เอกสารประกอบการเรียนรายวิชาเทคโนโลยีดิจิทัลในชีวิตประจำวัน (1.2566)

87 ทักษะการใช้ข้อมูลข่าวสารเพ่ือประโยชน์เชิงวิชาการ (Digital Scholarship Skill) หมายถึง การเรียนรู้และใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพ่ือสืบค้น นาเข้า จัดเก็บ วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลข่าวสาร ท่ีเกี่ยวข้องกับงานวิจัยและการเรียนรู้ในสาขาต่าง ๆ ซ่ึงสามารถนามาใช้ในการพัฒนาแนวคิด และ การประยุกต์ใช้ในงานวิจัยต่อไป โดยทักษะเหล่านี้ประกอบด้วยการค้นหาข้อมูลท่ีเหมาะสม การวิเคราะห์และประมวลผลข้อมูล เช่น การใช้เคร่ืองมือวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ การสืบค้นฐานข้อมูล การคัดกรองข้อมูล เพื่อให้ได้ข้อมูลท่ีเป็นประโยชน์สูงสุดสาหรับงานวิจัยและการเรียนรู้ นอกจากนี้ ทักษะการใช้ข้อมูลข่าวสารเพ่ือประโยชน์เชิงวิชาการยังรวมถึงการใช้เครื่องมือและเทคโนโลยีดิจิทัล ต่าง ๆ เช่น โปรแกรมการจัดการไฟล์รูปภาพ โปรแกรมการจัดการข้อมูลเชิงกราฟ การใช้ซอฟต์แวร์ การจดั การข้อมูลเชิงประวตั ิศาสตร์ ซง่ึ จะช่วยให้นกั วจิ ยั และนักศึกษามคี วามสามารถในการสรา้ งสรรค์ ผลงานท่ีมคี ณุ ภาพสูงและสามารถนาไปใช้งานไดอ้ ย่างมปี ระสทิ ธภิ าพมากย่ิงขึ้น ทักษะการใช้ข้อมูลข่าวสาร (Information Literacy Skill) คือ ความสามารถในการค้นหา วิเคราะห์ และประเมินข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับเร่ืองท่ีต้องการ เพื่อเข้าใจความหมายและมีความรู้ ความเข้าใจเก่ียวกับเรื่องนั้น ๆ ในระดับท่ีเหมาะสม และสามารถนาไปใช้ประโยชน์ได้อย่างมี ประสิทธิภาพ โดยทักษะการใช้ข้อมูลข่าวสาร เช่น การค้นหาแหล่งข้อมูลที่เหมาะสม การตรวจสอบ ความถูกต้องและน่าเชื่อถือของข้อมูล การวิเคราะห์และจัดเรียงข้อมูลให้มีความสอดคล้องกับ ความต้องการของผู้ใช้ การอธิบายและสรุปข้อมูลเพื่อนาไปใช้ประโยชน์ และการแสดงความคิดเห็น เป็นตน้ ดงั น้ัน การมีทักษะการใช้ขอ้ มูลข่าวสารจึงเป็นส่งิ สาคัญอย่างย่ิงในยคุ ท่ีมีข้อมลู มากข้ึนเร่ือย ๆ และต้องการทักษะการคิดวิเคราะห์และจัดการข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพเพ่ือให้เหมาะสมกับ การตัดสินใจต่าง ๆ ในชีวิตประจาวัน ไม่ว่าจะเป็นการศึกษา การทางาน หรือการดูแลสุขภาพและ ความปลอดภัยในชีวิตสว่ นตวั ความเปน็ พลเมอื งดจิ ทิ ลั แนวคิดความเป็นพลเมืองดิจิทัล (Digital Citizenship) เป็นการพัฒนาความรับผิดชอบและ ความต้ังใจในการใช้เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตอย่างมีสติต่อตนเองและสังคม โดยในปัจจุบัน เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตเป็นส่วนสาคัญของชีวิตประจาวันของผู้คน จึงจาเป็นต้องมีการเตรียม ความพร้อมให้กับผู้ใช้เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตทุกคนในการมีพฤติกรรมและการใชเ้ ทคโนโลยีอย่าง เหมาะสม ซ่ึงแนวคิดความเป็นพลเมืองดิจิทัลมีบทบาทสาคัญในการสร้างสังคมแห่งการเข้าถึงและ ใชเ้ ทคโนโลยีที่เป็นประโยชน์แก่ทุกคนโดยไม่เป็นอนั ตรายต่อตนเองและสังคม โดยผู้ใช้เทคโนโลยีและ อินเทอร์เน็ตจะต้องเข้าใจและปฏิบัติตามหลักการและกฎระเบียบของการใช้เทคโนโลยีและ อนิ เทอร์เน็ตอย่างมีสติ และเปน็ ประโยชน์ตอ่ สังคมโดยรวม เช่น การไม่แพร่กระจายข่าวลือ การใชส้ ่ือ สังคมอย่างเหมาะสม และการปฏบิ ัตติ ามกฎระเบยี บทางอนิ เทอร์เนต็ เป็นต้น

88 นอกจากนน้ั อาจนิยามความเปน็ พลเมอื งดิจิทลั ออกเป็น 3 มติ ิ คือ 1. มิตดิ า้ นความรู้เกี่ยวกับส่ือและสารสนเทศ พลเมืองดจิ ิทลั ตอ้ งมคี วามรู้ ความสามารถใน การเขา้ ถึง ใช้ สร้างสรรค์ ประเมิน วิเคราะห์ สงั เคราะห์ และส่ือสารขอ้ มลู ขา่ วสารผ่านเครือ่ งมือดจิ ทิ ลั ดังน้ันพลเมืองยุคใหม่จึงต้องมีความรู้ในการเข้าถึงและใช้เครื่องมือดิจิทัล เช่น คอมพิวเตอร์ สมาร์ตโฟน แท็บเล็ต อย่างเชี่ยวชาญ รวมถึงมีทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ซ่ึงจาเป็นต่อการคัดเลือก จดั ประเภท วเิ คราะห์ และตคี วาม 2. มิติด้านจริยธรรม พลเมืองดิจิทัลต้องรู้จักคุณค่าและจริยธรรมในการใช้เทคโนโลยี และ ตระหนักถึงผลกระทบทางสงั คม การเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมท่ีเกิดจากการใช้อินเทอร์เน็ตและ เคร่ืองมือดิจิทัล รวมถึงรู้จักสิทธิและความรับผิดชอบออนไลน์ เช่น การเคารพทรัพย์สินทางปัญญา ของผู้อื่น สิทธิเสรีภาพในการพูด การปกป้องตนเองและชุมชนจากความเส่ียงในการใช้ส่ือสังคม ออนไลน์ ได้แก่ การกลนั่ แกล้งบนโลกออนไลน์ การเผยแพรภ่ าพลามกอนาจารเด็ก และสแปม เป็นต้น 3. มิติด้านการมีส่วนร่วมทางการเมืองและสังคม พลเมืองดิจิทัลต้องรู้จักใช้ศักยภาพของ อินเทอร์เน็ตในการมีส่วนร่วมทางการเมืองและสังคม สาหรับเป็นเครื่องมือในการเพิ่มการมีส่วนร่วม ทางการเมืองในระบบ เช่น การลงคะแนนเสียงอิเล็กทรอนิกส์ (e-Voting) รัฐบาลใช้อินเทอร์เน็ตใน การรับฟังความเห็นของประชาชนก่อนออกกฎหมาย และการยื่นคาร้องออนไลน์ (Online Petition) เป็นตน้ นอกจากน้ัน อินเทอร์เน็ตยังช่วยส่งเสริมการเมืองภาคประชาชนผ่านวธิ ีการใหม่ ๆ เพ่ือให้เกิด การเปลย่ี นแปลงทางการเมืองในระดับโครงสรา้ งได้ กล่าวโดยสรุป การจะเป็นพลเมืองดิจิทัลที่ดีน้ัน จะต้องมีชุดทักษะและความรู้ท้ังในเชิง เทคโนโลยีและการคิดข้ันสูง หรือที่เรียกว่า “ความรู้ดิจิทัล (Digital Literacy)” โดยการใช้ประโยชน์ จากข้อมูลข่าวสารในโลกออนไลน์ รู้จักการป้องกันตนเองจากความเสี่ยงต่าง ๆ ในโลกออนไลน์ เข้าใจ ถึงสิทธิ ความรับผิดชอบ และจริยธรรมท่ีสาคัญในยุคดิจิทัล และใช้ประโยชน์จากอินเทอร์เน็ตเพ่ือ การมสี ่วนร่วมทางการเมอื งและสงั คม (วรพจน์ วงศก์ ิจรงุ่ เรือง, 2561) ซง่ึ สามารถดูรายละเอียดได้จาก “คู่มือพลเมืองดิจิทัล” ของโครงการ: การพัฒนาทักษะและการเป็นพลเมืองดิจิทัล (Digital Citizenship) จัดทาโดย: สานักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม รว่ มกับบริษทั กเู กลิ (ประเทศไทย) จากดั คมู่ ือพลเมืองดจิ ิทลั ท่มี า : (วรพจน์ วงศก์ จิ รุ่งเรอื ง, 2561)

