جزوی فصل ۱۰(الکتریسیته)

‫فصل ‪1‬‬ ‫فیزیک‬ ‫پایه هشتم‬ ‫نام و نام خانوادگی‪:‬‬ ‫‪......................................‬‬ ‫نام کلاس‪:‬‬ ‫‪......................................‬‬ ‫تهیه و تنظیم‪:‬‬ ‫آقای رمضان زاده‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫بیشتر وسایلی که اطراف ما هستند با انرژی الکتریکی کار میکنند مثل‪ :‬لپ تاب‪ ،‬تلفن همراه‪ ،‬تلویزیون و ‪...‬‬ ‫بار الکتریکی‬ ‫وقتی جوراب پای ما باشد و روی فرش راه برویم هنگام دست دادن به دستگیره فلزی و یا دست دادن با کسی جرقه میزنیم و یا‬ ‫در زمستان وقتی لباس کاموایی را میخواهیم از تنمان در بیاوریم جرقه میزنیم یا اگر شما شانه پلاستیکی را به موی سر بزنید ایا‬ ‫خط کش پلاستیکی یا شیشه ای مشاهده می کنید که تکه های کاغذ مو پر و تراشه های کوچک چوب را جذب می کنند‪.‬‬ ‫داستان الکتریسیته به ‪ ۲۵۰۰‬سال پیش برمیگردد دانشمندی به نام تالس جسم شیشه ای مانند طلایی رنگی به نام کهربا را مورد‬ ‫آزمایش قرار داد کهربا فلز را جذب نمی کرد ولی هنگامی که آن را با با جسمی دیگر مالش می دادند قطعات کوچک آهن و یا‬ ‫کرک نخ و‪ ...‬جذب میکرد‪.‬‬ ‫نکته*‪ :‬کهربا در یونان باستان الکترون نامیده شد بعد از گذشت دو هزار سال بعد فیزیکدان آلمانی به نام اتوفون گریکه‪ ،‬با علاقه‬ ‫مند شد و با مالش دادن آن شاهد ایجاد جرقه الکتریکی با نور و صدای بسیار کم بود‬ ‫بعدها دانشمندان زیادی در مورد الکتریسیته تحقیق کردند و دیدند که مواد مختلف در اثر مالشی در آنها ایجاد میشود که میتوانند‬ ‫برخی مواد دیگر را جذب و گاهی دفع کنند‬ ‫‪ ‬بدینگونه فهمیدند که این خاصیت می تواند هم به صورت جذب و هم به صورت دفع ایجاد شود که از ماده ای به ماده دیگر‬ ‫متفاوت بود‪.‬‬ ‫در پایان قرن هفدهم بررسی دقیق آثار الکتریکی آغاز شد و مشخص کردید دو نوع الکتریسیته یا بار الکتریکی وجود دارد که با هم‬ ‫متفاوتند یکی را الکتریسیته شیشهای و دیگری را الکتریسیته رزینی نامیدند که خاصیت برعکس هم داشتند‪.‬‬ ‫‪ ‬ساختار اتم‪ :‬مواد از مولکول ها تشکیل شده اند و درون مولکول ها اتم ها هستند‬ ‫درون اتم ها نیز ذراتی وجود دارد با نام های پروتون‪ ،‬الکترون و نوترون‪ ،‬پروتون ها مثبت هستند الکترون ها منفی بوده و نوترون ها‬ ‫خنثی می باشند‪.‬‬ ‫امروزه ما به جای استفاده از کلمه الکتریسیته شیشهای یا رزینی از اصطلاح بار الکتریکی استفاده می کنیم و به جای نوع شیشهای‬ ‫از واژه مثبت و به جای نوع رزینی از واژه منفی بهره می گیریم‪.‬‬ ‫تعریف بار الکتریکی‪:‬‬ ‫‪1‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫نکته‪ :‬اجسام بر اثر مالش میتوانند الکترون از یکدیگر گرفته یا یکدیگر بدهند اجسامی که الکترون میگیرند بار منفی پیدا میکند‬ ‫و اجسامی که الکترون از دست میدهند بار ‪ .................‬پیدا میکند پروتونها به دلیل اینکه بسیار سنگینتر از الکترونها هستند‬ ‫قادر به حرکت نیستند اما الکترونها از جسمی به جسم دیگر منتقل خواهند شد پس بدین ترتیب ما میتوانیم اینگونه بگوییم که‬ ‫اجسامی که الکترون دریافت کردهاند بار‪ .................‬دارند ولی در حالت عادی همه اجسام ‪............................‬خنثی هستند‪.‬‬ ‫نکته‪ :‬اجسام با بار همنام یکدیگر را ‪ .............................‬میکنند و اجسام با بار ناهمنام یکدیگر را ‪ ............................‬میکنند‪.‬‬ ‫تحقیق کنید‪ :‬یک قطعه کیسه فریزر بردارید و همینطور یک بادکنک در اختیار داشته باشید کیسه فریزر را بریده و یک حلقه پلاستیکی ایجاد‬ ‫نمایید تحقیق کنید که چگونه میتوان با استفاده از یک بادکنک حلقه پلاستیکی خود را بهصورت معلق در هوا نگه داریم؟ (در صورت موفق شدن‬ ‫فیلم بگیرید و ارسال کنید)‬ ‫دانشمندان درصدد برآمدند که بدانند کدامیک از مواد بار مثبت و اقدام بار منفی پیدا میکند آزمایشهای مختلفی انجام دادند ابتدا‬ ‫یک میله شیشهای را به یکپارچه ابریشمی مالش دادند و سپس یک میله پلاستیکی را با پارچه ابریشمی دیگری مالش دادند وقتی‬ ‫این دو میله را به هم نزدیک کردند دیدند که دو میله همدیگر را جذب میکند‪.‬‬ ‫در آزمایش دیگری دو میله شیشهای را با یکپارچه ابریشمی مالش دادند مشاهده کردند این بار دو میله شیشهای همدیگر را دفع‬ ‫میکند و به این نتیجه رسیدند که وقتی میله شیشهای را با پارچه ابریشمی مالش میدهیم الکترونها از میله شیشهای به پارچه‬ ‫ابریشمی منتقل میگردند و میله شیشهای بار ‪ ......................‬پیدا میکند و پارچه ابریشمی بار ‪ ...............‬پیدا میکند‪.‬‬ ‫از نتایج این آزمایش دریافتند که میله پلاستیکی در اثر مالش با پارچه ابریشمی دارای بار منفی میشود یعنی از پارچه ابریشمی‬ ‫الکترون ‪ ...........................‬است‪.‬‬ ‫برقنما یا الکتروسکوپ‬ ‫برای تشخیص باردار بودن یک جسم از وسیلهای به نام برقنما یا الکتروسکوپ استفاده میکنیم برقنما شامل یک صفحه یا گوی‬ ‫و یک میله با دو ورقه نازک فلزی میباشد‬ ‫‪2‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫برقنما در حالت عادی بدون بار است و ورقههای آن به هم نزدیکاند و وقتی باردار میشود و ورقههای آن از هم دور می‬ ‫شوند‪.‬‬ ‫رسانا و نارسانا‬ ‫به کمک یک مدار ساده میتوان مواد را بر اساس قابلیت عبور الکتریسیته به دو دسته تقسیم میکنند دستهای که قابلیت انتقال‬ ‫جریان الکتریکی را دارند مانند فلزات مغز مداد آب ناخالص بدن انسان که بار الکتریکی بهراحتی از آنها عبور میکند رسانای‬ ‫الکتریکی نامیده میشود و موادی مانند شیشه پلاستیک چوب که جریان الکتریکی را به سادگی از خود عبور نمیدهند نارسانای‬ ‫الکتریکی میگویند‪ .‬درواقع قطعنامه نارسانا به بارهای الکتریکی اجازه حرکت نمیدهند‪.‬‬ ‫جریان الکتریکی بر اثر حرکت الکترونها در اجسام ایجاد میشود قبل ًا گفتیم پروتونها سنگین هستند و حرکت نمیکند حال به‬ ‫نظر شما علت عبور بار الکتریکی از اجسام رسانا و علت عبور نکردن آن از اجسام نارسانا چه میتواند باشد؟‬ ‫نکته‪ :‬از توضیحات بالا میتوانیم نتیجه بگیریم که فلزات و سایر رساناها را با روش مالش نمیتوانیم باردار کنیم و باید روشها و‬ ‫یا اعمال دیگری را جهت باردار کردن اجسام رسانا بهکارگیریم‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬درست یا نادرست بودن هرکدام از جملات زیر را تعیین کنید و علت نادرستی هر یک را بیان کنید‬ ‫الف) مواد نارسانا هرگز بار الکتریکی را از خود عبور نمیدهند ‪.