เอกสารประกอบการสอน การจัดซื้อเบื้องต้น

3 กิจการขนาดใหญ่อาจจดั ให้ฝ่ ายจดั ซื้อเข้าไปขึน้ ตรงต่อผ้ทู ี่รบั ผิดชอบด้านการผลิต

4 กิจการท่ีมีหลายโรงงาน ฝ่ ายจดั ซื้อแยกออกมาจากฝ่ ายผลิต และรบั ผิดชอบการ จดั ซื้อให้แก่โรงงานต่าง ๆ อาจมีการจดั หน่วยงาน ดงั นี้

ตาํ แหน่งงานของบคุ คลในแผนก จาํ นวนคนและการจดั การเกย่ี วกบั ตาํ แหน่งในฝ่ายจดั ซอ้ื ของแตล่ ะกจิ การจะแตกต่างกนั ออกไปขน้ึ อยกู่ บั สง่ิ ดงั ต่อไปน้ี ขนาดของกิจการ ระดบั ของ การรวมอาํ นาจ ความผนั แปรของ ความแตกต่างกนั ความรบั ผิดชอบ ในกระบวนการผลิต

ความสมั พนั ธร์ ะหว่างแผนกจดั ซื้อกบั แผนกอื่น ๆ 1.แผนกผลิต 2.ฝ่ ายวิศวกรรม 3.ฝ่ ายขาย 4.ฝ่ ายบญั ชี 5.ฝ่ ายควบคมุ วสั ดคุ งคลงั

การสรรหาและการคดั เลือกบคุ ลากรด้านการจดั ซื้อ การคดั เลือกบคุ ลากรจากภายในกิจการ การคดั เลือกบคุ ลากรจากภายนอกกิจการ

การคดั เลือกพนักงาน กิจการมกั จะมีขนั้ ตอนของการคดั เลือก ดงั ต่อไปนี้ 4.การฝึ กอบรม 1.กรอกแบบฟอรม์ ใบสมคั ร 2.การสมั ภาษณ์ 3.การทดสอบ

การกาํ หนดคณุ สมบตั ิของบคุ ลากรด้านการจดั ซื้อ 1 คณุ สมบตั ิส่วนบคุ คล 2 ประสบการณ์ในทางธรุ กิจ 3 พืน้ ฐานทางการศึกษา

หน่4วยที่ กฎระเบยี บ กระบวนการจดั ซื้อ และวิธีปฏิบตั ิในการจดั ซื้อ

กฎระเบยี บในการจดั ซื้อ ตามพระราชบญั ญตั กิ ารจดั ซอ้ื จดั จา้ งและ การบรหิ ารพสั ดุภาครฐั พ.ศ.2560 ซง่ึ เป็น การดําเนินการเพ่อื ให้ได้มาซ่ึงพสั ดุโดย การซ้อื จา้ ง เช่า แลกเปลย่ี น หรอื โดยนิติ กรรมอ่นื ตามท่กี ําหนดในกฎกระทรวงซ่งึ ก ฎ ร ะ เ บี ย บ ใ น ก า ร จัด ซ้ื อ จัด จ้ า ง ประกอบดว้ ย

1 2 3 หน่วยงานของรฐั สามารถขอ หลกั การการจดั ซอ้ื จดั จา้ ง หา้ มไมใ่ หเ้ ปิดเผยขอ้ เสนอ ออกกฎระเบยี บขน้ึ ใชเ้ องเพอ่ื ความยดื หยนุ่ และคลอ่ งตวั 4 5 แผนจดั ซอ้ื จดั จา้ งประจาํ ปี ผมู้ อี าํ นาจอนุมตั สิ งั่ ซอ้ื สงั่ จา้ ง

6 7 8 การมสี ว่ นรว่ มของภาค คณะกรรมการทเ่ี กย่ี วขอ้ ง องคก์ รสนบั สนุนดแู ลการจดั ซอ้ื ประชาชนและผปู้ ระกอบการ จดั จา้ งและการบรหิ ารพสั ดุ ภาครฐั ในการป้องกนั การทุจรติ 9 10 การขน้ึ ทะเบยี ผปู้ ระกอบการ วธิ กี ารจดั ซอ้ื จดั จา้ ง

11 12 13 งานจา้ งทป่ี รกึ ษา งานจา้ งออกแบบหรอื การทาํ สญั ญา ควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง 14 15 การบรหิ ารสญั ญาและการ การประเมนิ ผลการปฏบิ ตั งิ าน ตรวจรบั พสั ดุ ของผปู้ ระกอบการ

