หน่วยที่ 2 การป้องกันและควบคุมมลพิษ

แผนการจดั การเรียนรมู้ ุ้งเน้นสมรรถนะ 28 ชื่อหน่วย หน่วยท่ี 2 การปอ้ งกนั และควบคมุ มลพษิ สอนคร้งั ท่ี 2 จำนวน 2 ชั่วโมง 1. หวั ขอ้ เร่ือง 1.1 ความสำคญั ของการป้องกันและควบคุมมลพษิ 1.2 ประเภทของมลพิษทางอตุ สาหกรรม 1.3 มาตรการป้องกันและควบคมุ มลพิษ 1.4 สาเหตกุ ารเกิดความไมป่ ลอดภยั ในสถานประกอบการ 1.5 ประโยชน์ของการป้องกนั และควบคุมมลพษิ 2. สาระสำคัญ มลพิษนับวนั จะทวคี วามรุนแรงเพ่ิมมากขึ้นตามอตั ราการเพิ่มขึน้ ของประชากร รวมทั้งการขยายตัวของ เมือง การจราจร และการอุตสาหกรรม โดยเฉพาะตามเมืองใหญ่ๆ ที่มีประชากรและการจราจรหนาแน่น มี โรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมาก ย่อมจะมีมลพษิ เกิดขึน้ มากมายในระดับที่เป็นอนั ตรายต่อสขุ ภาพอนามยั ของ ประชาชน และส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ ดังนั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการป้องกันและควบคุมโดยตรงท่ี แหล่งกำเนิดมลพิษ มีมาตรการและการดำเนินการปฏิบัติอย่างจริงจัง โดยหน่วยงานของรัฐที่มีหน้าท่ี ควบคุมดูแลแหล่งกำเนิดมลพิษ ตลอดทั้งภาคเอกชนก็จะต้องให้ความร่วมมือกับภาครัฐในการเข้าร่วมแก้ไข ปญั หามลพษิ ดว้ ยเช่นกนั 3. สมรรถนะหลกั (สมรรถนะประจำหน่วย) แสดงความร้เู กี่ยวกับการปอ้ งกนั และควบคุมมลพิษ 4. สมรรถนะย่อย (สมรรถนะการเรียนร้)ู สมรรถนะท่ัวไป (ทฤษฎ)ี 1. แสดงความร้เู กีย่ วกบั ความสำคัญของการป้องกันและควบคมุ มลพิษ 2. แสดงความร้เู กี่ยวกบั ประเภทของมลพิษทางอตุ สาหกรรม 3. แสดงความรู้เกยี่ วกับมาตรการป้องกนั และควบคุมมลพิษ 4. แสดงความรู้เกยี่ วกับประโยชนข์ องการป้องกนั และควบคมุ มลพิษ สมรรถนะทพี่ งึ ประสงค์ (ทฤษฎ)ี เม่อื ผเู้ รียนไดศ้ กึ ษาเนอ้ื หาในบทนแี้ ลว้ ผู้เรียนสามารถ 1. บอกความร้เู ก่ยี วกบั ความสำคญั ของการป้องกันและควบคุมมลพษิ ได้ 2. จำแนกประเภทของมลพิษทางอุตสาหกรรมได้ 3. บอกมาตรการป้องกนั และควบคุมมลพิษได้ 4. บอกประโยชนข์ องการปอ้ งกนั และควบคุมมลพิษได้

แผนการจดั การเรยี นรู้มุ้งเน้นสมรรถนะ 29 ช่อื หนว่ ย หนว่ ยที่ 2 การปอ้ งกันและควบคุมมลพิษ สอนคร้ังที่ 2 จำนวน 2 ชว่ั โมง 5. กจิ กรรมการเรียนการสอน ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชางานไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เบื้องต้น ได้กำหนดกิจกรรมการ เรยี นการสอนให้ผู้เรียนได้เกิดการเรยี