabn y\u00eau nhau. Chi\u1ebfn tranh khi\u1ebfn cho h\u1ecd xa c\u00e1ch, h\u1ecd c\u1ea7n m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau chung thu\u1ef7. N\u1ebfu trong Tli\u01a1 th\u01a1 v\u00e0 G\u1eedi h\u01b0\u01a1ng cho gi\u00f3, anh x\u00f3t xa cho t\u00ecnh y\u00eau mong manh t\u1ed9i nghi\u1ec7p : \\\"Ta \u0111\u01b0\u1ee3c em ch\u0103ng l\u1ea1i m\u1ea5t li\u1ec1n\\\", th\u00ec ng\u00e0y nay anh ca ng\u1ee3i t\u00ecnh y\u00eau b\u1ec1n v\u1eefng v\u1edbi \u0111\u1ea5t tr\u1eddi : Khu\u00f4n m\u1eb7t xinh em m\u00e3i v\u1ee1 r\u00f9ng L\u00f9 s\u00e1ch ngh\u00ecn trang s\u00e1ch v\u1ee5n trang S\u1edbm mai anh th\u1ea5y m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc, Chi\u1ec1u h\u00f4m anh \u0111\u1ecdc \u00e1nh tr\u0103ng v\u00e0ng. {M\u1eb7t em) Tr\u01b0\u1edbc kia, h\u1ecd ng\u1ed3i b\u00ean nhau m\u00e0 \\\"em l\u00e0 em, anh v\u1eabn c\u1ee9 l\u00e0 anh\\\", h\u1ecd gi\u1ea5u nhau nh\u1eefng \\\"m\u1ed9ng kh\u00f4ng ng\u1edd\\\", \\\"nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u qu\u00e1 th\u1ef1c\\\". C\u00e1i x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ea7y ch\u00f4ng gai, c\u1ea1m b\u1eaby \u1ea5y bu\u1ed9c nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi y\u00eau nhau m\u00e0 ph\u1ea3i \\\"gi\u1eef mi\u1ebfng\\\" v\u1edbi nhau. Ch\u00fang ta \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t quan h\u1ec7 m\u1edbi : ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u1ea1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau nhau c\u00f9ng chung l\u00fd t\u01b0\u1edfng, c\u00f9ng chung c\u00e1ch nh\u00ecn, c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady : Chuy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc ta ch\u01b0a k \u1ec3 m\u1ed9t l\u1eddi, M\u1ee7 anh \u0111\u00e3 hi\u1ec3u t\u1eadn s\u00e2u kh\u01a1i, Vai anh khi \u0111 \u1ec3 \u0111\u00e2u em t\u1ef1a C\u00e2n c\u1ea3 bu\u1ed3n, vui c\u1ee7a m\u1ed9t d\u1eddi. (T\u00ecnh y\u00eau san s\u1ebb) Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 c\u00e1i duy\u00ean c\u1ee7a h\u01a1i th\u01a1 tinh t\u1ebf d\u1ecbu d\u00e0ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i m\u1ed1i rung c\u1ea3m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau ch\u1edbm n\u1edf : Con \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf nh\u1ecf gi\u00f3 xi\u00eau xi\u00eau, L\u1ea3 l\u1ee7 c\u00e0nh hoang n\u1eafng tr\u1edf chi\u1ec1u, Bu\u1ed5i \u1ea5y l\u00f2ng ta nghe Vb\u1ea1n L\u1ea7n d\u1ea7u rung \u0111\u1ed9ng n\u1ed5i th\u01b0\u01a1ng y\u00eau. (Th\u01a1 cIit\u1ef4\u00ean) 5A- XD 65","Ng\u00e0y nay th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1i duy\u00ean kh\u00e1c, kh\u00f4ng k\u00e9m ph\u1ea7n h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau th\u1eafm thi\u1ebft, thu\u1ef7 chung, nh\u01b0 bi\u1ec3n y\u00eau b\u1edd : B\u1edd \u0111\u1eb9p \u0111 \u1ebd c\u00e1t v\u00f9ng, Tl\u00ecoai tho\u1ea3i h\u00f9ng th\u00f4ng \u0111\u1ee9ng, Nh\u01b0 l\u1eb7ng l\u1ebd m\u01a1 m\u00f9ng Su\u1ed1t ng\u00e0n n\u0103m b\u00ean s\u00f3ng. Anh xin l\u00f9m s\u00f3ng bi\u1ebfc H\u00f4n m\u0169i c\u00e1t v\u00f9ng em ; H\u00f4n th\u1eadt kh\u1ebd th\u1eadt \u00eam, H\u00f4n \u00eam \u0111\u00e9m m\u00e3i m\u00e3i. (Bi\u1ec3n) Ph\u01a1i tr\u1ea3i ra \u0111\u1ec3 t\u00ecm s\u1ef1 th\u00f4ng c\u1ea3m v\u00e0 thu l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u00fat nhu\u1ef5 c\u1ee7a \u0111\u1eddi. \u0110\u00f3 l\u00e0 nhu c\u1ea7u r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u. N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc C\u00e1ch m\u1ea1ng anh ch\u1ec9 bi\u1ebft t\u00ecm m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u00f4ng c\u1ea3m \u1edf t\u00ecnh y\u00eau, \u1edf ngh\u1ec7 thu\u1eadt, trong c\u00e1i \\\"li\u00ean t\u00e0i\\\" gi\u1eefa nh\u1eefng k\u1ebb t\u00e0i t\u00ecnh (v\u00e0 anh \u0111\u00e3 th\u1ea5t v\u1ecdng) th\u00ec ng\u00e0y nay anh c\u00f3 th\u00eam c\u1ea3 b\u1ea7u tr\u1eddi r\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00ecnh y\u00eau l\u1edbn v\u1edbi T\u1ed5 qu\u1ed1c, nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 c\u1ea3 b\u1ea1n b\u00e8 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Th\u01a1 anh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 kh\u00e1 nh\u1ea1y \u0111\u1ec3 s\u1edbm nghi ng\u1edd v\u1ed1n li\u1ebfng c\u0169 c\u1ee7a m\u00ecnh : \\\"Ch\u00fang ta kh\u00f4ng tin \u1edf c\u00e1i tri th\u1ee9c l\u1eaft l\u00e9o, qu\u1eb7t qu\u1eb9o, k\u1ef3 khu v\u00ec l\u00ean cao m\u00e3i, m\u00e0 r\u1eddi h\u1eb3n s\u1ef1 s\u1ed1ng, l\u01a1 l\u1eedng nh\u01b0 ma tr\u01a1i, n\u1edf nh\u1eefng hoa phong lan y\u1ec3u m\u1ea1ng\\\". Th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi, \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi, l\u00fd t\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u1ea9m m\u1ef9 m\u1edbi. M\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n anh s\u00e1ng t\u00e1c r\u1ea5t \u00edt, ki\u00ean nh\u1eabn l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u01b0u t\u1ea7m, gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u01a1 qu\u1ea7n ch\u00fang, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i, d\u00e2n c\u00f3ng v.v. v\u1edbi hy v\u1ecdng \u0111i t\u00ecm ch\u1ea5t th\u01a1 m\u1edbi trong nh\u00e2n d\u00e2n, c\u1ea3i t\u1ea1o c\u00e1i c\u1ea3m x\u00fac th\u1ea9m m\u1ef9 c\u1ee7a m\u00ecnh. R\u1ed3i h\u1ed3n th\u01a1 anh h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1eb9p kh\u00e1c : \\\"Ta y\u00eau c\u00e1i s\u1ea7n s\u00f9i ch\u01b0a ch\u1ea3i chu\u1ed1t, ta y\u00eau c\u00e1i s\u1ee9c l\u1ef1c s\u1eaft \u0111\u1ed3ng trong gi\u1ecdng n\u00f3i nhi\u1ec1u khi \\\"d\u00f9i \u0111\u1ee5c\\\", ta th\u00edch nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 to l\u0103n ra l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai bi\u1ebft \u0111i\\\" (1949)(1). Anh ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 \u0111em c\u00e1i h\u1eb1ng ng\u00e0y v\u00e0o th\u01a1 v\u00e0 cho l\u1eddi th\u01a1 g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi ti\u1ebfng n\u00f3i h\u1eb1ng ng\u00e0y. C\u1ee9 l\u1ea5y nh\u1eefng n\u00e9t th\u01b0c t\u1ebd ra m\u00e0 n\u00f3i : H\u1ea1nh ph\u00fac m\u1edbi v\u00e0 c\u1ea3 \\\"tai n\u1ea1n\\\" n\u1eefa c\u0169ng \u0111\u00e8n v\u1edbi anh t\u1eeb c\u00e1i th\u00edch m\u1edbi n\u00e0y. T\u00e2m s\u1ef1 v\u1ec1 b\u00e0i th\u01a1 N\u00fai Ba V\u00ec v\u00e0 h\u1ed3 Su\u00f4i Hai, anh vi\u00eat : ... phai n\u00f3i l\u00fac \u0111ang c\u00f2n lao \u0111\u1ed9ng. N\u00f3i hay l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i ? N\u00f3i th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu m\u00f3t (1) Xu\u00e2n Di\u1ec7u, V\u1ec7 qu\u1ed1c l\u00f9m tl\u00ec\u01a1, S\u0111d. xo 66","nguy c\u01a1 c\u00f3 th\u00ea x\u1ea3y \u0111\u1ebfn l\u00e0 l\u1ed9c c \u1ed9 c\\\"^ . Anh kh\u00f4ng s\u1ee3 l\u1ed9c c\u1ed9c. Th\u1ea5t b\u1ea1i l\u00e0 m\u1eb9 th\u00e0nh c\u00f4ng ! Anh c\u1ee9 l\u00e0m. Vi\u1ebft nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 \\\"ch\u1ea3i chu\u1ed1t\\\" thanh t\u00fa l\u00e0 ngh\u1ec1 ri\u00eang c\u1ee7a anh : N\u00fai s\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb9p l\u1eafm thay Non h\u1ed3 th\u00eam m\u1ed9t v\u1ebb hay kh\u00fac th\u01b0\u1eddng H\u1ed3 l\u00e0 m\u1eaft \u0111\u1eafm soi g\u01b0\u01a1ng L\u1ea1i l\u1ee7 n\u00f4i bi\u1ebfc ru v\u1eddn b\u00f3ng non (N\u00fai Ba V\u00ec v\u00e0 h\u1ed3 Su\u00f4i Hai) Di\u1ec5n t\u1ea3 \\\"c\u00e1i \u0111\u1eb9p s\u1ea7n s\u00f9i\\\" l\u00e0 \u01b0\u1edbc m\u01a1 m\u1edbi c\u1ee7a anh, t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n \\\"l\u1ed9c c\u1ed9c\\\". B\u00ean trong thoai tho\u1ea3i m\u1eb7t t\u01b0\u1eddng nghi\u00eang Ch\u00e2n \u0111\u1eadp c\u00e1n ng\u0103n n\u01b0\u1edbc th\u1ea5m xuy\u00ean : Ph\u1ea3i g\u1ee1 \u0111\u1ea5t m\u1ec1m, thay \u0111\u1ea5t s\u00e9t. R\u1ed3i x\u00e2y l\u00e1t \u0111\u1ee7, n\u01b0\u1edbc tr\u00f9m l\u00ean (N\u00fai Ba V\u00ec v\u00e0 h\u1ed3 Su\u1ed1i Hai) \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng qu\u00fd l\u00e0 anh kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1ed1ng y\u00ean tr\u00ean s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u00e0 c\u1ed1 t\u1ea1o cho m\u00ecnh m\u1ed9t b\u1ea3n l\u0129nh m\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi. Anh vi\u1ebft : \\\"T\u00f4i bi\u1ebft m\u1ea5y c\u00e2u v\u1ec3 h\u1ed3-con-m\u1eaft v\u00e0 h\u1ed3-chi\u1ebfc-n\u00f4i hay h\u01a1n, nh\u01b0ng t\u00f4i tha thi\u1ebft v\u1edbi m\u1ea5y c\u00e2u th\u01a1 h\u00e3y c\u00f2n l\u1ed9c c\u1ed9c tr\u00ean \u0111\u00e2y\\\"^2). Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u1ed1 luy\u1ec7n cho th\u01a1 m\u00ecnh th\u00eam m\u1ed9t v\u1ebb \u0111\u1eb9p m\u1edbi. Anh \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0 c\u0169ng b\u1ecb ch\u00ea v\u00ec nhi\u1ec1u b\u00e0i ch\u01b0a \u0111\u1ea1t. Anh ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng th\u00e0 c\u00f3 th\u01a1 trung b\u00ecnh m\u00e0 \u1ee9ng chi\u1ebfn k\u1ecbp th\u1eddi, c\u00f2n h\u01a1n l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3. Ch\u01b0a c\u00f3 s\u00fang, th\u00ec c\u1ee9 v\u00e1c \u0111\u00e1 m\u00e0 n\u00e9m. T\u00f4i t\u1eebng l\u00f9m th\u01a1 v\u1ec1 gi\u00f3 v\u00ea m\u1ee7 V T\u00f4i l\u1ee7m th\u01a1 v\u00ea t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u00eam nay. B\u1ecdn ch\u00fang c\u01b0\u1eddi tu l\u00e0m th\u01a1 ch\u00ednh tr\u1ecb, N\u1ebfu h\u00ecnh th\u1ee9c c\u00f3 h\u01a1i HOI\u00cc m\u1ed9t t\u1ef7, Ch\u00fang vui m\u1eebng la \u00f3 v\u1ed7 tay run ; M\u1eb7c ch\u00fang k\u00eau r\u00eau l\u00e1 r\u1ee5ng, hoa t\u00e0n, T\u00f4i t\u00ec\u00ec\u1eb3ng th\u1eafn ng\u1ee3i ca n\u1ec1n chuy\u00ean ch\u00ednh. (V\u00f4 s\u1ea3n chuy\u00ean ch\u00ednh, 1 - 1957) (1), (2) \u0110i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1edd\u00ec\u00ec\u1ea1 l\u1edbn, S\u0111d, tr. 86, 88. 67","Ch\u00fang ta th\u1ed1ng c\u1ea3m v\u1edbi nhi\u1ec7t t\u00ecnh mu\u1ed1n ph\u1ee5c v\u1ee5 k\u1ecbp th\u1eddi. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0a th\u01a1 \\\"h\u01a1i non m\u1ed9t t\u00fd\\\" ra \u0111\u1ec3 \u1ee9ng chi\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n v\u1ea1n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u1ed1n kh\u00f3 t\u00ednh, n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i trung b\u00ecnh, d\u00f9 l\u00e0 trung b\u00ecnh kh\u00e1. \u0110\u00e3 l\u00e0 th\u01a1 th\u00ec ph\u1ea3i hay, ph\u1ea3i x\u00fac \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Mu\u1ed1n cho chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh th\u01a1 ph\u1ea3i qua con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1, s\u00e1ng t\u1ea1o. M\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng b\u00ean trong n\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9c kh\u00e1m ph\u00e1, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ec3u hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 \\\"v\u0103n xu\u00f4i\\\" kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c. \\\"H\u00ecnh th\u1ee9c c\u00f3 h\u01a1i non m\u1ed9t t\u00fd\\\" c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac ch\u01b0a th\u1eadt ch\u00edn, n\u1ed9i dung ch\u01b0a th\u1eadt s\u00e2u. L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y b\u00fat ph\u00ea b\u00ecnh ch\u1ecbu kh\u00f3 suy ngh\u0129, c\u00f3 l\u1ebd Xu\u00e2n Di\u1ec7u kh\u00f4ng l\u1ea1 g\u00ec nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u1ea5y. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u1eddi \\\"l\u1ef1c b\u1ea5t tu\u1ef3 t\u00e2m\\\" l\u00e0 chuy\u1ec7n v\u1eabn x\u1ea3y ra. M\u1ed9t n\u00e9t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong phong c\u00e1ch Xu\u00e2n Di\u1ec7u t\u1eeb thu\u1edf Th\u01a1 th\u01a1, G\u1eedi h\u01b0\u01a1ng cho gi\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng ham m\u00ea \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafm say, \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111oan. T\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a anh kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1eeb t\u1ed1n ; anh \u0111\u00f2i \\\"c\u1eafn\\\" \u0111\u00f2i \\\"ngo\u1ea1m\\\" s\u1ef1 s\u1ed1ng ; anh mu\u1ed1n \\\"\u00f4m c\u1ea3 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t\\\", \\\"Gh\u00ec tr\u01b0\u1edbc tr\u00e1i tim gh\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1c\\\". Kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u00e0y nay m\u00e0 ngay t\u1eeb trong cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y anh ch\u1ecbu kh\u00f3 \u0111i v\u00e0o qu\u1ea7n ch\u00fang \u0111\u1ec3 b\u00ecnh th\u01a1 v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1eafng nghe t\u00ecm hi\u1ec3u nh\u00e2n d\u00e2n. Anh \\\"k\u00fd c\u00f3p\\\" kh\u00e1 nhi\u1ec1u s\u1ef1 vi\u1ec7c v\u00e0 l\u1eddi \u0103n ti\u1ebfng n\u00f3i kh\u00e1 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, v\u00e0 sinh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng. M\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u00e3 v\u1ecdt ra tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb c\u00e1i v\u1ed1n t\u01b0\u01a1i r\u00f3i, n\u00f3ng h\u1ed5i \u1ea5y mang theo c\u1ea3 c\u00e1i b\u1ec1 b\u1ed9n, \u1ee9 tr\u00e0n c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Nh\u01b0ng c\u00e1i \u1ee9 tr\u00e0n b\u1ec1 b\u1ed9n n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac l\u00e0m h\u1ea1i th\u01a1 anh. C\u00f3 l\u00fac anh ch\u01b0a th\u1eadt ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0 li\u1ec7u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc ch\u1ec9 m\u1edbi th\u1ea5y c\u00e1i kh\u00e9o tay s\u1eafp x\u1ebfp, ch\u1ee9 ch\u01b0a nghe \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng v\u1ecdng t\u1eeb ch\u1ed1n s\u00e2u th\u1eb3m c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n. Anh say m\u00ea v\u1edbi c\u00e1i \u0111\u1eb9p to\u00e1t ra tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb s\u1ef1 v\u1eadt, t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi lo\u1ea1i th\u01a1 n\u00e0y, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m s\u1ebd \u0111\u1ebfn ngay. \u0110\u1ed1i v\u1edbi lo\u1ea1i th\u01a1 c\u00f3 \\\"ch\u1ea3i chu\u1ed1t\\\", c\u00e1ch \u0111i\u1ec7u th\u00ec n\u1ed9i dung c\u00f3 non m\u1ed9t t\u00fd v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea1i c\u00e1i nh\u1ea1c, c\u00e1i \u0111i\u1ec7u, c\u00e1i v\u1ea7n... n\u00ean v\u1eabn c\u00f3 b\u00f3ng d\u00e1ng th\u01a1. C\u00f2n v\u1edbi lo\u1ea1i th\u01a1 g\u1ea7n v\u1edbi ti\u1ebfng n\u00f3i h\u1eb1ng ng\u00e0y, n\u1ebfu ch\u1ea5t b\u1ecb non, th\u00ec c\u00e2u th\u01a1 \u0111\u1ed5 ngay l\u1eadp t\u1ee9c, kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ea5u v\u00edu v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ee9ng, o anh, v\u00e2n c\u00f2n m\u00f2t s\u1ed1 b\u00e0i th\u01a1 ch\u01b0a ch\u00edn, c\u00f2n s\u01b0\u1ee3ng. \u00c1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1ch m\u1ea1ng 25 n\u0103m qua \u0111\u00e3 ti\u00eap s\u1ee9c v\u00e0 t\u1ea1o \u0111i\u1ec3u ki\u1ec7n cho t\u00e0i n\u0103ng Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e2m ch\u1ed3i n\u1ea3y l\u1ed9c, n\u1edf th\u00eam nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1edbi. 68","Anh gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u01a1 c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n (Nguy\u1ec5n Du, H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng, T\u00fa X\u01b0\u01a1ng,...), nghi\u00ean c\u1ee9u ca dao c\u1ed5, th\u01a1 qu\u1ea7n ch\u00fang hi\u1ec7n nay, vi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (th\u01a1 H\u1ed3 Ch\u1ee7 t\u1ecbch, T\u1ed1 H\u1eefu, Ch\u1ebf Lan Vi\u00ean, Huy C\u1eadn,...), d\u1ecbch v\u00e0 b\u00e0n v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 th\u1ebf gi\u1edbi (Maiac\u1ed1pxki, Nazim Hikmet,...), vi\u1ebft b\u00e1o \u0111\u1ea5u tranh ch\u1ed1ng nh\u00f3m Nh\u00e2n v\u0103n - Giai ph\u1ea9m, vi\u1ebft ti\u1ec3u lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a th\u01a1, vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 th\u01a1 tr\u1ebb,... Nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ebfn y\u00eau v\u00e0 c\u00f3 t\u00edn nhi\u1ec7m. Anh \u0111\u00ea nhi\u1ec1u th\u00ec gi\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 tr\u00ean b\u00e1o t\u01b0\u1eddng, trong s\u1ed5 tay c\u1ee7a c\u00f3ng nh\u00e2n, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i, c\u1ee7a anh \u0111\u1ecba ch\u1ea5t, c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 r\u1eebng... \u0111\u1ec3 b\u00ecnh lu\u1eadn, gi\u1edbi thi\u1ec7u. Anh \\\"tr\u00f2 chuy\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ea1n l\u00e0m th\u01a1 tr\u1ebb\\\". Ng\u00f2i b\u00fat vi\u1ebft ph\u00ea b\u00ecnh v\u00e0 ti\u1ec3u lu\u1eadn c\u1ee7a anh linh ho\u1ea1t, tinh t\u1ebf, s\u00e2u s\u1eafc. T\u00e1c ph\u1ea9m x\u01b0a v\u00e0 nay qua nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a anh s\u00e1ng \u0111\u1eb9p hon l\u00ean. Ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00f3 nh\u1eefng l\u00fac anh kh\u00f4ng k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh m\u00e0 \\\"b\u1ed1c\\\" l\u00ean ho\u1eb7c suy di\u1ec5n h\u01a1i qu\u00e1 \u0111i. Ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ec1u. Nh\u01b0ng n\u00f3i chung nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n, kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a anh kh\u00e1 th\u00fa v\u1ecb, b\u1ed5 \u00edch. Anh \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u01b0\u1ee3c khi\u1ebfu nh\u1ea1y c\u1ea3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129 gi\u00fap cho b\u1ea1n \u0111\u1ecdc \u0111i s\u00e2u v\u00e0o c\u00e1i hay c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a th\u01a1, gi\u00fap cho th\u01a1 ph\u00e1t huy t\u00e1c d\u1ee5ng t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. Anh l\u1edbn ti\u1ebfng b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c, gi\u1ea3n d\u1ecb trong th\u01a1, ca ng\u1ee3i s\u1ee9 m\u1ec7nh v\u1ebb vang c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em c\u1ea3 t\u00e2m h\u1ed3n t\u00e0i n\u0103ng ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n, ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng. Anh c\u00f4ng khai kh\u00f4ng ch\u00fat r\u1ee5t r\u00e8 \u0111\u1ec1 cao t\u00ednh \u0111\u1ea3ng, t\u00ednh nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt. K\u1ebft th\u00fac m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o ch\u1ed1ng nh\u00f3m Nh\u00e2n v\u0103n - Giai ph\u1ea9m, anh x\u00e1c \u0111\u1ecbnh : \\\"Th\u01a1 c\u1ee7a ta ph\u1ea3i c\u00f3 n\u1ed9i dung qu\u1ea7n ch\u00fang, c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c qu\u1ea7n ch\u00fang, th\u01a1 c\u1ee7a ta ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ednh \u0111\u1ea3ng, ph\u1ea3i trung th\u00e0nh kh\u00f4ng lay chuy\u1ec3n v\u1edbi s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng, c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n\\\"^. (In trong b\u00e1o V\u00e0n ngh\u1ec7, s\u1ed1 373, n\u0103m 1970) (1) Nh\u1eef\/l\u00ed* h\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddi\u00eci\u1eca t\u01b0 t\u01b0\u1edfi\u00eci\u1ec9 c\u00f9a t\u00f4i, S\u0111d tr. 143. 69","CON \u0110\u01af\u1edcNG S\u00c1NG T\u1ea0O C\u1ee6A M\u1ed8T NH\u00c0 TH\u01a0*' HO\u00c0NG TRUNG TH\u00d4NG T\u1eeb NH\u00c0 TH\u01a0 L\u00c3NG M\u1ea0N CH\u1ee6 NGH\u0128A \u0110\u1ebeN NH\u00c0 TH\u01a0 HI\u1ec6N TH\u1ef0C X\u00c3 H\u1ed8I CH\u1ee6 NGH\u0128A Xu\u00e2n Di\u1ec7u th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1. H\u01a1n n\u1eefa anh l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng. N\u1ebfu nh\u01b0 Paul \u00c9luard \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 Ph\u00e1p \\\"t\u1eeb ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\\\", th\u00ec nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c \u0111au th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1eeba, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u00f3 th\u1eeba, th\u1eadm ch\u00ed n\u1ed7i \u0111au th\u1eaft ru\u1ed9t, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft tr\u00e0n mi m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u00f3c n\u1ed5i, kh\u00f3c kh\u00f4ng ra ti\u1ebfng, c\u00f2n c\u00f3 n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0111\u00e2u n\u1eefa m\u00e0 kh\u00f3c. \u0110\u00f4i l\u00fac h\u1ecd l\u1ea1i c\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1eddi g\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng r\u1ed3i h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a ni\u1ec1m vui th\u1eadt s\u1ef1 ni\u1ec1m vui c\u00e1ch m\u1ea1ng. C\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du, nh\u00e0 th\u01a1 c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u0129 \u0111\u1ea1i n\u01b0\u1edbc ta : Vui l\u1ee7 vui g\u01b0\u1ee3ng k\u1ebbo m\u00f9 Ai tri \u1ea3m \u0111\u00f3 m\u1eb7n m\u00e0 v\u1edbi ui mu\u1ed1n mi\u00eau t\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ef1 vui g\u01b0\u1ee3ng, c\u01b0\u1eddi g\u01b0\u1ee3ng. Nh\u01b0ng nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ebfn v\u1edbi C\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1edbi c\u1ea3 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u01b0\u1ee3ng c\u01b0\u1eddi, g\u01b0\u1ee3ng vui m\u00e0 l\u00e0 c\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1, m\u1eb7c d\u00f9 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ho\u00e0n to\u00e0n vui, ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng kh\u00f3c. Nh\u00ecn chung, s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m 1945, l\u00e0 \u1edf l\u00f2ng y\u00eau da di\u1ebft cu\u1ed9c s\u1ed1ng, \u1edf s\u1ef1 ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a t\u00ecnh c\u1ea3m, v\u00e0 \u1edf ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u00e0m th\u01a1 v\u1eeba gi\u1ea3n d\u1ecb v\u1eeba tinh vi v\u00e0 \u0111\u00fac \u0111\u1ecdng. Ngay trong b\u00e0i T\u1ef1a vi\u1ebft cho t\u1eadp th\u01a1 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u, Tli\u01a1 tli\u01a1 ( 1938), nh\u00e0 th\u01a1 l\u1edbp tr\u01b0\u1edbc Th\u1ebf L\u1eef \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u : \\\"Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1eddi, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf gi\u1eefa lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea7u th\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t (*) T\u00ean b\u00e0i do ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t. 70","c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng tr\u1ea7n gian ; \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n quy\u1ebfn luy\u1ebfn c\u00f5i \u0111\u1eddi, v\u00e0 l\u1eddi nguy\u1ec7n \u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau s\u1ee9c m\u1ea1nh\\\" : Ta \u00f4m b\u00f3, c\u00e1nh tuy tu l\u00e0m r\u1eafn, L\u00f9m d\u00e2y \u0111u qu\u1ea5n qu\u00fdt c\u1ea3 m\u00ecnh xu\u00e2n, Kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, m\u00e3i m\u00e3i \u1edf v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7n, Ch\u00e1n ho\u00e1 r\u1ec5 \u0111 \u1ec3 h\u00fat m\u00f9a d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t. Ch\u1ec9 l\u1ea5y b\u1ed1n c\u00e0u m\u1edf \u0111\u1ea7u b\u00e0i V\u1ed9i v\u00e0ng (1937) c\u0169ng \u0111\u1ee7 th\u1ea5y t\u00ednh ch\u1ea5t x\u00fac c\u1ea3m c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u, m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n nh\u1ea1y v\u1edbi m\u00e0u s\u1eafc, nh\u1ea1y v\u1edbi m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng ; th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1i \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, c\u00e1i th\u01a1m tho \u0111\u00e3 th\u00e0nh m\u00e1u th\u1ecbt c\u1ee7a t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau \u0111\u1eddi \u1ea5y : T\u00f4i mu\u1ed1n t\u1eaft n\u1eafng \u0111i Cho m\u00e0u \u0111\u1eebng nh\u1ea1t m\u1ea5t T\u00f4i mu\u1ed1n bu\u1ed9c gi\u00f3 l\u1ee5i Cho h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eebng bay \u0111i... Xu\u00e2n Di\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc kia m\u01a1 v\u00e0 y\u00eau ; v\u00e0 anh c\u0169ng bu\u1ed3n, c\u00e1i bu\u1ed3n c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 nh\u00e0 th\u01a1 b\u1ecb b\u1ebf t\u1eafc ch\u01b0a t\u00ecm ra con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh. H\u1ea7u nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e2m h\u1ed3n c\u1ee7a anh \u0111\u00e3 d\u00e0nh cho m\u01a1 v\u00e0 y\u00eau, m\u1eb7c d\u1ea7u anh bi\u1ebft r\u1eb1ng trong c\u00e1i x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169 c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n l\u00e0m ch\u1ee7 : C\u01a1rn \u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00f9a v\u1edbi kh\u00e1ch th\u01a1 m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00f4i l\u00fac anh c\u0169ng ph\u1ea3i k\u00eau l\u00ean : Ta b\u1ecf \u0111\u1eddi m\u00f9 \u0111\u1eddi c\u0169ng b\u1ecf tu. Nh\u01b0ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi y\u00eau tha thi\u1ebft con ng\u01b0\u1eddi, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, cu\u1ed9c s\u1ed1ng, s\u1ef1 s\u1ed1ng nh\u01b0 anh l\u00e0m sao m\u00e0 b\u1ecf cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Anh c\u1ed1 n\u00edu l\u1ea5y con ng\u01b0\u1eddi, s\u1ef1 s\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00edu l\u1ea5y ch\u00ednh m\u00ecnh, v\u00e0 anh \u0111\u00e3 chi\u1ebfn th\u1eafng. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3n \u0111on : C\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfn th\u1eafng anh, m\u00e0 ch\u00ednh c\u00f3 ph\u1ea7n anh \u0111\u00e3 chi\u1ebfn th\u1eafng m\u00ecnh, t\u1ea5t nhi\u00ean ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i, ch\u1ee7 ngh\u0129a nh\u00e2n \u0111\u1ea1o c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ee9c m\u1ea1nh chinh ph\u1ee5c r\u1ea5t l\u1edbn. Khi nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 t\u1eebng vi\u1ebft : L\u00f9m sao s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9 kh\u00f4ng y\u00eau Kh\u00f4ng nh\u1edb kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t k\u1ebb n\u00e0o th\u00ec t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng r\u1ed9ng l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 t\u1ea5t y\u1ebfu ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 qu\u1ea7n ch\u00fang lao \u0111\u1ed9ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 k\u00e8 k\u00e8 m\u1ed9t 71","t\u00fai ti\u1ec1n : C\u00e1i \u0111au \u0111\u1edbn m\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng tr\u00e1i tim \\\"nh\u00e0 th\u01a1\\\" h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 t\u00fai \u0111\u1ecfla m\u1eb7c d\u00f9 nh\u00e2n danh t\u1ef1 do tr\u00ed tu\u1ec7, nh\u00e2n ph\u00e1m nh\u00e2n quy\u1ec1n. Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 t\u1ef1 soi v\u00e0o t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5, v\u00ec anh vi\u1ebft cho tu\u1ed5i tr\u1ebb. Anh say m\u00e0 kh\u00f2ng \u0111\u1eafm, anh m\u01a1 m\u00e0 kh\u00f4ng m\u00e0ng. D\u1ea7u c\u00f3 l\u00fac tho\u00e1t ly th\u1ef1c t\u1ebf, nhung anh kh\u00f4ng \u0111i v\u00e0o si\u00eau h\u00ecnh. Anh thi\u00ean v\u1ec1 c\u1ea3m x\u00fac, v\u1ec1 c\u1ea3m t\u00ecnh cho n\u00ean c\u0169ng c\u00f3 nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh cho anh l\u00e0 duy gi\u00e1c ch\u1ee7 ngh\u0129a (sensualisme). Nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u01b0 c\u1ea3m gi\u00e1c l\u00e0 b\u1eaft ngu\u1ed3n cho th\u01a1, th\u00ec Xu\u00e2n Di\u1ec7u r\u1ea5t tinh t\u1ebf v\u1ec1 c\u1ea3m gi\u00e1c nh\u01b0ng kh\u1ed1ng bao gi\u1edd d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3, \u1edf ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ea3m gi\u00e1c ; m\u00e0 th\u01a1 anh v\u01b0\u01a1n l\u00ean t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 m\u1eb7c d\u00f9 t\u00ednh c\u1ea3m gi\u00e1c \u1edd th\u01a1 anh r\u1ea5t \u0111\u1eadm. Ngay t\u1eeb \u1edf tr\u00ean gh\u1ebf nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u01a1 v\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a anh \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u0129nh t\u00e2m h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc tr\u1ebb tu\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang v\u1edbi th\u01a1 v\u0103n c\u1ee7a anh. V\u1eeba m\u1edbi \u0111\u00e3ng m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i th\u01a1 tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed, Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng trong l\u00e0ng th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam, m\u1eb7c d\u1ea7u c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong gi\u1edbi ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00ea ph\u00e1n anh m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng th\u01a1 anh kh\u00f4ng Vi\u1ec7t Nam, ch\u1ecbu qu\u00e1 \u0111\u1eadm \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a Ph\u00e1p. H\u1ecd n\u00f3i r\u1ea5t n\u1eb7ng l\u1eddi. Th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 v\u1eady. Ng\u00e0y nay \u0111\u1ecdc l\u1ea1i m\u00e0 xem. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh c\u00f3 t\u00ednh b\u1ea3o th\u1ee7 kh\u00f4ng mu\u1ed1n ti\u1ebfp nh\u1eadn nh\u1eefng c\u00e1i m\u1edbi l\u1ea1 t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i v\u00e0o. H\u1ecd theo m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i c\u1ef1c \u0111oan \\\"ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng thu\u1ea7n tu\u00fd\\\", kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ed5i m\u1edbi. Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng th\u01a1 ca ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y kh\u00f4ng ? T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 c\u00f3. Anh \u0111\u00e3 t\u1eebng v i \u1ebf t : H\u01a1n m\u1ed9t lo\u00e0i hoa \u0111\u00e3 r\u1ee5ng c\u00e0nh Trong v\u01b0\u1eddn s\u1eafc \u0111\u1ecf r\u0169a m\u00e0u xanh Anh ca ng\u1ee3i Rimbaud v\u00e0 Verlaine : T\u00f4i nh\u1edb Rimbaud v\u1edbi Verlaine Hui ch\u00f9ng thi s\u0129 cho\u00e1ng h\u01a1i men C\u0169ng nh\u01b0 khi anh vi\u1ebft : Y\u00eau l\u00e0 ch\u1ebft \u1edf trong l\u00f2ng m\u1ed9t \u00edt 72","th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 ngay \u0111\u1ebfn c\u00e2u th\u01a1 Ph\u00e1p : Partir vest mourir un pen (\u0110i l\u00e0 ch\u1ebft m\u1ed9t \u00edt) Nh\u01b0ng anh l\u1ea1i r\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, r\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam, khi anh vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111o\u00e1 hoa, l\u00e1 c\u1ecf, \u00e1nh tr\u0103ng, ti\u1ebfng \u0111\u00e0n. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n b\u00e0i th\u01a1 Nguy\u1ec7t c\u1ea7m di\u1ec5n t\u1ea3 \u00e2m h\u01b0\u1edfng ti\u1ebfng \u0111\u00e0n nguy\u1ec7t, m\u1ed9t th\u1ee9 \u0111\u00e0n c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng : Tr\u0103ng nh\u1eadp v\u00e0o d\u00e2y cung nguy\u1ec7t l\u1ea1nh Tr\u0103ng th\u01b0\u01a1ng tr\u0103ng nh\u1edb h\u1ee1i tr\u0103ng ng\u1ea7n, \u0110\u00e0n bu\u1ed3n \u0111\u00f9n l\u1eb7ng \u00f4i \u0111\u00e0n ch\u1eadm, M\u1ed7i gi\u1ecdt r\u01a1i t\u00e0n nh\u01b0 l\u1ec7 ng\u00e2n. L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 nh\u01b0 h\u00e0ng tr\u0103m nh\u00e0 th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p, Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc ch\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1ef1c d\u00e2n v\u00e0 mu\u1ed1n h\u01b0\u1edbng t\u1edbi m\u1ed9t l\u00fd t\u01b0\u1edfng cao \u0111\u1eb9p gi\u1ea3i ph\u00f3ng T\u1ed5 qu\u1ed1c, m\u1eb7c d\u1ea7u trong th\u01a1 anh c\u00f3 l\u00fac n\u00f3i : M\u01b0u v\u1edbi ch\u1ee9 v\u1ed9i v\u00f9ng l\u00ean v\u1edbi ch\u1ee9 Em em \u01a1i, t\u00ecnh non \u0111\u00e3 %i\u1ee7 r\u1ed3i. C\u00f3 l\u00fac trong th\u01a1 v\u0103n anh, ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ed9t n\u1ed7i c\u00f4 \u0111\u01a1n. Anh \u0111\u00e3 t\u1eebng vi\u1ebft : Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u0169ng \u0111\u00ecu hiu nh\u01b0 d\u1eb7m kh\u00e1ch M\u1ee7 t\u00ecnh y\u00eau nh\u01b0 qu\u00e1n tr\u1ecd b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng C\u00f3 l\u00fac x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111au kh\u1ed5, anh k\u00eau l\u00ean : CI\u00eco t\u00f4i \u0111au m\u00e0 b\u1edbt kh\u1ed5 lo\u00f9i ng\u01b0\u1eddi T\u00f4i nguy\u1ec7n s\u1ebd ch\u1ebft tr\u00ean c\u00e2y th\u00e1nh gi\u00e1 L\u1eddi n\u00f3i h\u01a1i \u0111\u1ea1i ng\u00f4n nh\u01b0ng bi\u1ec3u l\u1ed9 m\u1ed9t t\u00e2m tr\u1ea1ng th\u1ef1c. Anh vi\u1ebft nh\u1eefng truy\u1ec7n ng\u1eafn v\u1ec3 \\\"M\u00e8o hoang\\\", \\\"Ch\u00f3 hoang\\\" (Trong Ph\u00e2n th\u00f4ng v\u00e0ng) \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean n\u1ed7i c\u00f4 \u0111\u01a1n trong x\u00e3 h\u1ed9i th\u1eddi \u1ea5y. Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 v\u00e0 g\u1ea7n nh\u01b0 su\u1ed1t c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh l\u00e0 m\u01a1 th\u01a1, y\u00eau th\u01a1 v\u00e0 say th\u01a1. Anh l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 ti\u1ec3u t\u01b0 s\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebfn v\u1edbi C\u00e1ch m\u1ea1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ai c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y. Nh\u01b0ng anh l\u1ea1i l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00e3 l\u00e0m say m\u00ea nh\u1eefng b\u1ea1n \u0111\u1ecdc tr\u1ebb tu\u1ed5i. C\u00f3 l\u00fac ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ph\u00ea b\u00ecnh anh l\u00e0 nh\u00e0 tho\u00e1t ly cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a d\u00e2n t\u00f4c v\u00e0 giai c\u1ea5p m\u00e0 73","\u0111\u01b0a tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u00e0o m\u01a1 m\u1ed9ng v\u00e0 y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng ch\u00ednh nh\u1edd ng\u1ecdn l\u1eeba t\u00ecnh c\u1ea3m say m\u00ea \u0111\u00f3 m\u00e0 khi \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, anh \u0111\u00e3 \u0111em s\u1ef1 say m\u00ea th\u01a1 ho\u00e0 v\u00e0o s\u1ef1 say m\u00ea cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n. Tr\u1eeb T\u1ed1 H\u1eefu v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 th\u01a1 c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc anh, anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee3i ca c\u00e1ch m\u1ea1ng s\u1edbm nh\u1ea5t v\u00e0 say s\u01b0a nh\u1ea5t. Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng ca \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a anh sau C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m 1945 Ng\u1ecdn qu\u1ed1c k\u1ef3, H\u1ed9i ngh\u1ecb non s\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n chuy\u1ec3n bi\u1ebfn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, l\u00e0m ng\u1ea1c nhi\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay, tr\u00ean b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh, anh \u0111\u00e3 vi\u1ebft tr\u00ean 40 t\u00e1c ph\u1ea9m k\u1ec3 c\u1ea3 th\u01a1, v\u0103n, ti\u1ec3u lu\u1eadn v\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt. Nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n Xu\u00e2n Di\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1eb7ng v\u1ec1 x\u00fac c\u1ea3m k\u1ebft tinh trong nhi\u1ec1u t\u1eadp th\u01a1 n\u1ed5i ti\u1ebfng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi ca ng\u1ee3i c\u00e1ch m\u1ea1ng t\u00edch c\u1ef1c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 r\u1ea5t ch\u00ednh tr\u1ecb v\u1edbi nhan \u0111\u1ec1 Chuy\u00ean ch\u00ednh v\u00f4 s\u1ea3n. Ng\u00e0y nay nh\u00e0 th\u01a1 \u1ea5y \u0111\u00e3 66 tu\u1ed5i (1982). V\u00e0 d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, anh v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 s\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ea1o l\u1edbn. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 vi\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi, nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 y\u00eau n\u01b0\u1edbc ch\u1ed1ng b\u1ecdn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, v\u00e0 t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, anh \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u00ean 400 b\u00e0i th\u01a1 t\u00ecnh. C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a l\u1ea1i cho nh\u00e0 th\u01a1 m\u1ed9t ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng m\u1edbi, m\u1ed9t ngu\u1ed3n x\u00fac c\u1ea3m m\u1edbi m\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u01a1 v\u0103n kh\u00f4ng h\u1ec1 v\u01a1i c\u1ea1n ? \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, l\u00fd t\u01b0\u1edfng x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, ch\u1ee7 ngh\u0129a nh\u00e2n \u0111\u1ea1o c\u00e1ch m\u1ea1ng, tinh th\u1ea7n coi tr\u1ecdng s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m cho nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ni\u1ec1m tin, m\u1ed9t l\u00f2ng t\u1ef1 h\u00e0o, m\u1ed9t t\u00ednh n\u0103ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 s\u00e1ng t\u00e1c. B\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 t\u1eeb ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 sang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ec5 d\u00e0ng. Nh\u01b0ng v\u1edbi d\u00e2n t\u1ed9c, v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, v\u1edbi l\u00fd t\u01b0\u1edfng m\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u00e3 tin theo, nh\u00e0 th\u01a1 \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng t\u01b0 s\u1ea3n chi ph\u1ed1i. C\u00e1i \u0111i\u1ec1u th\u00fa v\u1ecb l\u00e0 m\u1eb7c d\u00f9 g\u1eb7p bao nhi\u00eau s\u00f3ng gi\u00f3, bao nhi\u00eau kh\u00f3 kh\u00e3n c\u00f9a nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u00e1c li\u1ec7t, v\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng kh\u1eafc kh\u1ed5, anh v\u1eabn \u0111\u1ee9ng v\u1eefng tr\u00ean v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 ch\u00e2n ch\u00ednh. Nh\u00e0 th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u, nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft, s\u1ed1ng d\u1ed3i d\u00e0o, s\u00e1ng t\u00e1c d\u1ed5i d\u00e0o. N\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc khi g\u1eb7p c\u00e1ch m\u1ea1ng anh l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 y\u00eau thi\u1ebft tha cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00f3i chung (trong t\u1eadp truy\u1ec7n ng\u1eafn Ph\u1ea5n th\u00f4ng v\u00e0ng) nh\u01b0ng ch\u01b0a gi\u00e1c ng\u1ed9 v\u1ec1 \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p v\u00e0 v\u1ec1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i, th\u00ec khi \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, anh l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 nh\u1eadp cu\u1ed9c (po\u00e8te engage), nh\u1eadp cu\u1ed9c v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 tr\u00ed tu\u1ec7, t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 t\u00e2m h\u1ed5n c\u00f9a m\u00ecnh cho d\u00e2n t\u1ed9c, cho qu\u1ea7n ch\u00fang lao \u0111\u1ed9ng, cho ph\u1ea9m gi\u00e1 con ng\u01b0\u1eddi. 74","T\u00f4i c\u00f9ng x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt v\u1edbi nh\u00fan (l\u00f9n c\u1ee7a t\u00f4i V\u00e0 : Kh\u00f4ng ! T\u1ea5t c\u1ee7 t\u00e2m h\u1ed3n ta \u0111\u00e3 quy\u1ec7n V\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ee1 ra xong T\u1ed1t h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 ta h\u00e3y nghe nh\u00e0 th\u01a1 n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00e0nh th\u1eadt kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm, kh\u00f4ng t\u00f4 v\u1ebd, nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang ta m\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, m\u1ed9t th\u1ee9 t\u1ef1 b\u1ea1ch (confessions) c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111i v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, \u0111i v\u1edbi l\u00fd t\u01b0\u1edfng m\u00e0 m\u00ecnh mong \u0111\u1ee3i, m\u1ebfn y\u00eau, v\u00e0 s\u1ebd chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00ec n\u00f3 h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh c\u1ea3 \u0111\u1eddi m\u00ecnh. Trong m\u1ed9t b\u00e0i d\u00e0i Nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddi\u00ecg t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00f4i, vi\u1ebft th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m 1957, Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 n\u00f3i kh\u00e1 s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 m\u00ecnh v\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f9ng l\u1ee9a v\u1edbi m\u00ecnh. T\u00f4i ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ea1i v\u00e0i \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y \u0111\u00ea ch\u00fang ta th\u00eam hi\u1ec3u v\u1ec1 anh v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 th\u00eam hi\u1ec3u v\u1ec1 nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 t\u1eeb ch\u00e2n tr\u1eddi c\u0169 \u0111\u1ebfn ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1edbi : \\\"L\u1edbn l\u00ean \u0111i h\u1ecdc \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh chung r\u1ed3i \\\"t\u00fa t\u00e0i\\\", t\u00f4i y\u00eau th\u01a1 v\u00f4 h\u1ea1n, r\u1ea5t m\u00ea th\u00edch v\u0103n h\u1ecdc. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u00f4i bu\u1ed3n s\u1eb5n, l\u1ea1i h\u1ecdc m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc n\u1eb7ng bu\u1ed3n b\u00e3, than th\u1edf, bi quan, \u1edf l\u1edbp nh\u1ea5t, th\u01a1 T\u1ea3n \u0110\u00e0 (1888-1939) \u0111\u00e3 ru t\u00f4i, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho aS \u1ec7 t\u00e2m h\u1ed3n t\u00f4i m\u1ed9t v\u1ecb cay \u0111\u0103ng : Gi\u00f3 hiu, tr\u0103ng l\u1ea1nh ti\u1ebfng ve s\u1ea7u - Ec\u00ec\u00ec k\u00eau \u0111\u1ea7y ph\u00f4 ti\u1ebfng xe h\u01a1i - V\u00e8o tr\u00f4ng l\u00e1 rung \u0111\u1ea7y s\u00e2n. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1 ch\u1eb3ng qua c\u0169ng v\u00e8o ! T\u00f4i thu\u1ed9c nhuy\u1ec5n b\u00e0i th\u01a1 \u0110o\u00e0n Nh\u01b0 Khu\u00ea : Bi\u1ec3n th\u1ea3m m\u00f4ng m\u00eanh s\u00f3ng l\u1ee5t tr\u1eddi. Em thi\u1ebfu ni\u00ean m\u1edbi ch\u1edbp mi m\u1eaft nh\u00ecn ra cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t r\u00e8m gi\u1ecdt l\u1ec7 ! V\u00e0o n\u0103m \u0111\u1ea7u b\u1eadc Th\u00e0nh chung, t\u00f4i nh\u00ecn mi\u1ec7ng \u00f4ng gi\u00e1o qu\u1ed1c v\u0103n \u0111\u1ecdc, say m\u00ea u\u1ed1ng t\u1eebng l\u1eddi du d\u01b0\u01a1ng \u00eam \u00e1i : \\\"Gi\u1ea3 s\u1eed ngay khi tr\u01b0\u1edbc, Li\u00eau D\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch tr\u1edf, duy\u00ean ch\u00e0ng Kim \u0111\u1eebng d\u1edf vi\u1ec7c ma chay... Sao m\u00e0 v\u0103n th\u01a1 c\u1ee9 ti\u1ebfc nu\u1ed1i m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec ; c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec b\u00ecnh r\u01a1i g\u01b0\u01a1ng v\u1ee1, r\u1ee5ng c\u1ea3i r\u01a1i kim \u1edd trong v\u0103n h\u1ecdc ! \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, Tuy\u1ebft h\u1ed3ng l\u1ec7 \u1ed1\u2019\u1ec9?d\u1ecbch c\u1ee7a T\u1eeb Tr\u1ea9m \u00c1(l> m\u00ea l\u1ecbm t\u00f4i trong \u0111i\u1ec7u ca t\u1eeb th\u1eadt l\u00e0 r\u00e9o r\u1eaft, t\u1ea5t c\u1ea3 cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c nh\u1eb7t hoa r\u01a1i, ch\u00f2n hoa r\u1ee5ng, kh\u00f3c hoa t\u00e0n ! L\u1edbn th\u00eam v\u00e0i tu\u1ed5i, v\u0103n h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p b\u1eaft \u0111\u1ea7u huy\u1ec1n di\u1ec7u t\u00f4i v\u1edbi C\u00fai h\u1ed5 c\u1ee7a Lamartine : (1) Nh\u00e0 v\u0103n l\u00e3ng m\u1ea1n Trung Qu\u1ed1c. 75","\u1eeb r\u1ed3i c\u1ee9 tr\u00f4i \u0111i m\u00e3i m\u00e3i Trong \u0111\u00eam tr\u01b0\u1eddng tr\u1edf l\u1ee5i \u0111\u01b0\u1ee3c nao ! T\u1ecfi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c l\u1eedng kh\u1eedng l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i, trong l\u00fac ngo\u1ea1i v\u1eadt v\u00e0 th\u1eddi gian th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ea9y cho con ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t h\u00fat v\u00e0o v\u0129nh vi\u1ec5n. B\u00e2y gi\u1edd trong t\u00f4i c\u00f3 hai l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng : m\u1ed9t m\u1eb7t, tu\u1ed5i thanh ni\u00ean \u0111\u01b0a \u0111\u00ean cho t\u1ecfi nh\u1eefng lu\u1ed3ng m\u00e1u n\u00f3ng r\u1ef1c, say m\u00ea, h\u0103ng h\u00e1i ; m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i phong ki\u1ebfn \u0111\u1ebf qu\u1ed1c c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u0103n ho\u00e1 c\u0169 \u0111\u00e3 ch\u1ee5p l\u00ean t\u00e2m tr\u00ed t\u00f4i m\u1ed9t l\u1edbp \u0111au bu\u1ed3n \u1ea3m \u0111\u1ea1m, c\u00e0ng h\u1ecdc l\u00ean nhi\u1ec1u, c\u00e0ng bi- quan b\u1ebf t\u1eafc. T\u1ed1i th\u1ea5y trong t\u00f4i \u00e0o l\u00ean m\u1ed9t ngu\u1ed3n th\u01a1 s\u1ecfi n\u1ed5i, m\u1edbi m\u1ebb ; nh\u01b0ng t\u00f4i v\u1eeba t\u1eadp t\u1ec5nh \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1eeda c\u1ee7a l\u00e0ng v\u0103n th\u00ec La Bruy\u00e8re \u0111\u00e3 l\u1eafc \u0111\u1ea7u ni\u00eam y\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1u b\u1ea5t l\u1ef1c : \\\"T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 n\u00f3i c\u1ea3 r\u1ed3i, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n qu\u00e1, t\u1eeb b\u1ed1n ng\u00e0n n\u0103m nay \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 h\u1ecd suy ngh\u0129\\\"(1). Ph\u01b0\u01a1ng ng\u00f4n \u00c2u T\u00e2y c\u0169ng n\u00f3i : \\\"Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec m\u1edbi \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t tr\u1eddi\\\". Tr\u01b0\u1edbc t\u00f4i 100 n\u0103m thi s\u0129 Musset \u0111\u00e3 k\u00eau l\u00ean : \\\"Ta sinh ra mu\u1ed9n qu\u00e1 trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi gi\u00e0 qu\u00e1 ch\u0103ng ?\\\". Tr\u01b0\u1edbc t\u1ecfi n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, thi s\u0129 Verlaine c\u0169ng k\u00eau l\u00ean : \\\"Ta sinh qu\u00e1 s\u1edbm hay l\u00e0 qu\u00e1 mu\u1ed9n - Ta \u0111\u1ebfn trong \u0111\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ?\\\"(2). M\u1ed9ng H\u00e0, nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh c\u1ee7a Tuy\u1ebft h\u1ed3ng l\u1ec7 s \u1ec9P \u00ec v\u00e0 Ng\u1ecdc l\u00ea \/z\u1ed3\/\/4) hay s\u1ea7u, say, v\u00e0 th\u1ed5 huy\u1ebft, \u0111\u00e3 t\u1ef1 t\u00f3m t\u1eaft t\u00e2m h\u1ed3n b\u1eb1ng ba b\u01b0\u1edbc : u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u xong th\u00ec \\\"ng\u00e0 ng\u00e0 m\u00e0 say, ng\u00e2y ng\u00e2y m\u00e0 s\u1ea7u, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u1ea7u r\u1ea7u m\u00e0 kh\u00f3c\\\". Ren\u00e9(5), \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a M\u1ed9ng H\u00e0 \u1edd Ph\u00e1p, th\u00ec \u0111i gi\u1eefa m\u00e2y, s\u01b0\u01a1ng, gi\u00f3, b\u1ecb \u00e1m \u1ea3nh b\u1edfi con qu\u1ef7 c\u1ee7a tr\u00e1i tim \\\"n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t con r\u1eafn t\u1ef1 nhai m\u00ecnh\\\" ; Werther, \u00f4ng t\u1ed5 xa h\u01a1n n\u1eefa c\u1ee7a M\u1ed9ng H\u00e0 \u1edf \u0110\u1ee9c th\u00ec d\u00f9ng s\u00fang l\u1ee5c t\u1ef1 t\u1eed v\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu n\u1eef \u0111\u00e3 h\u1ee9a h\u00f4n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc khi g\u1eb7p anh... T\u1eeb 1934 v\u1ec1 sau, nh\u1eefng s\u00e1ch t\u00f4i \u0111\u1ecdc n\u00f3i s\u1ef1 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t c\u00e1ch tinh vi, s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n ; n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 s\u1ef1 l\u00e3ng m\u1ea1n \u00edt hay nhi\u1ec1u m\u01a1 m\u1ed9ng n\u1eefa, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 bi quan c\u00f3 tri\u1ebft l\u00fd. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ecfi thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u00f3p ch\u1eafp c\u1ed5 v\u1edbi kim, \u0110\u00f4ng v\u1edbi T\u00e2y, ch\u1ee9ng minh tr\u01b0\u1edbc tr\u00ed tu\u1ec7 m\u1ed9t (1) \\\"Tout est dit, et l'on vient trop tard depuis 4000 ans qu'il y a des hommes. et qui pensent\\\". (2) \\\"Suis-je n\u00e9 trop t\u00f4t ou trop tard ? Que viens-je en ce monde.\\\" (3), (4) Hai ti\u1ec3u thuy\u1ebft l\u00e3ng m\u1ea1n c\u1ee7a T\u1eeb Tr\u1ea9m \u00c1 (Trung Qu\u1ed1c). (5) Nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a Chateaubriand (ti\u00eau thuy\u1ebft Ren\u00e9). 76","b\u00e0i to\u00e1n d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ed1 kh\u00f4ng. B\u00f4\u0111\u01a1le (Baudelaire) k\u00eau th\u00e9t l\u00ean nh\u01b0 \u0111ang b\u1ecb ch\u00e1y nh\u00e0 hay l\u1eeda ch\u00e1y v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi : \\\"\u00d4i \u0111au \u0111\u1edbn ! \u00d4i \u0111au \u0111\u1edbn ! Th\u1eddi gian \u0103n cu\u1ed9c \u0111 \u1edd i\\\"^\\\\ Sau khi \u0111\u00e3 t\u1ef1 phanh phui nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ti\u00eau c\u1ef1c m\u00ecnh \u0111\u00e3 nh\u1eadn trong m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u00e0 n\u1ed7i \u0111au bu\u1ed3n, s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n, l\u00f2ng ch\u00e1n n\u1ea3n \u0111\u00e3 x\u00e2m chi\u1ebfm ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 s\u1ed1ng trong s\u1ef1 b\u1ebf t\u1eafc c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1ebfn v\u1edbi C\u00e1ch m\u1ea1ng r\u1ea5t s\u1edbm, s\u1edbm c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 giai c\u1ea5p c\u00f4ng nh\u00e2n - Xu\u00e2n Di\u1ec7u, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 r\u1ea5t th\u00e0nh th\u1ef1c v\u1edbi l\u00f2ng m\u00ecnh v\u00e0 c\u1ea3 trong th\u01a1 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00e3 th\u1ed1t l\u00e8n : \\\"C\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn ! C\u00e1ch m\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam mang t\u1edbi c\u00e1i m\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc t\u01b0 s\u1ea3n Ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed5i, l\u00e0 s\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng (1\u2019action). Kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ee9 \\\"h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng\\\" (acte gratuit) c\u1ee7a Andr\u00e9 Gide m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00e1ch m\u1ea1ng, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f9ng v\u1edbi qu\u1ea7n ch\u00fang, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3. Nh\u1eefng ng\u00e0y C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m, t\u00f4i c\u00f9ng bao ngh\u1ec7 s\u0129 tr\u00ed th\u1ee9c kh\u00e1c say s\u01b0a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t vi\u1ec7c, ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u00f4ng t\u00e1c. Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, c\u00f4ng t\u00e1c c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft s\u1ef1 hoang mang v\u00f4 b\u1ed5 c\u1ee7a tr\u00ed tu\u1ec7 t\u00f4i, nh\u01b0ng tr\u00ed tu\u1ec7 tr\u1edf l\u1ea1i trong c\u00e1i \u00fd ngh\u0129a c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a s\u1ef1 lao \u0111\u1ed9ng. Th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p \u0111\u00e1nh Nam B\u1ed9, r\u1ed3i to\u00e0n qu\u1ed1c kh\u00e1ng chi\u1ebfn. \u0110\u1ea3ng giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 gi\u1ebft gi\u1eb7c c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc cho ng\u00f2i b\u00fat t\u1ecfi. T\u00f4i r\u1ed9ng m\u1edf b\u01b0\u1edbc v\u00e0o kh\u00e1ng chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng k\u1ef3, v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00f4i c\u00f2n g\u1eb7p g\u1ee1, tr\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t nhi\u1ec1u ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00ean xu\u1ed1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n...\\\". Anh l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch s\u1ef1 \\\"kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n\\\" \u0111\u00f3 trong anh. Sau m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 gi\u00e1c ng\u1ed9, c\u00e1i c\u0169 tr\u1edf l\u1ea1i, c\u00f3 l\u00fac anh c\u0169ng \u0111\u00e3 \\\"l\u1ea1i t\u00ecm nh\u1eefng l\u1ed1i \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111i\\\" nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Du \u0111\u00e3 n\u00f3i. Anh vi\u1ebft : \\\"... Tuy v\u1eady, d\u00f9 sao, t\u00f4i c\u0169ng m\u1edbi gi\u00e1c ng\u1ed9 tr\u00ean l\u00fd thuy\u1ebft. C\u00f3 l\u1ebd c\u00e1i vui s\u01b0\u1edbng l\u1edbn c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 t\u1ef1 nh\u1ea5c ra \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1ebft, m\u00e0 v\u00e0o m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ed1ng, ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ef1 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh. M\u00e0 \u0111\u1ebfn v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i v\u00ec m\u00ecnh, th\u00ec ch\u00f3ng ch\u1ea7y nh\u1eefng \u0111au ng\u1ee9a phi\u1ec1n to\u00e1i c\u0169 l\u1ea1i ph\u00e1t ra...\\\" \\\"T\u1eeb x\u01b0a, t\u00f4i c\u1ee9 \\\"th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi chung chung\\\". T\u00f4i v\u1eabn m\u01a1 \u01b0\u1edbc m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi sung s\u01b0\u1edbng ; nh\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, ph\u1ea3i bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee5 th\u1ec3, ph\u1ea3i c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng ai ? gh\u00e9t ai ? ph\u1ea3i qua con \u0111\u01b0\u1eddng (1) \\\"\u00d4 douleur ! \u00d2 douleur ! Le temps mange la vie\u201d. 77","\u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p \u0111\u1ec3 xo\u00e1 giai c\u1ea5p. Con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111au \u0111\u1edbn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng qua n\u00f3 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edbi \u0111\u00e2u. S\u1ee3 \u0111i qua con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3, t\u1ee9c l\u00e0 t\u00f4i v\u1eabn \u00f4m c\u00e1i ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng, c\u00e1i ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0m s\u1eb5n t\u1eeb tr\u00ean tr\u1eddi r\u01a1i xu\u1ed1ng\\\"\u1ebf \\\"V\u00e0 m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u00e1c n\u1eefa, c\u00e0ng \u0111i s\u00e2u v\u00e0o c\u00e1ch m\u1ea1ng, s\u1ef1 s\u00e1ng t\u00e1c c\u00e0ng gian nan. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, t\u00f4i vi\u1ebft cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \\\"c\u00f3 h\u1ecdc\\\", t\u1ee9c l\u00e0, tr\u00ean n\u00e9t l\u1edbn, nh\u1eefng ti\u1ec3u t\u01b0 s\u1ea3n tr\u1edf l\u00ean trong x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169. B\u00e2y gi\u1edd nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \\\"v\u00f4 h\u1ecdc\\\" c\u0169, nh\u1edd c\u00e1ch m\u1ea1ng, h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u1ecdc, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch v\u00e0 h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ea3 ph\u00ea b\u00ecnh n\u1eefa ; h\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn h\u1ecd, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng ; kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd g\u00ec h\u1ecd nai l\u01b0ng ra \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i, \u0111\u1ed5 m\u00e1u nhi\u1ec1u nh\u1ea5t m\u00e0 tr\u00ean s\u00e2n kh\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m, l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \\\"c\u00f3 h\u1ecdc\\\" l\u1edbp tr\u01b0\u1edbc kia, b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i c\u1ea3 y\u00eau th\u00edch c\u0169, ch\u00ednh h\u1ecd l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng. M\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e0 c\u00e1i nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a t\u00f4i. Nh\u1eefng nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc, ch\u1ee7 quan c\u1ee7a t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00e1ch quan c\u1ee7a kh\u00e1ng chi\u1ebfn trong hai, ba n\u0103m tr\u1eddi, trong t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec c\u1ee9 ch\u00f9n d\u1ea7n, c\u1ee9 cu\u1ed1n l\u1ea1i. Ngo\u00e0i m\u1eb7t th\u00ec nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec x\u1ea3y ra, nh\u01b0ng \u1edf ch\u1ed7 tinh vi, k\u00edn nh\u1eb9m nh\u1ea5t, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 r\u00fat tr\u1ed1n. C\u00e1i ch\u1ea5t h\u01b0\u1edfng th\u1ee5, c\u1ea7u an t\u00edch lu\u1ef9 trong th\u1ec3 x\u00e1c v\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed t\u00f4i h\u00e0ng m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m, nay l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t s\u1ee9c \u1ef3 kh\u00f3 lay chuy\u1ec3n. Gian kh\u1ed5, kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u1edf \u0111\u1eb1ng xa, n\u01a1i qu\u1ea7n ch\u00fang v\u1eabn ch\u1ecbu v\u00e0 g\u00e1nh, m\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m ngay b\u1ea3n th\u00e2n t\u00f4i ; t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 \\\"kh\u00e1ng chi\u1ebfn vui v\u1ebb, c\u00e1ch m\u1ea1ng vui v\u1ebb\\\" n\u1eefa. T\u1ef1 t\u00f4i m\u00ecnh theo tinh th\u1ea7n c\u1ee7a giai c\u1ea5p v\u00f4 s\u1ea3n, gay l\u1eafm ! T\u00f4i \u0111\u00e2m ra h\u1eddn, t\u1ee7i \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5u tranh v\u1edbi t\u00f4i, t\u1ecfi t\u1ef1 \u00e1i giai c\u1ea5p, b\u00e1m l\u1ea5y c\u00e1c th\u1ee9 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, danh hi\u1ec7u c\u0169. S\u00e1ng t\u00e1c c\u00e1i m\u1edbi th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i, t\u00f4i quay v\u1ec1 d\u1ef1a l\u01b0ng v\u00e0o c\u00e1c th\u1ee9 \\\"c\u1ee7a ch\u00ecm'' : t\u00e1c ph\u1ea9m ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh. K\u1ef3 t\u00ecnh t\u00f4i v\u1eabn bi\u1ebft \u0111\u1ee9ng ch\u1ed7 c\u0169 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, tuy nhi\u00ean, l\u1ea1i ng\u1ea1i sang \u0111\u1ee9ng ch\u1ed7 m\u1edbi ; t\u00e2m tr\u1ea1ng t\u1ecfi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1eb9t, tinh th\u1ea7n b\u1ea5t \u1ed5n, v\u1eabn g\u1ea7n v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9, v\u1eabn xa v\u1ee3i v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng lai. C\u1ee9 ch\u1ea1y sang b\u00ean n\u00e0y r\u1ed3i ch\u1ea1y sang b\u00ean kia, th\u1eadt l\u00e0 \u0111au \u0111\u1edbn\\\". Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u \u0111i v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, t\u00e2m tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e0 th\u1ebf. C\u00f3 s\u1ef1 n\u00edu k\u00e9o gi\u1eefa c\u00e1i m\u1edbi v\u00e0 c\u00e1i c\u0169, v\u1eeba t\u00edch c\u1ef1c tham gia \u0111\u1ea5u tranh c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1eeba v\u01b0\u1edbng v\u1ea5t c\u00e1i bu\u1ed3n ti\u00eau c\u1ef1c. R\u1ed3i anh \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ea1n th\u01a1 c\u00f9ng l\u1ee9a tu\u1ed5i c\u1ee7a anh. 78","M\u1ed9t v\u00e0i nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam th\u01b0\u1eddng n\u00f3i : t\u00f4i \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \\\"l\u1ed9t x\u00e1c\\\". H\u1ecd n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch v\u1eeba \u0111\u00f9a b\u1ee1n v\u1eeba nghi\u00eam t\u00fac m\u1eb7c d\u00f9 \u0110\u1ea3ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00f9ng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi l\u00f2ng ch\u00e2n th\u00e0nh, v\u1edbi \u00fd mu\u1ed1n tha thi\u1ebft thay \u0111\u1ed5i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh. Xu\u00e2n Di\u1ec7u kh\u00f4ng h\u1ec1 d\u00f9ng \u0111\u1ebfn ch\u1eef \\\"l\u1ed9t x\u00e1c\\\", m\u00e0 anh th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i, thay \u0111\u1ed5i theo t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a giai c\u1ea5p c\u00f4ng nh\u00e2n. Nh\u01b0ng anh ngh\u0129 r\u1eb1ng nhi\u1ec1u b\u00e0i th\u01a1 tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ee7a anh v\u1eabn c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. Ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc ch\u00fang ta c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t nhi\u00ean c\u0169ng ngh\u0129 th\u1ebf, v\u00ec v\u0103n h\u1ecdc bao gi\u1edd c\u0169ng mang d\u1ea5u \u1ea5n m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i. T\u1ea1i sao ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1i b\u1ea3n l\u1ea1i nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng thi\u1ec1n, nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Nho gi\u00e1o m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng in nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m l\u00e3ng m\u1ea1n ch\u1ee7 ngh\u0129a m\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f2n c\u00f3 ph\u1ea7n t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 n\u1ed1i ti\u1ebfp gi\u1eefa th\u01a1 c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u00e0 th\u01a1 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3, d\u00f9 ch\u01b0a m\u1ea1nh d\u1ea1n, v\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e0m nhi\u1ec1u h\u01a1n. L\u00eanin \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i \u00fd n\u00e0y : \\\"Ch\u00fang t\u00f4i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 s\u1ea3n, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i d\u1ea1 d\u00e0y r\u1ea5t kho\u1ebb, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ee7 s\u1ee9c ti\u00eau ho\u00e1 t\u1ea5t c\u1ea3\\\". Anh lu\u00f4n lu\u00f4n ca t\u1ee5ng c\u00e1i m\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u cho c\u00e1i m\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a. H\u00e0ng tr\u0103m b\u00e0i b\u00fat k\u00fd v\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u00e3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi, con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi Vi\u1ec7t Nam trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u1ea5u tranh gi\u1ea3i ph\u00f3ng d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i. Anh vi\u1ebft h\u00e0ng bao nhi\u00eau b\u00e0i ti\u1ec3u lu\u1eadn v\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh c\u00e1i m\u1edbi trong v\u0103n h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i anh kh\u00f4ng ch\u00ea tr\u00e1ch b\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y trong m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00fang ta. \\\"... Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m m\u1eafc b\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c g\u00e2y t\u00e1c h\u1ea1i l\u00e0 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta hi\u1ec3u sai th\u1ef1c t\u1ebf, t\u01b0\u1edfng c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 to\u00e0n h\u1ed3ng, g\u00e2y b\u1ec7nh ch\u1ee7 quan v\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng ho\u00e1. Do thi\u1ebfu v\u1ed1n s\u1ed1ng v\u00e0 xa \u0111\u1eddi th\u1ef1c, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng t\u1ebb nh\u1ea1t, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc d\u1ec5 ch\u00e1n, g\u00e2y m\u1ed9t s\u1ef1 h\u1edd h\u1eefng n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi, l\u00e0m n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi k\u00e9m t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i nhi\u1ec1u...\\\". Anh khen ng\u1ee3i s\u1ef1 ph\u00ea b\u00ecnh hi\u1ec7n nay v\u1edbi t\u00ednh khoa h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a n\u00f3, nh\u01b0ng anh l\u1ea1i ph\u00ea ph\u00e1n \\\"m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00ea b\u00ecnh g\u00f2 b\u00f3, m\u00e1y m\u00f3c, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a v\u0103n ngh\u1ec7, coi m\u1ed9t thi\u00ean truy\u1ec7n ng\u1eafn b\u1eb1ng nh\u01b0 m\u1ed9t b\u00e0i x\u00e3 lu\u1eadn, b\u1eaft m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u00f9 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 79","ch\u00ednh tr\u1ecb, \u0111\u1ee7 c\u00f4ng n\u00f4ng li\u00ean minh, \u0111\u1ee7 vai tr\u00f2 c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00f9 vai tr\u00f2 c\u00f9a M\u1eb7t tr\u1eadn, l\u1ea1i \u0111\u1ee7 b\u1ea3o v\u00ea ho\u00e0 b\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi v.v. ch\u1ea5t l\u00ean l\u01b0ng con ng\u1ef1a t\u00e1c ph\u1ea9m nhi\u1ec1u th\u1ee9 qu\u00e1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 c\u1ea5t b\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng non gan, kh\u1ed1ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng vai ph\u1ea3n di\u1ec7n ph\u00e1t bi\u1ec3u s\u1ee3 n\u00f3 ph\u1ea3n tuy\u00ean truy\u1ec1n, ho\u1eb7c m\u1edbi th\u1ea5y t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i \u00edt nhi\u1ec1u khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a c\u00e1n b\u1ed9 hay c\u1ee7a n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ed9i lo l\u00e0 b\u00f4i nh\u1ecd... Nh\u1eefng quan ni\u1ec7m h\u1eb9p h\u00f2i tr\u00ean \u0111\u00e2y g\u00f2 b\u00f3 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3, l\u00e0m h\u1ecd \u00edt d\u00e1m ph\u00e1t huy s\u00e1ng t\u00e1c, d\u1ec5 khi\u1ebfn h\u1ecd c\u1ea7u an, \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1 nh\u1ea5t, kh\u00f4ng d\u00e1m sai \u00e2m binh d\u1eady, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n n\u1ed5i th\u00ec r\u1eafc r\u1ed1i to... Nh\u01b0ng r\u1ed3i anh l\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c trong t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc m\u1eb7c d\u00f9 n\u00f3 v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 n\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ea7y r\u1eaby trong v\u0103n h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y - v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n r\u1ebb ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n v\u00e0 ti\u1ec1n ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng n\u1eb1m trong t\u00fai nh\u1eefng nh\u00e0 kinh doanh xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u01b0 b\u1ea3n. Anh vi\u1ebft : \\\"Theo t\u00f4i th\u1ea5y, ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n v\u1ec1 b\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c ; v\u0103n d\u1edf th\u00ec c\u1ed5 kim, \u0110\u00f4ng T\u00e2y, \u0111\u1eddi n\u00e0o v\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea7u c\u0169ng c\u00f3. Nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc C\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00f4 s\u1ea3n c\u00f3 bi\u1ebft bao nhi\u00eau quy\u1ec3n s\u00e1ch ti\u00ean thi\u00ean b\u1ea5t t\u00fac, b\u1ecb c\u00f4ng ch\u00fang ru\u1ed3ng b\u1ecf ngay t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebb ra. V\u0103n h\u1ecdc phong ki\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n r\u1ebb ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u1eefng tr\u00e1ng s\u0129 m\u1edd nh\u1ea1t, nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u1ea5u ki\u1ebfm v\u00f4 ngh\u0129a l\u00fd, nh\u1eefng \\\"n\u1eef hi\u1ec7p\\\", nh\u1eefng \\\"qu\u00e1i ki\u1ec7t\\\", nh\u1eefng phi th\u00e2n, nh\u1eefng b\u1eedu b\u1ed1i, tung ra kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ed7, nh\u1eefng lo\u1ea1n trong cung m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng mu\u1ed1n nghe... V\u0103n h\u1ecdc t\u01b0 s\u1ea3n khi \u0111\u00e3 m\u1eafc b\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e0ng xu\u1ed1ng gi\u00e1 \\\"ba xu\\\", v\u1edbi nh\u1eefng chuy\u1ec7n t\u00ecnh ti\u1ec1n, chuy\u1ec7n m\u1ecdc s\u1eebng quanh qu\u1ea9n, chuy\u1ec7n trinh th\u00e1m nh\u1ea1t th\u1ebfch, chuy\u1ec7n t\u00e2m l\u00fd ch\u00e1n nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i ng\u00e1p d\u00e0i, chuy\u1ec7n khi\u00eau d\u00e2m h\u1ea1ng b\u00e9t,... \u1edf Vi\u1ec7t Nam ta, nh\u1eefng th\u01a1 v\u0103n s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m v\u1eabn l\u00e0 s\u1ed1 nhi\u1ec1u. Bi\u1ebft bao nhi\u00eau b\u00e0i th\u01a1 anh anh em em \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u00e1n tai \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 ! C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 vi\u1ebft nh\u1eefng truy\u1ec7n th\u01a1 m\u1ed9ng v\u1ec1 n\u00f4ng th\u00f4n, ca t\u1ee5ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng hi\u1ec1n ho\u00e0 c\u1ee7a n\u00f4ng d\u00e2n gi\u1eefa \u0111\u1ed5ng l\u00faa xanh r\u1eddn d\u01b0\u1edbi tr\u1eddi xanh quang \u0111\u00e3ng. B\u1ec7nh s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i \u0111\u00e2u \u01a1 trong b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi ch\u00fang ta nay !