keyhuman

39 เรื่องท่ี 6 ระบบประสาท (Nervous System) ระบบประสาท (Nervous System) เป็นระบบการตอบสนองต่อส่ิงเร้าของสัตว์ ทาให้สตั วส์ ามารถ ตอบสนองตอ่ ส่ิงเรา้ ต่างๆ รอบตวั อยา่ งรวดเร็ว ชว่ ยรวบรวมขอ้ มลู เพื่อให้สามารถตอบสนองได้ สัตวช์ ั้นตา่ บางชนดิ เชน่ ฟองน้าไม่มีระบบประสาท สตั ว์ไม่มีกระดกู สนั หลงั บางชนิดเร่ิมมีระบบประสาท สัตวช์ ั้นสูงข้ึนมาจะมีโครงสรา้ ง ของระบบประสาทซบั ซ้อนย่ิงข้ึน โดยระบบประสาทในคนและสัตว์มกี ระดูกสันหลังมีการพัฒนามาก เซลล์ประสาท สว่ นใหญ่จะรวมกนั อยู่ที่สว่ นหัว และพัฒนาต่อไปเปน็ สมองและไขสันหลงั ซง่ึ ทาหน้าท่ีเป็นศนู ยก์ ลางของระบบ ประสาท โดยระบบประสาทของมนุษย์แบง่ เปน็ 2 สว่ น คอื ระบบประสาทส่วนกลาง (Central nervous system : CNS) และระบบประสาทรอบนอก (peripheral nervous system : PNS) 1. สว่ นประกอบของระบบประสาท หน้าที่ สว่ นประกอบของระบบประสาท - ควบคุมการทางานของส่วนตา่ งๆ ของรา่ งกาย 1. สมอง(Brain) - รกั ษาดลุ ยภาพและการทรงตวั ของรา่ งกาย - เก่ียวกบั พฤติกรรมทเี่ กดิ การเรียนรู้ เชน่ ความจา การตัดสินใจ 2. ไขสันหลงั (Spinal Cord) - เปน็ ศนู ยก์ ลางการปฏิบัตงิ านทเี่ กดิ ข้ึนทนั ทีทันใด 3. เซลลป์ ระสาท - เปน็ ทางผ่านของกระแสความรสู้ กึ ไปยังสมอง 4. เสน้ ประสาทสมอง (Cranial Nerve) - นากระแสความรู้สึกจากอวยั วะรบั สัมผสั ไปยงั สมองและไขสนั 5. เส้นประสาทไขสนั หลัง (Spinal Nerve) หลังไปยังสว่ นต่างๆของรา่ งกาย -รบั กระแสความรู้สึกเขา้ สู่สมองและนาคาสั่งจากสมองไปยังสว่ น ตา่ งๆ ของร่างกาย - รบั กระแสความรสู้ ึกเขา้ สไู่ ขสันหลงั และนาคาสั่งจากไขสัน หลังไปยังสว่ นตา่ งๆของร่างกาย 2. การทางานของระบบประสาท ระบบประสาทเม่ือพจิ ารณาตามตาแหน่งโครงสรา้ งเป็นเกณฑ์ จะแบ่งไดเ้ ปน็ 2 ระบบคอื 2.1 ระบบประสาทสว่ นกลาง (Central Nervous Systems หรอื CNS) ประกอบดว้ ยสมองและ ไขสันหลงั 2.2 ระบบประสาทรอบนอก (Peripheral Nervous Systems หรอื PNS) ประกอบด้วยเสน้ ประสาท สมอง (12 คู)่ และเสน้ ประสาทไขสนั หลงั ไขสันหลัง (31 ค)ู่ 2.1 ระบบประสาทสว่ นกลาง (Central Nervous System หรอื CNS) หรอื (somatic nervous system) : ไดแ้ ก่ สมอง (Brain) และไขสนั หลงั (Spinal cord) เป็นศนู ย์กลางควบคุมการทางานของร่างกาย ซงึ่ ทางานพร้อมกันท้ังด้านกลไกและเคมี ภายใต้อานาจจติ ใจ และมเี สน้ ประสาท (neuron) หลายเส้นจากทว่ั