เอกสารประกอบการเรียนรายวิชาเทคโนโลยีดิจิทัลในชีวิตประจำวัน (1.2566)

37 12. การโพสต์ข้อมูลลักษณะท่ีเป็นลามก ไม่ว่าจะเป็นข้อความ หรือรูปภาพ วีดีโอ ท่ีบุคคล ทั่วไปสามารถเขา้ ถงึ ได้ ซ่ึงเรามกั จะพบเจอกนั บ่อยเก่ยี วกบั เว็บไซต์ทเ่ี ปน็ เวบ็ ไซตล์ ามก 13. การเผยแพร่ ส่งต่อข้อมูล ที่รู้แล้วว่าผิด เช่น การกดแชร์ข้อมูลที่ผิดอยู่แล้ว ก็ถือว่าผู้แชร์ มีความผิดไปดว้ ย 14. การให้ความร่วมมือ ยินยอม รู้เห็นเป็นใจกับผู้ร่วมกระทาความผิดถือเป็นความผิด ตัวอย่าง เช่น การที่เราทาเว็บเพจที่มีการเปิดให้แสดงความคิดเห็น แล้วมีคนอ่ืนมาแสดงความคิดเห็น ในข้อความท่ีมีลักษณะผิดกฎหมายท่ีเพจเรา เราในฐานะคนท่ีเป็นแอดมินเพจก็จะมีความผิดไปด้วย ยกเว้นเราแสดงให้เห็นว่าเมื่อตรวจสอบเจอแล้วรีบลบออก แต่ถ้าไม่ลบออกก็ถือว่ามีความผิด รวมทั้ง การทเี่ ราแชร์ขอ้ มลู ของคนอ่ืนที่เป็นความผิด กจ็ ะสง่ ผลใหเ้ รามีความผิดตามไปด้วย 15. การโพสต์ภาพคนอื่นท่ีเกิดจากการสร้าง ตัดต่อ หรือตกแต่ง ทาให้เขาเสียหาย ไม่ว่าจะ เปน็ การเสียชอื่ เสยี ง หรอื ถูกดูหมนิ่ เกลยี ดชัง กม็ ีความผดิ เชน่ กัน 16. การโพสต์ภาพผู้เสียชีวิต ซ่ึงจะส่งผลให้ผู้เก่ียวข้องกับผู้เสียชีวิต เช่น บิดา มารดา บุตร ภรรยา เสียหาย ไดร้ ับความอบั อาย ถูกดหู มิ่นเกลยี ดชัง ตัวอย่าง มีกรณีที่เกดิ คดีสะเทอื นขวญั คือ คดี ฆาตกรรม ทาให้มีสภาพศพของผู้เสียชีวิต ที่ญาติพี่น้องไม่อยากให้มีการลงภาพของผู้เสียชีวิต แต่ก็มี การลงภาพแลว้ แชรอ์ อกไป ในกรณีนี้คนท่ีลงภาพและแชรก์ ็จะมคี วามผิด กรณีศึกษาเก่ียวกับการกระทาความผิดทางเทคโนโลยดี จิ ิทัล การกระทาความผิดทางเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นการทาผิดท่ีเกิดขึ้นได้ง่าย และมักจะเจอได้ ชีวติ ประจาวัน ตัวอย่างเชน่ กรณที ี่ 1 ข่าวในหนงั สอื พมิ พ์ 5 ดาราดงั สุดทนเชอื ดเกรียนคียบ์ อรด์ บอกเลยฟอ้ งจรงิ ไม่จกตา ประเดิมท่ีนางเอกสุดสตรอง \"แมท ภีรนีย์\" ที่โดนชาวเน็ตตามจิกตามกัดมานานกว่า 2 ปี ต่อท่ี \"ทราย เจริญปรุ ะ\" นักแสดงสาวท่ีมีจุดยืนทางการเมืองชดั เจน จึงมักจะโดนเกรียนคีย์บอร์ดพิมพ์ ข้อความด่าด้วยถอ้ ยคารนุ แรงอยู่บอ่ ยคร้ัง สง่ ผลใหส้ าวทรายตอ้ งออกมาจดั การข้นั เด็ดขาด ดาเนินการ ฟ้องหม่ินประมาทชาวเน็ตท่านหน่ึง จนกระทั่งศาลตัดสินให้ชนะคดี โฟกัส จีระกุล\" อีกหน่ึงดาราสาว ท่ีอยู่เคียงข้างประชาธิปไตย ออกมาโพสต์ข้อความเป็นกระบอกเสียงให้ประชาชนอยู่บ่อยครั้ง แต่ก็มี ชาวเน็ตอีกส่วนคอมเมนต์โจมตี จนกระทั่งเดือนสิงหาคมปีท่ีแล้ว เธอได้ข้ึนศาล ย่ืนฟ้องเกรียน คีย์บอร์ดในข้อหาหม่ินประมาทโดยการโฆษณา เรียกค่าเสียหายรายละ 1 ล้านบาท ซึ่งจะทยอยฟ้อง เพ่ิมอีก 32 ราย เพราะอยากให้เป็นเคสตัวอย่าง และจะรับคาขอโทษเป็นเงินเท่านั้น ในส่วนของ นักแสดงสาว \"อ๋อม สกาวใจ\" คนบันเทิงท่ีออกมา Call Out เพ่ือประชาชน ทาให้มีทั้งเสียงท่ีเห็นด้วย และไม่เห็นด้วย เจอคอมเมนต์ด่าด้วยถ้อยคาหยาบคายมากมาย แถมยังรุกล้าเร่ืองส่วนตัวและ ครอบครัวเกินไป งานนี้สาวอ๋อมจึงทนไม่ไหว ได้เดินทางไปแจ้งความเอาผิดบรรดาเกรียนคีย์บอร์ด ท้ังหลายในข้อหาหม่ินประมาท พร้อมเรียกค่าเสียหาย 2 ล้าน ส่งท้ายกันที่คุณแม่ลูกอ่อนสุดแซ่บ \"ปุ้มปุ้ย พรรณทิพา\" ภรรยาของนักร้องหนุ่ม \"กวินท์ ดูวาล\" ที่ก่อนหน้าน้ีถูกเกรียนคีย์บอร์ดเข้ามา คอมเมนต์ด้วยถ้อยคาไม่สุภาพ เหตุเพราะเธอไม่ยอมเปิดเผยใบหน้าลูกชาย เน่ืองจากเคารพสิทธิของ ลูก ซ่ึงเจ้าตัวไม่ได้นิ่งเฉย ได้ดาเนินการให้ \"ทนายนิด้า\" ไปยื่นฟ้องชาวเน็ตดังกล่าวท่ีคอมเมนต์ด่าเธอ และลามไปถึงลูกชาย ในทานอง \"สงสัยไม่เหมือนพ่อ-เก็บไว้งานศพ\" โดยความคืบหน้าล่าสุด

38 (17 พ.ค.65) ทนายนิด้า ได้พาปุ้มปุ้ยไปข้ึนศาล เพื่อรับเงินค่าเสียหายจากการถูกด่า (เว็บไซต์ springnews, 2566 ) จากกรณีข่าวขา้ งต้นซึ่งเปน็ ขา่ วทโ่ี ด่งดังในปี 2565 กรณีท่ีมหี ลาย ๆ คน ทไ่ี มช่ อบดารา แล้วก็ ไปโพสว่าเขาด้วยความคึกคะนอง โดยไม่ไดค้ ดิ ว่าจะมผี ลอะไรตามมา ซึ่งการที่ไปโพสต์ว่าเขาแม้จะเป็น ในคอมพิวเตอร์ โดยคนท่ีถูกโพสต์ก็ไม่รู้จักคนโพสต์ แต่ผลที่เกิดขึ้นคือเขาได้รับความเสียหาย ถูกดูหม่ิน ดูแคลน บางคร้ังอาจะทาให้มีผลต่อการทางานหรือถูกยกเลิกงานท่ีจะทา มีความเสียหายเกิดข้ึน โดย คานวณค่าเสียหายออกมาเป็นตัวเงินได้ ลักษณะการโพสต์ดังกล่าวจะมีความผิดในการหมิ่นประมาท ผู้อนื่ โดยการโฆษณา โดยผิดทั้งคนที่เป็นต้นเร่ืองในการโพสต์ และคนที่แชร์ต่อดว้ ย ซึ่งผลท่ีตามมาเขา สามารถแจ้งความร้องทุกข์กับตารวจเพื่อเอาผิดทางอาญาโดยมีโทษท้ังจาคุกและปรับด้วย ใน ขณะเดียวกันก็ฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายเป็นตัวเงินจากผู้โพสต์และแชร์ต่อได้อีกด้วย ซ่ึงนักศึกษาจะ เห็นได้ว่าการกระทาความผิดเกิดขึ้นได้ง่ายมากแค่ปลายนิ้วเราท่ีนั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์ หรือมือถือ เท่านั้นก็สามารถทจ่ี ะตกเปน็ ผทู้ าผิดไดง้ ่าย กรณีที่ 2 โพสตข์ ายของออนไลน์ จ่ายเงนิ แล้ว ไม่ไดข้ อง กรณีน้ีนักศึกษาจะพบเจอนกันบ่อย และหลาย ๆ คนน่าจะเคยตกเป็นเหยื่อมาแล้ว น้ันก็คือ มีการโพสต์ขายของออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นในเว็บไซต์ หรือในเฟซบุ๊ก อินสตราแกรม หรืออื่น ๆ โดยท่ัวไปคือ จะให้เราโอนเงินไปให้แล้ว ผู้ขายจะส่งของที่ส่ังซ้ือมาให้ และก็จะมีหลายคนท่ีไม่ได้ของ ตามที่สั่งไว้ และจะมีอีกส่วนหนึ่งท่ีไดข้ องแตไ่ ม่ตรงกับที่ลงโฆษณาในสื่อโซเชียลมีเดีย ซึ่งผู้ที่กระทาจะ มีความผิดในฐานฉ้อโกง และความผิดเก่ียวกับการนาข้อมูลท่ีเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ ซ่ึงจะมี โทษท้ังจาคุกและปรับ รวมท้ังผู้เสียหายสามารถฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ด้วย กรณีท่ีนักศึกษาโดน ฉอ้ โกงหรอื ตกเป็นเหยอื่ ควรดาเนินการดังตอ่ ไปนี้ 1. ตอ้ งรวบรวมหลักฐานในการสั่งซอื้ สนิ ค้า - แคปภาพหน้าจอบนหน้าเว็บไซตท์ เ่ี ข้าไปซอื้ สนิ ค้าออนไลน์ - แคปภาพข้อความท่ีสนทนากบั แมค่ า้ - รวบรวมชอ่ื ทอี่ ยู่ เบอร์โทรศพั ท์ อีเมล์ และ เลขบัญชีของร้านค้า ท่พี อทราบ - หลกั ฐานการโอนเงิน, ใบนาฝากท่เี ราจา่ ยค่าสินค้าไป - สาเนาบตั รประชาชน 2. เข้าแจ้งความดาเนนิ คดี นาบัตรประชาชนและหลักฐานที่รวบรวมมา เข้าแจ้งความท่ีสถานีตารวจในท้องที่เกิดเหตุ กับเจ้าหน้าท่ีตารวจ โดยให้แจ้งว่า “ต้องการดาเนินคดใี ห้ถึงที่สุด” ไม่ใช่แค่ลงบันทึกประจาวันเท่าน้ัน เม่ือแจ้งความเรียบร้อยแล้วให้นาเลขบัญชีของมิจฉาชีพที่โกง ใบแจ้งความ และหลักฐานการโอนเงิน ไปยังธนาคารปลายทางของบัญชมี ิจฉาชพี จากนั้นให้ย่ืนเรื่องขอคืนเงิน หรืออายัดบัญชี เม่ือมิจฉาชีพ ไม่สามารถใช้เงินในบัญชีไดก้ จ็ ะทาให้คณุ สามารถดาเนินคดกี ับคนรา้ ยและไดเ้ งินคนื มาในทสี่ ุด (ที่มา: เว็บไซตก์ ระทรวงยตุ ธิ รรม, 2564) กรณีที่ 3 เตือนภัย! หลอกรักออนไลนช์ ว่ ง \"วาเลนไทน\"์ รกั มาก เปย์มาก สดุ ทา้ ยใจสลาย สานักงานตารวจแห่งชาติ ขอประชาสัมพันธ์ แจ้งเตือนพ่ีน้องประชาชน ให้ระมัดระวัง มิจฉาชีพที่อาศัยโอกาสจากเทศกาลแห่งความรัก หรือ \"วาเลนไทน์\" มาหลอกลวงเอาทรัพย์สินจากพ่ี

39 น้องประชาชน โดยอาชญากรรมออนไลน์ท่ีคนร้ายเป็นชาวต่างชาติใช้ความรักในการหลอกลวงเหยื่อ หลกั ๆ มี 3 ประเภท ดงั นี้ 1. Romance Scam หลอกรักให้เปย์ แลว้ เททิ้ง คนร้ายเป็นแก๊งชาวผิวสี เร่ิมต้นด้วยการสร้างบญั ชีทางสื่อสังคมออนไลน์ปลอมโดยใชร้ ูป ผู้อ่ืนส่วนใหญ่จะปลอมเป็นชาวยุโรป อเมริกัน หรือชาวตะวันออกกลาง ที่หน้าตาดี หล่อ รวย หน้าที่ การงานดี มีการใช้ชีวติ ที่หรูหราเข้ามาทักทายเหยื่อ (เป้าหมายคือหญิงไทยอายุ 40 ปีขึ้นไป) ผ่านทาง ส่ือสังคมออนไลน์ แล้วสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกันโดยอ้างว่าภรรยาเสียชีวิตหรือหย่าร้าง อยากใช้ ชีวิตท่ีเหลือกับหญิงไทย โดยถูกใจเหยื่อมากใช้วิธีการแชทเรียกเหยื่อหวานหยดย้อย เช่น Darling, Sweetheart, My love พอเหยื่อหลงเช่ือและหลงรัก ก็จะเร่ิมหลอกลวงเพื่อหวังเงนิ จากเหย่ือโดยจะ ใช้วิธีการต่างๆ ได้แก่ อ้างว่าจะส่งทรัพย์สินมีค่ามาให้ จากน้ันจะมีผู้ร่วมขบวนการซ่ึงเป็นคนไทยจะ ติดต่อเหย่ือโดยอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าท่ีกรมศุลกากรหรือบริษัทส่งของระหว่างประเทศ มีการเรียกเก็บ ภาษีหรือค่าปรับจากเหย่ือ อา้ งว่าป่วยแตป่ ระกันสุขภาพมีปัญหา ขอให้เหย่ือโอนค่ารักษาพยาบาลมา ให้ , อ้างว่าได้รับมรดกจานวนมากแต่ต้องมกี ารจ่ายภาษีมรดกก่อน ขอให้เหยื่อช่วยโอนเงินมาให้ และ อ้างว่าได้รับสัมปทานหรือทาสัญญากับภาครัฐ จะได้ผลกาไรจานวนมาก ขอให้เหย่ือโอนเงินมาจ่าย ใหก้ บั ภาครฐั ก่อนทาสญั ญา เปน็ ต้น เมือ่ เหยือ่ หลงเชื่อก็จะสญู เงินทั้งหมดไป 2. Hybrid Scam หลอกรักชวนลงทุน คนร้ายเป็นแก๊งชาวจีน เร่ิมต้นด้วยการสร้างบัญชีทางสื่อสังคมออนไลน์ปลอม โดยใช้รูป หญิงสาวสวยชาวเอเซีย น่าเชื่อถือ ลักษณะเหมอื นนักธุรกิจ เข้ามาเข้ามาทักทายเหยอ่ื (เป็นผู้ชายอายุ 30 ปีขึ้นไปท่ีเข้าใจระบบการลงทุนออนไลน์) ผ่านทางส่ือสังคมออนไลน์ แล้วสร้างความสัมพันธ์ ระหวา่ งกนั พอเหยือ่ หลงเชื่อหรอื หลงรกั คนร้ายกจ็ ะบอกกับเหยื่อวา่ มธี ุรกจิ ใหมน่ ่าลงทนุ ผลตอบแทน สูง เช่น การเทรดค่าเงินต่างประเทศ อ้างว่าได้กาไรแน่นอน จากน้ันจะส่งลิงก์แอพพลิเคชัน มาให้ เหย่ือติดตั้งในโทรศัพท์ และเริ่มมีการนาเงนิ มาลงทุน แรกๆ จะได้กาไรจริง จากน้ันจะชักชวนเหยื่อให้ เพ่ิมวงเงินการลงทุน เมื่อเทรดแล้วได้กาไร การจะนาเงินออกจากระบบต้องจ่ายภาษี 30-40% เช่น ถ้าลงทุนได้กาไร 1,000,000 บาท ต้องโอนเงินประมาณ 400,000 บาท เจ้าระบบก่อน เม่ือเหย่ือ โอนเงนิ เขา้ ระบบแล้ว กจ็ ะไม่สามารถถอนเงนิ ออกได้ทาใหเ้ หยอ่ื หลงเช่ือสูญเงนิ เปน็ จานวนมาก 3. Sextortion หลอกให้ถา่ ยคลิปชว่ ยตวั เองแล้วเอามาแบล็คเมล์ (Blackmail) คนร้ายเป็นแก๊งชาวฟิลิปปินส์ เร่ิมต้นด้วยการสร้างบัญชีทางสื่อสังคมออนไลน์ปลอม โดย ใชร้ ปู หญงิ สาวสวย เซก็ ซี่ เข้ามาเข้ามาทักทายเหยือ่ (เปน็ ผู้ชาย ทม่ี หี น้าท่ีการงานม่ันคง มฐี านะดี เป็น ท่ีนับถือในสังคม เป็นคนรักครอบครัว) ผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์ แล้วสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกัน พอเหยื่อหลงเชื่อจะขอ วิดีโอคอล ชักชวนให้เหย่ือถ่ายคลิปวิดีโอ ช่วยตัวเองหรือภาพลามกของเหย่ือ สง่ มาให้กับคนร้ายจากน้นั จะบันทกึ ภาพหรอื คลิปของเหยื่อไว้ นามาขม่ ข่เู อาเงนิ หากไม่ยนิ ยอมจะขู่ว่า ปล่อยคลปิ ดงั กลา่ วสสู่ าธารณะ หรอื สง่ ใหภ้ รรยา ผู้บงั คับบญั ชาหรือเพ่ือนของเหย่ือ จนเหยื่อต้องจาใจ โอนเงินไปให้คนรา้ ยเพราะไม่อยากเส่ือมเสยี ช่อื เสยี ง (เวบ็ ไซตก์ รงุ เทพธุรกิจ, 2566) จากกรณีที่กล่าวมาข้างตน้ นักศึกษาจะเห็นได้ว่ามีการกระทาความผิดโดยใชเ้ ทคโนโลยีดิจิทัล เข้ามาใชเ้ ป็นเคร่อื งมือ ไม่ว่าจะเปน็ การฉ้อโกง หรือนาเข้าข้อมูลอันเป็นเทจ็ และความผิดในฐานอ่นื ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้เทคโนโลยีเป็นจานวนมาก เพราะฉะนั้นการใช้ชีวิตในปัจจุบันน้ีนอกจากความ

40 สะดวกสบายท่ีตามมาแล้ว สิ่งท่ีตอ้ งระวังมากตามไปด้วยคือการไม่ตกเป็นเหย่ือของอาชญากรที่มากับ เทคโนโลยดี ว้ ย ศึกษาข้อมูลเพ่ิมเติมเกี่ยวกับพระราชบัญญัตวิ ่าด้วยการกระทาความผิดเก่ียวกับคอมพวิ เตอร์ (ฉบับที2่ ) พ.ศ. 2560 ได้ที่ คลปิ วิดโี อ ตอน 13 ข้อตอ้ งรู้ พ.ร.บ. ฉบบั ใหม่ ทีม่ าของคลิป: iT24Hrs ตอน 13 ข้อต้องรู้ พ.ร.บ. ฉบับใหม่ พระราชบญั ญัตลิ ขิ สทิ ธิ์ การใช้ลิขสทิ ธิ์สาหรับเทคโนโลยีดิจทิ ลั ลิขสิทธิ์ คือ สิทธิ์แต่เพียงผู้เดียวท่ีกฎหมายรบั รองให้ผ้สู ร้างสรรค์สามารถกระทาการใด ๆ กับ งานสร้างสรรค์ท่ีได้ทาข้ึน ได้แก่สิทธ์ิในการทาซ้า ดัดแปลง หรือโฆษณา หรือสิทธ์ิที่จะอนุญาตหรือไม่ อนุญาตให้ผู้อื่นนางานนั้นไปใช้ โดยลิขสิทธ์ิจะให้ความคุ้มครองแก่งานสร้างสรรค์ต่าง ๆ ตามที่ กฎหมายกาหนด และการสร้างสรรค์งานน้ันต้องมาจากการคิดริเร่ิมสร้างสรรค์ การใช้ความรู้ ความสามารถ วิจารณญาณ และความพยายามต่าง ๆ ในอดีตการละเมิดลิขสิทธิ์นั้น เกิดได้ค่อนข้าง ยากเน่ืองจากต้องมีการเดินทางไปหาข้อมูลเพื่อให้ได้ทรัพย์สินทางปัญญาของผู้อื่นมาเพ่ือท่ีจะ ลอกเลียนแบบ แต่ในปัจจุบันสามารถทาได้ง่ายข้ึนตามความสะดวกสบายที่มากับเทคโนโลยีดิจิทัล เนื่องจากข้อมลู ลิขสทิ ธ์ิของผู้อ่ืนสามารถหาได้ง่ายจากข้อมลู ในโซเชยี ลมีเดีย ทาใหก้ ารละเมดิ ลิขสิทธก์ิ ็ เกิดได้ง่ายเช่นกัน ในขณะเดียวกันเราอาจจะทาความผิดท้ังทางคอมพิวเตอร์และความผิดท่ีเก่ียวกับ ลิขสิทธิ์ไปในคร้ังเดียวกันเลยก็ได้ สาหรับในหัวข้อนี้เราจะมาดูกันว่าในการเอาข้อมูลของคนอ่ืนมาใช้ นั้น ต้องทาแบบไหนถึงจะไม่โดนฟ้อง ในขณะเดียวกันก็มาดูกันว่าเราต้องป้องกันตัวเองอย่างไรเพ่ือ ไมใ่ หถ้ ูกละเมิดลิขสิทธ์ิของเราดว้ ยเชน่ กัน 1. การผลงานของคนอื่นมาทาซ้า ไม่ว่าจะเป็นงานวรรณกรรม งานศิลปะ งานดนตรี หรือ ดัดแปลงผลงานที่เป็นลิขสิทธิ์ของคนอื่นมาโดยไม่ได้รับอนุญาต จะถือว่าเป็นความผิด การละเมิด ลิขสิทธ์ินี้จะเห็นได้บ่อยในสังคมโซเชียลมีเดีย เช่นการนาเพลงของคนอื่นมาทาซ้า การนาเพลงคนอ่ืน มาดัดแปลง การคัดลอกงานของคนอื่นมาดัดแปลงทาให้คิดว่าเป็นผลงานของตัวเอง การเอารูปภาพ ของคนอน่ื มาใช้เพื่อประโยชนข์ องตัวเอง เชน่ ใช้โฆษณาสินคา้ เปน็ ตน้ 2. การนาข้อมูลท่ีมีลิขสิทธ์ิของคนอ่ืนมาเผยแพร่ต่อสาธารณชน โดยไม่ได้รับอนุญาต กรณีท่ี เกิดจากการเอาผลงานคนอนื่ มาโพสต์ หรือนาข้อมูล เชน่ เอกสาร หนังสือ ตารา ท่ีเจ้าของลิขสิทธิ์เขา ทาไว้มาเผยแพร่ โดยท่ีเจ้าของลิขสิทธ์ิเขายังไม่ได้อนุญาต หรือการนาโปรแกรมหรือซอฟแวร์ของคน อ่ืนมาให้ดาวนโ์ หลดหรือเผยแพร่ โดยท่เี จ้าของลิขสทิ ธเิ์ ขายงั ไม่ไดอ้ นญุ าต กถ็ อื ว่าเปน็ ความผดิ 3. การให้เช่าต้นฉบับหรือสาเนาผลงานท่ีมีลิขสิทธ์ิของคนอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต ถือเป็น ความผิด ตวั อย่างเช่นการที่องค์กรธรุ กิจไดร้ ับซอฟตแ์ วร์ที่ถูกลิบสิทธม์ิ า และได้ทาการสาเนาซอฟตแ์ วร์ แจกใหก้ บั บุคคล หรือหนว่ ยงานภายในธุรกจิ โดยไม่ได้รับอนุญาต

