ภูมิปัญญาท้องถิ่นตำบลชัยจุมพล-ทุ่งยั้ง

คลังสมองของตาบล สาขา ศลิ ปกรรม การจักสาน นายอบุ ล รกั ทิม ทอ่ี ยู่ จดุ เดน่ ของภูมิปญั ญาทอ้ งถ่นิ 40/7 หมูท่ ี่ 2 ตาบลชัยจุมพล หัตถกรรมจักสาน จัดเป็นหน่ึงในภูมิปัญญาท้องถิ่นท่ีมี อาเภอลบั แล จังหวัดอุตรดิตถ์ 53130 คุณค่าควรแก่การอนุรักษ์และสืบทอดองค์ความรู้เอาไว้ เพ่ือไม่ให้ 0925103195 สูญหาย ซ่ึงหัตถกรรมจกั สานในทนี่ ี้หมายความถงึ สิ่งประดษิ ฐห์ รือ ชิ้นงานที่ผู้คนในท้องถ่ินได้คิดได้สร้าง ข้ึนมา เป็นเครื่องมือหรือ ประวัติความเปน็ มา เคร่ืองใช้ในชีวิตประจาวันด้วยวิธีการสอดขัดและสานกันด้วย วัตถุดิบท่ีเป็นเส้น ร้ิว โดยการ สร้างรูปทรงของส่ิงท่ีประดิษฐ์ขึ้น การจักสาน เป็นภูมปิ ัญญาทอ้ งถิ่นของชมุ ชน น้นั ตามความประสงค์ในการใช้สอยซึ่งคาว่า “เคร่ืองจกั สาน” น้ัน ที่สาคัญย่ิงต่อการดารงชีวิตตั้งแต่อดีตจนถึง รวมไปถงึ สงิ่ ท่ี ผลิตขนึ้ ด้วยมอื โดยวิธจี กั สาน และถักทอ เป็นหลัก ปัจจบุ ัน การจักสานเป็นตัวอย่างหนึ่งท่ีแสดง ตะกร้าสานไม้ไผ่เป็นส่ิงประดิษฐ์ ที่กลายมาเคร่อื งมือ เครื่องใช้มา ให้เห็นภูมิปัญญาอันเฉลียวฉลาดของคนใน ตั้งแต่สมัยโบราณการจักสานตะกร้าไม้ไผ่ เป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน ท้องถ่ิน ที่ใช้ภูมิปัญญาสามารถนาสิ่งทมี่ ีอยู่ใน มาแตโ่ บราณ การจะสานตะกร้าให้ดี สวยงาม มีความคงทน ต้อง ชมุ ชนมาประยุกตท์ าเป็นเคร่ืองมือเครื่องใช้ใน มาจากไม้ไผ่ดีนอกจากนีค้ ุณค่าทสี่ าคัญอีกประการหนึ่งของเครื่อง ชีวิตประจาวันซ่ึงมีประโยชน์ในการดารงชีวิต จักสานไทย คือคุณค่าในการแสดงออกทาง อารมณ์และจิตใจของ การจักสานมีมานานแล้วและได้มีการพัฒนา ช่างจกั สานทถี่ ่ายทอดออกมาเปน็ ชิ้นงาน มาตลอดเวลาโดยอาศัยการถ่ายทอดความรู้ จากคนร่นุ หนงึ่ ไปสคู่ นอกี รนุ่ หนงึ่ ความร่วมมือกับ กศน.ตาบล ลงุ อบุ ล รักทิมมีจิตอาสาทีจ่ ะเผยแพร่ความรู้นภมู ิปัญญาท้องถิ่น ที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์และสบื ทอดองค์ความรู้เอาไว้ เพื่อ ไม่ให้สูญหาย เพ่ือให้เป็ นประโยชน์แก่ชนรุ่นหลังและใช้วิธีการ ถา่ ยทอดองค์ความรู้ท่ีใช้กนั ทว่ั ไป คอื การเป็นวิทยากรให้กบั กลมุ่ ผ้เู รียน กศน.ตาบลชยั จมุ พล