ร่างกายจะส่งขอ้ มลู ในรูปกระแสประสาทออกจากบรเิ วณศูนย์กลาง ประกอบดว้ ย 1) สมอง (Brain) :สมองของคนหนักประมาณ 1.4 กโิ ลกรมั มีเยอื้ หุ้ม 3 ช้นั เรียกกว่า Meninges 1. ชั้นนอก (Pura mater) : เหนยี ว แขง็ แรงมากโดยมหี นา้ ทปี่ ้องกันการกระทบกระเทอื น 2. ชั้นกลาง (Arachoid mater) : เป็นเยอ่ื บางๆ เกดิ จากเส้นใยสานเปน็ รา่ งแห และไม่มี หลอดเลอื ดอยู่ 3. ช้ันใน (Pia mater) : มเี สน้ เลอื ดดาจานวนมาก ทาหนา้ ท่ี ส่งอาหารไปเลี้ยงสมอง มีของเหลวท่ี เรียกว่า นา้ เลยี้ งสมองและไขสันหลัง (Cerebrospinal Fluid : CSF) อยรู่ ะหว่างช่องว่างในสมองและ ไขสนั หลัง ช่วยหลอ่ เล้ียง ระบายของเสยี และกนั กระเทอื นให้กับระบบประสาทสว่ นกลาง (CNS)

40 เนื้อสมองแบง่ ออกเป็น 2 สว่ น คือ Grey Matter เปน็ เนื้อสมองส่วนนอก เปน็ ทร่ี วมของเซลล์ ประสาท จงึ เห็นเปน็ สเี ทาของเยื่อหมุ้ (Protoplasm) และ White Matter เป็นเนือ้ สมองชนั้ ในมีสีขาว ประกอบดว้ ยเสน้ ประสาทที่ถูกหุ้มด้วยเยอื่ ไมอลี นิ (Myelin) จึงเห็นเป็นสขี าว ภาพท่ี 19 ภาพแสดงส่วนของสมองของมนษุ ย์ - สว่ นของสมอง แบ่งออกเป็น 3 สว่ น ดังน้ี 1. สมองส่วนหนา้ (Forebrain) : มขี นาดใหญ่สดุ มรี อยหยักเปน็ จานวนมาก ประกอบด้วย ซีรบี รัม (Cerebrum) , ทาลามสั (Thalamus) และไฮโพทาลามสั (Hypothalamus) 2. สมองส่วนกลาง (midbrain) : เป็นสมองทต่ี ่อจากสมองส่วนหนา้ เป็นสถานรี ับสง่ ประสาท ระหว่างสมองส่วนหน้ากับสว่ นทา้ ย และสว่ นหน้ากบั นยั นต์ า ทาหน้าที่ เกยี่ วกับการเคลื่อนไหวของลูกตาและม่านตา 3. สมองส่วนทา้ ย (Hindbrain) : ประกอบด้วยซีรเี บลลมั (Cerebellum), เมดัลลาออบลองกาตา (Medulla Oblongata) และพอนส์ (Pons) ตาแหนง่ สมอง ส่วนของสมอง หนา้ ท่ี สว่ นหนา้ ซีรีบรัม ส่วนกลาง เกย่ี วกบั ความทรงจา ความฉลาด ความคิด เชาว์ปญั ญา อารมณ์ สว่ นท้าย (Cerebrum) เป็นท่ปี ระมวลผลสุดทา้ ยของความรู้สึกทุกชนิด การรับความร้สู ึก *มีขนาดโตทส่ี ดุ ต่างๆ เช่น การมองเห็น การดมกลน่ิ การรับรส การสัมผัส สถานที่ถ่ายทอดกระแสประสาทเขา้ ส่สู มองและไขสนั หลัง ก่อนเขา้ สู่ ทาลามัส ซีรบี รัม ยกเวน้ การดมกลิ่น จะไม่ผ่านทาลามสั (Thalamus) ไฮโพทาลามสั ศนู ยค์ วบคมุ ความหวิ อ่มิ กระหายน้า การหล่ังฮอร์โมน ควบคมุ (Hypothalamus) อณุ หภูมิร่างกาย ควบคุมการนอนหลับ Midbrain ควบคุมเกย่ี วกับการมองเห็น ในสตั วตเ์ ล้ยี งลูกดว้ ยนมจะมี ซรี ีเบลลมั ววิ ฒั นาการต่า (Cerebellum) พอนส์ (Pons) ควบคมุ การเคลื่อนไหวของอวัยวะตา่ งๆ ควบคุมการทรงตัว การ เมดลั ลาออบลองกาตา ประสานงานของกล้ามเนื้อในการทางานท่ีประณีต (Medulla Oblongata) ควบคมุ การเคลื่อนไหวบนใบหนา้ แสดงสหี นา้ การหลง่ั น้าลาย ควบคมุ การหายใจ การเต้นของหวั ใจ การย่อยอาหาร สติ การหลับ-การต่นื

41 2) ไขสันหลงั (Spinal Cord) : เปน็ เน้ือเยื่อประสาททอดยาวจากสมองไปภายในโรงกระดูก สนั หลัง กระแสประสาทส่วนต่างๆ ของร่างกายจะผ่านไขสนั หลัง มีทั้งกระแสประสาทเข้าและกระแสประสาทออก จากสมอง และกระแสประสาททตี่ ิดต่อกบั ไขสันหลงั โดยตรง ลักษณะเปน็ รปู แท่งทรงกระบอกและมีเยอ่ื หมุ้ ไขสันหลังปกคลุมอยู่ มลี กั ษณะคลา้ ยผเี ส้ือ (Butterfly shape) แบง่ ออกเปน็ 2 ส่วน คือ มเี นอ้ื สขี าวดา้ นนอก (White matter) ไมม่ ีเซลล์ประสาท มีเฉพาะใยประสาททมี่ เี ย่อื ไมอลิ ินหมุ้ และมีสเี ทาด้านใน (Grey matter) มเี ซลล์ประสาทอยู่หนาแนน่ จะถูกล้อมรอบด้วยเนื้อสีขาว ภาพที่ 20 แสดงโครงสร้างของไขสนั หลงั 3) เซลลป์ ระสาท (Neuron) : ทาหน้าท่สี ง่ สัญญาณประสาท ประกอบดว้ ย 2 ส่วนสาคญั ดงั น้ี 3.1 ตวั เซลล์ (Cell Body / Soma) : คลา้ ยเซลลท์ ั่วไป มนี ิวเคลียส ไมโทคอนเดรีย กอลจบิ อดี มีหน้าที่ สรา้ งพลังงาน สังเคราะห์โปรตนี เปน็ สารสื่อประสาท การเจริญเติบโตและเมแทบอลิซึมของเซลล์ ประสาท 3.2 ใยประสาท (Nerve Fiber) : เป็นส่วนของเซลล์ที่ยืน่ ออกมาจากตวั เซลล์เปน็ แขนงเล็กๆ มี 2 ชนิด คอื 3.2.1 เดนไดรต์ (Dendrite) : เปน็ ใยประสาทท่ีนากระแสประสาทเขา้ สู่ตวั เซลล์ 3.2.2 แอกซอน (Axon) : เป็นใยประสาทที่นากระแสประสาทออกจากตัวเซลล์ โดย 1 ตวั เซลลม์ ี 1 แอกซอน เท่านั้น มีความยาวมากกว่าเดรนไดรต์ และมีเยื่อไมอลี ิน (Myelin Sheath) ทสี่ ร้างจากเซลล์ ชวาน (Schwann Cell) หอ่ หุ้มรอบแอกซอน เย่ือไมอลี ินเปน็ สารพวกไขมัน มีความเป็นฉนวนไฟฟา้ ทด่ี ี ทาให้กระแส ประสาทในแอกซอนเคลื่อนท่ีอยา่ งรวดเรว็ และนอกจากนส้ี ่วนท่ีเป็นรอยตอ่ ของเซลลช์ วานแตล่ ะเซลล์จะไมม่ ีเยื่อ ไมอีลินหุ้ม เรียกว่า Node of Ranvier

