AYT ORBİTAL DERS ANLATIM MODÜLLERİ

6. Modül Orbital A. DENGE KAVRAMI 2 D. DENGEYE ETKİ EDEN 26 Ders Anlatım Modülleri 1. Minimum Enerji − Maksimum FAKTÖRLER 26 2 32 AYT Düzensizlik Eğilimi 4 1. Derişimin Dengeye Etkisi 36 2. Tersinir ve Tersinmez Tepkimeler 5 2. Dengeye Basınç ve Hacim Etkisi 39 Editör 3. Denge 3. Sıcaklığın Dengeye Etkisi 40 Prof. Dr. Serkan YAVUZ 4. Katalizörün Dengeye Etkisi 41 TEST 1 7 TEST 8 42 ISBN 4. Fiziksel Denge 8 TEST 9 44 978-605-06549-3-6 5. Kimyasal Denge 9 TEST 10 46 5. Le Chatelier Hesaplama Soruları 47 Kapak Tasarımı TEST 2 10 TEST 11 48 Orbital Yayınları Grafik Birimi TEST 12 49 B. DENGE BAĞINTILARI TEST 13 50 Dizgi - Mizanpaj TEST 14 51 Orbital Yayınları Dizgi Birimi VE HESAPLAMALARI 12 TEST 15 52 TEST 16 53 Basım Yeri 1. Derişimler Türünden Denge Sabiti (Kc) 12 TEST 17 54 ???????? TEST 17 55 (0312) ??? ?? ?? TEST 3 16 TEST 17 56 TEST 17 Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine TEST 4 17 TEST 17 göre; tamamının/bir kısmının elektronik, 2. Kısmi Basınçlar Türünden mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile 18 çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. Denge Sabiti (Kp) 20 Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. 3. Kc ve Kp Arasındaki İlişki 21 TEST 5 22 4. Kimyasal Tepkimelerle Denge Sabiti Arasındaki İlişki TEST 6 23 1. Denge Kesri (Qc) 24 C. DENGENİN KONTROLÜ 24 TEST 7 25 rstmrdm−150322−3B

Kimyasal Tepkimelerde Denge 1. Minimum Enerji − Maksimum Düzensizlik Eğilimi Tüm tepkimelerde minimum enerji eğilimi ısının olduğu tarafa doğru- ➽ Fiziksel ve kimyasal değişimlerin gerçekleşmesini sağlayan iki yürütücü kuvvet vardır. dur. Bunlar, minimum enerji eğilimi ve maksimum düzensizlik eğilimidir. CaCO3(k) + ısı CaO(k) + CO2(g) a. Minimum Enerji Eğilimi Minimum enerji eğilimi Doğadaki bütün maddeler en düşük enerjiye yani minimum enerjiye sahip olma eğilimindedir. C(k) + O2(g) CO2(g) + ısı ÊÊ Isı alan maddelerin enerjisi artar, ısı veren maddelerin enerjisi azalır. ÊÊ Bir maddenin katı hâlinin enerjisi en düşük, gaz hâlinin enerjisi en yüksektir. Aynı madde- nin farklı fiziksel hallerinin enerji sıralaması aşağıdaki gibidir. Gaz > Sıvı > Katı Minimum enerji eğilimi ÊÊ Maddelerin enerjisi arttıkça kararsız hale gelirler. Endotermik olaylarda minimum enerji Ekzotermik olaylarda minimum eğilimi girenlere (reaktiflere) doğrudur. enerji eğilimi ürünlere doğrudur. Potansiyel Enerji Potansiyel Enerji Girenler Ürünler Girenler Ürünler Minimum Minimum enerji enerji eğilimi eğilimi Tepkime Koordinatı Tepkime Koordinatı Girenler daha düşük enerjili ve daha Ürünler daha düşük enerjili ve daha kararlıdır. kararlıdır. ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 Aşağıdaki tepkimelerden hangisinde minimum enerji eğili- Minimum enerji eğilimi ürünlere doğru olan bir tepkimeyle mi reaktiflere doğrudur? ilgili, A) N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g) + ısı I. Endotermik bir tepkimedir. B) Na+(g) + e− Na(g) + Enerji II. Girenler, ürünlerden daha düşük enerjili ve kararlıdır. III. Gerçekleştiği ortamın sıcaklığı artar. C) H2O(g) H2O(s) ΔH = − 540 kal/g D) N2(g) + 2O2(g) 2NO2(g) ΔH = + 66 kJ/mol yargılarından hangileri doğrudur? E) CO2(g) + H2O(s) CO32−(suda) + 2H+(suda) ΔH<0 A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 2 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 12 DB

Kimyasal Tepkimelerde Denge b. Maksimum Düzensizlik Doğadaki maddeler minimum enerjili olma eğiliminin yanı sıra maksimum düzensiz olma eği- limindedir. Maddeleri oluşturan taneciklerin hareketleri arttığında daha düzensiz hale gelirler. ÊÊ Gazlar sıvılara göre, sıvılarda katılara göre daha düzensizdir. Aynı maddenin farklı fiziksel hallerinin düzensizlik eğilimi aşağıdaki gibidir. Gaz > Sıvı > Katı Katı Sıvı Gaz Taneciklerin hareketlerinin artma- Maksimum düzensizlik eğilimi sı yani daha serbest hareket et- meleri düzensizliği arttırır. Minimum enerji eğilimi Düzensizliğin bir diğer ismi de ÊÊ Katıların sıvılarda çözünmesi sırasında katı taneciklerin hareketi artacağı için düzensizlik- entropidir. leri artar. ÊÊ Gazların sıvılarda çözünmesi sırasında hareketleri kısıtlanacağından düzensizlikleri azalır. ÊÊ Gazların yer aldığı tepkimelerde maksimum düzensizlik eğilimi gaz katsayıları toplamının çok olduğu tarafa doğrudur. N2(g) + 2NO(g) 2N2O(g) Gaz katsayıları toplamı: 1+2=3 2 Maksimum düzensizlik eğilimi ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 I. Naftalinin süblimleşmesi Aşağıdaki olaylardan hangisinde maksimum düzensizlik II. Sofra tuzunun suda çözünmesi eğilimi diğerlerinden farklı yöne doğrudur? III. Amonyak gazının suda çözünmesi A) N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g) Yukarıda verilen olaylardan hangisinde maksimum düzen- B) C(k) + O2(g) CO2(g) sizlik eğilimi ürünlere doğrudur? C) CaCO3(k) CaO(k) + CO2(g) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) H2O(k) H2O(g) D) II ve III E) I, II ve III E) CuSO4.5H2O(k) CuSO4(k) + 5H2O(g) ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 34 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 3 CA

Kimyasal Tepkimelerde Denge 2. Tersinir ve Tersinmez Tepkimeler Tersinir tepkimelerde maksimum düzensizlik ve minimum enerji Tersinir (Çift Yönlü) Tepkimeler eğilimi zıt yönlüdür. ÊÊFiziksel ve kimyasal olaylarda minimum enerji ve maksimum düzensizlik eğilimleri zıt yön- Tam verimle gerçekleşen tepkime- lerde girenlerden en az biri tükenir. lü ise tepkimeye giren maddelerin tamamı ürüne dönüşemez. Çünkü tepkime geri yönde de ilerleyebilir ve ürünler tekrar girenlere dönüşebilir. ÊÊÇift yönlü gerçekleşen tepkimelere tersinir tepkimeler denir. Bu tepkimelere ait denklem- lerde çift yönlü ok ( ) kullanılır. ÊÊGirenler tamamen tükenmediğinden bu tepkimeler tam verimle gerçekleşmez. N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g) + ısı Minimum enerji eğilimi Maksimum düzensizlik eğilimi Tersinmez (Tek Yönlü) Tepkimeler Tersinmez tepkimelerde maksi- mum düzensizlik ve minimum ÊÊ Fiziksel veya kimyasal olaylarda minimum enerji eğilimi ve maksimum düzensizlik eğilimi enerji eğilimleri aynı yöne doğru- dur. Tepkime bu yönde kendiliğin- aynı yönde ise bu olay tek yönlü olup kendiliğinden gerçekleşir. den gerçekleşir. ÊÊ Tek yönlü gerçekleşen tepkimelere tersinmez tepkimeler denir. Bu tepkimelere ait denk- lemlerde tek yönlü ok ( ) kullanılır. ÊÊ Girenler tamamen tükendiğinden bu tepkimeler tam verimli tepkimelerdir. C(k) + O2(g) CO2(g) + ısı Minimum enerji eğilimi Maksimum düzensizlik eğilimi ÖRNEK 5 ÖRNEK 6 CaCO3(k) + ısı CaO(k) + CO2(g) Kapalı bir kapta gerçek- Mol sayısı leşen tepkimede yer alan 2a Kapalı bir kapta gerçekleşen tepkimeyle ilgili, maddelerin mol sayılarının Z(g) zamanla değişim grafiği a I. Minimum enerji eğilimi girenlere doğrudur. verilmiştir. X(g) II. Maksimum düzensizlik eğilimi ürünlere doğrudur. III. Tersinir bir tepkimedir. Buna göre tepkimeyle ilgili, Y(k) t Zaman yargılarından hangileri doğrudur? I. Tepkime tam verimle gerçekleşmiştir. A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III II. Tersinir bir tepkimedir. III. Ekzotermik bir tepkimedir. ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ yargılarından hangileri doğrudur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) I ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 56 ED