นรู้โดยใชก้ ระบวนการจัดการเรียนการสอนแบบ MIAP และใช้เทคนิคการ จัดการเรียนรู้แบบ Active Learning แบบการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Collaborative learning group) โดยมี ขั้นตอนการจัดกจิ กรรมการเรยี นการสอน ดังน้ี กิจกรรมการเรียนการสอน (สอนครง้ั ที่ 2 ) เวลา 2 ชั่วโมง/สัปดาห์ 1. ครูผ้สู อนชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกบั จุดประสงคร์ ายวิชา สมรรถนะรายวชิ า และคำอธิบายรายวชิ า การ วดั และประเมินผลการเรยี น คุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ และขอ้ ตกลงในการจดั การเรียนการสอน 2. ครผู สู้ อนแสดงตวั อยา่ งเก่ยี วกับความร้ทู ั่วไปเก่ยี วกบั การป้องกันและควบคมุ มลพษิ 3. ครผู ้สู อนถา่ ยทอดความรู้ ในหน่วยท่ี 2 เรือ่ งการป้องกนั และควบคมุ มลพษิ 4. ครผู สู้ อนแสดงใบงานหนว่ ยที่ 2 พรอ้ มอธิบายข้ันตอนการปฏบิ ตั ิตามใบงาน 5. ครูผู้สอนให้ผู้เรียนแบ่งกลมุ่ และปฏิบัตติ ามใบงานหนว่ ยท่ี 2 6. ครูผู้สอนประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้เรียน และให้ผู้เรียนช่วยกันสรุปสาระสำคัญของเรื่องที่เรียน ประจำสปั ดาห์ ครูเนน้ ยำ้ ให้ผู้เรียนตระหนักถึงหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียงในสว่ นของความรับผิดชอบ ในด้านการเรียน ตระหนักถึงความมีวินัย ตรงต่อเวลา และมีจิตอาสาในการปฏิบัติงานร่วมกันในการ ทำงาน 6. สอ่ื การสอน 1. เอกสารประกอบการสอน 2. เอกสารประกอบการเรยี น 3. สื่อนำเสนอ Power Point 7. งานทีม่ อบหมาย /กจิ กรรม ให้นักเรียนทำแบบฝกึ หดั เสริมทักษะ ท้ายหน่วยการเรยี นท่ี 2 8. การวดั และประเมินผล วัดผล/ประเมินผล วธิ ีการ เคร่ืองมือ เกณฑ์ 1. สมรรถนะทพี่ ึงประสงค์ -ทำแบบฝกึ หัดเสรมิ -แบบฝึกหัดเสริมทักษะ -ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ทกั ษะทา้ ยหนว่ ย ทา้ ยหน่วย -ปฏิบัตติ ามใบงาน -แบบประเมินผลการ ปฏิบตั ิงาน 2. คุณลักษณะอันพึง -ประเมินคณุ ลักษณะอัน -แบบประเมนิ -ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 ประสงค์ พึงประสงค์ คุณลกั ษณะอันพึง ประสงค์