42 ภาพท่ี 21 โครงสร้างของเซลลป์ ระสาท และชนดิ ของเซลลป์ ระสาท โดยแบง่ ตามหน้าทก่ี ารทางาน ไดด้ ังนี้ 1) เซลลป์ ระสาทรบั ความร้สู ึก (Sensory Neuron) : รบั ความรสู้ ึกจากสว่ นตา่ ง ๆ เข้าสู่สมองและไขสนั หลัง 2) เซลลป์ ระสาทสั่งการ (Motor Neuron) : นากระแสประสาทออกจากสมองและไขสนั หลงั ไปยงั กลา้ มเนื้อและต่อมต่าง ๆ ของรา่ งกาย 3) เซลลป์ ระสาทประสานงาน (Association Neuron) : ตัวเชื่อมต่อระหว่างเซลล์รบั ความรสู้ กึ และ เซลล์ส่ังการ ภาพที่ 22 ภาพแสดงลกั ษณะของเซลลป์ ระสาท

43 ลักษณะการทางานของระบบประสาทส่วนกลาง สิง่ เร้าหรอื การกระตนุ้ จดั เป็นข้อมูลที่เส้นประสาทนาไปยงั ระบบประสาทสว่ นกลาง เรยี กวา่ กระแส ประสาท เปน็ สญั ญาไฟฟ้าที่นาไปสูเ่ ซลล์ประสาททางดา้ นเดนไดรต์ และเดินทางออกอย่างรวดเรว็ ทางดา้ นแอกซอน แอกซอนสว่ นใหญ่มีแผน่ ไขมันหุม้ ไวเ้ ปน็ ชว่ งๆ แผ่นไขมันนี้ทาหนา้ ท่เี ปน็ ฉนวนและทาให้กระแสประสาทเดินทางได้ เรว็ ข้ึน ถา้ แผ่นไขมนั ฉีกขาดอาจทาใหก้ ระแสประสาทช้าลง ทาใหส้ ูญเสยี ความสามารถในการใชก้ ล้ามเนื้อ เนื่องจาก รบั คาสง่ั จากระบบประสารทสว่ นกลางไมด่ ี 2.2 ระบบประสาทรอบนอก (Peripheral nervous system หรือ PNS) ทาหนา้ ท่ี รับและนาความรู้สึกเข้าส่รู ะบบสว่ นกลาง ไดแ้ ก่ สมองและไขสนั หลัง จากนัน้ นากระแสประสาท สั่งการจากระบบประสาทสว่ นกลางไปยังหนว่ ยปฏบิ ตั งิ าน ซ่ึงประกอบดว้ ยหนว่ ยรับความรสู้ กึ และอวัยวะสัมผสั รวมทัง้ เซลล์ประสาทและเสน้ ประสาทที่อยู่นอกระบบประสาทส่วนกลาง ระบบประสาทรอบนอกจาแนกตาม ลกั ษณะการทางานได้ 2 แบบ ดงั นี้ 1) ระบบประสาทภายใต้อานาจจิตใจ เป็นระบบควบคุมการทางานของกลา้ มเน้ือท่ีบังคบั ได้ รวมทั้งการตอบสนองตอ่ สิง่ เร้าภายนอก 2) ระบบประสาทภายนอกอานาจจิตใจ เปน็ ระบบประสาททท่ี างานโดยอตั โนวตั ิ มศี ูนย์กลาง ควบคุมอยู่ในสมองและไขสันหลงั ได้แก่ การเกิดรเี ฟล็กซแ์ อกชัน (Reflex action) และเม่อื มีสง่ิ เรา้ กระตุ้นที่ อวยั วะรบั สมั ผัส เช่น ผิวหนัง กระแสประสาทจะส่งไปยงั ไขสนั หลัง และไขสนั หลังจะสง่ั การตอบสนองไปยงั ยัง กลา้ มเนอ้ื โดยไมผ่ ่านไปยังสมอง ไขสนั หลงั ทาหน้าท่ี สงั่ การใหก้ ลา้ มเน้ือท่แี ขนเกิดการหดตัว เพือ่ ดงึ มือออกมาจาก สง่ิ กระตุน้ ทันที ระบบประสาทภายใตอ้ านาจจิตใจ ระบบประสาทนอกอานาจจติ ใจ การเกามือเม่ือมีอาการคัน การกระพริบตาเม่ือมสี ่ิงรบกวน การเคลื่อนไหวของร่างกาย เช่น การเต้นของหวั ใจ - การเดนิ การวิ่ง การยกมือ การเขยี น การบีบตัวของกระเพาะอาหาร หนังสอื การวาดภาพ การยกเท้าเมื่อเหยยี บตะปู ตาราง : แสดงพฤติกรรมทีเ่ กิดจากระบบประสาทรอบนอก การกระตุกมือเม่ือสัมผัสวตั