Kimyasal Tepkimelerde Denge Tepkime hızı 3. Denge İleri tepkime ➽ Tersinir olaylarda tepkimeler her iki yönde de yürür. Bu tür tepkimelerde ileri yöndeki tep- Geri tepkime kime hızı geri yöndeki tepkime hızına eşit olduğunda denge kurulur. 0 tdenge Zaman Girenler ileri ➽ Uygun şartlarda gerçekleşen tersinir bir tepkimede; Ürünler ÊÊ Başlangıçta girenlerin derişimi fazla olduğu için hızlı bir şekilde ürünlere dönüşür. geri ÊÊ Zamanla girenlerin derişimleri azalır ve ileri yöndeki tepkime yavaşlar. ÊÊ Eş zamanlı olarak ürünlerin derişimi artacağından geri yöndeki tepkime hızı artar. ÊÊ Bir süre sonra ileri yöndeki tepkime hızı geri yöndeki tepkime hızına eşit olur. Bu anda denge kurulmuştur. Fiziksel ve kimyasal olayların bu hâline denge hâli denir. Fiziksel ve kimyasal bir olayda dengenin kurulabilmesi için, a. Sistem kapalı olmalıdır. b. Sıcaklık sabit olmalıdır. Bu iki şart sağlanmadığında ileri ve geri yöndeki tepkime hızları eşitlenemez. Bu nedenle iki yönde de tepkime gerçekleşse bile denge kurulamaz. ➽ Denge dinamiktir. ÊÊ İleri ve geri tepkimeler aynı hızda devam etmektedir. ÊÊ Dengede makroskobik (gözlenebilen) olaylar durmuştur. Fakat mikroskobik (gözleneme- yen) olaylar devam etmektedir. ➽ Ürünlerin ve girenlerin derişimleri sabittir. ÊÊ Ancak ürünler girenlere, girenler de ürünlere dönüşmeye devam etmektedir. Bu iki dönü- şüm hızı birbirine eşit olduğu için maddelerin derişimleri sabittir. ÊÊ Maddelerin denge derişimleri aynı ya da farklı olabilir. ÖRNEK 7 ÖRNEK 8 Denge tepkimeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? I. Kapalı bir kapta katısı ile bir arada bulunan ve derişimi de- A) İleri tepkimenin hızı, geri tepkimenin hızına eşittir. ğişmeyen şeker çözeltisi B) Tam verimle gerçekleşen tepkimelerdir. C) Girenler ve ürünlerin denge derişimleri sabittir. II. Kapalı bir şişede buhar basıncı sabit olan kolonya D) Kapalı sistemlerde gerçekleşirler. E) Denge anında ileri ve geri tepkimeler devam etmektedir. III. Açık havada paslanmakta olan demir tozu ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ Yukarıdaki sistemlerden hangilerinde denge durumu yoktur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) I ve II E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 78 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 5 BC

Kimyasal Tepkimelerde Denge ➽ Homojen Denge RR Denge sabit sıcaklıkta ka- palı sistemlerde kurulabilir. Denge tepkimelerinde maddelerin hepsi aynı fazda ise homojen denge tepkimesidir. RR Dengede ileri ve geri tepki- H2(g) + CO2(g) CO(g) + H2O(g) me hızları eşittir. Cu+(suda) + Fe3+(suda) Cu2+(suda) + Fe2+(suda) RR D enge dinamiktir. Yani ➽ Heterojen Denge dengede gözlenebilen olaylar (renkdeğişimi, basınç Denge tepkimelerindeki maddeler farklı fazlarda ise heterojen denge tepkimesidir. iletkenlik değişimi …) durur. Gözlenemeyen olaylar de- NH4HS(k) NH3(g) + H2S(g) vam eder. Zn(k) + 2HCl(suda) Zn2(suda) + 2Cl−(suda) + H2(g) RR D engede bütün bileşenlerin Denge Durumunun Belirlenmesi derişimi sabittir. Bir tepkime dengeye ulaştığında, tepkime her iki tarafa da eşit hızda gerçekleştiği için den- RR D enge anında kapta, tep- gedeki madde miktarlarında bir değişme olmaz. Dolayısıyla madde miktarlarına bağlı olan, kime denkleminde yer alan basınç elektrik iletkenliği, renk değişimi gibi niceliklerdeki değişimler durur. Gözlenebilen bu tüm maddeler bulunur. değişimlerin durması sistemin dengeye ulaştığını gösterir. RR D enge, zıt yöndeki mini- mum enerji−maksimum düzensizlik eğilimleri ara- sındaki uzlaşmadır. Örneğin, sabit sıcaklıkta sabit hacimli bir kapta, 2CO(g) + O2(g) 2CO2(g) tepkimesi gerçekleştiğinde zamanla gaz basıncı azalır. Sistem dengeye ulaştığında gaz mol sayıları sabit kalacağı için basınç değişimi durur. Sistemin dengeye ulaştığı anlaşılır. ÖRNEK 9 ÖRNEK 10 Sabit sıcaklıkta dengede bulunan, Sabit hacimli kapalı bir kaba N2O4 gazı koyulduğunda, CO2(g) + H2O(s) H+(suda) + HCO3−(suda) N2O4(g) 2NO2(g) (renksiz) (koyu kahverengi) tepkimesiyle ilgili, I. Heterojen bir denge tepkimesidir. sabit sıcaklıkta denklemine göre parçalanmaktadır. Buna göre, II. Maksimum düzensizlik eğilimi ürünlere doğrudur. I. Renk değişimi III. Kap içindeki gaz basıncı sabittir. II. Gaz basıncının değişimi III. Kütle değişimi yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III özelliklerinden hangileri gözlenerek sistemin dengeye gel- diği belirlenebilir? D) I ve III E) I, II ve III A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) I ve II E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 6 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 9 10 DD

Denge Kavramı 1. I. Ca(k) + 2Fe3+(suda) Ca2+(suda) + 2Fe2+(suda) ∆H<0 4. Sabit sıcaklıkta, II. 2HI(g) H2(g) + I2(k) ∆H>0 2CO(g) + O2(g) 2CO2 (g) ∆H<0 III. C3H8(g) + 5O2(g) 3CO2(g) + 4H2O(g) + ısı tepkimesi dengededir. Buna göre, Yukarıda verilenlerden hangilerinde minimum enerji eği- Orbital Yayınları I. Maksimum düzensizlik eğilimi ürünlere doğrudur. limi ile maksimum düzensizlik eğilimi aynı yöndedir? II. İleri ve geri yöndeki tepkimelerin hızları birbirine eşittir. A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III I II. Homojen bir denge tepkimesidir. D) I ve II E) I, II ve III yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 2. Bir kimyasal tepkimenin denge tepkimesi olabilmesi için, D) II ve III E) I, II ve III I. Tepkimenin tersinir olması II. Kapalı bir kapta gerçekleşmesi 5. Kapalı bir kapta sabit sıcaklıkta gerçekleşen tepkimelere ait III. Sıcaklığın sabit olması mol sayısının zamanla değişimini gösteren grafikler aşağı- da verilmiştir. şartlarından hangilerinin sağlanması gerekir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II Mol sayısı Mol sayısı D) II ve III E) I, II ve III 3. Tersinir bir kimyasal tepkimenin ileri tepkime hızı r1 ve geri XX tepkime hızı r2'dir. Buna göre, Y Hız Hız Orbital Yayınları Y Zaman (dak) Zaman (dak) 1. tepkime 2. tepkime r1 r1 Buna göre grafiklerle ilgili, r2 r2 I. 1. tepkime dengeye ulaşmıştır. Zaman Zaman II. 2. tepkimede Y sınırlayıcı bileşendir. I II I II. 1. tepkimede madde derişimleri eşitlenmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? Hız A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III r1 D) I ve II E) I, II ve III 6. Kapalı bir kapta gerçekleşen, aX(g) + bY(g) cZ(g) + ısı r2 tepkimesi dengede olduğuna göre, Zaman I. Sıcaklık sabittir. III II. Tepkime katsayıları arasında, c > a + b ilişkisi vardır. yukarıdaki grafiklerden hangileri dengeye ulaşmış bir Orbital Yayınları I II. Gaz basıncı sabittir. sistemi göstermektedir? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve II E) I, II ve III D) I ve III E) I, II ve III 123456 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 7 EEBDDD



7. Modül Orbital A. ASİT–BAZ ve 2 TEST 8 32 Ders Anlatım Modülleri pH–pOH KAVRAMLARI 2 C. NÖTRLEŞME TEPKİMELERİ 3 34 AYT 1. Saf Suyun İyonlaşması VE TİTRASYONLAR (Otoiyonizasyonu) 1. Kuvvetli Asit ve Bazların 34 Editör 38 Prof. Dr. Serkan YAVUZ 2. Asit Baz Çözeltilerinde Nötrleşme Tepkimeleri 40 Suyun İyonlaşma Denklemi TEST 9 44 ISBN 2. Kuvvetli Asit ve Bazların Titrasyonu 45 978-605-06549-3-6 TEST 1 4 TEST 10 3. pH ve pOH KAVRAMI 6 TEST 11 46 Kapak Tasarımı D. TAMPON ÇÖZELTİLER 46 Orbital Yayınları Grafik Birimi TEST 2 8 49 4. Arrhenius Asit – Baz Tanımı 10 VE TUZLAR 50 Dizgi - Mizanpaj 5. Brönsted – Lowry Asit/Baz Tanımı 11 1. Tampon Çözeltiler 53 Orbital Yayınları Dizgi Birimi TEST 12 54 TEST 3 13 2. Tuzlar 55 Basım Yeri 6. Asitlerin ve Bazların Kuvveti 14 TEST 13 56 ???????? Asitlik Kuvveti 15 TEST 14 57 (0312) ??? ?? ?? Bazlık Kuvveti 15 TEST 15 58 TEST 16 59 Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine TEST 4 16 TEST 17 60 göre; tamamının/bir kısmının elektronik, TEST 18 61 mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile B. pH–pOH HESAPLARI 18 TEST 19 çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. TEST 20 Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. 1. Kuvvetli Asit ve Bazlarda pH Hesabı 18 TEST 21 TEST 5 22 2. Zayıf Asit ve Bazlarda 24 İyonlaşma Dengeleri 3. Konjuge Asit–Baz Çiftlerinde 25 26 Ka–Kb İlişkisi 27 TEST 6 3. Zayıf Asit ve Bazlarda pH Hesabı TEST 7 29 4. Zayıf Asit ve Bazlarda 30 İyonlaşma Yüzdesi rstmrdm−150322−3B Orbital Yayınları