คลังสมองของตาบล สาขา เกษตรกรรม การปลูกหอมแบ่ง (GAP หอมแบง่ ) นายเลิศ แกว้ สน ท่ีอยู่ จดุ เด่นของภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถิน่ 24 หมทู่ ่ี 2 ตาบลชัยจมุ พล พันธ์ุหอมแบ่งหลากหลายสายพันธุ์ เช่น พันธุ์อาหลาด, พันธุ์ อาเภอลบั แล จังหวัดอตุ รดิตถ์ 53130 จอ่ ย, พันธ์บุ ัวบาน ฯลฯ ความจริงแล้วหัวพันธ์เุ หล่านี ส่วนใหญ่มา 085-2715220 จาก อ.ลับแล แตต่ ัง้ ชอื่ ตามเกษตรกรผู้คัดหัวพันธ์ุ หากหัวพันธุ์ของ ใครปลูกแล้วได้ผลลัพธ์ที่ดีก็จะถูกบอกต่อกันปากต่อปาก ถือเป็น ประวตั คิ วามเปน็ มา ภมู ิปญั ญาพื้นบ้านทสี่ ืบทอดกนั มานาน นายเลิศ แก้วสน เป็นเกษตรกรผู้ปลูกหอมแบ่ง โดย นอกจากน้ี นายเลิศ แก้วสนได้คิดค้นนวัตกรรมใหม่ ๆ เห็นว่า “หอมแบ่ง” เป็นพืชท่ีปลูกได้ทุกพื้นที่ ๆ น้า นามาใชพ้ ัฒนาการเกษตรของตนเอง ในการเพิ่มผลผลิต ลดต้นทุน ไม่ท่วมขัง มีอายุเก็บเกี่ยวเพียง 45-50 วันเท่านั้น สรา้ งรายได้ท้ังน้ีได้ใช้นวัตกรรมโดยใช้ระบบน้าโดยติดตั้งอุปกรณ์ ข้อดีคือสามารถขายได้ท้ังแบบขายต้นสด หรือหาก แอรแ์ ว ซ่ึงนวัตกรรมการสูบนา้ สมัยใหม่ ช่วยเพม่ิ ประสทิ ธภิ าพการ เปน็ ช่วงท่ีราคาไมด่ ี เราสามารถบารงุ ขายเป็นหวั พันธ์ุ สูบน้าจากแหล่งน้าไปพ้ืนท่ีที่ต้องการ ช่วยให้การสูบน้าไปได้ไกล ได้เช่นกัน แถมบางครั้งอาจจะได้ราคาสูงกว่าขายต้น และเร็วยงิ่ ขนึ้ ด้วยการอาศัยแรงดันจากอากาศภายในท่อพีวซี ีที่ต่อ สดอีกท้ัง “หอมแบ่ง” นั้นสามารถขยายพันธ์ุโดยใช้ ระหวา่ งสง่ ท่อส่งนา้ ดันนา้ ท่ีเข้าไปในท่อน้ัน สามารถช่วยให้เคร่ือง เมลด็ หรอื ปลูกจากหัวพันธุก์ ็ได้ ซ่งึ เกษตรกรส่วนมาก สูบน้าทางานน้อยลง แต่ได้ปริมาณน้ามากขึ้นด้วย แก้ไขปัญหา นิยมใช้หวั พันธุ์ เนื่องจากสามารถเก็บเกี่ยวผลผลติ ได้ เรื่องการสูบน้าที่ต้องใช้เวลา และพลังงานมากในการสูบน้ามายัง ไวกว่า โดยหน่ึงในหัวพันธ์ุท่ีข้ึนช่ือน้ันมาจาก “อ.ลับ แปลงหอมแบ่ง เพื่อให้หอมแบ่งเจริญเติบโตได้ดีนวัตกรรมการสูบ แล จ.อุตรดิตถ์” เนื่องจากมีจุดเด่นคือแตกกอดี ใบสี น้าขึ้นที่สูงสมัยใหม่ ใช้ท่อ PVC หลักการทางานของแอร์แวน้ัน เขียวเข้ม และที่สาคัญคือทนฝน ทาให้ อ.