prrj_scitech,+Journal+manager,+6.คงเอก+ศิริงาม (1)

82 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ่ี 10 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 ผลของวิธกี ารปลูกตอ่ การเจริญเติบโตและปรมิ าณรงควตั ถุ ของผกั กาดหอมใบพันธุ์กรีนโอค๊ EFFECT OF GROWING METHODS ON GROWTH AND PIGMENT CONCENTRATIONS OF LEAF LETTUCE (LACTUCA SATIVA VAR. CRISPA L.) คงเอก ศิรงิ าม* ปราณตี จิระสทุ ศั น์ และวภิ าภรณ์ แสวงมี สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวยิ าลัยราชภฏั พระนคร บางเขน กรุงเทพฯ 10220 Kongake Siringam*, Praneet Jirasutas and Wipaporn Sawaengmee Department of Agriculture, Faculty of Science and Technology, Phranakhon Rajabhat University, Bangkhen, Bangkok, 10220 *[email protected] บทคัดย่อ ทั้งหมด จากการศึกษาพบว่า วิธีการปลูก วัตถุประสงค์ในการวิจัยครั้งน้ีเพ่ือศึกษา มีผลต่อการเจริญเติบโตของผักกาดหอม การเจริญเติบโตและปริมาณรงควัตถุของ ใบพันธุ์กรีนโอ๊ค โดยผักกาดหอมใบพันธุ์ ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ตอบสนอง กรีนโอ๊คที่ปลูกในสารละลายธาตุอาหารสูตร ต่อวิธีการปลูกที่แตกต่างกัน วางแผนการ พระนคร 1 มีจ�ำนวนใบ ความสูง ความกว้าง ทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ จ�ำนวน 4 สิ่งทดลอง ทรงพุ่ม เส้นผ่านศูนย์กลางล�ำต้น น้�ำหนักสด ประกอบด้วย ดินชัยบาดาล ดินผสมทาง ส่วนต้น น้�ำหนักสดส่วนราก น้�ำหนักแห้ง การค้าสูตรท่ี 1 ดินผสมทางการค้าสูตรที่ 2 ส่วนต้น และน�้ำหนักแห้งส่วนรากมากท่ีสุด และสารละลายธาตุอาหารสูตรพระนคร 1 เท่ากับ 22 ใบ 14.62 เซนติเมตร 29.10 ส่ิงทดลองละ 4 ซ�้ำ ท�ำการบันทึกข้อมูลการ เซนติเมตร 16.90 มิลลิเมตร 86.33 มิลลิกรัม เจริญเติบโตของผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค 11.39 มิลลิกรัม 3.60 มิลลิกรัม และ 0.46 ได้แก่ จ�ำนวนใบ ความสูง ความกว้างทรงพุ่ม มิลลิกรัม ตามล�ำดับ ในขณะท่ีปริมาณ เส้นผ่านศูนย์กลางล�ำต้น น้�ำหนักสดส่วนต้น รงควัตถุภายในใบผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค น้�ำหนักสดส่วนราก น้�ำหนักแห้งส่วนต้น มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยส�ำคัญยิ่งทางสถิติ น�้ำหนักแห้งส่วนราก และปริมาณรงควัตถุ โดยผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คท่ีปลูกในดิน ได้แก่ คลอโรฟิลล์เอ คลอโรฟิลล์บี ชยั บาดาล มปี รมิ าณคลอโรฟลิ ลเ์ อ คลอโรฟลิ ลบ์ ี คลอโรฟิลล์ท้ังหมด และแคโรทีนอยด์ คลอโรฟิลล์ทั้งหมด และแคโรทีนอยด์ท้ังหมด

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 83 มากที่สุด เท่ากับ 53.47 28.03 81.50 methods. The green oak leaf และ 19.44 ไมโครกรัมต่อกรัมน�้ำหนักสด lettuce cultivated in the Phranakhon 1 ตามล�ำดบั nutrient solution formula showed the highest leaf number, plant ค�ำส�ำคัญ : การเจริญเติบโต ไฮโดรพอนิกส์ height, plant canopy, stem diameter, ผกั กาดหอม รงควัตถุ shoot fresh weight, root fresh weight, shoot dry weight and root dry weight ABSTRACT that they were 22 leaves, 14.62 cm, The aim of this research was to 29.10 cm, 16.90 mm, 86.33 mg, 11.39 mg, investigate the growth and pigment 3.60 mg and 0.46 mg, respectively. concentration of green oak leaf lettuce In addition, the pigment concentrations (Lactuca sativa var. crispa L.) in in green oak leaf lettuce were significantly response to different growing different. The Chl a, Chl b, TC aatneddCxi+nc methods. The experiment was were highes tw hen cul tiv designed as Completely Randomized Chaibadan soil that were 53.47, 28.03, Design (CRD) with treatments including  81.50 and 19.44 mg g - 1 fresh weight, Chaibadan soil, Commercial soil 1,  respectively. Commercial soil 2 and Phranakhon 1 nutrient solution formula. Each treatment Keywords : Growth, hydroponics, had 4 replications. Growth of green oak lettuce, pigment leaf lettuce including leaf number, plant height, plant canopy, stem diameter, บทน�ำ shoot fresh weight, root fresh weight, การปลูกพืชในสารละลายธาตุอาหาร shoot dry weight and root dry weight (hydroponics) นิยมน�ำมาใช้ประโยชน์ในการ were measured. Pigments including ผลิตพืชท่ีมีอายุสั้นและมีความหนาแน่นของ chlorophyll a (Chl a), chlorophyll b พืชต่อพ้ืนที่ปลูกสูง (Selma et al. 2012 : (Chl b), total chlorophyll (TC) and total 16 - 24) เช่น มันฝรั่ง มันเทศ ถ่ัวลันเตา carotenoids ( Crexs+uc)ltswseigrneificaanl tsloy (Hill et al., 1992) ผักกาดหอม (ธีระศักด์ิ determined. The พงษาอนทุ นิ .2547:1-64;เยาวพาจริ ะเกยี รตกิ ลุ showed that the growths of green oak และนสิ าแซล่ มิ้ .2552:81-88;ปราณตี จริ ะสทุ ศั น์ leaf lettuce were affected by growing และประกอบกิจ ดังไธสง. 2554 : 1 - 69)