41 4. การนาผลงานท่ีมีลิขสิทธิ์ของคนอื่นมาแสวงหากาไร โดยไม่ได้รับอนุญาต การกระทา ความผิดในข้อน้ี ถือว่าเป็นความผิดที่ค่อนข้างจะร้ายแรง เน่ืองจากเอาผลงานคนอ่ืนมาแสวงหากาไร ให้กับตัวเอง เชน่ คัดลอกเพลงคนอื่นแล้วนาออกมาทาขาย หรือ การที่นักร้องนาเพลงที่ตัวเองเป็นคน ร้องจนเพลงนี้เป็นที่รู้จักของคนเป็นจานวนมากไปร้องบนเวที แต่ถูกเจ้าของค่ายเพลงซึ่งเป็นเจ้าของ ลิขสิทธเ์ิ พลงดงั กลา่ วฟ้องรอ้ งเรยี กค่าเสยี หายเป็นจานวนมาก 5. การยกเว้นลิขสิทธิ์ ถึงแม้ลิขสิทธ์ิจะเป็นสิทธิ์ของแต่ละคนท่ีกฎหมายรับรองแต่ก็มี ขอ้ ยกเว้น ใหก้ ารกระทาเหล่านไ้ี มเ่ ป็นการละเมิดลิขสทิ ธิ์ ไดแ้ ก่ 5.1 ใช้เพื่อการวิจัย หรือศึกษางานน้ัน ๆ เป็นการนาผลงานคนอ่ืน เช่น ข้อความ รูปภาพ มาใชเ้ พือ่ การศึกษา หรือการวจิ ัย จะไม่ถือว่าเป็นความผิด แตอ่ ย่างไรก็ตาม การท่ีเรานาผลงานคนอ่ืนมา ควรให้เครดติ กับเจา้ ของลขิ สิทธิ์ โดยการอา้ งองิ แหลง่ ท่ีมาของขอ้ มูล 5.2 ใช้เพื่อการเรียนการสอน เช่นทาซ้าเอกสาร ตัดทอนบางส่วน หรือสรุป เพื่อใช้ ประกอบการเรียนการสอน หรือแจกจ่ายให้กับผู้เรียน โดยไม่ได้มีการจาหน่าย หรือแสวงหากาไร ไม่ถือ ว่าเปน็ ความผดิ แต่ควรใหเ้ ครดติ เจ้าของลขิ สทิ ธ์โิ ดยการอ้างอิง 5.3 การนาเสนอข่าว หรือการรายงานข่าวทางสื่อมวลชน โดยท่ีเจ้าของลิขสิทธ์ริ ับรู้ ไม่ถือ ว่าเปน็ ความผิด 5.4 การอนุญาตให้ใช้สิทธิ์ตามสัญญาอนุญาต (Creative commons) ซึ่งเป็นข้อกาหนดที่ สามารถให้นาข้อมูล เช่น รูปภาพ เว็บไซต์ ไปใช้งานได้ ตามเง่ือนไขที่เจ้าของลิขสิทธกิ์ าหนด ไม่ถือว่า เปน็ ความผิด พระราชบญั ญตั คิ ้มุ ครองข้อมูลสว่ นบคุ คล พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPA (Personal Data Protection Act) เป็นกฎหมายว่าด้วยการให้สิทธ์ิกับเจา้ ของข้อมลู ส่วนบุคคล สร้างมาตรฐานการรักษาขอ้ มลู สว่ นบุคคล ให้ปลอดภัย และนาไปใช้ให้ถูกวัตถุประสงค์ตามคายินยอมท่ีเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลอนุญาต โดย กฎหมาย PDPA Thailand (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบคุ คล) ได้ประกาศไว้ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ วนั ท่ี 27 พฤษภาคม 2562 และปัจจบุ นั ได้มผี ลบงั คับอย่างเตม็ รูปแบบเมื่อวนั ท่ี 1 มถิ ุนายน 2565 ข้อมูลส่วนบุคคล หมายถึง ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับบุคคลซึ่งทาให้สามารถระบุตัวตนบุคคลน้ัน ได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม แต่ไม่รวมถึงข้อมูลของผู้ถึงแก่กรรมโดยเฉพาะ (มาตรา 6) และไม่รวม ขอ้ มลู ของนติ ิบุคคล แบง่ ออกเป็น 1) ข้อมูลส่วนบุคคล (Personal Data) เป็นข้อมูลประเภทท่ีสามารถระบุตัวตนไปยังเจ้าของ ข้อมูล (Data Subject) ได้ เช่น ชื่อ-นามสกุล เลขประจาตัวประชาชน ท่ีอยู่ เบอร์โทรศัพท์ ข้อมูล การเงิน เปน็ ต้น 2) ข้อมูลส่วนบุคคลท่ีมีความอ่อนไหว (Sensitive Personal Data) เป็นข้อมูลท่ีเปล่ียนยาก หรือเปลี่ยนไม่ได้ หรือเป็นข้อมูลท่ีอาจทาให้เกิดอคติในสังคม หรือทาให้เกิดความลาเอียง อาทิเช่น ข้อมลู สขุ ภาพ เช้ือชาติ ข้อมลู ชีวภาพ ประวัตอิ าชญากรรม ศาสนาหรือปรัชญา ขอ้ มลู พันธุกรรม ความ คดิ เหน็ ทางการเมอื ง พฤตกิ รรมทางเพศ เปน็ ตน้

42 บุคคลท่ีเกี่ยวข้องกับข้อมูลส่วนบุคคล ประกอบด้วย 1) เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล (Data Subject) 2) ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล (Data Controller) 3) ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (Data Processor) และ 4) เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (Data Protection Officer) นอกจากนี้ยัง สิทธขิ องเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล (Data Subject) เจ้าของข้อมูลส่วนบคุ คลมีสิทธใิ นข้อมูลของตนเอง ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลหรือ PDPA ศกึ ษาข้อมูลเพมิ่ เตมิ ได้จากคลิปวิดโี อ ตอน สทิ ธิของข้อมูลสว่ นบุคลมีอะไรบ้าง? ทมี่ าของคลิป: moomall Digital Asset ตอน สิทธขิ องขอ้ มลู สว่ นบคุ คลมอี ะไรบา้ ง? กรณีศึกษาบรษิ ัทที่เคยถูกฟอ้ งรอ้ งเก่ียวกบั การละเมดิ ความคมุ้ ครองข้อมูลส่วนบุคคล 1. Google เมื่อปี 2019 สานักงานดา้ นการคุม้ ครองข้อมูลส่วนบคุ คลของฝรัง่ เศส (CNIL) ปรบั Google เป็นเงิน 50 ล้านยูโร (ประมาณ 200 ล้านบาท) ในฐานละเมิดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล แห่งสหภาพยุโรป (GDPR) เนื่องจากไม่มีการแจ้งการใช้ข้อมูลส่วนบุคคลกับผู้ใช้งานในรูปแบบ ทเ่ี หมาะสมและด้วยภาษาทเี่ ขา้ ใจงา่ ย อกี ทง้ั ไมไ่ ด้ขอความยินยอมการใชข้ อ้ มูลส่วนตัวจากผู้ใช้งานเพ่ือ ใช้ทาแคมเปญโฆษณาแบบเจาะกลุม่ เปา้ หมาย 2. บริษทั ทรมู ฟู เอช เม่ือปี 2018 ผ้เู ช่ียวชาญดา้ นไอทีชาวต่างชาตพิ บสาเนาบัตรประชาชนของผู้ใช้งาน เวบ็ ไซต์ iTrueMart ประมาณ 46,000 ไฟล์ อยู่ในพ้ืนที่จดั เก็บข้อมูลออนไลน์ (Amazon S3 bucket) โดยไม่มี การเข้ารหสั ปอ้ งกัน จงึ ไดแ้ จ้งเตอื นไปยังทรมู ูฟ เอชใหแ้ กไ้ ข ซึง่ กรณีดงั กล่าวทรูมูฟ เอชแจ้งว่าเกิดจาก การถูกแฮ็กข้อมูลลูกค้าที่ได้ซื้อมือถือพร้อมแพคเกจบริการทรูมูฟ เอช โดยมีการลงทะเบียนซิม ผ่านช่องทาง iTrueMart กสทช. จึงมีคาส่ังให้ทรูมูฟ เอช รับผิดชอบและเยียวยาความเสียหายต่อลูกค้าท้ังทางแพ่ง และอาญา กรณีความผิดฐานละเมิดความคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พร้อมทั้งให้จัดทารายงาน ผลการดาเนินการและมาตรการป้องกันและรักษาความปลอดภัยขอ้ มูลลูกค้า หากไม่ดาเนินการมีโทษ ปรบั ทางปกครองวันละ 2 หมน่ื บาท จนกวา่ จะดาเนินการแลว้ เสร็จ สง่ิ ท่ตี อ้ งทาเมอื่ ขอ้ มูลโดนแฮ็ก 1) แจง้ เตอื นผู้ใช้งานโดยเรว็ ทีส่ ดุ 2) สรา้ งความมั่นใจให้กับ ผใู้ ช้งานว่า หน่วยงานกาลังตรวจสอบขอ้ มูลและแก้ไขปญั หา 3) ใหค้ าแนะนากบั ผ้ใู ชง้ าน วิธีการปกปอ้ งข้อมลู ส่วนบุคคล 1. ไม่โพสตข์ อ้ มลู ส่วนบุคคลตา่ งๆ ทส่ี าคัญในอินเทอร์เน็ต 2. ตงั้ คา่ ความเป็นส่วนตวั ในบญั ชอี อนไลน์ตา่ งๆ เพื่อจากัดวงผอู้ า่ นหรือนาขอ้ มูลไปใช้ 3. ตง้ั คา่ และดแู ลพาสเวริ ์ดหรือรหัสผา่ น ใหม้ ่ันคงปลอดภัย 4. ระมดั ระวังอเี มลหรอื ลงิ ก์หลอกลวงใหก้ รอกข้อมูลส่วนบุคคลตา่ งๆ 5. ไมท่ าธรุ กรรมกบั เว็บไซตห์ รือบคุ คลท่ีไมน่ า่ เชอ่ื ถอื 6. ไม่ผูกบตั รเครดติ หรือบญั ชอี อนไลนเ์ ปน็ การถาวร

43 กรณีการถ่ายรูป หรือถ่ายคลิปโดยติดบุคคลอ่ืน สามารถทาได้ หากผู้ถ่ายรูปหรือถ่ายคลิป ไมเ่ จตนา และไมไ่ ด้กอ่ ใหเ้ กดิ ความเสียหายกบั ผ้ถู กู ถ่าย และเป็นการใชเ้ พอ่ื วัตถุประสงค์ส่วนตัว กรณีนาคลิป หรือรูปถ่ายที่ติดคนอ่ืนไปโพสต์ในโซเชียลมีเดีย โดยบุคคลอ่ืนไม่ยินยอม สามารถโพสต์ได้ หากใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว ไม่ใช้แสวงหากาไรทางการค้า และไม่ก่อให้เกิด ความเสียหายต่อเจา้ ของขอ้ มูลส่วนบุคคล ติดกล้องวงจรปิดแล้วไม่มีป้ายแจ้งเตือน การติดกล้องวงจรปิดภายในบ้าน ไม่จาเป็นต้องมี ปา้ ยแจง้ เตือน หากติดเพื่อปอ้ งกันอาชญากรรม และรกั ษาความปลอดภัยกบั ตัวเจา้ ของบา้ น เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลต้องให้ความยินยอมทุกคร้ังก่อนนาข้อมูลไปใช้หรือไม่ ไม่จาเป็นต้องขอความยินยอม หากการใช้ข้อมูลดังกล่าว เป็นการทาตามสัญญา เป็นการใช้ที่มี กฎหมายให้อานาจ เป็นการใช้เพ่ือรักษาชีวิตและ/หรือร่างกายของบุคคล เป็นการใช้เพ่ือการ ค้นควา้ วจิ ัยทางสถติ ิ เป็นการใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะ และเป็นการใช้เพ่ือปกป้องผลประโยชน์ หรือ สิทธขิ องตนเอง ศึกษาข้อมูลเพ่ิมเติมเก่ียวกับพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 หรือ PDPA ได้จากคลิปวีดีโอ ตอน เคลยี ร์ชดั PDPA ฉบบั ประชาชน จบครบทกุ เรอ่ื ง ทีม่ าของคลปิ : TNNONLINE ตอน เคลียรช์ ดั PDPA ฉบบั ประชาชน จบครบทกุ เรอื่ ง

44 สรุป การรู้เท่าทันส่ือและความปลอดภัยยุคดิจิทัล เช่น การโพสต์ข้อความต่าง ๆ บนส่ือสังคม ออนไลน์ ควรระมัดระวังในการโพสต์ไม่ว่าจะเป็นการแสดงความคิดเห็นหรือการโพสต์ข้อมูล ส่วนบุคคล เพ่ือไม่ให้เกิดผลกระทบต่อตนเองและผู้อ่ืนหรือเข้าข่ายผิดกฎหมาย ตัวอย่างพฤติกรรม ทไ่ี มค่ วรโพสตบ์ นสื่อสงั คมออนไลน์ เชน่ ไมโ่ พสตข์ อ้ ความที่ให้รา้ ยผู้อ่ืน ภาพตดั ตอ่ การล้อเลยี นบุคคล อ่ืน เหตุการณ์ที่ไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาได้ รวมท้ังข้อมูลส่วนบุคคลของตนเอง เช่น บัตรประชาชน บัตรนักศึกษา เป็นต้น ในส่วนของการจัดการข่าวสารเชิงลบวิธีการรับมือหรือสังเกต ข่าวที่เผยแพร่ว่าข่าวไหนลวง ข่าวไหนจริง มีวิธีสังเกตดังนี้ 1) พิจารณาความน่าเช่ือถือของเว็บไซต์ ท่ีเผยแพร่ 2) ตรวจสอบวา่ มีเว็บไซต์หรือแหล่งข่าวอน่ื ท่ีเผยแพร่ข่าวเดียวกันหรือไม่ 3) สังเกตรูปภาพ 4) ตรวจสอบโดยการนาชื่อข่าว หรือเนื้อความในข่าวมาค้นหา และ 5) อาจพิจารณาขอ ความช่วยเหลือจากบุคคลอ่ืนเพื่อประกอบการพิจารณาข่าวสาร นอกจากนี้การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล อย่างปลอดภัยและมีความรับผิดชอบควรรู้วิธีการใช้บัญชีโซเชียลให้ปลอดภัย สัญญาณบอกว่าบัญชี โซเชียลถูกแฮ็ก วิธีป้องกันการถูกแฮ็กบัญชีโซเชียล และวิธีแก้ไขหากบัญชีโซเชียลถูกแฮ็ก และ ในปัจจุบันกฎหมายดิจิทัลท่ีมีความสาคัญ ได้แก่ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทาความผิดเกี่ยวกับ คอมพิวเตอร์ (ฉบับท่ี2) พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล กฎหมายทั้ง 2 ฉบับ เก่ียวข้องกับ ทุกคนท่ีใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ดังน้ันเราควรใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ให้ถูกวิธีและมีความปลอดภัยกับ ตนเองและไมส่ ร้างผลกระทบกบั ผอู้ ื่น คาถามท้ายบท 1. การโพสตข์ ้อความในส่ือสงั คมออนไลน์ เช่น เฟซบ๊กุ พฤตกิ รรมใดควรทาและพฤติกรรมใด ไม่ควรทา บอกมาอยา่ งละ 5 ข้อ 2. จงยกตัวอย่างข่าวปลอมทางสื่อสังคมออนไลน์ และบอกถึงผลกระทบท่ีเกิดขึ้นจากข่าว ปลอมนนั้ มา 1 ข่าว 3. นักศึกษาจะม่ันใจได้อย่างไรว่าข้อมูลหรือภาพถ่ายท่ีนามาจากอินเทอร์เน็ตน้ัน สามารถ นาไปใช้ไดอ้ ย่างถกู ต้อง ไมเ่ ขา้ ขา่ ยการละเมดิ ขอ้ มูลส่วนบคุ คล 4. วิธีการพิจารณาความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูลข่าวสารในสื่อสังคมออนไลน์ มีวิธกี ารอยา่ งไร 5. การนาคลิป หรือรูปถ่ายท่ีติดคนอื่นไปโพสต์ในโซเชียลมีเดีย สามารถทาได้หรือไม่ เพราะอะไร และเปน็ กระทาความผิดพระราชบญั ญัติคุ้มครองขอ้ มลู ส่วนบคุ คล พ.ศ. 2562 หรอื ไม่

เอกสารอ้างองิ กระทรวงยุติธรรม. (2566) กฎหมายน่ารู้ ตอนที่ 303 : ซ้ือสินค้าออนไลน์แล้วโดนโกง ไม่ได้ของ ต้อง ทาอย่างไรถึงจะได้เงินคืน. สืบค้นเม่ือ 20 กุมภาพันธ์ 2566 จาก https://www.moj.go.th /view/58179 กองบังคับการปราบปรามการกระทาความผิดเก่ียวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี. (2562). 4 สิ่งท่ี คุณไม่ควรโพสต์บนโลกออนไลน์. สืบค้นเม่ือวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https:// tcsd.go.th/4-สงิ่ ที่คุณไม่ควรโพสต์บ/ กองบังคับการอานวยการ สานักงานเทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร. (2563). ทาอย่างไร? เมื่อ Social media ของคุณโดน Hack. สืบค้นเม่ือวันท่ี 31 มกราคม 2564, จาก https:// ictgeneral.police.go.th/?p=479 กองบัญชาการตารวจสันติบาล สานักงานตารวจแห่งชาติ. (2563). สรุป 13 ข้อ สาระสาคัญจาง่ายๆ พ.ร.บ.คอมพวิ เตอร์ 60. สืบค้นเม่ือ 10 มีนาคม 2566 จาก https://www.sbpolice.go.th/ news/news/สรุป13ข้อสาระสาคญั จาง่ายๆพ.ร.บ.คอมพวิ เตอร์60_189.html เฉลิมพล ก๊กเกียรติกุล และธัญญนนทณัฐ ด่านไพบูลย์. (2561). ข่าวลวง: ปัญหาและความท้าทาย. วารสารวิชาการ กสทช ประจาปี 2561. 174-192. บรษิ ัท โทรคมนาคมแหง่ ชาติ จากัด (มหาชน). (2562). ระวังตวั ยงั ไง? ไม่ให้โดนแฮกบัญชีโซเชยี ล แถม วิธีแก้เม่ือโดนแฮก. สืบค้นเม่ือวันท่ี 31 มกราคม 2564, จาก https://www.catcyfence. com/it-security/article/secure-your-social-media-account ปริญญา พทุ ไธสง. (2565). ทาไมคนเราถงึ ชอบไถหน้าจอเสพขา่ วร้าย (Doomscrolling) พร้อมเปดิ 5 วิธีหยุดพฤติกรรมดังกล่าว. สืบค้นเม่ือ จาก https://techsauce.co/connext/life- hacks/doomscrolling รายการ iT24Hrs. (2561). 10 วิธีใช้ Social Network อย่างปลอดภัย. สืบค้นเมื่อวันท่ี 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com/watch?v=BOUQD0GZGd8 ----------. (2563). เรื่อง 5 สิ่งท่ีห้ามโพสต์ลง Social Network เดี๋ยวภัยมา. สืบค้นเม่ือวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com/watch?v=37kqBuqokcU ----------. (2563). 5 สาเหตุ ท่ีทาให้ Facebook ไอจี line twitter และโซเชียลเราถูกแฮ็ก. | DGTH. สืบค้นเม่ือวันท่ี 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com/ watch?v= tsn79Xfw2mM&t=1s วรรณวจี สุจริตธรรม. (2564). Fake News รู้ทันข่าวลวง ปัญหาบนโลกออนไลน์. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มนี าคม 2566, จาก https://www.nsm.or.th/nsm/th/node/6320 เว็บไซตก์ รุงเทพธุรกิจ. (2566). เตือนภยั ! หลอกรักออนไลน์ช่วง \"วาเลนไทน\"์ รักมาก เปย์มาก สดุ ท้าย ใจสลาย. สืบค้นเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2566, จาก https://www.bangkokbiznews.com/ news/988189

46 เว็บไซต์ Marketingoop. (2566). สรุป 13 ข้อ สาระสาคัญจาง่ายๆ พ.ร.บ.คอมพ์ 60 มีผลบังคับใช้ แล้ว. สืบค้นเมื่อ 14 กุมภาพันธ์ 2566. จาก https://www.marketingoops.com/news/ viral-update/computer-law/ เว็บไซต์ rainmaker (doyoumind). (2564). เม่ือประเภท Fake News มีความซับซ้อนมากกว่าที่คิด ชวนเข้าใจความผิดปกติของข้อมูลข่าวสารทุกประเภทก่อนเสพส่ือ. สืบค้นเม่ือ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2565. จาก https://www.rainmaker.in.th/fake-news-information- disorder/ เว็บไซต์ Springnews. (2566). 5 ดาราดังสุดทน เชือดเกรียนคีย์บอร์ด บอกเลยฟ้องจริงไม่จกตา. สบื คน้ เมื่อ 20 กุมภาพนั ธ์ 2566 จาก https://www.springnews.co.th/news/824689 เว็บไซต์ YouTube ช่อง Thai Media Fund. (2563). การรู้เท่าทันข่าวปลอม Fake News EP 2 : รูปแบบข่าวปลอม. สืบค้นเม่ือวันท่ี 30 มกราคม 2564, จาก https://www.youtube.com /watch?v=iSI2U8YDw3Q เว็บไซต์ YouTube ช่อง moomall Digital Asset. (2563). สิทธิของข้อมูลส่วนบุคลมีอะไรบ้าง?. สืบค้นเมื่อวันท่ี 10 มีนาคม 2566, จาก https://www.youtube.com/watch?v= cUAdedkzkXY เว็บไซต์ YouTube ช่อง TNNONLINE. (2565). เคลียร์ชัด PDPA ฉบับประชาชน จบครบทุกเรื่อง. สืบค้นเม่ือวันท่ี 10 มีนาคม 2566, จาก https://www.youtube.com/watch?v= fNHONESNdSY เว็บไซต์ YouTube ช่อง SME ช้ีช่องรวย. (2560). 13 ข้อต้องรู้ พ.ร.บ. ฉบับใหม่. สืบค้นเมื่อวันท่ี 10 มนี าคม 2566, จาก https://www.youtube.com/ watch?v=aYAG2VElZXI&t=16s ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส). (2562). อย่าตกหลุม โซเชียลมีเดีย. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2564, จาก https://dol.thaihealth.or.th/ Media/Index/1a5f53d6-2c9a-e811-80e7-00155d93ef05# ศูนย์ช่วยเหลือเฟซบุ๊ก. (2564). เคล็ดลับในการสังเกตข่าวปลอม. สืบค้นเม่ือวันท่ี 30 มกราคม 2564, จาก https://th-th.facebook.com/help/188118808357379 สานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2566). พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทาาความผิดเกี่ยวกับ คอมพิวเตอร์. (ฉบับท่ี2).พ.ศ. 2560. สืบค้นเม่ือ 14 กุมภาพันธ์ 2566. จาก http://web. krisdika.go.th ----------. (2566ข). พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537. สืบค้นเม่ือ 15 กุมภาพันธ์ 2566. จาก http://web.krisdika.go.th ----------. (2566ค). พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562. สืบค้นเม่ือ 15 กุมภาพันธ์ 2566. จาก https://www.krisdika.go.th/librarian/get?sysid=834296&ext=htm สานักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพ่ือเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). การใช้สังคมออนไลน์ให้ ปลอดภัยเพียงตระหนกก่อนใช้. สืบค้นเม่ือวันที่ 11 2564, จาก https://www. dlbaseline.org/explore?lightbox=dataItem-jz3mnohh4