‬‬ ‫ب) باردارشدن مواد به دلیل حرکت پروتونها و جابجایی آنها در اجسام اتفاق میافتد که وقتی جسمی بار مثبت پیداکرده تعداد‬ ‫الکترونهای آن از پروتونهایش بیشتر شده است تعداد الکترونهای آزاد در نارسانا آنها بسیار زیاد هست‪.‬‬ ‫ج) الکترونهای آزاد در حالت عادی بانظم و ترتیب خاصی در رسانهها در حال حرکت هستند‪.‬‬ ‫د) وقتی میله شیشهای را با پارچه پشمی مالش میدهیم میله دارای بار مثبت و پارچه دارای بار منفی میشود این بدین معناست که‬ ‫تعدادی از پروتونهای پارچه جداشده و به روی شیشه مینشیند‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬فرض کنید که جسم ‪ ۱‬و ‪ ۲‬و ‪ ۳‬وجود دارد که جسم یک جسم ‪ ۲‬را جذب و جسم ‪ ۳‬را دفع میکند دو به جسم ‪ ۳‬چه‬ ‫نیرویی وارد میکند جسم یک و جسم ‪ ۳‬چه وضعیتی نسبت به هم دارند؟‬ ‫‪3‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫باردار کردن اجسام‬ ‫میدانیم اجسام در حالت طبیعی خنثی هستند و تعداد الکترونها و پروتونها در اتمها باهم برابر میباشند برای اینکه جسمی باردار‬ ‫شود و بار الکتریکی پیدا کند باید تعادل بارهای مثبت و منفی را از بین ببریم برای این کار روشهای مختلفی وجود دارد که در‬ ‫ادامه به معرفی این روشها خواهیم پرداخت‬ ‫وسایلی و یا پدیدههایی ما به جسم باردار احتیاج داریم مثل ًا در دستگاههای نسخهبرداری چاپگرها صفحه نمایش ها و دودکش‬ ‫کارخانه های صنعتی برای جدا کردن گرد و غبار و آلودگی ها همین طور در کارخانههای تولید رنگ خودرو‬ ‫روش مالش‬ ‫به روش های متفاوت و مختلفی ممکن است اجسام بار الکتریکی دریافت کنند‪.‬‬ ‫اولین روش‪ ،‬روش مالش یا اصطکاک میباشد که از ابتدای فصل در مورد آن صحبت کردیم مثلاً وقتی با جورابهای پشمی روی‬ ‫فرش راه میرویم در اثر مالش پا بافرش‪ ،‬بدن ما بار الکتریکی به دست میآورد و وقتی با جایی تماس پیدا می کنیم مثلاً دستگیره‬ ‫در بار الکتریکی تخلیهشده و جرقه و شوک الکتریکی کوچکی را احساس میکنیم یا در زمانی که صاعقه برخورد میکند مقداری‬ ‫بار الکتریکی تخلیه میشود‬ ‫این روش یکی از سادهترین روشهای ایجاد بار الکتریکی بر روی اجسام میباشد اجسام مختلف بر اثر مالش بار الکتریکی مثبت‬ ‫یا منفی پیدا میکند که برای فهمیدن آن باید حتم ًا اجسام را مورد آزمایش قرار داد‪ ،‬دانشمندان بعد از سال ها مطالعه و آزمایش‬ ‫جدولی طراحی کردند که تمایل اجسام را برای باردار شدن نشان میدهد و به این جدول‪ ،‬جدول الکتریسیته مالشی گویند‪.‬‬ ‫جدول الکتریسیته مالشی‬ ‫انتهای مثبت سری‬ ‫موی انسان‬ ‫شیشه‬ ‫نایلون‬ ‫پشم‬ ‫موی گربه‬ ‫ابریشم‬ ‫آلومینیوم‬ ‫پوست انسان‬ ‫کاغذ‬ ‫چوب‬ ‫پارچه کتان‬ ‫کهربا‬ ‫برنج‪ ،‬نقره‬ ‫پلاستیک‪ ،‬پلی اتیلن‬ ‫‪4‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫لاستیک‬ ‫تفلون‬ ‫انتهای منفی سری‬ ‫‪ ‬با توجه به جدول بالا اگر یک قطعه پلاستیک را با پارچه پشمی مالش دهیم پارچه پشمی دارای بار مثبت و پلاستیک بار منفی‬ ‫پیدا میکنند در واقع پلاستیک علاقه مند به جذب الکترون می باشد و بار منفی پیدا کرده و پارچه پشمی که الکترون های خود‬ ‫را از دست داده بار مثبت پیدا میکند و یا زمانی که یک قطعه شیشه را با پارچه پشمی و ابریشمی مالش می دهیم شیشه‬ ‫بار‪.......................‬پیدا کرده و پارچه پشمی‪ ......................‬به دست میآورد و این بدین معناست که شیشه‬ ‫الکترون‪..........................................‬و پارچه پشمی الکترون‪ .............................‬است‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬با توجه به جدول مالشی به سوالات زیر پاسخ دهید‪.‬‬ ‫الف) قطعه ای نقره را با موی انسان مالش می دهیم نوع بار هر یک را مشخص کنید‪.‬‬ ‫ب) قطعه ای تفلون را با پارچه ابریشمی مالش می دهیم نوع بار هر یک را مشخص کنید‪.‬‬ ‫ج) موی گربه را به موی انسان مالش می دهیم نوع بار هر یک را مشخص کنید‪.‬‬ ‫روش تماس‬ ‫یکی دیگر از روش های باردار کردن اجسام خنثی تماس می باشد ابتدا یک میله شیشه ای و یا پلاستیکی را با مالش با پارچه‬ ‫ابریشمی باردار می کنیم سپس آن را به جسمی که دارای بار الکتریکی نبوده و خنثی می باشد‪ ،‬تماس می دهیم‪.‬‬ ‫نکته*‪ :‬باید توجه داشت که این روش برای اجسام نارسانا خیلی مناسب نیست زیرا در اجسام نارسانا تعداد الکترون های آزاد کم‬ ‫بوده و انتقال بار الکتریکی به کندی انجام میشود‬ ‫همین طور که قبلا گفتیم تعداد الکترون های آزاد در اجسام رسانا بسیار زیاد است و از روش مالش امکان باردار کردن آنها وجود‬ ‫ندارد برای اینکه بخواهیم یک جسم رسانا را باردار کنیم حتم ًا باید آن را به پایه عایق متصل کنیم‪.‬‬ ‫نکته‪ :‬از روش تماس می توان برای باردار کردن اجسام رسانا استفاده کرد‪.‬‬ ‫‪5‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫دو گلوله فلزی را در نظر بگیرید که از دو ریسمان با طول های مساوی میزان شده اند یک میله شیشهای یا پلاستیکی را به روش‬ ‫مالش باردار می کنیم و آن را همزمان به دو گلوله متصل می کنیم این دو گلوله مشابه و هماندازه دریافت میکند حال به نظر‬ ‫شما پس از جدا کردن میله باردار از دو گلوله این دو گلوله چه وضعیتی نسبت به هم خواهند داشت؟‬ ‫یک بار دیگر دو گلوله را با دست لمس میکنیم تا بار الکتریکی آنها تخلیه شود و هر دو خنثی شوند بدن ما رسانه های بدی نیست‬ ‫و میتواند تبادل بار با اجسام داشته باشد پس از اینکه دو گلوله شدن یکی را با میله پلاستیکی که تمایل به گرفتن بار منفی دارد‬ ‫تماس داده و دیگری را با میله شیشه ای که تمایل به مثبت شدن دارد تماس می دهیم طبق شکل زیر به نظر شما دو گلوله نسبت‬ ‫به هم چه وضعیتی پیدا می کنند‬ ‫نکته‪ :‬اگر دو گلوله مشابه را که بارهای الکتریکی متفاوتی دارند با هم تماس دهیم و سپس از هم جدا کنیم بار هر یک از گلولهها‬ ‫به اندازه میانگین کل بارها خواهد‪.‬‬ ‫‪6‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫مثال‪ :‬گلوله ‪ A‬دارای ‪ ۱۲‬واحد بار منفی و گلوله ‪ B‬دارای ‪ ۲‬واحد بار مثبت است این گلوله ها کامل ًا مشابه هستند‪ ،‬این دو را با‬ ‫هم تماس داده و از هم جدا میکنیم بار هر یک پس از جدا شدن چقدر می شود؟ همچنین بیان کنید جهت حرکت الکترون ها به‬ ‫چه صورت است ؟‬ ‫مثال‪ :‬سه گوی ‪ A‬و ‪ B‬و ‪ C‬به ترتیب اولین با بار ‪ -۵‬دومین خنثی و سومی دارای بار مثبت ‪ ۵‬می باشد اگر این سه گوی را با‬ ‫هم تماس داده و از هم جدا کنیم پس از جدا کردن بار هر یک از گوی ها چقدر میشود؟