Asit Baz Dengesi 1. Saf Suyun İyonlaşması (Otoiyonizasyonu) H+ iyonu çok küçük olduğu için diğer su molekülleriyle kolaylık- ➽➽ Saf su oda şartlarında çok az da olsa elektrik akımını iletir. la tepkimeye girer ve hidronyum (H3O+) iyonunu oluşturur. ÊÊ Bu suyun iyonlaşmasıyla oluşan (+) ve (–) yüklü iyonların varlığını gösterir. H+(suda) + H2O(s) H3O+(suda) ÊÊ Suyun iyonlaşması sonucunda H+ ve OH– iyonları oluşur. Bu nedenle H+ ve H3O+ birbirinin ÊÊ Suyun kendi kendine iyonlaşmasına otoiyonizasyon (otoprotoliz) denir. yerine kullanılmaktadır. ➽➽ Saf suyun iyonlaşma tepkimesi tersinir bir tepkimedir. H2O ÊÊ Sabit sıcaklıkta su moleküleri, H+ ve OH– iyonları ile dengede bulunur. Bu tepkimenin denge sabitine Ksu (suyun iyonlaşma sabiti yada suyun iyonlar çarpımı sabiti) denir. ısı + H2O(s) H+(suda) + OH–(suda) ısı + 2H2O(s) H3O+(suda) + OH–(suda) Ksu = [H+] . [OH–] Ksu = [H3O+] . [OH–] H+ OH - 25°C de Ksu = 1.10–14 e eşittir. H2O H3O+ [H+] = [OH–] = 1.10–7 M dır. Hidrojen iyonu H+ Hidronyum iyonu ➽➽ Saf suda H2O miktarı çok fazla, H+ ve OH– iyon derişimi ise çok azdır. Ancak H+ ve OH+ H3O+ Hidroksit iyonu OH– derişimleri birbirine eşittir. Diğer denge sabitleri gibi Ksu'da yal- ➽➽ Suyun iyonlaşması endotermiktir bir olaydır. Sıcaklık arttığında, tepkime ürünler yönüne nızca sıcaklığa bağlı olarak değişir. kayar. ÊÊ iyonlaşma miktarı artar. ÊÊ H+ ve OH– derişimleri artar ancak yine birbirlerine eşittir. ÊÊ Ksu'yun saysal değeri artar. ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 25°C'de bulunan saf suyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? Suyun iyonlaşma denklemi, A) Elektrik akımını çok az iletir. B) Sıcaklık artıkça iyonlarına ayrışma yüzdesi artar. ısı + H2O(s) H+(suda) + OH–(suda) C) Otoiyonizasyon tepkimesi sonucunda H+ ve OH– iyonları şeklindedir. oluşur. D) Hidrojen iyonları su molekülleri ile birleşerek hidroksit iyon- 60 °C'de bulunan saf su ile ilgili, I. [H+] > 10–7 molardır. larına dönüşmüştür. II. H+ ve OH– derişimleri birbirine eşittir. E) Su moleküleri, H+ ve OH– iyonları ile dengede bulunur. III. Ksu değeri 1.10–14 den büyüktür. ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ yargılarından hangileri doğrudur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 2 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 12 DE

Asit Baz Dengesi 2. Asit Baz Çözeltilerinde Suyun İyonlaşma Denklemi Sabit sıcaklıkta Ksu değeri değiş- ➽➽2 5 °C' de bütün sulu çözeltilerde, H+(suda) + OH–(suda) mez. O nedenle [H+] . [OH–] çar- pımı sabittir. H2O(s) Hiçbir sulu çözeltide H+ veya OH– derişimi sıfır olmaz. dengesi kurulur. [H+] (mol/L) ➽➽ Asit ve baz çözeltilerinde H+ veya OH– iyonlarının derişimleri değişebilir. Ancak 25 °C' de tüm sulu çözeltilerde H+ iyon derişimi ile OH– iyon derişimi çarpımı 1.10–14 e eşittir. Asidik 10-7 Nötr 25°C'de Ksu = [H+] . [OH–] = 1.10–14 Bazik Nötr çözeltilerde ve saf suda: H+ ile OH– iyon derişimleri birbirine eşittir. 10-7 [OH -] (mol/L) 25 °C’da H+ ve OH- [H+] = [OH–] = 1.10–7 M iyon derişimlerinin değişim grafiği Asidik çözeltilerde: Saf suya asit eklendiğinde H+ derişimi artar. Denge bunu azaltmak için 25°C'de bir çözeltide, Le Chatelier prensiplerine göre girenler yönüne kayar. Net olarak H+ derişimi artmış, OH– de- [H+] = [OH–] ise çözelti nötrdür. rişimi azalmış olur. Ancak çarpımları hala Ksu'ya eşittir. [H+] > [OH–] ise çözelti asidiktir. [H+] < [OH–] ise çözelti baziktir. [H+] > [OH–] [H+] > 1.10–7 M [OH–] < 1.10–7 M Bir asit çözeltisinde ortamda hem H+ hem de OH– iyonları bulunur. Bir çözeltinin asit çözeltisi olmasının nedeni H+ iyonları derişiminin OH– iyonları derişiminden büyük olmasıdır. Bazik çözeltilerde: Saf suya baz eklendiğinde OH– derişimi artar. Denge bunu azaltmak için girenler yönüne kayar. Net olarak OH– derişimi artmış, H+ derişimi azalmış olur. [OH–] > [H+] [OH–] > 1.10–7 M [H+] < 1.10–7 M ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 25°C'deki bir sulu çözelti için, 25°C'de 0,1 M HCl sulu çözeltisi ile ilgili aşağıdakilerden I. [H+] > [OH–] ise ortam asidiktir. hangisi yanlıştır? II. [OH–] < 1.10–7 ise ortam asidiktir. A) [H+] > [OH–]'dir. III. [H+] > 1.10–7 ise ortam baziktir. B) [OH–] < 1.10–7 M'dır. C) OH– iyonu içermez. ifadelerinden hangileri doğrudur? D) Elektrik akımını saf suya göre daha iyi iletir. E) [H+].[OH–] çarpımı 1.10–14 e eşittir. A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 34 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 3 CC

Suyun İyonlaşması 1. Suyun kendi kendine iyonlaşması bir otoiyonizasyon tepki- 4. [H+] (mol/L) mesidir. Suyun otoiyonizasyonuna ait tepkime denklemi, 10-3 a I. H2O(s) H+(suda) + OH–(suda) Orbital Yayınları b II. 2H2O(s) H3O+(suda) + OH–(suda) 10-9 III. H+(suda) + H2O(s) H3O+(suda) 0 10-9 10-3 [OH–] (mol/L) yukarıdakilerden hangileri ile gösterilebilir? Belirli bir sıcaklıkta sulu bir çözeltiye ait H+ ve OH– iyonları- nın derişimleri yukarıdaki grafikte verilmiştir. A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III Bu çözelti ile ilgili, I. [H+] = 1.10–7 M ise çözelti nötrdür. 2. Standart şartlar altında (25 °C, 1 atm) saf suyla ilgili, II. a noktasında çözelti asidiktir. I. H+ ve OH– derişimleri birbirine eşittir. III. Sıcaklık 25 °C'nin altındadır. II. Su molekülleri, H+ ve OH– iyonları ile dengede bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? III. Suyun derişimi, H+ ve OH– iyonlarının derişiminden daha fazladır. A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III yargılarından hangileri doğrudur? D) II ve III E) I, II ve III A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 5. 2. Çözelti 3. Çözelti 1. Çözelti D) II ve III E) I, II ve III Orbital Yayınları [H+] = 10–11 M [OH–] = 10–5 M [OH–] = 10–7 M Yukarıda 25 °C'de üç farklı çözeltinin H+ ve OH– derişimleri verilmiştir. 3. Derişim (M) Bu çözeltiler için yapılan sınıflandırmalardan hangisi doğrudur? 1.10-7 a OH– 1. Çözelti 2. Çözelti 3. Çözelti b H+ A) Asit Baz Nötr B) Baz Baz Nötr t Zaman C) Asit Asit Nötr D) Baz Asit Baz E) Asit Baz Asit 25 °C 'de saf suda sabit sıcaklıkta bir miktar X maddesi çö- 6. Saf suyun iyonlaşma denklemi, zündüğünde H+ ve OH– iyonlarının derişimlerinin zamanla değişim grafiği verilmiştir. ısı + H2O(s) H+(suda) + OH–(suda) şeklindedir. Buna göre, Buna göre, I. X bazik özellik gösteren bir maddedir. II. a değeri b'den daha büyüktür. I. Suyun iyonlaşması endotermik bir olaydır. I II. Suyun iyonlaşma tepkimesi girenler yönüne kaymıştır. Orbital Yayınları II. Sıcaklık arttığında iyonlaşma miktarı artar. yargılarından hangileri doğrudur? I II. Sıcaklık azalırsa Ksu'yun sayısal değeri artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 123456 DEDBBC



8. Modül Orbital A. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 2 B. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİNE 14 Ders Anlatım Modülleri 1. Çözünme Olayı 2 ETKİ EDEN FAKTÖRLER 14 2. Çözünürlük 3 17 AYT 3. Çözünürlük Dengesi 4 1. Sıcaklığın Etkisi 18 TEST 5 19 Editör TEST 1 5 2. Ortak İyon Etkisi 22 Prof. Dr. Serkan YAVUZ 3. Ortak İyon Hesaplamaları 23 4. Çözünürlük Çarpımı (Kçç) 6 TEST 6 24 ISBN 25 978-605-06549-3-6 TEST 2 10 TEST 7 26 27 Kapak Tasarımı TEST 3 11 TEST 8 28 Orbital Yayınları Grafik Birimi 29 FEN LİSESİ – Çökelme Hesaplamaları 12 TEST 9 Dizgi - Mizanpaj Orbital Yayınları Dizgi Birimi TEST 4 13 TEST 10 Basım Yeri TEST 11 ???????? (0312) ??? ?? ?? TEST 12 TEST 13 Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine göre; tamamının/bir kısmının elektronik, mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. rstmrdm−150322−3B Orbital Yayınları