47 สานักงานสง่ เสริมเศรษฐกิจดิจทิ ัล. (2566). ลิขสิทธ์ิบนโลกออนไลน์ใช้อยา่ งไรไม่ติดคุก. สืบค้นเม่ือ 15 กุมภาพนั ธ์ 2566.จาก https://www.depa.or.th/th/article-view/ip-series-how-avoid- online-copyright-violation Claire Wardle and Hossein Derakhshan. (2018). MODULE 2 Thinking about ‘information disorder’: formats of misinformation, disinformation, and mal-information: Journalism, ‘Fake News’& Disinformation. UNESCO. 2018. Retrieved 16 November, 2022 from: https://en.unesco.org/sites/default/files/f._jfnd_handbook_module_2.pdf Lazer, D. M. J., Buam, M. A., Benkler, Y., Berinsky, A. J., Greenhill, K. M., Menczer, F., Zittrian, J. L. (2018). The Science of Fake News. Science Magazine, 359(6380), pp. 1094- 1096. European Commission. (2017). Background Note for the Attention of The Cabinet of The President of The European Commission Jean-Claude Juncker ‘Fake news’. Retrieved 10 March, 2 0 23, from https: / / www. asktheeu. org/ en/ request/ 3724/response/13625/attach/5/Annex%201.pdf



บทท่ี 4 เทคโนโลยดี ิจทิ ลั พลิกโฉม เทคโนโลยีดิจิทัลพลิกโฉม (Disruptive Digital Technology) คือ การเปลี่ยนแปลงอย่าง พลิกผันทางเทคโนโลยีดจิ ทิ ัล รูปแบบธุรกจิ แพลตฟอร์ม หรอื นวตั กรรม ทเี่ กิดขึ้นใหม่ส่งผลกระทบใน ทุกภาคส่วน โดยเฉพาะธุรกิจเดิม ผลิตภัณฑ์เดิม ทาให้รูปแบบการดาเนินชีวิต การประกอบธุรกิจ สังคมและเศรษฐกิจเกิดการเปลี่ยนแปลง และท่ีส่งผลกระทบมากท่ีสุดคือ มูลค่าของผลิตภัณฑ์และ บริการเดิมท่ีมีอยู่ เทคโนโลยีดิจิทัลสาคัญท่ีจะพลิกโฉมโลกอนาคต ประกอบด้วย ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) บล็อกเชน (Blockchain) อินเทอร์เน็ตของ สรรพสิ่ง (Internet of Things: IoT) เทคโนโลยคี ลาวด์ (Cloud Computing) ระบบซอฟตแ์ วร์อตั โนมัติ (Robotic Process Automation: RPA) และ เทคโนโลยคี วามเป็นจริงดจิ ิทลั (Digital Reality) ความหมายของเทคโนโลยีดิจิทัลพลกิ โฉม “ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีได้มาถึงจุดที่ทาให้รูปแบบการดาเนินชีวิต การประกอบธุรกิจ และเศรษฐกิจโลกเปลี่ยนแปลงไปอย่างรนุ แรง” (McKinsey Global Institute, 2013) การเปลี่ยนแปลง ของเทคโนโลยีดิจิทัลในปัจจุบันมีความรวดเร็วและรุนแรงมากกว่าที่เคยเป็น ดังน้ัน ประเทศไทยได้ จัดทายุทธศาสตรช์ าติระหว่างปี พ.ศ. 2561 - 2580 เพ่ือรบั มอื กบั ปัญหาดา้ นเทคโนโลยีท่ีมีการพฒั นา อย่างรวดเร็วท่ีส่งผลให้ภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรม และภาคบริการ ต้องปรับตัวให้สอดรับกับ ความต้องการของผู้บริโภค รูปแบบการค้าที่เปล่ียนแปลง รวมทั้งการเปล่ียนแปลงเชิงนโยบ าย การพัฒนาของประเทศต่าง ๆ ซ่ึงเป็นการเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (สานักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2561) ในระยะต่อไปจากสถานการณ์ การเปล่ยี นแปลงในอนาคตในยุคเทคโนโลยีพลกิ ผนั เทคโนโลยีดิจิทัลพลิกโฉม (Disruptive Digital Technology) คือ เทคโนโลยีดิจิทัลท่ีทาให้ เกิดการเปลี่ยนแปลงคร้ังใหญ่ต่อรูปแบบ วิธีการ รวมถึงพฤติกรรมของคนในสังคม ทั้งในการดาเนิน ชีวิต การประกอบธุรกิจ และเศรษฐกิจโลก ซ่ึงเข้ามาแทนท่ีเทคโนโลยีดิจิทัลเดิมอย่างรวดเร็ว โดยมัก เกิดจากการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสมัยใหม่หรือการปรับปรุงเทคโนโลยีดิจิทัลเดิมให้เกิด ประสิทธิภาพสูงข้ึน ตัวอย่างของเช่น Grab ธุรกิจที่นา Mobile Application มาผนวกเข้ากับ Real-time Geolocation เกิดเป็นแพลตฟอร์มการเรียกรถแบบ On-Demand เข้ามาแก้ปัญหา ในการเรียกรถแบบเดิม หรือการซ้ือของในร้านสะดวกซ้ือที่มี Touch point สาหรับชาระค่าสินค้าด้วย เงนิ ดจิ ทิ ัล (Digital money) ในกระเป๋าเงินดิจิทลั (Digital wallet) เป็นต้น

50 นอกจากคาว่า เทคโนโลยีดิจิทัลพลิกโฉม (Disruptive Digital Technology) เรามักได้ยิน อีกคาหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการเปล่ียนแปลง คือ Digital Transformation ซึ่งเป็นการนาเทคโนโลยี ดิจิทัลเข้ามาปรับใช้กับการทางานในองค์กร เพ่ือเปล่ียนแปลงกระบวนการทางาน ไปจนถึงการสร้าง แพลตฟอร์มออนไลน์ให้ลูกค้าเข้าถึงสินค้าหรือบริการได้ การทา Digital Transformation ก็เพื่อให้ องค์กรก้าวทันความเปลี่ยนแปลง และไม่โดน Digital Disruption เล่นงาน จนองค์กรต้องหยุดชะงัก ไปน่ันเอง (Banana Technologies, 2021) ซ่ึง Disruptive Digital Technology มีลักษณะเป็น outside-in process คือ การเปลี่ยนแปลงจากภายในส่งผลกระทบทาให้องค์กรต้องปรับตัวเพื่อ ก้าวทันความเปล่ียนแปลง ถ้าไม่ปรับตัวอาจส่งผลทาให้องค์กรต้องเลิกกิจการได้ ในขณะที่ Digital Transformation มีลักษณะเป็น inside-out process คือ การปรับองค์กรให้เป็นดิจิทัล ตั้งแต่การนาเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในกระบวนการทางาน เพ่ือมอบประสบการณ์ที่ดีข้ึนให้กับลูกค้า ตลอดจนปรับปรุงประสิทธิภาพภายในองค์กรให้ดีข้ึน โดยเป็นการปรับให้เข้ากับความต้องการของ ตลาดทเ่ี ปลี่ยนแปลงไปและใหเ้ หมาะสมกบั ธรุ กิจในยุคเทคโนโลยีพลกิ ผนั เทคโนโลยีดจิ ิทลั พลิกโฉมโลกอนาคต เทคโนโลยีดิจิทัลพลิกโฉม เป็นการเปล่ียนแปลงท่ีเกิดข้ึนในทุกสาขาอาชีพ ไม่ว่าจะเป็น ภาคอตุ สาหกรรม ภาคธุรกิจ การศึกษา การเงิน การธนาคาร และอ่ืน ๆ อีกมาก ไม่เว้นแม้แต่ในเร่ือง ใกล้ตัวเรา ทาให้ธุรกิจมีการเปล่ียนแปลงซึ่งเป็นการปรับตัวที่ทาให้ธุรกิจมีประสิทธิภาพมากข้ึน โดยอาศัยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดจิ ิทัล เทคโนโลยีการส่ือสารโทรคมนาคม และวทิ ยาการสมัยใหม่ เข้ามาช่วยในการดาเนนิ งาน ซึ่งเทรนดเ์ ทคโนโลยีดจิ ิทัลสาคัญท่ีจะพลิกโฉมโลกอนาคต ประกอบด้วย ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) บล็อกเชน (Blockchain) อินเทอร์เน็ตของสรรพส่ิง (Internet of Things: IoT) เทคโนโลยีคลาวด์ (Cloud Computing) ระบบ ซอฟต์แวร์อัตโนมัติ (Robotic Process Automation: RPA) และ เทคโนโลยีความเป็นจริงดิจิทัล (Digital Reality) ปัญญาประดษิ ฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) หรือท่ีเรียกกันว่า AI หมายถึง เคร่ืองมือ เครื่องจักร หรืออุปกรณ์ท่ีมีระบบประมวลผลที่สามารถทาความเข้าใจข้อมูล เรียนรู้องค์ความรู้ต่าง ๆ เช่น การรับรู้และการให้เหตุผล การแก้ปัญหาจากข้อมูลที่ไดร้ ับ การประมวลผลข้อมูลและให้สารสนเทศที่ ผ่านการวิเคราะห์แล้ว รวมถึงสามารถสั่งการได้เช่นเดียวกับการส่ือสารระหว่างมนถษย์ด้วยกัน โดยท่ี AI ใช้อัลกอริทึม (Algorithms) เป็นกลไกสาคัญในการจัดการต่อปัญหาหรือสถานการณ์ท่ีเกิดข้ึน ซ่ึงอัลกอริทึมคือ ชุดของคาส่ังท่ีส่ังการให้คอมพิวเตอร์ทางานได้อย่างราบเรียบ รวดเร็ว และลึกซึ้ง ดงั นัน้ AI จึงมักจะเกยี่ วข้องกบั การวเิ คราะหข์ อ้ มูลขนาดใหญ่ (Big Data Analysis) ความรู้สึกที่สัมผัสได้จากแพลตฟอร์มส่ือสังคมออนไลน์ที่มีการใช้ AI และข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ได้แก่ กระบวนการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายทางการตลาดด้วยการโฆษณาที่สามารถเจาะได้ เฉพาะกลุ่ม หรือแพลตฟอร์มน้ันสามารถลบขอ้ ความที่มคี วามก้าวร้าวออกไปได้โดยอตั โนมัติ (Markic,

51 et al., 2015; Forrest, & Hoanca, 2015) ความสามารถในการคาดเดาจากการค้นหาข้อมูลท่ี Google ได้เก็บรวบรวมจากผู้ใช้งาน เช่น อายุ สถานท่ีต้ัง และข้อมูลส่วนตัวอื่น ๆ สาหรับการใช้งาน เคร่ืองมือการค้นหานี้ AI จะอาศัยหลักการคาดเดาเพ่ือการสืบค้นตามคาค้นที่ได้ระบุไว้ (Serrano, 2016) โดยอัลกอริทึมของ Google มีจุดประสงค์เพื่อให้สามารถส่งผลลัพธ์จากการค้นท่ีอาจเป็นไปได้ อย่างดีที่สุดให้กับผู้ที่ค้นหาเน้ือหาความน้ัน ๆ ความพยายามท่ีจะอ่านอเี มลจานวนมาก และวิเคราะห์ สาระความไปพร้อม ๆ กัน หรือแม้แต่การเข้าถึงเส้นทางที่ใช้เป็นการนาทางไปสู่จุดหมายในขณะท่ี ขับรถยนต์พร้อมกับคาแนะนาในการชมภาพยนตร์หรือบทเพลงท่ีผู้อยู่ในการเดินทางนั้นมีความสนใจ เป็นพเิ ศษดว้ ยการจดั อันดบั (Lomas, 2016) เปน็ ตน้ นอกจากนี้ AI ยงั นาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นด้านต่าง ๆ ตัวอย่างเช่น ดา้ นการบริการทางการเงิน (Financial Service) เช่น AI สามารถวเิ คราะห์พฤติกรรมการทา ธุรกรรมของลูกค้า ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการ การรักษาความปลอดภัยด้วยการจดจา ใบหน้า รวมถึงให้คาแนะนาการลงทุนบนแพลตฟอร์มดิจิทัลท่ีเรียกกันว่า Robo Advisor ช่วยให้ การลงทนุ งา่ ยข้ึนและลดคา่ ใช้จ่ายในการบรหิ ารจดั การ (สานักงานนวตั กรรมแหง่ ชาต,ิ 2565) ด้านการสื่อสาร เทคโนโลยีของ AI ด้านการส่ือสารท่ีกาลังเป็นที่นิยม คือ ChatGPT (Chat Generative Pre-trained Transformer) เป็น AI chatbot หรือปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถสื่อสาร ผ่านข้อความกับมนุษย์ได้อย่างฉลาดและเป็นธรรมชาติ พัฒนาโดยบริษัทวิจัย OpenAI ประเทศ สหรัฐอเมริกา โดยรวบรวมข้อมูลดิบขนาดใหญ่ปริมาณมหาศาลบนอินเทอร์เน็ต และใช้ Machine Learning มาช่วยวิเคราะห์ข้อมูล เพ่ือให้ได้คาตอบที่ไม่เพียงจะถูกต้องตามความเป็นจริงเท่าน้ัน แต่ยังคงได้ภาษาที่เป็นธรรมชาติเหมือนมนุษย์เขียน ไม่ใช่เขียนด้วยเคร่ืองคอมพิวเตอร์ เราสามารถใช้งาน ChatGPT ผ่านเว็บไซต์ https://chat.openai.com โดยผู้ใช้งานสามารถสนทนากับ ChatGPT ได้ เช่นเดียวกับการสนทนากับบุคคลปกติ ซ่ึง ChatGPT จะตอบคาถามเก่ียวกับเรื่องท่ีผู้ใช้งานสอบถาม ในขณะนั้น โดย ChatGPT สามารถเรียนรู้และทานายการตอบของมนุษย์ได้อย่างแม่นยาจาก การสนทนากบั ผู้ใชง้ านจริงทเี่ กดิ ข้นึ (Plaradise, 2566) ด้านอตุ สาหกรรมการดูแลสุขภาพ (Healthcare) เช่น AI ถูกนาไปใช้ในการเพ่ิมประสิทธิภาพ การดูแลรักษาผู้ป่วย การจัดการข้อมูลผู้ป่วย การใช้หุ่นยนตช์ ่วยเหลือในการผ่าตดั และการให้บริการ ผู้ช่วยพยาบาลเสมือนจริง (Virtual Nursing Assistants) ซึ่งช่วยลดงานบุคลากรทางการแพทย์ (สานักงานนวัตกรรมแห่งชาต,ิ 2565) เทคโนโลยีของ AI เป็นหมุดหมายสาคัญกับการเปล่ียนแปลงจากกระบวนการดิจิทัล (Digital Transformation) ที่มีความสาคัญอย่างมาก ท้ังน้ีแต่ละองค์กรต้องพัฒนากระบวนการใช้ประโยชน์ สรา้ งคณุ คา่ มลู ค่า จากขอ้ มูลท่ีเกบ็ รวบรวมไว้อย่างเป็นระบบนน้ั อกี ทงั้ ยงั มีโอกาสเพิม่ ปรมิ าณมากขึ้น อย่างต่อเนื่อง (Azad, et al., 2016) ทาให้มนุษย์มีการสร้างผลผลิตที่เพิ่มขึ้นในทุก ๆ วัน จากการ ขบั เคลื่อนการใหบ้ รกิ ารหรอื การจดั โปรแกรมการบรกิ ารรูปแบบใหม่ ๆ ท่ีหลากหลายมิติย่งิ ข้ึน ชว่ ยทาให้ มนุษย์ใช้งานประจาวันได้อย่างสะดวก สบาย เชน่ การเชอ่ื มตอ่ สื่อสารระหว่างเพ่ือน การใช้แอปพลิเคชัน อีเมล หรือการบริการขนส่งอาหาร คน พัสดุ ส่ิงของที่สามารถแบ่งปันกันได้ ผลกระทบที่เกิดขึ้นมีทั้ง ด้านบวกและด้านลบ ทาให้ชีวิตได้เปลี่ยนแปลงไปมากที่สุด ในส่วนการพัฒนาอัลกอริทึมของ AI น้ัน พยายามทจ่ี ะสรา้ งใหส้ อดคล้องกบั เป้าหมายโดยรวมของชีวติ มนุษยม์ ากทีส่ ุด

52 ท่มี าของคลปิ : Natdanai Chutip ท่มี าของคลิป: สานักขา่ วทูเดย์ ตอน ปญั ญาประดษิ ฐ์ My friend is AI ตอน พาไปดู ChatGPT-4 ฉลาดขึน้ แคไ่ หน ทาอะไรไดบ้ ้าง ขอ้ มูลขนาดใหญ่ (Big Data) ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) เป็นลักษณะของข้อมูลที่มีขนาดใหญ่ มีปริมาณมหาศาล มี ความหลากหลายของข้อมลู เกดิ ขนึ้ อยา่ งรวดเร็ว และมคี ณุ ค่าตอ่ การนาไปใช้ประโยชน์ โดย Big Data จะถูกนามาผ่านกระบวนการประมวลผล วิเคราะห์ และแสดงผลด้วยวิธีที่เหมาะสม และนาผลลัพธ์ท่ี ไดไ้ ปใช้ประโยชน์ตามเป้าหมายและแผนงานที่ได้วางไว้ Big Data ประกอบด้วยคุณลักษณะที่มีข้อมูล ปริมาณมหาศาล (Volume) ข้อมูลมีรูปแบบที่หลากหลาย (Variety) ท้ังข้อมูลท่ีมีโครงสร้างชัดเจน มีการจัดเรียงโครงสร้างอย่างเป็นระเบียบ มีความชัดเจน หรือระบุได้ด้วยตัวเลข พร้อมใชง้ านได้ทันที เช่น จานวนการซ้ือขายกับลูกค้า เปอร์เซ็นต์ความเคล่ือนไหวภายในตลาดหุ้น ข้อมูลท่ีไม่มีโครงสร้าง หรือมีโครงสร้างไม่ชัดเจน ไม่สามารถระบุความแน่นอนของข้อมูลนั้น ๆ ได้ ยังไม่สามารถประมวลผล เพ่ือนาไปใช้ได้ทันที เช่น บทสนทนาโต้ตอบกับลูกค้าทาง Social Media ข้อมูลกึ่งมีโครงสร้างเป็น ข้อมูลท่ีมีโครงสร้างระดับหน่ึงแต่ยังไม่สมบูรณ์ เช่น คาบรรยายใน Social Media เป็นข้อมูลท่ีไม่มี โครงสร้าง แต่ในกรณีท่ีมี Hashtag (#) เข้ามาช่วยในการจัดหมวดหมู่ จะทาให้ข้อมูลมีความเป็น ระเบียบข้ึนมาเล็กน้อย (katalyst, ม.ป.ป.) อีกทั้งอัตราการเพิ่มข้ึนของข้อมูล (Velocity) จะมี การเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาและรวดเร็ว มักเป็นแบบ Real-time เช่น ข้อมูลจาก Social Media ข้อมูลการทาธุรกรรมการทางเงิน เป็นต้น นอกจากนี้ Big data จะต้องมีความถูกต้องและน่าเชื่อถือ ของข้อมูล (Veracity) เม่ือมีข้อมูลท่ีมากมาย หลากหลาย และรวดเร็ว หากไม่มีความถูกต้องก็อาจ นาไปใช้งานได้ไม่เต็มท่ี และอาจจะได้ข้อมูลเชิงลึกท่ีไม่เป็นความจริง และอีกคุณลักษณะ คือ คุณค่า ของขอ้ มูล (Value) สามารถนามาใช้ประโยชนไ์ ดจ้ ริง Big Data เป็นเคร่ืองมือท่ีช่วยให้สามารถใช้ข้อมูลได้อย่างมีประสิทธภิ าพ ข้อมูลจากทุกแหล่ง สามารถนาไปวิเคราะห์และวางแผนเพ่ือให้ได้ผลลัพธ์ตามที่ต้องการ หลายองค์การทางธุรกิจนาไปใช้ ในการวางแผนการตลาดเพ่อื วิเคราะห์พฤตกิ รรมของผู้บริโภค เพื่อช่วยให้สามารถเขา้ ถงึ ความตอ้ งการ ของผู้บริโภคได้มากท่ีสุด ทาให้เกิดผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ ๆ ที่เหมาะสมตามความต้องการทาให้ เกิดความพึงพอใจและประทับใจในบริการของผู้บริโภค สาหรับ Big Data ในชีวิตประจาวันท่ีเห็น ไดช้ ัด เชน่ พฤตกิ รรมการใช้ Social Network ของแพลตฟอร์มทั้ง Facebook, Instagram, Twitter หรืออื่น ๆ มีการเก็บข้อมูลพฤติกรรมการใช้งานของผู้ใช้ว่ากาลังค้นหาอะไร และพูดถึงอะไรใน ช่องแชต จากน้ัน Social Network ซ่ึงมีเครื่องมือทางการตลาดก็จะนาข้อมูลมาวิเคราะห์เพ่ือเสนอ สินค้า โปรโมชนั ส่วนลด และโฆษณาส่งถึงกลุ่มเป้าหมายได้โดยตรง ปัจจุบนั มีการนา Big Data มาใช้

53 ในภาครัฐ เพื่อแก้ปัญหาความเดือดร้อนและลดความเหลื่อมล้า โดยนาข้อมูลในระบบราชการจาก หลายหน่วยงาน เช่น ข้อมูลสาธารณสุข ทะเบียนราษฎร์ ท่ีตั้งของธุรกิจ โรงพยาบาล สถานบาบัด สถานการณ์จ้างงานฯ มาวิเคราะห์และการเชื่อมโยงกัน เกิดเป็นข้อมูลขนาดใหญ่ Big Data ของ ภาครัฐ ผ่านกระบวนการวิเคราะห์เชื่อมโยงเพ่ือตอบการให้บริการของภาครัฐ ตัวอย่างเช่น รัฐบาล ต้องการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย แต่แทนที่จะช่วยเหลือโดยให้เงินอุดหนุนท่ีเท่า ๆ กันแบบปูพรมท้ัง ประเทศ ก็นา Big Data ซ่ึงเป็นข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ มาใช้ชีจ้ าเพาะวา่ บุคคลใดที่ถือว่ามีรายได้น้อย พร้อมทั้งกาหนดระดับและลักษณะความช่วยเหลือท่ีแตกต่างกัน (ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและ การสอ่ื สาร สานักปลดั กระทรวงการอดุ มศกึ ษาฯ, 2563) ทม่ี าของคลปิ : LDA World ตอน Big Data คอื อะไร? มไี วแ้ ล้วใครไดป้ ระโยชน์ บล็อกเชน (Blockchain) บล็อกเชน (Blockchain) คือ เทคโนโลยีการจัดการข้อมูลธุรกรรมออนไลน์ โดยอาศัย การกระจายอานาจในการตรวจสอบไปสู่กลุ่มคนสาธารณะทาให้เกิดความโปร่งใส ถูกต้อง ปลอดภัย และเข้าถึงได้ ชว่ ยลดปัญหาการผูกขาดของคนกลาง (สานักงานนวัตกรรมแห่งชาติ, 2565) ซึ่งบล็อกเชน เป็นเทคโนโลยีการประมวลผลและจัดเก็บข้อมูลแบบกระจายศูนย์ หรือท่ีเรียกว่า Distributed Ledger Technology (DLT) มีลักษณะเป็นเครือข่ายใยแมงมุมที่เก็บสถิติการทาธุรกรรมทางการเงินและ สินทรัพย์ชนิดอื่น ๆ ในอนาคต โดยไม่มีตัวกลางคือสถาบันการเงินหรือสานักชาระบัญชี จุดแข็งของ บล็อกเชนคือ ความปลอดภัยที่ยากต่อการเปล่ียนแปลง ปลอมแปลง บันทึกซ้าหรือโจรกรรม (Hack) ช่วยเพ่ิมความถูกต้อง ความโปรง่ ใส และความน่าเชอ่ื ถอื ของขอ้ มูล การประยุกตใ์ ชบ้ ล็อกเชนในดา้ นตา่ ง ๆ มดี งั น้ี อุตสาหกรรมการเงินและการธนาคาร (Banking) เนื่องจากจุดเด่นของการเก็บข้อมูลแบบ Blockchain คือ เร่ืองความโปร่งใสและปลอด บล็อกเชนจึงถูกนามาใช้คร้ังแรกในอุตสาหกรรม การเงินในรูปแบบสกุลเงินดจิ ิทัล (Cryptocurrency) อย่าง Bitcoin เองก็ใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนเป็น ระบบเบ้ืองหลังในการแลกเปลี่ยน โอนเหรียญ นอกจากนี้ Blockchain ช่วยลดข้ันตอนการทา ธุรกรรมทางการเงินโดยไม่มีคนกลาง ช่วยรักษาความปลอดภัยของข้อมูล ป้องกันการปลอมแปลง แอบอา้ งการใชข้ อ้ มูล รวมถงึ การฉ้อโกงออนไลน์ (สานกั งานนวัตกรรมแหง่ ชาต,ิ 2565) ภาครฐั นา Blockchain มาใชใ้ นรปู แบบของ สญั ญาอจั ฉริยะ (Smart contract) ซึง่ เป็นหนง่ึ ในฟังก์ชันของระบบบล็อกเชนที่จะสนับสนุนการทางานในหลายภาคส่วนธุรกิจ รวมถึงภาครัฐ โดยสนับสนุนรูปแบบการระบุตัวตน ปกป้องเอกสารสาคัญ การตรวจสอบกระบวนการทางธุรกิจของ บรษิ ทั หรอื กระบวนการเลือกตง้ั (ฟรอส์ท แอนด์ ซลั ลิวัน, 2565) ตวั อย่างเชน่ ในการเขา้ ถงึ สวัสดิการ และบริการต่าง ๆ ของภาครัฐ ด้วยคุณสมบัติของเทคโนโลยี Blockchain สามารถช่วยปรับปรุง คณุ ภาพระบบการลงทะเบียน (Registration System) เพื่อแจกจ่ายสวสั ดกิ ารภาครัฐให้กบั ประชาชน