16 17 การทง้ิ งาน การบรหิ ารพสั ดุ 18 19 20 การอุทธรณ์ บทกาํ หนดโทษ ระเบยี บการพสั ดดุ ว้ ยวธิ กี ารทาง อเิ ลก็ ทรอนิกสเ์ กย่ี วกบั พสั ดุ การ จดั ซอ้ื จดั จา้ ง หรอื การบรหิ าร พสั ดุของหน่วยงานของรฐั อ่นื

กระบวนการจดั ซื้อและวิธีปฏิบตั ิในการจดั ซื้อ กระบวนการจดั ซื้อ กระบวนการจดั ซอ้ื ของแต่ละกจิ การจะแตกตา่ งกนั ออกไป ขน้ึ อยกู่ บั ลกั ษณะของกจิ การ ประเภทของสง่ิ ทจ่ี ะซอ้ื และลกั ษณะของบุคลากร ซง่ึ บคุ ลากรแต่ละชดุ จะมขี นั้ ตอนการดาํ เนินงานทแ่ี ตกตา่ ง กนั ออกไป แตโ่ ดยทวั่ ไปแลว้ ขนั้ ตอนของการจดั ซอ้ื มกั ปฏบิ ตั ิ ดงั น้ี

ขนั้ ตอนท่ี 1 ขนั้ ตอนที่ 2 ขนั้ ตอนท่ี 3 รบั รถู้ งึ ความตอ้ งการ กาํ หนดรายละเอยี ดของสนิ คา้ เลอื กแหลง่ ขาย

ขนั้ ตอนที่ 4 ขนั้ ตอนที่ 5 ขนั้ ตอนท่ี 6 กาํ หนดราคา การออกคาํ สงั่ ซอ้ื การตดิ ตามคาํ สงั่ ซอ้ื

ขนั้ ตอนท่ี 7 ขนั้ ตอนท่ี 8 การตรวจสอบการเรยี กเกบ็ เงนิ บนั ทกึ ผลการจดั ซอ้ื

การจดั ซื้อในปัจจบุ นั ฝ่ ายจัดซื้อจะต้องทําความเข้าใจกับปัจจัยท่ีมี อิ ทธิ พลต่อการจัดซื้อในด้านต่างๆ เพื่อจะได้ ปรบั ตวั ให้เข้ากบั สภาพแวดล้อมในปัจจบุ นั ดงั นี้

1. การนําเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการดาํ เนินงานการจดั ซื้อ 2. การผลิตสินค้าเน้นท่ีคณุ ภาพ 3. จากการแข่งขนั กนั ทางธรุ กิจ 4. ปัจจบุ นั มีการลดจาํ นวนแหล่งผ้ขู ายลง ซ่ึงจะทาํ การคดั เลือกไว้เพียงไม่ก่ีราย เพ่ือสร้าง สมั พนั ธภาพและความร่วมมือท่ีดีต่อกนั 5. ใช้การเจรจาต่อรองแทนการประมลู ราคา

6. มีการพฒั นาแหล่งจดั ซื้อจากต่างประเทศ 7. ธรุ กิจพยายามสนองความต้องการของผบู้ ริโภคให้มากท่ีสดุ 8. กิจการต้องมีการเปล่ียนแปลงแผนเชิงกลยทุ ธท์ างด้านการตลาดอย่เู สมอ 9. กิจการส่วนใหญ่ม่งุ เน้นท่ีต้นทุนและคณุ ภาพของสินค้า 10. ปัจจบุ นั รฐั บาลได้มีการออกกฎหมายและข้อกาํ หนดต่างๆ เกี่ยวกบั การค้าและการลงทนุ

งานที่เก่ียวข้องกบั การจดั ซื้อ (2) การรบั และการ เกบ็ รกั ษาวสั ดุ (1) การขนส่ง (3) การจาํ หน่ายของ เหลือใช้และของเสียง

หน่5วยท่ี การเจรจาต่อรอง

ความหมายและแนวคิดในการเจรจา การเจรจาต่อรอง (Negotiation) การเจรจาต่อรอง (Negotiation) หมายถึง กระบวนการแก้ไข ปัญหา หรอื ความขดั แยง้ ระหว่างผทู้ เ่ี ก่ยี วขอ้ งมากกว่า 2 ฝ่ าย ขน้ึ ไป เพอ่ื หาขอ้ ยุตทิ เ่ี ป็นผลประโยชน์ ระหวา่ งคเู่ จรจารว่ มกนั การเจราจาต่อรองทางธรุ กิจ การเจราจาต่อรองทางธุรกจิ หมายถงึ กจิ กรรมทม่ี ลี กั ษณะ เป็นทางการ เม่อื ถกเถียง เร่อื งราคาและสมรรถนะ หรอื ขอ้ ตกลงทซ่ี บั ซอ้ นของการรว่ มทนุ เป็นหุน้ สว่ นทางธรุ กจิ