Çözünürlük Dengesi 1. Çözünme Olayı PbI2 katısının suda çözünme denklemi ve zaman–derişim gra- Bir maddenin bir başka madde içerisinde gözle görülemeyecek kadar küçük tanecikler fiği aşağıdaki gibidir. halinde homojen olarak dağılmasıyla oluşan karışımlara çözelti, olaya da çözünme de- PbI2(k) Pb2+(suda) + 2I–(suda) nir. x M 2x M Bazı maddeler su içinde iyonlarına ayrışarak çözünürken bazı maddelerde moleküler hal- de çözünür. ÊÊ Şekerin suda çözünmesi moleküler çözünmeye örnek olarak gösterilebilir. Şeker molekül- leri, su molekülleri arasında homojen olarak dağılır. C6H12O6(k) C6H12O6(suda) ÊÊ Tuzlar, asitler ve bazlar suda iyonlaşarak çözünür. XaYb tuzu suda aşağıdaki şekilde iyon- Molar Derişim(M) [I–] 2x [Pb2+] larına ayrışarak çözünür. x XaYb(k) aXb+(suda) + bYa–(suda) Çözünürlük dengesi sorularını çözebilmek için tuzların su içindeki iyonlaşma denklemleri ya- t Zaman zılabilmelidir. NaCl(k) Na+(suda) + Cl–(suda) Al2S3(k) 2Al3+(suda) + 3S2–(suda) Mg(NO3)2(k) Mg2+(suda) + 2NO3–(suda) ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 0,2 mol Na3PO4 tuzunun saf suda tamamen çözünmesi ile XaYb tuzunun suda çözün- Molar Derişim(m) [Ya–] hazırlanan 200 mL sulu çözelti ile ilgili, mesi sırasında zamanla 4.10-3 [Xb+] iyonların molar derişimleri 3.10-3 I. Homojen bir karışımdır. yandaki grafikteki gibi de- 2.10-3 Zaman II. 0,6 mol Na+ iyonu bulunur. ğişmektedir. 1.10-3 III. PO43– iyon derişimi 1 molardır. Buna göre verilen tuzun 0 yargılarından hangileri doğrudur? formülü aşağıdakilerden hangisi olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) KNO3 B) Na2S C) Mg(NO3)2 ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) Al2(SO4)3 E) Al(NO3)3 ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 2 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 12 EC

Çözünürlük Dengesi Doymuş çözeltilerin 1 litresinde 2. Çözünürlük çözünmüş olan maddenin mol sa- yısı molar çözünürlüğünü verir. Belli bir sıcaklıkta belirli miktardaki çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarına Hangi tuzun suda çok iyi çözünüp çözünürlük denir. hangisinin az çözündüğünü ezbere bilmeye gerek yoktur. Soru içeri- Molar çözünürlük: Herhangi bir maddenin belli bir sıcaklıkta 1 L çözelti içinde çözünebilen sinde hangi tuzun az çözündüğü maksimum mol sayısına molar çözünürlük denir. Molar çözünürlüğün birimi mol/L’dir. belirtilir. Bir tuzun çöktüğünden, Aşağıdaki tabloda bazı tuzların sudaki çözünürlükleri görülmektedir. bahsediliyorsa ya da Kçç si ve- rilmişse o tuz suda az çözünüyor İyon Çözünürlüğü çok Çözünürlüğü az demektir. 1A grubu katyonları Tüm bileşikler – Mağaralardaki sarkıt ve dikitler, çaydanlık ve su borularındaki tor- (Na+, K+, Rb+, Cs+, Fr+) Tüm bileşikler – tu kimyasal tepkime türlerinden NO3–, NH4+ 1A grubu bileşikleri Diğer metal bileşikleri biri olan çözünme–çökelme tepki- OH– , F– Diğer metal bileşikleri Pb, Ag ve Hg bileşikleri mesi sonucu oluşur. CI–, Br–, I– Diğer metal bileşikleri Ag, Pb ve 2A grubu bileşikleri SO24– 1A ve 2A grubu bileşikleri Diğer metal bileşikleri S2– Çözünme–çökelme tepkimesi: İki farklı tuzlu su çözeltisi birbiri ile karıştırıldığında çözeltide bulunan bazı iyonlar tepkimeye girerek suda az çözünen katı (çökelti veya çökelek) madde oluşturabilir. Bu tür tepkimelere çözünme–çökelme tepkimesi denir. Çözünme tepkimesi: NaCl(k) Na+(suda) + CI–(suda) Çözünme tepkimesi: AgNO3(k) Ag+(suda) + NO3–(suda) Çökelme tepkimesi: Ag+(suda) + CI–(suda) AgCl(k) Toplu tepkime: NaCl(suda) + AgNO3(suda) AgCl(k) + NaNO3(suda) ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 I. Pamukkale travertenleri X2Y tuzu ile hazırlanan 100 mL doygun sulu çözeltide Y2– II. Mağaralarda bulunan sarkıt ve dikitler iyon derişimi 0,2 M olduğuna göre, III. Çaydanlıkların iç yüzeylerini kaplayan kireç tabakası I. Tuzun aynı sıcaklıktaki çözünürlüğü 0,2 mol/L’dir. Yukarıda verilenlerden hangileri çözünme çökelme tepki- II. X+ iyon derişimi 0,4 M’dır. meleri sonucunda oluşmuştur? III. 200 mL çözeltide en fazla 0,04 mol X2Y tuzu çözünür. A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II yargılarından hangileri doğrudur? D) I ve III E) I, II ve III A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 34 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 3 EE

Çözünürlük Dengesi 3. Çözünürlük Dengesi Ag+ CI– Saf sudaki çözünürlüğü az olan katı bir maddenin, suda çözünmesi sırasında çözünme AgCI(katı) Dibinde katısı bulunan hızının çökelme hızına eşit olduğu anda kurulan dengeye çözünme–çökelme dengesi denir. doygun çözelti ÊÊ Bir miktar suya azar azar AgCI katısı ilave edildiğinde önce eklenen AgCI nin suda çözün- düğü gözlenir. ÊÊ Bir süre sonra çözelti doygunluk noktasına ulaştığında eklenen AgCI katı halde dibe çö- ker. Bu çözelti dibinde katısı bulunan doygun bir çözeltidir. ÊÊ Dibinde katısı bulunan doygun bir çözeltide çözünme olayı tamamen durmuş değildir. Kabın dibinde bulunan AgCI katısı iyonlaşarak çözeltiye geçerken, çözeltideki Ag+ ve CI– iyonları da birleşerek katıya dönüşmektedir. Bu iki olayın hızları birbirine eşit olduğunda sistem dengeye ulaşır. Yani t anında denge kurulduğunda çözeltideki çözünme ve çökelme hızları birbirine eşit olur. Hız Derişim Çözünme hızı [Ag+] ve[CI–] Çökelme hızı Zaman(s) t Zaman(s) Eğer bir çözünme olayında mak- t simum düzensizlik ve minimum enerji eğilimleri ürünler yönünde Çözünme: AgCl(k) Ag+(suda) + Cl–(suda) ise o maddenin çözünürlüğü yük- Çökelme: sektir. Çözünme–çökelme: Ag+(suda) + Cl–(suda) AgCl (k) AgCl(k) + ısı Ag+(suda) + Cl–(suda) Maksimum düzensizlik Minimum enerji ÖRNEK 5 ÖRNEK 6 SrCO3(k) Sr2+(suda) + CO32–(suda) X tuzunun oda sıcaklığındaki çözünürlüğü 0,05 mol/L’dir. Dengede olan yukarıdaki tepkime ile ilgili, Buna göre, I. 0,01 mol X tuzu ile hazırlanmış 1L sulu çözelti I. İleri yöndeki tepkime hızı, geri yöndeki tepkime hızından II. 0,05 mol X tuzu ile hazırlanmış 1L sulu çözelti büyüktür. III. 0,07 mol X tuzu ile hazırlanmış 1L sulu çözelti II. Çözünme ve çökelme durmuştur. çözeltilerinden hangilerinde çözünme–çökelme dengesi III. Sr2+ ve CO32– iyon derişimleri sabittir. kurulabilir? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 56 BB

Çözünürlük ve Çözünürlük Dengesi 1. Katısıyla dengede bulunan bir tuz çözeltisine sabit sıcaklık- 4. Oda sıcaklığında bir miktar saf suya 40 mg Ag2S tuzu ek- ta bir miktar su ekleniyor. lemiştir. Eklenen Ag2S tuzunun 0,1 mg’ı çözünmüş, geriye kalan kısım ise dibe çökmüştür. Dipteki katının bir kısmı çözünmeden kaldığına göre, I. İyonların mol sayısı Buna göre; II. İyonların derişimi I II. Tuzun molar çözünürlüğü Orbital Yayınları I. Ag2S tuzu suda az çözünen bir tuzdur. II. Aşırı doymuş çözelti oluşmuştur. niceliklerinden hangilerinde artış olur? I II. Ag2S tuzunun suda çözünme denklemi, A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II Ag2S(k) Ag+(suda) + 2S2–(suda) şeklindedir. D) II ve III E) I, II ve III yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. PbI2(k) + ısı Pb2+(suda) + 2I–(suda) PbI2 katısı saf suda yukarıdaki denkleme göre çözünerek 5. 100 litre suda en fazla 7,8 gram CaF2 çözünebildiğine dengeye ulaşmaktadır. göre CaF2 tuzunun molar çözünürlüğü kaç mol/L’ dir? (CaF2: 78 g/mol) Buna göre bu olayla ilgili, I. Maksimum düzensizlik reaktifler yönündedir. A) 1.10–3 B) 1.10–4 C) 2.10–3 II. Oluşan çözelti doygundur. Orbital Yayınları D) 2.10–4 E) 5.10–3 III. Heterojen fiziksel bir dengedir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Aşağıda verilen kapta katısıyla dengede olan XY tuzu çö- zeltisi bulunmaktadır. X+ Y– 3. Sabit sıcaklıkta bir tuzun sulu çözeltisinde çözünme– Orbital Yayınları Kaba sabit sıcaklıkta katıyı tamamen çözmeye yetecek çökelme dengesinin kurulabilmesi için, olandan daha fazla saf su ekleniyor. I. Çözünme hızı çökelme hızına eşit olmalıdır. Buna göre, II. Kabın dibinde çözünen tuzun katısı bulunmalıdır. I. Çözeltide çözünme–çökelme dengesi yeniden kurulur. III. Maksimum düzensizlik ve minimum enerji eğilimleri zıt II. İyon derişimleri azalır. I II. Tuzun çözünürlüğü değişmez. yönlü olmalıdır. şartlarından hangileri sağlanmalıdır? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 123456 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 5 ADE A AD