‬ ‫روش القا‬ ‫این روش نیز همانند به روش تماس برای اجسام نارسانا کاربرد چندانی ندارد و عموم ًا برای باردار کردن اجسام رسانا استفاده می‬ ‫شود‪ ،‬این روش بدین گونه است که ابتدا یک میله شیشه ای یا پلاستیکی را به روش مالش باردار می کنیم‪ ،‬سپس آن را به یک‬ ‫گلوله فلزی مطابق شکل زیر نزدیک می کنیم بارهای الکتریکی منفی موجود در گلوله فلزی جذب میله شیشه شده و بارهای مثبت‬ ‫از آن فاصله میگیرند این روش که بدون تماس و مالش انجام می شود را القای الکتریکی می نامند برای آشنایی بیشتر با این‬ ‫روش‪ ،‬مثال های زیر را حل می کنیم‬ ‫با توجه به شکل زیر بیان کنید اگر یک میله شیشه را به گلوله های فلزی زیر نزدیک کنیم چه اتفاقی می افتد؟‬ ‫‪ -۱‬ابتدا دو کره در تماس با یکدیگرند‬ ‫‪ -۲‬سپس بدون این که میله پلاستیکی را دورکنیم دو کره را از هم جدا می کنیم‬ ‫‪ -۳‬کره دوم را به وسیله قطعه سیمی به زمین متصل میکنیم‬ ‫‪7‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫مثال‪ :‬سه گلوله کامل ًا مشابه در تماس با یکدیگر هستند یک میله پلاستیکی به گلوله ‪ A‬نزدیک می کنیم سپس گلوله ‪ B‬را از‬ ‫میان دو گلوله دیگر خارج می کنیم بعد از دور کردن میله پلاستیکی بار الکتریکی هر یک از گلوله ها را بیان کنید‬ ‫مثال‪ :‬الکتروسکوپ یا برق نما وسیله ای بسیار ساده است که جهت تعیین بار الکتریکی اجسام استفاده می شود حال می خواهیم‬ ‫با کمک یک میله شیشه ای که بار مثبت دارد‪ ،‬بار الکتریکی الکتروسکوپ خنثی را منفی کنیم این کار به چه صورت امکان پذیر‬ ‫است؟‬ ‫‪8‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫مثال‪ :‬اگر بخواهیم با استفاده از میله پلاستیکی الکتروسکوپ را باردار نموده و بار آن را مثبت کنیم چه راهی را پیشنهاد میدهید؟‬ ‫تخلیه الکتریکی‬ ‫اجسام باردار تمایل دارند به هر طریقی بارهای خود را از دست بدهند گاهی اوقات اگر میزان بار اجسام خیلی زیاد باشد ممکن است‬ ‫این انتقال بار از طریق هوا و جرقه های کوچک یا بزرگ اتفاق بیفتد که به آن پدیده تخلیه الکتریکی گویند‪ ،‬مثل ًا زمانی که ابرها‬ ‫به علت مالش با هوا یا کوه های بلند و یا حتی با یکدیگر دارای بار الکتریکی می شوند اگر دو ابر با بارهای مخالف و یا موافق به‬ ‫نزدیکی هم برسند بین آن تبادل بار اتفاق می افتد‪.‬‬ ‫گاهی فاصله ابرهای باردار از زمین کم میشود و ممکن است یک جرقه بزرگ بین ابر و نقاط مختلف زمین مثل کوه ها درختان‬ ‫بلند و یا ساختمان های بلند به وجود بیاید که در اثر آن بار الکتریکی بین ابر و زمین جابجا شود‪ ،‬این جابهجایی بار الکتریکی‬ ‫که با ایجاد نور شدید و صدای مهیب همراه است آذرخش نامیده می شود‪.‬‬ ‫‪9‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫تحقیق کنید‪ :‬می دانیم بر اثر برخورد آذرخش با ساختمان ها‪ ،‬درختان و ‪ ...‬احتمال به وجود آمدن آتش سوزی بسیار زیاد است‪،‬‬ ‫مثل ًا اگر آذرخش با درختی برخورد کنند و یا با ساختمانی برخورد کند باعث آتشسوزی آن می شود‪ ،‬تحقیق کنید‪ .‬برای اینکه‬ ‫ساختمان های بلند در اثر برخورد آذرخش آسیب نبینند از چه فناوری استفاده می نمایند‪.‬‬ ‫جریان الکتریکی‬ ‫تاکنون واژه جریان را بیشتر در مورد مایعات و گازها شنیدیم مثلاً میگوییم جریان هوا در یک اتاق و یا جریان آب در یک لوله شما‬ ‫یک لیوان آب را در نظر بگیرید وقتی آب داخل لیوان است و ساکن می باشد از جایی به جای دیگر حرکت نمی کند و یا آبی را در‬ ‫لوله به صورت ساکن در نظر بگیرید‪ ،‬می گوییم جریان آب برقرار نیست الکترون های آزاد نیز داخل رسانه ها در حالت عادی تقریب ًا‬ ‫ساکن هستند و در جهت یا مسیر مشخصی حرکت نمی کند‪.‬‬ ‫اگر ما بتوانیم الکترون ها را در جهت مشخص به حرکت درآوریم اصطلاح ًا میگوییم ‪ ......................‬ایجاد شده یعنی حرکت الکترون‬ ‫ها(شارش الکترون ها) با نظم و سرعت مشخص در یک رسانا را جریان الکتریکی میگویم‪.‬‬ ‫تعریف شدتجریان الکتریکی‪:‬‬ ‫نکته‪ :‬حرکت الکترون ها در یک مدار یا در حقیقت در یک سیم رسانا همانند حرکت آب در یک لوله می باشد‬ ‫نکته‪ :‬واحد اندازه گیری شدت جریان الکتریکی به افتخار دانشمند فرانسوی آمپر نامید شد و آن را با ‪ A‬نمایش می دهند‪.‬‬ ‫‪ ‬وسیله اندازه گیری جریان الکتریکی ‪ .....................‬یا ‪ .............................‬می باشد‬ ‫مثال‪ :‬بر روی شارژر لپ تابی نوشته ‪ ۲‬آمپر‪ ،‬این به چه معناست؟‬ ‫نکته* ‪ :‬واحد اندازه گیری بارهای الکتریکی کولن می باشد و آن را با حرف ‪ C‬نمایش می دهند‪.‬‬ ‫‪10‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫پس بنابراین میتوان جریان الکتریکی را به این صورت تعریف کرد‪............................................................................................ :‬‬ ‫مثال‪ :‬مدت زمان برخورد آذرخش به یک سیم برق در خیابان یک ثانیه می باشد اگر بر اثر برخورد آذرخش ‪ ۳۰۰۰‬کولن بار‬ ‫الکتریکی به تخلیه شود میزان جریان الکتریکی حاصل از این آذرخش را محاسبه کنید؟‬ ‫اختلاف پتانسیل الکتریکی‬ ‫در سال هفتم آشنا شدیم که اختلاف دما بین دو جسم سبب انتقال انرژی از یک جسم به جسم دیگر می شود و همچنین اختلاف‬ ‫ارتفاع سطح آب در دو رودخانه یا مسیر آب‪ ،‬آب از یک رودخانه به رودخانه دیگر سرازیر می شود‪ ،‬به نظر شما در مورد الکتریسیته‬ ‫چه عاملی سبب ایجاد شارش بارهای الکتریکی و یا در حقیقت جریان الکتریکی بین دو نقطه از مدار میشود؟‬ ‫حال به این موضوع پی می بریم که حرکت و شارش بار های الکتریکی بین دو نقطه از مدار زمانی برقرار است که یک مولد مانند‬ ‫باتری ژنراتور‪ ،‬پیل و ‪ ...‬باید قرار داشته باشد‪.‬‬ ‫می توان گفت نقش مولد ‪ .........................................................................................................................................‬همانطور که‬ ‫اختلاف دما در دو جسم عامل انتقال انرژی از یک جسم به جسم دیگر بود‪.‬‬ ‫‪ ‬در الکتریسیته نیز اگر بین دو نقطه از مدار اختلاف پتانسیلی به وجود آید و آن دو نقطه توسط یک جسم رسانا مانند یک سیم‬ ‫به هم وصل شوند جریان الکتریکی به وجود می آید‪.‬‬ ‫نکته‪ :‬یکای اندازه گیری اختلاف پتانسیل‪.................................................................... :‬‬ ‫‪ ‬وسیله اندازه گیری اختلاف پتانسیل بین دو نقطه ‪..................................................................‬‬ ‫مثال‪ :‬بر روی یک باتری عدد یک و نیم ولت را نوشته شده است‪ ،‬این به چه معناست؟