C110205

‫عفاف‬‫عفاف حالتی در انسان است که به وسیل ٔه آن خود را در برابر تندرو ‌یها و کندرو ‌یها کنترل‬‫می کند تا بتواند در مسیر اعتدال و میان‌هروی پیش رود و از آن خارج نشود؛ یعنی در برآورده کردن‬‫هریک از علایق و نیازهای درونی به گونه ای عمل نمی کند که یا به طور کامل غرق در آن شود و از دیگر‬‫نیازها غافل شود یا به طور کل آن را کنار گذارد و به کوتاهی و تفریط دچار شود؛ بلکه در حد مطلوب‬ ‫و صحیح به برآورده کردن هم ٔه نیازها توجه دارد‪.‬‬ ‫ارتباط عفاف با آراستگی و مقبولیت‬‫یکی از جلوه های عفاف‪ ،‬مربوط به آراستگی و مقبولیت است‪ .‬برخی انسا ‌نها در آراستگی و‬‫ابراز وجود و مقبولیت‪ ،‬دچار تندروی می‌شوند؛ به گونه‌ای که در آراسته کردن خود‪ ،‬زیاده‌روی م ‌یکنند‬ ‫و به خودنمایی م ‌یرسند‪ .‬قرآن کریم این حالت را «تب ّرج»‪ 1‬م ‌ینامد و آن را کاری جاهلانه م ‌یشمرد‪2.‬‬‫همان دینی که ما را به آراستگی توصیه می کند‪ ،‬از خودنمایی و افراط در آراستگی پرهیز می دهد‪،‬‬‫زیرا زیاده روی در آراستگی و توجه بیش از حد به آن باعث غفلت انسان از هدف اصلی زندگی و مشغول‬ ‫شدن به کارهایی می شود که عاقبتی جز دور شدن از خدا ندارد‪.‬‬‫انسان عفیف‪ ،‬چه مرد و چه زن‪ ،‬خود را کنترل می کند و آراستگی خود را در حد متعادل‬‫نگه می دارد و به «تب ّرج» دچار نمی شود‪ .‬انسان عفیف زیبایی ظاهری خود را وسیل ٔه خودنمایی و جلب‬‫توجه دیگران قرار نمی دهد و اجازه نمی دهد که به شخصیت انسانی او اهانت شود‪ .‬او حیا م ‌یکند که‬‫برخی افراد به خاطر اموری سطحی و کوچک‪ ،‬زبان به تحسین و تمجید او بگشایند و به او به عنوان‬‫ابزاری برای لذت جویی نگاه کنند‪ .‬او در وجود خود‪ ،‬استعداد و ارز ‌شهای برتر و والاتری م ‌ییابد که‬ ‫م ‌یتواند تحسین و احترام واقعی دیگران را برانگیزد‪.‬‬‫همچنین یک انسان عفیف‪ ،‬از مقبولیت نزد همسالان و جامعه گریزان نیست؛ اما خود را با‬‫ارز ‌شتر از آن می‌داند که بخواهد این مقبولیت را از راه جلب توجه ظاهری به دست بیاورد و خود را‬ ‫در ح ّد ابزاری برای هو ‌سرانی دیگران پایین آورد‪.‬‬‫‪١‬ــ تبرج از ریشه برج است و برج بنای بلندی است که از دور به آسانی می توان آن را دید‪ .‬واژ ٔه تبرج به این دلیل در بحث افراط‬‫در آراستگی به کار گرفته می شود که برخی برای جلب توجه دیگران‪ ،‬خود را به شکلی در می آورند که توسط دیگران دیده شوند‪ .‬امروزه تبرج‬‫مصادیق مختلفی یافته که برخی از آنها عبارت اند از استفاده از عطرهای تند‪ ،‬پوشیدن لباس هایی با عکس های نامناسب‪ ،‬پوشیدن لباس های‬ ‫بدن نما و پاره و ‪...‬‬ ‫‪2‬ــ سور ٔه احزاب‪٣٣ ،‬‬‫‪151‬‬

‫بنابراین‪ ،‬به همان میزان که رشت‌ههای عفاف در روح انسان قوی و مستحکم می‌شود‪ ،‬نوع‬‫آراستگی و پوشش او باوقارتر می‌شود و به همان میزان نیز که رشت‌ههای عفاف انسان ضعیف و گسسته‬ ‫م ‌یشود‪ ،‬آراستگی و پوشش او سبک تر و جنب ٔه خودنمایی به خود می‌گیرد‪.‬‬ ‫امام علی م ‌یفرماید‪:‬‬‫«مبادا خود را برای جلب توجه دیگران بیارایی که در این صورت ناچار م ‌یشوی با انجام گناه‬ ‫به جنگ خدا بروی»‪1.‬‬ ‫و امام صادق نیز می‌فرماید‪:‬‬ ‫لباس نازک و بد ‌ننما نپوشید؛ زیرا چنین لباسی نشان ٔه سستی و ضعف دینداری فرد است‪2.‬‬ ‫زن‪ ،‬مظهر عفاف‬‫گرچه عفاف‪ ،‬خصلت هر انسان با فضیلتی‪ ،‬اعم از زن و مرد است‪ ،‬اما وجود آن در زنان و‬‫دختران ارزش بیشتری دارد‪ .‬زیرا خداوند زنان را بیش از مردان به نعمت زیبایی آراسته است‪ .‬زن‪،‬‬‫مظهر جمال و زیبایی است و این زیبایی‪ ،‬هم درونی و هم ظاهری است‪ .‬احساسات لطیف زن که بیانگر‬‫زیبایی‌های درونی وی است‪ ،‬با زیبایی ظاهر او عجین شده است؛ برای حفظ همین نعمت است که‬‫خداوند احکام ویژه ای را برای زن قرار داده است‪ ،‬تا گوهر زیبای وجودش از نگاه نااهلان دور بماند‬ ‫و روح بلندش تحقیر نشود‪.‬‬‫دریافت هر نعمتی از جانب خدا‪ ،‬مسئولیتی را نیز به همراه می‌آورد؛ هما ‌نطور که اگر کسی به‬‫نعمت علم زیبنده شد‪ ،‬نباید علمش را ابزار دست قدرتمندان ست ‌مپیشه کند‪ ،‬نعمت زیبایی نیز نباید در‬‫خدمت هوس رانان قرار گیرد‪ .‬همان‌گونه که اگر انسان از علم خود به درستی استفاده نکند‪ ،‬به جای‬‫رستگاری‪ ،‬شقاوت نصیبش می‌شود‪ ،‬عرض ٔه نابه جای زیبایی‪ ،‬به جای گرمی بخشیدن به کانون خانواده‪،‬‬ ‫عفت و حیا را از بین م ‌یبرد و ای ‌ن گوهر مقدس را از او م ‌یگیرد‪.‬‬ ‫‪1‬ــ بحارالأنوار‪ ،‬ج‪ ،71‬ص ‪363‬‬ ‫‪2‬ــ بحارالأنوار‪ ،‬ج‪ ،79‬ص ‪299‬‬ ‫‪152‬‬