89 ทักษะความเปน็ พลเมอื งดจิ ิทัล ทักษะสาคัญเพื่อการเป็นพลเมืองดิจิทัลที่จะทาให้เราอยู่ในสังคมได้อย่างเข้าใจและปลอดภัย ไดแ้ ก่ (สานกั งานบรหิ ารและพฒั นาองคค์ วามรู้ (องคก์ ารมหาชน), 2564) 1. ทักษะการรักษาอัตลักษณ์ท่ีดีของตัวเอง (Digital Citizen Identity Skill) เป็น ความสามารถในการสร้างและจัดการภาพลักษณ์ของตนเองในส่ือสังคมออนไลน์ในทางท่ีดีภายใต้ พ้ืนฐานความเป็นจริง มีความรับผิดชอบในการกระทาของตนเอง ไม่กระทาการผิดกฎหมายหรือ ละเมดิ จริยธรรม 2. ทักษะในการบริหารจัดการเวลาในโลกดิจิทัล (Screen Time Management Skill) คือ ความสามารถในการบริหารจัดการเวลาและควบคุมตนเองในโลกออนไลน์กับในชีวิตจริงได้อย่าง สมดลุ 3. ทักษะการรับมือการกล่ันแกล้งบนโลกไซเบอร์ (Cyberbullying Management Skill) เป็นทักษะท่ีสาคัญอย่างมากในปัจจุบัน เน่ืองจากความเสี่ยงที่ผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ตจะต้อง เผชิญหน้ากับการโจมตีและการกล่ันแกล้งท่ีเกิดขึ้นบนโลกไซเบอร์มากข้ึนทุกวัน ดังน้ัน ผู้ใช้ต้องมีสติ และไมใ่ ชอ้ ารมณ์ มีภมู คิ มุ้ กนั กบั สิ่งทเ่ี กดิ ขึ้นเพ่ือสามารถรบั มือกับสิง่ ต่าง ๆ ได้ 4. ทักษะการรักษาความปลอดภัยของตนเองบนโลกไซเบอร์ ( Cybersecurity Management Skill) เป็นเรื่องที่สาคัญมาก เนื่องจากมีการละเมิดความเป็นส่วนตัว การประเมิน ความเสี่ยง และการโจมตีต่าง ๆ ที่อาจเกิดข้ึน เพื่อช่วยลดความเสี่ยงที่จะเกิดข้ึนด้วยการตรวจสอบ และอัพเดทซอฟต์แวร์อยู่เสมอ การกาหนดรหัสผ่านให้ปลอดภัย อย่าเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว และ การตดิ ต้ังโปรแกรม Antivirus 5. ทักษะในการจัดการความเป็นส่วนตัว (Privacy Management Skill) รักษา ความเป็นส่วนตัวในโลกออนไลน์ของตนเองและผู้อื่นได้ เพ่ือความปลอดภัยทางข้อมูล โดยไม่เปิดเผย ข้อมลู สว่ นตวั เชน่ ช่ือเตม็ ทอี่ ยู่ หมายเลขโทรศพั ท์ หรือขอ้ มลู บตั รเครดิต เป็นต้น 6. ทักษะการคิดวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาณ (Critical Thinking Skill) สามารถคิด วิเคราะห์ แยกแยะข้อมูลท่ีถูกต้องหรือไม่ถูกต้อง วิเคราะห์ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ โดยใช้วิจารณญาณ และการตรวจสอบแหลง่ ข้อมลู 7. ทักษะในการบริหารจัดการข้อมลู ร่องรอยทางดิจิทัล (Digital Footprint Skill) โดย ตระหนักและเข้าใจเสมอว่าในโลกดิจิทัลนั้นจะมีการท้ิงร่องรอยและประวัติการใช้งานต่าง ๆ ไว้เสมอ ซึง่ อาจสง่ ผลต่ออนาคตและการใช้ชีวิตของเราได้ 8. ทักษะการใช้เทคโนโลยีอย่างมีความเห็นอกเห็นใจและสร้างสัมพันธภาพท่ีดีกับผู้อื่น (Digital Empathy Skill) การใช้งานบนโลกออนไลน์ควรมีความเห็นอกเห็นใจกัน มีปฏิสัมพันธ์ที่ดี ต่อกัน รวมทง้ั มกี ารช่วยเหลอื ซงึ่ กันและกัน