84 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ี่ 10 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 เยอบีรา (กาญจนา นฤภัย และอิทธิสุนทร รายไดแ้ ละยกระดบั คณุ ภาพชวี ติ ใหแ้ กเ่ กษตรกร นนั ทกจิ . 2556 : 8 - 16) รวมทงั้ ใชใ้ นการผลติ พชื ได้ เนอื่ งจากผกั กาดหอมเปน็ พืชทีม่ ีธาตุอาหาร ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง (Nicola et al. เช่น โพแทสเซียม แคลเซียม โซเดียม และ 2005 : 549 - 555) เนอื่ งจากเปน็ วธิ กี ารปลกู พชื แมกนเี ซยี ม เหล็ก แมงกานสี ทองแดง สงั กะสี ที่สามารถควบคุมปัจจัยท่ีมีผลต่อการเจริญ และซีลีเนียม ซ่ึงมีคุณค่าทางโภชนาการต่อ เตบิ โตของพชื เชน่ นำ้� (ดเิ รก ทองอรา่ ม. 2546 : ผ้บู ริโภค (Kawashima and Soares 2003 : 1 - 640; วรรณา เสนาด.ี 2546 : 171 - 180; 605 - 611) รวมทั้งยังเป็นพืชที่อุดมไปด้วย พรรณยี ์ วชิ ชาชู. 2547 : 51 - 58) ธาตอุ าหาร รงควัตถุท่ีเก่ียวข้องกับกระบวนการสังเคราะห์ (พงศ์เทพ อันตะริกานนท์. 2543 : 14 - 15; ด้วยแสง ได้แก่ คลอโรฟิลล์ และแคโรทีนอยด์ อารกั ษ์ ธรี อำ� พน. 2544 : 1 - 128) คา่ ความเปน็ รวมทงั้ สารอาหารอนื่ ๆ ทมี่ คี ณุ คา่ ทางโภชนาการ กรด - เบส (สวุ นิ ยั รนั ดาเว. 2541 : 14 - 15) ตอ่ ผบู้ รโิ ภค(Llorachetal.2008:1028-1038) คา่ การนำ� ไฟฟา้ (ดเิ รก ทองอรา่ ม. 2546 : 1 - 640; โดย Mauromicale et al. (2006 : 76 - 82) บุญเลิศ ส่องสว่าง. 2534 : 21 - 25) รวมทั้ง และ Pinto et al. (2014 : 603 - 611) รายงานวา่ ยั ง ช ่ ว ย ป รั บ ป รุ ง คุ ณ ภ า พ ผ ล ผ ลิ ต ข อ ง พื ช ปริมาณรงควัตถุภายในพืชมีความสัมพันธ์ (Franz et al. 2008 : 1569 - 1584; Fallovo กับอายุของพืชและอัตราส่วนของธาตุอาหาร et al. 2009 : 1682 - 1689) เน่ืองจากเป็น ภายในพืช ดังน้ันวิธีปฏิบัติในกระบวนการผลิต วิธีการปลูกพืชที่มีความสะอาดโดยเฉพาะ และการจัดการผลผลิตพืชจึงมีความส�ำคัญ อย่างย่ิงบริเวณราก เนื่องจากบริเวณราก ต่อมูลค่าของผลผลิตและคุณค่าทางโภชนาการ เป็นบริเวณที่มีโอกาสได้รับอันตรายจากแมลง ของพืช (Suslow et al. 2003 : 38 - 77) และจุลินทรีย์ที่เป็นสาเหตุของโรค (Gichuhi ในปัจจุบันทรัพยากรดินท่ีใช้ในการท�ำ et al. 2009 : 403 - 412; Scuderi et al. เกษตรมีการน�ำสารเคมีที่เก่ียวข้องกับกระบวน 2011 : 132 - 137) จัดเป็นวิธีการปลูกพืช การผลิตพืชมาใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวาง แบบหน่ึงท่ีช่วยลดปัญหาการปนเปื้อนของโรค ท�ำให้เกิดปัญหาการตกค้างของสารเคมีภายใน แมลง และสตั วต์ ่าง ๆ ทีพ่ บในดิน ดิน และผลผลิตพืช ซ่ึงส่งผลกระทบต่อความ ผักกาดหอม (Lactuca sativa var. สามารถในการผลิตพืช สภาพแวดล้อม และ crispa L.) จัดอยู่ในวงศ์ Asteraceae มี ความปลอดภัยด้านสุขอนามัยของเกษตรกร ถ่ินก�ำเนิดในทวีปเอเชียและยุโรป (อภิรักษ์ และผู้บริโภค นอกจากน้ีการปลูกพืชในดิน หลกั ชยั กลุ . 2539 : 1 - 117) โดยนยิ มการบรโิ ภค ยังเผชิญกับความเสี่ยงในการปนเปื้อนของ สว่ นของใบ (สโรช รตั นากร. 2537 : 1 - 142; จลุ นิ ทรยี โ์ ดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ สว่ นของพชื ทสี่ มั ผสั Shoemaker. 1947 : 1 - 204) ผักกาดหอม กบั ดนิ โดยตรง ดงั นน้ั จงึ จำ� เปน็ ตอ้ งมกี ารพฒั นา เป็นพืชท่ีมีมูลค่าทางเศรษฐกิจท่ีสามารถสร้าง เทคโนโลยีการผลิตพืชเพื่อให้ได้ผลผลิตท่ีมี