‫بررسی‬ ‫با توجه به شکل پوش ‌شهای موجود در جامعه برای پسران و دختران‪ ،‬بگویید که‬ ‫کدا ‌میک از آنها عفت افراد را بیشتر تضمین می‌کند؟‬ ‫‪...........................................................‬‬ ‫‪...........................................................‬‬ ‫‪...........................................................‬‬ ‫‪...........................................................‬‬ ‫اندیشه و تحقیق‬ ‫‪١‬ــ چه تفاوتی میان آراستگی و خودنمایی ظاهری است؟‬ ‫‪٢‬ــ چرا خصلت ارزشمند عفاف در وجود زنان از ارزش بیشتری برخوردار‬ ‫است؟‬ ‫پیشنهاد‬ ‫‪١‬ــ پیرامون ما افرادی هستند که با استفاده از خلاقیت‌های خود تحسین دیگران‬ ‫را برانگیخت‌هاند و در زمین‌ههای گوناگون هنری‪ ،‬ورزشی‪ ،‬علمی‪ ،‬اجتماعی و اخلاقی‬ ‫به فردی مؤثر در جامعه تبدیل شده‌اند‪ .‬آنچه دربار ٔه عوامل این موفقیت م ‌یدانید‪ ،‬بیان‬ ‫کنید‪.‬‬ ‫‪٢‬ــ با خود بیندیشید و ببینید که تا چه اندازه کوشش کرد‌هاید آراستگی همراه با‬ ‫عفاف داشته باشید‪ .‬آیا موانع درونی در مقابل این کوشش وجود داشته است؟ آنها را‬ ‫برای خود مشخص کنید و برای برداشتن آن موانع‪ ،‬راه حل مناسب تنظیم نمایید‪.‬‬‫‪153‬‬

‫پاداشی به اندازۀ پاداش شهیدان!‬ ‫امام علی ‪:‬‬‫پاداش انسان عفیف و پاک دامن که قدرت بر گناه دارد ولی آلوده نمی گردد‪ ،‬کمتر از پاداش‬ ‫مجاهد شهید در راه خدا نیست‪ .‬همانا انسان عفیف و پاک دامن‪ ،‬فرشته ای از فرشته هاست‪.‬‬‫نهج البلاغه‪ ،‬حکمت ‪474‬‬ ‫‪154‬‬

155

‫قرائت‬‫ﺳﻮرهﻧﻮر ‪24‬‬ ‫�� ‪18‬‬‫ﺑااااااَََََََِِِﻓﻗـَُﯾﻣﯾﻣُزـِوﻋــ‪‬ﯾووووــﻠـ‪‬ﻤﻞ ‪‬ﺑﺮاااَ‪‬ﻦﻨَﺎﻤـﻲﻨَﺑﺑَﻻﻟـﻟﻪِـــاَوﯾـﻨﯾﺑَﻠـاﻨَِـﺘﺎﻨَـُــّ‪‬ـﻄـُﻟﻲﺟﺎﺋِ‪َ‬ـﺟـاـَِﻀُُﯿﻔُءﻤﻬﻬــِزﺼُﻤﺼﺑﻬﯾُِـَُﻬـﻮﺮﺎـ‪‬ﺧِﻨَﺆﻦـﺑــِِﺑﻞﻨﻌ‪‬ﺆرِﻬِ‪‬ﻢ‪‬ﻨﻌﻨﻣاَـ»ـِﻮاَﻮِﻣـ‪‬ﻟﻨَﻫﺗـﻨﻟـَِـِﻮـ ‪‬ﺬـوﺘﻦِا‪ِ‬ﻴذﺘـﻨاِِ»ّـَــ‪‬ﻟﻬﻳنِﻟﻦﻨَاََِِﻻﺑﻮِ َـﻬﺘوﻬ‪َ‬ﻨّـــَـووﻨﻣ‪‬ﺎ َﯾﺎﮏـﻧَﺒاِـ‪‬ﻻَﻨـﻳ‪‬ﺑَرا̸ﯾﻨَ‪‬ــﻐُﻟُﻌـﺤـَﻇََﻢـﺒزـﺎ ‪‬ــﺟوُﻴـِـّﯾَءاَﻔَﻬاَََـ ِﻦﻠَﻟﻀﺪ‘ﻗـﻛـُﺑَوـوﯾُﺮﻈـﻈََِﻌﻮِاﻏﻧَِـﻬوﻌِاَ ََﻞﻣﻦـ‪‬ﻠﻬﻴﻦـِﺗ‪‬ﻮﻨﺧﺴﻣـِﺮﻨ‪ِ‬ﻟﻓﻟَزﺎﻬ‪‬ﺮُـﯽﯾاﻠﺎـﻮُﺋِﺘﻮاـِﻜوـﻦـَﻟﺑـﻧـﺮﻨواَـِـَِاـَُِﻤﻟِﺑوﻬﻬوـُـﻬِﺘﻮَـﻟﻲُﻬـَِﻟاﻋـ َﺆاﺟﯿ ‪‬ﻨﻨَ‪‬ﻢﻠُــﻢ‪ِ‬ﻬﯿاِﻦُـﺼ‘ﻣﻲِﺗﻻَُُﺎـﻬﻀاﻌ‪‬ــ‪َ‬ﻨـِِﻦاـﻟـرَرـﻋﻔَِوﻠﺑﺮَـِا‪‬ـﺑﻦِااﺑَﻫَﻰﻠﻮَِﻧّـَﻢـِ‪ِ ‬ﮥا‪َ‬وَﻻوﺖرﻨوﻢﻦاَﻟﺤِِـﺑﻣﻲَِﺑﯾﻣﻣـَِِـﷲﺎـﻻوﺒﺎاُِاتﻮـﯾﻐﻨَُﻳـﻳﻦﺨََُﻌﺎا‪ُ‬ﻣﺒﺧـﺨﻟﺋاﷲﺤـَﻧَِﺟ َــــﻮﻠﻤﻟَُﻨُﻟَّـِﻮاﻀِﺪﻔَﻔِّﻧﻬِﺘـِﻤــِﺮﺮَــﺧﺴﻳﮑﺟَﯿـﻴِِِﻫــﺒﻈﻨﻬـﻀَﻬ‪‬ﺎﻨﺎَﻨ‪‬ﻌًﻴـ ِِﻮ‪َ‬ء‪‬ـ»ـٌﺎﺖ̹ﻦﻦﺮﻦلاـﻦ‬ ‫‪156‬‬