90 ความฉลาดทางดิจทิ ลั ความฉลาดทางดิจิทัล (DQ: Digital Intelligence Quotient) 5 ด้าน ท่ีสานักงานพัฒนา ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) และมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้ร่วมกันพัฒนา ได้แก่ (สานักงาน พัฒนาธรุ กรรมทางอเิ ล็กทรอนกิ ส,์ 2564) ด้านที่ 1 อัตลักษณ์ดิจิทัล (Digital Identity) หมายถึง ข้อมูลที่สร้างข้ึนเพ่ือแทนตัวบุคคล หรือองค์กรในโลกดิจิทัล ซึ่งอาจประกอบไปด้วยข้อมูลเชิงบุคคลที่ไม่ได้เผยแพร่ เช่น ชื่อ ที่อยู่ วนั เดือนปเี กิด เบอรโ์ ทรศัพท์ และหมายเลขบตั รประชาชน เปน็ ตน้ และข้อมลู เชงิ ธรุ กจิ เชน่ ชอ่ื บริษทั ท่ีอยู่ เบอร์โทรศัพท์ และเลขประจาตัวผู้เสียภาษี เป็นตน้ อตั ลักษณ์ดิจิทัลชว่ ยให้ผู้ใช้งานสามารถรับรู้ และจัดการข้อมูลส่วนบุคคลของตนเองในโลกดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมักจะใช้เทคโนโลยี เชิงความปลอดภัยเพ่ือป้องกันการเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาตและการปลอมแปลงข้อมูลดิจิทัล ทีม่ คี วามสาคัญอยา่ งมากในการทาธุรกรรมออนไลนแ์ ละในการตรวจสอบตัวตนของผใู้ ช้งาน ดา้ นท่ี 2 การใชเ้ ทคโนโลยีดจิ ิทลั อยา่ งเหมาะสม (Digital Use) ทัง้ ในมติ ิของเวลา อปุ กรณ์ และจิตใจ โดยตอ้ งมีความเข้าอกเข้าใจผู้อ่นื ซ่ึงตอ้ งพิจารณาถึงวตั ถุประสงค์ของการใช้ เป้าหมายของ ผู้ใชง้ าน เทคโนโลยีท่เี หมาะสม และความปลอดภัยของขอ้ มลู ด้านท่ี 3 การจัดการความปลอดภัยในโลกดิจิทัล (Digital Security) เป็นเรื่องที่สาคัญ และซับซ้อนมาก เนื่องจากโลกดิจิทัลมีความหลากหลายและความซับซ้อนของเทคโนโลยีและ แอปพลิเคชันท่ีสูงขึ้นเรื่อย ๆ ดังนั้นจึงควรมีการป้องกัน หลีกเลี่ยง และรับมือกับความเส่ียงและ ภัยคุกคามออนไลน์ได้ ดา้ นท่ี 4 การร้เู ทา่ ทันดิจทิ ลั (Digital Literacy) เป็นเร่ืองท่ีตอ้ งการความตง้ั ใจในการเรียนรู้ และปรับตัวเข้ากับการเปลี่ยนแปลงของโลกดิจิทัล เพื่อให้สามารถใช้งานข้อมูล ข่าวสาร และสื่อ ออนไลน์ต่าง ๆ ด้วยความน่าเชอ่ื ถอื และสร้างสื่อดิจทิ ลั ไดอ้ ยา่ งสร้างสรรค์ โดยจะต้องอ่านขา่ วสารและ บทความเก่ียวกับเทคโนโลยีใหม่ ๆ และแนวโน้มของโลกดิจิทัล ติดตามสื่อสังคมออนไลน์ รวมทั้ง การเขา้ รว่ มกลมุ่ ออนไลน์ เพอื่ ช่วยให้เข้าใจถึงความเปลยี่ นแปลงและการพฒั นาของโลกดิจิทัลไดเ้ รว็ ขนึ้ ด้านที่ 5 การสื่อสารดิจิทัล (Digital Communication) เป็นการส่ือสารท่ีใช้เทคโนโลยี ดิจิทัลเป็นส่ือกลาง เพื่อให้สามารถใช้เครื่องมือออนไลน์ต่าง ๆ ในการติดต่อส่ือสารกันได้อย่างมี ประสิทธิภาพ ช่วยให้การทางานร่วมกันในทีมงานเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดค่าใช้จ่ายใน การเดินทางและพักผ่อน เพ่ิมความสะดวกสบายในการเรียนรู้และการเรียนการสอน และช่วยสร้าง สมั พนั ธภาพในการส่อื สารระหวา่ งบุคคล ความฉลาดทางดิจิทัล ทีม่ า : (มูลนิธสิ ่งเสริมส่อื เด็กและเยาวชน (สสย.) และสานักงานกองทุนสนบั สนุน การสร้างเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.), 2564)

91 ภาพท่ี 6.1 กรอบความฉลาดทางดจิ ทิ ัล 5 ด้าน ที่มา: (สานักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, 2564) การวดั ความเปน็ พลเมอื งดิจทิ ัล วรรณากร พรประเสริฐ, เทียมจันทร์ พานิชย์ผลินไชย, ปกรณ์ ประจันบาน, และน้าทิพย์ องอาจวาณิชย์ (2563) ได้ทาการพัฒนาแบบวัดและเกณฑ์ความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนิสิตนักศึกษา ในสถาบนั อดุ มศึกษา ซ่งึ ได้ตวั บง่ ช้ีหลกั และตวั บ่งชีย้ ่อย ดงั ตารางท่ี 6.1 ตารางที่ 6.1 แบบวัดความเป็นพลเมอื งดจิ ิทัลของนิสติ นกั ศึกษาในสถาบนั อดุ มศกึ ษา (25 ขอ้ ) ตัวบ่งชี้/ตัวบง่ ชี้ยอ่ ย คาอธบิ าย ใช/่ ไมใ่ ช่ 1. การเข้าถงึ ดจิ ิทลั (Digital Access) 1.1 มสี ่วนร่วมในการใช้ การมีสว่ นรว่ มเพือ่ ใช้เทคโนโลยี เช่น คอมพวิ เตอร์ และ เทคโนโลยี อินเทอร์เนต็ ได้อยา่ งเตม็ ท่ี 1.2 ตระหนกั ถงึ บคุ คลอืน่ การคานึงถึงบุคคลท่ไี มส่ ามารถเขา้ ถึงหรือใชเ้ ทคโนโลยีได้ ใหไ้ ดร้ ับโอกาสในการใช้ โดยบุคคลเหลา่ นคี้ วรจะมีโอกาสท่จี ะใชเ้ ทคโนโลยีได้เทา่ เทคโนโลยี เทยี มกันกับคนอ่นื ๆ 2. การทาธรุ กรรมทางดจิ ิทลั (Digital Commerce) 2.1 ขายสินคา้ ทางดจิ ิทัล การขายสินคา้ ผ่านทางอนิ เทอรเ์ น็ตอย่างถูกต้อง ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม เหมาะสมตามกฎหมายของการขายสนิ คา้ ออนไลน์ มีการ ระบรุ ายละเอยี ดของสินค้าครบถ้วนและไม่บดิ เบือนจาก ความเป็นจรงิ หรอื โฆษณาเกินจริง