\\\" Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f2i b\u00fat chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, kh\u00f4ng ng\u1eebng chi\u00ean \u0111\u1ea5u, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u1ea5t t\u00edch c\u1ef1c c\u1ea3 v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 v\u00e3n ch\u01b0\u01a1ng, c\u1ea3 v\u1ec1 ti\u1ec3u lu\u1eadn ph\u00e9 b\u00ecnh 80","v\u00e0 th\u01a1 ca. B\u00fat l\u1ef1c c\u1ee7a anh th\u1eadt l\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd, phong ph\u00fa, uy\u1ec3n chuy\u1ec3n d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ch\u00e2n x\u00e1c. Nh\u01b0ng c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ecdc qu\u00fd anh, tr\u1ecdng anh, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111i t\u1eeb th\u1ebf gi\u1edbi c\u0169 \u0111\u1ebfn th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi, \u0111i t\u1eeb s\u00e1ng t\u1ea1o n\u00e0y \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o kh\u00e1c, tinh th\u00f4ng v\u0103n h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng b\u1eadc th\u1ea7y cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 nh\u00e0 th\u01a1 tr\u1ebb. Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u00ea say c\u00e1i m\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1ch m\u1ea1ng, c\u00e1i m\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a. Kh\u00f4ng nh\u1eefng trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u00e0 c\u1ea3 trong v\u0103n h\u1ecdc. Anh bi\u1ebft, trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi, x\u00e3 h\u1ed9i m\u1edbi, c\u00e1i m\u1edbi d\u00f9 \u0111ang l\u00e0 m\u1ea7m xanh non, nh\u01b0ng c\u00e1i m\u1ea7m xanh non s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng c\u00e2y l\u1ef1c l\u01b0\u1ee1ng. Kh\u00f4ng nh\u1eefng anh ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 anh \u0111\u1ea5u tranh cho n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf. Anh ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea3n tr\u1edf n\u00f3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ng\u0103n ch\u1eb7n n\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n\u1ebf\u0110\u00f4i khi anh luy\u1ebfn ti\u1ebfc c\u00e1i c\u0169, nh\u01b0ng anh th\u00edch nh\u1ea5t v\u1eabn l\u00e0 c\u00e1i m\u1edbi, c\u00e1i c\u0169 s\u1ebd h\u00e9o h\u1eaft \u0111i, nh\u01b0ng c\u00e1i m\u1edbi s\u1ebd sinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf. Anh n\u00f3i v\u1ec1 Baudelaire, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a anh x\u01b0a kia v\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd anh v\u1eabn m\u1ebfn ph\u1ee5c. Nh\u01b0ng anh hi\u1ec3u qua b\u00e0i th\u01a1 D u l\u1ecbch, Baudelaire n\u00f3i t\u00e2m tr\u1ea1ng nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i \u0111\u1ec3 m\u00e0 \u0111i, th\u1ebf gi\u1edbi d\u00f9 n\u01a1i n\u00e0o th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \\\"m\u1ed9t kh\u00f3m d\u1eeba gh\u00ea r\u1ee3n trong m\u1ed9t xa m\u1ea1c ch\u00e2n ch\u01b0\u1eddng\\\". C\u00e2u k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a b\u00e0i th\u01a1 Du l\u1ecbch : H\u1ee1i Th\u1ea7n ch\u1ebft, b\u00e1c l\u00fai gi\u00e0, \u0111\u1ebfn gi\u1edd r\u1ed3i ! H\u00e3y nh\u1ed5 neo. X\u00edt s\u1edf n\u00e0y l\u00e0m tu ch\u00e2n, h\u1ee1i Th\u1ea7n c h \u1ebf t! S\u1eafp bu\u1ed3m ch\u00e8o ! ... L\u1eb7n xu\u1ed1ng \u0111\u00e2y v\u1ef1c s\u00e2u, \u0111\u1ecba ng\u1ee5c huy thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eafp t\u1edbi ? Xii\u00f4ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y V\u00f4 tri- \u0111 \u1ec3 \u0111i t\u00ecm c\u00e1i m \u1edb i! Baudelaire \u0111i t\u00ecm c\u00e1i m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111i t\u00ecm \u0111\u1ebfn s\u1ef1 b\u1ebf t\u1eafc d\u00f9 \u00f4ng c\u0169ng ch\u1ed1ng ch\u1ecdi v\u00e0 \u0111\u1eadp ph\u00e1. Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111i t\u00ecm c\u00e1i m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1ch m\u1ea1ng, l\u00fd t\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, t\u00ecm \u0111\u1ebfn n\u1ed9i dung m\u1edbi, ngh\u1ec7 thu\u1eadt m\u1edbi. V\u00ec anh cho r\u1eb1ng \\\"c\u00e1i m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u1edf trong th\u1ef1c t\u1ea1i kh\u00e1ch quan c\u1ee7a c\u00e1ch m\u1ea1ng\\\". Anh n\u00f3i \u0111\u1ebfn vai tr\u00f2 c\u1ee7a thi\u00ean t\u00e0i nh\u01b0ng anh c\u0169ng l\u1ea1i n\u00f3i \\\"tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean l\u00e0 \u0111i nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang\\\". Anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u01a1 v\u0103n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 l\u1edbn \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u01b0u t\u1ea7m th\u01a1 ca qu\u1ea7n ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb 6A- XD 83","nh\u1eefng c\u00e2u ca dao x\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u01a1 ca qu\u1ea7n ch\u00fang hi\u1ec7n t\u1ea1i. Anh l\u1ea5y c\u00e1i m\u1edbi trong v\u0103n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, v\u0103n h\u1ecdc c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp th\u00eam c\u00e1i v\u1ecfn hi\u00e9u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi. Anh th\u00edch c\u00e1i m\u1edbi nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1ea7m n\u00f3 v\u1edbi c\u00e1i \\\"l\u1ea1\\\", v\u00ec l\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m \u1edb i ' c\u00e1i m\u1edbi trong v\u0103n h\u1ecdc th\u00ec ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n c\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00e1i m\u1edbi n\u00e0o ? Anh mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i m\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u00e2n th\u1eddi (modernisme). C\u00f2n c\u00e1i \\\"l\u1ea1\\\" ? Anh cho r\u1eb1ng c\u00e1i l\u1ea1 \u0111i xa v\u0103n h\u1ecdc. M\u1eb7c d\u00f9 t\u00f4i kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi anh, nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 ch\u1ec9 ch\u1ea1y theo c\u00e1i l\u1ea1, th\u00ec r\u1ed3i nh\u00e0 th\u01a1 \u1ea5y s\u1ebd \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u01a1 s\u1ebd \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u ? \u0110i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 b\u1ebf t\u1eafc. Tr\u00ean kia t\u1ecfi \u0111\u00e3 n\u00f3i, Xu\u00e2n Di\u1ec7u bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u00e1i m\u1edbi, c\u00e1i m\u1edbi n\u1ea3y sinh trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c, c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n lao \u0111\u1ed9ng, c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 m\u1ebfn y\u00eau v\u1ecf h\u1ea1n. Ch\u00fang ta h\u00e3y l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a anh m\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, so s\u00e1nh : Em s\u1ee3 l\u1eafm. Gi\u00e1 b\u0103ng tr\u00f9n m\u1ecdi n\u1ebbo. Tr\u1eddi \u0111\u1ea7y tr\u00fang l\u1ea1nh l\u1ebdo su\u1ed1t x\u01b0\u01a1ng da \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u th\u01a1 vi\u1ebft n\u0103m 1939. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e2u th\u01a1 sau n\u00e0y : H\u00e3y nh\u00ecn \u0111\u1eddi b\u1eb1ng \u0111\u00f4i m\u1eaft xanh non. Tr\u01b0\u1edbc kia anh vi\u1ebft : Hoa n\u1edf \u0111 \u1ec3 m\u00f9 t\u00e0n Tr\u0103ng tr\u00f2n \u0111\u1ec3 m\u00f9 khuy\u1ebft B \u00e8o l\u00ec\u1ee2\u1eca) \u0111 \u1ec3 c liia tan Ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00ea ly bi\u1ec7t Th\u00ec gi\u1edd \u0111\u00e2y anh vi\u1ebft : Ng\u00f3i m\u1edbi \/ \u00d4i mu\u00f4n ng\u1ee7\/1 s\u1ee9c l\u1ef1c Tr\u1ea3i ra th\u00e0nh r\u1ed9ng, d\u1ef1ng th\u1ee7nli cao. Anh \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00e1i t\u00e2m tr\u1ea1ng bi lu\u1ef5 x\u01b0a kia .\u1ec7 1_. _ __Thu\u1edf \u0111au \u1ea5y, sao d\u1ec5 d\u00f9ng t\u00e9 t\u00e1i M\u1ed9t b\u00f3ng tr\u0103ng \u0111i, m\u1ed9t lu\u1ed3ng gi\u00f3 t\u1edbi 00 R\u1ee5ng l\u00e1 tr\u00ean c\u00e2y, nh\u1ee5t n\u1eafng trong chi\u00eau Kli\u00f3c c\u00f2i t\u00e0u \u0111em khu\u1ea5t m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi y\u00eau, 80 se- XD","Kh\u00f3c v\u1edbi nh\u1ea1c s\u1ea7u bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi ch\u00edn su\u1ed1i, T\u00ecm cun \u0111\u00e0m trong v\u00f4 c\u00f9ng y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, v\u1eaby m\u00f9i soa \u0111\u01b0a ti\u1ec5n c\u1ea3 th\u1eddi giun, G\u1eafng \u01b0\u01a1m hou tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u00f4ng tro t\u00e0n. Th\u00ec sau n\u00e0y \u0111i v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, anh s\u1ebd n\u00f3i : \u00d4i T\u1ed5 qu\u1ed1c th\u00e2n y\u00eau ngh\u00ecn l\u1ea7n ca ng\u1ee3i Nay c\u00f9ng th\u00eam tha thi\u1ebft v\u1edbi tim ta M\u1ed7i th\u00f4n x\u00f3m, m\u1ed7i c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng v\u00f9ng r\u1ee3i M\u1ed7i c\u00e2y r\u01a1m \u0111\u1ee9ng ng\u00ec\u0169 ng\u1ee3i b\u00ean nh\u00e0 M\u1ed7i h\u00e8 ph\u00f4'chao \u00f4i ch\u00e2n b\u01b0\u1edbc n\u1ec7n Nh\u01b0 c\u00f3 g\u00ec n\u00e1o n\u1ee9c l\u1eafm b\u00ean trong Trong b\u00e0i th\u01a1 L\u1ec7, vi\u1ebft n\u0103m 1957, nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 nh\u1eafc l\u1ea1i n\u1ed7i v\u00f4 v\u1ecdng c\u0169 : Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t ba ph\u00e2n t\u01b0 n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0110i nh\u01b0 gi\u1ecdt l\u1ec7 gi\u1eefa kh\u00f4ng trung... \u0111\u00ea m\u00e0 sau \u0111\u00f3, n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i \u1ea5m \u00e1p c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u1edbi ; c\u00e1i gi\u1ecdt l\u1ec7 c\u1ea3m th\u00f4ng chan ho\u00e0 v\u1edbi qu\u1ea7n ch\u00fang : Xi(u l\u1ec7 sa, ta o\u00e1n h\u1eadn \u0111\u1ea5t tr\u1eddi Nay l\u1ec7 ho\u1ee7, ta l\u1ea1i th\u1ea5y \u0111\u1eddi vui Anh c\u1ea3m th\u1ea5y tr\u00e0n ng\u1eadp ni\u1ec1m vui trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi : H\u1ed3n t\u00f4i c\u00e1nh r\u1ed9ng m\u1ecf Hai b\u00ean gi\u00f3 th\u1ed5i v\u00e0o N gh\u0129 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1edbn h\u1edf Nh\u01b0 tr\u1eddi cao cao cao Xu\u00e2n Di\u1ec7u ch\u1eaft chiu v\u00e0 h\u0103m h\u1edf v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1i m\u1edbi trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng, trong t\u1eebng con ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9 c\u00e1i m\u1edbi n\u00e0y h\u00e3y c\u00f2n xanh non. Anh ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0o mu\u1ed1n ph\u00e1 n\u00f3. Anh vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng tr\u00e1i s\u1ea5u m\u1edbi nh\u00fa tr\u00ean c\u00e2y : Tr\u00e1i non l\u00ech\u01b0 th\u00e1ch th\u1ee9c Tr\u0103m th\u1ee9 gi\u1eb7c tli\u1ee9 s\u00e2u Th\u00e1ch k\u1ebb th\u1ee7 s\u1ef1 s\u00f4ng Ph\u00e1 d\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u00e2u 83","\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00f3i b\u00f3ng b\u1ea9y. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee5 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, th\u00ec anh qu\u1ea5t nh\u1eefng ng\u1ecdn roi tr\u1ef1c ti\u1ebfp, anh b\u0103n nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u1ea1n th\u01a1 ca r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang. Trong b\u00e0i Nh\u1eefng \u0111\u00eam h\u00e0nh qu\u00e2n : T\u00f4i c\u00f9ng x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a t\u00f4i C\u00f9ng \u0111\u1ed5 m\u1ed5 h\u00f4i, c\u00f9ng s\u00f4i gi\u1ecdt m\u00e1u T\u00f4i s\u1ed1ng v\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi chi\u00ean \u0111\u1ea5u C\u1ee7a tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi y\u00eau d\u1ea5u gian lao. Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc chuy\u1ec3n bi\u1ebfn d\u00e0i, m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi trong t\u00e2m h\u1ed3n v\u00e0 c\u1ea3 trong th\u01a1, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ea3 c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n n\u00eau t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n m\u1eabn s\u00e1ng t\u00e1c, say m\u00ea lao \u0111\u1ed9ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi suy ngh\u0129 v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o. Kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc k\u1ec3 t\u1eeb khi anh l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1, nh\u00e0 v\u0103n hi\u1ec7n th\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a th\u1eadt l\u00e0 l\u1edbn. C\u1ed1 nhi\u00ean s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a anh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u tay, c\u00f3 l\u1eabn c\u1ea3 \u01b0u v\u00e0 nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m, nh\u01b0ng khi \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ecdn con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1ch m\u1ea1ng, \u0111\u1ea5u tranh cho d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i, t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n l\u00ean, s\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n to\u00e0n di\u1ec7n. Anh c\u1eafm r\u1ec5 s\u00e2u trong m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t ph\u00ec nhi\u00eau c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh v\u1edbi bao nhi\u00eau ti\u1ec3u lu\u1eadn, ph\u00ea b\u00ecnh c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi anh \u0111\u00e3 ti\u1ebfp nh\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch sinh \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng tinh hoa c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u1ecbch thu\u1eadt v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u01a1 v\u0103n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1eb7c s\u1eafc. T\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00e0 n\u1eeda phong ki\u1ebfn anh \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i. T\u1eeb ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u00e1 nh\u00e2n ti\u1ec3u t\u01b0 s\u1ea3n anh \u0111\u1ebfn v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u1eadp th\u1ec3 c\u1ee7a giai c\u1ea5p c\u00f4ng nh\u00e2n. T\u1eeb ch\u1ee7 ngh\u0129a l\u00e3ng m\u1ea1n, kh\u00f4ng \u00edt ph\u1ea7n ti\u00eau c\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc kia, (\\\"L\u00e0 thi s\u0129 ngh\u0129a l\u00e0 ru v\u1edbi gi\u00f3 - M\u01a1 theo tr\u0103ng v\u00e0 v\u01a1 v\u1ea9n c\u00f9ng m\u00e2y\\\"), anh \u0111\u1ebfn v\u1edbi ch\u00fa ngh\u0129a hi\u1ec7n th\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a l\u1ea5y th\u1ebf gi\u1edbi quan c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0m l\u00fd t\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n lao \u0111\u1ed9ng l\u00e0m ngu\u1ed1n c\u1ea3m h\u1ee9ng v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt gi\u1ea3n d\u1ecb, ch\u00e2n th\u1ef1c, phong ph\u00fa, s\u00e2u s\u1eafc l\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ea9m m\u1ef9 trong s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh. 84","T\u1eeb d\u00e2n t\u1ed9c, anh m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ea7m nh\u00ecn ra nh\u00e2n lo\u1ea1i, hay c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, t\u1eeb nh\u00e2n lo\u1ea1i, anh nh\u00ecn l\u1ea1i d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn h\u01a1n, s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n, phong ph\u00fa h\u01a1n. Cu\u1ed9c ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn c\u1ee7a anh ; kh\u00f4ng ch\u1ec7ch c\u00e1i m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd m\u00e0 anh nh\u1eb1m t\u1edbi su\u1ed1t \u0111\u1eddi m\u00ecnh. T\u1ecfi ngh\u0129 r\u1eb1ng, t\u1ed1t h\u01a1n h\u1ebft, l\u00e0 ch\u00fang ta l\u1ea1i nghe Xu\u00e2n Di\u1ec7u, \u1edf tu\u1ed5i ngo\u00e0i 60, tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Orion s\u1ed1 12 n\u0103m 1980 (Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Corvinu, Budapest) n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed5ng h\u1ee3p v\u1ec1 \u0111\u1eddi l\u00e0m th\u01a1 v\u00e0 quan ni\u1ec7m v\u1ec1 th\u01a1 c\u1ee7a anh : \\\"... T\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1ecfi l\u00e0 c\u0169 v\u00e0 t\u00f4i l\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, v\u00e0 c\u1ea3 hai ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p