แนวคิดท่ี 1 แนวคิดในการเจรจาต่อรอง การเจรจาต่อรองเป็นเคร่อื งมอื ทช่ี ่วยให้ผูเ้ จรจา ไดใ้ นสงิ่ ทต่ี นเองตอ้ งการโดยไมค่ าํ นึงถงึ วธิ กี ารใช้ ผเู้ จรจาจะใชก้ ลยุทธท์ ุกวธิ เี พอ่ื เอาชนะใหไ้ ด้ การ เจรจาตอ่ รองแบบน้ีเรยี กวา่ การเจรจาต่อรองแบบ แขง่ ขนั (Competitive Negotiation)

แนวคิดท่ี 2 การเจรจาต่อรองเป็นเรอ่ื งของการสรา้ งความรว่ มมอื ระหวา่ งคเู่ จรจา ผลสาํ เรจ็ ของการเจรจาต่อรองไม่ได้ อยทู่ ก่ี ารแพห้ รอื การชนะในการเจรจา แต่อย่ทู ก่ี ารหา ขอ้ ยุตทิ จ่ี ะทาํ ใหท้ งั้ สองฝ่ายไดป้ ระโยชน์ การเจรจา ต่อรองแบบน้ีเรยี กว่าการเจรจาต่อรองแบบร่วมมอื (Integrative Negotiation)

แนวคิดที่ 3 ก า ร เ จ ร จ า ต่ อ ร อ ง เ ป็ น เ ค ร่ือ ง มือ ใ น ก า ร ส ร้า ง ความสมั พนั ธ์ แมจ้ ะไมไ่ ดป้ ระโยชน์สงู สุดในการเจรจา ต่อรอง แต่หากได้ความสมั พนั ธ์ท่ีดีกับคู่เจรจาก็จะ ส่งผลให้การเจรจาต่อรองในครงั้ ต่อไปง่ายข้นึ การ เจรจาต่อรองแบบน้ีเรยี กวา่ การเจรจาต่อรองแบบสรา้ ง ความสมั พนั ธ์ (Relationship Negotiation)

ทฤษฎีในการเจรจาต่อรอง 1. ทฤษฎีเกม (Game Theory) ทฤษฎีเกมจะมองเรอ่ื งการเจรจาต่อรองเหมือนการเล่นเกมอย่างหน่ึง (1) (2) (3) ทฤษฎเี กมศนู ย์ ทฤษฎเี กมลบ ทฤษฎเี กมบวก (Zero Sum Game) (Negative Sum Game) (Positive Sum Game)

2. ทฤษฎี H.L.M. หมายถึง เส้นทางแห่งการเจรจาเพ่ือบรรจบเข้าหากนั ของค่เู จรจาที่อย่กู นั คนละฟาก  “H” (High)  “M” (Medium)  “L” (Low) เป้าหมายสงู สดุ คอื 100% เป้าหมายระดบั กลาง คอื 75% เป็นจดุ ต่าํ สดุ (Bottom Line) ทค่ี เู่ จรจาอยากจะไดอ้ ยา่ งน้อยทส่ี ดุ 50%

3. ทฤษฎีปัจจยั ในการเจรจาต่อรอง (Exchange Factors) เป็นการเจรจาต่อรองทไ่ี มไ่ ดม้ ปี ัจจยั การตอ่ รองเพยี งปัจจยั เดยี ว แต่อาจมหี ลายปัจจยั ขน้ึ อยกู่ บั เงอ่ื นไขและความตอ้ งการของคเู่ จรจา

4. ทฤษฎีทางเลือกในการเจรจาต่อรอง (BATNA-Best Alternative to Negotiation Agreement) การเจรจาต่อรองใหป้ ระสบผลสาํ เรจ็ นนั้ ผเู้ จรจาตอ้ งมหี ลายๆ ทางเลอื ก และสามารถใช้ ทางเลอื กทด่ี ที ส่ี ดุ ในการเจรจาต่อรอง

หลกั การและประเภทของการเจรจา หลกั การเจรจาต่อรอง 2. ความเข้าใจ 3. การยอมรบั 4. การส่ือสาร (Understanding) (Acceptance) (Communication) 1. ความจริงใจ (Sincerity)