‬ ‫نکته‪ :‬باتری ها دارای دو سر مثبت و منفی هستند که به آنها پایانه مثبت و پایانه منفی نیز گفته می شود و اختلاف پتانسیل باتری‬ ‫مربوط به اختلاف پتانسیل این دو پایانه می باشد‬ ‫‪11‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫مثال‪ :‬روی باتری اتوبوسی عدد ‪ ۳6V‬نوشته شده است‪ ،‬راننده اتوبوس صبح می خواهد خودرو خود را روشن کند اما هرچه سعی‬ ‫می کند خودرو استارت نمی خورد ولت سنج را برداشته و به دو سر باتری اتوبوس می زند به نظر شما ولت سنج ممکن است چه‬ ‫عددی را نشان دهد‪.‬‬ ‫‪ ۳6 )۱‬ولت‪ ۳۰ )۲ .‬ولت ‪ ۴۰ )۳‬ولت‬ ‫نکته‪ :‬انرژی لازم برای ایجاد اختلاف پتانسیل در دو سر باتری از واکنش های شیمیایی به دست میآید که درون باتری رخ می‬ ‫دهند‪.‬‬ ‫‪ ‬در این واکنش ها بارهای منفی در یک سر باطری جمع شوند و سر دیگر باتری بار ‪ ...........................‬پیدا میکند و در نتیجه‬ ‫بین دو سر باتری ‪ .........................................‬ایجاد میشود‪.‬‬ ‫تحقیق کنید‪ :‬ساختمان داخلی یک باتری ‪ ������‬معمولی را شرح دهید‪.‬‬ ‫مدار الکتریکی و جریان الکتریکی‬ ‫تمام وسایلی که در اطراف ما وجود دارد که شامل یک مدار الکتریکی است ساده ترین مدار الکتریکی که ما میتوانیم آن را به‬ ‫سادگی بسازیم از یک باتری سیم رابط کلید قطع و وصل و یک نام تشکیل شده است که زمانی که کلید بسته میشود مدار کامل‬ ‫شده الکترون هایی که توسط باتری انرژی گرفتهاند شارژ پیدا کرده و از طریق سیم های رابط به نام میرسند و سبب روشن شدن‬ ‫آن می گردد‪.‬‬ ‫نکته‪ :‬واحد اندازه گیری انرژی که در سال گذشته با آن آشنا شدیم ‪........................‬می باشد یک باتری ‪ ۱.۵‬ولتی می تواند یک و‬ ‫نیم ژول به هر واحد بار الکتریکی که از آن می گذرد بدهد و یا یک باتری ‪ ۲۴‬ولتی می تواند ‪...............................................‬‬ ‫‪12‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫‪ ...........................‬بدهد و این انرژی از طریق مدار به لامپ داده شده و لامپ آن را به انرژی نور و انرژی گرمایی تبدیل می کند‬ ‫و یا در تجهیزات دیگر مانند اتو این انرژی الکتریکی به انرژی گرمایی تبدیل می شود‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬نحوه ایجاد جریان الکتریکی توسط یک باتری در مدار را شرح دهید؟‬ ‫نکته مهم‪ :‬طبق یک قرارداد بین المللی جهت جریان در مدار های الکتریکی در خلاف جهت حرکت الکترون ها می باشد؛ یعنی‬ ‫جهت جریان در مدارها از پایانه مثبت به پایانه منفی فرض می گردد‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬در شکل زیر جهت حرکت الکترون و جهت جریان در مدار را مشخص کنید‪.‬‬ ‫مقاومت الکتریکی‬ ‫تاکنون به حرکت دانش آموزان در حیاط مدرسه و حرکت افراد در خیابانها و یا بازارهای شلوغ دقت کرده اید و یا تا به حال مجبور‬ ‫به رفت و آمد در مکان شلوغ شده اید‪ ،‬در اینگونه موارد وجود افراد و یا وسایل در سر راه سبب کاهش سرعت و انرژی شما می‬ ‫شود و در مقابل حرکت شما نوعی مقاومت وجود دارد‪ ،‬در مدارهای الکتریکی نیز باتری یا مولد به الکترون های آزاد انرژی میدهد‬ ‫تا در مدار حرکت کنند و جریان الکتریکی به وجود آورند وقتی جریان الکترون ها از یک رسانا مانند رشته های درون لامپ‪ ،‬اتوی‬ ‫برقی‪ ،‬پلوپز و ‪ ...‬می گذرد الکترون ها با اتم های رسانا که در حال نوسان اند برخورد میکند و انرژی دریافت شده از مولد یا باتری‬ ‫را از دست میدهند و این انرژی غالب ًا به گرما تبدیل می شود؛ در واقع حرکت الکترون های الکتریکی به نوعی مشابه‬ ‫حرکت افراد در خیابانهای شلوغ است‬ ‫‪ ‬الکترون ها در هنگام حرکت در رسانا همیشه با نوعی مقاومت روبهرو هستند که اصطلاحا می گوییم رسانا دارای مقاومت‬ ‫الکتریکی است‪.‬‬ ‫هر رسانای الکتریکی در برابر جریان الکتریکی از خود مقاومتی نشان می دهد‪ .‬مقاومت برخی رساناها از رساناهای دیگر بیشتر‬ ‫است‪.‬‬ ‫نکته‪ :‬آزمایش نشان می دهد در یک مدار هر چه مقاومت الکتریکی بیشتر شود جریان الکتریکی در مدار کمتر می شود و هرچه‬ ‫ولتاژ دو سر مدار را زیاد کنیم جریان زیادتری از مقاومت الکتریکی می گذرد‪.‬‬ ‫‪13‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫جرج سیمون اهم دانشمند آلمانی حدود دویست سال پیش رابطه بین ولتاژ و شدت جریان الکتریکی و مقاومت را کشف کرد و‬ ‫رابطه زیر به قانون معروف شد‬ ‫‪.....................................................................................‬‬ ‫نکته*‪ :‬واحد اندازه گیری مقاومت الکتریکی ‪ .....................‬نامگذاری شد و آن را با نماد ‪( Ω‬امگا) نمایش می دهند‪.‬‬ ‫‪ ‬وسیله اندازه گیری مقاومت الکتریکی یک رسانا اهم سنج یا اهم متر می باشد ‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬دو سر یک نام رشته به ولتاژ ‪ ۲۲۰‬ولت وصل است اگر مقاومت لامپ ‪ ۴۸۴‬اهم باشد چند آمپر جریان الکتریکی از نام‬ ‫میگذرد؟‬ ‫نکته‪ :‬مقاومت های الکتریکی در صنعت بسیار کاربردی هستند و در مدارهای الکترونیکی و الکتریکی به صورت صنعتی قطعاتی‬ ‫را جهت ایجاد مقاومت الکتریکی ساخته اند و از آن ها برای ‪ ................................................‬استفاده میکنند‪ .‬مثلا وقتی‬ ‫صدای رادیو را بلند می کنید و یا روشنایی تلویزیون را تغییر میدهید جریان تغییر کرده است این تغییر جریان با تغییر مقاومت‬ ‫در مدار ها اتفاق می افتد‪.‬‬ ‫ولوم رادیو در حقیقت یک مقاومت متغیر است‪.‬‬ ‫تحقیق کنید‪ :‬که مقاومت های متغیر در ساخت چه تجهیزاتی کاربرد داشته و گزارش خود را در کلاس شرح دهید‪.‬‬ ‫یک مدار کامل‬ ‫) و لامپ‬ ‫) مقاومت ( ) آمپرسنج ( )ولت سنج (‬ ‫یک مدار کامل شامل تجهیزاتی نظیر باتری ( ) کلید (‬ ‫( ) سیم های رابط که با خط راست نشان می دهد‬ ‫نکته*‪ :‬مقاومت الکتریکی ولت سنج ایده آل ‪ ............................‬می باشد مقاومت الکتریکی یک آمپر سنج ایده آل‬ ‫‪....................‬می باشد بنابراین را به صورت ‪ ..................‬و آمپرسنج را به صورت ‪ ........................‬در مدار های الکتریکی جهت‬ ‫محاسبه ولتاژ و جریان مدار استفاده می نمایند‪.‬‬ ‫‪14‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫نکته*‪ :‬در دنیای واقعی باتریها که مولد جریان بوده اختلاف پتانسیل الکتریکی ایجاد می کنند خود دارای اندکی مقاومت درونی می‬ ‫باشند‬ ‫مثال‪ :‬در هر یک از مدار های زیر شدت جریان الکتریکی با کمک قانون اهم محاسبه نمایید‪.‬‬ ‫الف)مداری شامل باتری ‪ ۱۲‬ولتی و مقاومت ‪ 6‬اهمی‬ ‫ب) مداری شامل باتری ‪ ۲۴‬ولتی با مقاومت درونی دو اهمی و یک لامپ با مقاومت ‪ ۱۰‬اهمی‬ ‫ج) مداری شامل باتری ‪ ۴۸‬ولتی با دو لامپ با مقاومت ‪ ۸‬که به صورت پشت سر هم سری قرار گرفتند‪.