s\u00e1ng t\u00e1c, hai \\\"h\u1ed3n th\u01a1\\\", hai \\\"b\u00fat ph\u00e1p s\u00e1ng t\u00e1c\\\" hai giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc t\u00f4i ho\u00e0 l\u1eabn trong t\u00f4i. - T\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft trong th\u1eddi tr\u1ebb c\u1ee7a t\u00f4i c\u00e1i th\u00fa c\u1ee7a s\u1ef1 bu\u1ed3n r\u1ea7u, \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c nh\u1eefng \u00eam d\u1ecbu c\u1ee7a ni\u1ec1m c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u1eafng v\u1ebb ; t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 trong c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a t\u1ecfi nh\u1eefng v\u1ecdt tr\u00e0n l\u00e3ng m\u1ea1n v\u00e0 nh\u1eefng h\u01a1i ti\u1ebfng c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u01b0\u01a1ng tr\u01b0ng ; t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u00fat n\u00e0o t\u1eeb b\u1ecf c\u00e1c s\u00e1ng t\u00e1c v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh ; nh\u01b0ng t\u00f4i n\u00f3i nh\u01b0 Paul \u00c9luard \\\"t\u1eeb ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\\\" ; t\u00f4i t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t h\u1ea1nh ph\u00fac gi\u00e0u c\u00f3 h\u01a1n, tr\u1ecdn v\u1eb9n h\u01a1n, s\u00e1ng t\u1ea1o hon trong khi \u1edf v\u1edbi cha t\u00f4i l\u00e0 Nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 m\u1eb9 t\u1ecfi l\u00e0 T\u1ed5 qu\u1ed1c, v\u1edbi l\u1ea1i, khi ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0 thi s\u0129 trong n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 tranh \u0111\u1ea5u quy\u1ebft li\u1ec7t \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u00ea \\\"t\u1ed5n t\u1ea1i\\\" ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \\\"kh\u00f4ng t\u1ed5n t\u1ea1i\\\", v\u00e0 \u0111ang c\u00f2n \u0111\u1ea5u tranh gay g\u1eaft \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \\\"c\u00f2n\\\", trong c\u00e1i x\u1ee9 s\u1edf m\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean c\u00f2n ch\u1ebf ng\u1ef1 v\u1edbi b\u00e3o t\u00e1p c\u1ee7a n\u00f3, h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 l\u1ee5t l\u1ed9i c\u1ee7a n\u00f3 ; trong c\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng trong to\u00e0n b\u1ed9 c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh c\u00f2n n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 m\u1ed9t thi s\u0129 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0 chi\u1ebfn s\u0129 ? Nh\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t th\u00edch th\u00fa, nh\u01b0ng cho l\u00e0 m\u1ed9t ni\u1ec1m vui c\u00f2n to l\u1edbn h\u01a1n ; v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi s\u0129 d\u00e2ng hi\u1ebfn t\u00e0i n\u00e3ng c\u00f9a m\u00ecnh cho h\u00e0ng tri\u1ec7u c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a ch\u00fang t\u1ecfi, h\u1ecd l\u00e0 T\u1ed5 qu\u1ed1c. Ch\u00ednh Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u0169ng t\u1eebng n\u00f3i : \\\"Vui nh\u1ea1c m\u1ed9t m\u00ecnh, v\u00e0 v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng vui nh\u1ea1c, c\u00e1i h\u01b0\u1eddng th\u1ee5 n\u00e0o l\u00e0 vui h\u01a1n ?\\\". B\u1edfi v\u1eady cho n\u00ean t\u00f4i r\u1ea5t suns s\u01b0\u1edbng vi\u1ebft cho nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a t\u00f4i, v\u00e0 t\u00f4i l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m m\u1ed9t anh h\u00e1t x\u1ea9m, t\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1eefa qu\u1ea7n ch\u00fang, v\u00e0 l\u00e0m nh\u1eefng cu\u1ed9c b\u00ecnh th\u01a1, trong \u0111\u00f3 d\u0129 nhi\u00ean t\u1ecfi c\u0169ng \u0111\u1ecdc th\u01a1 t\u00f4i. V\u00e2ng, t\u00f4i h\u1ecdc \u1edd tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Nazim Hikmet v\u00e0 c\u1ee7a Pablo Neruda, c\u1ee7a Petofi v\u00e0 c\u1ee7a V\u00e1pdar\u1ed1p, t\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 m\u01a1 m\u1ed9ng, b\u1eb1ng th\u01a1...\\\". 85","... \\\"T\u00f4i c\u00f3 c\u00e1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t \\\"t\u00e2m h\u1ed3n\\\", c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 n\u00f3 l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng to\u00e1t ra tinh vi nh\u1ea5t, huy\u1ec1n b\u00ed nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed, c\u00e1i ti\u1ec1m th\u1ee9c n\u00f3 l\u00e0 h\u1ea7m nh\u00e0 c\u1ee7a tr\u00ed tu\u1ec7 ta, c\u00e1i \\\"t\u00e2m h\u1ed3n\\\" kia n\u00f3 l\u00e0 c\u1ee7a t\u00f4i v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 c\u1ee7a m\u1ecdi sinh v\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt, n\u00f3 l\u00e0m n\u00ean s\u1ee9c quy\u1ebfn r\u0169, v\u00e0 ni\u1ec1m th\u01a1 l\u1edbn lao c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng ; t\u00f4i s\u1eb5n s\u00e0ng d\u00f2 la m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n b\u00ed, t\u00f4i kh\u00f4ng xa l\u1ea1 v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed9c ng\u1ea1o du tr\u00ed tu\u1ec7, ch\u00fang kh\u1ea3 d\u0129 l\u00e0m phong ph\u00fa n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh ; t\u00f4i mu\u1ed1n s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o th\u01a1 c\u00e1i x\u1eed s\u1edf th\u1ea7n ti\u00ean m\u00e0 \u00e2m nh\u1ea1c m\u1edf ra cho ch\u00fang ta, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ea1o ra nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 du d\u01b0\u01a1ng, vang \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ea7y t\u00ednh nh\u1ea1c, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng \\\"ch\u1ea5t x\u1ea1 m\u00ea ly\\\" \u0111\u1ea7y \u1ea3o thu\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed, nh\u1edd c\u00f3 ph\u00e9p luy\u1ec7n kim \u0111\u01a1n c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef... T\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t quan ni\u1ec7m m\u1edf bung \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u01a1 ; trong t\u00ecnh y\u00eau, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bao gi\u1edd cho l\u00e0 y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ; trong th\u01a1, ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0 m\u1ed9t thi s\u0129 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 th\u01a1 ; ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0 Nh\u00e0 th\u01a1\\\". Ch\u00fang ta n\u1edf m\u1ed9t n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi r\u1ea5t b\u1ea7u b\u1ea1n v\u00e0 th\u00f4ng c\u1ea3m khi th\u1ea5y nh\u00e0 th\u01a1, m\u1eb7c d\u1ea7u tu\u1ed5i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, v\u1eabn vi\u1ebft cho \\\"n\u00e0ng th\u01a1\\\" c\u1ee7a anh, ai \u0111\u00f3 : H\u00e3y c\u00f2n \u1ee7m \u1ee9c \u1ecf trong anh M\u1ed9t c\u00e1i tin h\u1ed5ng, m\u1ed9t n\u1ed7i xanh Mu\u1ed1n l\u1ee5i b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u01b0 tu\u1ed5i tr\u1ebb Ni\u1ec1m t\u00e2m s\u1ef1 l\u00fa k \u1ec3 c\u00f9ng oanh... V\u00e0 trong t\u1eadp th\u01a1 th\u1ee9 15 ra \u0111\u1eddi n\u0103m 1982, Thanh ca, t\u00ean m\u1ed9t lo\u1ea1i xo\u00e0i \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00eda Nam, v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ti\u1ebfng ca thanh t\u00fa, t\u00f3i th\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ea1o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a anh v\u1eabn \u0111\u1ea7y s\u1ee9c tr\u1ebb : Tr\u00e1i tim t\u00f4i : m\u1ed9t c\u00e1i t\u00fai tr\u00f9n tr\u1ec1 H\u1ed9t l\u00faa, h\u1ed9t m e^ \\\\ h\u1ed9t b\u00f4ng, h\u1ed9t c\u1ea3i Tim t\u00f4i ch\u1ee9a, m\u00f9 h\u1ed3n t\u00f4i th\u00ec v\u00e3i Gi\u00f3 \u0111\u01b0a h\u1ed9t c\u1ea3i \u1ecf l\u1ee5i trong v\u01b0\u1eddn ; Sang xu\u00e2n, hoa c\u1ee7i n\u1ecf l\u1ee5i v\u00f9ng t\u01b0\u01a1i Gi\u00f3 th\u1ed5i ch\u1eadp ch\u1eddn b\u01b0\u1edbm m\u01a1n kh\u00f4ng kh\u00ed \u00d4 i! C\u00e1i \u0111\u00e1t mi\u1ec1n Nam, \u0111\u1ea5t m\u00fam, \u0111\u00fat nhuy T\u00f4i th\u00edch l\u00e0m c\u00e2y c\u1ea3i b\u1ebfn s\u00f4ng B\u01a1. (1) M\u00e8 (ti\u1ebfng mi\u1ec1n Nam) : v\u1eebng. 86","S\u00f4ng Ba l\u00e0 m\u1ed9t con s\u00f4ng \u1edf mi\u1ec1n Nam Trung B\u1ed9 ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y t\u00f4i th\u1ea5y c\u1ea7n n\u00f3i r\u1eb1ng : trong m\u00e1u c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00f3 mi\u1ec1n Nam, trong c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n anh, c\u00f3 y\u1ebfu t\u1ed1 mi\u1ec1n Nam mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t m\u1edbi hom, s\u00f4i n\u1ed5i b\u1ed3ng b\u1ed9t hon ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u0169 \u1edf ph\u00eda B\u1eafc ; anh l\u00e0 con c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 nho x\u1ee9 Ngh\u1ec7 T\u0129nh v\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4 th\u1ee3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc m\u1eafm \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Trong t\u1eadp Thanh ca, c\u00f3 th\u01a1 vi\u1ebft cho tr\u1ebb con : M\u1ed9t b\u00e9 ra \u0111\u1eddi trong tri\u1ec7u b\u00e9 Cliuy\u1ec7n n\u00e0y kh\u00f4ng l\u1ea1 \u0111\u00e3 mu\u00f4n n\u0103m Nh\u01b0ng xao x\u00e1c m\u00e3i, lu\u00f4n lu\u00f4n m\u1edbi L\u00f9 m\u1ed1i duy\u00ean xe l\u00f2ng v\u1edbi l\u00f2ng. X\u00fac c\u1ea3m c\u1ee7a anh t\u1ecf ra kh\u00f4ng m\u00f2n, v\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p kh\u0103ng kh\u00edt v\u1edbi t\u00ecnh c\u1ea3m, khi \u0103n m\u1ed9t \\\"Tr\u00e1i cam xanh v\u1ecf\\\" : \u00d4i ! Ru\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u00e3 ng\u1ecdt Nh\u01b0ng v\u1ecf ch\u01b0a v\u1ed9i v\u00f9ng H\u00fang tr\u1ebb s\u1ef1c v\u00e0o m\u0169i N h\u01b0 m\u1ed9t l\u00e0n s\u00f3ng h\u01b0\u01a1ng... ... T\u00f4i \u01b0\u1edbc m\u1ed9t b\u00f9n tuy Gi\u1eefa v\u1ea1n tr\u00f9ng y\u00eau nh\u1edb B\u00f3c cho t\u00f4i b\u00e2ng khu\u00e2ng M\u1ed9t tr\u00e1i cam xanh v\u1ecf... Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Chi\u1ec3u (1822 - 1888), m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 m\u00f9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, (c\u0169ng nh\u01b0 Mint\u01a1n l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 m\u00f9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh) \u0111\u00e3 t\u1eebng vi\u1ebft \u0111\u00ea n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f9a m\u00ecnh : Sau tr\u1eddi Th\u00fac Qu\u1ef7 tan way S\u00f4ng trong bi\u1ec3n l\u1eb7ng, m\u1eaft th\u1ea7y s\u00fang ra. C\u0169ng nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 n\u00f3i v\u1edbi m\u00ecnh : S\u1ef1 \u0111\u1eddi th\u00f9 khu\u1ea5t \u0111\u00f4i tr\u00f2ng th\u1ecbt L\u00f2ng \u0111\u1ea1o xin tr\u00f2n m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng Hai con m\u1eaft c\u00f9a nh\u00e0 th\u01a1 v\u0129 \u0111\u1ea1i \u1ea5y \u0111\u00e3 s\u00e1ng l\u1ea1i r\u1ed3i. Ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay c\u1ee7a c\u00e1ch m\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng treo gi\u1eefa nh\u00e2n ho\u00e0n. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u00e0i hoc thu\u00fd chung v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, trung th\u00e0nh v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng. 87","M\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 c\u1ed9ng s\u1ea3n Ph\u00e1p Louis Aragon l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng c\u00f9a m\u00ecnh : \u0110\u1ea3ng \u0111\u00e3 cho t\u00f4i s\u00fang m\u00e1t s\u00fang l\u00f2ng (Mon parti m'a rendu les yeux et la m\u00e9moire) M\u1eaft Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 s\u00e1ng, s\u00e1ng th\u1eadt s\u1ef1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 s\u00e1ng t\u1eeb \u0111\u00f4i m\u1eaft, m\u00e0 s\u00e1ng t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc b\u00e0i C\u00e1c b\u1eadc th\u1ea7y v\u0103n ho\u00fa, c\u00fac ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng v\u00ea ph\u00eda ui ? c\u1ee7a M. Gorki, anh \u0111\u00e3 t\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ea5y con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c, \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 giai c\u1ea5p c\u00f4ng nh\u00e2n, v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n lao \u0111\u1ed9ng. V\u00e0 ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf anh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eb7t v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay. NH\u1eeeNG TRANG TH\u01a0, TRANG \u0110\u1edcI, TRANG NGH\u1ec6 THU\u1eacT Tr\u00ean kia t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i Xu\u00e2n Di\u1ec7u t\u1eeb nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u01a1 hi\u1ec7n th\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra kh\u00f3 m\u00e0 n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00e0nh r\u1ecdt nh\u01b0 v\u1eady, v\u00ec trong th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 hi\u1ec7n th\u1ef1c, hay trong th\u01a1 hi\u1ec7n th\u1ef1c c\u1ee7a anh, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ea5t l\u00e3ng m\u1ea1n. Ai ch\u1eb3ng bi\u1ebft Victor Hugo l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp ra ch\u1ee7 ngh\u0129a l\u00e3ng m\u1ea1n, th\u1ebf m\u00e0 sau n\u00e0y Louis Aragon l\u1ea1i g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 hi\u1ec7n th\u1ef1c (Victor Hugo, po\u00e8te r\u00e9aliste). Ay c\u00e1i kh\u00f3 kh\u0103n cho ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc l\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u xem m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n \u1edf \u0111\u00e2u v\u00e0 hi\u1ec7n th\u1ef1c \u1edf \u0111\u00e2u ? Trong ph\u1ea7n n\u00e0y t\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00f3 n\u1eefa, m\u00e0 mu\u1ed1n n\u00f3i m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1c, nh\u1eefng trang th\u01a1, trang \u0111\u1eddi, trang ngh\u1ec7 thu\u1eadt trong th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u. Ho\u00e0i Thanh c\u00f3 l\u00fd khi anh v i\u1ebf t: \\\"B\u1edfi Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 g\u1eedi trong th\u01a1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1eabn v\u1edbi m\u1ed9t ch\u00fat h\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, bao nhi\u00eau n\u1ed7i ni\u1ec1m ri\u00eang c\u1ee7a thanh ni\u00ean b\u1ea5y gi\u1edd \u2014 Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edbi nh\u1ea5t trong nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 m\u1edbi - n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00f2ng c\u00f2n tr\u1ebb m\u1edbi th\u00edch \u0111\u1ecdc Xu\u00e2n Di\u1ec7u, m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00edch th\u00ec ph\u1ea3i m\u00ea...