ประเภทของการเจรจาต่อรอง 1. แบบแบ่งสนั ปันส่วน (distributive) หมายถงึ การเจรจาต่อรองในกรณีทม่ี หี ลาย ๆ ฝ่าย จะเจรจา ต่อรองเก่ยี วกบั การกระจาย ผลประโยชน์ทม่ี ปี รมิ าณ คงทแ่ี ละจาํ กดั 2. แบบบูรณาการ (integrative) หมายถงึ การ เจรจาต่อรองในกรณีท่ีหลายฝ่ ายให้ความร่วมมือ เพอ่ื ใหเ้ กดิ ประโยชน์สงู สดุ

กลยทุ ธใ์ นการเจรจา 12 กลยทุ ธเ์ ฉพาะ กลยทุ ธก์ รอบความคดิ ในการตอ่ รอง 34 กลยทุ ธก์ ารเน้นขอ้ ยตุ ิ กลยทุ ธใ์ ชบ้ ุคคล แบบชนะ-ชนะแทนแบบชนะ–แพ้ ทส่ี ามเขา้ แทรกแซง

กระบวนการเจรจาต่อรอง ขนั้ ท่ี 1 ขนั้ ท่ี 2 ขนั้ ท่ี 5 เตรยี มการและวางแผน กาํ หนดกฎระเบยี บพน้ื ฐาน สน้ิ สดุ การเจรจา และนําสกู่ ารปฏบิ ตั ิ ขนั้ ท่ี 3 ขนั้ ท่ี 4 หาความชดั เจนและ การตอ่ รองและแกป้ ัญหา เหตุผลสนบั สนุน

ข้อเสนอแนะการเจรจาต่อรอง 1 เริ่มต้นด้วยเชิงบวก 2 ระบทุ ี่ตวั ปัญหา 3 ต่อข้อเสนอครงั้ แรก 4 ม่งุ ให้ได้ข้อยตุ ิแบบชนะ – ชนะ 5 สร้างบรรยากาศการเจรจาท่ีเปิ ดเผยและไว้วางใจต่อกนั

ปัญหาในการทาํ ข้อตกลง 1. นักต่อรองที่มีความชาํ นาญจะเอาเปรียบทกุ อย่าง และจะพยายามให้ผเู้ จรจาเป็น คนผอ่ นปรนอย่ฝู ่ ายเดียว 2. ความไม่ไว้วางใจกนั เป็นอปุ สรรคสาํ คญั ในการทาํ ข้อตกลง 3. การไม่มีข้อมลู จะทาํ ให้การทาํ ข้อตกลงเป็นเร่อื งยาก 4. อปุ สรรคเชิงโครงสรา้ ง ประกอบด้วยการท่ีไม่มีฝ่ ายท่ีสาํ คญั ในการเจรจาต่อรอง

5. ผทู้ ี่ขดั ขวางการเจรจาต่อรอง โดยการลดบทบาทหรอื เอาชนะบคุ คลเหล่านี้ รวมทงั้ การสรา้ งกล่มุ พนั ธมิตร 6. ความแตกต่างทางเพศและวฒั นธรรมกอ็ าจจะเป็นอปุ สรรคของการเจรจาต่อรองได้ 7. การสื่อสาร ซึ่งอาจจะมีการส่ือสารที่ไม่ชดั เจนกเ็ ป็นอปุ สรรคได้

หน่6วยท่ี การจดั เกบ็ และการ ควบคมุ สินค้าคงคลงั

ความหมายของสินค้าคงเหลือ สิ นค้าคงเหลือ หรือสิ นค้าคงคลัง (Inventories) หมายถึง ทรัพย์สินท่ีมี ตั ว ต น ท่ี มี ไ ว้ เ พ่ื อ ข า ย ห รื อ อ ยู่ ใ น กระบวนการผลิตเพ่ือแปรรูปเป็นสนิ ค้า สําเร็จรูป หรือมีไว้เพ่ือใช้ในการผลิต สนิ คา้ หรอื บรกิ ารเพอ่ื ขาย

สินค้าคงเหลือ 1. วตั ถุดบิ ทใ่ี ชใ้ นการ 2. วตั ถุดบิ อน่ื หรอื 3. วสั ดสุ น้ิ เปลอื ง ผลติ สนิ คา้ สาํ เรจ็ รปู ชน้ิ สว่ นทต่ี อ้ งสงั่ ซอ้ื จาก (Supplies) (Raw Material) แหลง่ ทอ่ี ่นื มาผลติ (Assembly) 4. สนิ คา้ ระหวา่ งผลติ 5. สนิ คา้ สาํ เรจ็ รปู (Work in Process) (Finished Goods)