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 85 คุณภาพดี และมีมูลค่าทางการเศรษฐกิจสูง เป็นต้นกล้าให้น�ำต้นกล้าไปไว้ในที่ท่ีมีแสงแดด รวมท้ังปลอดภัยต่อเกษตรกรและผู้บริโภค รำ� ไร ดังนั้นการวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผล 2. การย้ายต้นกล้าลงปลูกในวิธีการ ของวธิ กี ารปลกู ตอ่ การเจรญิ เตบิ โต และปรมิ าณ ปลูกพืชในสารละลายธาตุอาหาร และวิธีการ รงควตั ถขุ องผักกาดหอมใบพันธุ์กรนี โอ๊ค ปลกู พืชในดิน วธิ กี าร 2.1 การปลูกพืชด้วยวิธีการปลูก 1. การเตรียมวัสดุ และการเพาะเมล็ด พืชในสารละลายธาตุอาหาร 1.1 การปลูกพืชด้วยวิธีการปลูก เมื่อตน้ กล้ามอี ายุได้ 14 วนั ซึ่งเปน็ พืชในสารละลายธาตอุ าหาร ระยะทพ่ี ชื มใี บจรงิ 2 - 3 ใบ ความสงู 5 เซนตเิ มตร นำ� เมลด็ ผกั กาดหอมใบพนั ธก์ุ รนี โอค๊ จึงย้ายถ้วยปลูกที่มีต้นกล้าผักกาดหอมใบพันธุ์ เพาะลงในถว้ ยปลกู ขนาด 5 ลกู บาศกเ์ ซนตเิ มตร กรนี โอค๊ ลงปลกู ในรางปลกู ทม่ี รี ะยะหา่ งระหวา่ ง ทม่ี ี เวอรม์ คิ วิ ไลท์ (vermiculite) และเพอรไ์ ลท์ ช่องปลูก 20 เซนติเมตร ท่ีมีการหมุนเวียน (perlite) เปน็ วสั ดเุ พาะ ในอตั ราสว่ น 1 : 3 โดย ของสารละลายธาตุอาหารสูตรพระนคร 1 ปรมิ าตร จำ� นวน 1 เมลด็ ตอ่ ถว้ ยปลกู หลงั จากนน้ั (ปราณีต จริ ะสุทศั น์ และประกอบกจิ ดังไธสง. น�ำถ้วยปลูกวางลงในกระบะพลาสติก ขนาด 2554 : 1 - 69) ท่ีประกอบด้วย แคลเซียม 30x45 เซนติเมตร ที่มีน้�ำสูงประมาณ ¼ ของ ไโ1นพ2เแ5ตทรมทสิลเ(ซCลียaิกม(NรไัมOดตไ3)ฮ่อ2โ.ลด4ิตรHรเ2จOนโ)พฟ5แ0อ0ทสสมเฟเลิ ซตลียกิ (มรKมัไHนต2อเ่ PตลOรติ ท4ร) ถ้วยปลูก และน�ำไปตั้งไว้ท่ีอุณหภูมิ 25±2 ซ(ลKิัตลNรเฟOแต3)ละ(1Mจ2ุล5gSธมาOติล4ุ.ล75ิกHรก2ัมOรตัม)่อ1ลใ2นิต5กรามแริมลเตกลรินกียีรเมซัมสียตาม่อร- องศาเซลเซียส หลังจากเมล็ดเร่ิมงอกจนเจริญ ละลายธาตุอาหารเพ่ือใช้ในวิธีการปลูกพืช เป็นต้นกล้าให้น�ำต้นกล้าไปไว้ในท่ีที่มีแสงแดด ในสารละลายธาตุอาหารสามารถท�ำได้โดยน�ำ ร�ำไร เม่ือต้นกล้าเร่ิมมีใบจริงจึงให้สารละลาย สารละลายธาตุอาหารเข้มข้นสูตรพระนคร 1 ธาตอุ าหารสตู รพระนคร 1 ความเขม้ ขน้ ¼ เทา่ ทง้ั สตู ร ก และสูตร ข สูตรละ 1 ลิตร ผสมลง แก่ต้นกล้า โดยเติมสารละลายธาตุอาหารสูตร ในถังพลาสติก ปริมาตร 50 ลิตร ท่ีมีน�้ำ พระนคร 1 ลงในกระบะพลาสติกสูงประมาณ ปริมาตร 10 ลิตร ผสมสารละลายทั้งสองชนิด ¼ ของถ้วยปลกู ให้เข้ากัน และปรับปริมาตรสารละลาย 1.2 การปลูกพืชด้วยวิธีการปลูก ธาตุอาหารจนครบ 50 ลิตร หลังจากนั้น พชื ในดนิ ปรบั คา่ ความเปน็ กรด - เบส (pH) ของสารละลาย นำ� เมลด็ ผกั กาดหอมใบพนั ธก์ุ รนี โอค๊ ธาตุอาหารให้มีค่าอยู่ในช่วง 5.6 - 5.8 และ เพาะลงในถาดหลุมท่ีบรรจุพีทมอสเพ่ือใช้ใน มีค่าการน�ำไฟฟ้า (EC) เท่ากับ 1 มิลลิซีเมน การเพาะเมล็ด หลังจากนั้นรดน้�ำ และน�ำ ถาดหลุมท่ีใช้ในการเพาะเมล็ดไปต้ังไว้บนชั้น เพาะเมล็ด หลังจากเมล็ดเริ่มงอกจนเจริญ

86 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ่ี 10 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 ต่อเซนติเมตร (mS/cm) ในการทดลองครั้งน้ี บดใบพืชให้ละเอียดและน�ำใบพืชบดละเอียด ทำ� การเปลย่ี นสารละลายธาตอุ าหารสปั ดาหล์ ะ ใส่ในขวดแก้วและเติมสารละลายอะซีโตน 1 คร้ัง เปน็ เวลา 4 สปั ดาห์ ความเข้มข้น 95.5 เปอร์เซ็นต์ ปริมาตร 10 2.2 การปลูกพืชด้วยวิธีการปลูก มิลลิลิตร หลังจากน้ันน�ำไปเก็บไว้ในตู้เย็นท่ีมี พชื ในดิน อณุ หภมู ิ 4 องศาเซลเซยี ส ในสภาพมดื เปน็ เวลา เม่อื ตน้ กล้ามอี ายไุ ด้ 14 วัน ซง่ึ เป็น 48 ชั่วโมง การวิเคราะห์ปริมาณคลอโรฟิลล์เอ ระยะทพ่ี ืชมใี บจรงิ ประมาณ 2 - 3 ใบ ความสงู คลอโรฟิลล์บี คลอโรฟิลล์ท้ังหมด และ ประมาณ 5 เซนติเมตรย้ายต้นกล้าที่ได้จาก แคโรทีนอยด์ทั้งหมด สามารถท�ำได้โดยวัดค่า การเพาะเมล็ดในถาดหลุมลงปลูกในกระถาง การดูดกลืนแสงของสารละลายท่ีได้จาก ท่ีบรรจดุ ิน 3 ชนดิ ประกอบด้วย ดนิ ชัยบาดาล การสกัดใบพชื ทค่ี วามยาวคล่นื 662 644 และ จังหวดั ลพบรุ ี ดินผสมทางการคา้ สูตรท่ี 1 และ 470 นาโนเมตร โดยเครอ่ื งวดั คา่ การดดู กลนื แสง ดนิ ผสมทางการคา้ สตู รที่ 2 โดยในแตล่ ะสปั ดาห์ UV - vis spectrophotometer (Jasco V - 550, ทำ� การใส่ปุย๋ สูตร 15 - 15 - 15 ในอตั รา 5 กรัม Jasco Corp., Japan) หลังจากน้ันน�ำค่า ตอ่ นำ้� 5ลติ รสปั ดาหล์ ะ1ครง้ั จนกระทงั่ เกบ็ เกย่ี ว การดูดกลืนแสงที่ได้ไปค�ำนวณหาปริมาณ ผลผลิต คลอโรฟลิ ลเ์ อ คลอโรฟลิ ลบ์ ี คลอโรฟลิ ลท์ ง้ั หมด 3. การบนั ทึกข้อมลู และแคโรทีนอยด์ทั้งหมด ตามวิธีการของ บนั ทกึ ข้อมูลการทดลองของผกั กาด Shabala et al. (1998 : 609 - 616) และ หอมใบพนั ธก์ุ รนี โอค๊ ทม่ี อี ายุ 28 วนั หลงั ยา้ ยปลกู Lichtenthaler (1987 : 350 - 380) ซึ่งเป็นระยะเก็บเกี่ยวผลผลิตของของผักกาด 3.3 การวเิ คราะห์ผลทางสถติ ิ หอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค ดงั นี้ วางแผนการทดลองแบบสมุ่ สมบรู