ถรุ ้อน สรปุ ระบบประสาทของมนษุ ย์ ระบบประสาท (Nervous System) ระบบประสาทสว่ นกลาง แบง่ ตามตาแหน่ง ระบบประสาทรอบนอก (Central Nervous System : CNS) (Peripheral Nervous System : PNS) แบ่งตามหน้าที่ สมอง ไขสนั หลัง เสน้ ประสาทสมอง เส้นประสาทไขสันหลัง สว่ นท่ีสั่งการ ส่วนท่ีรบั ความรู้สึก (Motor division) (Sensory division) (Brain) (Spinal Cord) (Cranial Nerve /CN) (Spinal Nerve) ระบบประสาทอัตโนวัติ ระบบประสาทโซมาติก (Autonomic Nervous System : ANS) (Somatic Nervous System : SNS) ระบบประสาทซิมพาเธติก ระบบประสาทพาราซมิ พาเธติก (Sympathetic Nervous System) (Parasympathetic Nervous System)

44 3. พฤติกรรมของมนุษยท์ ี่ตอบสนองต่อส่ิงเร้า พฤติกรรมการตอบสนองต่อสิ่งเรา้ ของมนุษเปน็ ปฏกิ ิรริ ยาอาการท่แี สดงออกเพ่ือการตอบโต้ต่อสิง่ เรา้ ทั้งภายในและภายนอกรา่ งกาย เชน่ - สิ่งเร้าภายในร่างกาย เชน่ ฮอรโ์ มน เอนโซม์ ความหิว ความต้องการทางเพศ - สงิ่ เรา้ ภายนอกร่างกาย เช่น แสง เสยี ง อุณหภมู ิ อาหาร นา้ การสมั ผัส สารเคมี ใบงานท่ี 6.1 ระบบประสาท (Nervous System) ตอนท่ี 1 จงเติมคาลงในประโยคให้สมบรู ณแ์ ละถูกต้อง 1. ระบบประสาท ( nervous system ) คือ .ระบบการตอบสนองตอ่ สิ่งเร้าของสตั ว์ และมีหน้าทค่ี วบคมุ การทางานทุกระบบในร่างกาย... 2. ระบบประสาทของมนุษย์แบง่ ออกเป็น ....2....... ส่วน คือ .ระบบประสาทส่วนกลางและรอบนอก. 3. ระบบประสาทส่วนกลาง คือ .ระบบที่ควบคมุ การทางานภายใตอ้ านาจติ ใจ.....ประกอบด้วย ......สมองและ ไขสนั หลัง โดยมีเส้นประสาท หลายล้านเส้น ส่งข้อมลู ในรปู กระแสประสาทออกจากบรเิ วณศูนยก์ ลาง....... 4. สมอง ( brain ) คอื ........ศนู ยส์ ่ังการของรา่ งกายทัง้ หมด..........แบง่ ออกเปน็ .......3.........สว่ น ไดแ้ ก่ 4.1 …สว่ นหนา้ ไดแ้ ก่ Cerebrum , Thalamus และ Hypothalamus… 4.2 …สว่ นกลาง ไดแ้ ก่ Midbrain… 4.3 …สว่ นท้าย ไดแ้ ก่ Cerebellum , Pons และ Medulla Oblongata… 5. ไขสนั หลงั ( spinal cord ) คือ ..เนอ้ื เย่ือประสาทที่ทอดยาวจากสมองไปภายในโครงกระดูกสันหลัง... 6. เซลล์ประสาท ( neuron ) คือ ...หน่วยที่เล็กสดุ ของระบบประสาท ทาการสง่ สัญญาประสาทเขา้ สู่ระบบ ประสาท... 7. ระบบประสาทรอบนอก ( peripheral nervous system ) คือ ..ระบบประสาททร่ี บั และนา ความรู้สกึ เขา้ สู่ระบบประสาทส่วนกลาง.....