92 ตัวบ่งช้ี/ตวั บง่ ชีย้ อ่ ย คาอธบิ าย ใช/่ ไมใ่ ช่ 2.2 ซอ้ื สนิ ค้าทางดิจทิ ัล การซอ้ื สนิ ค้าผ่านทางอินเทอร์เนต็ ด้วยความรอบคอบ ดว้ ยความรอบคอบ รู้จักยับยั้งชั่งใจ และซื้อสินค้าอย่างมีสติ ไม่ก่อให้เกิด หนส้ี นิ ตามมา 2.3 สืบคน้ แหลง่ ท่ีมา หรอื การซอื้ สินค้าผา่ นทางอินเทอรเ์ นต็ ด้วยความระมดั ระวัง เวบ็ ไซตใ์ นการซือ้ สนิ ค้า โดยทาการตรวจสอบแหลง่ ทมี่ า ตรวจสอบความ ทางดิจทิ ัล นา่ เชอ่ื ถือของสินค้าก่อนตดั สนิ ใจซอื้ 3. การสือ่ สารดิจิทัล (Digital Communication) 3.1 ระมัดระวงั การสือ่ สาร การส่ือสารกับบุคคลอ่นื ในโลกออนไลน์ผา่ นโซเชยี ลมเี ดยี ทางดิจิทัลกบั ผูร้ ่วมสนทนา อยา่ งระมัดระวงั ไมค่ วรไว้ใจ และหลงเชื่อการพดู คยุ กบั บุคคลทไี่ ม่รจู้ ัก 3.2 เคารพและใหเ้ กยี รติ การสอ่ื สารกับบคุ คลอ่ืนในโลกออนไลน์ผ่านโซเชียลมเี ดีย ผูร้ ่วมสนทนาทางดจิ ิทลั ควรมีความเคารพและใหเ้ กียรตซิ ง่ึ กนั และกนั สือ่ สารกนั ดว้ ยถอ้ ยคาที่สุภาพ ไม่ใชภ้ าษาทก่ี อ่ ให้เกดิ ความแตกแยก และยอมรบั ความคดิ เหน็ ท่แี ตกต่างกันได้ 4. มารยาทดจิ ทิ ลั (Digital Etiquette 4.1 สร้างความสมั พันธท์ ีด่ ี การสร้างความสัมพนั ธท์ ดี่ ีกบั บุคคลอนื่ ในโลกออนไลน์ กบั ผู้อนื่ ในโลกดจิ ทิ ลั ด้วยการแสดงน้าใจ หรือการเอาใจใส่ผ้อู ืน่ ในโลกออนไลน์ 4.2 ควบคมุ อารมณ์ของ การควบคมุ อารมณ์ มีสติ และมคี วามยับยัง้ ชง่ั ใจเมื่อตอ้ ง ตนเองในโลกดจิ ทิ ัล เผชญิ กบั การสนทนาทไี่ มพ่ งึ พอใจหรือเมื่อมีความคิดเห็น ท่ีไม่ตรงกัน 4.3 รจู้ กั กาลเทศะใน การใชง้ านอปุ กรณ์ดิจทิ ลั อยา่ งถูกต้องเหมาะสม มี การใชง้ านอปุ กรณ์ดจิ ทิ ลั มารยาท รู้จักกาลเทศะ 5. การรเู้ ท่าทนั ดจิ ทิ ัล (Digital Literacy) 5.1 ประเมนิ ขอ้ มลู ข่าวสาร การประเมนิ ขอ้ มลู ข่าวสารทางออนไลนไ์ ด้อยา่ งถูกต้อง ทางดิจทิ ลั ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง และมีวิจารณญาณ มีการตรวจสอบแหลง่ ขอ้ มูลกอ่ น 5.2 ส่งต่อขอ้ มลู ขา่ วสาร การส่งต่อหรือเผยแพรข่ อ้ มูลทางออนไลน์ไปยังบคุ คลอืน่ หรอื เรือ่ งราวต่าง ๆ ทาง ในโลกออนไลน์อย่างเหมาะสม คิดกอ่ นสง่ ตอ่ วา่ ขอ้ มูลที่ ดจิ ทิ ัลไดอ้ ย่างเหมาะสม ได้รับมาเปน็ ความจรงิ หรือไม่ และมคี วามนา่ เช่ือถอื มากน้อยเพยี งใด 5.3 สร้างสรรคข์ ้อมูลทาง การนาเรื่องราวหรือขอ้ มูลตา่ ง ๆ มาสร้างสรรค์ผา่ น ดจิ ิทัล โซเชียลมเี ดยี ไดอ้ ยา่ งเกิดประโยชน์ 6. กฎหมายดจิ ทิ ลั (Digital Law) 6.1 หลกี เล่ยี งการเผยแพร่ การหลกี เล่ียงการเผยแพร่ขอ้ มลู ข่าวสารตา่ ง ๆ ทีเ่ ปน็ เทจ็ ขอ้ มูลทางดิจิทัลที่เป็นเทจ็ ผา่ นทางออนไลน์ โดยต้องมกี ารตรวจสอบข้อมูลขา่ วสาร ทีไ่ ด้รับมาก่อนวา่ น่าเช่ือถอื หรอื ไม่ ข้อเท็จจรงิ เป็นอย่างไร

93 ตัวบง่ ช้ี/ตัวบง่ ช้ยี ่อย คาอธบิ าย ใช/่ ไมใ่ ช่ 6.2 หลกี เล่ยี งการละเมดิ การหลีกเล่ียงการละเมิดทรพั ย์สนิ ทางปญั ญา ไมล่ ะเมดิ ทรัพยส์ ินทางปญั ญาทาง ผลงานของผูอ้ นื่ ไมน่ าทรัพยส์ ินทางปัญญาของผูอ้ ่นื มาใช้ ดิจทิ ลั สรา้ งประโยชน์ให้ตนเอง และไม่สรา้ งความเสียหายและ ความเดอื ดร้อนต่อเจา้ ของทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญา 7. สิทธแิ ละความรับผดิ ชอบทางดิจิทลั (Digital Rights and Responsibilities) 7.1 หลกี เลี่ยงการละเมดิ การไม่นาข้อมูลสว่ นตวั ของผ้อู ื่นไปเผยแพร่โดยไม่ได้รับ ความเป็นส่วนตัวของผอู้ ื่น อนญุ าตผา่ นทางอนิ เทอร์เนต็ ผา่ นทางดจิ ทิ ัล 7.2 หลีกเลย่ี งการขโมย การหลกี เลย่ี งการขโมยผลงานหรอื ความคิดของผู้อน่ื มา ผลงานหรอื ความคิดของ เป็นของตนเอง ควรมีการอ้างองิ ถงึ ผลงานหรอื ความคิด ผ้อู ื่นทางดิจทิ ลั มาเปน็ ของ ของผูอ้ ่ืนกอ่ นนามาใช้ ตนเอง 8. สุขภาพกายและใจทางดิจทิ ัล (Digital Health and Wellness) 8.1 จดั สรรเวลาในการใช้ การจดั สรรเวลาหรอื แบ่งเวลาได้อยา่ งเหมาะสมในการใช้ งานโซเชียลมีเดียและการ งานโซเชยี ลมีเดียและการทางานผ่านอุปกรณ์ดจิ ิทลั เพอ่ื ทางานผา่ นอุปกรณด์ จิ ทิ ลั ไมก่ อ่ ให้เกดิ ผลกระทบตอ่ ร่างกายของตนเอง 8.2 ร้จู กั ใช้ชีวติ ออนไลน์ การใชช้ วี ิตอยกู่ บั โซเชียลมีเดยี ไดอ้ ยา่ งสมดุล ทั้งชวี ิตใน และออฟไลน์ไดอ้ ยา่ ง โลกแห่งความเปน็ จรงิ และชวี ติ ในโลกเสมอื น สมดลุ 9. การรกั ษาความปลอดภัยทางดิจทิ ัล (Digital Security) 9.1 ปกปอ้ งขอ้ มลู ทาง การปกป้องขอ้ มูลส่วนตวั ของตนเองจากบุคคลอ่ืน ดจิ ทิ ลั ของตนเอง และรจู้ กั วิธีการป้องกนั ข้อมูลไดอ้ ยา่ งเหมาะสม 9.2 เข้าถงึ ขอ้ มลู ทางดิจิทัล ความสามารถในการเข้าถึงขอ้ มลู ตา่ ง ๆ ด้วย ด้วยความรอบคอบ ความรอบคอบ ระมัดระวงั 10. อัตลกั ษณท์ างดิจทิ ัล (Digital Identity) 10.1 สร้างขอ้ มูลสว่ นตวั การสรา้ งขอ้ มลู สว่ นตวั ทางดิจทิ ัลได้อยา่ งเหมาะสม ทางดิจิทัลได้อยา่ ง คือการไมร่ ะบุข้อมูลส่วนตัวทสี่ าคัญ ๆ หรือขอ้ มูลทลี่ กึ ซ้ึง เหมาะสม อ่อนไหวมากเกินไปในโลกออนไลน์ 10.2 เปดิ เผยขอ้ มลู ส่วนตัว การเปดิ เผยข้อมูลส่วนตัวหรอื รายละเอยี ดของตนเองใน ทางดิจิทลั ด้วยความ ลักษณะตา่ ง ๆ ลงในโลกออนไลน์ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม และ ระมัดระวัง มีความระมัดระวัง 11. ความปลอดภัยในการใช้ดิจิทลั (Digital Safety) 11.1 จดั การการถูกกล่ัน การจดั การหรอื รับมอื กบั ปญั หาการถูกกล่ันแกลง้ ในโลก แกล้งบนโลกไซเบอร์ ออนไลน์ เมือ่ ตนเองตอ้ งตกเป็นเหย่ือของการกลั่นแกล้ง