ณ์ 3.1 การเจริญเติบโตของผักกาด (Completely Randomized Design; CRD) หอม จ�ำนวน 4 ซ�้ำ ซ�้ำละ 5 ต้น โดยน�ำข้อมูล ทำ� การบนั ทกึ ข้อมลู การเจรญิ เติบโต การตอบสนองของลักษณะทางสรีรวิทยาของ ของผักกาดหอมใบพนั ธุ์กรีนโอค๊ ท่มี ีอายุ 28 วัน ผักกาดหอมต่อวิธีการปลูกท่ีแตกต่างกัน หลงั ยา้ ยปลกู ไดแ้ ก่จำ� นวนใบความสงู ความกวา้ ง มาวิเคราะห์ความแปรปรวน (ANOVA) โดยใช้ ทรงพมุ่ เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางลำ� ตน้ นำ�้ หนกั สดตน้ โปรแกรม SPSS for window และเปรยี บเทยี บ น้�ำหนักสดราก น้�ำหนักแห้งต้น และน�้ำหนัก ความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระหว่างส่ิงทดลอง แหง้ ราก (Treatment) โดยวธิ ี Duncan’s New Multiple 3.2 ปรมิ าณรงควตั ถุ Range Test (DMRT) น�ำใบของผักกาดหอมใบพันธุ์กรีน โอ๊คใบท่ี 3 ถัดลงมาจากส่วนยอดท่ีมีการเจริญ เตบิ โตเตม็ ทมี่ าชงั่ นำ้� หนกั จำ� นวน 100 มลิ ลกิ รมั

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 87 ผลการวิจยั และวจิ ารณ์ 14.62 เซนติเมตร ความกว้างทรงพุ่ม เท่ากับ 1. การเจริญเติบโต 29.10 เซนติเมตร และเส้นผ่านศูนย์กลาง จากการศกึ ษาพบวา่ การเจรญิ เตบิ โตของ ล�ำต้น เท่ากับ 16.90 มิลลิเมตร ในทาง ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค ได้แก่ จ�ำนวนใบ ตรงกันข้ามผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คท่ีปลูก ความกว้างทรงพุ่ม และเส้นผ่านศูนย์กลาง ด้วยวิธีการปลูกพืชในดินชัยบาดาล จังหวัด ล�ำต้น มีความแตกต่างกันทางสถิติที่ระดับนัย ลพบุรี มีการเจริญเติบโตน้อยท่ีสุด โดยมี ส�ำคัญ 0.01 แต่ความสูงไม่มีความแตกต่าง จำ� นวนใบ เทา่ กบั 8 ใบ ความกวา้ งทรงพมุ่ เทา่ กบั กันทางสถิติ (ตารางท่ี 1) โดยผักกาดหอมใบ 18.50 เซนตเิ มตร และเสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางลำ� ตน้ พันธุ์กรีนโอ๊คท่ีปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชใน เท่ากับ 5.99 มิลลิเมตร ในขณะที่ผักกาดหอม สารละลายธาตอุ าหาร ในสารละลายธาตอุ าหาร ใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูกด้วยวิธีการปลูกพืช สูตรพระนคร 1 มีการเจริญเติบโตมากท่ีสุด ในดินผสมทางการค้าสูตรท่ี 1 มีความสูงน้อย โดยมจี �ำนวนใบ เทา่ กับ 22 ใบ ความสูง เท่ากบั ท่ีสุด เทา่ กับ 13.14 เซนตเิ มตร (ตารางท่ี 1) ตารางที่ 1 จ�ำนวนใบ ความสงู ความกว้างทรงพุ่ม และเสน้ ผ่านศูนย์กลางลำ� ต้นของผกั กาดหอม ใบพันธ์ุกรีนโอ๊คทีม่ ีอายุ 28 วันหลงั ย้ายปลูกลงในวธิ ีการปลกู ท่ีแตกต่างกนั วธิ กี ารปลกู พชื จำ� นวน ความสูง ความกวา้ ง เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง ใบ1/ (เซนติเมตร) ทรงพุ่ม2/ ลำ� ตน้ 3/ (ใบ) (เซนตเิ มตร) (มลิ ลเิ มตร) ดินชัยบาดาล 8 c 13.14 18.50 c 5.99 b ดนิ ผสมทางการคา้ สูตรที่ 1 10 bc 12.35 23.58 b 7.71 b ดนิ ผสมทางการคา้ สูตรที่ 2 11 b 13.57 22.29 b 6.61 b สารละลายธาตุอาหารสูตรพระนคร 1 22 a 14.62 29.10 a 16.90 a F - test ** NS ** ** NS ไม่มีความแตกต่างกนั ทางสถติ ิ ** มีความแตกต่างกนั ทางสถิติ ท่รี ะดับนัยสำ� คัญ 0.01 1, 2, 3/ คา่ เฉลยี่ ตามแนวตงั้ ทตี่ ามดว้ ยอกั ษรทเ่ี หมอื นกนั ไมม่ คี วามความแตกตา่ งกนั ทรี่ ะดบั นยั สำ� คญั 0.01 ซ่ึงมีการเปรียบเทียบค่าเฉล่ียระหว่างสิ่งทดลองโดยวิธี Duncan’s New Multiple Range Test

88 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ่ี 10 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 จากการศึกษาพบว่าน้�ำหนักสดต้น ด้วยวิธีการปลูกพืชในดินชัยบาดาล จังหวัด น�้ำหนักแห้งต้น น�้ำหนักสดราก และน้�ำหนัก ลพบุรี มีน�้ำหนักสดต้น น�้ำหนักแห้งต้น แห้งรากของผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค น้�ำหนักสดราก และน�้ำหนักแห้งรากน้อยที่สุด มีความแตกต่างกันทางสถิติท่ีระดับนัยส�ำคัญ เท่ากับ คือ 9.41 0.54 2.18 และ 0.13 กรัม 0.01 (ตารางท่ี 2) โดยผักกาดหอมใบพันธุ์ ตามล�ำดบั (ตารางท่ี 2) ในขณะทีน่ �ำ้ หนักสดต้น กรีนโอ๊คท่ีปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชในสาร น้�ำหนักแห้งต้น น้�ำหนักสดราก และน้�ำหนัก ละลายธาตุอาหาร ในสารละลายธาตุอาหาร แห้งรากของผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค สูตรพระนคร 1 มีน้�ำหนักสดต้น น้�ำหนัก ที่ปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชในดินผสมสูตร แห้งต้น น�้ำหนักสดราก