‫سورهنَـحل ‪16‬‬ ‫سور ٔه نور‪ ،‬آیات ‪ 30‬تا ‪31‬‬ ‫جزء ‪14‬‬ ‫ییاآِ[[مِوراااااـََـپلـََــََـمـََـُـمارشووویوووهپُپیخ فبــََّااَّماـَزوعدننهاِدکدنسنتـَـِللوسَـاا مکبترر ـَماـَوودکلرَّـففرارهمنَّااـاَّکنـَننهنزـَسلنريـنيودِیِوَّدوينتننـَهخازـَردهشــنتکلَـًُ]افهاّْلكّْاذدامُنذزُخَـهساتعهین ُخلرـعَـنلِنـِـَتنتقوکرلخايومَـدّْـَو ـَیرهـب*وبدف گاّلووارشيااَـادـَـِولـَاورهمُيَـه[پرـَتِرك]كاپفاانرااَّوـَویایدوجیاُگااِهتَـبزنيالـرلج*ملهشررملیارنَـاااا*انِّاُِندـِاّششوٌزـَدـيَّرقویانلگيننعدَـويّْــَدیاـخنشهاردوا{بـَ*ن‪.‬ـَویب]آزَـولً‪.‬ـَبشمةیرگلوخـَ؛ِِبفاودمگساٍَــمننَّونرولت*ـَ‪1‬وـةاويِتی ـَهاتنرزَــنَّدش*ن‪3‬ـرخاِلِاِردیاباَـضمیكیاداخلِاهرنلسِیآُـَهـَناقنلتدزـَرَـمينَــدسَّتِـَر*اهمَـششگن[ق[ُه[ؤـَادابغولف*ماـَکهَِـوهتلراننینوانحووفٍسلبـَنمل؛م ااوٍاومرگری*لِاايک]ياـفلَّـَلنزووـَخنـیيکعیحـَ‪َ،‬ـنسـَاپُينِاـيَـنوروَـنمقهولعمـ تـَسّْامتاــاهددسدـَـّْهاشـَمذِ*اریلَـنقـَفمريو]کمًاِّلّْننةِخـیازمارااَـَـ*لدنننگِاءدـَبـَلدُ*فرندَّخاصَهكـَـیعشیول[نو*ِمـباٍوـُاكتوزَـمتهـَ[توـدَـکرگپـَنزنناتماِّـَاآوهزـلراهیی؛نضینیزلاقاوءًمااأببآَِـلِاّونَـگنـَچمرک؛ پيکيا]وَـ؛يـَرًّه*رنـنلُنـُّبهدناچـهبسِیَـاسدِاامَــاهمد*ن*مزَـکرلیًَــاجةفاونابحـَوِویو َّنـ[وـَلنـَِن*رببشرَـکونُویـمكالونزاطاننشَّالبمكِناـَُللمالدُِـننَـ]عشموهجُلدو]تنعاًتَـذنـَجاـَتراــَُروومـهقمَـ]بآفیـَاكاَـز*ُهآَّل*اهنرسرگلِسننلَـاـمـَـَـَاارـَوـذِوداـَهزجدسیممنُچٍوـََّخغلـَمبـَزخُاروكاهآَـّكننُُِدکزبنشيگهَِّخنكافـَسنَـمـادمهاراتُرنهـَمكتَّْـهُازمـاّْپنهنَّنداوريبتلیلـِکذیَـتـَزـیمیاَـَّكٌی‪.‬خرًآـَداتَـررثوَُّلنهنارٌِـهگِدابتفُاكتشاپا‪0‬شرـَ*برسداًاهرييمنـَاوتبش‪3‬رمَِـلُـاامَـواـناداهوومتواكحبُلَـکلّْا ررَّنَّكرششزـَيهاایراُـَلنـَدمَّناننوطـَدمنٌرسادفُررکهريآهِب تمششننُِاٌبِراافنرواااَـیینبلـَوتتًّيعبهلًّـَلـدعنهننددیًَِـَـضااك؛*؛*نن*‬‫‪157‬‬

‫زیباییپوشیدگی‬ ‫دنیای ما انسان ها‪ ،‬دنیای عجیبی است‪.‬‬‫با «کلامی» شوق حرکت در وجودمان جوانه می زند و با «لبخندی» روح امید از دست رفته به‬ ‫زندگی ما‪ ،‬دمیده می شود‪.‬‬ ‫گاه با «سکوتی» معنای زندگی مان تغییر می یابد و با «فریادی» روش آن‪.‬‬‫«کلام»‪« ،‬لبخند»‪« ،‬سکوت» و «فریاد»‪ ،‬جلوه هایی آشکار از رفتارهای انسانی است که بر مسیر‬ ‫زندگی دیگران و چگونگی آن‪ ،‬اثرگذار است‪.‬‬‫اما همیشه این گونه نیست؛ چه بسا بدون گفتار یا رفتاری‪ ،‬مسیر زندگی دیگران و چگونگی آن‬‫را تحت تأثیر قرار دهیم‪ .‬آرامش و روان کسانی را برهم زنیم‪ ،‬قلوب پاکی را متزلزل کنیم‪ ،‬به تعهد و‬‫عشق همسرانی خدشه وارد کنیم و کانون گرم خانواده هایی را متأثر سازیم و این همه در حالی باشد که‬ ‫از وقوع این امور بی خبر باشیم‪.‬‬ ‫‪158‬‬