Çözünürlük Dengesi 4. Çözünürlük Çarpımı (Kçç) Saf katıların derişimleri sabit ol- duğundan denge bağıntısında yer Suda az çözünen iyonik katıların doygun çözeltilerindeki iyon derişimlerinin çarpımına almazlar. çözünürlük çarpımı denir. Çözünürlük çarpımı Kçç yalnız sı- caklıkla değişir. ÊÊ Çözünürlük çarpımı bir denge sabitidir ve Kçç ile gösterilir. ÊÊ Çözünürlük çarpımı, iyonik katı ve çözünmüş iyonlar arasındaki dengeyi ifade eder. Çözünürlük çarpımı az çözünen ÊÊ Çözünürlük çarpımı doymuş çözeltideki iyonların molar derişimlerinin çarpımına eşittir. iyonik katılar için kullanılır. Moleküler olarak çözünen katıların Denge bağıntısında olduğu gibi iyonların önündeki katsayılar iyon derişimleri üzerine kat- çözünürlük çarpımları yoktur. sayı olarak yazılır. Suda çok çözünen tuzların Kçç de- ğerleri verilmez. ÊÊ XaYb tuzunun çözünme denklemi ve çözünürlük çarpımı (Kçç) aşağıdaki gibidir. XaYb(k) aXb+(suda) + bYa–(suda) Kçç = [Xb+]a.[Ya–]b AgCI(k) Ag+(suda) + CI–(suda) Kçç = [Ag+].[CI–] –ç M Kçç = ç.ç = ç2 +ç M +ç M Çözünürlük: ç M Ca3(PO4)2(k) 3Ca2+(suda) + 2PO43–(suda) Kçç=[Ca2+]3.[PO43–]2 –ç M +3ç M +2ç M Kçç=(3ç)3.(2ç)2 =108ç5 Çözünürlük: ç M Çözünürlük çarpımının sayısal değeri ne kadar küçükse iyonik bileşiğin sudaki çözünür- lüğü de o kadar azdır. Çözünürlük çarpımı büyük olan tuzun çözünürlüğü fazladır. İyonik bir katının çözünürlüğü biliniyorsa çözünürlük çarpımı, çözünürlük çarpımı biliniyor- sa çözünürlüğü Kçç bağıntısı kullanılarak hesaplanabilir. UYGULAMA 1 Aşağıda verilen tuzların sudaki iyonlaşma denklemlerini ve Kçç ifadelerini yazınız. a) BaCO3(k) e) AlPO4(k) Kçç = Kçç = b) Cr(OH)3(k) f) Ag2Cr2O7(k) Kçç = Kçç = c) Na2S(k) g) Fe2S3(k) Kçç = Kçç = d) Fe3(PO4)2(k) h) Ce(IO4)2(k) Kçç = Kçç = 6 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri



9. Modül Orbital A. REDOKS TEPKİMELERİ 2 7. Derişim Pilleri 36 Ders Anlatım Modülleri 1. İndirgenme – Yükseltgenme Kavramları 2 TEST 9 37 AYT 8. Pil Gerilimini Etkileyen Faktörler 38 2. Yükseltgenme Basamakları 3 Editör Prof. Dr. Serkan YAVUZ 3. Organik Bileşiklerde Karbon Atomlarının TEST 10 42 ISBN Yükseltgenme Basamakları 4 978-605-06549-3-6 TEST 1 6 TEST 11 43 Kapak Tasarımı Orbital Yayınları Grafik Birimi 4. Redoks Tepkimelerinin Denkleştirilmesi 8 9. Pillerin Ömrü 44 Dizgi - Mizanpaj TEST 2 12 10. Lityum İyon Pilleri 45 Orbital Yayınları Dizgi Birimi 11. Aktiflik ve Yükseltgenme Potansiyeli 46 Basım Yeri ???????? TEST 3 13 TEST 12 47 (0312) ??? ?? ?? B. AKTİFLİK 14 D. ELEKTROLİZ 48 Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine 1. Metalik ve Ametalik Aktiflik 14 1. Elektroliz İşlemi 48 göre; tamamının/bir kısmının elektronik, 2. Metal Çubuğun Tuz Çözeltileri 2. Galvanik Hücre ile Elektroliz mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile 15 49 çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. ile Etkileşimi Hücresinin Karşılaştırılması 50 Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. 3. Metal Kapların Tuz Çözeltileri 16 3. Erimiş Tuzların Elektrolizi 51 4. Sulu Çözeltilerin Elektrolizi ile Etkileşimi 17 4. Metallerin Asit Çözeltileri TEST 13 52 5. Suyun Elektrolizi 54 ile Etkileşimleri 6. Faraday Yasaları 55 TEST 4 18 TEST 5 19 TEST 14 56 C. ELEKTROTLAR VE 20 TEST 15 57 ELEKTROKİMYASAL 20 7. Elektrokimyasal Pilin Elektroliz 58 HÜCRELER 24 59 27 Hücresine Dönüştürülmesi 1. Elektrokimyasal Piller ve 28 8. Sulu Çözeltilerin Elektrolizinde Çalışma Prensipleri pH Hesabı 2. Standart Yarı Pil Potansiyelinin Ölçülmesi TEST 16 60 9. Kaplamacılık 62 3. Elektrokimyasal Denklemlerde 10. Korozyon 63 şlemler TEST 17 64 4. Standart Pil Potansiyelinin Hesaplanması TEST 18 65 TEST 6 31 TEST 19 66 5. Soy Metal – Asit Yarı Hücreleri 32 TEST 20 67 Kullanılan Pillerde Eopil in Bulunması 33 TEST 7 34 TEST 21 68 6. Nernst Eşitliği TEST 22 69 TEST 8 35 TEST 23 70 rstmrdm−150322−3B

Kimya ve Elektrik 1. İndirgenme – Yükseltgenme Kavramları Kimyasal tepkimelerin birçoğu elektron alışverişi ile gerçekleşir. Elektron alışverişinin olduğu Elektron, ok ( ) işaretinin tepkimelere redoks tepkimeleri denir. Bazı redoks tepkimeleri gerçekleşirken elektrik enerjisi üretir, bazılarının gerçekleşmesi için ise elektrik enerjisi gereklidir. Kimyasal tepkimeler ile sağ tarafında ise yükseltgenme elektrik enerjisi arasındaki ilişkileri inceleyen kimyanın alt bilim dalına elektrokimya denir. sol tarafında ise indirgenme tep- Yükseltgenme: Elektron veren atom ya da iyonun değerliği artar. Bu olaya yükseltgenme kimesidir. denir. Elektron veren madde yükseltgenir. Zn(k) Zn2+(suda) + 2e- Zno(k) Zn2+(suda) + 2e− (Yükseltgenme yarı tepkimesi) Sn2+(suda) Sn4+(suda) + 2e− (Yükseltgenme yarı tepkimesi) Elektron, ok ( ) işaretinin sol tarafında ise indirgenme tep- İndirgenme: Elektron alan atom ya da iyonun değerliği azalır. Bu olaya indirgenme denir. kimesidir. Elektron alan madde indirgenir. Cu2+(suda) + 2e- Cuo(k) Cu2+(suda) + 2e− Cuo(k) (İndirgenme yarı tepkimesi) Fe3+(suda) + e− Fe2+(suda) (İndirgenme yarı tepkimesi) e– Yükseltgen Madde: Elektron alan mad- İndirgen Madde: Elektron veren madde- X Y+ dedir. Elektron alarak kendisi indirgenir- dir. Elektron vererek kendisi yükseltge- e– verdi e– aldı ken, elektron aldığı maddeyi yükseltger. nirken, elektron verdiği maddeyi indirger. X+ Y 2e– verdi 2e– aldı İndirgendi Yükseltgendi Zno(k) + Cu2+(suda) Cuo(k) + Zn2+(suda) X + Y+ X+ + Y Yükseltgendi İndirgendi X, elektron verdi yükseltgendi. (İndirgen madde) (Yükseltgen madde) Y+, elektron aldı indirgendi. Redoks tepkimelerinde alınan elektron sayısı, verilen elektron sayısına her zaman eşittir. ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 Mgo(k) + 2H+(suda) Mg2+(suda) + H2(g) Redoks tepkimeleri ile ilgili, I. Yükseltgenen madde, elektron almıştır. Yukarıda verilen tepkime ile ilgili, II. İndirgen madde, elektron vermiştir. III. Elektron veren madde yükseltgenmiştir. I. Mg elementi yükseltgenmiştir. II. H+ iyonu indirgendir. yargılarından hangileri yanlıştır? III. Redoks tepkimesidir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) I ve II E) II ve III D) II ve Ill E) I, ll ve lll ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 2 Orbital Yayınları - KDoenrsu Anlatım Modülleri 12 CA

Ametal - ametal bileşiklerinde Kimya ve Elektrik elektronegatifliği büyük olan ame- tal negatif değerlik alır. 2. Yükseltgenme Basamakları ➽ Bir element atomunun başka bir element atomuyla kimyasal bağ oluştururken verdiği ya da aldığı elektron sayısını ifade eden terime yükseltgenme basamağı (değerlik) denir. ➽ Bir bileşiğin içerdiği elementlerin sahip olduğu yükseltgenme basamakları bulunurken aşağıdaki kurallar geçerlidir. ÊÊ Elementlerin serbest hallerinin (bileşik oluşturmamış) yükseltgenme basamakları sıfırdır. Alo, Feo, Co, H2o, O2o, O3o, S8o ÊÊ Hidrojen (H), metallerle yaptığı bileşiklerde 1−, ametallerle yaptığı bileşiklerde 1+ yükselt- genme basamağına sahiptir. ÊÊ Oksijen elementi oksitlerinde (O2−) 2−, peroksitlerde (O22−) 1−, süper oksitlerde (O2−) -1/2, ve OF2 bileşiğinde 2+ yükseltgenme basamağına sahiptir. ÊÊ 1A grubu metalleri (Li, Na, K) bütün bileşiklerinde 1+ değerlik alır. ÊÊ 2A grubu metalleri (Be, Mg, Ca, Sr, Ba) bütün bileşiklerinde 2+ değerlik alır. ÊÊ 3A grubu metali Al 3+ değerlik alır. ➽ Bir bileşiği oluşturan elementlerin yükseltgenme basamakları toplamı sıfıra (0) eşittir. H2O, NaCl, K2Cr2O7, CH3COOH bileşiklerinde elementlerin yükseltgenme basamak- ları toplamı sıfırdır. ➽ Çok atomlu iyonlarda (köklerde), yükseltgenme basamakları toplamı iyon yüküne eşittir. SO42− iyonunda elementlerin yükseltgenme basamakları toplamı 2− dir. NH4+ iyonunda elementlerin yükseltgenme basamakları toplamı 1+ dır. ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 I. H2SO4 II. Ca3(PO4)2 Aşağıdaki bileşik ve iyon köklerinde yer alan krom (Cr) ele- III. KBrO4 Yukarıda verilen bileşiklerde yer alan S, P ve Br elementle- mentlerinden hangisinin yükseltgenme basamağı diğerle- rinin yükseltgenme basamakları aşağıdakilerden hangisin- de doğru olarak verilmiştir? rinden farklıdır? S P Br A) Cr2O72─ B) CrO3 C) CrO42─ A) 6+ 5+ 7+ B) 6+ 3+ 5+ D) Na2Cr2O7 E) Cr2O3 C) 4+ 5− 3+ D) 6− 5+ 5+ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ E) 4− 3− 1− ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 34 Orbital Yayınları - KDoenrsu Anlatım Modülleri 3 AE