54 ไดอ้ ย่างมีประสทิ ธภิ าพมากย่ิงข้ึน อีกท้ังการทางานร่วมกบั ระบบพสิ ูจน์ตวั ตน (Identity Management) บนเทคโนโลยี Blockchain สามารถช่วยลดขั้นตอน และการใช้สาเนาเอกสารในการพิสูจน์ตัวตนได้ ทาให้ประชาชนได้รับความสะดวกและรวดเร็วในการได้รับบริการ การจ่ายเงินสวัสดิการภาครัฐโดย ประชาชนจะไดร้ ับเงินโดยตรงผ่านทาง Digital Wallet ของพวกเขา ซึ่งช่วยลดค่าธรรมเนียมธนาคาร และลดโอกาสในการทุจริตจากหน่วยงานท้องถ่ินลงได้ ทาให้เกิดความโปร่งใส และสามารถตรวจสอบ การใช้จา่ ยเงนิ ของภาครัฐได้ เป็นต้น (สานักงานพัฒนารฐั บาลดิจทิ ัล, 2564). ดา้ นอตุ สาหกรรมการดูแลสขุ ภาพ (Healthcare) เช่น การนา Blockchain เขา้ มาเก็บประวัติ ผู้ป่วย อาการของโรค รายงาน และเอกสารต่าง ๆ ท่ีจะมีเพียงผู้ได้รับอนุญาตเท่าน้ันที่เข้าถึงข้อมูลได้ หรือหากผู้ป่วยต้องการเปล่ียนหมอท่ีดูแลก็สามารถเรียกดูข้อมูลได้ทุกที่ทั่วโลก ในภาคการประกัน ยังช่วยผู้ป่วยในการเรียกร้องค่าเสียหาย เทคโนโลยีนี้จะจัดการเครือข่ายและลดความผิดพลาด ในการเรยี กร้องคา่ เสยี หาย ทาใหก้ ระบวนการประกันรวดเร็วขึน้ (ฟรอส์ท แอนด์ ซลั ลิวนั , 2564) ด้านการศึกษา Blockchain นามาใช้เป็นหลักฐานบันทึกข้อมูลเพ่ือยืนยันทักษะและความ เช่ียวชาญรูปแบบดิจิทัลท่ีสามารถตรวจสอบได้และไม่สามารถแก้ไขดัดแปลงได้ เช่น การเก็บบันทึก และจัดการหลักฐานวุฒิการศึกษา การใช้งานเทคโนโลยีบล็อกเชนในภาคการศึกษาน้ันถือว่า มีศักยภาพในการเพ่ิมความถูกต้องแม่นยาและเช่ือถือได้ ทาให้สถานศึกษารวมไปถึงนายจ้างสามารถ ตรวจสอบประวัติข้อมูลประจาตัวของผู้เรียนได้ โดยม่ันใจได้ว่าข้อมูลดังกล่าวไม่ผ่านการปลอมแปลง นอกจากน้ี เทคโนโลยีบล็อกเชนยังมอบความสามารถในการจัดเก็บข้อมูลสาคัญต่าง ๆ เช่น การจัดเก็บ Course Syllabus และ Coursework รายวิชาต่าง ๆ ในระดับมหาวิทยาลัย เป็นต้น (Maryville University, n.d.) ทมี่ าของคลปิ : Simply Explained ตอน How does a blockchain work อนิ เทอร์เนต็ ของสรรพสิ่ง (Internet of Things: IoT) อินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (Internet of Things) หรือ IoT เป็นวัตถุ เซ็นเซอร์ และระบบท่ี อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ดิจิทัล ตลอดจนอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ สามารถเชื่อมโยงหรือ ส่ือสารกันไดผ้ ่านระบบอินเทอร์เนต็ เพอื่ ทางานตามวัตถุประสงค์ใดวตั ถุประสงค์หนึ่ง คาว่า “Things” จงึ หมายถึง อุปกรณอ์ เิ ล็กทรอนกิ สต์ า่ ง ๆ ท่ถี ูกเชอ่ื มโยงเขา้ ดว้ ยกนั ภายหลังจงึ ได้มกี ารใชค้ าวา่ smart มาแทนที่ เช่น smart phone, smart watch, smart home อุปกรณ์เหล่านี้จะถูกฝัง RFID sensor ซึ่งทาให้มีขีดความสามารถในการเก็บรหัสหรือ ID เพ่ือเชื่อมต่อกับอุปกรณ์รับสัญญาณและสื่อสารกับ อปุ กรณ์อิเล็กทรอนิกส์อืน่ ๆ ผ่านอนิ เทอร์เน็ต IoT จึงถูกนามาใชแ้ ก้ปัญหาในชวี ิตประจาวันและสร้าง นวัตกรรมเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคได้หลากหลาย เช่น การเปิด-ปิดสวิตซ์ไฟในบ้าน ผ่านโทรศัพท์มือถือ ระบบเซนเซอร์ตรวจจับที่ว่างในลานจอดรถ การแจ้งเตือนไปยังผู้ดูแลเม่ือผู้ป่วย ทีส่ วมนาฬิกาสมาร์ตวอชมีอตั ราการเตน้ ของหัวใจผิดปกติ เปน็ ต้น

55 นอกจากการนาเทคโนโลยี IoT มาใช้ในชีวิตประจาวันแล้ว ผู้ประกอบการสามารถนา เทคโนโลยี IoT มาประยุกต์ใช้งานได้ในหลายภาคอุตสาหกรรม ตัวอย่างเช่น อุตสาหกรรมยานยนต์ ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี IoT ในดา้ นรถยนต์อัจฉริยะ (Connected car) และเทคโนโลยีขับเคลื่อน อัตโนมัติ (Autonomous Driving) อุตสาหกรรมการดูแลสุขภาพ การนาเทคโนโลยี IoT หรือ Internet of Medical Things (IoMT) มาประยุกต์ใชง้ านไม่ว่าจะเป็นการนา sensor หรือ IoT ไปใช้ ปรับปรุงโรงพยาบาลเพื่อให้สามารถทางานได้แบบ Touchless ลดความเส่ียงให้กับบุคลากรทาง การแพทย์และผู้ป่วย การนาหุ่นยนต์มาใช้ในการบริการรับส่งอุปกรณ์การแพทย์หรือส่ิงของต่าง ๆ แก่ผู้ป่วย ไปจนถึงการประยุกต์ใช้ Wearable Device เพื่อติดตามข้อมูลสุขภาพของผู้ป่วยและ ผู้กักกันตัวโดยอัตโนมัติ ท่ีจะนาไปสู่ภาพของการรักษารูปแบบใหม่ในอนาคต เช่น Predictive Care, Preventive Care หรือแมแ้ ต่ Personalized Medication (CS LOXINFO, 2565) IoT เป็นหน่ึงในเทคโนโลยีสาคัญท่ีช่วยขับเคลื่อนกระบวนการเปลี่ยนแปลงสู่ดิจิทัลของ ประเทศไทยและช่วยพาประเทศเข้าสู่วิสัยทัศน์ Digital Thailand ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี IoT ในอนาคตจะช่วยให้แนวคิดเมืองอัจฉริยะ (Smart City) ประสบความสาเร็จมากยิ่งขึ้น ท้ังนี้ การพัฒนาเมอื งอจั ฉรยิ ะไม่เพยี งแตไ่ ดร้ บั แรงเกือ้ หนุนจาก IoT เทา่ นัน้ แตย่ ังถกู ผลักดนั ดว้ ยการเติบโต ของ Cloud computing เคร่ืองมือในการวิเคราะห์ข้อมูล และเทคโนโลยีเซ็นเซอร์ (ฟรอส์ท แอนด์ ซัลลิวนั , 2564) นอกจากนี้ การทางานร่วมกันระหวา่ ง IoT และ Data processing/ Data analytics นาไปสู่นวัตกรรมใหม่ที่เรียกว่า Edge computing ซึ่งช่วยลดเวลาในการเข้าถึงข้อมูล และช่วยให้ การวิเคราะห์และประมวลผลสามารถทาได้แบบ Real-Time ซ่ึงในอนาคตสิ่งน้ีจะมีความจาเป็น มากขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะในยุคที่ 5G เกดิ การใช้งานแพร่หลาย และอุตสาหกรรมเทคโนโลยีพลิกโฉม ไปเปน็ รูปแบบ Real-Time Automation มากขึ้น (FRONTIS, 2565) ทีม่ าของคลิป: กสทช. | NBTC Thailand ตอน IoT- Internet of Things : เรามาถึงจุดนีไ้ ด้ยังไง เทคโนโลยคี ลาวด์ (Cloud Computing) การประมวลผลแบบกลมุ่ เมฆ หรอื เทคโนโลยีคลาวด์ (Cloud Computing) คอื เทคโนโลยีที่ ผู้ใช้งานสามารถใช้ซอฟต์แวร์ ระบบงาน หรือทรัพยากรคอมพิวเตอร์ของผู้ให้บริการผ่านอินเทอร์เน็ต โดยเปล่ียนจากเดิมซ่ึงผู้ใช้ต้องจัดหาคอมพิวเตอร์และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อตอบสนอง การทางานของตนเอง ไปเป็นการใชง้ านระบบคอมพิวเตอรแ์ ละระบบเครอื ข่ายของผใู้ ห้บรกิ าร Cloud Computing จึงเปรียบเสมือนการเก็บข้อมูลและระบบงานต่าง ๆ ไว้บนก้อนเมฆ ซึ่งระบบ Cloud Computing ของผู้ให้บริการจะทาหน้าท่ีประมวลผลตลอดจนจัดเก็บข้อมูลของปริมาณมากของผู้ใช้ เอาไว้ ตัวอย่างการใช้ Cloud Computing เช่น การบริการซอฟต์แวร์ Office 365 การชมภาพยนต์ ผา่ น Netflix การสอื่ สารผ่าน Line, twitter, facebook การประยุกต์ใช้ Cloud Computing จึงช่วย ลดต้นทนุ และความยงุ่ ยากในการทางาน เนือ่ งจากผู้ให้บริการทาหนา้ ที่คลา้ ย Outsource ทจ่ี ะจัดการ ดูแลระบบให้โดยผใู้ ช้ไม่ตอ้ งจัดการทรัพยากรต่าง ๆ เอง

56 ปัจจุบันเทคโนโลยี Cloud Computing ได้กลายเป็นบรรทัดฐานใหม่สาหรับท้ังภาครัฐและ เอกชน ถูกนาไปใช้งานในทุกอุตสาหกรรมไม่ว่าจะเป็น Cloud ในรูปแบบสาธารณะ (Public cloud) แบบส่วนตัว (Private cloud) หรือแบบผสมผสาน (Hybrid cloud) สามารถลดค่าใช้จ่ายใน การดาเนินการและค่าบารุงรักษาโครงสร้างพ้ืนฐานด้านไอทีได้อย่างมากเมื่อมีการดาเนินการอย่าง เหมาะสม มหาวิทยาลัยสวนดุสิต โดยสานักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศได้นาระบบ Cloud Computing แบบ Private Cloud มาให้บริการแก่นักศึกษา อาจารย์ เพ่ือสนับสนุนกิจกรรม ทางการศึกษา สาหรับการให้บริการจะเป็นในลักษณะ Infrastructure as a Service (IaaS) ซ่ึงจะทาให้ ผู้ใช้บริการจะได้เครื่องแม่ข่ายเสมือน และสามารถติดต้ังซอฟต์แวร์เสริมตามความต้องการ อีกท้ังยัง สามารถเพิ่มทรัพยากร เช่น RAM, CPU และ Hard disk หรือจะเป็นการสั่ง Restart Server/Shout Down Server ได้ด้วยตนเอง (สานักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต, ม.ป.ป.) ท่ีมาของคลิป: iT24Hrs ตอน Cloud คอื อะไร คลาวด์เป็นมากกว่าพนื้ ทเี่ ก็บไฟล์ออนไลน์ (Cloud Storage) cloud มีประโยชนย์ ังไง ระบบซอฟต์แวรอ์ ตั โนมตั ิ (Robotic Process Automation: RPA) ระบบซอฟต์แวร์อัตโนมัติ (Robotic Process Automation) หรือ RPA คือ ซอฟต์แวร์หรือ โปรแกรมที่เปน็ เสมือนหนุ่ ยนต์ทางาน สามารถทางานเลยี นแบบการทางานของมนุษยเ์ พ่อื ทางานแบบ อัตโนมัติบนระบบคอมพิวเตอร์ โดยมนุษย์เป็นผู้ออกแบบข้ันตอนการทางาน (Workflow) หรือ กระบวนการทางาน (Process) และการตัดสินใจต่าง ๆ เพื่อลดภาระการทางานซ้า ๆ ของมนุษย์ อย่างอัตโนมัติและมีประสิทธิภาพ สามารถทางานตามกระบวนการที่กาหนด เช่น การเปิดอีเมลและ ไฟล์แนบ การ Log in เข้าเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชนั ขององค์กร การย้ายไฟล์หรือโฟลเดอร์ การกรอก แบบฟอรม์ ออนไลน์ เป็นตน้ ซ่งึ RPA นัน้ สามารถทางานไดร้ วดเรว็ และแมน่ ยากวา่ มนุษย์ ซง่ึ ส่วนใหญ่ งานเหล่าน้ีมักเป็นงานเอกสาร เหตุผลในการนา RPA มาใช้ในองค์กร คือ เพ่ือลดความผิดพลาดของ มนุษย์จากการทางานเดิมซ้า ๆ เป็นเวลานาน (Human Errors) และเพ่ิมความแม่นยาในการทางาน เพ่ือลดต้นทุนจากการจ้างงานและต้นทุนทรัพยากรต่าง ๆ ในระยะยาว (Backyard, 2565) และเพ่ือ ความรวดเร็วในการตอบสนองต่อลูกค้า เน่ืองจากระบบ RPA ไม่จาเป็นต้องหยุดพัก สามารถทางาน ไดต้ ลอด 24 ชวั่ โมง ลักษณะงานท่ีควรนา RPA เข้ามาทางานแทน ได้แก่ 1) งานที่มีลักษณะซ้า ๆ รูปแบบเดิม ๆ 2) งานท่ีมีความซับซ้อนน้อย มีโครงสร้าง แต่มีปริมาณมาก ต้องใชเ้ วลานานในการทา และ 3) งานที่ ไม่จาเป็นต้องใช้ประสบการณ์หรือทักษะเฉพาะของมนุษย์ในการตัดสินใจ (Backyard, 2565) ตัวอย่างการนา RPA เข้ามาช่วยในการทางาน อาทิ บริษัท Fujitsu ใช้ RPA เพ่ือเข้ามาเปลี่ยน การทางานสู่ระบบอัตโนมัติด้วย Bot ในส่วนของ Account Payable Process โดยใช้ RPA เข้ามา ทาหน้าท่ีแทนพนักงานได้อย่างสมบูรณ์ ต้ังแต่การเปิดอ่านอีเมล และนาข้อมูลจากส่วนนั้นมากรอก

57 ลงไปยังระบบ และสรา้ งเป็นรายงานในรูปไฟล์ Excel สง่ กลับไปยงั พนักงาน ทาให้พนกั งานนั้นไม่ตอ้ ง ยุ่งกับการป้อนข้อมูลหรือจัดทารายงานใด ๆ ส่วนงาน Procure to Pay Process โดยนา RPA มา ผสานเทคโนโลยี OCR ในการอ่านตวั หนังสือจากเอกสารกระดาษที่ถูกสแกนมาและสกัดเฉพาะข้อมูล ทีเ่ กยี่ วขอ้ งกบั กระบวนการจดั ซ้อื ซึ่งกระจัดกระจายอยู่ในส่วนต่าง ๆ ของเอกสารมาป้อนลง SAP และ ดาเนินการจัดซื้อได้โดยอัตโนมัติ (Techsauce Team, 2021) หรือโรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ ได้นา BYpass ซึ่งเป็น RPA ท่ีพัฒนาโดย Backyard เข้ามาใช้ในการนาข้อมูลจากระบบ Health Information System (HIS) เช่น ข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย ข้อมูลการรักษา ข้อมูลการใช้ยาหรือ เวชภณั ฑ์ เป็นต้น มากรอกลงในเว็บไซต์ของสานกั งานหลักประกันสขุ ภาพแหง่ ชาติ (สปสช.) ทีละชอ่ ง และอัปโหลดข้อมูลส่งให้แก่ สปสช. เพื่อทดแทนการทางานของเจ้าหน้าท่ีโรงพยาบาลท่ีต้องกรอก ข้อมูลส่งเร่ืองเบิกค่ารักษาพยาบาลผู้ป่วยสิทธิ์ UCEP ท่ีเข้ารับการรักษาโดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย ตามนโยบาลรัฐบาล ระบบ Bypass สามารถกรอกเอกสารส่งเบิกได้มากข้ึนจากเดิมถึง 8 เท่า ทาให้ การทางานเบกิ จา่ ยเกิดความรวดเรว็ และมีประสทิ ธิภาพมากยงิ่ ขึ้น (Backyard, 2565) ท่ีมาของคลิป: AuraQuantic ตอน What is RPA: Robotic Process Automation ความเป็นจริงดจิ ิทลั (Digital Reality) เทคโนโลยีความเป็นจริงดิจิทัล (Digital Reality) ครอบคลุมเทคโนโลยีความเป็นจริงเสริม (Augmented reality: AR) เทคโนโลยีความเป็นจริงเสมือน (Virtual reality: VR) และเทคโนโลยี ความเป็นจริงผสม (Mixed reality: MR) โดย AR (Augmented Reality) หรือ เทคโนโลยีความเป็น จริงเสริม เป็นการนาเทคโนโลยีมาใช้ผสานระหว่างโลกแห่งความเป็นจริงและความเสมือนจริง เข้าด้วยกัน โดยใช้ระบบซอฟต์แวร์เพ่ิมข้อมูลท่ีมีความหมายให้วัตถุจริงหรืออุปกรณ์เช่ือมต่อต่าง ๆ ที่ มีอยู่เดิม AR จะใช้วิธีการซ้อนภาพดจิ ิทัลซ่ึงมีความสมจริงบางส่วนบนภาพและทาให้สามารถมองเห็น ผ่านอุปกรณ์ดิจิทัล เพ่ือทาให้เราสามารถตอบสนองกับสิ่งที่จาลองน้ันได้ เช่น ขณะกาลังชม การถ่ายทอดสดการแข่งขันฟุตบอลผ่านสมาร์ตโฟนก็จะมีภาพ 3 มิติของผู้เล่นแตล่ ะทีมซ้อนข้ึนมาให้เห็น การใช้ AR เป็นส่ือการเรียนการสอนในวิชากายวิภาคท่ีจะทาให้เห็นภาพวัตถุ 3 มิติของอวัยวะ ท่ีชัดเจนข้ึนลอยออกมาจากตารา หรือห้องลองเสื้อผ้าเสมือนจริงท่ีเม่ือผู้ใช้บริการยืนอยู่หน้ากระจก ที่ติดตั้งระบบ ก็จะแสดงภาพเส้ือผ้าให้เลือกลองใส่ จากนั้นก็จะมีภาพเสื้อผ้ามาซ้อนทับร่างกายของ ผสู้ วมใส่ เปน็ ต้น ในขณะท่ี VR (Virtual Reality) หรือ เทคโนโลยีความเปน็ จรงิ เสมือน เป็นเทคโนโลยที ่ี มกี ารจาลองสภาพแวดล้อมใหป้ รากฏเหมือนสภาพแวดล้อมในโลกจริงแบบ 360 องศา หรือการสรา้ ง ภาพจาลองเสมือนจริง 3 มิติ เพื่อสร้างประสบการณ์สมจริงท่ีเสมือนว่าเราอยู่ในเหตุการณ์นั้นจริง ๆ เช่น การจาลองสถานการณ์ขับเครื่องบิน การจาลองสถานการณ์ในเกม ซึ่งเทคโนโลยีเสมือนจริงนี้ จะต้องใช้ควบคู่ไปกับอุปกรณ์ดิจิทัลท่ีสร้างขึ้นมาโดยเฉพาะ เช่น แว่นตา VR, Google Cardboard VR, VR Sensor, ฯลฯ ตัวอย่างการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี VR ในชีวิตประจาวัน เช่น การสวมแว่น VR เพื่อเขา้ ชมพิพธิ ภณั ฑห์ รือท่องเที่ยวเสมือนจริง การสง่ เสรมิ การขายโดยการให้ลกู ค้าดสู ินค้าในรูปแบบ

58 3 มิติผ่านทางออนไลน์ เป็นตน้ ส่วน MR (Mixed Reality) จะเปน็ การผสมผสานกันระหวา่ งเทคโนโลยี AR และ VR ตรงท่ีนอกจากผู้ใช้งานจะเห็นส่ิงจาลองหรือภาพดิจิทัลปรากฎข้ึนตรงหน้าแล้ว ผู้ใช้ ยังสามารถโต้ตอบกบั สิง่ จาลองนั้นได้ด้วย ประโยชน์ของเทคโนโลยีความเป็นจริงดิจิทัล มีต้ังแต่การเพ่ิมการมีส่วนร่วมในกระบวนการ เรียนรู้ การสร้างสถานการณ์จาลองเสมือนท่ีไม่สามารถทาได้ในความเป็นจริง การสารวจด้วยตนเองซ่ึง เปน็ ส่วนหนึ่งของการเรียนร้ภู าคปฏบิ ัติ เป็นตน้ หลังจากที่ Meta บรษิ ัทแมข่ อง Facebook ไดป้ ระกาศถึงแนวคดิ Metaverse เม่ือชว่ งปลายปี ค.ศ. 2021 การเติบโตของตลาด AR/VR ยิ่งทวีความสาคัญและถูกนาไปใช้อย่างกว้างขวางมากขึ้น ตวั อย่างที่เรารู้จักกันดี คือ เมตาเวิร์ส (Metaverse) หรือนิยามศัพท์ตามพจนานุกรมศัพท์นิเทศศาสตร์ ร่วมสมัย สานักงานราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2564 คือคาว่า “จักรวาลนฤมิต” Metaverse เป็น การผสานเทคโนโลยีแห่งโลกเสมือน ทสี่ ร้างสิ่งแวดลอ้ มของโลกจริง ๆ และเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน โดย ที่ผู้คนสามารถปฏิสัมพันธ์และทากิจกรรมในลักษณะการเข้ามาร่วมกันเสมือนอยู่ในสถานท่ีเดียวกัน พูดคุยโต้ตอบส่ือสารได้พร้อมกันในรูปแบบท่ีเห็นเป็นภาพ 3 มิติ ผ่านตัวตนท่ีเรียกว่า อวทาร์ (Avatar) ทาให้รู้สึกเหมือนมีชีวิตจริงในโลกเสมือนที่ยิ่งใหญ่ ซ่ึงมีเทคโนโลยีสาคัญในการที่จะช่วยให้ สภาพแวดล้อมโลกความเป็นจริงเข้ากับกิจกรรมในโลกเสมือนแบบ 360 องศา ได้แก่ เทคโนโลยี VR/ AR/ MR และ เทคโนโลยีสื่อต่อขยายเสมือนจริง XR (Extended Reality) โดยอุปกรณ์สาคัญ คือ แว่นตา VR ผ่านการรับรู้ของคน ไม่ว่าจะเป็นการมองเห็น เสียง การสัมผัส และทาให้สามารถใช้ชีวิต บนโลกเสมือนจริงได้ เช่น เล่นเกม การเข้าร่วมคอนเสิร์ต การซ้ือสินค้าโดยใช้สกุลเงินดิจิทัล และ การซ้ือท่ีดนิ บนโลกเสมือนจริง เป็นตน้ การผสมผสานโลกจริงกับความเสมือนท่ีมาจากโลกดิจิทัล ทาให้เกิดสภาวะเสมือนในรูปแบบใหม่ ท่ีมีอยู่ดว้ ยกันหลากหลายรูปแบบตัวอย่างการนาไปประยุกต์ใช้ ได้แก่ ดา้ นธุรกิจ เปน็ การสร้างความเสมือน ในรูปแบบของการค้าขายหรือทาธุรกรรมแลกเปลี่ยนสินค้าได้ การซ้ือขายสินค้าเสมือนไปเลือกซ้ือท่ี ร้านค้าได้โดยตรง การบริการทดลองหรือนาภาพเข้าไปสร้างความเสมือนในการลองเสื้อผ้า การจัดงาน นิทรรศการ คอนเสิร์ตในโลกเสมือนจริง รวมถึงการลงทุนรูปแบบใหม่ที่ผู้ลงทุนในโลกเสมือนจริง สามารถลงทุนได้จริง เช่น การลงทุนสินทรัพย์ การลงทุนที่ดิน และการลงทุนสกุลเงินดิจิทัล ด้านการแพทย์ มีการพัฒนาระบบการรักษาแบบเสมือนจริงในการตรวจรักษา ติดตามและประเมิน พฤติกรรมคนไข้ รวมถึงการนา AR มาช่วยในการผ่าตดั กระดกู สันหลัง เพื่อให้แพทย์ผ่าตดั ได้แม่นยาข้ึน หรือช่วยในเรื่องการจาลองการฝึกผ่าตัดที่ชับซ้อนและมีความเส่ียงสูงในโลกเสมือนให้มีความชานาญ มากขึ้น นอกจากนั้น ด้านการเรียนรู้ สร้างโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาที่เท่าเทียม และหลากหลาย มากยิ่งขึน้ เสริมต่อประสบการณ์ให้ผู้เรียนเข้าสู่โลกเสมือนที่อาจไม่สามารถพบเห็นผ่านโลกความเป็น จริงได้ เช่น การทดลองวทิ ยาศาสตร์ท่ีมีความเสี่ยง หรือการเดนิ ทางทัศนศึกษาในท่ีห่างไกลและยากจะ ไปได้ในความเป็นจริง อีกทั้งเทคโนโลยีความเป็นจริงดิจิทัลยังช่วยจาลองโลกเสมือนจริงและสร้าง สถานการณ์จาลองให้ผูเ้ รียนได้ฝกึ ฝนทักษะจนเกิดเปน็ ความชานาญไดอ้ กี ด้วย ทมี่ าของคลิป: LDA World ตอน โลกเสมือนที่มนษุ ย์อาจไปใชช้ ีวติ ใกล้ความจริงแคไ่ หน?