‫شاید بپرسید‪ :‬واقعاً چنین چیزی ممکن است؟ این چه کاری است که این عواقب را به دنبال دارد؟‬‫پوشش مناسب از نشانه های «عفاف» است‪ ،‬به گونه ای که از نوع پوشش هر کس می توان میزان‬‫توجه وی به این ارزش را دریافت‪ .‬با اینکه خداوند هم زنان و هم مردان را به پوشیدن لباس مناسب دعوت‬ ‫کرده است‪ ،‬اما نسبت به پوشش زنان به دلیل بهره مندی آنان از نعمت جمال و زیبایی توجه ویژه ای دارد‪.‬‬‫با توجه به اهمیت پوشیدگی در دین‪ ،‬در ادامه برخی سؤالات رایج در این خصوص را مطرح و به‬ ‫آن پاسخ می گوییم‪.‬‬ ‫آیا در قرآن كریم دربارۀ عفاف و پوشیدگی‪ ،‬دستور خاصی وجود دارد؟‬‫خدای متعال در قرآن كریم‪ ،‬هم برای مردان و هم برای زنان‪ ،‬وظایف خاص و روشنی تعیین كرده‬ ‫است كه عبار ‌تاند از‪:‬‬‫الف) وظیف ٔه مردان است كه چشم خود را كنترل كنند و از نگاه به زنان نامحرم خودداری کنند‬ ‫و دامان خود را از گناه نگه دارند‪.‬‬‫ب) زنان نیز مانند مردان وظیفه دارند كه از نگاه به نامحرم خودداری كنند و دامان خود را از‬ ‫گناه حفظ نمایند‪.‬‬ ‫ج) استفاده از زینت و زیورآلات نباید به گون‌های باشد كه توجه نامحرمان را به خود جلب كند‪.‬‬‫د) زنان باید پوشش خود را به گون‌های تنظیم كنند كه علاوه بر موی سر‪ ،‬گریبان و گردن آنها را هم‬ ‫بپوشاند‪1.‬‬‫علاوه بر قرآن كریم‪ ،‬پیشوایان ما‪ ،‬حدود پوشش را مشخص کرده اند و ما را به رعایت عفاف‬ ‫دعوت کرده اند‪.‬‬‫مثلاًامام كاظم در جواب برادرش كه پرسید‪« :‬دیدن چه مقدار از بدن زن نامحرم جایز است؟»‬ ‫فرمود‪« :‬چهره و دست تا مچ»‪2.‬‬‫یكی از یاران امام صادق به نام فضیل بن یسار م ‌یگوید از ایشان پرسیدم‪ :‬آیا ساعد زن از‬ ‫قسم ‌تهایی است كه باید از نامحرم پوشیده شود؟‬‫فرمود‪« :‬بلی‪ ،‬آنچه زیر روسری قرار م ‌یگیرد‪ ،‬نباید آشكار شود‪ .‬همچنین از مچ به بالا باید‬ ‫پوشیده شود»‪3.‬‬ ‫‪1‬ــ سور ٔه نور‪ 30 ،‬و‪2 3 1‬ــ قرب الاسناد‪ ،‬ص ‪ ١٠٢‬‬ ‫‪3‬ــ اصول کافی‪ ،‬ج ‪ ،٥‬ص ‪٥٢١‬؛ وسائل الشیعه‪ ،‬ج‪ ،٣‬ص ‪٢٥‬‬‫‪159‬‬

‫همچنین از قرآن كریم به دست می‌آوریم که‪ :‬این گونه پوشش سبب م ‌یشود كه زن به عفاف و‬‫پاكی شناخته شود و افراد بی بن  د   و بار كه اسیر هوی و هوس خود هستند‪ ،‬به خود اجاز ٔه تعرض به او‬ ‫را ندهند‪:‬‬ ‫ای پیامبر‪ ،‬‬ ‫ییُُقٰذاِلدنَال ِییَُّــكلَََهنَازا داونلَعا َِّنـٰـیلَِجبیـَِاـه َُّنیَّكنیُ َِعومبـَ َـرننفاِـت َجـَـنلَاكب َیوِـنِبــ ِسه اِـ ء َّ نالـ ُمؤِمـنیـ َ ن‬‫به زنان و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو‬‫پوشش هایخودرابهخودنزدیک ترکنند‬‫این برای آنکه به [عفاف] شناخته شوند‬‫و مورد آزار قرار نگیرند‪ ،‬بهتر است‬ ‫ ‬ ‫فَـلا یُـؤ َذیـ َن‬‫وخداوندهموارهآمرزندهومهرباناست‪.‬‬ ‫َو کا َن الـلّٰـ ُه َغفو ًرا َرحی ًما ‬‫احزاب‪٥٩ ،‬‬ ‫آیا اسلام شكل پوشش را معین كرده است؟‬‫می‌دانیم كه امت اسلامی از اقوام و ملل گوناگون و با آداب و رسوم مختلفی تشكیل شده‬‫است كه هركدام پوشش و لباس مخصوص خود را دارند‪ .‬حتی ممكن است در كشوری‪ ،‬مثل كشور‬‫عزیزمان ایران‪ ،‬اقوام مختلفی زندگی كنند كه هركدام از آنها پوشش خاصی برای خود برگزیده باشند‪.‬‬‫بنابراین‪ ،‬چگونگی و نوع پوشش‪ ،‬تا حدود زیادی تابع آداب و رسوم ملت‌ها و اقوام است‪.‬‬‫اسلام‪ ،‬ضمن پذیرش این تنوع و گوناگونی‪ ،‬مردان را موظف كرده است‪ ،‬لباسی بپوشند كه وقار و‬‫احترام آنان حفظ شود و با ارز ‌شهای اخلاقی جامعه هماهنگ باشد‪ .‬بنابراین‪ ،‬پوشیدن لباسی كه آنان‬ ‫را نزد مردم انگش ‌تنما كند یا وسیل ٔه جلب زنان نامحرم قرار گیرد‪ ،‬حرام است‪.‬‬ ‫زنان نیز موظ ‌فاند كه دو شرط زیر را رعایت كنند‪:‬‬ ‫‪1‬ــ تمام بدن خود را‪ ،‬به‌جز صورت و دس ‌تها تا مچ‪ ،‬از نامحرم بپوشانند‪.‬‬ ‫‪2‬ــ پوشش آنان نباید نازک‪ ،‬چسبان و تحری ‌کكننده باشد‪.‬‬‫این وظیف ٔه الهی‪ ،‬مانند هر عمل دیگری‪ ،‬هرچه كام ‌لتر و دقی ‌قتر انجام شود‪ ،‬نزد خدا ب ا ارزش‌تر‬‫و آثار و ثمرات فردی و اجتماعی آن افزو ‌نتر است و فرد را به رشد و كمال معنوی بالاتری م ‌یرساند‪.‬‬‫از ای ‌نرو‪ ،‬استفاده از «چادر» كه دو شرط قبل را به طور كامل دارد و سبب حفظ هرچه بیشتر كرامت‬ ‫و منزلت زن م ‌یگردد و توجه مردان نامحرم را به حداقل م ‌یرساند‪ ،‬اولویت دارد‪.‬‬ ‫‪160‬‬