ประเภทของสินค้าคงเหลือ 01 วตั ถดุ ิบ (Raw Material) หมายถงึ สงิ่ ของ ท่กี จิ การได้ซ้อื หรอื ไดม้ าเพ่อื ใชใ้ นการผลติ ในกจิ การอุตสาหกรรม ซง่ึ เรามกั จะเรยี กว่า “วตั ถุดบิ ทางตรง” (Direct Material)

02 วสั ดโุ รงงาน (Factory Supplies) หมายถงึ สิ่งของท่ีกิจการอุตสาหกรรมนําไปเป็ น สว่ นประกอบในการผลติ เรยี กอกี อย่างหน่ึง วา่ “วตั ถุดบิ ทางออ้ ม” (Indirect Material)

03 วสั ดสุ ิ้นเปลือง (Supplies) หมายถงึ วสั ดุท่ี มีไว้ใช้ในการดําเนินการผลิตท่ีไม่ได้เป็ น สว่ นสาํ คญั ของสนิ คา้ สาํ เรจ็ รปู ทผ่ี ลติ นนั้

04 งานระหว่างผลิตหรือสินค้าระหว่างผลิต (Work in Process Or Work Progress) หมายถงึ สง่ิ ของหรอื สนิ คา้ ท่อี ยู่ในระหว่าง การผลติ ยงั ผลติ ไมเ่ สรจ็ สมบรู ณ์ หรอื ของท่ี ทาํ หรอื ผลติ สาํ เรจ็ บางสว่ น และตอ้ งทําหรอื ผลติ เพมิ่ เตมิ กอ่ นทจ่ี ะขายได้

05 สินค้าสาํ เรจ็ รปู (Finished Goods) หมายถงึ ว ัต ถุ ดิ บ ท่ี ผ่ า น ก ร ร ม วิธี แ ป ร เ ป ล่ี ย น ส ภ า พ ขบวนการผลติ จากวตั ถุดบิ วสั ดุสน้ิ เปลอื ง และ คา่ ใชจ้ า่ ยในการผลติ ผ่านขบวนการต่าง ๆ จน ออกมาเป็นสนิ คา้ สาํ เรจ็ รปู ทพ่ี รอ้ มทจ่ี ะขายได้

วตั ถปุ ระสงคข์ องการควบคมุ สินค้า วตั ถปุ ระสงคข์ องการมีสินค้าคงคลงั 1 เพ่ือสนองความต้องการของลกู ค้าได้อย่างเตม็ ท่ี 2 เพื่อผลกาํ ไรที่มากขึน้ 3 เพ่ือเป็นการลดการลงทนุ ในสินค้าคงคลงั 4 เพื่อให้มีการบนั ทึกเก่ียวกบั สินค้าคงคลงั สาํ หรบั การควบคมุ ทางด้านบริการ

วตั ถปุ ระสงคข์ องการควบคมุ สินค้าคงคลงั 1 การป้องกนั สินค้ามิให้เสื่อมสภาพ 2 การปรบั ปรงุ สภาพสินค้าในสินค้า 3 สาํ รวจพร้อมรายงานสินค้าท่ีชาํ รดุ 4 การจดั ระเบียบหมวดหม่ขู องสินค้า 5 การสรุปรวบรวมข้อมูลสินค้าที่ควรนํามา จาํ หน่าย

การจัดการสิ นค้าคงคลัง เป็ นการ จัดการปริมาณสินค้าคงคลัง มีการ กํ า ห น ด ป ร ะ เ ภ ท สิ น ค้ า ท่ี จั ด เ ก็ บ ใ น คลงั สนิ คา้ การวดั ระดบั ปรมิ าณสนิ คา้ ใน คลังสินค้า และการเปรียบเทียบและ ประเมนิ ผล

ขอบเขตการควบคมุ สินค้าคงคลงั วิธีการเลือกสินค้าที่จะควบคมุ อย่างง่ายๆ คือ การแยกประเภทของ สินค้าตามลาํ ดบั ความสาํ คญั หรอื ตามลาํ ดบั มลู ค่าของสินค้านัน้

สิ่งท่ีควรนํามาพิจารณาในการควบคมุ สินค้าคงคลงั คือ 1. ระบบคลงั สินค้า (Program Stock Control) 2. การรบั สินค้า (Receiving) 3. การควบคมุ สินค้าให้ครบถ้วน (Inventory Control) 4. การตรวจสอบความผิดพลาดที่เกิดขึน้ กบั สินค้าในระหว่างการทาํ งาน (Investigate) 5. การควบคมุ ต้นทนุ (Cost)