และน�้ำหนักแห้งราก การค้าท่ี 1 ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ มากที่สุด เท่ากับ 86.33 3.60 11.39 กรัม เมอื่ เปรยี บเทยี บกบั ผกั กาดหอมใบพนั ธก์ุ รนี โอค๊ และ 0.46 กรมั ตามลำ� ดบั (ตารางท่ี 2) ในทาง ทป่ี ลกู ดว้ ยวธิ กี ารปลกู พชื ในดนิ ผสมสตู รการคา้ ตรงกันข้ามผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูก ที่ 2 (ตารางท่ี 2) ตารางที่ 2 นำ�้ หนกั สดสว่ นตน้ นำ้� หนกั แหง้ สว่ นตน้ นำ้� หนกั สดสว่ นราก และนำ้� หนกั แหง้ สว่ นราก ของผกั กาดหอมใบพันธุก์ รนี โอค๊ ที่มอี ายุ 28 วนั หลังยา้ ยปลกู ลงในวิธกี ารปลกู ท่ีแตกตา่ งกัน ต้น ราก วิธกี ารปลูกพืช นำ้� หนักสด1/ น�้ำหนกั แห้ง2/ น�ำ้ หนักสด3/ นำ้� หนักแหง้ 4/ (มิลลกิ รัม) (มลิ ลิกรัม) (มิลลิกรมั ) (มิลลกิ รัม) ดนิ ชัยบาดาล 9.41 c 0.54 c1/ 2.18 c 0.13 c ดนิ ผสมทางการค้าสูตรท่ี 1 20.47 b 1.08 b 3.24 bc 0.22 b ดนิ ผสมทางการค้าสูตรท่ี 2 21.55 b 1.21 b 3.88 b 0.20 bc สารละลายธาตุอาหารสูตรพระนคร 1 86.33 a 3.60 a 11.39 a 0.46 a F - test ** ** ** ** ** มีความแตกต่างกนั ทางสถติ ิ ทร่ี ะดับนัยสำ� คัญ 0.01 1, 2, 3, 4/ ค่าเฉลี่ยตามแนวตั้งท่ีตามด้วยอักษรท่ีเหมือนกัน ไม่มีความแตกต่างกันท่ีระดับ นยั สำ� คญั 0.01 ซง่ึ มกี ารเปรยี บเทยี บคา่ เฉลย่ี ระหวา่ งสงิ่ ทดลองโดยวธิ ี Duncan’s New Multiple Range Test

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 89 จากการทดลองครั้งนี้ พบว่า การเจริญ 7.4 และ 60.0 : 30.8 : 9.2 ตามล�ำดับ เติบโตของผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูก ในขณะท่ีสัดส่วนของธาตุอาหารที่มีประจุลบ ดว้ ยวธิ กี ารปลกู ทแ่ี ตกตา่ งกนั มคี วามแตกตา่ งกนั ทเ่ี หมาะสมตอ่ การเจรญิ เตบิ โตของผกั กาดหอม ทางสถิติ โดยท่ัวไปการเจริญเติบโตของพืช 6ปฟ7รอ.ะส4กเฟอ: ตบ1ด2(ว้H.3ย2P:ไOน24เ0ต-.)4รท:แซ(ลNลั ะเOฟ73ต5- ).(4S:Oไ:ด492ไ.ฮ-9)โดเ:ทร1เ่าจ4กน.ับ8- ไดร้ บั อทิ ธพิ ลจากปจั จยั ทางพนั ธกุ รรม และปจั จยั ตามล�ำดับ เช่นเดียวกันกับงานทดลองของ ทางสภาพแวดล้อม (สมบุญ เตชะภญิ ญาวฒั น.์ เยาวพา จิระเกียรติกุล และนิสา แซ่ล้ิม 2548 : 1 - 297) ในการทดลองน้ีพบว่า (2552 : 81 - 88) ท่ีรายงานว่า ผักกาดหอม ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คท่ีปลูกด้วยวิธีการ พนั ธเ์ุ รดโอค๊ ทป่ี ลกู ในสารละลายธาตอุ าหารสตู ร ปลกู พชื ในสารละลายธาตอุ าหารสตู รพระนคร 1 Resh Tropical Dry Summer และ Enshi มีการเจริญเติบโตท่ีดีท่ีสุด เน่ืองจากวิธีการ มีการเจริญเติบโตที่ดีกว่าผักกาดหอมพันธุ์ ปลูกพืชในสารละลายธาตุอาหารเป็นวิธีการ เรดโอ๊คท่ีปลูกในสารละลายธาตุอาหารสูตร ปลูกพืชที่มีการควบคุมปริมาณน้�ำ และ Lettuce และ DTWC1 ธาตุอาหารที่จ�ำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช นอกจากนี้ยังพบว่าผักกาดหอมใบพันธุ์ ในปริมาณท่ีเหมาะสม และสามารถปรับปรุง กรีนโอ๊คที่ปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชในดินผสม คณุ ภาพของผลผลติ ของพชื ได้ (ดเิ รก ทองอรา่ ม. ทางการคา้ มกี ารเจรญิ เตบิ โตทดี่ กี วา่ ผกั กาดหอม 2546 : 1 - 640; Nicola et al. 2005 : ใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูกในดินชัยบาดาล จังหวัด 549 - 555) นอกจากน้ีการเจริญเติบโตของ ลพบรุ ี โดยทวั่ ไปการเจริญเตบิ โตของพชื ทีป่ ลูก ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูกด้วยวิธีการ ภายในดินได้รับอิทธิพลจากสมบัติด้านต่าง ๆ ปลกู พชื ในสารละลายธาตอุ าหารสตู รพระนคร 1 ของดนิ เชน่ สมบตั ทิ างกายภาพ สมบตั ทิ างเคมี อาจไดร้ บั ปรมิ าณธาตอุ าหารพชื จากสารละลาย สมบัติทางชีวภาพ เป็นต้น องค์ประกอบของ ซโโจธพพาิรั ละตแแเสุทอฟทุทาสสตหัศเเซนซา(ียรี์ยMมแทมไgล่ีมไดSะีนแไปOฮคเรตโ4ละด)รเกรซทแเอียจลบม(นKะกไฟนNิจจอุเลOตสดธ3รัเง)ฟาไทธตตแสุ (มงC((.KกปaHน2(รN52ีเาPซ5OณOี4ย3ี)4มต2): ดินผสมทางการค้ามีวัสดุท่ีเป็นองค์ประกอบ 1 - 69) ในระดับท่ีเหมาะสมต่อการเจริญ ภายในดินผสมที่ช่วยในการปรับปรุงคุณสมบัติ เติบโตของพืช โดย ธีระศักดิ์ พงษาอนุทิน ตา่ ง ๆ ของดนิ ใหอ้ ยใู่ นสภาพทเี่ หมาะสมตอ่ การ (2547 : 1 - 64) รายงานว่า สัดส่วนของ เจริญเติบโตของผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คท่ี ธาตุอาหารท่ีมีประจุบวกท่ีเหมาะสมต่อการ ปลกู ในดนิ ผสมทางการคา้ เชน่ แกลบ ถา่ นแกลบ เจริญเติบโตของผักกาดหอมในสารละลาย ขยุ มะพรา้ ว เปน็ ตน้ รวมทงั้ ปรมิ าณอนิ ทรยี ว์ ตั ถุ ธาตอุ าหารสตู ร Resh Tropical Dry Summer ภายในดนิ ผสมทางการคา้ อาจมปี รมิ าณมากกวา่ และ Enshi ประกอบด้วย โพแทสเซียม ดนิ ชยั บาดาล จงั หวดั ลพบรุ ี ซง่ึ สอดคลอ้ งกบั งาน ไอออน (K+) : แคลเซียมไอออน (Ca2+) : ทดลองของ Pavlou et al. (2007 : 319 - 325) แมกนเี ซยี มไอออน (Mg2+) เทา่ กบั 41.2 : 51.4 : ทรี่ ายงานวา่ การใชป้ ยุ๋ คอกจากมลู แกะสามารถ ส่งเสรมิ การเจริญเติบโตของความยาวใบ ความ กวา้ งทรงพมุ่ และผลผลติ ของผกั กาดหอม รวมทง้ั