‫آیا حجاب زنان‪ ،‬موجب سلب آزادی و كاهش حضور آنان در جامعه می‌شود؟‬‫اولاًخداوند دستور حجاب را برای زمان حضور زن در اجتماع و مواجهه وی با نامحرمان قرار‬‫داده است نه برای داخل خانه؛ زیرا حجاب چگونگی پوشش زن را هنگام حضور در اجتماع مشخص‬‫می کند‪ .‬این حکم نه تنها سبب کاهش حضور زنان نمی شود‪ ،‬بلکه سبب می شود تا حضوری مطمئن و‬‫همراه با امنیت داشته باشند و از نگاه نا اهلانی که در جامعه حضور دارند‪ ،‬ایمن باشند‪ .‬تجرب ٔه کشور ما‬‫به خوبی نشان می دهد که قانون حجاب نه تنها سبب کاهش حضور زنان در دانشگاه ها و مراکز علمی و‬ ‫اجتماعی نشده بلکه حضور آنان چند برابر هم شده است‪.‬‬‫دوم آنکه ادعای خانه نشین کردن زنان و سلب آزادی آنان با نگاه قرآن و سیر ٔه پیشوایان دین‬‫ناسازگار است‪ .‬قرآن کریم عفت حضرت مریم را در معبدی که همگان‪ ،‬چه زن و چه مرد‪ ،‬به پرستش‬‫می آیند‪ ،‬می ستاید؛ عفت دختران حضرت شعیب را در حال چوپانی و آب دادن به گوسفندان در‬‫جمع مردان‪ ،‬مثال می زند‪ .‬تاریخ نیز خبر از حضور زنان مسلمان در زمان پیامبر ‪ ،‬در پشت جبهه های‬ ‫جنگ برای پرستاری و کمک به مجروحان می دهد‪.‬‬‫پس قانون حجاب‪ ،‬قانونی برای سلب آزادی زنان در جامعه نیست؛ بلکه کمک می کند تا جامعه‬‫به جای آنکه ارزش زن رادر ظاهر و قیاف ٔه وی خلاصه کند‪ ،‬به شخصیت‪ ،‬استعدادها و کرامت ذاتی وی‬‫توجه کند‪ .‬این امر موجب می شود سلامت اخلاقی جامعه بالا رود؛ حریم و حرمت زنان حفظ شود و‬ ‫آرامش روانی وی افزایش یابد‪.‬‬ ‫آیا حجاب اختصاص به ما مسلمانان دارد؟‬‫ادیان الهی‪ ،‬كه در اصل و حقیقت‪ ،‬یک دین هستند‪ ،‬همواره بر پوشش تأكید كرده اند و آن را‬‫لازم ٔه دین داری شمرد‌هاند‪ .‬مطابق با آیین یهود‪ ،‬زنان هنگام حضور در اجتماعات‪ ،‬موی سر خود را‬‫م ‌یپوشاندند و به حجاب پایبند بودند‪ 1.‬در آیین مسیحیت نیز پوشش اهمیت زیادی داشت‌ه است و زنان‬‫معتقد به حضرت مسیح م ‌یكوشند مانند حضرت مریم موی خود را بپوشانند و با حجاب وارد‬‫جامعه شوند‪ .‬نقاشان مسیحی‪ ،‬به خصوص نقاشان قدی ‌متر‪ ،‬تصویر حضرت مریم را با پوشش و حجاب‬‫كامل م ‌یكشیدند‪ .‬همچنین از گذشته تا زمان حاضر‪ ،‬زنان راهبه و قدیس یكی از كام ‌لترین حجا ‌بها را‬‫انتخاب كرده اند‪ .‬این امر نشان م ‌یدهد كه از نظر آنان‪ ،‬داشتن حجاب‪ ،‬به دین داری نزدی ‌کتر و در پیشگاه‬ ‫خدا پسندید‌هتر است‪.‬‬ ‫‪1‬ــ تاریخ تمدن‪ ،‬ویل دورانت‪ ،‬ج ‪ ،2‬ص ‪30‬‬‫‪161‬‬

‫در دورا ‌ن اخیر پایبندی به تعالیم‬ ‫دینی كمتر شد و آن بخش از دستورات و‬ ‫سن ‌تهای حضرت موسی و حضرت‬ ‫عیسی هم كه باقی مانده‪ ،‬مورد غفلت‬ ‫قرار گرفته و به آنها عمل نمی‌شود‪ .‬بنابراین‪،‬‬ ‫ب ‌یحجابی زنان غرب نه تنها جایگاهی‬ ‫در اندیش ٔه مسیحیت حقیقی ندارد؛ بلكه‬ ‫بازگشتی به سنت‌های مشركان ٔه قبل از‬ ‫حضرت مسیح محسوب م ‌یشود‪.‬‬‫زنان ایرانی قبل از اسلام كه عموماً پیرو آیین زرتشت بودند‪ ،‬با پوشش كامل در مح ‌لهای عمومی‬‫رفت و آمد م ‌یكردند‪ .‬پوشش و حجاب زنان در ایران باستان چنان برجسته بود که حتی برخی از مورخان‬‫غربی بر این باورند که می توان ایران باستان را منشأ اصلی گسترش حجاب در جهان دانست‪ 1.‬در ادیان‬‫دیگر و عموم فرهن ‌گها‪ ،‬پوشش زنان به صورت یک اصل پسندیده مطرح بوده و كمتر قوم و ملتی است كه‬ ‫زنان آن پوشش مناسبی نداشته باشند‪ .‬تفاو ‌تها مربوط به چگونگی و حدود آن بوده است‪.‬‬ ‫‪١‬ــ تاریخ تمدن‪ ،‬ویل دورانت‪ ،‬ج ‪ ،٢‬ص ‪٧٨‬‬ ‫‪162‬‬

‫چه لذتی دارد …‬ ‫چه لذتی دارد وقتی در خیابان و کوچه راه می روی و صد قافل ٔه دل آلوده همراه تو نیست‪.‬‬‫چه لذتی دارد وقتی در نابودی تعهد و عشق بین همسران سهیم نباشی و گرمای خانه ها را سرد نکنی‪.‬‬‫چه لذتی دارد وقتی از سر پاکی و غیرت و مردانگی‪ ،‬بانوان و دختران سرزمینت را ناموس خود‬ ‫بدانی و سرمای ٔه پاکی و نجابتشان را قربانی هوس های خود نکنی‪.‬‬‫چه لذتی دارد که مردانگی را‪ ،‬نه فقط در پرورش اندام و قوت بازو‪ ،‬بلکه در توان خویشتن داری‬ ‫در مقابل وسوسه های شیطانی معنا کنی‪.‬‬‫چه لذتی دارد که بدانی دنیا راهی است به سوی خدا و در این راه نباید با نگاهت‪ ،‬با حرفت و با‬ ‫نوع پوششت‪ ،‬سنگ راهی باشی و دلی را از حرکت در این مسیر بازداری‪.‬‬‫چه لذتی دارد که فقط زندگی کوتاه دنیا را نبینی و نگاهی هم به زندگی بی پایان آخرت داشته باشی‪.‬‬‫چه لذتی دارد وقتی در آلوده شدن چشم و قلب دیگران نقش نداشته باشی و بخشی از گناهان‬ ‫آنان را پای نامه اعمال خود ننویسی‪.‬‬‫چه لذتی دارد وقتی هدف خلقت خویش را فراموش نکنی و عمر گران بهای خود را پای میز‬ ‫آرایش و دوختن و پوشیدن و نمایش دادن و به چشم ها نشستن‪ ،‬به پایان نرسانی‪.‬‬ ‫چه لذتی دارد وقتی رضایت خدا را به رضایت انسان های هوس ران ترجیح می دهی‪.‬‬ ‫چه لذتی دارد وقتی طعم ٔه قلاب شیطان برای دام انداختن دیگران نیستی‪.‬‬ ‫چه لذتی دارد عفیف بودن!‬ ‫اندیشه و تحقیق‬ ‫‪1‬ــ برای حضور سالم در جامعه‪ ،‬چه پیشنهادهایی برای مردان و زنان دارید؟‬ ‫‪2‬ــ با اینكه پوشش بدن و حتی موی سر در دین حضرت مسیح یک امر پسندیده است‪،‬‬ ‫برخی جوامع مسیحی نسبت به این موضوع ب ‌یتوج‌هاند‪ .‬به نظر شما‪ ،‬علت آن چیست؟‬‫‪163‬‬