‬‬ ‫د) مداری شامل باتری ‪ ۲‬ولتی با مقاومت درونی یک اهم و سه مقاومت ‪ ۳‬اهمی که به صورت سری پشت سر هم قرار گرفته اند‪.‬‬ ‫نکته* ‪ :‬جریان الکتریکی در طول یک مدار که به صورت سری بسته شده ‪ ...............‬است اما ولتاژ که دو سر مقاومت ها می افتد‬ ‫متفاوت است و مجموعه ولتاژ کلیه مقاومت های سری موجود در یک مدار برابر ولتاژ ‪........................‬است‪.‬‬ ‫‪15‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫مثال‪ :‬با توجه به به شکل مدار زیر اگر ولت سنجی به هر یک از مقاومت ها متصل کنیم هر کدام از ولت سنج ها چه عددی را‬ ‫نشان می دهند و همچنین جریان مدار را محاسبه نمایید‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬در مدار شکل زیر در صورت باز بودن کلید جریان الکتریکی را محاسبه کنید‪ .‬کلید بسته شود مقدار جریان مدار چقدر تغییر‬ ‫میکند؟‬ ‫نکته*‪ :‬هر گاه دو سر مقاومت و یا لامپ و یا مداری را به صورت مستقیم با سیم به هم وصل کنیم از آن مقاومت هیچ جریان‬ ‫عبور نمی کند‪.‬‬ ‫تحقیق کنید‪ :‬چرا پرندگان وقتی روی سیم برق بدون عایق می نشینند برق آنها را نمیگیرد‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬در شکل زیر ابتدا تمامی کلید ها باز هستند با بستن کلید های ‪ ۱‬و ‪ ۲‬و ‪ ۳‬به ترتیب نور لامپ های ‪ ۱‬و ‪ ۲‬و ‪ ۳‬و ‪ ۴‬چگونه‬ ‫تغییر می کند‪ .‬مقاومت تمامی لامپ ها را یکسان در نظر بگیرید‬ ‫نکته*‪ :‬اتصال موازی مقاومت ها‪ :‬در اتصال موازی مقاومت ها جریان کلی مدار برابر مجموع جریان شاخه ها است و اختلاف‬ ‫پتانسیل هر یک از شاخه های مدار برابر بوده و به اندازه اختلاف پتانسیل باتری است‪ .‬روش محاسبه مقاومت معادل به شکل زیر‬ ‫است‪:‬‬ ‫‪16‬‬

‫تهیه و تنظیم‪ :‬آقای رمضان زاده‬ ‫فصل نهم کتاب درسی‪ :‬الکتریسیته‬ ‫فیزیک پایه هشتم‬ ‫مثال‪ :‬در مدار شکل زیر اگر دو مقاومت ها ‪ ۳‬و ‪ 6‬اهمی را به صورت موازی ببندیم و آن را به باتری ‪ ۱۲‬ولتی وصل کنیم‪،‬‬ ‫جریان تک تک شاخه ها و جریان کل مدار را حساب کنید؟‬ ‫مثال‪ :‬در مدار شکل زیر اگر سه مقاومت یکسان ‪ 9‬اهمی در اختیار داشته باشیم و آن ها را به صورت موازی ببندیم و جریان کل‬ ‫مدار ‪ ۵‬اهم باشد‪ ،‬اختلاف پتانسیل ( ولتاژ) باتری را محاسبه نمایید‪.‬‬ ‫مثال‪ :‬در مدار شکل زیر مقدار جریان کلی مدار و همچنین تک تک شاخه ها را محاسبه نمایید‪.‬‬ ‫‪17‬‬

‫ﻧﺎم دﺑﯿﺮ‪ :‬آﻗﺎي رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫ﻧﺎم و ﻧﺎم ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ‪:‬‬ ‫ﻧﺎم آزﻣﻮن‪ :‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت ﯾﮏ‬ ‫ﺟﺬب ﭘﯿﭻ ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮏ ﭘﯿﭻﮔﻮﺷﺘﯽ ﻓﻮﻻدي‬ ‫‪ 1‬ﻋﻠﺖ ﮐﺪام ﭘﺪﯾﺪه وﺟﻮد ﻧﯿﺮوﻫﺎي اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺟﺬب ﺑﺎرﯾﮑﻪي آب ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﻪي ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ ﻣﺎﻟﺶ داده ﺷﺪه ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪ‬ ‫ﭼﺴﺒﯿﺪن ﭘﺮزﻫﺎي ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﻪ ﺷﯿﺸﻪي ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮن ﻫﻨﮕﺎم ﭘﺎك ﮐﺮدن ﺷﯿﺸﻪ‬ ‫‪++++ ++++‬‬ ‫‪++++‬‬ ‫اﻧﺤﺮاف ورﻗﻪﻫﺎي ﺑﺮقﻧﻤﺎ‬ ‫‪ 2‬در آزﻣﺎﯾﺶ زﯾﺮ ﺑﺎر ﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﺮه ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺑﺎر ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻫﯿﭻ ﻧﻮع ﺑﺎري‬ ‫ﻫﻢ ﺑﺎر ﻣﺜﺒﺖ و ﻫﻢ ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ 3‬در ﺷﮑﻞ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﺟﺪا ﮐﺮدن ﺳﯿﻢ اﺗﺼﺎل ﺑﻪ زﻣﯿﻦ و ﺳﭙﺲ دور ﮐﺮدن ﻣﯿﻠﮥ ﺑﺎردار‪ ،‬وﺿﻌﯿﺖ ﮐﺮهﻫﺎي ‪ A‬و ‪ B‬ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد؟‬ ‫‪----‬‬ ‫‪B‬‬ ‫ﺑﺎردار ﻣﺜﺒﺖ‪ ،‬ﺑﺎردار ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫‪ A‬ﻓﻠﺰ‬ ‫ﺑﺎردار ﻣﺜﺒﺖ‪ ،‬ﺑﺎردار ﻣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻧﺎﻓﻠﺰ‬ ‫ﺧﻨﺜﯽ‪ ،‬ﺧﻨﺜﯽ‬ ‫ﺑﺎردار ﻣﺜﺒﺖ‪ ،‬ﺧﻨﺜﯽ‬ ‫‪ 4‬ﯾﮏ ﻣﯿﻠﻪي ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ را ﺑﺎ ﭘﺎرﭼﻪي ﭘﺸﻤﯽ ﻣﺎﻟﺶ ﻣﯽدﻫﯿﻢ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﯿﻠﻪ را ﺑﻪ ﮐﺮهي ﺧﻨﺜﯽ ‪ A‬و ﭘﺎرﭼﻪ را ﺑﻪ ﮐﺮهي ﺧﻨﺜﯽ ‪ B‬ﮐﻪ ﻫﺮ دو ﮐﺮه روي‬ ‫ﭘﺎﯾﻪي ﻋﺎﯾﻖ ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻤﺎس ﻣﯽدﻫﯿﻢ‪ .‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت‪:‬‬ ‫ﺑﺎر ﮐﺮهي ‪ B‬ﺑﯿﺶﺗﺮ از ﮐﺮهي ‪ A‬ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺎر ﮐﺮهي ‪ A‬ﺑﯿﺶﺗﺮ از ﮐﺮهي ‪ B‬ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺎر ﮐﺮهﻫﺎ ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ اﻧﺪازهي آنﻫﺎ دارد‪.‬‬ ‫ﺑﺎر دو ﮐﺮهي ‪ A‬و ‪ B‬ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ 5‬در آزﻣﺎﯾﺶ زﯾﺮ‪ ،‬ﯾﮏ ﻣﯿﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ را ﺑﻪ ﮐﺮة رﺳﺎﻧﺎي ﺧﻨﺜﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﮐﺮه را ﺑﺎ ﯾﮏ ﺳﯿﻢ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ وﺻﻞ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ؛ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﮐﺮدن‬ ‫ﺳﯿﻢ ﮐﺪام ﮔﺰﯾﻨﻪ ﺑﺎر روي ﮐﺮه را ﺑﻪدرﺳﺘﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ؟‬ ‫‪---- ---- ----‬‬ ‫‪----++++----‬‬ ‫‪---- + +‬‬ ‫‪----‬‬ ‫‪---- -----‬‬ ‫‪++‬‬ ‫‪18‬‬

‫‪19‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 6‬دو ﮐﺮهي رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺎ ﭘﺎﯾﻪﻫﺎي ﻋﺎﯾﻖ دارﯾﻢ‪ .‬ﻫﺮ دو ﮐﺮه داراي ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ اﯾﻦ دو ﮐﺮه را ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏ ﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬ﮐﺪام ﮔﺰﯾﻨﻪ ﺷﮑﻞ ﻗﺮار‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺎرﻫﺎ در ﻫﺮ ﮐﺮه را ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ؟‬ ‫‪---------- ---------‬‬ ‫‪---- ----‬‬ ‫‪------- -------‬‬ ‫‪---- ----‬‬ ‫»اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺑﺎﺗﺮي‪ ،‬ﺳﺒﺐ اﯾﺠﺎد ﺷﺎرش ﺑﺎراﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ در ﻣﺪار ﻣﯽﺷﻮد‪ «.‬در ﮐﺪام ﮔﺰﯾﻨﻪ‪ ،‬اﺗﻔﺎﻗﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ رخ ﻣﯽدﻫﺪ؟