59 กรณศี กึ ษาความสาเร็จขององค์กรที่ปรับตัวสู่ Digital Transformation การทา Digital Transformation นั้นก็เพ่ือให้ธุรกิจก้าวทันความเปลี่ยนแปลง และไม่โดน Digital Disruption ในหัวข้อน้ีจะกล่าวถึงตัวอย่างกรณีศึกษาองค์กรท่ีประสบความสาเร็จจาก การปรับตัวเขา้ สู่ Digital Transformation Netflix Netflix ปรบั ตวั ดว้ ยความเชอ่ื วา่ อินเทอร์เน็ตจะเป็นตวั แปรสาคัญในการทาธุรกิจ แรกเรมิ่ ใน ปี ค.ศ.1997 ได้เร่ิมการให้บริการออนไลน์ด้วยการเปิดให้ลูกค้าเช่า DVD ผ่านเว็บไซต์ จากน้ันในปี ค.ศ. 2007 ก็เรมิ่ เปดิ บริการสตรมี มิ่ง และไดร้ ับความนยิ มมากขนึ้ เร่อื ย ๆ จนกลายมาเป็นแพลตฟอร์มสตรมี มิง่ ยอดนิยมในปัจจบุ ัน แรกเร่ิมธุรกิจในปี ค.ศ.1997 Mr. Reed Hastings ซึ่งเป็น CEO ของ Netflix ได้เร่ิมให้บริการ ออนไลน์ด้วยการเปิดให้ลูกค้าเช่า DVD ผ่านเว็บไซต์และจัดส่ง DVD ทางไปรษณีย์ ต่อมาในปี ค.ศ. 1998 เขาปรับเปล่ียนรูปแบบใหม่มาใช้ระบบการสมัครสมาชิก (Subscription) โดยให้ลูกค้าจ่าย ค่าสมัครสมาชิกรายเดือนและสามารถดูภาพยนตร์ก่ีเรื่องก็ได้ตามต้องการ ซ่ึงกลยุทธ์น้ีทาให้ธุรกิจ เติบโตข้ึนอย่างมากจนสามารถนาธุรกิจร้านเช่าวิดโี อเข้าสู่ตลาดหุ้นได้ และได้โค่นธรุ กิจ Blockbuster ซึ่งเป็นเชนร้านเช่าวิดีโอรายใหญ่ของสหรัฐอเมริกาลงได้ จากน้ันในปี ค.ศ. 2007 Netflix ได้เร่ิมเปิด บรกิ ารสตรีมมิ่ง และได้รับความนิยมมากข้ึนเรื่อย ๆ จนกลายมาเป็นแพลตฟอร์มสตรีมม่ิงยอดนิยมใน ปัจจุบัน Netflix ไม่ได้เพียงประสบความสาเร็จทางธุรกิจเท่านั้น แต่ยังเปลี่ยนไลฟ์สไตล์การดูหนัง ดูซีรีส์ของทุกคนไปอย่างสิ้นเชิง กระทบไปถึงอุตสาหกรรมภาพยนต์ท่ีต้องหันมาลงแพลตฟอร์ม ออนไลน์ และในที่สุด Netflix ก็ผันตัวไปเป็นผู้ผลิต Original Content เองท่ีมีผู้ใช้งานแบบจ่ายเงิน มากท่ีสุดในธุรกิจสตรมี ม่งิ กลยุทธ์ที่ Netflix ใช้ Disrupt จนวงการร้านเช่าวิดีโอต้องหายกลายเป็นตานาน ได้แก่ (Cartoon Tanaporn, 2563) 1. ใช้ระบบ Partnership Netflix มีพาร์ทเนอร์หลักกว่า 35 ธุรกิจด้วยกันและส่วนใหญ่เป็น ธุรกิจท่ีเกี่ยวกับสื่อ อาทิเชน่ เป็นพนั ธมิตรกับบริษัทผลิต Smart TV เช่น LG, Sony ร่วมพัฒนาติดต้ัง แอปพลิเคชันสตรีมมิ่งไปพร้อมกับทีวี สามารถติดต้ังแอปพลิเคชันได้ท้ังระบบ iOS และ Android ทาให้สามารถรับชมได้จากหลากหลายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ไม่ว่าจะอยู่ท่ีไหนกต็ าม ท้ังคอมพิวเตอร์ สมาร์ตโฟน หรือแท็บเล็ต ร่วมมือกับบริษัทเกม เช่น Wii, PlayStation และ Xbox เพื่อนาเสนอ ประสบการณ์การรับชมแบบ Interactive ท่ีผู้ชมเอารีโมต เมาส์ หรือนิ้วไปคลิกบนหน้าจอเพื่อเลือก ทางเดินได้ว่าอยากให้ตอนจบเป็นแบบไหน ซ่ึงมีตอนจบอยู่ประมาณ 4-5 แบบด้วยกัน สาหรับคนใด ที่ชนื่ ชอบการเล่นเกมกจ็ ะไดร้ ับประสบการณ์ท่แี ปลกใหม่จากการรบั ชมเร่อื งนไี้ ป 2. ระบบ Recommendation ที่ดี Machine Learning Algorithm ของ Netflix เรียนรู้ ข้อมูลที่เก็บมาจากพฤติกรรมความชอบในการรับชมภาพยนตร์ซีรีส์ของผู้ใช้ หาคอนเทนต์ท่ีมี ความคลา้ ยคลงึ กบั ทผ่ี ู้ใช้ชอบดูทง้ั มาแนะนา

60 3. Content Marketing หัวใจสาคัญของกลยุทธ์การตลาดของ Netflix คือการโฆษณาบน โซเชียลมีเดีย เชน่ Facebook, Instagram ที่เปน็ ช่องทางการโฆษณาที่สาคัญเพราะมีกลมุ่ คนช่วงอายุ ประมาณ 21-37 ปี ซ่ึงเป็นกลุ่มเป้าหมายของ Netflix ใช้งานอยู่เป็นจานวนมาก นอกจากน้ัน ยังมี การออกแคมเปญ ‘ไม่ไปไหน ไป Netflix’ ที่ไปติดป้ายบิลบอร์ดไว้ตามท้องถนนที่จะออกไปสถานที่ ท่องเที่ยวตามต่างจังหวัด และใช้ Influencer เพื่อโปรโมตแคมเปญดังกล่าว รวมไปถึงแคมเปญอ่ืน ๆ ที่ใชส้ ื่อออฟไลน์พ่ือเปน็ การโปรโมตซีรีส์ดังแบบจัดเต็มท่ีกาลังจะฉายอีกดว้ ย เช่น ตดิ ภาพเพ่ือโฆษณา ตามสถานีรถไฟฟ้าใต้ดนิ 4. Netflix Originals Netflix มีการผลิต Original Content เป็นของตัวเอง ซ่ึงมีจุดเด่นคือ ผู้ใช้งานไม่สามารถรับชมได้ผ่านช่องทางอ่ืน นอกจากบนแพลตฟอร์มของ Netflix ทาให้ผู้ท่ีอยากดู คอนเทนตเ์ หลา่ นก้ี ็ตอ้ งสมคั รสมาชิก 5. มีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านซอฟแวร์ นักพัฒนาซอฟต์แวร์ของ Netflix ก็ยังคงพัฒนาและ สร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ อยูเ่ สมอเพ่อื ตอบโจทยผ์ ู้ใช้อย่างดีท่ีสุด เชน่ ระบบ Netflix Algorithm ท่ีแนะนา คอนเทนต์ดี ๆ มาให้ผู้ใช้งาน พัฒนาให้หน้าเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันมีหน้าตาที่ทันสมัย ช่วยให้ผู้ใช้ เข้าใจแพลตฟอร์มได้ดีขึ้น และสร้างประสบการณ์ใช้งานท่ีดีท่ีไม่เหมือนแพลตฟอร์มอ่ืน รวมไปถึง พัฒนาระบบด้านความเสถยี รและความเร็ว จนขนาดที่วา่ ถา้ ผ้ใู ช้งานหยดุ ดูในโทรศัพท์ถึงวินาทีท่ีเท่าไร กส็ ามารถเปดิ มาดูต่อในทวี ไี ดเ้ ลย ณ ตอนนนั้ ซึ่งถอื ว่าเป็นอีกหนงึ่ จุดเดน่ ของ Netflix IKEA IKEA ไดเ้ ลง็ เหน็ ถึงปัญหาทเ่ี คยพบของลูกกค้า (paint point) เช่น ไมอ่ ยากขบั รถไปท่ีสโตรซ์ ึ่ง ตั้งอยูน่ อกเมือง หรอื เสยี เวลาอยา่ งมากในการเดนิ หาของหรอื เฟอร์นิเจอร์ทตี่ อ้ งการในสโตร์ขนาดใหญ่ เปน็ ตน้ IKEA จึงปรับให้มีบริการส่ังซ้ือสินค้าออนไลน์ แล้วจะใชบ้ ริการเดลิเวอร่ี หรือไปรับของท่ีสโตร์ เองก็ได้ และ IKEA ยังเร่ิมเปิดร้านขนาดเล็กท่ีต้ังอยู่ใจกลางเมืองใหญ่ เพ่ือเป็นจุดรับสินค้าท่ีส่ัง ออนไลน์โดยไมต่ อ้ งขบั รถไปไกลถึงนอกเมือง นอกจากการปรับกลยทุ ธด์ ้านการให้บรกิ ารแล้ว IKEA ได้ พัฒนาเว็บของทางร้านให้มี User Experience (UI) ที่ดีเหมาะสมกับการใช้งาน สามารถใช้งานไดง้ ่าย มีคาแนะนาต่าง ๆ ในการตกแต่ง และได้พัฒนาแอปพลิเคชันท่ีให้ผู้ใช้งานสามารถลองแต่งบ้านจาก เฟอรน์ เิ จอร์ Ikea ไดผ้ ่านเทคโนโลยี AR แคย่ กกล้องมือถือสอ่ งไปในมุมหอ้ งท่ีผใู้ ช้ตอ้ งการ เฟอรน์ เิ จอร์ ท่ีเลือกก็จะปรากฏอยู่บนภาพทันที (Banana Technologies, 2021) ซ่ึงช่วยให้ผู้ใช้สามารถตกแต่ง บ้านด้วยตัวเองก่อนตัดสินใจซ้ือในภายหลัง นอกจากนี้ ยังมีแอปพลิเคชันยังมีฟีเจอร์ใหม่ที่ใช้ เทคโนโลยี AI ลบเฟอร์นิเจอร์ในบ้านและสามารถออกแบบใหม่ หรือนาเฟอร์นิเจอร์ตัวอย่างไปวาง ในบ้านเพื่อดูความเหมาะสม สวยงามตามความพอใจได้เลย นับว่าเป็นอีกก้าวกระโดดคร้ัง ใหญ่ของ IKEA มาเติมเต็มช่องว่างระหว่างการช็อปออนไลน์ท่ีไม่มีโอกาสสัมผัสและทดลองเฟอร์นิเจอร์ และ การเดนิ ทางไปเลอื กซ้ือสินค้าท่สี โตร์ต้องเสียเวลาในการเดินทาง (ไทยรัฐออนไลน,์ 2565) ทม่ี าของคลิป: IKEA ตอน Say Hej to IKEA Place

61 Adobe บริษัท Adobe ได้เปลี่ยนจากบริการด้านซอฟต์แวร์สู่การเป็น SaaS (Software-as-a-Service) ธุรกิจหลักของ Adobe เป็นบริษัทผู้ผลิตและจาหน่ายระบบซอฟต์แวร์เอกสารและการสร้างสรรค์ ทั้งกราฟิก รูปภาพ หรือวิดีโอ เช่น Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Adobe Lightroom, Adobe Premiere Pro และอ่ืน ๆ อีกมากมาย แรกเริ่ม Business Model ของ Adobe จะเป็น Adobe Creative Suite (CS) คือ จ่ายเงินครั้งเดียวสามารถใช้งานซอฟต์แวร์ได้ตลอดชีพ แต่ข้อเสีย คือ ต้องซื้อซอฟต์แวร์แยกตามความต้องการในการใช้งาน ทาให้มีราคาสูงมาก ต่อมา Adobe ได้ เปล่ียนตัวเองมาสู่ Adobe Creative Cloud (CC) เป็นระบบการสมัครสมาชิก (Subscription) ข้อดี คือ ทาให้ลูกค้าสามารถใช้งานได้หลายซอฟต์แวร์ โดยจ่ายในราคาท่ีถูกกว่าแบบ Adobe CS ด้วยการจ่ายค่าสมาชิกรายเดือน/รายปี นอกจากนี้ Adobe ได้เปลี่ยนมาเป็นผู้นาในการให้บริการ ด้านตา่ ง ๆ ผ่านในรูปแบบ Cloud Computing จนเกิดเป็นรปู แบบ SaaS อยา่ งในปจั จุบนั (Cartoon Tanaporn, 2564) ตัวอย่างการประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยดี ิจทิ ัลในมหาวทิ ยาลัยสวนดสุ ิต การประยุกตใ์ ชเ้ ทคโนโลยีดจิ ิทัลในมหาวิทยาลัยสวนดุสิต อยู่บนพ้ืนฐานความตอ้ งการจาเป็น และการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัล ตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีสารสนเทศเพ่ือตอบสนอง ความต้องการเรียนรู้ของนักศึกษาและการจัดการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษา โดยมหาวิทยาลัย ได้นาเทคโนโลยีดิจิทัล เทคโนโลยีการสื่อสารโทรคมนาคม และวิทยาการสมัยใหม่มาประยุกต์ใน การจัดการเรียนรู้และการบริหารการศึกษา ท่ีถูกนามาใช้เพ่ือเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการศึกษา และการดาเนนิ งานตามพันธกจิ ของมหาวทิ ยาลยั ด้านตา่ ง ๆ ตารางท่ี 4.1 ตวั อย่างการประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยดี ิจิทลั ในมหาวทิ ยาลัยสวนดุสิต ปัญหาทพี่ บในมหาวทิ ยาลยั กลุม่ เป้าหมาย เทคโนโลยีดิจทิ ลั ทน่ี ามาใช้ แกป้ ญั หา/ พฒั นาระบบงาน การขอจองหอ้ งเรยี น ห้องปฏิบตั กิ าร นักศกึ ษา ห้องประชมุ หอ้ ง SDU Learning อาจารย์ Cloud Computing ศนู ยบ์ ริหารกายและสุขภาพ ในมหาวิทยาลยั บคุ ลากร IoT, RFID การจองทจ่ี อดรถยนต์/ จกั รยานยนต์ นกั ศกึ ษา ในมหาวิทยาลยั อาจารย์ IoT, Cloud Computing บคุ ลากร การยืม-คนื หนงั สอื ในสานกั วทิ ยบรกิ าร ข้ามศูนย์การศกึ ษา นักศกึ ษา อาจารย์

62 ปัญหาทพ่ี บในมหาวทิ ยาลัย กลุ่มเปา้ หมาย เทคโนโลยดี จิ ทิ ลั ทน่ี ามาใช้ แกป้ ญั หา/ พฒั นาระบบงาน การรับข้อมูลขา่ วสาร/ ปฏิทินวิชาการ นักศกึ ษา จากมหาวทิ ยาลัย อาจารย์ Cloud Computing (Message Notification) การบริการดา้ นทุนการศึกษา/ การกู้ กยศ. นักศกึ ษา Big Data อาจารย์ทป่ี รึกษา การนารถยนต์มารับ-สง่ นกั เรียนโรงเรยี น ผปู้ กครอง GPS, IoT, Big Data, AI สาธิตละอออุทศิ นกั เรยี นสาธติ ละอออทุ ศิ การบริการสงั่ อาหารเดลิเวอรี่ นักศกึ ษา Cloud Computing, AI อาจารย์ บคุ ลากร และ บคุ คลภายนอก การออกแบบเทคโนโลยดี ิจทิ ลั เพอื่ แกป้ ญั หาจากสง่ิ ตา่ ง ๆ รอบตวั เทคโนโลยีเกิดข้ึนมาพร้อมกับการมีมนุษยชาติ ในยุคแรกเป็นการสร้างอุปกรณ์เคร่ืองมือ เคร่ืองใช้เพื่อการยังชีพเท่านั้นโดยมีใช้วัสดุธรรมชาติใกล้ตัว ต่อมาเข้ายุคปฏิวัติอุตสาหก รรมมี การประยุกต์ใชเ้ คร่ืองมอื เคร่ืองจักรในการผลิตสนิ ค้า มีเครอื่ งอานวยความสะดวกมากย่ิงข้ึน มอี ุปกรณ์ ไฟฟ้ามากมาย และปัจจุบันเข้าสู่ยุคเทคโนโลยีดิจิทัล การพัฒนาเปล่ียนแปลงรวดเร็วมาก มีการประดิษฐ์เครื่องกลเพื่อใช้แทนแรงงาน พลังงานจากธรรมชาติสู่ต้นกาลังการผลิตในโรงงาน อุตสาหกรรม การค้นพบความรู้เร่ืองการสร้างเคร่ืองกาเนิดไฟฟ้าจากธรรมชาติจากพลังงานสะอาด ลดโลกร้อน มีการสร้างกังหันลม การใช้พลังงานไอน้า พลังธรรมชาติท่ีไม่มีวันหมด และรักษา สง่ิ แวดล้อมในระยะยาว จนในปจั จุบันได้ใชเ้ ครื่องจักรอตั โนมัติสมองกลเข้ามาจัดการแทนคนมากมาย มีการใช้เทคโนโลยี AI หรือปัญญาประดิษฐ์เพ่ือช่วยให้เคร่ืองจักรมีความฉลาดมากข้ึนสามารถ คิดวิเคราะห์แทนคนได้ และยุคต่อไปจะเป็นยุคของการบินการส่งจรวดไปอวกาศ การใช้ความรู้ ทางอเิ ลก็ ทรอนิกส์เพื่อการขนสง่ ทางอากาศ เทคโนโลยีชีวเคมเี พ่ือรักษาการดารงอยู่ของมนษุ ยชาติ ที่มาของคลิป: Mushroom TV ตอน โลกอนาคต ธรุ กจิ สาหรับคนยุคดจิ ทิ ลั | Kong Story EP.352