94 ตวั บง่ ชี้/ตวั บง่ ช้ียอ่ ย คาอธบิ าย ใช/่ ไม่ใช่ 11.2 หลีกเล่ียงการกลน่ั ไดอ้ ยา่ งเหมาะสมเพอ่ื ไม่ก่อให้เกดิ ผลกระทบต่อตนเองท้ัง แกล้งผูอ้ ื่นบนโลกไซเบอร์ ทางร่างกายและจิตใจ การหลกี เล่ียงการกล่ันแกล้งผอู้ นื่ ในโลกออนไลน์ ไมส่ ง่ ต่อ หรือเผยแพรข่ อ้ มลู เชงิ ลบของบุคคลอืน่ และไม่ข่มขู่ ดู หมิ่นบคุ คลอ่นื ให้เสียหายทัง้ ทางร่างกายและจติ ใจ สรปุ การจะเป็นพลเมืองดิจิทัลท่ีดีนั้น ต้องมีความรู้ความสามารถ และความฉลาดทางดิจิทัล จึง ต้องเรียนรู้ เข้าใจ และตระหนักถึงแนวทางในการปฏิบัติตนบนโลกออนไลน์อย่างเหมาะสม ใช้ ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างคุ้มค่า ปลอดภัย ตลอดจนเรียนรู้ที่จะเป็นผู้ป้องกัน และปกป้อง ข้อมูลสว่ นตัวของตนเองและผอู้ ่นื สามารถใชช้ วี ิตในโลกจรงิ และโลกออนไลน์ได้อยา่ งสมดลุ คาถามท้ายบท 1. นักศกึ ษาใชท้ ักษะดจิ ิทลั อยา่ งไรเพอ่ื ให้สามารถใช้ชีวิตในโลกจรงิ และโลกออนไลนไ์ ดอ้ ย่าง สมดุล 2. นักศกึ ษามีความเป็นพลเมอื งดจิ ิทลั ในแตล่ ะมติ ิอย่างไร 3. นักศกึ ษาตอ้ งพัฒนาตนเองเพ่อื ให้เกดิ ความฉลาดทางดิจิทลั ครบ 5 ด้าน ได้อย่างไร 4. จากตารางที่ 6.1 แบบวดั ความเป็นพลเมืองดิจทิ ลั ของนิสิตนักศกึ ษาในสถาบนั อดุ มศกึ ษา (25 ขอ้ ) นกั ศกึ ษามีความเป็นพลเมอื งดจิ ิทัลกขี่ อ้ 5. ขอ้ ใดทน่ี ักศึกษาขาดไปเมอ่ื ทาแบบวัดความเปน็ พลเมืองดจิ ทิ ัล และนกั ศึกษาจะวางแผน พฒั นาตนเองอย่างไรใหเ้ ป็นพลเมืองดจิ ิทลั อย่างสมบรู ณ์

เอกสารอา้ งองิ มูลนิธิส่งเสริมสื่อเด็กและเยาวชน (สสย.) และสานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) (2564). ความฉลาดทางดิจิทัล. สืบค้นเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2564, จาก http://cclickthailand.com/wp-content/uploads/2020/04/dq_FINAL.pdf ยง ภู่วรวรรณ และยืน ภู่วรวรรณ. (2564). ชีวิตวิถีใหม่และความฉลาดทางดิจิทัล. สืบค้นเมื่อวันที่ 17 มนี าคม 2564, จาก https://learningdq-dc.ku.ac.th/#c7 ยืน ภู่วรวรรณ. (2564). ความสาคัญของทักษะดิจิทัล. สืบค้นเม่ือวันท่ี 17 มีนาคม 2564, จาก https://learningdq-dc.ku.ac.th/course/?c=4&l=5 วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2561). คู่มือพลเมืองดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สานักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. กระทรวงดจิ ทิ ัลเพอื่ เศรษฐกิจและสังคม. วรรณากร พรประเสริฐ, เทียมจันทร์ พานิชย์ผลินไชย, ปกรณ์ ประจันบาน, และน้าทิพย์ องอาจ วาณิชย์. (2563, กรกฎาคม – กันยายน). การพัฒนาแบบวัดและเกณฑ์ปกติความเป็น พลเมืองดิจิทัลของนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัย นเรศวร, 22(3), 217-234. สานักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน). (2564). 8 ทักษะความเปน็ พลเมอื งดิจทิ ัล. สืบค้นเม่ือวันที่ 17 มีนาคม 2564, จาก https://www.okmd.or.th/okmd-kratooktomkit/ 4673/ สานักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2564). ETDA เดินหน้า หลักสูตร “Digital Citizen” เสริมแกร่งพลเมืองดิจิทัลไปแล้วเกือบ 500 คน. สืบค้นเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2564, จาก https://www.etda.or.th/th/pr-news/ETDA-Updates-Digital-Citizen-Courses.aspx