\\\" (Thi nli\u00e1n Vi\u1ec7t Na\/\u00eci). C\u00e1i n\u00e1o n\u1ee9c, c\u00e1i x\u00f4n xao, c\u00e1i \u0111\u1eafm say trong th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 c\u00e1i n\u00e1o n\u1ee9c, x\u00f4n xao, \u0111\u1eafm say trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, nh\u1ea5t l\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi tu\u1ed5i tre. 88","Tuy c\u00f3 l\u00fac Xu\u00e2n Di\u1ec7u v i\u1ebft: Xin \u0111\u1eebng c\u01b0\u1eddi ! \u0110\u1eddi c\u00f3 ngh\u0129a chi \u0111\u00e1u ? R\u1ed1i anh l\u1ea1i n\u00f3i : Nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ea1i s\u1ed1ng v\u00e3n l\u00f9 h\u01a1n ch\u1ebft G\u1ea7n h\u01a1n xa, y\u00eau m\u1ebfn ng\u1ecdt ng\u00e0o thay Ngay c\u1ea3 trong b\u00e0i th\u01a1 H\u01b0 v\u00f4 t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 s\u1ebd \u0111i v\u00e0o si\u00eau h\u00ecnh, th\u00ec ch\u00fang ta l\u1ea1i b\u1eaft g\u1eb7p m\u1ed9t c\u00e2u th\u01a1 r\u1ea5t tr\u1ea7n th\u1ebf : K\u1ebb \u0111\u1ef1ng tr\u00e1i t\u00ecm tr\u00ecu m\u00e1u \u0111\u1ea5t Hui tay ch\u00edn m\u00f3ng b\u00e1m v\u00e0o \u0111\u1eddi \\\"\u0110\u1eddi\\\" l\u00e0 n\u1ed7i ni\u1ec1m c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 \u1ea5y, d\u1ea7u nh\u00e0 th\u01a1 th\u1eddi tr\u1ebb ch\u01b0a gi\u1ea3i th\u00edch n\u1ed5i hay gi\u1ea3i th\u00edch c\u00f2n \u0111\u01a1n s\u01a1, nh\u01b0ng mu\u1ed1n \\\"b\u00e1m v\u00e0o \u0111\u1eddi\\\" l\u00e0 l\u1ebd s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 v\u1ed1n tha thi\u1ebft s\u1ed1ng : Ti\u1ebfc nhau chi, mai m\u1ed1t \u0111\u00e3 xu r\u1ed3i Xu l\u00f9 ch\u1ebft, h\u00e3y t\u1ee5ng t\u00ecnh l\u00fac s\u1ed1ng Ch\u1edb chia r \u1ebd - d\u1ec5 g\u00ec ta g\u1eb7p m\u1ed9ng - Nh\u1eefng d\u00f2ng \u0111\u1eddi mu\u00f4n ki\u1ebfp \u0111\u00e3 chia tr\u00f4i Cu\u1ed1i b\u00e0i Gi\u1edbi thi\u1ec7u, nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i v i\u1ebf t: N\u1ed7i \u0111\u1eddi cay c\u1ef1c \u0111ang gi\u01a1 vu\u1ed1t C\u01a1m \u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00f9a v\u1edbi kh\u00e1ch th\u01a1. Nh\u01b0ng tho\u00e1t sao ra l\u1ed1i h\u1ed5 h\u00f9m Nu\u1ed1t \u0111\u1eddi bao k\u1ebb h\u00e1i v\u0103n th\u01a1m Mu\u1ed1n n\u00f3i g\u00ec th\u00ec n\u00f3i, d\u00f9 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00f4 ngh\u0129a hay h\u01b0 v\u00f4, \u1edf d\u1eb7m kh\u00e1ch hay trong l\u00f2ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng nh\u00e0 th\u01a1 ph\u1ea3i nh\u1eadn th\u1ea5y \\\"cu\u1ed9c \u0111\u1eddi cay c\u1ef1c\\\", \\\"cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u01a1m \u00e1o\\\" v\u00e0 l\u00e0m sao cho tho\u00e1t ra kh\u1ecfi \\\"l\u1ed1i h\u1ed5 h\u00f9m\\\". \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 hi\u1ec7n th\u1ef1c r\u1ed3i, v\u00e0 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n th\u1ef1c anh l\u1ea1i v\u1eabn ngh\u0129 l\u00e3ng m\u1ea1n v\u1ec1 \u0110\u1eddi trong b\u00e0i th\u01a1 Tr\u1edf v\u1ec1 \u1ec6. Vi\u1ec7t Nam sau m\u1ed9t th\u1eddi lao kh\u1ed5 B\u1ee7\\\\' gi\u1edd c\u01b0\u1eddi nh\u01b0 hoa II\u1ede ... H\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi vui v\u1ebb l\u1eafm ng\u00e0y mai T\u00d4I s\u1ebd.xin \u0110\u1eddi - v\u00e9 m\u1ed9t s\u1edbm mui 89","Sau n\u00e0y khi \u0111i c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, Xu\u00e2n Di\u1ec7u ch\u1ee3t nh\u1edb \u0111\u1ebfn ch\u1eef \u0110\u1edcI, m\u1ed9t ti\u1ebfng th\u01a1 \u0111\u00e3 \u00e1m \u1ea3nh anh bao nhi\u00eau n\u0103m th\u00e1ng. Anh x\u00fac \u0111\u1ed9ng ghi l\u1ea1i h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t B\u00e0 c\u1ee5 m\u00f9 lo\u00e0 : M\u1ed9t \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1eb9 h\u00e9o hon C\u00f3 hai con m\u1eaft ch\u1ebft m\u00f2n c\u1ea3 lia\u00ec Quanh n\u00fam ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111\u00eam d\u00f9i S\u00fang tr\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea3n y\u00eau S\u1ef1 th\u1ef1c, \u0111\u1eddi anh, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1edbi d\u1ea7u ch\u01b0a to\u00e0n v\u1eb9n nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u00e0 M\u1ed9t kl\u00ec\u1ed1i h\u1ed3ng, d\u1ea7u c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ea5u tranh gi\u1eefa Ri\u00eang chung nh\u01b0ng \u0111\u00e3 c\u1ea5t cao cho anh H\u1ed3n t\u00f4i \u0111\u00f4i c\u00e1nh v\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi d\u00f9 c\u00f2n kh\u00f3 kh\u0103n gian kh\u1ed5, \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi vui\u1ec7Anh t\u1ef1 d\u1eb7n m\u00ecnh : H\u00e3y nh\u00ecn \u0111\u1eddi b\u1eb1ng \u0111\u00f4i m\u1eaft xanh non Kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00f4i m\u1eaft \u1ea5y th\u00ec l\u00e0m sao nh\u00ecn th\u1ea5u cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i \\\"C\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 h\u00e3y nh\u00ecn b\u1eb1ng \u0111\u00f4i m\u1eaft Kim C\u01b0\u01a1ng\\\" (Th\u01b0\u01a1ng lang thi tho\u1ea1i, \u0111\u1eddi T\u1ed1ng). Kim C\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u1ecb b\u1ea3o v\u1ec7 Ph\u1eadt ph\u00e1p r\u1ea5t c\u1ea3nh gi\u00e1c nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u01b0ng c\u0169ng r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng. C\u00f2n ta th\u00ec c\u00f3 l\u00fac n\u00f3i \\\"Ph\u1ea3i c\u00f3 con m\u1eaft c\u1ee7a Trung \u01b0\u01a1ng\\\". \u0110\u00f4i m\u1eaft xanh non m\u00e0 Xu\u00e2n Di\u1ec7u n\u00f3i \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u00f4i m\u1eaft tr\u1ebb con, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u00f4i m\u1eaft trong s\u00e1ng xanh t\u01b0\u01a1i : T\u00f4i gi\u00e0u d\u00f4i m\u1eaft. Chao \u1ecfi ! Gi\u1eefa cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft bao nhi\u00eau v\u1ea5n \u0111\u1ec1 : l\u1ea1c quan c\u00f3, bi quan c\u00f3, vui bu\u1ed3n c\u00f3, c\u0103m gi\u1eadn c\u00f3, t\u1ec9nh t\u00e1o c\u00f3, \u0111i\u00ean lo\u1ea1n c\u00f3. Th\u01a1 x\u01b0a v\u00e0 th\u01a1 nay c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u tuy c\u00f3 kh\u00e1c nhau, kh\u00e1c nhau r\u1ea5t xa nh\u01b0ng c\u00f9ng chung m\u1ed9t n\u1ed7i l\u00f2ng : h\u00e3y b\u00e1m l\u1ea5y cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. Nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 sau C\u00e1ch m\u1ea1ng, ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1eabn ra nhi\u1ec1u, b\u1ea1n \u0111\u1ecdc s\u1ebd t\u1ef1 th\u1ea5y v\u00ec to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng trang th\u01a1 \u0111\u00f3 l\u00e0 trang \u0111\u1eddi hay n\u00f3i \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 nh\u1eefng trang \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i. V\u00e0 Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng nh\u00ecn \u0111\u1eddi b\u1eb1ng \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng, th\u1ebf gi\u1edbi quan c\u00e1ch m\u1ea1ng, m\u1eb7c d\u00f9 trong b\u00e0i n\u00e0y b\u00e0i kh\u00e1c c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 h\u1ea1n ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Tu\u1ed5i tr\u1ebb, t\u00ecnh y\u00eau, th\u1eddi gian l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn l\u1edbn trong th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u. Anh lu\u00f4n lu\u00f4n t\u1ef1 th\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0 tr\u1ebb k\u1ec3 c\u1ea3 khi tu\u1ed5i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u r\u1ed3i. C\u00e1i n\u00e1o n\u1ee9c c\u00e1i d\u1ea1t d\u00e0o trong th\u01a1 anh ch\u00ednh l\u00e0 bi\u1ec3u tr\u01b0ng cho c\u00e1i ch\u1ea5t tr\u1ebb \u0111\u00f3. Khi c\u00f2n tr\u1ebb anh vi\u1ebft : 90","T\u00f4i \u0111\u00e3 y\u00eau t\u1eeb khi ch\u01b0a c\u00f3 tu\u1ed5i nh\u01b0ng khi c\u00f3 tu\u1ed5i r\u1ed3i th\u00ec l\u1ea1i : \u0110 \u0169 h\u00f4n r\u1ed3i h\u00f4n l\u1ea1i Cho \u0111\u1ebfn m\u00e3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi \u0110\u1ebfn tan c\u1ea3 \u0111\u1ea5t tr\u1eddi Anh m\u1edbi th\u00f4i d\u00e0o d\u1ea1t {Bi\u1ec3n) Th\u1ef1c ra th\u00ec tr\u01b0\u1edbc C\u00e1ch m\u1ea1ng, Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb, ca ng\u1ee3i tu\u1ed5i tr\u1ebb, \u0111\u01b0a l\u1ea1i cho l\u1edbp tr\u1ebb m\u1ed9t r\u1ea1o r\u1ef1c m\u1edbi, kh\u00f4ng g\u00f2 b\u00f3 : \u0111\u1ec3 r\u1ed3i n\u00f3i : V\u00f9 l\u00f2ng tu nh\u01b0 ng\u1ef1a tr\u1ebb kh\u00f4ng c\u01b0\u01a1ng Con ng\u1ef1a tr\u1ebb ng\u1ea5t ng\u00e2y \u0111\u01b0\u1eddng di\u1ec7u vi\u1ec5n Ch\u1ec9 l\u00f9 gi\u00f3 nh\u01b0ng l\u00f2ng t\u00f4i th\u1ea3 b\u01b0\u1edb\u1ec9\u00ec\u00ec... Ch\u1ec9 l\u00f9 tr\u00fang nh\u01b0ng t\u00f4i tli\u1ea5y th\u1ea7n ti\u00ean Nh\u01b0 tuy\u1ec7t di\u1ec7u : b\u00e0i h\u1ed3n t\u00f4i xanh qu\u00e1 Ch\u00ednh b\u1edfi c\u00e1i \\\"h\u1ed3n xanh qu\u00e1\\\", h\u1ed3n c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb, m\u00e0 anh kh\u00e1t khao t\u00ecnh y\u00eau, nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00e3 say m\u00ea tu\u1ed5i tr\u1ebb \\\"khi \u1ea5y l\u00f2ng xanh m\u1edbi \u0111o\u1ea3n t\u00ecnh\\\". H\u1ed3n xanh hay l\u00f2ng xanh th\u00ec c\u0169ng th\u1ebf. Ngh\u0129a l\u00e0 r\u1ea5t tr\u1ebb \u0111\u00e3 y\u00eau r\u1ed3i. T\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u00edch l\u1ea1i \u0111\u00e2y nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 t\u00ecnh \u0111\u1eafm say \u0111\u00f3, v\u00ec trong \\\"Tuy\u1ec3n t\u1eadp th\u01a1\\\" \u0111\u00e3 c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Th\u01a1 t\u00ecnh c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u x\u01b0a kia l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 day d\u1ee9t m\u1eb7c d\u1ea7u c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n : L\u00f9m sao s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9 kh\u00f4ng y\u00eau ? v\u00e0 r\u1ed3i anh l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1eddi h\u1ed9 cho nh\u00e0 th\u01a1 : Sao l\u1ee5i tr\u00e1ch nh\u00e0 th\u01a1 t\u00ecnh l\u01a1i l\u1ea3 Gi\u00e1 nh\u01b0 th\u01a1 t\u00ecnh c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, hi\u1ec1n l\u00e0nh v\u00e0 \u00eam d\u1ecbu : Trong v\u01b0\u1eddn \u0111\u00eam \u1ea5y nhi\u1ec1u tr\u0103ng qu\u00e1 \u00c1nh s\u00e1ng tu\u00f4n \u0111\u1ea7y c\u00e1c l\u1ed1i di T\u00f4i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi y\u00eau qua nh\u1eb9 nh\u1eb9 Im l\u00ecm kh\u00f4ng d\u00fam n\u00f3i n\u0103ng chi Hay : Anh ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau th\u1ee9 nh\u1ea5t Anh cho em n\u00ean anh \u0111\u00e3 m\u1ea5t r\u1ed3i 91","Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn b\u00e0i Xa c\u00e1ch th\u00ec t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00e3 bao g\u1ed3m nh\u1ee5c d\u1ee5c. Kh\u00f4ng sao ! T\u1ecfi c\u00f2n nh\u1edb khi t\u00f4i \u0111\u1ebfn C\u1ed9ng ho\u00e0 D\u00e2n ch\u1ee7 \u0110\u1ee9c, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng, P\u00f4n Vinx\u01a1, \u0111\u00e3 h\u1ecfi t\u1ed1i : \u1ede n\u01b0\u1edbc c\u00e1c anh c\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u00ecnh y\u00eau nh\u1ee5c d\u1ee5c hay kh\u00f4ng ? V\u00e0 t\u1ecfi \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi qua loa cho xong chuy\u1ec7n. T\u00f4i n\u00f3i : ngay t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 n\u1eef \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u01a1 H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng h\u00e3y nghe nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u : H\u00e3y s\u00e1t \u0111\u00f4i \u0111\u1ea7u, \/l\u00e2y k\u00ea \u0111\u00f4i ng\u1ef1c ! H\u00e3y tr\u1ed9n nhau \u0111\u00f4i m\u00fai t\u00f3c ng\u1ea5n d\u00f9i Nh\u1eefng c\u00e1nh tay ! H\u00e3y qu\u1ea5n ri\u1ebft \u0111\u00f4i vai ! H\u00e3y d\u00e2ng c\u1ea3 t\u00ecnh y\u00eau l\u00ean s\u00f3ng m \u1ea5 t! H\u00e3y kh\u1eafng kh\u00edt nh\u1eefng c\u1eb7p m\u00f4i g\u1eafn ch\u1eb7t Cho anh nghe \u0111\u00f4i h\u00f9m l\u00ecg\u1ecdc c\u1ee7a r\u0103ng ; Trong say s\u01b0a anh s\u1ebd b\u1ea3o em r\u1eb1ng : \\\"G\u1ea7n th\u00eam n\u1eefa, th \u1ebf v\u1eabn c\u00f2n xa l\u1eafm \/\\\" Th\u1eadt ra t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a b\u00e0i Xa c\u00e1ch l\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau : \\\"L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f4i ta ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 m\u1ed9t\u201d, v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a t\u00ecnh c\u1ea3m, c\u1ee7a tinh th\u1ea7n, \u0111\u00e2y l\u00e0 cao \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t c\u1ee7a y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ho\u00e0 nhau l\u00e0m m\u1ed9t c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1i v\u00f4 t\u1eadn, c\u00e1i v\u0129nh c\u1eedu. Nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u00ecnh c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u vi\u1ebft sau C\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 bi\u1ebft bao \u00e2u y\u1ebfm, v\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1eb1m th\u1eafm n\u00e0y bao g\u1ed3m c\u1ea3 c\u1ea3nh v\u1eadt, ta h\u00e3y th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c nh\u1eefng t\u1eeb s\u00f3ng s\u00e1nh, s\u00f3ng \u0111\u00f4i : \u0110\u01b0\u1eddng t\u00ecnh \u0111\u00e3 n\u1edf hoa xoan Hiu hiu gi\u00f3 g\u1ee3n, l\u00ec\u00e2n hoan l\u1ee7 ch\u1edd Tr\u00ean cao ngan ng\u00e1t h\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a Em \u01a1i tim t\u00edm m\u01a1 m\u1edd ch\u00f9m hoa Anh ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn gi\u1ecdng n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi y\u00eau ng\u1ed3i sau xe, m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam : Sau xe nh\u1eefng ti\u1ebfng em ph\u01a1 ph\u1ea5t C\u1edfi h\u1ebft l\u00f9i phi\u1ec1n g\u1eedi gi\u00f3 m\u00e1y \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f9n n\u0103m l\u00ecghe gi\u1ecdng \u1ea5y \u0110\u00e8o em \u0111i m\u00e3i cu\u1ed1i kl\u00ec\u00f4ng gian V\u00f9 khi kh\u00f4ng n\u00f3i em im l\u1eb7ng Anh v\u1eabn nghe huy t\u1ef1a ti\u1ebfng \u0111\u00f9n 92","T\u1eeb trong h\u00e0ng n\u0103m tr\u0103m b\u00e0i th\u01a1 t\u00ecnh c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u, t\u00f4i mu\u1ed1n ch\u00e9p ra \u0111\u00e2y m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 r\u1ea5t trung th\u1ef1c v\u00e0 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1i k\u1ef3 di\u1ec7u, c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ea7n ti\u00ean c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau : \u0110\u00eam tr\u0103ng \u0111\u01b0\u1eddng L\u00fang Em l\u00f9 m\u1ed9t ng\u00f4i sao m\u1edbi b\u00fang Xu\u1ed1ng \u0111\u00e2y \u0111i v\u1edbi anh \u0111\u00eam tr\u0103ng Hui con m\u1eaft d \u1ec5 th\u01b0\u01a1ng, d\u1ec5 gh\u00e9t \u0110\u00f4i m \u1eaf t: ngu\u1ed3n m\u1eb7n n\u1ed3ng tha thi\u1ebft Em \u0111\u01b0a anh v\u00e0o trong b\u00f3ng tr\u0103ng Anh \u0111\u01b0a em c\u00e0nh li\u1ec5u thung th\u1ee7ng \u0110\u01b0\u1eddng L\u1ee7ng th\u01a1m b\u1ea1c h\u00f9, c\u00e1nh gi\u1edbi Oi tr\u0103ng soi tr\u00ean l\u00fa x\u00e0 c\u1eeb... Anh v\u1edbi em b\u00ean b\u1edd \u0111\u00eam bi\u1ebfc Nh\u1eefng x\u00f3m m\u1edd m\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng quen bi\u1ebft Tr\u00e2ng nh\u01b0 s\u01b0\u01a1ng tr\u00ean ru\u1ed9ng l\u00faa xanh Gi\u00f3 nh\u01b0 chim xao \u0111\u1ed9ng trong c\u00e0nh... Khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u1ebb v\u1edbi th\u1eddi gian, t\u00f4i xin nh\u1eafc v\u1edbi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc b\u00e0i Th\u1eddi gian (trong t\u1eadp T\u00cc1\u01a0 th\u01a1) v\u1edbi h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 thuy\u1ec1n : D\u01b0\u1edbi thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc tr\u00f4i Tr\u00ean n\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n chu\u1ed3i V\u00f9 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 thuy\u1ec1n Xu\u00f4i d\u00f2ng \u0111i xu\u00f4i B\u00e0i th\u01a1 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3ng ph\u1ea5t nh\u1edb \u0111\u1ebfn b\u00e0i th\u01a1 D\u01b0\u1edbi c\u1ea7u Mirabeau c\u1ee7a Apollinaire m\u1eb7c d\u00f9 n\u1ed9i dung h\u01a1i kh\u00e1c. Trong th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc C\u00e1ch m\u1ea1ng, tuy anh c\u00f2n r\u1ea5t tr\u1ebb nh\u01b0ng \u0111\u00e3 s\u1edbm t\u00ednh \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1edbi nh\u1eefng ch\u1eef \\\"V\u1ed9i v\u00e0ng\\\", \\\"Gi\u1ee5c gi\u00e3\\\", \\\"Ng\u1eafn ng\u1ee7i\\\" trong th\u01a1 anh. Anh y\u00eau \u0111\u1eddi : Ta mu\u1ed1n \u00f4m C\u1ea3 s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01a1n m\u1edfn 93","Nh\u01b0ng r\u1ed3i anh l\u1ea1i lo, c\u1ea3 m\u1ed9t tu\u1ed5i tr\u1ebb \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1eddng m\u00e3i, v\u00e0 s\u1ebd qua \u0111i : Mau v\u1edbi ch\u1ee9, v\u1ed9i v\u00f9ng l\u00ean v\u1edbi ch\u1ee9 Em, em \u01a1i, t\u00ecnh non \u0111\u00e3 gi\u00e0 r\u1ed3i Con ch\u00ecm h\u1ed3ng, tr\u00e1i tim nh\u1ecf c\u1ee7a t\u00f4i Mau v\u1edbi ch\u1ee9 ! Tli\u1eddi gian kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec3 t\u00ecnh y\u00eau nh\u01b0ng th\u1ef1c ra c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 tu\u1ed5i tr\u1ebb. C\u0169ng nh\u01b0 khi anh n\u00f3i : Th\u1ee7 m\u1ed9t ph\u00fat huy ho\u1ee7ng r\u1ed3i ch\u1ee3t t\u1ed1i C\u00f2n h\u01a1n bu\u1ed3n le l\u00f3i su\u1ed1t tr\u0103t\u0129\u00ec n\u0103m th\u00ec ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3n \u0111\u01a1n l\u00e0 s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 ch\u1eef ch\u1ee3t t\u1ed1i, nh\u01b0ng n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 \\\"bu\u1ed3n le l\u00f3i su\u1ed1t tr\u0103m n\u0103m\\\". V\u1ed9i v\u00e0ng, ng\u1eafn ng\u1ee7i v\u00e0 gi\u1ee5c gi\u00e3 l\u00e0 t\u00e2m t\u01b0 c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, g\u1ed3m nh\u1eefng l\u1edbp tr\u1ebb l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 gi\u00e1c ng\u1ed9 ho\u1eb7c ch\u01b0a gi\u00e1c ng\u1ed9 c\u00e1ch m\u1ea1ng. Nh\u01b0ng khi Xu\u00e2n Di\u1ec7u n\u00f3i : Sao ng\u1eafn ng\u1ee7i l\u00f9 nh\u1eefng gi\u1edd h\u1ecdp m\u1eb7t Sao v\u1ed9i v\u00e0ng l\u1ee7 nh\u1eefng ph\u00fat trao y\u00eau V\u1eefa n\u1eafng mai sao \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn s\u01b0\u01a1ng chi\u1ec1u C\u00e1i khao kh\u00e1t c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb trong th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u th\u00ec r\u1ea5t th\u00fa v\u1ecb nh\u01b0ng c\u00e1i ti\u00eau c\u1ef1c c\u0169ng l\u1ea1i n\u1eb1m trong \u0111\u00f3 v\u00ec x\u00e3 h\u1ed9i l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft n\u1ed1i v\u00e0 ngay ch\u00ednh nh\u00e0 th\u01a1 c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft n\u1ed5i b\u1eb1ng th\u01a1. C\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i l\u1edbn c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u. Ph\u1ea3i hi\u1ec3u c\u00e1ch m\u1ea1ng bao g\u1ed3m ch\u00fa \u0111\u1ec1 y\u00eau n\u01b0\u1edbc, kh\u00e1ng chi\u1ebfn, \u0111\u1ea5u tranh, th\u1ed1ng nh\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i. Kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau t\u1eadp th\u01a1 c\u00f9a anh c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung xung quanh \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng l\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3. Xu\u00e2n Di\u1ec7u m\u1edf \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng hai t\u00e1c ph\u1ea5m l\u1edbn N\u1eb9\u1ecdn qu\u1ed1c k\u1ef3 v\u00e0 H\u1ed9i ngh\u1ecb noil s\u00f4ng. Tuy nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y c\u00f2n thi\u1ebfu ch\u1ea5t li\u1ec7u c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng nh\u01b0ng h\u01a1i th\u1edd c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u00e2y m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc chuy\u1ebfn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1. 