63 การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยีในบ้าน การเปล่ียนแปลงที่ใกล้ตัวมากที่สุดเร่ิมจากเคร่ืองมือเคร่ืองใช้ในบ้านที่มีการประยุกต์ใช้ เทคโนโลยี AI ในการพัฒนา ตัวอย่างเช่น หุ่นยนต์ดูดฝุ่นอัตโนมัติ เครื่องซักผ้า โทรทัศน์ ประตู อตั โนมัติ การเปดิ ปดิ ไฟด้วยเสยี ง หอ้ งน้าอจั ฉริยะ เปน็ ต้น - หุ่นยนต์ดดู ฝนุ่ อตั โนมัติ การเปล่ียนแปลงของอปุ กรณ์เครอื่ งมอื เครอื่ งใช้ในบา้ นท่ีมกี ารประยกุ ตใ์ ชข้ องเทคโนโลยี AI คือ เครื่องดูดฝุ่นอัตโนมัติ โดยพฤติกรรมของการทางานบ้านของมนุษย์ เริ่มจากการใช้ไม้กวาด กวาดบ้านทุกวัน เปล่ียนพัฒนาเป็นเครื่องดูดฝุ่นแบบมีสาย และในปัจจุบันมีเครื่องดูดฝุ่นไร้สายที่ใช้ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือเทคโนโลยี AI มีอุปกรณ์เซ็นเซอร์ (sensor) เป็นเหมือนหุ่นยนต์ ทาความสะอาดท่ีสามารถรู้ได้ว่าตรงไหนมีฝุน่ ตรงไหนไมม่ ีฝุ่น พื้นที่ไหนทาความสะอาดแล้ว พื้นท่ีไหน ยังไม่ได้ทาความสะอาด ใช้เทคโนโลยีเซ็นเซอร์ตรวจจับส่ิงกีดขวาง เพื่อให้รู้ว่ามีสิ่งกีดขวางข้างหน้า และสามารถที่จะเปลี่ยนทิศทางในการทางาน เล้ียวขวา เล้ียวซ้ายได้เอง โดยไม่มีใครบังคับ ไม่มี ผลกระทบต่ออุปกรณ์เคร่ืองมือเคร่อื งใชใ้ นบ้าน สามารถตรวจสอบพลังงานระดับแบตเตอรขี่ องตัวเอง และกลับเข้าแท่นชาร์จได้โดยอัตโนมัติ ซึ่งเป็นเป็นวิวัฒนาการของเทคโนโลยีท่ีปรับเปล่ียนมาจาก ความต้องการ/ ปัญหาของมนุษย์ที่ต้องการทาความสะอาดบ้าน เป็นเครื่องอานวยความสะดวกให้มนุษย์ สามารถดารงชีวิตอยู่ได้ด้วยความสะดวกสบาย ซง่ึ เทคโนโลยี AI ยงั คงพฒั นาต่อไปอย่างไม่หยดุ ยั้งและ รวดเร็วแบบก้าวกระโดด คาสาคญั : อปุ กรณ์เซนเซอร์ เทคโนโลยีปัญญาประดษิ ฐ์ - เครือ่ งซกั ผา้ การเปล่ียนแปลงของการซกั ผ้าเริ่มจากการซักผ้าดว้ ยมือพัฒนามาเป็นเครอื่ งซักผ้า 2 ถัง การซักผา้ ใช้พลงั งานกลตัวถงั หมุนใชแ้ รงสะบดั ผา้ ใชแ้ รงเหวยี่ งของถังทาความสะอาดผ้าและใช้แรงแกวง่ ของถังทาให้ผ้าแหง้ จากนั้นพัฒนาจากเครื่องซักผา้ 2 ถังเปน็ เครอื่ งซักผ้าถงั เดยี ว โดยมีเทคโนโลยี AI เข้ามา มีอุปกรณเ์ ซนเซอรช์ ่วยในการควบคุมระดับน้าจากระดับผา้ ปริมาณและน้าหนักของผ้า เพือ่ ควบคุมการใช้นา้ อยา่ งประหยัด การควบคุมแรงเหวีย่ งของถังเพ่ือรักษาการใชง้ านของเส้นใยผ้า เคร่ืองซักผ้าในปัจจบุ ัน มีเทคโนโลยี Fuzzy Logic เพ่ือปรับการทางานของเครื่องซักผ้าให้ทางานให้เหมาะสมกับเนื้อผ้าได้ โดยอตั โนมัตดิ ้วยผ้ใู ชส้ ามารถกดปุม่ เพยี งปมุ่ เดยี ว คาสาคญั : อปุ กรณ์เซนเซอร์ เทคโนโลยีปญั ญาประดษิ ฐ์ Fuzzy Logic - โทรทศั น์ การเปล่ียนแปลงของโทรทัศน์พัฒนามาจากโทรทัศน์ขาวดา พัฒนาเป็นโทรทัศน์สี โทรทัศน์จอแบน ปัจจุบันพัฒนาเป็นทีวีดิจิทัลซ่ึงใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเชื่อมต่อเครือข่ายอินเทอร์เน็ตผ่าน อินเทอร์เน็ตบ้านได้ จึงสามารถเป็นได้มากกว่าโทรทัศน์ที่เดิมเป็นการสื่อสารทางเดียว เพิ่มช่องทาง การส่ือสารสองทางแก่ผู้ใช้ได้ เทคโนโลยีท่ีเก่ียวข้องกับทีวีดิจิทัล มีต้ังแต่การปรับเปล่ียนของจอภาพ เทคโนโลยกี ารเช่ือมต่อ และขนาดของวงจรอิเลก็ ทรอนิกส์ คาสาคัญ: เทคโนโลยีการเช่ือมต่อ ทีวีดจิ ิทัล

64 - ประตูอจั ฉรยิ ะ การเปิด-ปิดประตูบ้านในประเทศไทยส่วนใหญ่ยังเป็นประตูที่ใช้กุญแจไข แต่ในบาง สถานที่เช่นโรงแรมใหญ่ มีการใช้ประตูอัตโนมัติท่ีใช้เทคโนโลยี RFID เทคโนโลยี AI ในการระบุตัวตน โดยประตูมีฟังก์ชันการใช้งานท่ีสามารถที่จะตรวจสอบผู้ใช้ได้ โดยใช้เทคโนโลยีของเครื่องสแกน ลายนิ้วมือ (finger scan) ระบุตัวตนด้วยการใช้เทคโนโลยีการรู้จาลายน้ิวมือ (Fingerprint Recognition) ใช้รหัสประกอบกับใชก้ ลอ้ งสแกนใบหนา้ และระบุตวั ตนด้วยเทคโนโลยกี ารรู้จาใบหน้าของผู้เข้าใช้งาน คาสาคญั : RFID เทคโนโลยกี ารรูจ้ าใบหน้า การรจู้ าลายนิ้วมอื - สวติ ชอ์ จั ฉรยิ ะ สวิตช์ไฟอัจฉริยะ มีการประยุกต์โดยใช้การเปิด-ปิดไฟด้วยเสียง แสง หรือจากการ ตรวจจับอุณหภูมิ การเปิด-ปิดไฟสามารถท่ีจะประยุกตใ์ ช้เทคโนโลยีการรู้จาด้วยเสียง โดยสามารถใช้ เสียงในการควบคุมการเปิดและปิดไฟได้ หรือการเปิด-ปิดไฟด้วยเซนเซอร์แสง เซนเซอร์น้ีจะทางาน เม่ือมีการเดนิ ผ่าน หรือการเปดิ -ปดิ ไฟด้วยเซนเซอร์อุณหภูมิ เซนเซอร์น้ีจะทางานเม่ืออุณหภมู ิที่มีการ เปล่ียนแปลง สวติ ช์ไฟอจั ฉริยะแบบโซลาเซลล์ ท่ีใช้ในโรงจอดรถ ทางเดิน ซง่ึ การทางานจะมีเซนเซอร์ แสงและแบตเตอร่ีไว้สาหรับเกบ็ พลงั งานแสงอาทติ ย์ คาสาคญั : สวิตชไ์ ฟอัจฉริยะ เซนเซอรแ์ สง - ห้องนาอจั ฉริยะ ห้องน้าสาธารณะของห้างสรรพสินค้าชั้นนาหลายแห่งมีการนาชักโครกอัจฉริยะมาใช้ เพื่ออานวยความสะดวกแกผ่ ู้ใช้บริการรวมถึงผูม้ ีความบกพร่องทางร่างกาย ซง่ึ สามารถทีจ่ ะเปิด-ปดิ น้า เองได้ โดยมีตัวเซ็นเซอร์แสงในการตรวจสอบผู้ใช้ว่าใช้งานเสร็จแล้ว เมื่อน้ันก็จะเปิดน้าล้างเอง อัตโนมัติ มีการควบคุมน้าร้อนน้าเย็นด้วยเทคโนโลยี AI มีเครื่องอานวยความสะดวก เช่น การเพิ่ม-ลด อุณหภมู ิความร้อนของฝารองนงั่ ปุ่มกดเสยี งเพลง ปมุ่ กดขอความช่วยเหลอื เป็นต้น คาสาคญั : หอ้ งน้าอจั ฉรยิ ะ เซนเซอรแ์ สง พัฒนาการของเทคโนโลยใี นสถานศกึ ษา - ระบบเชค็ ชื่อออนไลน์ การเช็คชื่อในสถานศึกษาหรือในโรงเรียนมัธยมจะมีประตูเช็คชื่อ เม่ือนักศึกษาเดินผ่าน ประตู จะมีกล้องสแกนใบหน้าและสามารถระบุตัวตนของนักศึกษาด้วยเทคโนโลยีการรู้จาใบหน้า เม่ือนักศึกษาเดินเข้าประตู ระบบจะลงเวลาการมาโรงเรียนของนักศึกษา เพ่ือโรงเรียนหรือผู้ปกครอง จะสามารถตรวจสอบไดว้ ่านักศกึ ษามาเรียนหรือไม่ การแก้ปญั หาระบบเดิม ระบบนี้สร้างข้ึนมาเพ่ือแก้ปัญหาการเช็คชื่อเข้าเรียนของนักศึกษา เพื่อความสะดวก รวดเรว็ แม่นยา อีกท้ังสามารถตรวจสอบออนไลนไ์ ดท้ ันที เทคโนโลยที ่เี กยี่ วขอ้ ง เทคโนโลยีถ่ายภาพดิจิทัลเพื่อสแกนใบหน้า และเทคโนโลยีรู้จาใบหน้าในการระบุตัวตน ของนักศึกษา

65 - ระบบลงทะเบยี นออนไลน์ การลงทะเบียนของนักศึกษา นักศึกษาสามารถลงทะเบียนออนไลน์ สามารถชาระเงิน ค่าบารุงการศึกษา ด้วยการโอนเงินธนาคารทางโทรศัพท์มือถือได้ นักศึกษาสามารถตรวจสอบ ผลการลงทะเบียน เพิม่ -ลดรายวชิ า ตรวจสอบผลการเรียน หรอื จดั การกบั ขอ้ มลู การลงทะเบยี นได้ การแก้ปัญหาระบบเดมิ การชาระเงิน การลงทะเบยี น การตรวจสอบผลการเรียน เทคโนโลยีท่ีเกยี่ วขอ้ ง เทคโนโลยฐี านขอ้ มลู - การสัง่ ซือสนิ คา้ ออนไลนใ์ นมหาวิทยาลัย ร้านสะดวกซ้ือในมหาวิทยาลัยมีการอานวยความสะดวกให้ลูกค้าโดยสามารถใช้ แอปพลิเคชันเดลิเวอรี่ได้ นักศึกษา อาจารย์ สามารถสั่งซื้อทางแอพพลิเคช่ันเพ่ือให้พนักงานของร้าน สะดวกซ้ือ ส่งสินค้าได้ถึงที่ เทคโนโลยีท่ีเกี่ยวข้องมีเทคโนโลยีการจับสัญญาณภูมิทางภูมิศาสตร์ระบุ ตาแหน่งของนกั ศกึ ษาหรือลกู คา้ ทีส่ ่งั ซื้อสินค้าและคานวณเวลาในการสง่ สินค้า การแกป้ ัญหาระบบเดมิ การสัง่ ซอ้ื สนิ ค้า เพิ่มยอดขาย อานวยความสะดวก เทคโนโลยีทีเ่ กย่ี วข้อง เทคโนโลยฐี านข้อมลู และ GPS - ระบบจอดรถของอาคารจอดรถในมหาวิทยาลยั การจอดรถในมหาวิทยาลัย มีวิธีการใช้การ์ด RFID ของบัตรพนักงานในการเข้าออก อาคารจอดรถเพ่ือระบตุ วั ตนของอาจารยห์ รือผู้ปกครองในการจอดรถในมหาวทิ ยาลัย การแกป้ ญั หาระบบเดมิ การระบตุ ัวตนของอาจารย์และผู้ปกครอง เทคโนโลยีทเี่ กย่ี วขอ้ ง เทคโนโลยฐี านขอ้ มลู และ RFID การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยีในสงั คม การเปล่ียนแปลงของการใช้เทคโนโลยีในสังคม มีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วมากข้ึนในหลาย ๆ ด้าน เช่น การสั่งซ้ืออาหารออนไลน์ การซ้ือขายสินค้าออนไลน์ การทาธุรกรรมทางการเงินออนไลน์ การขับเคลอ่ื นนโยบายของรฐั ผ่านทาง mobile application ซง่ึ เกี่ยวขอ้ งกับเทคโนโลยีดจิ ทิ ัลทั้งสน้ิ - ระบบการสั่งซอื อาหารออนไลน์ การสั่งซื้ออาหารออนไลน์เร่ิมมีการใช้เป็นที่แพร่หลายมากขึ้นในช่วงที่มีการระบาดของ ไวรัสโควิด-19 ประชาชนอาศัยอยู่ในบ้าน ลดการเดินทางไปซื้ออาหารด้วยตนเอง การส่ังซ้ืออาหาร ออนไลน์จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยเพ่ิมความสะดวก รวดเร็ว และปลอดภัย ส่งผลให้มีแอปพลิเคชัน เก่ียวกับการส่งอาหารออนไลน์เกิดข้ึนมากมาย ซึ่งทาให้ร้านค้าและผู้ซื้อติดต่อสื่อสารกันได้อย่าง

66 สะดวกสบายมากข้ึน โดยไม่จาเป็นต้องมีหน้าร้าน และไม่จาเป็นต้องลงทุนธุรกิจสร้างร้านหรือเช่า พื้นทร่ี า้ นในห้างสรรพสินค้าก็สามารถมีลกู คา้ ได้ การแก้ปญั หาระบบเดิม อานวยความสะดวกในการสั่งซ้ืออาหาร เพิ่มยอดขาย เว้นระยะห่าง ลดการเดินทางและ การตดิ เช้ือ เทคโนโลยที เี่ กยี่ วข้อง เทคโนโลยฐี านข้อมลู และ GPS - ระบบการธนาคารออนไลน์ การทาธุรกรรมการเงินออนไลน์ เน่ืองจากธนาคารมีการเปิดการเปิดปิดของธนาคารเป็น ช่วงเวลาเดียวกับการทางานของพนักงานท่ัวไป การออกมาทาธรุ กรรมทางการเงินในเวลาทาการของ ธนาคารมีน้อยมาก ส่วนใหญ่ผู้ใช้บริการมักใช้บริการธนาคารในช่วงเวลาพักตอนเที่ยงตั้งแต่เท่ียงถึง บ่ายโมง เพียง 1 ช่ัวโมงเท่าน้ัน ธนาคารจึงเร่ิมปรับเปลี่ยนให้มีช่องทางการฝาก-ถอนได้อย่างรวดเร็ว ด้วยเคร่ืองฝาก-ถอนอัตโนมัติ จากน้ันมีการปรับประยุกต์โดยใช้การทาธุรกรรมออนไลน์มากขึ้น เริ่ม จากทาธุรกรรมฝาก-ถอน-โอนเงิน การกู้หรือการขอสินเชื่อ การซ้ือขายกองทุน/ หลักทรัพย์ต่าง ๆ ซ่ึงในปัจจุบันธุรกรรมส่วนใหญ่สามารถกระทาไดบ้ นระบบทั้งหมด ตั้งแต่การเปิดบัญชี การระบุตัวตน การแสดงตัวตน การจัดการบัญชี ซ่งึ อยู่ภายใต้ระบบความปลอดภยั สร้างการยอมรับและเช่อื ถือไดแ้ ก่ ประชาชน การแกป้ ญั หาระบบเดิม ทาธุรกรรมไดต้ ลอดเวลา อานวยความสะดวก ลดการเดินทาง การเวน้ ระยะหา่ ง ลดการตดิ เช้อื เทคโนโลยีทเ่ี กยี่ วข้อง เทคโนโลยีฐานข้อมูล และ GPS - แอปพลิเคชนั ภาครฐั แอปพลิเคชันภาครัฐพัฒนาขึ้นเพ่ือการให้บริการพ้ืนฐานแก่ประชาชน เช่น ระบบพร้อมเพย์ ซ่ึงไดม้ กี ารผูกขอ้ มูลกบั รหัสบัตรประชาชนหรือรหัสบตั รรหัสโทรศัพท์ของผู้ใช้ เพอื่ ให้เชอ่ื มโยงกบั บัญชี ธนาคารได้แบบหน่ึงต่อหนึ่ง น่ันคือหนึ่งหมายเลขบัตรประชาชนผูกกับเลขบัญชีธนาคารหน่ีงบัญชี และหนึ่งหมายเลขเบอร์โทรศัพท์ผูกกับบัญชนี น้ั เมื่อมีการโอนเงินเขา้ หมายเลขบตั รประชาชนกจ็ ะเข้า บัญชีท่ีผูกไว้ หรือมีการโอนเงินผ่านหมายเลขโทรศัพท์โดยอ้างอิงบัตร อ้างอิงเบอร์โทรศัพท์ก็จะเข้า บัญชีท่ีผูกไว้เช่นกัน ซ่ึงทาให้การจ่ายผลประโยชน์ สิทธิประโยชน์ทางสังคมซ่ึงรัฐบาลออกให้ เช่น เบี้ยยังชีพ เบ้ียคนชรา เบ้ียคนพิการ เข้าบัญชีผู้ใช้ได้อย่างถูกต้อง อีกท้ังสามารถเข้าถึงประชาชน ทางตรงโดยไม่ผ่านหน่วยงานของรฐั การแกป้ ัญหาระบบเดิม ทาธุรกรรมไดต้ ลอดเวลา อานวยความสะดวก ลดข้ันตอนการทาธรุ กรรม หลักฐานชดั เจน โปร่งใส ตรวจสอบได้ เทคโนโลยีทเี่ กย่ี วข้อง เทคโนโลยฐี านข้อมูล และ Big Data

67 สรุป ปัจจุบันโลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เทคโนโลยีได้นาพามนุษย์ก้าวสู่ยุคดิจิทัลอย่าง เต็มรูปแบบ จึงทาให้เทคโนโลยีดิจิทัลมีอิทธิพลต่อการใช้ชีวิตประจาวัน การส่ือสาร และการทางาน ดังน้ัน ธุรกิจและองค์กรต่าง ๆ ต้องปรับตัวเพ่ือพร้อมรับการเปล่ียนแปลง เทคโนโลยีดิจิทัลพลิกโฉม (Disruptive Digital Technology) คือ การเปล่ียนแปลงอย่างพลิกผันทางเทคโนโลยีดิจิทัล รูปแบบธุรกิจ แพลตฟอรม์ หรือนวตั กรรม ท่ีเกดิ ข้ึนใหม่ส่งผลกระทบในทุกภาคส่วน โดยเฉพาะธุรกิจเดมิ ผลิตภัณฑ์เดมิ ทาให้เกิดการเปล่ียนแปลงคร้ังใหญ่ต่อรูปแบบ วิธีการ รวมถึงพฤติกรรมของคนในสังคม ท้ังใน การดาเนินชีวติ การประกอบธุรกิจ และเศรษฐกิจโลก ซ่ึงเทรนด์เทคโนโลยีดิจิทัลสาคัญท่ีจะพลิกโฉม โลกอนาคต ประกอบดว้ ย ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ขอ้ มูลขนาดใหญ่ (Big Data) บล็อกเชน (Blockchain) อินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (Internet of Things: IoT) เทคโนโลยีคลาวด์ (Cloud Computing) ระบบซอฟต์แวร์อัตโนมัติ (Robotic Process Automation: RPA) และ เทคโนโลยีความเป็นจริงดิจิทัล (Digital Reality) ดังน้ัน เราจึงต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับบริบทของ การเปล่ียนแปลงเพ่ือให้สามารถใช้เทคโนโลยีดิจทัลและสื่อในโลกยุคเทคโนโลยีพลิกผันได้อย่าง สร้างสรรค์ มีความรบั ผดิ ชอบ และปลอดภยั ในฐานะพลเมืองยคุ ดจิ ิทลั อยา่ งมีประสิทธิภาพ

68 คาถามท้ายบท 1. จงสรุปแนวคิดปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) มาพอสังเขป พร้อม ยกตัวอย่างการประยุกต์ใชเ้ ทคโลยีมา 1 ตวั อยา่ ง 2. จงสรุปแนวคิดข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) มาพอสังเขป พร้อมยกตัวอย่างการ ประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโลยีมา 1 ตัวอยา่ ง 3. จงสรุปแนวคิดอินเทอร์เน็ตของสรรพส่ิง (Internet of Things: IoT) มาพอสังเขป พร้อม ยกตัวอยา่ งการประยกุ ต์ใช้เทคโลยีมา 1 ตัวอยา่ ง 4. จงสรุปแนวคิดเทคโนโลยีคลาวด์ (Cloud Computing) มาพอสังเขป พร้อมยกตัวอย่าง การประยุกต์ใชเ้ ทคโลยมี า 1 ตวั อยา่ ง 5. จงสรุปแนวคิดระบบซอฟต์แวร์อัตโนมัติ (Robotic Process Automation: RPA) มาพอ สังเขป พร้อมยกตัวอย่างการประยกุ ตใ์ ช้เทคโลยีมา 1 ตวั อยา่ ง 6. จงสรุปแนวคิดเทคโนโลยีความเป็นจริงดิจิทัล (Digital Reality) มาพอสังเขป พร้อม ยกตวั อย่างการประยุกต์ใชเ้ ทคโลยมี า 1 ตวั อย่าง 7. ให้นักศึกษาวิเคราะห์ผลกระทบของเทคโนโลยีดิจิทัลพลิกโฉม (Disruptive Digital Technology) ว่าสง่ ผลตอ่ การใชช้ ีวิตประจาวนั ของมนษุ ย์หรอื ธรุ กจิ อย่างไร 8. ให้นักศึกษายกตัวอย่างการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในมหาวิทยาลัยสวนดุสิต มา 1 ตัวอย่าง พร้อมอธิบายว่าเป็นระบบหรือช้ินงานอะไร ออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาใด สาหรับ กลุ่มเปา้ หมายใด และมกี ารประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยีดิจิทลั / วทิ ยาการสมัยใหม่อย่างไร 9. ให้นักศึกษายกตัวอย่างการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อแก้ปัญหาจากส่ิงต่าง ๆ รอบตัว มา 1 ตัวอย่าง พร้อมอธิบายว่าเป็นระบบหรือช้ินงานอะไร ออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาใด สาหรับกลุ่มเป้าหมายใด และมกี ารประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยีดจิ ทิ ัล/ วิทยาการสมัยใหม่อย่างไร

เอกสารอ้างอิง ไทยรัฐออนไลน์. (2565). “อิเกีย” ใช้ AI ลบเฟอร์นิเจอร์เพ่ือออกแบบใหม่. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 12 มีนาคม 2566, จาก https://www.thairath.co.th/news/tech/2428856?optimize=c ฟรอส์ท แอนด์ ซัลลวิ ัน. (2564). การคาดการณ์อนาคต เทคโนโลยีดิจทิ ัลประเทศไทย 2035. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2566, จาก https://www.depa.or.th/storage/app/media/file/ Second%20Deliverable%20RevVer%20TH%20V12%20140819%20FIN.pdf ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (มปป.). Big Data?. OPS.go.th. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันท่ี 12 มีนาคม 2566, จาก https://www.ops.go.th/main/index.php/knowledge-base/article-pr/657-big-data. สานักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 - 2580. [ออนไลน]์ . สืบค้นเมอื่ วันที่ 15 มีนาคม 2566, จาก http://nscr.nesdc.go.th/ns. สานักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2565). 5 Disruptive Digital Technologies. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันท่ี 2 มีนาคม 2566, จาก https://www.nia.or.th/5%20Disruptive %20Digital%20Technologies. สานักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2564). การใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนสาหรับภาครัฐ (Blockchain for Government Services). กรุงเทพฯ : สานักงานพัฒ นารัฐบาลดิจิทัล (องคก์ ารมหาชน). สานักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. (ม.ป.ป.). บริการ Cloud Computing มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://arit.dusit.ac.th/cloud.html Azad, S., Saldanha, C., Gan, C., & Riedl, M.O. (2016). A preprint of the paper accepted to the 2016 AAAI Conference on Artificial Intelligence and Interactive Digital Entertainment. Backyard. (2565). RPA 101 : ทาความรู้จักกับ RPA คืออะไร ใช้กับงานไหน ทาไมต้องมี. [ออนไลน์]. สืบคน้ เม่อื วันที่ 15 มนี าคม 2566, จาก https://www.backyard.in.th/post/rpa101-get-to- know-rpa. Banana Technologies. (2021). Digital Transformation คืออะไร สาคัญมากแค่ไหน. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันท่ี 15 มีนาคม 2566, จาก http://www.meetbananatech.com/management- system-ระบบการจดั การ/what-is-digital-transformation. Cartoon Tanaporn. (2563). CASE STUDY : Netflix สตรีมม่ิงหนังรายใหญ่ของโลกกับกลยุทธร์ ะบบหลัง บ้านที่เดือดทะลุปรอท. ย่ิงข้ึน. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันท่ี 16 มีนาคม 2566, จาก https://thegrowthmaster.com/case-study/Netflix. -------- . (2564). 5 เหตุผลว่าทาไมองค์กรของคุณควรปรับตัวเข้าสู่ยุค Digital Transformation ในปี 2021. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันท่ี 16 มีนาคม 2566, จาก https://thegrowthmaster.com/ blog/why-sholud-you-digitalize-your-company-in-2021