‫پیشنهاد‬ ‫وضع جامع ٔه اطراف خود را بررسی كنید و ببینید‪:‬‬ ‫‪1‬ــ رفتار پسران و مردان در جامعه چگونه باید باشد تا سلامت اخلاقی جامعه حفظ شود؟‬ ‫‪2‬ــ حفظ حرمت دختران و زنان تا چه میزان به وضع پوشش آنان بستگی دارد؟‬ ‫‪3‬ــ با دوستان خود مشورت كنید و ببینید كه رعایت پوشش اسلامی توسط زن در هریک از‬ ‫موارد زیر چه ثمراتی دارد‪.‬‬‫‪1‬ــ برای زن‪............................................................ :‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪2‬ــ برای مرد‪........................................................... :‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪3‬ــ برای خانواده‪........................................................ :‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪4‬ــ برای جامعه‪.......................................................... :‬‬‫‪............................................................................‬‬‫‪............................................................................‬‬ ‫‪164‬‬

‫اسامی دبیرانی که در سال تحصیلی ‪96‬ــ‪ ،95‬ما را در اصلاح و بازنویسی کتاب‬ ‫دین و زندگی پایهٔ دهم چاپ ‪1396‬یاری کردند‪.‬‬ ‫‪1‬ــ صدیقه عبداللّٰهی از استان فارس‬ ‫‪2‬ــ رویا ربانی از استان همدان‬ ‫‪3‬ــ بهیه محمدی از استان کردستان‬ ‫‪4‬ــ اکرم گلمغانی از استان تهران‬ ‫ ‪ 5‬ــ زهرا شرفی از استان مرکزی‬ ‫ ‪ 6‬ــ محبوبه موسوی از استان تهران‬ ‫‪7‬ــ ژاله جعفری پاسکیابی از استان تهران‬ ‫ ‪ 8‬ــ مجتبی رضایی از استان خوزستان‬ ‫‪9‬ــ محمدحسن افخمی عقدا از استان یزد‬ ‫‪10‬ــ محمدرضا خدایی از استان یزد‬ ‫‪11‬ــ سیده سهیلا عظیمی از استان آذربایجان شرقی‬ ‫‪12‬ــ سیده محبوبه حاجی سیدجوادی از استان تهران‬ ‫‪13‬ــ انسیه جلیلی طهماسبی از استان تهران‬ ‫‪14‬ــ عبدالرضا دریانورد از استان خراسان رضوی‬ ‫‪15‬ــ فاطمه عباس زاده از استان فارس‬ ‫‪16‬ــ عذرا افخمی از استان یزد‬ ‫‪17‬ــ سید عباس خیرالهی رکن آبادی از استان یزد‬ ‫‪18‬ــ علی اله یار از استان یزد‬ ‫‪19‬ــ معصومه صابری ظفرقندی از استان تهران‬ ‫‪20‬ــ نفیسه پیرجلیلی از استان تهران‬

‫کتاب شناسی‬‫فهرست کتاب های مناسب برای مطالعۀ بیشتر معلمان و دانش آموزان ارجمند‬‫درس مخاطب‬ ‫موضوع‬ ‫ناشر‬ ‫نویسنده ‪ /‬مترجم‬ ‫نام کتاب‬ ‫ردیف‬‫ترجمه و تفسیر محسن قرائتی مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن ــ تمام درس ها دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫قرآن کریم‬ ‫‪1‬‬ ‫‪٢‬‬‫كانون پرورش فكرى عفاف‪/‬حضرتزینب ‪ 12‬دانش آموز‬ ‫سىدمهدى شجاعى‬ ‫آفتاب در حجاب‬ ‫‪٣‬‬ ‫كودكان و نوجوانان‬ ‫‪٤‬‬ ‫‪٥‬‬‫‪ ١‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫خداشناسی‬ ‫ژرژگاموف‬ ‫آفرىنش جهان‬ ‫‪٦‬‬‫‪ 9‬دانش آموز‬ ‫شعر‬ ‫نشر افق‬ ‫قىصر امىن پور‬ ‫آىنه هاى ناگهان‬ ‫‪٧‬‬ ‫‪٨‬‬‫‪ ١٢‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫بوستان كتاب‬ ‫احكام روابط زن و مرد و سىدمسعودمعصومى‬ ‫‪٩‬‬ ‫مسائل اجتماعى‬ ‫‪10‬‬ ‫‪١١‬‬‫‪ ٨‬دانش آموز‬ ‫برنام ٔه زندگی‬ ‫بوستان كتاب‬ ‫جواد مح ّدثى‬ ‫الفباى زندگى‬ ‫‪١٢‬‬ ‫‪ ٨‬معلم‬ ‫برنام ٔه زندگی‬ ‫رسالت قلم‬ ‫مىرزا جواد آقا ملكى تبرىزى‬ ‫المراقبات‬ ‫‪١٣‬‬ ‫آموزش قرآن‬ ‫انتشارات مدرسه‬‫تمامىدرس ها دانش آموز‬ ‫مسعود وكىل‬ ‫انس با قرآن كرىم‬ ‫‪١٤‬‬‫‪ 11‬و ‪ 12‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫كتابفروشىاسلامىه برنام ٔه زندگی‬ ‫اولىن دانشگاه و آخرىن سىد رضا پاک نژاد‬ ‫‪١٥‬‬ ‫پىامبر‬ ‫‪١٦‬‬ ‫‪١٧‬‬ ‫‪ 8‬دانش آموز‬ ‫برنام ٔه زندگی‬ ‫بوستان كتاب‬ ‫جواد مح ّدثى‬ ‫اىن گونه باشىم‬ ‫‪18‬‬‫‪ 3‬تا ‪ 7‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫معاد‬ ‫محمد شجاعى‬ ‫بازگشت به هستى‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫محمود اكبرى‬ ‫‪19‬‬ ‫‪ 11‬و ‪ 12‬دانش آموز‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫انتشارات گلستان ادب‬ ‫براى رىحانه‬ ‫‪20‬‬‫‪ 1‬و ‪ 2‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫استادمح ّمد تقى مصباح ىزدى انتشارات مؤسسه آموزشى انسان شناسی‬ ‫به سوى او‬ ‫و پژوهشى امام خمىنى(ره)‬‫دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫استاد مح ّمد تقى مصباح ىزدى انتشارات مؤسسه آموزشى انسا  ن شناسی ‪ 1‬و ‪2‬‬ ‫به سوى خودسازى‬ ‫و پژوهشى امام خمىنى(ره)‬‫‪ 3‬تا ‪ 7‬دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫معاد‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫تجسم عمل و شفاعت محمدشجاعى‬ ‫‪ 8‬دانش آموز‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫تصمىم هاى بزرگ اخلاقى محمد باقرپورامىنى‬ ‫‪ 11‬و ‪ 12‬دانش آموز‬ ‫برنام ٔه زندگی‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫انتشارات مدرسه‬ ‫پرسش هاى امروز جوانان‬‫حب و بغض در راه ‪ 9‬دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫انتشارات صدرا‬ ‫جاذبه و دافعه حضرت استاد شهىد مطهرى‬ ‫على (ع) خدا‬‫‪ ١١‬و ‪ ١٢‬دانش آموز‬ ‫انتشارات پارسایان حجاب‬ ‫آسیب شناسی شخصیت زن محمد رضا کوهی‬‫‪ 10‬معلم‬ ‫مؤسسه نشر آثار نماز‬ ‫امام خمینی‬ ‫آداب الصلوة‬ ‫امام  خمینی‬