แบ่งออกเป็น.....2........สว่ น ได้แก่ 7.1 …ระบบประสาทภายใตอ้ านาจจติ ใจ…… 7.2 …ระบบประสาทภายนอกอานาจจติ ใจ… 8. ระบบประสาท ประกอบด้วยอวัยวะสาคัญอะไรบ้าง ....สมอง , ไขสนั หลงั , เซลลป์ ระสาท , เสน้ ประสาทสมอง , เส้นประสาทไขสันหลัง... 9. อวัยวะใดทาหนา้ ที่เป็นศูนย์กลางการตอบสนอง ซ่ึงเรยี กว่า ระบบประสาทสว่ นกลาง ......สมอง.......................................................................................... ......................................................... 10. เส้นประสาท ประกอบดว้ ยใยประสาทใดบ้าง เดนไดรต์ (Dendrites) กับ แอกซอน (Axon) 11. ระบบประสาทสว่ นใดที่ทาหนา้ ที่รบั ความรู้สึก ระบบประสาทรอบนอก 12. ความจา ความคดิ และการควบคมุ กิจกรรมตา่ งๆ รวมทงั้ ความรูส้ ึกต่อสิ่งเร้าเกย่ี วข้องกับอวัยวะใด สมอง ในสว่ นของ ซีรีบรัม 13. สมองสว่ นท่เี รียกว่า ซรี ีเบลลัม ทาหนา้ ที่อย่างไร ควบคมุ การเคล่ือนไหวของอวัยวะต่างๆ ควบคมุ การทรงตัว 14. สว่ นของสมองท่ีทาหนา้ ทคี่ วบคุมการทางานของระบบตา่ งๆ ท่ีอยนู่ อกจิตใจ คือส่วนใด ระบบประสาทอัตโนวัติ เปน็ ศนู ย์กลางควบคุมในสมองและไขสนั หลงั ได้แก่ การเกิด Reflex Action

45 ตอนท่ี 2 จงเลือกหมายเลขส่วนของสมองท่ีสัมพนั ธก์ บั การทางานของระบบประสาท A. ออลแฟคทอรีบลั บ์ (Olfactory bulb) B. ซีรบี รัม (Cerebrum) C. ทาลามัส (Thalamus) D. ไฮโพทาลามัส (Hypothalamus) E. สมองสว่ นกลาง (Midbrain) F. ซีรีเบลลมั (Cerebellum) G. พอนส์ (Pons) H. เมดลุ ลาออบลองกาตา 1) .....H........การเตน้ ของหวั ใจ 2) .....D........การรกั ษาอุณหภูมริ ่างกาย 3)......B........ความฉลาด เชาวป์ ัญญา 4) .....F........การทางานที่ฝืมือประณีตละเอียด 5) .....H........การไอ จาม สะอึก 6) .....G........การแสดงสีหนา้ 7) ....H.........การหายใจ 8) .....A........การดมกลิ่ม (มีขนาดใหญ่ในสัตวเ์ ลอื้ ยคลาน) 9) ....C.........การถ่ายทอดกระแสประสาท 10) ..D...........ควบคมุ ความตอ้ งการทางเพศ ใบงานท่ี 6.2 หลกั การทางานระบบประสาท (Nervous System) 1. ใหน้ กั เรียนอธบิ ายหลักการทางานของระบบประสาทส่วนกลาง (Central nervous system) ........ส่งิ เรา้ หรือการกระตุ้น จัดเป็นขอ้ มลู ท่ีเส้นประสาทนาไปยังระบบประสาส่วนกลาง เรียกว่า กระแสประสาท เป็นสญั ญาณไฟฟา้ นาเขา้ สู่เซลลป์ ระสาทดา้ นเดนไดรต์ (Dendrites) และออกอยา่ งรวดเรว็ ดา้ นแอกซอน (Axon) โดยหน่วยรบั ความร้สู กึ ส่งขอ้ มลู ไปตามเซลลป์ ระสาท ไปยังไขสนั หลัง ส่งไปสมอง เพื่อแปลความหมาย และตัดสนิ ใจ ทาใหเ้ กิดปฏิกิริยาการตอบสนอง........ 