90 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ่ี 10 ฉบบั ท่ี 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 ชักน�ำให้มีการสะสมปริมาณธาตุอาหารท่ีได้รับ (ตารางที่ 3) ในทางตรงกันข้ามผักกาดหอมใบ ภายในผกั กาดหอม ไดแ้ ก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรสั พันธุ์กรีนโอ๊คท่ีปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชใน โพแทสเซียม แมกนีเซียม เหล็ก แมงกานีส ดินผสมทางการค้าสูตรที่ 2 มีปริมาณคลอโร- สังกะสี และทองแดง ฟิลลเ์ อ คลอโรฟิลลบ์ ี คลอโรฟลิ ล์ทัง้ หมด และ 2. ปริมาณรงควตั ถุ แคโรทนี อยดท์ ง้ั หมดภายในใบนอ้ ยทสี่ ดุ เทา่ กบั จากการศึกษาพบว่าปริมาณรงควัตถุ 31.77 18.35 50.12 และ 11.60 ไมโครกรัม ภายในใบผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค ได้แก่ ต่อกรมั น�้ำหนกั สด ตามล�ำดับ (ตารางท่ี 3) ใน คลอโรฟลิ ลเ์ อ คลอโรฟลิ ลบ์ ี คลอโรฟลิ ลท์ งั้ หมด ขณะที่ปริมาณคลอโรฟิลล์เอ คลอโรฟิลล์บี และแคโรทีนอยด์ท้ังหมด มีความแตกต่างกัน คลอโรฟิลล์ท้ังหมดภายในใบผักกาดหอมใบ ทางสถิติท่ีระดับนัยส�ำคัญ 0.01 (ตารางท่ี 3) พันธุ์กรีนโอ๊คท่ีปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชใน โดยผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูกด้วยวิธี ดินผสมสูตรการค้าท่ี 1 ไม่มีความแตกต่างกัน การปลูกพืชในดินชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี มี ทางสถิติเม่ือเปรียบเทียบกับผักกาดหอมใบ ปรมิ าณคลอโรฟลิ ลเ์ อ คลอโรฟลิ ลบ์ ี คลอโรฟลิ ล์ พันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชในสาร ท้ังหมด และแคโรทีนอยด์ท้ังหมดภายในใบ ละลายธาตุอาหารสูตรพระนคร 1 แต่ปริมาณ มากที่สุด เท่ากับ 53.47 28.03 81.50 และ แคโรทีนอยด์ท้ังหมดมีความแตกต่างกันทาง 19.44 ไมโครกรมั ตอ่ กรมั นำ�้ หนกั สด ตามลำ� ดบั สถิติ (ตารางท่ี 3) ตารางท่ี 3 ปริมาณคลอโรฟิลล์เอ คลอโรฟิลล์บี คลอโรฟิลล์ท้ังหมด และแคโรทีนอยด์ทั้งหมด ในใบผักกาดหอมใบพันธกุ์ รนี โอค๊ ทีม่ ีอายุ 28 วันหลังยา้ ยปลกู ดว้ ยวธิ ีการปลูกทแี่ ตกตา่ งกนั วธิ กี ารปลกู พชื ปรมิ าณรงควัตถุ (ไมโครกรัมตอ่ กรัมน�้ำหนกั สด) คลอโรฟลิ ลเ์ อ1/ คลอโรฟิลล์บ2ี / คลอโรฟลิ ล์ แคโรทีนอยด์ ท้ังหมด3/ ทั้งหมด4/ ดินชัยบาดาล 53.47±1.87 a 28.03±0.92 a 81.50±2.49 a 19.44±0.60 a ดินผสมทางการคา้ สูตรท่ี 1 43.71±1.26 b 22.52±0.40 b 66.23±1.84 b 15.80±0.37 b ดนิ ผสมทางการค้าสตู รท่ี 2 31.77±1.55 c 18.35±0.79 c 50.12±2.42 c 11.60±0.53 d สารละลายธาตุอาหารสตู รพระนคร 1 39.54±0.85 b 21.59±0.31 b 61.12±1.65 b 13.85±0.27 c F - test ** ** ** ** ** มีความแตกต่างกนั ทางสถิติ ท่ีระดบั นยั ส�ำคัญ 0.01 1, 2, 3, 4/ ค่าเฉล่ียตามแนวต้ังที่ตามด้วยอักษรที่เหมือนกัน ไม่มีความความแตกต่างกันท่ีระดับ นยั สำ� คญั 0.01 ซง่ึ มกี ารเปรยี บเทยี บคา่ เฉลย่ี ระหวา่ งสง่ิ ทดลองโดยวธิ ี Duncan’s New Multiple Range Test

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 91 ในขณะที่ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊ค ประกอบส�ำคัญในการสังเคราะห์รงควัตถุท่ี ท่ีปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชในดินชัยบาดาล เกี่ยวข้องกับกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง จังหวัดลพบุรี มีปริมาณคลอโรฟิลล์เอ คลอโร- ไดแ้ ก่ คลอโรฟลิ ลแ์ ละแคโรทนี อยด์ เชน่ เดยี วกบั ฟิลล์บี คลอโรฟิลล์ท้ังหมด และแคโรทีนอยด์ Pinto et al. (2014 : 603 - 611) รายงานว่า ทง้ั หมดภายในใบมากทส่ี ดุ ทง้ั นอี้ าจเปน็ ไปไดว้ า่ การลดลงของปริมาณแมกนีเซียมส่งผลท�ำให้ ปริมาณรงควัตถุภายในพืชมีความสัมพันธ์กับ ปรมิ าณคลอโรฟลิ ล์ภายในผกั กาดหอมลดลง การเปลย่ี นแปลงของพชื และสภาพแวดลอ้ ม เชน่ สรุป ระยะการเจริญเติบโตของพืช (Mauromicale 1. ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูก et al. 2006 : 76 - 82) การเปลยี่ นแปลงของ ด้วยวิธีการปลูกพืชในสารละลายธาตุอาหาร อัตราส่วนธาตุอาหารภายในพืช การเปล่ียน สตู รพระนคร 1 มีจำ� นวนใบ ความกว้างทรงพุ่ม แ ป ล ง ข อ ง อั ต ร า ก า ร สั ง เ ค ร า ะ ห ์ ด ้ ว ย แ ส ง เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางลำ� ตน้ นำ�้ หนกั สดตน้ นำ�้ หนกั (Kobayashi et al. 2013 : 490 - 501) สดราก น้�ำหนักแห้งต้น และน้�ำหนักแห้งราก อตั ราสว่ นระหวา่ งคลอโรฟลิ ล์ และแคโรทนี อยด์ สงู ทส่ี ุด (Hannoufa and Hossain. 2012 : 198 - 202; 2. ผักกาดหอมใบพันธุ์กรีนโอ๊คที่ปลูก Pinto et al. 2014 : 603 - 611) ซึ่งสอดคลอ้ ง ด้วยวิธีการปลูกในดินชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี กับงานทดลองของ Siomos et al. (2001 : มีปริมาณคลอโรฟิลล์เอ ปริมาณคลอโรฟิลล์บี 445 - 449) รายงานว่า ผักกาดหอมพันธุ์ ปริมาณคลอโรฟิลล์ท้ังหมด และปริมาณ บัตเตอรเฮดที่ปลูกด้วยวิธีการปลูกพืชในสาร แคโรทนี อยดท์ ้ังหมดสูงทส่ี ดุ ละลายธาตุอาหารมีปริมาณคลอโรฟิลล์น้อย กติ ตกิ รรมประกาศ กว่าผักกาดหอมพันธุ์บัตเตอรเฮดท่ีปลูกด้วย งานวจิ ยั นไ้ี ดร้ บั ทนุ สนบั สนนุ การวจิ ยั จาก วิธีการปลูกพืชในดิน นอกจากนี้สารอินทรีย์ท่ี สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏ เปน็ องคป์ ระกอบภายในดนิ (organic matter) พระนคร อาจมบี ทบาทสำ� คญั ตอ่ การเปลยี่ นแปลงของคา่ การแลกเปลย่ี นประจบุ วก (CEC) และค่าความ เปน็ กรด - เบส (pH) ทำ� ใหธ้ าตอุ าหารทอ่ี ยใู่ นดนิ สามารถเคล่ือนย้ายเข้าสู่พืชได้ดีข้ึนโดยเฉพาะ อย่างยิ่งแมกนีเซียมและเหล็กซ่ึงเป็นองค์

92 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ่ี 10 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 เอกสารอา้ งองิ เยาวพา จริ ะเกยี รตกิ ลุ และนสิ า แซลม้ิ . (2552). กาญจนา นฤภัย และอิทธิสุนทร นันทกิจ. การเจริญเติบโตของผักกาดหอมพันธุ์ (2556). ผลของชนิดเหล็กคีเลต และ Red Oak ท่ีปลกู ในระบบไฮโดรโปนกิ ส์ ความเข้มข้นของสารละลายธาตุอาหาร ด้วยสารละลายสูตรต่าง ๆ. วารสาร ต่อการเจริญเติบโตของเยอบีร่ากระถาง วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 17(2), (Gerbera jamesonii) ที่ปลูกในขุย 81 - 88. มะพรา้ ว. วารสารเกษตรพระจอมเกลา้ . วรรณา เสนาดี. (2546). ธุรกิจไฮโดรโพนิกส์ 31(2), 8 - 16. ครบวงจรของศูนย์เกษตรกรรมบางไทร. ธีระศักด์ิ พงษาอนุทิน. (2547). การเจริญ เคหการเกษตร. 27(7), 171 - 180. เติบโตและปริมาณธาตุอาหารของ สมบญุ เตชะภญิ ญาวฒั น.์ (2548). ชวี วทิ ยาพชื . ผักกาดหอมท่ีปลูกในสารละลายสูตร พิมพ์คร้ังท่ี 1. กรุงเทพฯ : ส�ำนักพิมพ์ ต่าง ๆ. วิทยานิพนธ์ปริญญาโท รัว้ เขยี ว. มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร.์ สโรช รัตนากร. (2537). กนิ เพอื่ คณุ ภาพชวี ิต. บญุ เลิศ สอ่ งสว่าง. (2534). มาทดลองปลกู พชื กรงุ เทพฯ : ส�ำนกั พิมพ์ธรรมชาต.ิ โดยไมใ่ ชด้ นิ กนั ดกี วา่ . วารสารการศกึ ษา สุวินัย รันดาเว. (2541). การปลูกพืชโดยไม่ใช้ นอกโรงเรียน. 28(160), 21 - 25. ดนิ . จดหมายขา่ วผลใิ บ. 1(8), 14 - 15. ปราณีต จิระสุทัศน์ และประกอบกิจ ดังไธสง. อภริ กั ษ์ หลกั ชยั กลุ . (2539). การศกึ ษาเปรยี บ- (2554). การเปรยี บเทยี บประสทิ ธภิ าพ เทยี บวสั ดเุ พอ่ื ใชเ้ ปน็ วสั ดปุ ลกู พชื ไมใ่ ช้ สารละลายธาตอุ าหารสตู รตา่ ง ๆ ทมี่ ผี ล ดนิ ในผกั กาดหอม. วทิ ยานพิ นธป์ รญิ ญา ต่อการเจริญเติบโตของผักกาดหอมใน โท มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร.์ สภาพการปลกู โดยไมใ่ ชด้ นิ . รายงานวจิ ยั อารักษ์ ธีรอ�ำพน. (2544). การปลูกพืชโดย ฉบับสมบูรณ์ คณะวิทยาศาสตร์และ ไม่ใช้ดิน. นครราชสีมา : มหาวิทยาลัย เทคโนโลยี, กรงเทพฯ : มหาวิทยาลัย เทคโนโลยีสรุ นาร.ี ราชภฏั พระนคร. Fallovo, C., Rouphael, Y., Rea, E., Battistelli, พงศเ์ ทพ อันตะริกานนต.์ (2543). การปลูกพืช A. and Colla, G. (2009). Nutrient ไรด้ นิ . จดหมายขา่ ว วท. 3(2), 14 - 15. solution concentration and พรรณีย์ วิชชาชู. (2547). ปลูกผักในอากาศ. growing season affect yield and กสกิ ร. 76(2), 51 - 58. quality of Latuca sativa L. var. ดเิ รก ทองอรา่ ม. (2546). การปลกู พชื โดยไมใ่ ช้ acephala in floating raft culture. ดนิ . ราชบรุ ี : ธรรมรักษ์การพมิ พ์. Journal of the Science of Food and Agriculture. 89, 1682 - 1689.