Kimya ve Elektrik Element Organik Bileşikteki Yükseltgenme 3. Organik Bileşiklerde Karbon Atomlarının Yükseltgenme Basamakları H Basamağı O ➽ Organik bir bileşikteki karbon atomlarının yükseltgenme basamaklarını bulmak için aşağı- N 1+ F daki yöntem uygulanır. Cl 2− Br ÊÊ H, O, N, X (F, Cl, Br) gibi yükseltgenme basamakları bilinen elementler yardımıyla karbo- l 3− nun değerliği bulunur. 1− ÊÊ Hidrojenin yükseltgenme basamağı 1+, halojenler 1−, oksijen 2−, azot 3− kabul edilir. 1− ÊÊ Organik bileşikte yer alan karbon atomları, aralarındaki bağdan bir çizgi ile ayrılır. ÊÊ Her bir grubu oluşturan elementlerin toplam yükü sıfıra eşitlenir. 1− ÊÊ CH3CHO bileşiğinde yer alan karbon elementlerinin yükseltgenme basamakları (x ve y) 1− aşağıdaki gibi bulunur. O H1+ O2- H1+ Cx Cy H1+ x H1+ CH3Cy H 1+1+1+x = 0 1-2+y = 0 x = 3- y = 1+ Redoks Tepkimeleri Bir tepkimenin reaktifler ya da ürünler tarafında elementel ➽ Bir tepkimede, elementlerden herhangi birinin yükseltgenme basamağı değişmişse o tep- (monoatomik ya da moleküler) halde bir madde varsa redoks kime redoks tepkimesidir. tepkimesidir. ➽ Redoks tepkimelerinde, ÊÊ Toplam atom sayısı, toplam yük ve toplam kütle korunur. ÊÊ Reaktiflerin yükleri toplamı ürünlerin yükleri toplamına eşittir. ÊÊ Alınan verilen elektron sayıları eşittir. ÖRNEK 5 ÖRNEK 6 ab c Aşağıda verilen tepkimelerden hangisi redoks tepkimesi değildir? CF3-CH2-COOH Yukarıda organik bir bileşiğin formülü verilmiş ve içerdiği kar- A) CH4(g) + 2O2(g) CO2(g) + 2H2O(s) bonlar a, b ve c harfleriyle tanımlanmıştır. B) Cu(k) + 8HNO3(suda) 3Cu(NO3)2(suda) + 2NO(g) + Buna göre, 4H2O(s) I. a ile gösterilen karbonun yükseltgenme basamağı c’ninkine eşittir. C) MnO4−(suda) + SO32−(suda) MnO2(k) + SO42−(suda) II. a, b ve c karbonlarının yükseltgenme basamakları toplamı D) AgNO3(suda) + Kl(suda) KNO3(suda) + Agl(k) sıfırdır. E) Fe2O3(k) + 3CO(g) 2Fe(k) + 3CO2(g) III. Aynı molekül içinde yer alan farklı karbon atomlarının yük- seltgenme basamakları aynı olmak zorundadır. yargılarından hangileri doğrudur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II ve Ill E) I, ll ve lll ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 56 AD

Kimya ve Elektrik UYGULAMA 1 1. Aşağıda verilen kimyasal türlerdeki kırmızı renkli elementlerin yükseltgenme basamaklarını yanındaki boşluğa yazınız. AlCl3 NH3 H2O2 H3PO4 Na2CrO4 Fe2O3 MnO2 K4 [Fe(CN)6] KMnO4 2. Aşağıda verilen kimyasal türlerdeki kırmızı renkli elementlerin yükseltgenme basamaklarını yanındaki boşluğa yazınız. (BrO4)− (S2O3)2− (NH4)+ (PO4)3− (CrO4)2− H2S (Cr2O7)2− (HCO3)− O22− (NO3)- (OCl)− C2O42− (SO4)2− MnO2 K2MnO4 3. Aşağıdaki tepkimeleri indirgenme-yükseltgenme yarı tepkimesi şeklinde sınıflandırınız. a. O2− O2 NO3− b. NH3 c. Mg2+ Mg d. HSO3− SO42− e. Fe3+ Fe2+ BrO3− f. Br2 Cr2O72− g. Cr3+ MnO4− h. Mn2+ Cl− H+ i. Cl2 j. H2 4. MnO4−(suda) + Cl−(suda) Mn2+(suda) + HClO(suda) tepkimesi ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız. a. Yükseltgenen madde hangisidir? b. İndirgenen madde hangisidir? c. Yükseltgen madde hangisidir? d. İndirgen madde hangisidir? e. Yükseltgenme ürünü hangisidir? f. İndirgenme ürünü hangisidir? g. HClO bileşiğinde Cl elementinin yükseltgenme basamağı kaçtır? h. 1 mol MnO4− iyonu kaç mol elektron almıştır? Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 5

Redoks Tepkimeleri ve Yükseltgenme Basamakları 1. Zn(k) + 2HCI(suda) ZnCI2(suda) + H2(g) 4. I. HClO4 Tepkimesi ile ilgili, II. ClO2− I. Bir mol Zn, 2 mol elektron vererek yükseltgenmiştir. III. Cl2O5 II. HCI indirgendir. Orbital Yayınları Yukarıdaki kimyasal türlerdeki klor taneciklerinin yük- seltgenme basamakları arasındaki ilişki aşağıdakiler- I II. Bir redoks tepkimesidir. den hangisinde doğru olarak verilmiştir? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II A) I>II>III B) I>III>II C) II>III>I D) II ve III E) I ve III D) III>II>I E) III>I>II 2. I. CH3Cl 5. I. H2SO4 SO2 II. CH3OH II. MnO4− I II. CH3NH2 MnO2 III. Br2 BrO3− Yukarıdaki bileşiklerde yer alan karbon atomlarının yükseltgenme basamakları aşağıdakilerden hangisinde Orbital Yayınları Yukarıda denkleşmemiş olarak verilen yarı tepkimeler- doğru verilmiştir? den hangileri indirgenme yarı tepkimesidir? I II III A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) 2− 1− 2− D) I ve II E) I ve III B) 2− 2− 2− C) 2+ 2− 1− D) 2+ 2+ 2+ E) 1− 1− 1+ 3. ClO3−(suda) + I−(suda) Cl−(suda) + I2(k) ÖSYM SORUSU Tepkimesi ile ilgili; 6. H2O2(aq) + 2Fe2+(aq) + 2H+(aq) 2H2O(s) + 2Fe3+(aq) I. Elektron alış-verişi Cl ile I arasında gerçekleşmiştir. Tepkimesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? II. Klor (Cl) 5+’dan, 1−’ye 5 elektron alarak indirgenmiştir. A) H2O2 yükseltgendir. I II. I2 yükseltgenme ürünüdür. Orbital Yayınları B) H2O2 deki O atomu yükseltgenmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? C) Fe2+ yükseltgendir. D) H+ indirgenmiştir. A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III E) H+ indirgendir. D) II ve III E) I, II ve III 6 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 123456 EBCBDA



10. Modül Orbital Ders Anlatım Modülleri AYT Editör A. ANORGANİK VE 2. Element Moleküllerinin Prof. Dr. Serkan YAVUZ ORGANİK BİLEŞİKLER 2 Lewis Formülleri 17 ISBN 978-605-06549-3-6 TEST 1 5 3. Bileşik Moleküllerinin 19 Lewis Formülleri Kapak Tasarımı Orbital Yayınları Grafik Birimi B. BASİT FORMÜL ve 4. Organik Bileşiklerin Lewis Formülleri 20 Dizgi - Mizanpaj MOLEKÜL FORMÜLÜ 6 TEST 4 24 Orbital Yayınları Dizgi Birimi 1. Basit (Kaba) Formül 6 26 2. Molekül (Gerçek) Formül 6 E. HİBRİTLEŞME-MOLEKÜL Basım Yeri 3. Bileşiklerin Kütlece Yüzde Bileşimi 7 GEOMETRİLERİ ???????? (0312) ??? ?? ?? 4. Yakma Analizi 8 1. Periyot Elementlerinin Hibritleşmeleri 26 TEST 2 9 2. VSEPR Kuramı ve Molekül Geometrisi 33 3. Molekül Polarlığı 35 C. DOĞADA KARBON 10 TEST 5 36 1. Karbon Elementinin Özellikleri 10 37 2. Karbon Elementinin Allotropları 11 TEST 6 TEST 3 15 TEST 7 38 D. LEWİS FORMÜLLERİ 16 TEST 8 39 1. Atomların Lewis Yapıları 16 TEST 9 40 Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine göre; tamamının/bir kısmının elektronik, mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. rstmrdm−150322−3B

Karbon Kimyasına Giriş ➽➽ Organik kelimesi, canlı organizmadan türemiş anlamındadır ve ilk kez İsveçli kimyacı Üre Jöns Jakop Berzelius tarafından kullanılmıştır (1807). Canlı organizmalardan elde edilen bileşiklere “organik”, canlı organizmalardan elde edilme- yen bileşiklere “anorganik” adı verilmiştir. ÊÊ Organik maddelerin yalnız canlılar tarafından oluşturulabileceği düşüncesine vitalizm (yaşam gücü) adı verilir. ÊÊ Friedrich Wöhler 1828 yılında anorganik bir bileşik olan amonyum siyanattan, laboratuvar koşullarında sentezlenen ilk organik bileşik olan üreyi elde etmiştir. ÊÊ Organik maddelerin ilk kez laboratuar ortamında üretilmesi ile vitalizm düşüncesi geçerli- liğini yitirmiş ve organik maddelerin tanımı da değişmiştir. ➽➽ Günümüzde organik kimya, karbon kimyası olarak tanımlanır. ÊÊ Organik bileşiklerin iskelet yapısı karbon (C) elementinden oluşur. Bu karbon iskeletine genellikle H elementi bağlıdır. ÊÊ C ve H’in yanı sıra O, N, S ve P gibi elementler de bağlanabilir. ➽➽ Doğal gaz, petrol ürünleri, karbonhidratlar ve aminoasitler ana kaynağı canlı organizmalar olan organik bileşiklerdir. O NH4OCN ısı NH2 C NH2 Amonyum Üre siyanat ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 O NH2 C NH2 1828 yılında anorganik bileşiklerden yola çıkarak laboratu- NH4OCN var koşullarında ilk organik bileşiği sentezlemeyi başaran Amonyum Üre ve vitalizm düşüncesinin yanlış olduğunu ispatlayan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir? siyanat A) Jacop Berzelius B) Cabir bin Hayyan Yukarıda denklemi verilen tepkime ve bu tepkimede yer C) Louis Pasteur alan maddeler ile ilgili; D) İbn-i Sina E) Friedrich Wöhler I. Amonyum siyanat ve üre organik bileşiktir. ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ II. Laboratuvar ortamında sentezlenen ilk organik bileşik üredir. ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ III. Bu sentez laboratuvarda ilk defa Wöhler tarafından gerçek- ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ leştirilmiştir. ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ifadelerinden hangileri yanlıştır? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) I ve II E) I ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 2 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 12 EA

Karbon Kimyasına Giriş Timin Adenin Organik bileşiklerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini inceleyen kimya disiplinine organik kimya (karbon kimyası), organik olmayan bileşiklerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini Guanin Sitozin inceleyen kimya disiplinine ise anorganik kimya denir. Canlı DNA sını oluşturan Timin, Doğadaki organik bileşiklerin sayısı, anorganik bileşiklerden çok daha fazladır. Adenin, Guanin ve Sitozin organik bileşiklerdir. Ana kaynağı doğadaki mineraller olan ve organik olmayan bileşiklere anorganik (inorganik) bileşikler denir. ➽➽ Genellikle asit, baz, tuz ve oksit sınıfı bileşikler anorganiktir. Aşağıdaki bileşikler, anorganik bileşik sınıfına girer. ÊÊ Asitler (HCI, HCN, H2SO4, H2CO3) ÊÊ Bazlar (NaOH, KOH, Ca(OH)2) ÊÊ Tuzlar (NaCl, NaHCO3, Na2CO3, CaCO3, CaC2) ÊÊ Oksitler (NO, CO2, CaO) ➽➽ Karbon içermesine rağmen bazı bileşikler organik bileşikler sınıfına girmez. ÊÊ Karbonun oksitleri ve sülfürlü bileşiği (CO, CO2, CS2 ) ÊÊ Karbonat iyonu içeren (CO32–) bileşikler, (CaCO3, H2CO3, Na2CO3 NaHCO3) ÊÊ Karbür sınıfı bileşikler, (CaC2, Al4C3) ÊÊ Siyanür sınıfı bileşikler, (HCN, KCN) ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 Yapısında karbon elementi bulunduran her bileşik organik de- I. Karbon (C) ğildir. II. Oksijen (O) III. Azot (N) Aşağıda verilen bileşiklerden hangisi yapısında karbon IV. Kükürt (S) elementi içermesine rağmen organik bir bileşik değildir? A) C2H5OH B) CH3NH2 C) KHCO3 Yukarıdaki elementlerden hangileri organik bir bileşiğin yapısında bulunmak zorundadır? D) CH3OCH3 E) CH3COOH A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 34 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 3 CA

Karbon Kimyasına Giriş Sodyum bikarbonat Organik Bileşiklerin Genel Özellikleri Sodyum bikarbonat (sodyum hid- rojen karbonat, NaHCO3) bileşiği- ÊÊ Kovalent bağlı bileşiklerdir. nin yapısında karbon, hidrojen ve ÊÊ Büyük bir kısmında C—C bağı ve C—H bağı vardır. oksijen elementleri bulunmasına ÊÊ Genellikle yanıcıdırlar. Yandıklarında CO2 ve H2O açığa çıkar. rağmen anorganik bir bileşiktir. ÊÊ Erime ve kaynama noktaları düşüktür. ÊÊ Genellikle suda çözünmezler. Benzen, toluen, etil alkol gibi organik çözücülerde çözünürler. ÊÊ Tepkimeleri genellikle yavaş gerçekleşir ve endotermiktir. ÊÊ Kendilerine özgü kokuları vardır. ÊÊ Yapılarında C ve H’ın yanısıra O, N, S, P ve halojenler (F, Cl, Br, I) bulunabilir. ÊÊ Ana kaynağı canlı organizmalar, petrol, doğalgaz ve kömürdür. Anorganik Bileşiklerin Genel Özellikleri ÊÊ Genellikle iyonik bağlı bileşiklerdir. ÊÊ Genellikle yanmazlar. ÊÊ Erime ve kaynama noktaları genellikle yüksektir. ÊÊ Büyük bir kısmı suda çözünür. ÊÊ Tepkimeleri genelde hızlıdır. ÊÊ Genellikle kokusuzdurlar. Organik bir bileşik olan vanilin görseldeki Vanilinin yapı formülü vanilya bitkisine hoş kokusunu verir. ÖRNEK 5 ÖRNEK 6 Glikoz (C6H12O6) karbonhidratların yapı taşıdır. Bu kelime Yu- Bir X bileşiği ile ilgili, nanca tatlı anlamına gelmektedir ve vücudumuzun temel enerji kaynağıdır. Başta üzüm olmak üzere meyvelerde yüksek oran- • Kovalent bağlıdır. da bulunur ve halk arasında \"üzüm şekeri\" olarak bilinir. Buna göre glikoz ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? • Kendisine has bir kokusu vardır. A) Erime ve kaynama noktası düşüktür. B) Suda çözünür. • Erime noktası düşüktür. C) Sulu çözeltisi elektriği iyi iletmez. D) İyonik bağlıdır. bilgileri veriliyor. Buna göre, bu X bileşiği aşağıdakilerden E) Moleküler yapılıdır. hangisi olabilir? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) H2O B) KBr C) CH3COOH ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) Na2CO3 E) AgCN ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 56 DC

Anorganik ve Organik Bileşiler 1. Organik bir bileşik olan vanilin, vanilya bitkisinden elde edi- 4. Aşağıdaki elementlerden hangisi sadece kovalent bağ lebildiği gibi laboratuvar ortamında yapay olarak da sentez- içeren organik bir bileşiğin yapısında bulunamaz? lenebilir. A) Klor B) Hidrojen C) Fosfor Vanilin ile ilgili, Orbital Yayınları D) Potasyum E) Kükürt I. Yapısında karbon elementi içerir. II. Kendine özgü kokusu vardır. I II. Yandığında CO2 açığa çıkar. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 5. 2. Aşağıdaki bileşiklerden hangisi anorganik bir bileşik Orbital Yayınları Sistein bir aminoasittir. Top-çubuk modeli ve yarı açık for- değildir? mülü yukarıda verilmiştir. A) NaCl B) HCOOH C) CaCO3 Sistein yandığında aşağıdaki oksit bileşiklerinden han- gisi kesinlikle oluşamaz? D) HCl E) Al4C3 A) CO2 B) H2O C) NO2 D) SO3 E) P2O5 3. Sofra tuzu (NaCl) ve çay şekeri (C12H22O11) için, Orbital Yayınları 6. Aşağıdakilerden hangisi anorganik bileşiklerin genel I. Suda çözünme özelliklerinden biri değildir? II. İyonik yapıda olma A) Erime ve kaynama noktaları yüksektir. III. Yanıcı olma B) Yanıcı değildirler. C) Genellikle kokuludurlar. özelliklerinden hangileri ortaktır? D) Genellikle suda iyi çözünürler. E) Tepkimeleri hızlıdır. A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 5 D) II ve III E) I, II ve III 123456 E B ADEC

Karbon Kimyasına Giriş Glikoz bileşiğinin; Basit formülü: CH2O 1. Basit (Kaba) Formül Molekül formülü ise; C6H12O6 şeklindedir. ➽➽ Bir bileşiği oluşturan atomların cinsini ve sayıca (molce) birleşme oranını gösteren formül- n sayısının 6 olduğu glikozun mol kütlesi dikkate alınarak belirlenir. dür. Basit formüle bakılarak; molekülü oluşturan atomların gerçekte kaçar tane olduğu ve Glikozun mol kütlesi 180 g/mol’dür. bileşiğin molekül kütlesi bilinemez. Basit formülünün mol kütlesi 30 g/mol’dür. ÊÊ Basit formülde elementlerin mol sayıları en küçük tam sayılar ile belirtilir. C6H12O6 = n(CH2O) ÊÊ Bir bileşiğin basit formülü ile bileşiği oluşturan elementlerin atom kütleleri biliniyorsa, bile- 180 = n(30) şikteki sabit oran ve bileşiğin kütlece yüzde bileşimi hesaplanabilir. n = 6 çıkar 2. Molekül (Gerçek) Formül ➽➽ Bir bileşiği oluşturan atomların cinsini, oranını ve gerçek sayısını belirten formüldür. Molekül formülünde simgelerin altındaki sayılar, bileşiğin bir molekülü içindeki element atomlarının gerçek sayılarını gösterir. Şayet bileşiği oluşturan elementlerin atom kütleleri biliniyorsa, molekül formülü bilinen bir bileşiğin molekül kütlesi de bulunabilir. ÊÊ Bir bileşiğin basit formülünün bulunabilmesi için bileşiği oluşturan elementlerin ayrı ayrı mol sayıları bulunur ve bu sayılar en küçük tam sayılar haline getirilir. ➽➽ Bileşiğin molekül formülü isteniyorsa; basit formül bulunduktan sonra bileşiğin mol kütlesi ya da içerdiği toplam atom sayısı kullanılabilir. Molekül formülü = n . (Basit formül) Molekül formül kütlesi = n · (Basit formül kütlesi) ÖRNEK 7 ÖRNEK 8 Karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşan organik bir Dibütil süksinat ev karıncaları ve hamam böceklerine karşı bileşiğin 17,6 gramında 7,2 gram karbon ve 0,8 gram hidrojen kullanılan bir böcek kovucudur. Dibütil süksinatın basit formü- atomu bulunmaktadır. Buna göre, bu bileşiğin basit formü- lü C6H11O2’dir. Bileşiğin mol kütlesi 230 g/mol olduğuna lü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? göre, bu bileşiğin bir molekülündeki toplam atom sayısı (H: 1, C: 12, O: 16 g/mol) kaçtır? (H:1, C:12, O:16 g/mol) A) CHO B) CH2O C) C3H4O3 A) 17 B) 19 C) 34 D) C3H4O2 E) C6H8O6 D) 38 E) 57 ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 6 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 78 CD