บรรณานกุ รม กระทรวงยุตธิ รรม. (2566) กฎหมายน่ารู้ ตอนที่ 303 : ซื้อสินค้าออนไลน์แล้วโดนโกง ไม่ได้ของ ตอ้ ง ทาอย่างไรถึงจะได้เงินคืน. สืบค้นเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2566 จาก https://www.moj.go.th /view/58179 กองบังคับการปราบปรามการกระทาความผิดเก่ียวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี. (2562). 4 สิ่งท่ี คุณไม่ควรโพสต์บนโลกออนไลน์ . สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://tcsd.go.th/4-สิ่งท่คี ุณไม่ควรโพสตบ์ / กองบังคับการอานวยการ สานักงานเทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร. (2563). ทาอย่างไร? เมื่อ Social media ของคุณโดน Hack. สืบค้นเม่ือวันท่ี 31 มกราคม 2564, จาก https://ictgeneral.police.go.th/?p=479 กองบัญชาการตารวจสันติบาล สานักงานตารวจแห่งชาติ. (2563). สรุป 13 ข้อ สาระสาคัญจาง่ายๆ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ 60. สืบค้นเม่ือ 10 มีนาคม 2566 จาก https://www.sbpolice.go.th/ news/news/สรปุ 13ข้อสาระสาคญั จางา่ ยๆพ.ร.บ.คอมพิวเตอร์60_189.html เฉลิมพล ก๊กเกียรติกุล และธัญญนนทณัฐ ด่านไพบูลย์. (2561). ข่าวลวง: ปัญหาและความท้าทาย. วารสารวิชาการ กสทช ประจาปี 2561. 174-192. ชนุ ชวนคลิก. (27 พฤษภาคม 2564). อา้ งอิงในเน้ือหา ทาบรรณานุกรม #หนังสือ Ep#1. YouTube, กรงุ เทพฯ, ไทย. เข้าถงึ ได้จาก https://www.youtube.com/watch?v=hA46iH5UQKI ชนุ ชวนคลิก. (27 พฤษภาคม 2565). แม๊ ... สร้าง Form ให้ดงึ ข้อมูลไป Excel อย่างอัตโนมัติ. เข้าถึง ได้จาก YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=qqFMAsEAJgM ดวงพร วิริยา. (2562). Creative Commons ลิขสิทธท์ิ างผลงาน ใชแ้ บบไหนถึงถูกตอ้ ง. เรียกใชเ้ ม่ือ 24 กรกฎาคม 2564 จาก https://creativetalklive.com/creative-commons-license/ ไทยรัฐออนไลน์. (2565). “อิเกีย” ใช้ AI ลบเฟอร์นิเจอร์เพ่ือออกแบบใหม่. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันท่ี 12 มนี าคม 2566, จาก https://www.thairath.co.th/news/tech/2428856?optimize=c ธนชาติ นุ่มนนท์. (2562). ทักษะดิจิทัลเพื่อการทางาน และการใช้ชีวติ ในปจั จุบนั . สืบค้นเม่ือวันท่ี 31 มกราคม 2564, จาก https://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/647662. บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จากัด (มหาชน). (2562). ระวังตัวยังไง? ไม่ให้โดนแฮกบัญชีโซเชียล แถมวิธีแก้เมื่อโดนแฮก. สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2564, จาก https://www. catcyfence.com/it-security/article/secure-your-social-media-account ปรญิ ญา พทุ ไธสง. (2565). ทาไมคนเราถงึ ชอบไถหน้าจอเสพขา่ วรา้ ย (Doomscrolling) พรอ้ มเปดิ 5 วิธีหยุดพฤติกรรมดังกล่าว. สืบค้นเมื่อ จาก https://techsauce.co/connext/life- hacks/doomscrolling

98 ฟรอส์ท แอนด์ ซัลลิวนั . (2564). การคาดการณ์อนาคต เทคโนโลยีดิจิทลั ประเทศไทย 2035. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 10 มีนาคม 2566, จาก https://www.depa.or.th/storage/app/media/ file/Second%20Deliverable%20RevVer%20TH%20V12%20140819%20FIN.pdf มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. (2566). คู่มือเทคโนโลยีดิจิทัล. กรุงเทพฯ: ศูนย์บริการส่ือและส่ิงพิมพ์กราฟ ฟคิ ไซท์ มหาวทิ ยาลัยสวนดสุ ติ . มูลนิธิส่งเสริมสื่อเด็กและเยาวชน (สสย.) และสานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) (2564). ความฉลาดทางดิจิทัล. สืบค้นเม่ือวันที่ 17 มีนาคม 2564, จาก http://cclickthailand.com/wp-content/uploads/2020/04/dq_FINAL.pdf ยง ภูว่ รวรรณ และยนื ภู่วรวรรณ. (2564). ชีวติ วถิ ใี หมแ่ ละความฉลาดทางดจิ ทิ ลั . สืบค้นเมอ่ื วันท่ี 17 มนี าคม 2564, จาก https://learningdq-dc.ku.ac.th/#c7 ยืน ภู่วรวรรณ. (2564). ความสาคัญของทักษะดิจิทัล. สืบค้นเมื่อวันท่ี 17 มีนาคม 2564, จาก https://learningdq-dc.ku.ac.th/course/?c=4&l=5 รายการ iT24Hrs. (2561). 10 วิธีใช้ Social Network อย่างปลอดภยั . สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com/watch?v=BOUQD0GZGd8 -------- . (2563). 5 สาเหตุ ท่ีทาให้ Facebook ไอจี line twitter และโซเชียลเราถูกแฮ็ก. | DGTH. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com/ watch?v= tsn79Xfw2mM&t=1s -------- . (2563). เรื่อง 5 ส่ิงที่ห้ามโพสต์ลง Social Network เดี๋ยวภัยมา. สืบค้นเม่ือวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com/watch?v=37kqBuqokcU วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2561). คู่มือพลเมืองดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สานักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. กระทรวงดจิ ทิ ัลเพื่อเศรษฐกิจและสงั คม. วรรณนิภา เกื้อศักดิ์. (2549). การพัฒนาบทเรียนบนเครือข่ายสาหรับการฝึกอบรมเรื่องการเขียน อา้ งอิงและบรรณานุกรม. การศกึ ษามหาบณั ฑติ สาขาวชิ าการบรหิ ารการศกึ ษา มหาวทิ ยาลัย มหาสารคาม. วรรณวจี สุจริตธรรม. (2564). Fake News รู้ทันข่าวลวง ปัญหาบนโลกออนไลน์. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มนี าคม 2566, จาก https://www.nsm.or.th/nsm/th/node/6320 วรรณากร พรประเสริฐ, เทียมจันทร์ พานิชย์ผลินไชย, ปกรณ์ ประจันบาน, และน้าทิพย์ องอาจวาณิชย์. (2563, กรกฎาคม – กันยายน). การพัฒนาแบบวัดและเกณฑ์ปกติความเป็นพลเมืองดิจิทัล ของนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 22(3), 217-234. วัตพล. (15 พฤศจิกายน 2565). Data Science (วิทยาการข้อมูล) คืออะไร มีวิธีจัดการข้อมูล อย่างไรบ้าง. เรียกใช้เม่ือ 3 มีนาคม 2566 จาก สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญ่ีปุ่น): https://www.tpa.or.th/writer/read_this_book_topic.php?bookID=6055&pageid= 9&read=true&count=true