‬ ‫‪7‬‬ ‫ﺟﺴﻤﯽ را ﮐﻪ از ﯾﺨﭽﺎل ﺑﯿﺮون ﻣﯽآورﯾﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﮔﺮم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫دو ﺑﺎراﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻫﻢﻧﺎم ﮐﻪ درﮐﻨﺎر ﻫﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬از ﻫﻢ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫آب از ﻇﺮﻓﯽ ﮐﻪ ارﺗﻔﺎع ﺑﯿﺶﺗﺮي دارد‪ ،‬ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﻇﺮف ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﮐﻤﺘﺮ ﻣﯽرﯾﺰد‪.‬‬ ‫ﮔﺰﯾﻨﻪي ‪ 3‬و ‪1‬‬ ‫‪ 8‬ﯾﮏ ﺷﺎﻧﻪ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ و ﯾﮏ ﺑﺎدﮐﻨﮏ را ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪاي ﭘﺸﻤﯽ ﻣﺎﻟﺶ ﻣﯽدﻫﯿﻢ ﺳﭙﺲ ﺑﺎدﮐﻨﮏ را ﺑﺎ ﻧﺨﯽ آوﯾﺰان ﮐﺮده و ﺷﺎﻧﻪي ﺑﺎردار را ﺑﻪ آن‬ ‫ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ در اﯾﻦ ﺻﻮرت‪:‬‬ ‫ﺷﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺑﺎدﮐﻨﮏ ﻧﯿﺮوﯾﯽ وارد ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎدﮐﻨﮏ ﺑﻪ ﺷﺎﻧﻪ ﻧﯿﺮو وارد ﻣﯽﮐﻨﺪ و آن را ﺟﺬب ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎدﮐﻨﮏ و ﺷﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻧﯿﺮو وارد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﯾﮏدﯾﮕﺮ را دﻓﻊ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺎﻧﻪ و ﺑﺎدﮐﻨﮏ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﯿﺮو وارد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﻧﻮع ﻧﯿﺮو را ﻧﻤﯽﺗﻮان ﺣﺪس زد‪.‬‬ ‫‪ 9‬ﻣﯿﻠﻪي ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ ﺑﺎرداري را ﺑﻪ ﯾﮏ ﺑﺮقﻧﻤﺎ ﺧﻨﺜﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ و ﺗﯿﻐﻪﻫﺎي ﺑﺮقﻧﻤﺎ از ﻫﻢ دور ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﻣﯿﻠﻪ را دور ﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬ﺗﯿﻐﻪﻫﺎي‬ ‫ﺑﺮقﻧﻤﺎ‪:‬‬ ‫ﮐﺎﻣ ًﻼ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﯽﭼﺴﺒﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏﺗﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫از ﻫﻢ دور ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺑﺎر ﻣﯿﻠﻪ ﻫﺮ ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ 10‬در ﺷﮑﻞ زﯾﺮ‪ ،‬ﻣﯿﻠﻪاي ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ را ﺑﻪ ﯾﮏ ﮐﺮة رﺳﺎﻧﺎي ﺧﻨﺜﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻧﻮك اﻧﮕﺸﺖ دﺳﺘﻤﺎن را از ﻫﻤﺎن ﺳﻤﺖ ﺑﻪ ﮐﺮه‬ ‫ﺗﻤﺎس ﻣﯽدﻫﯿﻢ‪ .‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰي از درون دﺳﺖ ﻣﺎ ﺟﺎﺑﻪﺟﺎ ﻣﯽﺷﻮد؟ ‪----‬‬ ‫ﭘﺮوﺗﻮن‬ ‫اﻟﮑﺘﺮون‬ ‫ﻫﯿﭻ ﻧﻮع ﺑﺎري‬ ‫ﻫﻢ اﻟﮑﺘﺮون و ﻫﻢ ﭘﺮوﺗﻮن‬ ‫‪ 11‬اﮔﺮ ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي ﺑﺎرداري را ﺑﻪ ﮐﻼﻫﮏ ﺑﺮقﻧﻤﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺪون ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ اﺳﺖ )ﺑﺮقﻧﻤﺎ ﺧﻨﺜﯽ( ﻧﺰدﯾﮏ ﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬ورﻗﻪﻫﺎي ﺑﺮقﻧﻤﺎ‬ ‫‪ ..................‬ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﺑﺎراﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ورﻗﻪﻫﺎ ‪ ..................‬ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫از ﻫﻢ دور‪ ،‬ﻣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏ‪ ،‬ﻣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏ‪ ،‬ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫از ﻫﻢ دور‪ ،‬ﻣﺜﺒﺖ‬

‫‪20‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 12‬در ﯾﮏ ﻣﺪار اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ‪ ،‬اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ‪ 24‬وﻟﺖ و ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن ‪ 2‬آﻣﭙﺮ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﺪار را ﻧﺼﻒ ﮐﻨﯿﻢ‪،‬‬ ‫ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن ﭼﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮي ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﻐﯿﯿﺮي ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﻬﺎر ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻧﺼﻒ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ 13‬در ﯾﮏ ﻣﺪار اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ اﻧﺪازهي ﻣﻘﺎوﻣﺖ را ‪ 5‬ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ و وﻟﺘﺎژ را ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻪ ﻣﯽدارﯾﻢ‪ .‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺟﺮﯾﺎن اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﭼﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮي‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﺗﻐﯿﯿﺮي ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ 1‬ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ 25‬ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ 5‬ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪ 14‬زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯿﻠﻪي ﺷﯿﺸﻪاي را ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪي اﺑﺮﯾﺸﻤﯽ ﻣﺎﻟﺶ ﻣﯽدﻫﯿﻢ‪ ،‬ﮐﺪام ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻋﻠﺖ ﺑﺎردار ﺷﺪن ﻣﯿﻠﻪ ﯾﺎ ﭘﺎرﭼﻪ را ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﺑﯿﺎن‬ ‫ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ب( ﺑﺎرﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ از ﻣﯿﻠﻪ ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﻟﻒ( ﺑﺎرﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ ﻣﯿﻠﻪ از ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ت( ﺑﺎرﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ از ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﻠﻪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫پ( ﺑﺎرﻫﺎي ﻣﺜﺒﺖ از ﻣﯿﻠﻪ ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ج( اﻟﮑﺘﺮونﻫﺎﯾﯽ از ﻣﯿﻠﻪ ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪ ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫ث( اﻟﮑﺘﺮونﻫﺎﯾﯽ از ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﻠﻪ ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫ب‪ ،‬ت‪ ،‬ث‬ ‫اﻟﻒ‪ ،‬پ‪ ،‬ث‬ ‫ب‪ ،‬پ‪ ،‬ج‬ ‫اﻟﻒ‪ ،‬ب‪ ،‬ج‬ ‫‪ 15‬اﮔﺮ ﻣﯿﻠﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ ﺑﺎرداري ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ را ﺑﻪ ﮐﻼﻫﮏ اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮﭘﯽ ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﺜﺒﺖ ﻧﺰدﯾﮏ ﮐﻨﯿﻢ و در ﻫﻤﺎن ﺟﺎ ﻧﮕﻪ دارﯾﻢ‪ ،‬اﻧﺤﺮاف ورﻗﻪﻫﺎي‬ ‫ﺑﺮقﻧﻤﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ؟