ใบความรหู้ น่วยที่ 2 การปอ้ งกันและควบคมุ มลพษิ 1. ความสำคัญของการปอ้ งกันและควบคมุ มลพษิ มลพิษ (Pollutant) หมายถึง ของเสีย วัตถุอันตราย และมวลสารอื่นๆ รวมทั้งกากตะกอน หรือ สิ่งตกคา้ ง จากสิง่ เหล่านั้นท่ีถูกปล่อยทิ้งจากแหลง่ กำเนิดมลพษิ หรือที่มีอยู่ในสิง่ แวดลอ้ มตามธรรมชาติ ซ่ึงก่อให้เกิดหรืออาจ กอ่ ใหเ้ กิดผลกระทบต่อคุณภาพสงิ่ แวดลอ้ มหรอื ภาวะทเี่ ปน็ พิษอันตรายตอ่ สุขภาพอนามัยของประชาชนได้ รวมทั้ง รังสี ความร้อน แสง เสยี ง กลน่ิ ความสั่นสะเทือน หรือเหตรุ ำคาญอน่ื ๆ ที่เกิดหรอื ถกู ปล่อยจากแหล่งกำเนิดมลพิษ ดว้ ย ภาวะมลพิษ (Pollution) หมายถึง สภาวะที่สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงหรือปนเปื้อนโดยมลพิษ ซึ่งทำให้ คุณภาพของส่ิงแวดล้อมเสอ่ื มโทรมลง เชน่ มลพิษทางน้ำ มลู พษิ ทางอากาศ เป็นต้น การควบคุมมลพิษ (Pollution Control)หมายถึง การดำเนินการและควบคุมเพื่อให้แน่ใจว่ามลพิษที่ถูก ปล่อยสู่สิ่งแวดลอ้ มจากแหล่งกำเนิดมลพิษจะไม่ก่อให้เกดิ อันตรายตอ่ มนษุ ย์และส่ิงแวดล้อม รวมทั้งการกำจัดและ เกบ็ รกั ษาสารพษิ ท่ีเลกิ ใช้แล้วอย่างเหมาะสม การป้องกันมลพิษ (Pollution Prevention) หมายถึง กระบวนการหรือการกระทำใดๆ ที่ลดหรือกำจัด การเกิดมลพิษหรอื ของเสยี ทจ่ี ุดกำเนิด รวมทั้งการลดการใช้สารทั้งท่ีเปน็ อนั ตรายและไม่เป็นอันตราย นอกจากน้ียัง หมายถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติด้วยการรักษาหรือใช้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อลดความเสี่ยงต่อสุขภาพ อนามยั ของมนุษยแ์ ละผลกระทบต่อส่งิ แวดลอ้ มอกี ดว้ ย หลกั การปอ้ งกันมลพิษ คอื มุง่ เนน้ การลดปรมิ าณของเสยี และปอ้ งกนั ไมใ่ หเ้ กิดมลพิษ ซ่ึงจะตา่ งจากการบำบัด มลพิษ เพราะในการบำบัดมลพิษหรือกำจัดของเสียนั้นหมายถึงการเปลี่ยนรูปของมลพิษให้เป็น รูปอื่นที่สามารถ นำไปทิ้งได้ เช่น การบำบัดน้ำเสียให้ได้มาตรฐานก่อนระบายสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ และการบำบัดน้ำเสียหรือการ บำบดั มลพษิ นีจ้ ะทำให้มีค่าใชจ้ ่ายเกดิ ข้นึ อย่างต่อเน่อื งตามมา เปน็ ต้น 2. ประเภทของมลพิษทางอุตสาหกรรม 2.1 มลพิษทางอากาศ มลพิษทางอากาศ หมายถึง สภาวะที่มีส่ิงเจือปนอยู่ในอากาศเป็นปริมาณมากจนถึงระดับท่ีเป็นอันตราย ตอ่ สขุ ภาพของคน สัตว์ และพชื สง่ิ เจือปนท่อี ยู่ในอากาศมีอยูห่ ลายประเภท เชน่ ก๊าซบางชนดิ ฝุน่ ละออง กลิน่ ควัน เขมา่ กัมมนั ตรงั สี เป็นตน้ 2.2 ปญั หาขยะมูลฝอย ขยะ หรอื ขยะมลู ฝอย หรอื ของเสยี หมายถงึ ของเหลือทิ้งจากกระบวนการผลติ และการใช้สอยของมนุษย์ ได้แก่ สงิ่ ปฏิกลู และสารพิษทีป่ นเป้ือนอยใู่ นแหลง่ นำ้ ดิน และอากาศ ซ่ึงขยะหรอื ของเสียเปน็ ปัญหาส่ิงแวดลอ้ มและ มผี ลต่อสุขภาพอนามยั ซงึ่ มปี ริมาณเพมิ่ มากขน้ึ และทวีความรนุ แรงขนึ้ ทุกปี เพราะสาเหตจุ ากการเพิ่มของประชากร การขยายตัวทางเศรษฐกจิ และทางอุตสาหกรรม นับเป็นปัญหาท่ีสำคญั ของชมุ ชนซงึ่ ต้องจดั การและแก้ไข 2.3 มลพษิ ทางนำ้ มลพิษทางน้ำ หมายถึง ภาวะน้ำมีสมบัติเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่เคยเป็นอยู่ตามธรรมชาติเนื่องจากมีส่ิง แปลกปลอมปนเปื้อนของสารพษิ ทง้ั หลาย เชน่ วตั ถุมพี ษิ ธาตุโลหะหนกั เชือ้ โรค เปน็ ตน้ ลงสู่แหลง่ นำ้ ต่างๆ จนทำ ให้ไม่สามารถใช้น้ำจากแหล่งน้ำต่างๆ ให้เป็นประโยชน์ได้ ทำให้เกิดความเสียหายต่อก ารใช้ประโยชน์และเป็น อันตรายตอ่ ส่ิงมชี ีวิต

2.4 มลพิษทางเสยี ง มลพิษทางเสยี ง หมายถึง สภาพแวดล้อมทีม่ ีเสียงอนั กอ่ ให้เกิดความรำคาญ สรา้ งความรบกวน ทำให้เกิด ความเครียดท้ังทางร่างกายและจิตใจ ทำใหต้ กใจ ปวดหู และอาจถึงข้นั เปน็ อนั ตรายต่อสุขภาพอนามัยได้ เช่น เสียง ดังมาก เสยี งดังอย่างต่อเนอื่ ง เปน็ ตน้ 3. มาตรการปอ้ งกนั และควบคมุ มลพษิ ในที่นี้จะกล่าวถึงมาตรการป้องกันและควบคุมมลพิษสิ่งแวดล้อมโดยรวมของกรมโรงงานอุตสาหกรรม และมาตรการป้องกนั และควบคุมมลพษิ โดยแยกตามประเภทของมลพิษ 3.1 มาตรการปอ้ งกันและควบคุมปญั หาสงิ่ แวดลอ้ มของกรมโรงงานอุตสาหกรรม มาตรการป้องกันและควบคุมมลพิษหรือปัญหาสิ่งแวดล้อมทั้งน้ำ อากาศ และของเสียงจากโรงงาน มดี ังน้ี 3.1.1 ขน้ั ตอนการขออนุญาตประกอบกจิ การ 3.1.2 การป้องกันปญั หาสิ่งแวดลอ้ มของโรงงานอุตสาหกรรม 3.1.3 การตรวจสอบตดิ ตามผล 3.1.4 การตรวจสอบเรอื่ งรอ้ งเรียน 3.15 การใหบ้ รกิ ารเพอื่ ปอ้ งกันปัญหาส่ิงแวดล้อม 3.2 มาตรการป้องกนั และควบคุมมลพษิ ทางอากาศ การป้องกันและควบคุมมลพิษทางอากาศมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ซึ่งมี บทบาทดังน้ี 3.2.1 บทบาทของภาครัฐ 3.2.2 บทบาทของภาคเอกชน 3.3 มาตรการป้องกันและควบคมุ มลพิษทางเสยี ง 3.3.1 บทบาทของภาครฐั 3.3.2 บทบาทของภาคเอกชน 3.4 มาตรการปอ้ งกนั และควบคุมปัญหาขยะมูลฝอย 3.4.1 ใหอ้ งค์การบริหารสว่ นทอ้ งถิน่ 3.4.2 จดั ใหม้ กี ารกอ่ สร้างโรงงานกำจัดขยะมลู ฝอยใหไ้ ดม้ าตรฐานและมีประสิทธภิ าพ 3.4.3ควรมีนโยบายและมาตรการ ตลอดจนแนวทางการจัดการขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูลของ ประเทศ เพื่อเปน็ แนวทางให้ทอ้ งถนิ่ นำไปดำเนินการ 3.4.4 ส่งเสรมิ และสนับสนนุ ใหม้ ีการลดปริมาณขยะมูลฝอยท่ีตอ้ งเป็นภาระในการกำจดั และลด การบริโภควัสดทุ กี่ ำจัดยากหรือมปี ญั หาตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม 3.4.5 ส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการนำขยะมูลฝอยกลับมาใช้ประโยชน์และนำมาผลิตเป็น พลงั งาน 3.4.6 ปลูกฝงั ทัศนคติและสร้างคา่ นิยมของประชาชนในการรว่ มมอื กนั รักษาความสะอาด 3.4.7 ปรับปรงุ แกไ้ ขกฎหมาย ระเบียบ ข้อบงั คับตา่ งๆ ให้เอ้อื ต่อการดำเนินงานมากขึน้ รวมท้ัง เขม้ งวดใหม้ ีการปฏบิ ัติตามกฎหมายมากข้ึนและจริงจงั

3.5 มาตรการป้องกนั และควบคมุ มลพษิ ทางน้ำ การปอ้ งกันและควบคมุ มลพิษทางน้ํามีหนว่ ยงานที่เกี่ยวข้องทง้ั ภาครัฐและภาคเอกชน ซ่ึงมีบทบาท ดังน้ี 3.5.1 บทบาทของภาครัฐ 3.5.2 บทบาทของภาคเอกชน 4. ประโยชน์จากการป้องกันและควบคุมมลพิษ ประโยชนท์ ี่จะไดร้ ับจากการปอ้ งกนั และควบคุมมลพษิ พอจะสรปุ ได้ดังน้ี 4.1 ลดมลพิษ 4.2 ลดปริมาณของเสยี ที่เกดิ จากกระบวนการ 4.3 เพ่ิมปริมาณผลผลติ 4.4 เพิม่ คณุ ภาพและประสทิ ธภิ าพการผลติ 4.5 ลดต้นทนุ และประหยดั คา่ ใช้จ่าย 4.6 เป็นการอนุรกั ษส์ ่ิงแวดลอ้ ม 4.7 เป็นการใชท้ รพั ยากรธรรมชาตใิ ห้เกดิ ประโยชน์สูงสดุ 4.8 ลดความเสย่ี งและเพม่ิ ความปลอดภัยจากการทำงานในสถานประกอบการ 4.9 เสรมิ สร้างภาพลักษณท์ ดี่ แี ก่องค์การ 4.10 นำองค์การไปสู่การพัฒนาทีย่ ัง่ ยืน

ชอื่ -สกลุ …………………………………………………………….ระดบั ชัน้ ………………รหัสประจำตัว……………………………………… ใบงานที่ 2 การป้องกันและควบคมุ มลพิษ 1. จงอธบิ ายความแตกต่างระหวา่ งการป้องกนั และการควบคุมมลพษิ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2. การป้องกันและควบคุมมลพษิ ในโรงงานอตุ สาหกรรมชว่ ยทำให้เกดิ การเพ่มิ ผลผลติ ได้อยา่ งไร …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3. ในจงั หวดั ของผเู้ รยี น ผูเ้ รยี นคิดวา่ อะไรเป็นมลพษิ บ้าง และมลพษิ ประเภทใดเป็นปญั หามากที่สุดผเู้ รยี นจะมีสว่ น ร่วมในการป้องกนั มลพษิ ไดอ้ ยา่ งไรบ้าง จงอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 4. มาตรการป้องกนั และควบคุมปัญหาส่ิงแวดลอ้ มของกรมโรงงานอตุ สาหกรรมมีอะไรบา้ ง จงอธบิ าย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 5. ISO 14000 คอื อะไร เกย่ี วขอ้ งกับการควบคมุ มลพิษอยา่ งไร …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….