‫موضوع درس مخاطب‬ ‫ناشر‬ ‫نویسنده ‪ /‬مترجم‬ ‫نام کتاب‬ ‫ردیف‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪٢‬و‪٨‬‬ ‫انسان شناسی‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫جوان در چشم و دل پىامبر محمدباقرپورامىنى‬ ‫‪21‬‬ ‫‪2‬‬ ‫انسان شناسی‬ ‫مؤسسه آموزشى و‬ ‫‪22‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫مرتضى روحانى‬ ‫جوان در كلام نور‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪8‬‬ ‫‪23‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪ ١١‬و ‪١٢‬‬ ‫پژوهشى امام خمىنى (ره)‬ ‫‪24‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪ ١١‬و ‪١٢‬‬ ‫‪25‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫انسان شناسی‬ ‫بوستان كتاب‬ ‫محمد سبحانى نىا‬ ‫جوان و آرامش‬ ‫‪26‬‬‫دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫‪١‬‬ ‫‪27‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫تمام درس ها‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫مهدى مهرىزى‬ ‫حجاب‬ ‫‪28‬‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫حقوق زن‬ ‫‪29‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪1‬‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫حمىد كرىمى‬ ‫خدا بود و دیگر هیچ نبود‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪3‬‬ ‫خداشناسی‬ ‫‪30‬‬ ‫شهىد دكتر مصطفى چمران بنىاد شهىد چمران‬ ‫‪31‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪1‬‬ ‫‪32‬‬ ‫‪١‬‬ ‫خداشناسی‬ ‫نشر قو‬ ‫مصطفى اسرار‬ ‫دانستنى هاىى از قرآن‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪10‬‬ ‫‪33‬‬ ‫جان هاتون‪ /‬بتول نجفى انتشارات آستان قدس الگوی زندگی‬ ‫در جستجوى خدا‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪3‬‬ ‫‪34‬‬ ‫سور ٔه مهر‬ ‫محسن مؤمنى‬ ‫در كمىن گل سرخ (زندگى‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪ ١١‬و ‪١٢‬‬ ‫شهىد صىاد شىرازى)‬ ‫‪35‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪36‬‬ ‫‪١‬‬ ‫خداشناسی‬ ‫آلبرت اىنشتىن‬ ‫دنىاىى كه مى بىنم‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪8‬‬ ‫‪37‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫خداشناسی‬ ‫كرسى مورىسن‬ ‫راز آفرىنش انسان‬ ‫‪38‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪39‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪8‬‬ ‫مرکز فرهنگی درس هایی نماز‬ ‫استاد قرائـتی‬ ‫راز نماز‬ ‫‪8‬‬ ‫‪40‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫از قرآن‬ ‫‪8‬‬ ‫‪41‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫الگوی زندگی‬ ‫رقصى چنىن مىانه مىدانم شهىد دكتر مصطفى چمران بنىاد شهىد چمران‬ ‫‪42‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪ ٣‬تا ‪٧‬‬ ‫‪ 11‬و ‪١٢‬‬ ‫آرزوست‬ ‫‪43‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪44‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪1‬‬ ‫عفاف و حجاب‬ ‫سىدمحمدبحرالعلوم‪ /‬انتشارات حكمت‬ ‫زنان صدر اسلام‬ ‫‪45‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪ ٣‬تا ‪٧‬‬ ‫‪46‬‬ ‫محمد على امىنى‬ ‫‪47‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪٨‬‬ ‫معلم‬ ‫‪ ١١‬و ‪١٢‬‬ ‫خداشناسی‬ ‫انتشارات مدرسه‬ ‫دونالد ام‪ .‬سىلور‬ ‫زندگى بر روى زمىن‬ ‫‪48‬‬ ‫‪ ٣‬تا ‪٧‬‬ ‫دانش آموز‬ ‫سلام بر خورشىد (زندگى پىامبر سىدعلى اكبرحسىنى انتشارات اطلاعات الگوی زندگی‬ ‫‪٨‬‬ ‫اسلام)‬ ‫الگوی زندگی‬ ‫دكتر محمد رضا سنگرى خورشىد باران‬ ‫سىب و عطش‬ ‫انتشارات وزارت ارشاد الگوی زندگی‬ ‫مصطفى دلشاد تهرانى‬ ‫سىر ٔه نبوى‬ ‫مركز پژوهش هاى اسلامى برنامه ریزی‬ ‫سىماى روزانه فرد مسلمان محراب صادق نىا‬ ‫صدا و سىما‬ ‫الگوی زندگی‬ ‫سور ٔه مهر‬ ‫شجر ٔه طوبى (سىر ٔه حضرت محمد سعىدبهمن پور‬ ‫فاطمه)‬ ‫معاد‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫محمد شجاعى‬ ‫عروج روح‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫غلامعلى حداد عادل‬ ‫فرهنگ برهنگى و برهنگى‬ ‫فرهنگى‬ ‫انسان شناسی‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫دكتر عبدال ّله نصرى‬ ‫فلسف ٔه خلقت انسان‬ ‫معاد‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫محمد شجاعى‬ ‫قىام قىامت‬ ‫جواد محدثى‬ ‫برنامه ریزی‬ ‫بوستان كتاب‬ ‫گامى در مسىر‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫انتشارات مدرسه‬ ‫مجموع ٔه آثار (جلد ‪21‬ــ زن) دكتر على شرىعتى‬ ‫خداشناسی و‬ ‫آفتاب اندىشه (پرسش ها و حسىن سوزنچى‬ ‫پاسخ هاى مذهبى ج ‪ 1‬و ‪ )3‬معاد‬ ‫الگوی زندگی‬ ‫مجموعه چهره هاى درخشان جمعى از نوىسندگان انتشارات مدرسه‬