‬ ‫ﺗﻐﯿﯿﺮي در آنﻫﺎ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏ و ﺳﭙﺲ دور ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫از ﻫﻢ دور ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ 16‬در ﺷﮑﻞ روﺑﻪرو‪ ،‬ﻣﯿﻠﻪاي ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ را ﺑﻪ ﯾﮏ ﮐﺮهي ﺧﻨﺜﯽ و رﺳﺎﻧﺎ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻧﻮك اﻧﮕﺸﺖﻣﺎن را از ﺳﻤﺖ دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﮐﺮه‬ ‫ﺗﻤﺎس ﻣﯽدﻫﯿﻢ‪ .‬ﮐﺪام ﮔﺰﯾﻨﻪ درﺳﺖ اﺳﺖ؟ ‪----‬‬ ‫ﺑﺎر ﻣﺜﺒﺖ از زﻣﯿﻦ و درون دﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﻪ ﮐﺮه ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ از زﻣﯿﻦ و درون دﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﻪ ﮐﺮه ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫ﮔﺰﯾﻨﻪﻫﺎي »‪ «2‬و »‪ «3‬درﺳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ از ﮐﺮه ﺑﻪ درون دﺳﺖ ﻣﺎ و زﻣﯿﻦ ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫‪ 17‬ﺳﻪ ﮐﺮهي رﺳﺎﻧﺎ را ﺑﻪ ﻫﻢ ﺗﻤﺎس ﻣﯽدﻫﯿﻢ و ﺳﭙﺲ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ را ﺑﻪ ﮐﺮهي ﺳﻤﺖ راﺳﺖ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬ﮐﺪام ﺷﮑﻞ وﺿﻌﯿﺖ‬ ‫ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺳﻪ ﮐﺮه را ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ؟‬ ‫‪+++++++ ++++--- ---- ----‬‬ ‫‪---- ---++++ +++++++‬‬ ‫‪+++ ---‬‬ ‫‪--- +++‬‬ ‫‪ 18‬ﺳﻪ ﮔﻮي رﺳﺎﻧﺎ را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﮑﻞ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﯽﭼﺴﺒﺎﻧﯿﻢ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﯿﻠﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ ﺑﺎرداري را ﺑﻪ ﮔﻮي ‪ A‬ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬ﮔﻮيﻫﺎي ‪ B ،A‬و ‪C‬‬ ‫‪CBA‬‬ ‫ﻣﺜﺒﺖ ـ ﻣﺜﺒﺖ ـ ﺧﻨﺜﯽ‬ ‫ﭼﻪ ﺑﺎري دارﻧﺪ؟‬ ‫ﻣﺜﺒﺖ ـ ﻣﻨﻔﯽ ـ ﺧﻨﺜﯽ‬ ‫ﻣﯿﻠﮥ ﺳﺘﯿﮑﯽ‬ ‫ﻣﺜﺒﺖ ـ ﺧﻨﺜﯽ ـ ﻣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻣﻨﻔﯽ ـ ﻣﺜﺒﺖ ـ ﺧﻨﺜﯽ‬ ‫‪ 19‬ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺎﻟﺶ دادن ﯾﮏ ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي ﺑﺎ ﯾﮏ ﮐﯿﺴﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﯿﺴﮥ ﻓﺮﯾﺰر‪ ،‬ﮐﺪامﯾﮏ از ﻣﻮارد زﯾﺮ اﺗﻔﺎق ﻣﯽاﻓﺘﺪ؟‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﺜﺒﺖ از ﮐﯿﺴﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﻨﻔﯽ از ﮐﯿﺴﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﺜﺒﺖ از ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي‪ ،‬ﺑﻪ ﮐﯿﺴﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﻨﻔﯽ از ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي‪ ،‬ﺑﻪ ﮐﯿﺴﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪.‬‬

‫‪21‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 20‬در ﺷﮑﻞ زﯾﺮ اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻨﺜﯽ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻣﺘﺼﻞ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﻣﯿﻠﻪاي ﺑﺎ ﺑﺎر ﻣﺜﺒﺖ را ﺑﻪ آن ﻧﺰدﯾﮏ ﮐﻨﯿﻢ و ﺳﯿﻢ ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ را‬ ‫از اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﺟﺪا ﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﮐﺪامﯾﮏ از ﮔﺰﯾﻨﻪﻫﺎ اﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﻣﻨﻔﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﻣﺜﺒﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﺻﻔﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ 21‬ﺑﺮق ﻧﻤﺎﯾﯽ دارﯾﻢ ﮐﻪ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ از ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﻣﯿﻠﻪ اي ﺷﯿﺸﻪ اي ﮐﻪ ﮐﻤﯽ ﺑﺎردار ﺷﺪه را ﺑﻪ ﮐﻼﻫﮏ اﯾﻦ ﺑﺮق ﻧﻤﺎ ﺑﭽﺴﺒﺎﻧﯿﻢ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد؟‬ ‫‪ 22‬اﮔﺮ ﯾﮏ ﻗﻨﺎري درون ﯾﮏ ﻗﻔﺲ ﻓﻠﺰي ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﮏ آذرﺧﺶ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻗﻔﺲ ﺑﺮﺧﻮرد ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻗﻨﺎري ﭼﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد؟ ﭼﺮا؟‬ ‫‪ 23‬ﺟﺎﻫﺎي ﺧﺎﻟﯽ را ﺑﺎ ﮐﻠﻤﺎت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﺮ ﻧﻤﺎﯾﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ وﻟﺘﺎژ در ﯾﮏ ﻣﺪار اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ‪ ،‬اﻧﺪازة ﺟﺮﯾﺎن اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ‪ ..................‬و ﺑﺰرﮔﯽ ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ در ﻣﺪار ‪ ..................‬ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫‪ 24‬دو ﮐﺮة ﻓﻠﺰي ﺑﺪون ﺑﺎر ‪ A‬و ‪ B‬را در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻫﻢ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﯿﻢ و ﻣﯿﻠﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ داراي ﺑﺎر ﻣﻨﻔﯽ را ﺑﻪ ﮐﺮة ‪ A‬ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪.‬‬ ‫‪---------‬‬ ‫اﻟﻒ‪ .‬ﺑﺎرﻫﺎي اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ روي ﮐﺮهﻫﺎي ‪ A‬و ‪ B‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮزﯾﻊ و ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟ روي ﺷﮑﻞ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﯿﺪ‪.‬‬ ‫ب‪ .‬دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﯾﻪﻫﺎی ﻋﺎﯾﻖ‬ ‫‪ 25‬در ﺷﮑﻞ زﯾﺮ ﯾﮏ ﻣﺪار اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ را ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﺪ ﮐﻪ در دو ﺳﺮ ﯾﮏ ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ‪ 100‬اُﻫﻤﯽ‪ ،‬اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ‪ 200‬وﻟﺘﯽ ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ 100‬ﺍﻫﻢ‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ آﻣﭙﺮﺳﻨﺞﻫﺎ ﻫﺮ ﮐﺪام ﭼﻪ ﻋﺪدي را ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ؟‬ ‫‪A1 A2‬‬ ‫‪+-‬‬ ‫‪ 26‬ﭼﻬﺎر ﻻﻣﭗ ‪ 300‬اُﻫﻤﯽ را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﮑﻞ در ﯾﮏ ﻣﺪار اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻗﺮار دادهاﯾﻢ‪ .‬اﮔﺮ ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن ﻋﺒﻮري از اﯾﻦ ﻣﺪار ‪ 0٫2‬آﻣﭙﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﻣﻮﻟﺪ ‪ 24‬وﻟﺘﯽ ﻧﯿﺎز ﺧﻮاﻫﯿﻢ داﺷﺖ؟‬ ‫‪A‬‬