2. ใหน้ ักเรียนอธบิ ายการเกดิ ปฏิกิริยารีแฟลกซ์ (Reflex action) .......การทางานนัน้ อยู่นอกอานาจจิตใจ โดยไม่ต้องผา่ นสมอง เพียงแตน่ าสง่ กระแสประสาทจากอวยั วะรับความรู้สกึ ต่าง ๆ ผา่ นเขา้ ไขสนั หลัง และไขสนั หลงั ส่งกระแสประสาทนาคาสง่ั ออกไปยงั อวัยวะหรือกล้ามเนือ้ ตวั อย่างเชน่ เมือ่ ถกู เคาะทห่ี ัวเข่าเบา ๆ แล้วขาจะกระตุก กิริยานี้เรยี กว่า กิริยารเี ฟล็กซ์ท่หี วั เขา่ (knee jerk) การกระตุกขาเกดิ จากการหดตวั ของกลา้ มเน้อื ขา ซ่ึงเปน็ กล้ามเนือ้ ลาย เปน็ การตอบสนองสง่ิ เรา้ ในเวลาสั้นๆ โดยไม่ผ่านสมอง กิรยิ าดงั กล่าวเรยี กว่า รีเฟลก็ ซ์แอกขนั (reflex action)....... ใบงานท่ี 6.3 โครงสร้างการทางานของระบบประสาท 1. จากภาพ อธบิ ายโครงสร้างและหนา้ ท่กี ารทางานของเซลลป์ ระสาท 1 1.1 หมายเลข 1 คอื ...เดนไดรต์ (Dendrites)... หน้าที่.....นากระแสประสาทเข้าสู่ตวั เซลล์................. ..................................................................................... 1.2 หมายเลข 2 คือ.....ตวั เซลล์ (Cell body)............. หนา้ ที่......สร้างพลงั งาน และการเจรญิ เตบิ โตและเม 3 แทบอลซิ ึมของเซลล์ประสาท...................................... 1.3 หมายเลข 3 คือ......แอกซอน (Axon)................... หนา้ ท.ี่ ....นากระแสประสาทออกจากตัวเซลล์....... 2 ..................................................................................... 1.4 เซลล์ประสาทรบั ความรู้สึก (Sensory neuron) หนา้ ที.่ .รบั ความรู้สกึ จากสว่ นต่างๆ เข้าสสู่ มองและ ไขสนั หลัง 1.5 เซลลป์ ระสาทสั่งการ (Motor Neuron) หน้าที่..นากระแสประสาทออกจากสมองและไขสนั หลงั ไปยัง กลา้ มเนื้อและต่อมตา่ งๆ ของรา่ งกาย

46 1.6 เซลล์ประสาทประสานงาน (Association Neuron) หนา้ ท่ี..เป็นตวั เช่ือมตอ่ ระหวา่ งเซลล์รับความร้สู ึกและ เซลลส์ ง่ั การ............................................................................................................................. ................................... 2. จากภาพ อธบิ ายโครงสร้างและหนา้ ท่ีการทางานของสมองของมนษุ ย์ 2.1 A คือ....