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 93 Franz, E., Semenov, A.V. and Van Kawashima, L.M. and Soares, L.M.V. Bruggen, A.H.C. (2008). Modelling (2003). Mineral profile of raw and the contamination of lettuce cooked leafy vegetables consumed with Escherichia coli O157 : H7 in Southern Brazil. Journal of from manure - amended soil Food Composition and Analysis. and the effect of intervention 16(5), 605 - 611 strategies. Journal of Applied Kobayashi, N.I., Saito, T., Iwata, N., Microbiology. 105, 1569 - 1584. Ohmae, Y., Iwata, R., Tanoi, K. and Gichuhi, P.N., Mortley, D., Bromfield, Nakanishi, T.M. (2013). Leaf E. and Bovell - Benjamin, A.C. senescence in rice due to (2009). Nutritional, physical, and magnesium deficiency mediated sensory evaluation of hydroponic defect in transpiration rate before carrots (Daucus carota L.) from sugar accumulation and chlorosis. different nutrient delivery systems. Physiologia Plantarum doi : Journal of Food Science. 74, 10.1111/ppl.12003 : 490 - 501. 403 - 412. Lichtenthaler, H.K. (1987). Chlorophylls Hannoufa, A. and Hossain, Z. (2012). and carotenoids : Pigments of Regulation of carotenoid photosynthetic Biomembranes. accumulation in plants. Methods in Enzymology. 148, Biocatalysis and Agricultural 350 - 380. Biotechnology. 1(3), 198 - 202. Llorach, R., Martinez - Sanchez, A., Hill, W.A., Mortley, D.G., MacKowiak, C.L., Tomas - Barberan, F.A., Gil, M.I. and Loretan, P.A., Tibbitts, T.W., Ferreres, F. (2008). Characterisation Wheeler, R.M., Bonsi, C.K. and of polyphenols and antioxidant Morris, C.E. (1992). Growing root, properties of five lettuce varieties tuber and nut crops hydroponically and escarole. Food Chemistry. for CELSS. Advance in Space 108(3), 1028 - 1038. Research. 12, 125 - 131.

94 วารสารวจิ ยั ราชภฏั พระนคร ปที ่ี 10 ฉบบั ที่ 1 มกราคม - มถิ นุ ายน 2558 Mauromicale, G., Ierna, A. and Marchese, Scuderi, D., Restuccia, C., Chisari, M., M. (2006). Chlorophyll fluorescence Barbagallo, R.N., Caggia, C. and and chlorophyll content in Giuffrida, F. (2011). Salinity of field - grown potato as affected nutrient solution Influences the by nitrogen supply, genotype, shelf - life of fresh - cut lettuce and plant age. Photosynthetica. grown in floating system. 44(1), 76 - 82. Postharvest Biology and Nicola, S., Hoeberechts, J. and Fontana, Technology. 59, 132 - 137. E. (2005). Comparison between Selma, M.V., Luna, M.C., Martínez - traditional and soilless culture Sánchez, A., Tudela, J.A., Beltrán, system to produce rocket (Eruca D., Carlos, B. and Gil, M.I. (2012). sativa) with low nitrate content. Sensory quality, bioactive Acta Horticulturae. 697, 549 - 555. constituents and microbiological Pavlou, G.C., Ehaliotis, C.D. and Kavvadias, quality of green and red fresh - cut V.A. (2007). Effect of organic and lettuces (Lactuca sativa L.) are inorganic fertilizers applied during influenced by soil and soilless successive crop seasons on growth agricultural production systems. and nitrate accumulation in Postharvest Biology and lettuce. Scientia Horticulturae. Technology. 63, 16 - 24. 111, 319 - 325. Shabala, S.N., Shabala, S.I., Martynenko, Pinto, E., Almeida, A.A., Aguiar, A.A.R.M. A.I., Babourina, O. and Newman, and Ferreira, I.M.P.L.V.O. (2014). I.A. (1998). Salinity effect on Changes in macrominerals, trace bioelectric activity, growth, Na+ elements and pigments content accumulation and chlorophyll during lettuce (Lactuca sativa L.) fluorescence of maize leaves : growth : Influence of soil A comparative survey and composition. Food Chemistry. prospects for screening. Australian 152, 603 - 611. Journal of Plant Physiology. 25, 609 - 616.

Phranakhon Rajabhat Research Journal Vol.10 No.1 January - June 2015 95 Shoemaker, J.S. (1947). Salad Crop Suslow, T.V., Oria, M.P., Beuchat, L.R., vegetable growing. New York : Garrett, E.H., Parish, M.E., Harris, John Wiley and Sons. L.J., Farber, J.N. and Busta, F.F. Siomos, A.S., Beis, G., Papadopoulou, (2003). Production practices as P.P., Nasi, P., Kaberidou, I. and risks factors in microbial food Barbayiannis, N. (2001). Quality safety of fresh and fresh - cut and composition of lettuce (cv. produce. In : Comprehensive ‘Plenty’) grown in soil and soilless Reviews in Food Science and Food culture. Proceeding International Safety, 38 - 77 (Chapter II). of Symposium on Growing Media and Hydroponics Eds., Maloupa and Gerasopoulos, Acta Horticulturae. 548, 445 - 449.