‫‪22‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 27‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﮑﻞﻫﺎي زﯾﺮ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي ﺑﺎ ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﺜﺒﺖ را ﺑﻪ ﮐﺮهﻫﺎي ﻓﻠﺰي ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ ﻫﻢ ﮐﻪ ﺑﺮ روي ﭘﺎﯾﮥ ﻋﺎﯾﻖ ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺰدﯾﮏ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪.‬‬ ‫اﻟﻒ‪ .‬ﻧﺤﻮة ﺗﻮزﯾﻊ )ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ( ﺑﺎرﻫﺎي اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ را روي ﮐﺮهﻫﺎ ﻧﺸﺎن دﻫﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪AB‬‬ ‫‪AB‬‬ ‫‪AB‬‬ ‫‪AB‬‬ ‫)‪)1‬‬ ‫)‪)2‬‬ ‫)‪)3‬‬ ‫)‪)4‬‬ ‫ب‪ .‬ﺑﻪ ﭼﻪ روﺷﯽ در دو ﮐﺮة ﻓﻠﺰي ‪ A‬و ‪ B‬ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪاﯾﻢ ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﯿﻢ؟‬ ‫‪ 28‬ﻧﺤﻮة ﻗﺮارﮔﯿﺮي آﻣﭙﺮﺳﻨﺞ و وﻟﺖﺳﻨﺞ در ﮐﺪام ﻣﺪار زﯾﺮ ﺑﻪدرﺳﺘﯽ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫اﻟﻒ‪ .‬ب‪.‬‬ ‫‪A AV‬‬ ‫‪V‬‬ ‫پ‪.‬‬ ‫ت‪.‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪V‬‬ ‫‪V‬‬ ‫‪A‬‬

‫‪23‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 29‬اﮔﺮ از ﻗﺒﻞ ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪاي را ﺑﺎ ﺑﺎدﮐﻨﮏ و ﺷﺎﻧﮥ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ را ﺑﺎ ﻣﻮﻫﺎي ﺳﺮ ﻣﺎﻟﺶ داده ﺑﺎﺷﯿﻢ‪ ،‬ﻧﻮع ﻧﯿﺮوي اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﺪن‬ ‫ﮐﺪام دو ﺟﺴﻢ ﺑﺎردار زﯾﺮ ﺑﺎ ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ؟‬ ‫اﻟﻒ‪ .‬ب‪.‬‬ ‫)ﻣﯿﻠﮥ ﭘﺎﻟﺴﺘﯿﮑﯽ(‬ ‫)ﻣﯿﻠﮥ ﺷﯿﺸﻪ ﺍی(‬ ‫ﭘﺎﺭﭼﻪ ﭘﺸﻤﯽ‬ ‫پ‪.‬‬ ‫ت‪.‬‬ ‫‪ 30‬در ﻣﺪار زﯾﺮ‪ ،‬ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻻﻣﭗ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪ 31‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﯿﺪ ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﻣﯿﻠﻪ ‪ A‬ﻣﺜﺒﺖ اﺳﺖ ﯾﺎ ﻣﻨﻔﯽ؟ دﻟﯿﻞ ﺧﻮد را ﺑﻨﻮﯾﺴﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﯿﻠﮥ ‪A‬‬ ‫ﻧﺦ‬ ‫‪+++++‬‬ ‫‪ 32‬در ﺷﮑﻞ زﯾﺮ‪ ،‬آﻣﭙﺮﺳﻨﺞ ﻋﺪد ‪ 0٫4‬آﻣﭙﺮ و وﻟﺖﺳﻨﺞ ﻋﺪد ‪ 110‬وﻟﺖ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ‪ .‬ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻻﻣﭗ ﭼﻨﺪ اﻫﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫‪V‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪+-‬‬

‫‪24‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 33‬در ﺷﮑﻞ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﺮة ﻓﻠﺰي ‪ A‬و ‪ B‬ﺑﻪ ﭼﻪ روش داراي ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﺷﺪهاﻧﺪ؟‬ ‫‪ 34‬ﯾﮏ ﻣﯿﻠﮥ ﺑﺎردار ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﮑﻞ ﮐﻨﺎر ﯾﮏ ﮐﺮة ﻓﻠﺰي ﺑﺎ ﭘﺎﯾﮥ ﻋﺎﯾﻖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬در ﮐﺪامﯾﮏ وﺿﻌﯿﺖ ﻗﺮارﮔﯿﺮي ﺑﺎرﻫﺎ درﺳﺖ ﻧﺸﺎن داده‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫اﻟﻒ‪ .‬ب‪ .‬پ‪ .‬ت‪.‬‬ ‫‪ 35‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺪارﻫﺎي ﺷﮑﻞ ﻫﺎ‪ ،‬ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎي زﯾﺮ ﭘﺎﺳﺦ دﻫﯿﺪ‪.‬‬ ‫اﻟﻒ( ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن در ﮐﺪام ﻣﺪار ﺑﯿﺶ ﺗﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ب( اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ دو ﺳﺮ ﮐﺪام ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫‪5Ω‬‬ ‫‪3Ω‬‬ ‫‪15V 15V‬‬ ‫ﻣﺪﺍﺭ ‪1‬‬ ‫ﻣﺪﺍﺭ ‪2‬‬ ‫در ﻫﺮﯾﮏ از ﻣﺪارﻫﺎي زﯾﺮ‪ ،‬اﻧﺪازه ي وﻟﺘﺎژ ﺑﺎﺗﺮي را ﺑﻪ دﺳﺖ آورﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪36‬‬ ‫‪0/2A‬‬ ‫‪2/5 Ω‬‬ ‫‪4Ω‬‬ ‫‪3Ω‬‬ ‫‪1Ω‬‬ ‫‪5Ω‬‬ ‫‪2Ω‬‬ ‫پ‪1Ω :‬‬ ‫‪0/5 A‬‬ ‫اﻟﻒ‪ 2A :‬ب‪:‬‬ ‫‪ 37‬وﻟﺘﺎژ ﺑﺎﺗﺮي ﺑﺎ وﺳﯿﻠﻪ اي ﺑﻪ ﻧﺎم ‪ ..................‬اﻧﺪازه ﮔﯿﺮي ﻣﯽ ﺷﻮد‪.‬‬

‫‪25‬‬ ‫ﺣﺎﻣﺪ رﻣﻀﺎن زاده‬ ‫‪ 38‬آزﻣﺎﯾﺶ رو ﺑﻪ رو را ﺑﺎ ﯾﮏ ﮐﺮه ي ﻓﻠﺰي ﺑﺪون ﺑﺎر اﻧﺠﺎم دادﯾﻢ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻤﺎس ﮐﺮه ﺑﺎ زﻣﯿﻦ‪:‬‬ ‫اﻟﻒ( ﭼﻪ ﺑﺎري از ﮐﺮه ﺑﻪ ﺑﯿﺮون ﻣﯽ رود؟‬ ‫ب( ﭼﻪ ﺑﺎري درون ﮐﺮه ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ؟‬ ‫پ( ﺟﻬﺖ ﺣﺮﮐﺖ اﻟﮑﺘﺮون ﻫﺎي ﺳﯿﻢ‪ ،‬رو ﺑﻪ ﮐﺮه اﺳﺖ ﯾﺎ رو  ﺑﻪ زﻣﯿﻦ؟‬ ‫‪ 39‬در آزﻣﺎﯾﺶ رو ﺑﻪ رو ﺑﮕﻮﯾﯿﺪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻤﺎس دﺳﺖ ﺑﺎ ﮐﺮه ي ﻓﻠﺰي‪ ،‬ﭼﻪ ﺑﺎري از ﮐﺮه ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ رود؟‬ ‫ﮐﺮﻩ ﺧﻨﺜﯽ‬ ‫ﺗﻤﺎﺱ ﺩﺳﺖ ﺑﺎ ﮐﺮﻩ ﺍﻟﻘﺎ ﺭوی ﻣﯽﺩﻫﺪ‬ ‫‪ 40‬ﺟﺴﻢ ﺑﺎردار )اﻟﻒ( از ﺟﻨﺲ ﭘﻼﺳﺘﯿﮏ و ﺟﺴﻢ ﺑﺎردار )ب( از ﺟﻨﺲ ﺷﯿﺸﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ دو ﺟﺴﻢ از راه ﻣﺎﻟﺶ داراي ﺑﺎر اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﺷﺪه اﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺪام ﺷﮑﻞ زﯾﺮ رﻓﺘﺎر اﯾﻦ دو ﺟﺴﻢ را در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﻫﻢ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ؟‬ ‫ﺏ ﺍﻟﻒ‬ ‫ﺏ ﺍﻟﻒ‬ ‫)‪(1‬‬ ‫)‪(2‬‬ ‫‪ 41‬ﻧﻤﻮدار راﺑﻄﻪ ي وﻟﺘﺎژ دو ﺳﺮ ﯾﮏ رﺳﺎﻧﺎ و ﺟﺮﯾﺎن ﻋﺒﻮري از آن‪ ،‬ﺑﺮاي ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻫﺎي ‪ A‬و ‪ B‬رﺳﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻧﺪازه ي ﮐﺪام ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ‬ ‫از دﯾﮕﺮي اﺳﺖ؟ ‪V‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪B‬‬ ‫‪I‬‬