ซีรบี รมั (Cerebrum)................. หน้าที่ เกี่ยวกับความทรงจา ความฉลาด ความคิด เชาว์ ปญั ญา อารมณ์ เปน็ ท่ีประมวลผลสดุ ท้ายของความรสู้ กึ ทุกชนดิ การรับความรสู้ ึกตา่ งๆ เชน่ การ มองเห็น การดมกล่ิน การรบั รส การสมั ผัส........................................................................................ 2.2 B คอื ..ไฮโพทาลามัส (Hypothalamus)..หน้าท่ี ศนู ยค์ วบคุมความหิว อมิ่ กระหายน้า การหลั่งฮอรโ์ มน ควบคมุ อุณหภมู ิร่างกาย ควบคมุ การนอนหลบั ........................................................................................ 2.3 C คอื ..พอนส์ (Pons)............................ หน้าที่......ควบคมุ การเคลื่อนไหวบนใบหน้า แสดงสีหน้า การหลงั่ นา้ ลาย............................................................................................................................... 2.4 D คอื ...เมดลั ลาออบลองกาตา (Medulla Oblongata).... หนา้ ท่ี..............ควบคุมการหายใจ การเต้น ของหัวใจ การย่อยอาหาร สติ การหลับ-การตื่น 2.5 E คือ...ซีรเี บลลัม (Cerebellum)......... หนา้ ท่ี ควบคุมการเคล่อื นไหวของอวัยวะต่างๆ ควบคุมการทรง ตัว การประสานงานของกล้ามเนอ้ื ในการทางานทป่ี ระณีต....................................................................... 2.6 F คอื ....ทาลามสั (Thalamus)............. หนา้ ท่ี สถานทีถ่ า่ ยทอดกระแสประสาทเข้าสูส่ มองและไขสนั หลงั ก่อนเขา้ สู่ซรี ีบรัม ยกเวน้ การดมกลิ่น จะไมผ่ า่ นทาลามสั ............................................................................................................................... 1. จากภาพ อธบิ ายโครงสร้างและหนา้ ท่ีการทางานของไขสันหลัง 3.1 หมายเลข I คือ....ส่วนท่เี ปน็ สีขาว (White matter) ...................................................................... หน้าที่ ....เป็นฉนวนหมุ้ มเี ยอ่ื ไมอิลิน ทาให้กระแส ประสาทสง่ั การไดร้ วมเร็ว........................................... 3.2 หมายเลข II คอื ....ส่วนท่เี ปน็ สเี ทา (Grey matter) ..................................................................................... หนา้ ท่.ี .....รับความรสู้ ึกและนาคาส่งั สง่ ต่อไปยงั สมอง เพ่อื แปลความหมาย...................................................