99 เว็บไซต์ Marketingoop. (2566). สรุป 13 ข้อ สาระสาคัญจาง่ายๆ พ.ร.บ.คอมพ์ 60 มีผลบังคับใช้ แล้ว. สืบค้นเมื่อ 14 กุมภาพันธ์ 2566. จาก https://www.marketingoops.com/ news/viral-update/computer-law/ เว็บไซต์ rainmaker (doyoumind). (2564). เม่อื ประเภท Fake News มคี วามซับซอ้ นมากกว่าที่คิด ชวนเข้าใจความผิดปกติของข้อมูลข่าวสารทุกประเภทก่อนเสพส่ือ. สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2565. จาก https://www.rainmaker.in.th/fake-news-information- disorder/ เว็บไซต์ Springnews. (2566). 5 ดาราดังสุดทน เชือดเกรียนคีย์บอร์ด บอกเลยฟ้องจริงไม่จกตา. สบื ค้นเมื่อ 20 กมุ ภาพันธ์ 2566 จาก https://www.springnews.co.th/news/824689 เว็บไซต์ YouTube ช่อง moomall Digital Asset. (2563). สิทธิของข้อมูลส่วนบุคลมีอะไรบ้าง?. สื บค้ น เมื่ อวัน ที่ 1 0 มี นาคม 2 5 6 6 , จาก ht t ps :// www. youtube . com/ watch?v=cUAdedkzkXY เว็บไซต์ YouTube ช่อง SME ชี้ช่องรวย. (2560). 13 ข้อต้องรู้ พ.ร.บ. ฉบับใหม่. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 มนี าคม 2566, จาก https://www.youtube.com/ watch?v=aYAG2VElZXI&t=16s เว็บไซต์ YouTube ช่อง Thai Media Fund. (2563). การรู้เท่าทันข่าวปลอม Fake News EP 2 : รูปแบบข่าวปลอม. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com /watch?v=iSI2U8YDw3Q เว็บไซต์ YouTube ช่อง TNNONLINE. (2565). เคลียร์ชัด PDPA ฉบับประชาชน จบครบทุกเร่ือง. สืบค้นเมื่อวันท่ี 10 มีนาคม 2566, จาก https://www.youtube.com/ watch?v= fNHONESNdSY เวบ็ ไซต์กรุงเทพธรุ กิจ. (2566). เตอื นภัย! หลอกรกั ออนไลนช์ ่วง \"วาเลนไทน\"์ รักมาก เปยม์ าก สุดทา้ ย ใจสลาย. สืบค้นเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2566, จาก https://www.bangkokbiznews.com/ news/988189 ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (มปป.). Big Data?. OPS.go.th. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2566, จาก https://www.ops.go.th/main/index.php/knowledge-base/article-pr/657-big-data. ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส). (2562). อย่าตกหลุม โซเชียลมีเดีย. สืบค้นเม่ือวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://dol.thaihealth.or.th/ Media/Index/1a5f53d6-2c9a-e811-80e7-00155d93ef05# ศูนย์ชว่ ยเหลือเฟซบกุ๊ . (2564). เคล็ดลับในการสังเกตข่าวปลอม. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://th-th.facebook.com/help/188118808357379 ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2559). ลิขสิทธิ์ (Copyright). เรียกใช้เม่ือ 19 กุมภาพันธ์ 2566 จาก ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะ วสิ าหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์: https://tuipi.tu.ac.th/tuip04.php

100 สจิลา สุขคล้าย. (2560). การแก้ปัญหาการเขียนเชิงอรรถอ้างอิงไม่ถูกต้องโดยใช้แบบฝึก ของ นกั ศกึ ษาระดับประกาศนียบตั รวชิ าชีพชนั้ สูง ชั้นปีที่ 2 สาขาวิชาการตลาด. กรุงเทพมหานคร: วิทยาลัยเทคโนโลยีอรรถวทิ ย์พณิชยการ. สานักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพ่ือเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและ สังคม. (2562). หลักสูตรการเข้าใจดิจทิ ัล (Digital Literacy) สาหรบั พลเมืองไทย. สืบค้นเมื่อ วนั ที่ 31 มกราคม 2564, จาก https://www.dlbaseline.org/explore สานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2566). พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทาาความผิด เก่ียวกับคอมพิวเตอร์. (ฉบับที่2).พ.ศ. 2560. สืบค้นเมื่อ 14 กุมภาพันธ์ 2566. จาก http://web.krisdika.go.th -------- . (2566ข). พระราชบัญญัติลิขสิทธ์ิ พ.ศ. 2537. สืบค้นเม่ือ 15 กุมภาพันธ์ 2566. จาก http://web.krisdika.go.th -------- . (2566ค). พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562. สืบค้นเม่ือ 15 กุมภาพันธ์ 2566. จาก https://www.krisdika.go.th/librarian/get?sysid=834296&ext=htm สานักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2560). ทาไมต้องพัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้ เทคโนโลยีดิจิทัล. สืบค้นเม่ือ 31 มกราคม 2564, จาก https://www.ocsc.go.th/ DLProject/mean-dlp. -------- . (2561). Infographics Digital Literacy. สืบค้นเม่ือ 11 มีนาคม 2564, จาก https://www.ocsc.go.th/sites/default/files/info_9_thaksa.png สานักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและ สังคม. (2562). กรอบสมรรถนะด้านดิจิทัลสาหรับพลเมืองไทย. สืบค้นเมื่อวันท่ี 9 มีนาคม 2564, จาก https://www.dlbaseline.org. -------- . (2562). สรุปผลการสารวจข้อมูลสถานภาพการรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2562. กรงุ เทพ: กระทรวงดจิ ทิ ัลเพ่ือเศรษฐกจิ และสงั คม. -------- . (2562). หลกั สตู รการเขา้ ใจดิจิทลั (Digital Literacy) สาหรบั พลเมอื งไทย. สบื ค้นเมอ่ื วนั ที่ 9 มีนาคม 2564, จาก https://www.dlbaseline.org/explore. สานักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพ่ือเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). การใช้สังคมออนไลน์ ให้ปลอดภัยเพียงตระหนกก่อนใช้. สืบค้นเมื่อวันท่ี 11 2564, จาก https://www. dlbaseline.org/explore?lightbox=dataItem-jz3mnohh4. -------- . (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 -2580. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันท่ี 15 มีนาคม 2566, จาก http://nscr.nesdc.go.th/ns. สานักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2565). 5 Disruptive Digital Technologies. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2566, จาก https://www.nia.or.th/5%20 Disruptive%20Digital%20Technologies.

101 สานักงานบริหารและพฒั นาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน). (2564). 8 ทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทลั . สืบค้นเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2564, จาก https://www.okmd.or.th/okmd- kratooktomkit/4673/ สานักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2564). ETDA เดินหน้า หลักสูตร “Digital Citizen” เสริมแกร่งพลเมืองดิจิทัลไปแล้วเกือบ 500 คน. สืบค้นเม่ือวันที่ 17 มีนาคม 2564, จาก https://www.etda.or.th/th/pr-news/ETDA-Updates-Digital-Citizen-Courses.aspx สานักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2564). การใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนสาหรับภาครัฐ (Blockchain for Government Services). กรุงเทพฯ : สานักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องคก์ ารมหาชน). สานักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจทิ ัล. (2566). ลิขสิทธิบ์ นโลกออนไลน์ใชอ้ ย่างไรไม่ติดคุก. สืบค้นเมือ่ 15 กุมภาพันธ์ 2566.จาก https://www.depa.or.th/th/article-view/ip-series-how-avoid- online-copyright-violation สานักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. (2566). บริการ Application. สบื คน้ เมอื่ วันที่ 11 มีนาคม 2566, จาก https://arit.dusit.ac.th/application -------- . (ม.ป.ป.). บริการ Cloud Computing มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://arit.dusit.ac.th/cloud.html -------- . (2563). คู่มือการจัดการเรียนการการสอนออนไลน์ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. กรุงเทพฯ: ศูนยบ์ รกิ ารสอ่ื และสง่ิ พิมพ์กราฟฟคิ ไซท์ มหาวทิ ยาลยั สวนดสุ ิต. -------- . (2564). คู่มือการเรียนรู้เทคโนโลยีดิจิทัล มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. กรุงเทพฯ: ศูนย์บริการส่ือ และส่งิ พิมพก์ ราฟฟิคไซท์ มหาวทิ ยาลัยสวนดุสติ . สานักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. (16 กรกฎาคม 2563). การประเมินแหล่ง สารสนเทศ. เข้าถึงได้จาก สานักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ: https://lib.swu.ac.th/index.php/research-supports/source-assessment 1stcraft Team. (2563). ข้อมูลคืออะไร? ประโยชน์และวิธีจัดการข้อมูล. เรียกใช้เมื่อ 3 มีนาคม 2566 จาก 1stcraft: https://1stcraft.com/what-is-data/#13-ประโยชน์ของข้อมูลและ ความสาคญั ของการใชข้ อ้ มูล Azad, S., Saldanha, C., Gan, C., & Riedl, M.O. (2016). A preprint of the paper accepted to the 2016 AAAI Conference on Artificial Intelligence and Interactive Digital Entertainment. Backyard. (2565). RPA 101 : ทาความรู้จักกับ RPA คืออะไร ใช้กับงานไหน ทาไมต้องมี. [ออนไลน์]. สืบคน้ เมือ่ วนั ที่ 15 มีนาคม 2566, จาก https://www.backyard.in.th/post/rpa101-get-to- know-rpa. Banana Technologies. (2021). Digital Transformation คืออะไร สาคัญมากแค่ไหน. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวนั ที่ 15 มีนาคม 2566, จาก http://www.meetbananatech.com/management- system-ระบบการจดั การ/what-is-digital-transformation.