94","T\u1eadp N\u1eb9\u1ecdn qu\u1ed1c k\u1ef3 v\u1eeba c\u00f3 h\u01a1i anh h\u00f9ng ca v\u1eeba c\u00f3 t\u00ednh ch\u00e2m bi\u00eam s\u00e2u s\u1eafc, l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh c\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u00e1ch m\u1ea1ng. \u0110\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n mi\u00eau t\u1ea3 qu\u00e2n du k\u00edch : D\u00e2n qu\u00e2n \u00f9n m\u1eb7c \u0111\u1ee7 m\u00e0u qu\u00ea N\u00e2u l\u1eabn, ch\u00f9m pha, \u0111en tr\u1eafng k\u00ea \u0110\u1ee7 c\u1ee1 \u00e1o qu\u00e0n, may \u0111\u1ee7 ki\u1ec3u. T\u1ea5m b\u00e0o t\u01a1i l\u00e1 tr\u1ea3i s\u01a1n kh\u00ea ! Th\u00e8m : \u1ee7n m \u0103n g tr\u00fa c, \u0111 \u00f3 i : C\u01a0M kh \u00f4 K h \u00e1 t: su\u1ed1i b\u00ean \u0111\u00e8o tu\u00f4n n\u01b0\u1edbc l\u00e3 Cheo leo x\u00e1c m\u1ec7t, t\u1ed1i nghi\u00eang n\u0103m Tl\u00ec\u00e2n l\u00f3t b\u1eb1ng r\u01a1m, \u0111\u1ea7u g\u1ed1i r\u1ea1. \u0110\u00e2u c\u00f3 m\u00f9n che, \u0111\u00e2u tr\u01b0\u1edbng r\u1ee7 ? Ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ed3n thi\u00eang ru gi\u1ea5c ng\u1ee7 Thi\u1ebfu \u0103n, thi\u1ebfu m\u1eb7c, thi\u1ebfu qu\u00e2n nhu Nh\u01b0ng d\u1ea1 anh h\u00f9ng th\u00ec th\u1eadt \u0111\u1ee7 ! T\u00f4i t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 \u0111\u1ecdc V\u0103n t\u1ebf ngh\u0129a s\u0129 C\u1ea7n Giu\u1ed9c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Chi\u1ec3u. Nh\u01b0ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00e3n t\u1ebf m\u00e0 l\u00e0 v\u0103n m\u1eebng. L\u1eddi v\u0103n h\u00e0o h\u00f9ng \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u00e1 c\u1edd thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a T\u1ed5 qu\u1ed1c do nh\u1eefng d\u00f2ng m\u00e1u anh h\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, v\u00e0 ch\u1ed1ng c\u00e1c th\u1ee9 c\u1edd \\\"ba que\\\" x\u1ecf l\u00e1 c\u1ee7a b\u1ecdn b\u00e1n n\u01b0\u1edbc, b\u00e1n m\u00ecnh cho T\u00e0u T\u01b0\u1edfng v\u00e0 M\u1ef9 T\u01b0\u1edfng. Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u1ea3 k\u00edch ch\u00fang : C\u00f3 x\u00f4ng pha tranli d\u1ea5u m\u1edbi n\u00eau c\u1edd v\u00e0 : Ph\u1ea3i \u0111\u00e2u l\u1ee7 v\u00ec g\u1ea5c d\u00f2 v\u00ec son. M\u1ee7 qu\u1ea9n quanh tr\u00ean m\u00e1nh gi\u1ea5y COI\u00cc con \u00d4ng l\u00eco\u1ea1 s\u0129 v\u1ebd ru c\u1edd xanh \u0111\u00f3. C\u00f2n c\u1edd c\u1ee7a ch\u00fang ta th\u00ec sao ? \u0110 \u00e2 y \u00ed\u1ecaii\u00e2n du k\u00edch dao chen \u00e1nh, Gi\u1eef l\u00fa c\u1edd sao v\u00e0ng l\u1ea5p l\u00e1nh. C\u1edd nh\u01b0 m\u1eaft m\u1edf th\u1ee9c th\u00e1u canh, Nh\u01b0 l\u1eeda \u0111\u1ed1t l\u00eco\u1ee7i tr\u00ean ch\u00f3t \u0111\u1ec9nh. 95","C\u1edd nh\u01b0 n\u1eafng m\u00e3i \u1ea5m lu\u00f4n lu\u00f4n S\u01b0\u1edfi kh\u1eafp l\u00f2ng ai nghe v\u1eafng l\u1ea1nh. S\u1edbm kh\u00f4ng canh gi\u1eef l\u1ea5y h\u1ed3n thi\u00eang, Bay m\u00e3i tr\u00ean tr\u1eddi, treo s\u1ee9 m\u1ec7nh ! B\u00e0i th\u01a1 tr\u01b0\u1eddng thi\u00ean n\u00e0y l\u00e0 duy\u00ean \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng. T\u1eeb m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e3ng m\u1ea1n, vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng v\u1ea7n th\u01a1 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch s\u1eed thi nh\u01b0 v\u1eady, ta ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 : Gi\u00f3 reo, gi\u00f3 reo, gi\u00f3 Vi\u1ec7t Nam reo v\u00e0 : N\u1ebfp c\u1edd bay chen v\u1ed7 s\u00f3ng b\u00f9i ca... T\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft kh\u00e1 d\u00e0i v\u1ec1 Ng\u1ecdn qu\u1ed1c k\u1ef3 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng vi\u1ebft th\u00eam v\u1ec1 H\u1ed9i ngh\u1ecb non s\u00f4ng n\u1eefa, t\u00f4i tr\u00edch b\u1ed1n c\u00e2u trong \u0111o\u1ea1n n\u00f3i v\u1ec1 cu\u1ed9c Nam ti\u1ebfn c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c ta, t\u1eeb h\u1ed3i \u0111\u00f3 (1946), Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc : \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i ng\u1ee7n tr\u1edf, \u1edf \u0111\u00f4i b\u00ean ; M\u1ea1ch m\u00e1u qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng v\u1eabn ch\u1ea3y li\u1ec1n. H\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00eca c\u00e2y \u1ee7n \u0111\u1ea5t m\u1edbi, L\u00e1 xanh th\u01b0\u01a1ng c\u1ed9i l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. V\u1ec1 sau n\u00e0y, Xu\u00e2n Di\u1ec7u v\u1eabn theo m\u1ea1ch th\u01a1 \u1ea5y, y\u00eau n\u01b0\u1edbc, ch\u1ed1ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t T\u1ed5 qu\u1ed1c. T\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i t\u1eebng t\u1eadp th\u01a1, b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a anh. T\u00f4i ch\u1ec9 nh\u1eafc l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y m\u1ed9t v\u00e0i \u0111o\u1ea1n trong hai b\u00e0i th\u01a1 : \u0110 \u00e3 m\u1ea5y khi t\u00f4i th\u1ee9c v\u1edbi non s\u00f4ng Tr\u1ecdn nh\u1eefng \u0111\u00eam r\u00f2ng, m\u1eaft chong ch\u00e2n b\u01b0\u1edbc, \u0110\u00eam h\u00e0nh qu\u00e2n th\u1ee7 t\u1ee7m h\u1ed3n \u0111i tr\u01b0\u1edbc. Y\u00eau v\u1edbi c\u00fam, hai \u0111\u1ee3t s\u00f3ng \u00f9o \u00e0o V\u1ed7 b\u00ean l\u00f2ng, d\u1ed9i m\u0169i t\u1edbi tr\u00f9ng sao. Gi\u1eefa \u0111\u00eam t\u00f4i, g\u1ea7n xa l\u00f9 bi\u1ec3n m\u1ef1c, Ch\u00ednh l\u1ea3 l\u00fac tr\u00e1i tim c\u00f9ng s\u00e1ng r\u1ef1c ; Khi m\u1eaft kh\u00f4ng nh\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc xa, Ch\u00ednh l\u00f9 khi nghe c\u1ee7 n\u00fai s\u00f4ng nh\u00e0... T\u00f4i nh\u01b0 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb con \u0111\u00f4i m\u1eaft kh\u00e9p S\u1edd m\u1eb7t m\u1eb9 tr\u00ean ng\u00f3n tay tha th i\u1ebf t; 96","T\u00f4i hi\u1ec3u \u0111\u00eam h\u00f4m nay th\u00f4n x\u00f3m ngh\u0129 g\u00ec, \u0110\u1eb1ng ch\u00e2n tr\u1eddi \u1ea5p \u1ee7 nl\u00ec\u1eef\/\u00ecg \u0111i\u1ec1u clii... (Nh\u1eefni\u1eca \u0111\u00eam h\u00e0nh qu\u00e1n) V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng c\u1ea3nh \u0111\u1ed5i m\u1edbi \u1edf m\u1ed9t l\u00e0ng x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a ,\u1eb3 Nh\u1eefng d\u00f2ng m\u00e1ng \u0111\u00e0o tl\u00ec\u00eam \u0111ang ch\u1ea3y, \u0110i ta \u0111i trong x\u00e3 Ng\u00f4 Quy\u1ec1n Xem thuy\u00ean ch\u01a1, ch\u00e8o \u0111\u01b0a, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea9y \u0110\u1ee1 cho ng\u01b0\u1eddi g\u00e1nh n\u1eb7ng vai khi\u00eang. M\u1ed9t v\u01b0\u1eddn m\u00e0u t\u00e1o ngon Thi\u1ec7n Phi\u1ebfn C\u00e2y kh\u00f4ng cao, c\u00e0nh tr\u0129u xu\u1ed1ng g\u1ea7n : \u00d4ng l\u00e3o h\u00e1i, b\u1ecb \u0111\u1ea7y qu\u00e1 ch\u00edn, \u0110u\u1ed5i ch\u00e0o m\u00e0o k\u1ebbo n\u00f3 tham \u1ee7n. M\u1ed9t b\u1edd ao trong l\u1ee7ng Th\u01b0 Th\u1ecb Khoai m\u00f4n t\u1eeb ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc tr\u00e8o l\u00ean... V\u00f9 c\u00e1i b\u00ean Tri\u1ec1u D\u01b0\u01a1\u00ec\u00ecg hoan h\u1ec9 Xe xu\u1ed1ng ph\u00f9 r\u1ed9n r\u1ecbp \u0111\u00f4i b\u00ean. {M\u1ed9t m\u1ea3nh \u0111\u00fat) Xu\u00e2n Di\u1ec7u vi\u1ebft nhi\u1ec1u. Anh tha thi\u1ebft v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi. Anh y\u00eau \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, y\u00eau c\u00e1ch m\u1ea1ng, y\u00eau \u0110\u1ea3ng. Anh mu\u1ed1n m\u1ed7i trang th\u01a1 l\u00e0 m\u1ed9t trang \u0111\u1eddi, nh\u01b0ng nh\u1eefng trang \u0111\u1eddi trong trang th\u01a1 l\u1ea1i \u0111\u00f2i h\u1ecfi g\u1eaft gao. C\u00f3 khi anh \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 khi anh ch\u01b0a \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u00ean kia t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 tu\u1ed5i tr\u1ebb. T\u00f2i mu\u1ed1n n\u00f3i th\u00e8m Xu\u00e2n Di\u1ec7u l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 c\u1ea3m x\u00fac nh\u1ea1y b\u00e9n. C\u1ea3m x\u00fac nh\u1ea1y b\u00e9n kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 v\u1ec1 th\u1eddi s\u1ef1 t\u00ecnh y\u00eau m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 th\u1eddi s\u1ef1 ch\u00ednh tr\u1ecb, kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u1ec1 thi\u00ean nhi\u00ean m\u00e0 c\u00f2n v\u1ec1 T\u1ed5 qu\u1ed1c, kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u1ec1 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f9a m\u00ecnh m\u00e0 c\u00f2n v\u1ec1 qu\u1ed1c t\u1ebf. N\u0103m 1962 anh vi\u1ebft b\u00e0i Bi\u1ec3n : Anh kh\u00f4ng x\u1ee9ng l\u00f9 bi\u1ec3n xanh Nh\u01b0ng anh mu\u1ed1n em l\u1ee7 b\u1edd c\u00e1t tr\u1eafng B\u1edd c\u00e1t d\u00f9i pl\u00ec\u1eb3ng l\u1eb7ng Soi \u00e1nh n\u1eafng phu l\u00ea... 7A- XD 97","B\u1edd d\u1eb9p \u0111 \u1ebd c\u00e1t v\u00f9ng Thoai tho\u1ea3i h\u00f9ng tli\u00f4ng \u0111\u1ee9ng Nh\u01b0 l\u1eb7ng \u1ec9\u1ebd m\u01a1 m\u00f9ng Su\u1ed1t ng\u00f9n n\u0103m b\u00ean s\u00f3ng... Anh xin l\u00e0m s\u00f3ng bi\u1ebfc H\u00f4n m\u00e3i c\u00fat v\u00f9ng em H\u00f4n th\u1eadt kl\u00ec\u1ebd, th\u1eadt \u00eam H\u00f4n \u00eam \u0111\u00eam m\u00e3i m\u00e3i \u0110\u00e3 h\u00f4n r\u1ed3i, h\u00f4n l\u1ea1i Cho \u0111\u1ebfn m\u00e3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi \u0110\u1ebfn ta n c\u1ea3 d \u00e1 t tr\u1edd i Anh m\u1edbi th\u00f4i d\u00f9o d\u1ea1t... C\u0169n %c\u00f3 khi \u1ea3o \u1ea1t Nh\u01b0 nghi\u00ean n\u00e1t b\u1edd em L\u00e0 l\u00fac tri\u1ec1u y\u00eau m\u1ebfn N(\u1eca\u1ed8p b\u1ebfn c\u1ee7a ng\u00e0y \u0111\u00eam... M\u01b0\u1ee3n h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng bi\u00ean v\u00e0 b\u1edd \u0111\u00ea n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec r\u1ed9ng l\u1edbn, l\u1edbn nh\u01b0 t\u00ecnh y\u00eau m\u00e0 l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 t\u00ecnh y\u00eau. Bi\u1ec3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 khi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7i c\u00f4 \u0111\u01a1n, m\u00eanh m\u00f4ng, m\u1ed9t n\u1ed7i s\u1ea7u th\u0103m th\u1eb3m, n\u1ebfu c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a bi\u1ec3n th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a c\u00e1i bu\u1ed3n v\u00f4 t\u1eadn. Huy C\u1eadn c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i : V\u1ea1n thu\u1edf ch\u1edd mong m\u1ed9t c\u00e1nh bu\u1ed3m Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng vi\u1ebft trong L\u1ec7 : Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t : ba ph\u00e1n t\u01b0 II\u01af\u1edaC m\u1eaft \u0110i nh\u01b0 gi\u1ecdt l\u1ec7 gi\u1eefa kh\u00f4ng trung Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m 1962 khi anh vi\u1ebft Bi\u1ec3n, th\u00ec l\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, bi\u1ec3n v\u00e0 b\u1edd anh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i m\u1ed9t s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p mu\u00f4n \u0111\u1eddi, c\u00e1i nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u t\u00ecnh y\u00eau nh\u01b0 s\u00f3ng v\u1ecf b\u1edd. Xu\u00e2n Di\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea7n k\u1ec3 v\u1edbi t\u00f4i v\u1ec1 b\u00e0i B i\u1ec3n n\u00e0y : \\\"Bi\u1ebfn n\u1eb1m tr o n g cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u00f4i l\u00e0 v\u00ec t\u00f4i \u1edf Quy Nh\u01a1n t\u1eeb khi c\u00f2n nh\u1ecf. B\u1ed1 t\u00f4i d\u1eaft t\u00f4i ra bi\u00ean, gi\u00f3 n\u1ed3m th\u1ed5i m\u00e1t qu\u00e1, t\u00f4i ng\u1ee7 say. \u0110\u1ebfn kho\u1ea3ng 9 gi\u1edd r\u01b0\u1ee1i \u0111\u00e9m, kh\u00f4ng th\u1ee9c d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, b\u1ed1 t\u00f4i \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i v\u00e1c t\u00f4i l\u00ean vai. L\u00fac b\u00e2y gi\u1edd 98 3 - X O","t\u00f3i m\u1edbi 9, 10 tu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, tr\u00ean vai b\u1ed1 t\u00f4i, ch\u1eadp ch\u1eddn th\u1ee9c ng\u1ee7, t\u00f4i v\u1eabn c\u00f2n nghe ti\u1ebfng s\u00f3ng bi\u1ec3n. Bi\u1ec3n Quy Nh\u01a1n c\u00f3 n\u00fai Ph\u01b0\u01a1ng Mai \u1edf b\u00ean ph\u00eda tr\u00e1i v\u00e0 c\u00f3 h\u00f2n C\u00f9 lao Xanh, nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 v\u00e0o t\u00e2m h\u1ed3n t\u1ecfi t\u1eeb th\u01a1 b\u00e9, nh\u1ea5t l\u00e0 khi t\u1ecfi qua G\u00e0nh R\u00e1ng s\u00f3ng bi\u1ec3n c\u1ee9 v\u1ed7 v\u00e0o b\u1edd v\u00e0 nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u c\u1ee7a bi\u1ebfn v\u00e0o trong th\u01a1 t\u00f4i\\\". Xu\u00e2n Di\u1ec7u nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi nh\u1eefng c\u1ea3nh thi\u00ean nhi\u00ean. Trong b\u00e0i Th\u01a1 duy\u00ean anh vi\u1ebft v\u1ec1 m\u00f9a thu : M \u00e2 y b i\u1ebf c v\u00ea \u0111\u00e2u bay g\u1ea5p g\u1ea5p, Con c\u00f2 tr\u00ean ru\u1ed9ng c\u00e1nh pli\u1ee7n v\u00e2n. Chim nghe tr\u1eddi r\u1ed9ng dang th\u00eam c\u00e1nh, Hoa l\u1ea1nh chi\u1ec1u tli\u01b0a s\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng d\u1ea7n. T\u00f4i th\u00edch nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e2u th\u01a1 Con c\u00f2 tr\u00ean ru\u1ed9ng c\u00e1nh ph\u00e2n v\u00e2n. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1nh ph\u00e2n v\u00e2n c\u1ee7a con c\u00f2 tr\u00ean ru\u1ed9ng nh\u01b0ng c\u00e1i hay l\u00e0 ba ch\u1eef \\\"c\u00e1nh ph\u00e2n v\u00e2n\\\". Con c\u00f2 tr\u00ean ru\u1ed9ng l\u1eefng l\u1edd \u0111\u00f4i c\u00e1nh kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00ean bay cao hay bay th\u1ea5p, bay g\u1ea7n hay bay xa, bay l\u00ean hay \u0111\u1ed7 xu\u1ed1ng, nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng hay l\u00ean qu\u00e3ng tr\u1eddi xanh. D\u1ea7u l\u00e0 nghe tr\u1eddi r\u1ed9ng m\u00e0 dang th\u00eam c\u00e1nh nh\u01b0ng m\u00e0 v\u1eabn c\u1ee9 ph\u00e2n v\u00e0n. Nh\u01b0ng hoa l\u1ea1nlt chi\u00eau th\u01b0a s\u01b0\u01a1nq xu\u1ed1ng d\u1ea7n. B\u1ed1n c\u00e2u th\u01a1 trong m\u1ed9t \\\"b\u00e0i th\u01a1 d\u1ecbu\\\". Trong m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 kh\u00e1c c\u0169ng n\u00f3i v\u1ec1 m\u00f9a thu \u0110\u00e1y m\u00f9a thu t\u1edbi, Xu\u00e2n Di\u1ec7u mu\u1ed1n kh\u00eau g\u1ee3i phong c\u1ea3nh khi m\u1edbi ch\u1edbm v\u00e0o m\u00f9a thu n\u00f3 mang n\u1ed7i bu\u1ed3n c\u00f9a m\u00f9a thu : R\u1eb7n\u1eb9 li\u1ec5u \u0111\u00ecu hiu \u0111\u1ee9ng ch\u1ecbu tang T\u00f3c bu\u1ed3n bu\u00f4ng xu\u1ed1ng l\u1ec7 ng\u00e0n h\u00e0ng Nh\u1eefng ch\u1eef d\u00ecu hiu, ch\u1ecbu tang, t\u00f3c bu\u1ed3n, l\u1ec7 ng\u00e0n h\u00e0ng, run r\u1ea9y, kh\u00f4 (\u1eca\u1ea7\\\\\\\\ r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, m\u1ecfng manh, v\u1eafng ng\u01b0\u1eddi, u u\u1ea5t, h\u1eadn chia IVt\u1ea5t c\u1ea3 g\u1ee3i l\u00ean xa x\u0103m v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb. Hai c\u00e2u cu\u1ed1i c\u0169ng n\u00f3i l\u00ean n\u1ed7i bu\u1ed3n, m\u1ed9t s\u1ef1 ng\u01a1 ng\u00e1c, m\u00e0 t\u1ea1o ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1eb9p : It nhi\u00eau thi\u1ec3u ml bu\u1ed3n kh\u00f4ng n\u00f3i T\u1ef1a c\u1ee9u nh\u00ecn xu, ngh\u0129 ng\u1ee3i g\u00ec. Nh\u01b0ng sau C\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1ec1 m\u00f9a thu, M\u00f9a thu v\u00f9ng s\u00fang th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00ecu hiu, ch\u1ecbu tang... nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa, m\u00e0 l\u00e0 m\u00f9a thu m\u00e1t m\u1ebb, ho\u00e0 d\u1ecbu, m\u1ed9t m\u00f9a thu vui : 99"]
Search
Read the Text Version
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48
- 49
- 50
- 51
- 52
- 53
- 54
- 55
- 56
- 57
- 58
- 59
- 60
- 61
- 62
- 63
- 64
- 65
- 66
- 67
- 68
- 69
- 70
- 71
- 72
- 73
- 74
- 75
- 76
- 77
- 78
- 79
- 80
- 81
- 82
- 83
- 84
- 85
- 86
- 87
- 88
- 89
- 90
- 91
- 92
- 93
- 94
- 95
- 96
- 97
- 98
- 99
- 100
- 101
- 102
- 103
- 104
- 105
- 106
- 107
- 108
- 109
- 110
- 111
- 112
- 113
- 114
- 115
- 116
- 117
- 118
- 119
- 120
- 121
- 122
- 123
- 124
- 125
- 126
- 127
- 128
- 129
- 130
- 131
- 132
- 133
- 134
- 135
- 136
- 137
- 138
- 139
- 140
- 141
- 142
- 143
- 144
- 145
- 146
- 147
- 148
- 149
- 150
- 151
- 152
- 153
- 154
- 155
- 156
- 157
- 158
- 159
- 160
- 161
- 162
- 163
- 164
- 165
- 166
- 167
- 168
- 169
- 170
- 171
- 172
- 173
- 174
- 175
- 176
- 177
- 178
- 179
- 180
- 181
- 182
- 183
- 184
- 185
- 186
- 187
- 188
- 189
- 190
- 191
- 192
- 193
- 194
- 195
- 196
- 197
- 198
- 199
- 200
- 201
- 202
- 203
- 204
- 205
- 206
- 207
- 208
- 209
- 210
- 211
- 212
- 213
- 214
- 215
- 216
- 217
- 218
- 219
- 220
- 221
- 222
- 223
- 224
- 225
- 226
- 227
- 228
- 229
- 230
- 231
- 232
- 233
- 234
- 235
- 236
- 237
- 238
- 239
- 240
- 241
- 242
- 243
- 244
- 245
- 246
- 247
- 248
- 249
- 250