70 CS LOXINFO. (2565). 4 เทรนด์ Digital Health ปี 2021-2022: วางรากฐานทางเทคโนโลยีใหม่ สู่ บริการด้านสุขภาพท่ีมีคุณภาพมากยิ่งขึ้น. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://www.csl.co.th/Web/Article_detail.aspx?id=134&cm=8 FRONTIS. (2565). 8 Disruptive Technologies ท่ีจะมาพลิกโฉมโลกธุรกิจใน 5 ปีข้างหน้า. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https://www.frontiscompany.com/8-disruptive- technologies-shaping-the-next-5-years Katalyst. (ม.ป.ป.). Big Data คืออะไร นามาใชป้ ระโยชน์กบั อะไรไดบ้ ้าง. [ออนไลน์]. สืบคน้ เมื่อวนั ที่ 10 กุมภาพันธ์ 2566 จาก https://katalyst.kasikornbank.com/th/blog/Pages/what- is-big-data.html Lomas, L.M. (2016). Business-to-Business Marketing Perceptions: Customer Knowledge Management and Customer Engagement. Doctoral dissertation, Walden University. Markic, B., Bijakšić, S., & Šantić, M. (2015). Artificial Intelligence in Determination of Marketing Customer Strategy. Media, culture, and public relations, 48, 39-47. Maryville University. (n.d.). How Blockchain Is Used in Education. [Online]. Retrieved from: https://online.maryville.edu/blog/blockchain-in-education McKinsey Global Institute. (2013). Disruptive technologies: Advances that will Transform Life, Business, and the Global Economy. [Online]. Retrieved from: https://www.mckinsey.com/ capabilities/mckinsey-digital/our-insights/disruptive-technologies. Plaradise. (2566). ChatGPT คืออะไร นาไปใชป้ ระโยชน์ในด้านไหนไดบ้ ้าง พรอ้ มวธิ ีใช้งาน. [ออนไลน]์ . สบื คน้ เม่อื วันท่ี 12 มีนาคม 2566, จาก https://plaradise.com/ what-is-chatgpt/#ChatGPT_ ตา่ งจาก_Google_อยา่ งไร. Serrano, W. (2016). A Big Data Intelligent Search Assistant Based on the Random Neural Network. INNS Conference on Big Data. Techsauce Team. (2021). RPA คืออะไร? เจาะลึก 5 ตัวอย่างการใช้งาน RPA จริงในธุรกิจไทย จาก ประสบการณ์ของ Fujitsu. [ออนไลน์]. สืบค้นเม่ือวันที่ 16 มีนาคม 2566, จาก https:// techsauce.co/pr-news/what-is-rpa

บทที่ 5 การใช้ขอ้ มลู ให้เกิดประโยชน์ ก่อนท่ีเราจะนาข้อมูลความรู้ไปใช้ประโยชน์ได้นั้น ต้องทราบก่อนว่าข้อมูล (Data) ความรู้ (Knowledge) มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันอย่างไร? แต่อันท่ีจริงแล้ว ยังมีอีก 2 คาท่ีมักจะเห็นไป พร้อมกัน นั่นคือ สารสนเทศ (Information) และปัญญา (Wisdom) คาทั้ง 4 คาน้ีมีวงจรท่ีเกิดขึ้น เปน็ ไปตามลาดบั แล้วมคี วามเชือ่ มโยงไปถงึ การใชเ้ ทคโนโลยีในยุคดิจทิ ัลอยา่ งไร? ข้อมูล สารสนเทศ ความรู้ และปญั ญา ทุกคนมีความเกี่ยวข้องกับ 4 คานี้อยู่ตลอดเวลาในระหว่างท่ีดาเนินชีวิตไปในแต่ละวัน กลา่ วคอื ตง้ั แต่ต่นื นอนส่งิ ท่ีหลาย ๆ คน ทาเป็นอันดบั แรก จะหยิบสมาร์ทโฟนข้ึนมาสไลด์หน้าจอเพื่อ รับรู้ข้อมูลผ่านแอปพลิเคชันต่าง ๆ ขณะเดียวกันน้ันเองสมองก็เร่ิมกระบวนการประมวลผล ซ่ึงเกิด จากการเช่ือมโยงข้อมูลใหม่ (Data) เข้ากับสารสนเทศ (Information) หรือประสบการณ์ท่ีมีอยู่เดิม ทาให้รู้ว่าเกิดอะไรข้ึน (Know what) โดยบางคร้ังข้อมูลท่ีได้รับทาให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจนมากขึ้น เกิดเป็นความรู้ (Knowledge) ที่สามารถนาไปใช้แก้ปัญหาที่ยังแก้ไม่ได้ (Know how) และเม่ือ กระบวนการนี้เกิดขึ้นบ่อยคร้ังเข้า จะทาให้คน ๆ นั้น เกิดปัญญา (Wisdom) ท่ีสามารถรู้ได้ว่าเหตุใด ถึงเป็นอย่างนั้น หรืออาจรู้ถึงขั้นท่ีว่าเมื่อเกิดอย่างน้ันแล้ว ต่อไปจะเป็นอย่างไร (Know why) และ นคี่ อื ทฤษฎี DIKW Pyramid ของ (Wallace, 2007) ภาพที่ 5.1 ทฤษฎี DIKW Pyramid ดัดแปลงจาก: ทฤษฎี DIKW Pyramid ของ Danny P. Wallace

72 ความสัมพันธข์ องทฤษฎี DIKW Pyramid ข้อมูล สารสนเทศ ความรู้ และปัญญา ทงั้ 4 คานี้จะมีความต่อเน่ืองเชอื่ มโยงระหว่างกนั เม่ือ เกิดข้ึนกับคนใดคนหน่ึง และสามารถเปลี่ยนสถานะได้เม่ือไปเกิดข้ึนกับคนอ่ืน ๆ ยกตัวอย่างเช่น นักศึกษาคนที่ 1 อยากรู้ว่า อาหารร้านใดอร่อย? จึงได้เร่ิมทดลองกินอาหารวันละร้านจนครบ หลังจากน้ันจึงได้ข้อสรุปว่า ร้านอาหารร้านใดที่อร่อยถูกปากมากท่ีสุด หลังจากน้ัน ได้ไปบอกกับ นักศึกษาคนที่ 2 วา่ ร้านอาหารรา้ นใดทีค่ วรไปทาน ภาพท่ี 5.2 การเปลีย่ นสถานะของข้อมลู สารสนเทศ ความรู้ และปัญญา ท่มี าของภาพ : https://www.freepik.com/

73 ประโยชน์ของขอ้ มลู สงั คมดิจทิ ลั ท่ีเปน็ อยูใ่ นปัจจบุ ันไดม้ ีการเปรยี บเทียบข้อมลู เป็นสิง่ มีมูลค่าสูง ดงั คาทวี่ ่า “Data is the new oil” หรือ “ข้อมูลคือน้ามันชนิดใหม่” น่ันหมายถึง บุคคล หน่วยงาน หรือองค์กรใด ทสี่ ามารถเกบ็ จัดการ และนาข้อมูลมาใช้ประโยชน์ได้ ถอื วา่ ไดเ้ ปรียบคู่แข่ง ทั้งในเรื่องการตัดสินใจได้ ถูกต้อง แม่นยามากกว่า ลดเวลาในการลองผิดลองถูก อีกทั้งยังลดค่าใช้จ่ายในการดาเนินการไปได้ อย่างมหาศาล ในขณะท่ีผลลัพธ์ท่ีได้สามารถสร้างผลผลิตและกาไรได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยหาก กลา่ วถงึ ประโยชนข์ องการใชข้ ้อมลู ทเี่ ปน็ รูปธรรม พอจะสรปุ ได้ดังต่อไปนี้ (1stcraft Team, 2563) 1. ช่วยให้เข้าใจสถานการณ์และประสิทธิภาพของการทางาน กล่าวคือ เมื่อองค์กรมี ข้อมูล จะสามารถรับรู้ และเข้าใจถึงสถานการณ์ท่ีเป็นอยู่ได้อย่างครบถ้วน อาทิ รายละเอียดต้นทุน ยอดการผลิต ยอดขาย ที่สามารถนาข้อมูลเหล่านี้มาวิเคราะห์ออกมาเป็นข้อมูลเชิงลึก ช่วยให้เห็น ภาพรวมไดช้ ดั เจนว่าอะไรควรปรับปรงุ อะไรท่ีสามารถตอ่ ยอดพัฒนาให้ดีขึน้ ได้ 2. ช่วยให้การตัดสินใจทาได้ตรงกับความเป็นจริง เนื่องจากการตัดสินใจท่ีดี ตอ้ งอาศยั ข้อมูลท่ีถกู ต้อง และแสดงถึงสถานการณ์ความเป็นจริงท่ีเปน็ อยู่ได้ครบถ้วน ซ่ึงจะชว่ ยให้รูว้ า่ องค์กรควรกาหนดเป้าหมาย และวางแผนการดาเนินงานได้อย่างเหมาะสม อีกท้ังข้อมูลท่ีมีมาต้ังแต่ อดตี จนถึงปจั จบุ ัน ยงั ชว่ ยให้คาดการณผ์ ลลัพธ์ในอนาคตได้อีกด้วย 3. ช่วยให้รับมือและแก้ไขปัญหาได้ดีข้ึน นอกจากการรู้สถานการณ์ที่เป็นอยู่ ในปัจจุบัน การมีข้อมูลท่ีดีจะช่วยให้เห็นปัญหาและอุปสรรคของการทางาน ซึ่งจะช่วยให้เกิดการหา วิธีการกาจัดปญั หาเหลา่ นน้ั ยิ่งรับรู้เร็ว ก็จะยิ่งแกป้ ญั หาไดเ้ ร็ว 4. ช่วยพัฒนากระบวนการทางานให้ดีขึ้น ถึงแม้ว่าการทางานบางอย่างที่ดีอยู่แล้ว แต่ก็ ยังสามารถปรับให้ดีเพ่ิมขึ้นไดอ้ ีก ซึ่งการมีข้อมูลท่ีดี จะช่วยให้องค์กรรู้จักศักยภาพในการทางานว่ายัง สามารถเพิ่มประสิทธิภาพได้อีกหรือไม่ หากต้องการผลผลิตเท่าเดิมจะสามารถลดเวลาการผลิตได้ เท่าใด หรอื หากตอ้ งการผลผลติ ทีม่ ากขึน้ จะตอ้ งใชก้ าลงั การผลติ เท่าใด เป็นตน้ 5. ช่วยให้เข้าใจลูกค้าและสร้างประสบการณ์ท่ีน่าพึงพอใจเพิ่มมากข้ึน องค์กรไม่เพียง ใช้ข้อมูลสในการดาเนินงานเท่านั้น หากแต่ใช้ข้อมูลในการบริการลูกค้าอีกทางหนึ่งด้วย น่ันหมายถึง องค์กรหากมีข้อมูลของลูกค้า ประวัติการซ้ือขาย และความต้องการของลูกค้า จะสามารถยกระดับ การบริการให้ลูกค้าได้รับประสบการณ์การใช้บริการท่ีประทับใจเพ่ิมมากขึ้น อาทิ สามารถแนะนา สินค้า/บริการใหม่ ๆ ที่ตรงความต้องการของลูกค้าได้ก่อนคู่แข่ง สามารถเสนอสินค้า/บริการให้กับ ลูกคา้ โดยท่ีลูกคา้ ยงั ไม่ไดร้ อ้ งขอ เปน็ ตน้ อยา่ งไรก็ตาม ประโยชน์ของการใชข้ ้อมูลยงั มีอีกมากมาย ซงึ่ แต่ละองคก์ ร หรอื แต่ละธุรกิจจะ มีแตกต่างกัน ข้ึนอยู่กับเป้าประสงค์ของแต่ละองค์กรที่กาหนดเป็นแนวปฏิบัติ และแน่นอนว่าการมี ข้อมูลทด่ี ี ถูกต้อง ครบถ้วน และเป็นปัจจุบัน ย่อมดีกวา่ การไม่มขี อ้ มูล

74 การใช้ประโยชน์จากข้อมูลเพ่อื พฒั นาการเรียนรู้ จากสถานการณ์ท่ีนาเสนอในหัวข้อก่อนหน้าน้ี สามารถเห็นถึงกระบวนการและความสัมพนั ธ์ ของข้อมูล สารสนเทศ ความรู้ และปัญญา ท่ีมีการเปล่ียนแปลงไปในแต่ละข้ันตอน ท้ังน้ีจาเป็นต้องรู้ ความต้องการของตนเองเสียก่อน แล้วทาแผนที่ความคิด (Mind Mapping) เพ่ือเป็นแนวทางท่ี ถ่ายทอดความคิดจากสมองออกมาเป็นภาพ หรือบางครั้งเรียกว่า โครงร่าง (Outline) โดยในข้ันตอน นีจ้ ะชว่ ยใหเ้ กิดคาสาคญั (Keyword) หลังจากน้นั จึงเรมิ่ กระบวนการดังต่อไปนี้ 1. คน้ หาข้อมลู 2. รวบรวม/เรยี บเรยี ง 3. นาเสนอ/เผยแพร่ เป็นวิธีการที่นาไปสู่การเข้าถึงข้อมูล หลังจากค้นหาข้อมูล และคัดเลือก ปัจจุบันสามารถทาได้หลายรูปแบบ การค้นหาแต่ละคร้ังจะทาให้ได้ข้อมูล ข้อมลู มาไดใ้ นปรมิ าณที่ต้องการ จะทา อาทิ รายงานวิชาการ (Report) อินโฟ ท้ังที่ตรงและไม่ตรงกับความต้องการ สง่ิ ตอ่ ไปน้ี กราฟิก (Infographic) งานนาเสนอ ซ่ึงผู้ใช้ข้อมูลจาเป็นต้องมีทักษะการรู้ 1) กาหนดรหัสให้กับข้อมูลแต่ละ (Presentation) ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ สารสนเทศ (Information Literacy) รายการ และกลุ่มเป้าหมายของการนาเสนอ สามารถประเมินไดว้ า่ สารสนเทศน้นั มา 2) วิเคราะห์เนื้อหาของข้อมูล ด้วยการ อย่างไรก็ตาม การนาเสนอในทุก จากบุคคล หรือแหล่งที่น่าเช่ือถือ อ่านและจดบันทึกข้อมูลสาคัญไว้ใน รูปแบบ หากเป็ นการน าความรู้ หรือไม่ สามารถใช้สารสนเทศได้ บัตรข้อมูล ซึ่งแต่ละบัตรจะใช้สาหรับ แนวคิด ของผู้อ่ืนมาใช้ในการนาเสนอ ถูกต้องตามวัตถุประสงค์ และใช้อย่าง 1 ประเด็น ควรระบุท่ีมาของความรู้ แนวคิด ที่ ถูกกฎหมาย โดยข้อมูลมีทั้งที่เป็น 3) จดั กลมุ่ บตั รข้อมลู แตล่ ะประเดน็ เรียกว่า “การอ้างองิ แทรกในเนอื้ หา” ข้อความ ภาพ วิดโี อ ขา่ ว หนังสอื ฯ 4) นาบัตรข้อมูลแต่ละประเด็นมา เรียบเรยี งเนือ้ หาอย่างเป็นระบบ เข้าใจ งา่ ย Search Engine MS Word Book/ Infographic/ Presentation

75 การใชข้ ้อมูลอยา่ งถกู ต้อง ข้อมูลที่ค้นหาและนามาใช้งานนั้น มีแหล่งข้อมูลท่ีหลากหลาย ซึ่งจานวนมากเป็นทรัพย์สิน ทางปัญญาท่ีเจา้ ของมลี ิขสทิ ธ์ิความคุม้ ครองตามกฎหมาย ซึง่ ครอบคลุมถึง งานวรรณกรรม นาฏกรรม ศิลปกรรม ดนตรีกรรม โสตทศั น์วสั ดุ ภาพยนตร์ สิง่ บันทึกเสียง งานแพร่เสยี งแพร่ภาพ และงานอื่นใด ในแผนกวรรณคดี แผนกวิทยาศาสตร์หรือแผนกศิลปะ ดังนั้นการนาผลงานเหล่าน้ีมาใช้โดยไม่มีการ อา้ งอิงถึง ถือวา่ มีความผดิ ตามพระราชบญั ญตั ลิ ขิ สทิ ธ์ิ (ศูนยท์ รัพยส์ นิ ทางปัญญาและบม่ เพาะวิสาหกิจ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร,์ 2559) อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นการส่งเสริมการใช้ข้อมูลอย่างสร้างสรรค์ และไม่ถูกจากัดจากสัญญา จึงได้เกิด ครีเอทีฟคอมมอนส์ (Creative Commons : CC) หรืออาจเรียกว่า สัญญาอนุญาต ครีเอทีฟคอมมอนส์ ที่ก่อตั้งโดยองค์กรไม่แสวงหาผลกาไรในประเทศสหรัฐอเมริกา ซ่ึงปัจจุบันมี สมาชิกเข้าร่วมประมาณ 60 ประเทศ รวมถึงประเทศไทยด้วย สาหรับเงื่อนไขใบอนุญาต (License Conditions) ของสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ ประกอบดว้ ย 4 เง่อื นไข ใน 4 สญั ลักษณ์ (ดวงพร วริ ิยา, 2562) ไดแ้ ก่ Attribution (BY) Non-Commercial (NC) Non-Derivatives (ND) Share Alike (SA) อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนา อนุญาตให้ผู้อ่ืนสามารถนา อนุญาตให้ผู้อ่ืนสามารถนา อนุญาตให้ผู้อ่ืนสามารถนา ผลงานไปใช้งานได้ โดยต้อง ผลงานไปใช้ ทาซา้ แจกจ่าย ผลงานไปใช้ ทาซ้า แจกจ่าย ผลงานไปใช้ ทาซา้ แจกจ่าย ให้เครดิตท่ีมาของเจ้าของ หรือดัดแปลงงานนั้นได้ ได้ แต่ห้ามดัดแปลงงาน หรือดัดแปลงงานนั้นได้ แต่ ผลงานนั้นดว้ ย แต่ไม่ใช่เพ่ือการค้า หรือ เว้นแต่จะได้รับอนุาตจาก ผลงานใหม่ท่ีถูกสร้างข้ึน แสวงหากาไร เจา้ ของผลงานน้ันเสยี กอ่ น หรือดั ดแปลงจากภาพ ต้นฉบับจะต้องกากับด้วย สัญญาอนุ ญาตภายใต้ เงือ่ นไขเดิมเท่านน้ั

76 ในทางปฏิบัติสัญลักษณ์เง่ือนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ มีการนาไปใช้สร้าง ใบอนญุ าต 6 ชนิด ได้แก่ ทาซ้า / ใหเ้ ครดิต ดดั แปลง/ เปล่ียนแปลงการ เผยแพร่ เจา้ ของผลงาน ใช้เพอ่ื การคา้ ปรบั เปลี่ยน อนญุ าต ทั้งนี้หากต้องการหาข้อมูลภาพท่ีองค์กรสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์จัดทาข้ึน สามารถ เข้าไปใช้งานได้ท่ี https://search.creativecommons.org นอกจากน้ีเว็บไซต์หลายแห่ง ได้นา สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์มาใช้งาน ซึ่งสามารถสังเกตได้จากสญั ลักษณ์ดงั ทีไ่ ด้กล่าวมาข้างต้น และควรใช้งานให้ถกู ตอ้ งตามเจตนารมณข์ องผเู้ ปน็ เจา้ ของผลงานโดยเคร่งครัด การอา้ งอิงแหลง่ ที่มาของข้อมลู ดว้ ยไอที ในส่วนต่อไปนี้ขอแนะนาวิธีการใส่ข้อมูลอ้างอิง และการจัดทาบรรณานุกรมอัตโนมัติ ด้วย โปรแกรม Microsoft Word เพื่อเป็นการเพิ่มทักษะการใช้งานคอมพิวเตอร์ และฝึกฝนการใช้ข้อมูล อยา่ งถูกต้อง ซง่ึ มขี ัน้ ตอนดังตอ่ ไปน้ี 1) การทาอ้างองิ อัตโนมัติ ๐ วางเคอร์เซอรไ์ วย้ ังตาแหน่งทต่ี ้องการใส่รายการอ้างอิง ๐ ไปท่เี มนู Reference - คลิก Insert Citation – เลอื ก Add New Source

77 ๐ Type of Source เลอื กประเภทของทรพั ยากรทนี่ าข้อมลู มาใช้ ๐ Language เลือกภาษาของข้อมูลท่ีแสดงให้เห็นได้เดน่ ชดั ควรเลือกให้ถูกตอ้ ง เนื่องจากการเลือกในส่วนนม้ี ีผลตอ่ การแสดงผลลัพธ์ของบรรณานุกรม ๐ กรอกข้อมูลในฟิลด์ต่าง ๆ ให้ถูกต้องและครบถ้วน หากมีข้อมูลท่ีต้องการ กรอก แต่ไม่พบฟิลด์ท่ีเหมาะสม ให้คลิกเลือกท่ี Show all Bibliography Fields เพ่ือแสดงฟิลด์ต่าง ๆ เพมิ่ ขนึ้ ๐ หลังจากกรอกขอ้ มลู ครบถ้วนแล้ว คลกิ OK 2) การทาบรรณานุกรมอตั โนมตั ิ ๐ วางเคอรเ์ ซอร์ไว้ยงั ตาแหน่งทตี่ ้องการใสบ่ รรณานกุ รมอตั โนมัติ ๐ ไปทเี่ มนู Reference - คลกิ Bibliography – เลอื ก Insert Bibliography ๐ กรณีต้องการปรับรูปแบบอักษร ให้ลากเม้าส์ครอบข้อมูลบรรณานุกรม แล้ว ปรับเปลีย่ นตวั อกั ษร ขนาด ตามต้องการ การอา้ งอิงในเน้ือหา ทาบรรณานกุ รม ที่มา : (ชุนชวนคลกิ , 2564) นอกจากน้ี การใช้ข้อมูลอย่างถูกต้อง ในการทาผลงานนาเสนอ ก็เป็นส่ิงสาคัญ และต้อง ปฏิบัติให้ถูกต้องอยู่เสมอ เน่ืองจากงานนาเสนอมักใช้รูปภาพเพ่ือให้เกิดความน่าสนใจ ดึงดูดสายตา ของผู้ท่ีรับชมผลงาน ดังน้ันหากนารูปภาพของผู้อื่นมาใช้ ควรมีการให้เครดิตกับผู้เป็นเจ้าของรูปภาพ โดยคานึงถึงหลักการสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ ซึ่งในท่ีน้ีขอสาธิตวิธีการใช้ภาพ และการให้ เครดิตผู้เป็นเจ้าของรูปภาพ ด้วยโปรแกรม Microsoft PowerPoint ท่ีนารูปภาพจากเว็บไซต์มาใช้ งาน ดังตอ่ ไปน้ี 1) การนารปู ภาพมาใช้ ๐ เข้าเว็บไซตท์ ใี่ หบ้ รกิ ารรูปภาพ เช่น https://www.freepik.com/ ๐ ค้นหา เลือกภาพตามทตี่ อ้ งการ และทาการดาวน์โหลด ๐ คลกิ How to attribute? ๐ คลิก Copy เพ่อื คดั ลอกข้อความเครดิตผเู้ ปน็ เจา้ ของรปู ภาพ