‫مخاطب‬ ‫موضوع درس‬ ‫ناشر‬ ‫نویسنده ‪ /‬مترجم‬ ‫نام کتاب‬ ‫ردیف‬‫الگوی زندگی ‪ ٣‬و ‪ ٨‬دانش آموز‬ ‫حوز ٔه هنرى سازمان‬ ‫جمعى از نوىسندگان‬ ‫مجموعه قصه فرماندهان‬ ‫‪49‬‬ ‫تبلىغات اسلامى‬ ‫محمد (ص) پىامبرى براى همىشه‬ ‫‪50‬‬‫الگوی زندگی ‪ ٨‬دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫حسن رحىم پور ازغدى دفتر نشر فرهنگ‬ ‫مدىرىت زمان‬ ‫‪51‬‬ ‫اسلامى‬ ‫مسئله حجاب‬ ‫‪٥٢‬‬‫‪ ٨‬دانش آموز‬ ‫برنامه ریزی‬ ‫محمد جواد حاج على اكبرى اتحادىه انجمن هاى‬ ‫معاد ىا بازگشت به سوى خدا‬ ‫‪53‬‬ ‫اسلامى دانش آموزان‬ ‫(‪ 2‬جلد)‬ ‫‪54‬‬ ‫مقدمه اى بر جهان بىنى اسلامى‬‫حجاب و عفاف ‪ 11‬و ‪ 12‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫انتشارات صدرا‬ ‫استاد شهىد مطهرى‬ ‫‪55‬‬ ‫(انسان در قرآن)‬‫‪ ٣‬تا ‪ ٧‬دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫معاد‬ ‫شركت سهامى انتشار‬ ‫محمد شجاعى‬ ‫مقدمه اى بر جهان بىنى اسلامى‬ ‫‪56‬‬ ‫(زندگى جاوىد ىا حىات اخروى)‬ ‫‪57‬‬‫‪ 2‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫انسان شناسی‬ ‫انتشارات صدرا‬ ‫استاد شهىد مطهرى‬ ‫‪58‬‬ ‫مواقف حشر‬ ‫‪59‬‬‫‪ ٣‬تا ‪ ٧‬دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫معاد‬ ‫انتشارات صدرا‬ ‫استاد شهىد مطهرى‬ ‫نامه هاى بلوغ‬ ‫‪60‬‬ ‫نشانه هاى او‬ ‫‪61‬‬‫دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫‪ 3‬تا ‪7‬‬ ‫معاد‬ ‫كانون اندىش ٔه جوان‬ ‫محمد شجاعى‬ ‫نظام حقوق زن در اسلام‬ ‫دانش آموز‬ ‫‪8‬‬ ‫برنامه ریزی‬ ‫انتشارات لىلة القدر‬ ‫على صفاىى حائرى‬ ‫نظام شخصىت زن در اسلام‬ ‫‪62‬‬ ‫‪1‬‬ ‫خدا شناسی‬ ‫  نظم و انضباط‬ ‫‪63‬‬‫دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫بوستان كتاب‬ ‫سىد رضا صدر‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪ 11‬و ‪12‬‬ ‫حجاب و عفاف‬ ‫انتشارات صدرا‬ ‫استاد شهىد مطهرى‬ ‫نهج البلاغه‬ ‫‪64‬‬‫دانش آموز ‪ /‬معلم‬ ‫‪ 11‬و ‪12‬‬ ‫برنامه ریزی‬ ‫زىباىى نژاد و سجانى‬ ‫نهج البلاغه و شناخت‬ ‫‪65‬‬‫دانش آموز‪ /‬معلم‬ ‫نصاىح‬ ‫‪8‬‬ ‫مركز پژوهش هاى‬ ‫ترجم ٔه على شىروانى‬ ‫نهضت امام خمىنى‬ ‫اسلامى صدا وسىما‬ ‫دكتر سىد محمد مهدى‬ ‫واژه نام ٔه قرآن‬‫الگوی زندگی تمام درس ها دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫انتشارات دارالعلم‬‫الگوی زندگی تمام درس ها دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫مؤسسه فرهنگى‬ ‫جعفرى‬ ‫سىد حمىد روحانى‬‫الگوی زندگی ‪ 8‬دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫اهل قلم‬ ‫قرآ  ن شناسی تمام درس ها دانش آموز‬ ‫مصطفى اسرار‬ ‫انتشارات چوگان‬‫الگوی زندگی ‪ 8‬تا ‪ 10‬دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫مؤسسه فرهنگی‬ ‫مرتضی نظری‬ ‫رازهای زندگی (‪ 104‬داستان‬ ‫‪66‬‬ ‫منادی تربیت‬ ‫کوتاه)‬ ‫‪67‬‬‫تمام دروس دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫دعا‬ ‫دارالعلم‬ ‫حمیدمحمدی‪،‬سعیدامینایی‪،‬‬ ‫رسول هاشمی‪ ،‬صادقی و‪...‬‬ ‫درسنامه صحیفه سجادیه جلد‬ ‫اول‬‫تمام دروس دانش آموز‪/‬معلم‬ ‫آشنایی با‬ ‫مؤسسه فرهنگی‬ ‫‪ 68‬دانشنامه نهج البلاغه جلد ‪ 1‬و ‪ 2‬سید جمال الدین دین پرور‬ ‫تمام دروس معلم‬ ‫نهج البلاغه‬ ‫مدرسه برهان‬ ‫جمال‬ ‫الگوی زندگی تمام دروس معلم‬ ‫چهل حدیث علامه شهید آیت اللّٰه محمد مهدی رضایی‬ ‫‪69‬‬ ‫کتاب تارا‬ ‫مرتضی مطهری؛ شرح ‪ 40‬روایت‬ ‫‪70‬‬ ‫اعتقادی‪ ،‬اخلاقی و اجتماعی‬ ‫معاد از منظر قرآن و حدیث رضا زارعی‬