ลับแล เป็น คล้ายกันกับระบบ Booster Pump ภายในอาคาร ที่ใช้แรงดัน แหล่งผลิตหัวพันธ์ุหอมแบ่งคุณภาพกระจายไปยัง อากาศในการควบคุมแรงดัน และความเร็วของน้าให้สม่า แหลง่ ปลกู อนื่ ทัว่ ประเทศ ส ความรว่ มมอื กับม กศน.ตาบล อ ความร่วมมอื กับ กศน.ตาบล นายเลิศ แก้วสน เป็นประธานศูนย์เครือข่าย ศพก. อาเภอ ลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ศูนย์การเรียนรู้การปลูกหอมแบ่งเป็น แหลง่ เรียนรู้ ศึกษาดูงาน ถ่ายทอดความรู้ เทคโนโลยีการเกษตรท่ี เหมาะสม ให้ข้อมูลข่าวสารและบริการด้านการเกษตรเป็น วทิ ยากรใหก้ ับผเู้ รียนกศน.ตาบลชยั จุมพลในโครงการจัดการศึกษา ต่อเน่อื ง

ที่อยู่ คลงั สมองของตาบล สาขา หตั ถกรรม 72 หมู่ที่ 5 ตาบลชัยจุมพล อาเภอลับแล จังหวัดอตุ รดติ ถ์ 53130 การทอผ้ายกมุก 092-4854225 นางกรรณิกา กอ้ นกลบี ประวัติความเป็นมา จดุ เดน่ ของภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถิน่ การทอผ้ายกมกุ เปน็ ศิลปะการทอผ้าแบบ มุกถือว่าเป็นส่ิงท่ีเป็นสิริมงคล มีติดตัวไว้จะเป็นสิ่งทีดี หน่ึงของกลุ่มวัฒ นธรรมไทยวน และกลุ่ม สามารถป้องกันภัยต่างๆได้ และถือว่าจะมโี ชค ดว้ ยความ วัฒนธรรมไทพวน นิยมทอกันในภาคเหนอื เพื่อ เชื่อน้ีจึงทาให้เกิดมีการทอผ้าลายยกมุก เพ่ือใช้สาหรับ ทาตัวซิ่น เรียกว่า ผา้ ซิ่นมุก ซงึ่ มีส่วนตีนซ่นิ เป็น สวมใส่เพ่ือให้เกิดสิริมงคลกับตัวเอง ประกอบกับผ้าซิ่น ตีนจก ซ่ินมุกจะทอลวดลายเป็นวงกลมเล็กๆ ยกมุกโดยท่ัวไปจะทาการต่อเอว เพ่ือเป็นการต่ออายุ เรยี งกนั เป็นแถวคลา้ ยกบั สร้อยไขม่ ุก ให้กบั ผ้สู วมใส่ดว้ ย ดงั น้ันการใสผ่ ้าซ่ินยกมุกของชมุ ชนลับ แล ถือว่าเป็นส่ิงท่ีดีและเป็นมงคลสาหรับตัวเอง และมัก ลกั ษณะผ้าซ่ินของลับแลจะเปน็ การต่อตัว นิยมใส่ในงานบญุ ประเพณีต่างๆท่สี าคัญด้วย การทอลาย ซ่ินเป็นท่อนๆ คนสมัยก่อนไม่นุ่งผ้าผืนเดียว มุกจะทอด้วยเทคนิคขิด เรื่องการใช้สอยนอกจากจะเย็บ ดว้ ยความชื่อที่ว่า ผา้ ผืนเดียวเป็นผา้ ของคนตาย ต่อกับตัวซิ่นเป็นผ้าซิ่นแล้ว ยังนิยมเย็บเป็นย่ามเรียกว่า เป็นผ้านงุ่ ผี ทาให้ผา้ ที่ใช้มีการต่อตวั ต่อเอว เป็น ย่ามมุก ผ้ายกมุก คือผ้าที่มีลวดลายเอกลักษณ์ท่ีได้จาก ผ้านุ่งของคน นิยมใช้สีขาว สีแดง ซ่ึงเช่ือกันว่า การเพ่ิมเส้นด้ายยืนพิเศษด้วยเทคนิคการทอ โดยใช้ จะให้ความเป็นสิริมงคลกับผู้สวมใส่ กันส่ิง เส้นด้ายยืน 2 