78 2) การใสเ่ ครดิตผเู้ ป็นเจา้ ของรูปภาพในโปรแกรม Microsoft PowerPoint วธิ ีที่ 1 ๐ ไปเมนู Insert – คลกิ Picture – เลือกรูปภาพทตี่ ้องการ ๐ เลือกรูปภาพ – คลิกขวา - เลือก View Alt Text … จะปรากฏแถบ เครอ่ื งมอื ด้านขวามอื ของหนา้ จอ ๐ ระบชุ ือ่ ภาพ และวางขอ้ ความเครดิตผู้เปน็ เจ้าของรปู ภาพที่คดั ลอกมา วิธที ี่ 2 ๐ ไปเมนู Insert – คลกิ Picture – เลอื กรูปภาพทีต่ อ้ งการ ๐ วางข้อความเครดิตผู้เป็นเจ้าของรูปภาพไว้ยังตาแหน่งท่ีสามารถมองเห็น ไดข้ องงานนาเสนอ การใชป้ ระโยชนจ์ ากข้อมูลเพื่อการทางาน ตามท่ีนักวิชาการมักกล่าวว่า ข้อมูล คือ ข้อเท็จจริงของส่ิงต่าง ๆ ท่ีเกิดข้ึน ... ในท่ีน้ี จึงขอ กล่าวถึงข้อมูลเกิดข้ึนรอบตัวเรา จากกิจกรรมต่าง ๆ ในการดาเนินชีวิตแต่ละวัน โดยที่ข้อมูลถูกเก็บ รวบรวมไว้เป็นชดุ ข้อมูล เช่น ชุดข้อมูลบุคลากร ชุดข้อมูลนักศึกษา ชุดข้อมูลการขายสินค้า ชดุ ข้อมูล คา่ ใช้จา่ ยในแต่ละวัน เปน็ ต้น ซึ่งแตล่ ะชดุ ข้อมูลอาจมีขอ้ มูลย่อย ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกันมาอยูร่ วมกนั ยกตวั อย่างเช่น ๐ ชุดข้อมูลนักศึกษา จะมีข้อมูลย่อย ๆ ประกอบไปด้วย รหัส ช่ือ นามสกุล คณะ สาขาวิชา ทีอ่ ยู่ เบอรโ์ ทรศพั ท์ เป็นตน้ ๐ ชุดข้อมูลค่าใช้จ่ายในแต่ละวัน จะมีข้อมูลย่อย ๆ ประกอบไปด้วย วันท่ี กิจกรรม ที่ใชจ้ ่าย จานวนเงินท่ีใช้จา่ ย เปน็ ตน้ ทั้งน้ีแต่ละชุดข้อมูลจะมีข้อมูลย่อยใดบ้างน้ัน ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้ต้องการใช้ข้อมูล เป็นสาคัญ ซึ่งต้องมีกระบวนการการออกแบบข้อมูล ท่ีจะกล่าวในภายหลัง อย่างไรก็ตามส่ิงท่ีต้อง เรียนรู้และทาความเข้าใจเป็นประเด็นพื้นฐานของการใช้ข้อมูลลักษณะน้ี คือ แต่ละข้อมูลย่อยจะมี ลักษณะของขอ้ มูลท่ีต่างกัน ประเภทของข้อมลู โดยทั่วไปข้อมูลในรูปแบบดิจิทัลมักมีการแบ่งประเภทออกเป็น 4 ลักษณะ ได้แก่ ข้อมูล ตัวอักษร (Text) ข้อมูลตัวเลข (Number) ข้อมูลภาพ (Image) และข้อมูลเสียง (Sound) แต่บาง แหล่งข้อมลู อาจรวมถงึ ขอ้ มูลส่อื ประสมที่เกดิ จากการรวมขอ้ มูลภาพและข้อมลู เสียงเขา้ ไวด้ ้วยกัน แล้ว จัดกลมุ่ เป็นลักษณะที่ 5 อย่างไรก็ตาม ในส่วนน้ีขอกล่าวถึงข้อมูลเพียง 2 ลักษณะ นั่นคือ ข้อมูลตัวอักษร และข้อมูล ตัวเลข เน่ืองจากเป็นส่วนที่นาไปวิเคราะห์และใช้ประโยชน์ในการดาเนินชีวิต และการทางานได้

79 ชัดเจนท่ีสุด และควรรู้จักกับคาศัพท์ที่มักพูดถึงในการใช้ประโยชน์จากข้อมูล อาทิ ข้อมูลตัวอักษร ข้อมลู ตัวเลข การคานวณ การประมวลผล เปน็ ต้น ซ่ึงหากพิจารณาให้ถ่ีถ้วน จะเห็นว่า การประมวลผลมีทั้งความเหมือนและความต่างจาก การคานวณ ในมุมท่ีเหมือนกันคือ ไม่ว่าจะเป็นการคานวณ หรือการประมวลผล ส่ิงท่ีเกิดขึ้นก็คือ ผลลัพธ์ สาหรับมุมที่แตกต่างกันคือ การคานวณ จะเกิดจากการใช้วิธีการทางคณิตศาสตร์กับข้อมูล ตวั เลข เพ่ือให้ได้ผลลัพธ์ แต่ การประมวลผล จะเกิดจากการใช้วิธกี ารใด ๆ ก็ได้กับข้อมูลไม่วา่ จะเป็น ขอ้ มูลตวั อกั ษร หรอื ข้อมูลตัวเลข เพ่ือใหไ้ ดผ้ ลลพั ธ์ กระบวนการใช้ประโยชน์จากข้อมูล ปจั จุบันเทคนิควธิ ีท่ีถูกนามาใชใ้ นการจดั การขอ้ มูล เพอ่ื ใช้ประโยชนจ์ ากข้อมูลทีเ่ ปน็ ทน่ี ิยมคือ วิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Science) ซ่ึงขณะนี้เป็นเทคนิคท่ีหน่วยงาน องค์กรจานวนมากต้องการ บคุ ลากรท่มี ีความสามารถทางด้านน้ี เพราะเห็นคุณค่าของขอ้ มลู เพ่มิ มากขึ้น แตเ่ พ่อื เปน็ การปูพ้นื ฐาน ใหเ้ ข้าใจได้แบบง่าย ๆ จึงขอแนะนาวงจรการทาวทิ ยาศาสตรข์ อ้ มูล (Data Science Lifecycle) ดงั นี้ ภาพที่ 5.3 วงจรการทาวิทยาศาสตร์ขอ้ มลู (Data Science Lifecycle) ดัดแปลงจาก : (Perth Ngarmtrakulchol, 2561) และ (วัตพล, 2565) 1. การรวบรวมข้อมูล (Collection) – เป็นขั้นตอนแรกของวงจรการทาวิทยาศาสตร์ ข้อมูล โดยขอ้ มูลอาจมาจากแหลง่ ทีม่ าต่างกนั ซง่ึ หากจาแนกตามแหลง่ ทีม่ าของข้อมลู อาจแบง่ ได้ 2 ลกั ษณะ คือ 1) ข้อมลู ภายในองคก์ ร 2) ข้อมลู ภายนอกองค์กร แตห่ ากจาแนกตามวธิ ีการรวบรวมขอ้ มูล อาจแบ่งได้อีก 2 ลักษณะ คอื 1) ข้อมลู ที่เก็บรวบรวมด้วยตัวเอง 2) ขอ้ มูลที่มีองค์กรอนื่ รวบรวมให้ สาหรับการสร้างฟอร์มอเิ ล็กทรอนิกส์ ท่ีไดร้ ับความนิยมใช้กัน มีอยู่ด้วยกัน 2 เว็บไซต์ คือ Google Form และ Microsoft Form ซ่ึงการเลือกใช้งานจากเว็บไซต์ไหนน้ัน อยู่ที่นโยบายของแต่

80 ละองค์กร เนื่องจากทั้ง 2 เว็บไซต์ มีวิธีการใช้งานท่ีคล้ายกัน แต่หากเป็นการทางานขององค์กร และ องค์กรนัน้ ไดต้ กลงซ้ือผลติ ภณั ฑจ์ าก Microsoft จะมีข้อได้เปรียบท่มี ากกวา่ สร้าง Form ให้ดึงข้อมลู ไป Excel 365 อย่างอตั โนมตั ิ ทีม่ า : (ชุนชวนคลิก, 2565) 2. การจัดการข้อมูล (Management) – เป็นข้ันตอนที่เกิดข้ึนหลังจากรวบรวมข้อมูลเป็น ทเ่ี รียบร้อยแลว้ ในขั้นตอนน้สี ิ่งทีต่ ้องดาเนนิ การจะประกอบไปด้วย 1) การตรวจสอบข้อมลู (Data Validation) 2) การทาความสะอาดขอ้ มลู (Data Cleansing) 3. การวเิ คราะห์ขอ้ มูล (Analyzing) 4. การตัดสินใจหรอื การเผยแพร่ (Decision / Dissemination)

81 สรปุ องค์กรต่าง ๆ ในยุคดิจิทัลที่มีการนาเทคโนโลยีเข้ามาใช้ในการดาเนินงาน โดยเฉพาะองค์กร ทางธุรกิจ หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องใช้ข้อมูลให้เกิดประโยชน์มากที่สุด เพ่ือเป้าหมายในการแข่งขันกับ บริษัทท่ีเป็นคู่แข่งได้อย่างเท่าเทียมหรือดีกว่า สาหรับองค์กรอ่ืน ๆ ก็สามารถใช้ประโยชน์จากข้อมูล เพ่อื การให้บริการลกู ค้าให้ไดร้ บั บริการท่ีดี ตรงกับความต้องการ หรอื ใชใ้ นการวางแผน บริหารจัดการ องค์กร ดังนั้นการเรียนรู้ และเข้าใจ ตลอดจนการฝึกฝนการใช้ข้อมูลให้เป็นประโยชน์ได้ใน สถานการณ์ต่าง ๆ จงึ เป็นทักษะพื้นฐานที่ทุกคนควรมี คาถามท้ายบท 1. ให้นักศึกษายกตัวอย่างประสบการณ์การไดร้ ับข้อมูลที่เกิดข้ึนจริงในชีวติ ประจาวัน พร้อม อธิบายวิธีการเปล่ียนสถานะจากข้อมูลที่ได้รับ (ข้อ 1) ไปเป็นสารสนเทศท่ีนักศึกษามักใช้ อยเู่ สมอ 2. ให้นักศึกษาแสดงวิธีการค้นหาข้อมูลจากเว็บไซต์กูเกิล ด้วยคาสาคัญตามวิธีปกติท่ีปฏิบัติ เสมอมา พรอ้ มแสดงผลการสบื ค้น 3. ข้อมูลที่ค้นหาได้นั้นนักศึกษาสามารถนาไปใช้ได้ตามหลักการสัญญาอนุญาตครีเอทีฟ คอมมอนสน์ ั้น นกั ศกึ ษาตอ้ งดาเนินการในเรื่องใดเสมอ ๆ 4. ให้นักศึกษาสร้างแบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์ เพ่ือใช้ในการรวบรวมข้อมูลที่เก่ียวกับวิชาชีพ ของตนเอง 1 แบบฟอรม์ 5. ให้นกั ศึกษาดงึ ข้อมูลมาจากแบบฟอรม์ อิเล็กทรอนกิ ส์ แลว้ นามาประมวล พรอ้ มกับระบุวา่ ผลลัพธ์ทีไ่ ดส้ ามารถนาไปใชป้ ระโยชนอ์ ะไรไดบ้ า้ ง

เอกสารอา้ งองิ ชุนชวนคลิก. (27 พฤษภาคม 2564). อา้ งอิงในเน้ือหา ทาบรรณานุกรม #หนังสือ Ep#1. YouTube, กรงุ เทพฯ, ไทย. เข้าถึงได้จาก https://www.youtube.com/watch?v=hA46iH5UQKI ----------. (27 พฤษภาคม 2565). แม๊ ... สร้าง Form ให้ดึงข้อมูลไป Excel อย่างอัตโนมัติ. เข้าถึงได้ จาก YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=qqFMAsEAJgM ดวงพร วิริยา. (2562). Creative Commons ลิขสิทธิท์ างผลงาน ใช้แบบไหนถึงถูกต้อง. เรียกใช้เมื่อ 24 กรกฎาคม 2564 จาก https://creativetalklive.com/creative-commons-license/ วรรณนิภา เก้ือศักดิ์. (2549). การพัฒนาบทเรียนบนเครือข่ายสาหรับการฝึกอบรมเร่ืองการเขียน อ้างอิงและบรรณานุกรม. การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลยั มหาสารคาม. วตั พล. (15 พฤศจิกายน 2565). Data Science (วทิ ยาการข้อมูล) คืออะไร มีวธิ จี ัดการขอ้ มลู อย่างไร บ้าง. เรียกใช้เมื่อ 3 มีนาคม 2566 จาก สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย -ญี่ปุ่น): https://www.tpa.or.th/writer/read_this_book_topic.php?bookID=6055&pageid= 9&read=true&count=true ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2559). ลิขสิทธิ์ (Copyright). เรียกใช้เมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2566 จาก ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะ วสิ าหกจิ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร:์ https://tuipi.tu.ac.th/tuip04.php สจิลา สุขคล้าย. (2560). การแก้ปัญหาการเขียนเชิงอรรถอ้างอิงไม่ถูกต้องโดยใช้แบบฝึก ของ นักศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพช้ันสูง ช้ันปีท่ี 2 สาขาวิชาการตลาด. กรุงเทพมหานคร: วิทยาลยั เทคโนโลยีอรรถวทิ ยพ์ ณชิ ยการ. สานักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. (16 กรกฎาคม 2563). การประเมินแหล่ง สารสนเทศ. เข้าถึงได้จาก สานักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ : https://lib.swu.ac.th/index.php/research-supports/source-assessment 1stcraft Team. (2563). ข้อมูลคืออะไร? ประโยชน์และวิธีจัดการข้อมูล. เรียกใช้เม่ือ 3 มีนาคม 2566 จาก 1stcraft: https://1stcraft.com/what-is-data/#13-ประโยชน์ของข้อมูลและ ความสาคัญของการใช้ขอ้ มลู Ellen, R. (2562, September 23). Building a Recommender System to Improve Employment Outcomes in Portugal. Retrieved Mach 6, 2023, from Rosa Ellen Lavelle-Hill: https: / / www. rosaellenlavelle-hill. site/ single-post/ 2019/ 09/ 23/ Building-a- Recommender-System-to-Improve-Employment-Outcomes-in-Portugal Fah Chawanthawat. (19 กันยายน 2562). 7 ตัวอย่างการใช้ Big Data ต่อยอดธุรกิจให้ประสบ ความสาเร็จจากแบรนด์ดังระดับโลก. เรียกใช้เม่ือ 6 มีนาคม 2566 จาก STEPS Academy: https://stepstraining.co/entrepreneur/7-example-brand-use-data-for-business

83 Perth Ngarmtrakulchol. (20 พฤษภาคม 2561). Data Science (วิทยาการข้อมูล) คืออะไร? สาย งานน้ีต้องทาอะไรบ้าง มาดูกันชัดๆ. เรียกใช้เมื่อ 2 มีนาคม 2566 จาก DATATH: https://blog.datath.com/data-science/ Shah, A. ( 2561, June 4) . Fighting fire with machine learning: two students use TensorFlow to predict wildfires. Retrieved March 6, 2023, from Google Blog: https: / / www. blog. google/ technology/ ai/ fighting-fire-machine-learning-two- students-use-tensorflow-predict-wildfires/ The Association of College and Research Libraries. ( 2000) . Information Literacy Competency Standards for Higher Education. Chicago: The Association of College and Research Libraries. Wallace, D. P. (2007). Knowledge Management: Historical and Cross-disciplinary Themes. Westport, CT: Libraries Unlimited.



บทท่ี 6 ทักษะด้านดจิ ทิ ลั และความเปน็ พลเมอื งดิจทิ ัล การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลมีความสาคัญอย่างมากในการดาเนินชีวิตยุคปัจจุบัน ดังนั้น ทุกคน ต้องมีความรู้ความเข้าใจเก่ียวกับโลกดิจิทัลเพ่ือให้สามารถปรับตัวและเปล่ียนแปลงการดาเนินชีวิตให้ เข้ากับโลกดิจิทัลได้ดีย่ิงขึ้น การปรับตัวและเปลี่ยนแปลงน้ีเป็นการผสมผสานการดาเนินชีวิตในโลก กายภาพ (Physical) และโลกไซเบอร์ (Cyber) โดยมีการบริการแบบดิจิทัลเป็นแพลตฟอร์มหลัก การพฒั นาความรู้ความสามารถทักษะและความฉลาดทางดิจทิ ัลเปน็ สิ่งจาเป็นสาหรับทุกคนท่ีตอ้ งการ เป็นพลเมืองดิจิทัลท่ีดี อีกทั้งยังต้องให้ความสาคัญกับการเรียนรู้และเข้าใจส่ือใหม่ (New Media) โดยเน้นการคิด วิเคราะห์ และการประมวลผลข้อมูลท่ีมีคุณภาพ การแยกแยะและไม่หลงเช่ือข่าวปลอม เพื่อเข้าใจปญั หาที่เกิดข้ึนในสังคมและสามารถดูแลตัวเองและข้อมูลส่วนตัวอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อ ปอ้ งกนั ความเสี่ยงในการใช้งานดิจทิ ัลของตัวเองและสังคม (ยง ภวู่ รวรรณ และยนื ภ่วู รวรรณ, 2564) ทักษะดา้ นดจิ ทิ ลั การเผชิญกับสถานการณ์โควิด-19 ทาให้เราต้องปรับการใช้ชีวิตในหลายด้าน โดยเฉพาะ การดูแลสขุ ภาพ การใช้เทคโนโลยีดจิ ิทลั เพื่อการทากจิ กรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจาวนั การเรยี นรู้ทักษะ ใหม่ ท่ีจาเป็นต่อการปรับตัวในกิจกรรมออนไลน์ เช่น การทางานท่ีบ้าน การเรียน การสั่งอาหารและ สินค้าออนไลน์ และการจ่ายเงินผ่านระบบดิจิทัล เป็นต้น การใช้เทคโนโลยีและโซเชียลมีเดียเพื่อ สื่อสารกับคนในครอบครวั และเพอ่ื น ๆ หรอื ทางานรว่ มกนั ผ่านทางออนไลน์ กเ็ ป็นสิง่ ที่พบเห็นบอ่ ยข้ึน การใช้แอปพลิเคชันต่าง ๆ เพื่อเล่นเกม อ่านหนังสือ หรือฟังเพลงก็เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจในยุคน้ี ด้วยการปรับตัวและใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม การใช้ชีวิตในยุคโควิด -19 อาจจะไม่ได้มี ความเหมือนเดิม แต่ก็ยังสามารถดาเนินชีวิตได้อย่างมีคุณภาพและมีความสุขได้ โดยควรจะรักษา ความปลอดภัยและปรับตัวตามสถานการณ์อย่างเหมาะสมตลอดเวลา ดังนั้นนอกจากทักษะพ้ืนฐาน ที่ทุกคนต้องมีคือ การอ่าน การเขียน และการคิดเลขแล้ว ยังต้องมีทักษะใหม่ที่จาเป็นสาหรับอนาคต เพื่อการดาเนินชีวิตด้วยการใช้ดิจิทัล ดังนั้นการอ่านออกเขียนได้ทางดิจิทัลจึงเป็นทักษะอย่างหนึ่ง ที่คนในยุควิถีใหม่ต้องมี ซ่ึงเป็นพื้นฐานการสร้างทักษะดิจิทัล ตามกรอบความรู้ภายใต้ทักษะการใช้ ดิจทิ ลั ดังนี้ (ยืน ภ่วู รวรรณ, 2564) ทักษะการรู้และใช้สื่อ (Media Literacy Skill) เป็นการพัฒนาความสามารถในการเข้าใจ และวิเคราะห์ส่ือต่าง ๆ ท่ีมีอยู่ในชีวิตประจาวัน เช่น การอ่านหนังสือพิมพ์ นิตยสาร การดูโทรทัศน์ การเข้าสู่เวบ็ ไซตบ์ นอนิ เทอรเ์ น็ต และการใช้สือ่ สังคมออนไลน์ เปน็ ตน้ ซึง่ ผูใ้ ชต้ ้องเขา้ ใจและวเิ คราะห์ส่ือ ไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง โดยต้องใช้ทกั ษะในการวเิ คราะห์และตดั สนิ ใจเก่ยี วกับข้อมลู ท่ีมาจากสือ่ ตา่ ง ๆ ท่ีไดร้ ับ ด้วยการรู้และใช้สอ่ื อย่างเหมาะสม ผู้ใช้สื่อจะสามารถปอ้ งกนั การกระทาท่ีไม่เหมาะสม หรือการโดนหลอก หรือแอบอ้างผ่านสื่อได้เป็นอย่างดี ดังน้ันการรู้และใช้ส่ือจึงเป็นทักษะที่สาคัญท่ีต้องพัฒนาเพ่ือให้ ผู้ใชส้ ือ่ สามารถปรับตวั ตามสถานการณแ์ ละส่อื ตา่ ง ๆ ทม่ี อี ย่ใู นชวี ติ ประจาวนั ได้

86 ทกั ษะในการใช้เทคโนโลยีเพ่อื การติดต่อส่ือสาร เพ่ือการทางานรว่ มกนั (Communications and Collaboration Skill) คือ การใชเ้ ทคโนโลยีตา่ ง ๆ เพ่อื ส่ือสารและทางานร่วมกันในทีม โดยใช้ เคร่ืองมือออนไลน์หรือซอฟต์แวร์ท่ีเหมาะสม เพื่อสร้างความสะดวกสบายและประสิทธิภาพใน การทางาน เช่น เม่ือมีการทางานร่วมกันในเป็นกลุ่มหรือทีม ทีมงานสามารถใช้เครื่องมือต่าง ๆ เช่น อีเมล แชท หรือการแบ่งปันเอกสารออนไลน์ เพื่อส่ือสารและแบ่งปันข้อมูล ทาให้ทีมงานสามารถ ทางานร่วมกันได้สะดวกขึ้น และเพ่ิมประสิทธิภาพในการทางาน ซึ่งการใช้ทักษะในการติดต่อสื่อสาร และการทางานร่วมกันจะช่วยให้ผู้ใช้ไม่จาเป็นต้องเข้าไปทางานในสถานท่ีเดียวกัน นอกจากนี้ การใช้ เทคโนโลยีในการส่ือสารและทางานร่วมกันยังช่วยสร้างพ้นื ท่ีทางานแบบเสมือน ทาให้ทีมงานสามารถ ทางานรว่ มกันไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธภิ าพและประหยัดเวลาขนึ้ ทักษะความสามารถในการใช้ดิจิทัล เสริมกับอาชีพ และจัดการดูแลอัตลักษณ์ความเป็น ตัวตนในโลกไซเบอร์ (Career and Identity Management Skill) เปน็ การใช้งานขอ้ มลู เพ่ือดแู ล และจัดการตนเองอย่างปลอดภัย รู้จักบริหารจัดการดูแลเอกลักษณ์ของตนเอง เช่น รหัสผ่าน ลายน้ิวมือ เลขบัตรประชาชน มีความรู้เรื่องพ้ืนฐานเกี่ยวกับความมั่นคงปลอดภัย และป้องกัน ความเส่ียงในการใช้ดิจิทัล เป็นต้น โดยการจัดการดูแลอัตลักษณ์ความเป็นตัวตนในโลกไซเบอร์ต้อง คานึงถึงสิ่งต่าง ๆ ได้แก่ การสร้างและจัดการเนื้อหาในส่ือสังคมออนไลน์ การตรวจสอบและกากับติดตาม การเผยแพร่ของเน้อื หาในส่ือสงั คมออนไลน์ และสรา้ งและรักษาความสัมพันธ์ในชมุ ชนออนไลน์ เปน็ ต้น ทกั ษะการใชเ้ ทคโนโลยดี ิจิทัล (Digital Literacy Skill) หมายถึง การเขา้ ใจและการใช้งาน เคร่ืองมือและเทคโนโลยีดิจิทัลเพ่ือประโยชน์ในการทางาน การเรียนรู้ การส่ือสาร และการดาเนิน ชีวิตประจาวันท่ีมีการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างแพร่หลายในสังคมปัจจุบัน โดยใช้อย่างรู้คุณค่า มีคณุ ธรรม จริยธรรมและมีความรับผดิ ชอบ ซ่ึงการพัฒนาทกั ษะการใชเ้ ทคโนโลยดี ิจทิ ลั ไดแ้ ก่ o การเข้าใจการใช้งานเคร่ืองมือและเทคโนโลยีต่าง ๆ เช่น คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์มือถือ และอุปกรณเ์ ช่อื มตอ่ อินเทอรเ์ นต็ o การเรียนรกู้ ารสืบคน้ และการประมวลผลข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต o การเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยีการส่ือสาร และการส่ือสารผ่านสื่อดิจิทัลต่าง ๆ เช่น อีเมล แชท และโซเชียลมเี ดยี เปน็ ตน้ o การเข้าใจเกีย่ วกบั ความปลอดภยั ในการใช้งานเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั o การใช้งานโปรแกรมและแอปพลิเคชันตา่ ง ๆ ที่เก่ียวข้องกบั งาน การเรียนรู้ และการดาเนิน ชวี ิตประจาวัน o การเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิและความรบั ผดิ ชอบในการใช้เทคโนโลยดี ิจิทลั ดังนั้นการมีทักษะการใช้เทคโนโลยีดจิ ิทัลท่ีเพียบพร้อมจะช่วยให้สามารถใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพและคมุ้ ค่า ทักษะการใช้ดิจิทัลเพ่ือการเรียนรู้ (Learning Skill) หมายถึง ความสามารถในการใช้ เทคโนโลยแี ละโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพ่ือเพ่ิมประสทิ ธิภาพในการเรียนรู้ การแสวงหาความรู้ การสรา้ งงาน สร้างคณุ ค่า แยกแยะข้อมลู ขา่ วสาร พัฒนาการเรยี นรใู้ ห้มปี ระสิทธิภาพมากขึ้น