102 Cartoon Tanaporn. (2563). CASE STUDY : Netflix สตรีมม่ิงหนังรายใหญข่ องโลกกับกลยุทธร์ ะบบหลงั บ้านที่เดือดทะลุปรอท. ยิ่งขึ้น. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://thegrowthmaster.com/case-study/Netflix. -------- . (2564). 5 เหตุผลว่าทาไมองค์กรของคุณควรปรับตัวเข้าสู่ยุค Digital Transformation ในปี 2021. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันท่ี 16 มีนาคม 2566, จาก https://thegrowthmaster.com/ blog/why-sholud-you-digitalize-your-company-in-2021 Claire Wardle and Hossein Derakhshan. (2018). MODULE 2 Thinking about ‘information disorder’: formats of misinformation, disinformation, and mal-information: Journalism, ‘Fake News’& Disinformation. UNESCO. 2018. Retrieved 16 November, 2022 from: https://en.unesco.org/sites/default/files/f._jfnd_handbook_module_2.pdf CS LOXINFO. (2565). 4 เทรนด์ Digital Health ปี 2021-2022: วางรากฐานทางเทคโนโลยีใหม่ สู่ บริการด้านสุขภาพท่ีมีคุณภาพมากย่ิงข้ึน. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://www.csl.co.th/Web/Article_detail.aspx?id=134&cm=8 DataReportal. (2021). Digital 2021 October Global Statshot Report. Retrieved 28 November, 2021 from: https://datareportal.com/reports/digital-2021-october- global-statshot Ellen, R. (2562, September 23). Building a Recommender System to Improve Employment Outcomes in Portugal. Retrieved Mach 6, 2023, from Rosa Ellen Lavelle-Hill: https://www.rosaellenlavelle-hill.site/single-post/2019/09/23/Building-a- Recommender-System-to-Improve-Employment-Outcomes-in-Portugal European Commission. (2017). Background Note for the Attention of The Cabinet of The President of The European Commission Jean-Claude Juncker ‘Fake news’. Retrieved 10 March, 2023, from https://www.asktheeu.org/en/request/ 3724/response/13625/attach/5/Annex%201.pdf Fah Chawanthawat. (19 กันยายน 2562). 7 ตัวอย่างการใช้ Big Data ต่อยอดธุรกิจให้ประสบ ความสาเร็จจากแบรนด์ดังระดับโลก. เรียกใชเ้ ม่ือ 6 มีนาคม 2566 จาก STEPS Academy: https://stepstraining.co/entrepreneur/7-example-brand-use-data-for-business FRONTIS. (2565). 8 Disruptive Technologies ท่ีจะมาพลิกโฉมโลกธรุ กิจใน 5 ปขี ้างหน้า. [ออนไลน]์ . สืบค้นเม่ือวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://www.frontiscompany.com/8-disruptive- technologies-shaping-the-next-5-years Katalyst. (ม.ป.ป.). Big Data คืออะไร นามาใชป้ ระโยชนก์ บั อะไรไดบ้ า้ ง. [ออนไลน]์ . สืบค้นเม่ือวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 จาก https://katalyst.kasikornbank.com/th/blog/Pages/what- is-big-data.html

103 Lazer, D. M. J., Buam, M. A., Benkler, Y., Berinsky, A. J., Greenhill, K. M., Menczer, F., Zittrian, J. L. (2018). The Science of Fake News. Science Magazine, 359(6380), pp. 1094- 1096. Lomas, L.M. (2016). Business-to-Business Marketing Perceptions: Customer Knowledge Management and Customer Engagement. Doctoral dissertation, Walden University. Markic, B., Bijakšić, S., & Šantić, M. (2015). Artificial Intelligence in Determination of Marketing Customer Strategy. Media, culture, and public relations, 48, 39-47. Maryville University. (n.d.). How Blockchain Is Used in Education. [Online]. Retrieved from: https://online.maryville.edu/blog/blockchain-in-education McKinsey Global Institute. (2013). Disruptive technologies: Advances that will Transform Life, Business, and the Global Economy. [Online]. Retrieved from: https://www.mckinsey.com/ capabilities/mckinsey-digital/our-insights/disruptive-technologies. Perth Ngarmtrakulchol. (20 พฤษภาคม 2561). Data Science (วิทยาการข้อมูล) คืออะไร? สาย งานนี้ต้องทาอะไรบ้าง มาดูกันชัดๆ. เรียกใช้เม่ือ 2 มีนาคม 2566 จาก DATATH: https://blog.datath.com/data-science/ Plaradise. (2566). ChatGPT คอื อะไร นาไปใช้ประโยชนใ์ นดา้ นไหนได้บา้ ง พรอ้ มวิธีใชง้ าน. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 12 มีนาคม 2566, จาก https://plaradise.com/ what-is-chatgpt/ #ChatGPT_ตา่ งจาก_Google_อยา่ งไร. Serrano, W. (2016). A Big Data Intelligent Search Assistant Based on the Random Neural Network. INNS Conference on Big Data. Shah, A. (2561, June 4). Fighting fire with machine learning: two students use TensorFlow to predict wildfires. Retrieved March 6, 2023, from Google Blog: https://www.blog.google/technology/ai/fighting-fire-machine-learning-two- students-use-tensorflow-predict-wildfires/ Techsauce Team. (2021). RPA คืออะไร? เจาะลึก 5 ตัวอย่างการใช้งาน RPA จริงในธุรกิจไทย จาก ประสบการณ์ของ Fujitsu. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://techsauce.co/pr-news/what-is-rpa The Association of College and Research Libraries. (2000). Information Literacy Competency Standards for Higher Education. Chicago: The Association of College and Research Libraries. Wallace, D. P. (2007). Knowledge Management: Historical and Cross-disciplinary Themes. Westport, CT: Libraries Unlimited.

ถึงนักศึกษาและผูอานทุกทาน ขอบคุณที่สนับสนุนหนังสือของ ศูนยบริการสื่อและสิ่งพิมพ กราฟฟคไซท หากคุณพบหนังสือที่ชำรุดจากการพิมพหรือเขาเลม โปรดติดตอเรา เพื่อรับหนังสือเลมใหม ทางกราฟฟคไซท ขออภัยในความผิดพลาดมา ณ ที่นี้

ห้ามจำหน่าย ใช้เฉพาะการเรียนการสอน ภาคการศึกษา 1/2566