ชุด ชุดแรกใช้เส้นด้ายยืนสีเดียวหรือสีอื่น อปั มงคลได้ เอวจะนิยมต่อกบั ผา้ ช้ินเล็กๆ เขา้ ไป ทอเป็นพ้ืนลายขัดธรรมดาเป็นช้ันด้ายยืนท่ีเป็นพ้ืน ชุดที่ อีก เช่ือว่าการต่อเอวซ่ินเป็นการต่ออายุให้กับ สองใช้เส้นด้ายยืนท่ีเพ่ิมจากเส้นด้ายยืนธรรมดาเป็นชั้น ผู้สวมใส่ ด้ายยืนที่เก็บลวดลายมุก เวลาทอจะใช้วิธีการเหยียบไม้ เพอ่ื สลับดา้ ยยืนท้ังสองชน้ั จะได้ลวดลายออกมาเต็มหน้า ผ้า ความรว่ มมือกับ กศน.ตาบล น า ง ก ร ร ณิ ก า ก้ อ น ก ลี บ เป็ น ผู้ มี ค ว า ม รู้ ความสามารถในการถา่ ยทอดความรู้ให้แก่คนรุ่นหลังและ กลมุ่ ผูเ้ รยี นท่ีสนใจในการทอผา้ ยกมุกโดยการเป็นวิทยากร ให้ความรใู้ นหลักสูตรการทอผ้ายกมุก

คลังสมองของตาบล สาขา อุตสาหกรรมและหัตถกรรม การทาขนมไทย นางไพรุณ ศรีตาล ทีอ่ ยู่ จดุ เดน่ ของภูมปิ ัญญาทอ้ งถิ่น 249 ถนนศรปี ระภา ตาบลศรพี นมมาศ ในสมัยโบราณคนไทยจะทาขนมเฉพาะวาระ อาเภอลบั แล จังหวัดอตุ รดติ ถ์ 53130 สาคัญเท่าน้ัน เป็นต้นว่างานทาบุญ เทศกาลสาคัญ 084-6240102 หรือ ต้อ น รับ แ ขก สาคัญ เพ ราะขน มบ างชนิ ด จาเป็นต้องใช้กาลังคนอาศัยเวลาในการทาพอสมควร ประวัติความเปน็ มา สว่ นใหญ่เป็น ขนมประเพณี เป็นต้นวา่ ขนมงาน เนอ่ื ง ในงานแต่งงาน ขนมพื้นบ้าน เช่น ขนมครก ขนมถ้วย ของหวานไทยหรือขนมไทย กล่าว ฯลฯ นางไรรุณ ศรีตาล เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่มี ได้ว่ามีอยู่คู่กับคนไทยมาช้านาน เพราะ ความรู้ความสามารถในการทาขนมไทยมาเป็นเวลาช้า เป็นวฒั นธรรมอย่างหนึ่งท่ีบ่งบอกว่า คน นานและได้ถ่ายทอดให้คนรุ่นหลังได้ทาเป็นอาชีพเพิ่ม ไทยเป็นคนมีลักษณะนิสัยอย่างไร ขนม รายได้ให้กบั ครอบครวั อกี ทางหนึ่ง ไทยแต่ละชนิดล้วนมีเสน่ห์ มีรสชาติที่ แตกต่างกันออกไป แต่แฝงไปด้วยความ ความรว่ มมือกับ กศน.ตาบล ละเมียดละไม ความวิจิตรบรรจง วิธี การท าที่พิถีพิถัน รสชาติอร่อยหอม นางไพรุณ ศรีตาล เป็นผู้มีความรู้ความชานาญ หวาน สีสันสวยงาม รูปลักษณ์ ชวน ในการทาขนมไทย และเป็นวิทยากรสอนในการจัด รับประทาน ขนมไทยแสดงให้เห็นถึง กิจกรรมการศึกษาต่อเนื่องให้กับทางกศน.ตาบลทุ่งยั้ง ลั ก ษ ณ ะข อ งค น ไท ย ว่าเป็ น ค น ใ จ เย็ น เม่ือมกี ารจดั กิจกรรมของ กศน.ตาบล รักสงบ มฝี ีมือเชงิ ศิลปะ