Karbon Kimyasına Giriş 3. Bileşiklerin Kütlece Yüzde Bileşimi Bileşiği oluşturan elementlerden herhangi birinin kütlece yüzde bileşimi, Elementin Kütlece Yüzdesi = Elementin Kütlesi x 100 Bileşiğin Mol Kütlesi formülüyle bulunabilir. Glikoz (C6H12O6) bileşiğindeki karbon elementinin kütlece yüzdesi; Glikoz (C6H12O6) molekülünün %C = 72 x 100 = % 40 top-çubuk modeli 180 Siyah toplar karbon elementini, şeklinde bulunur. kırmızı toplar oksijen elementini, beyaz toplar ise hidrojen elemen- Bir bileşiği oluşturan elementlerin kütlece yüzdeleri biliniyorsa, bileşiğin basit formülü şöyle tini sembolize etmektedir. bulunabilir. ÊÊ Bütün atomların kütlece yüzdeleri yazılır. ÊÊ Bileşiğin kütlesi 100 g olarak kabul edilir ve atomların kütlece yüzdeleri 100 g bileşikteki kütlesiymiş gibi düşünülür. ÊÊ Her atomun kütlesi, mol kütlesine bölünerek mol sayısına dönüştürülür. ÊÊ Elde edilen mol sayıları kesirli ya da virgüllü ise en küçük tam sayılara (ortak katların en küçüğü) dönüştürülür. Bileşiğin basit formülü yazılmış olur. ÖRNEK 9 ÖRNEK 10 CuSO4 bileşiğindeki bakır (Cu) elementinin kütlece %'si C ve H atomlarından oluşan bir bileşiğin kütlece % 90’ı C, aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? % 10’u H atomlarından oluşmaktadır. Buna göre, bu bileşiğin basit formülü nedir? (H: 1, C: 12 g/mol) (O: 16, S: 32, Cu: 64 g/mol) A) 20 B) 30 C) 40 A) CH2 B) CH C) C2H3 D) 50 E) 60 D) C3H2 E) C3H4 ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 9 10 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 7 CE

Karbon Kimyasına Giriş Organik bileşikler yandıklarında CO2 ve H2O oluştururlar. 4. Yakma Analizi Hidrokarbon sadece karbon ve ➽➽ Kolay yanan bileşiklerin kaba formüllerini belirlemek için bu deney yöntemi kullanılabilir. hidrojen elementleri içeren bile- şiklerin genel adıdır. ÊÊ Yakma analizinde belli ağırlıkta bileşik örneği, oksijen gazı akımında yakılır. Organik bileşikler karbon ve hidro- ÊÊ Oksijen gazı, analiz edilecek örneği içeren yanma tüpünden geçer. Düzeneğin bu kısmın- jen elementlerinin yanı sıra oksi- jen elementi de içerebilir. da yüksek sıcaklık fırını vardır. Yanma ürünleri fırını terk ederken tutulurlar. ÊÊ Su buharı (H2O) magnezyum perklorat tarafından, karbondioksit gazı (CO2) ise NaOH (Na2CO3 verir) tarafından tutulur. ÊÊ Yakmadan önce ve yakmadan sonra tutucuların kütlelerinin farkı, yakma tepkimesinde oluşan H2O ve CO2’nin kütlelerini verir. Fırın O2 Hidrokarbon H2O tutucu CO2 tutucu C3H8 + 5O2 3CO2 + 4H2O ÊÊ Yanma sonucunda açığa çıkan karbondioksit (CO2) gazının mol sayısı, organik bileşiğin yapısındaki karbonun (C) mol sayısına eşittir. ÊÊ Yanma sonucunda açığa çıkan suyun (H2O) mol sayısı, organik bileşiğin yapısındaki hid- rojenin (H) mol sayısının yarısına eşittir. ÊÊ Daha sonra bileşiğin yapısındaki karbon ve hidrojenin kütleleri toplanır. Toplam kütle ya- nan bileşiğin kütlesine eşit ise bileşiğin yapısında oksijen elementi yoktur. Eşit değil ise aradaki fark oksijen elementinden kaynaklanmaktadır. ÖRNEK 11 ÖRNEK 12 Organik bir bileşiğin 0,1 molü yandığında 0,6 mol CO2 ve 0,6 Dianabol, bazı sporcular tarafından kaslarının boyutunu ve gü- mol H2O oluşmaktadır. Tepkime sırasında 0,6 mol O2 gazı cünü artırmak için kullanılan anabolik steroidlerden biridir. Or- harcandığına göre bileşiğin basit formülü nedir? ganik bir bileşik olan Dianabol'un 15 gramı yakıldığında NK’da 22,4 hacim kaplayan CO2 gazı ve 12,6 gram H2O oluşmakta- A) CH2 B) CH2O C) CH3O dır. Buna göre, Dianabol’ün basit fomülü aşağıdakilerden D) C2H6O hangisidir? (H: 1, C: 12, O: 16 g/mol) E) CH3 ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) C5H7O B) C10H14O2 C) C10H14O ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) C20H28O2 E) C20H28O ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 8 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 11 12 BC

Basit Formül ve Molekül Formülü 1. Demir (Fe) ve oksijen (O) elementlerinden oluşan bir bileşi- 4. Genel formülü CnH2n+2 olan organik bir bileşiğin 0,1 molünü ğin kütlece % 70’i demir elementidir. tam verimle yakmak için 0,8 mol oksijen gazı kullanılmaktadır. Buna göre, bileşiğin 1 molü toplam kaç mol atom içer- Buna göre bileşiğin mol kütlesi kaç gramdır? mektedir? (O: 16, Fe: 56 g/mol) (H: 1, C: 12 g/mol) A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 7 Orbital Yayınları A) 58 B) 60 C) 68 D) 70 E) 72 Mol Sayısı 5. CO2 2,0 1,6 2. 2,16 gram azotoksit bileşiği 1,6 gram oksijen elementi içer- 0,8 H2O mektedir. 0,2 O2 0,1 Buna göre, bileşiğin formülü aşağıdakilerden hangisin- de doğru olarak verilmiştir? (N: 14, O: 16 g/mol) X Zaman A) N2O5 B) N2O4 C) N2O3 Orbital Yayınları Organik bir X maddesinin yakılmasına ait mol sayısı-zaman değişim grafiği yukarıda verilmiştir. D) NO2 E) N2O Buna göre, X bileşiğinin basit formülü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) C2H2O B) C4H4O C) C8H8O2 D) C3H6O E) CH2O 3. C, H ve O’den oluşan organik bileşiğin 8,8 gramlık örneği- Orbital Yayınları 6. Basit formülü CH2O olan organik bileşiğe ait, nin yakılması sonucunda 0,4 mol CO2 ve 0,4 mol H2O elde I. Karbon elementinin kütlece % si edilmiştir. Bileşiğin molekül kütlesi 88 g/mol'dür. II. Bileşiğin molekül kütlesi I II. Bir molünün kaç mol atom içerdiği Buna göre, organik bileşiğin molekül formülü aşağıda- kilerden hangisidir? (H:1, C:12, O:16 g/mol) bilgilerinden hangilerine ulaşılamaz? A) C2H4O B) C3H6O2 C) C4H8O2 A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) C3H8O3 E) C3H8O D) II ve III E) I, II ve III 123456 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 9 DACEBE



11. Modül Orbital A. HİDROKARBONLAR 2 4. Alkenlerde Geometrik İzomerlik Ders Anlatım Modülleri (Cis-Trans İzomerliği) 1. Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması ve 34 AYT 5. Alkenlerde Yapı İzomerisi 35 Hidrokarbonlar 2 Editör Prof. Dr. Serkan YAVUZ 2. Organik Bileşiklerin Formülleri 4 TEST 5 36 ISBN B. ALKANLAR 6 TEST 6 37 978-605-06549-3-6 1. Alkanların Genel Özellikleri 6 6. Alkenlerin Tepkimeleri 38 2. Primer, Sekonder ve Tersiyer Karbon 7 7. Alkenlerin Fiziksel Özellikleri 41 Kapak Tasarımı 3. Alkil Köklerinin Özel (Yaygın) Orbital Yayınları Grafik Birimi 8 TEST 7 42 Adlandırılması Dizgi - Mizanpaj 4. IUPAC Sistemine Göre Alkanların 9 TEST 8 43 Orbital Yayınları Dizgi Birimi Adlandırılması D. ALKİNLER 44 Basım Yeri 1. Alkinlerin Genel Özellikleri 44 ???????? TEST 1 14 2. Alkinlerin Sistematik (IUPAC) (0312) ??? ?? ?? 5. Sikloalkanlar 16 45 Adlandırması Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine TEST 2 19 göre; tamamının/bir kısmının elektronik, 6. Yapı İzomerisi 20 TEST 9 48 mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile 7. Alkil Halojenürler 21 3. Alkinlerde Yapı İzomerisi 50 çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. 8. Alkanların Fiziksel Özellikleri 22 4. Alkinlerin Kimyasal Tepkimeleri 51 Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. 9. Alkanların Kimyasal Özellikleri 23 5. Alkinlerin Fiziksel Özellikleri 54 10. Alkanların Halojenler ile 24 TEST 10 55 Yer Değiştirme Tepkimeleri 25 11. Alkanların Kullanım Alanları E. AROMATİK BİLEŞİKLER 56 TEST 3 26 1. Aromatik Bileşiklerin Genel Özellikleri 56 TEST 4 27 2. Benzenin Bazı Türevleri 57 C. ALKENLER 28 3. Benzen Türevlerinin Kullanım Alanları 58 1. Alkenlerin Genel Özellikleri 28 2. Alkenlerin Sistematik (IUPAC) TEST 11 59 29 Adlandırması TEST 12 60 3. Sikloalkenlerin Sistematik (IUPAC) 30 TEST 13 61 Adlandırması TEST 14 62 rstmrdm−150322−3B

Hidrokarbonlar CH3CH2CH2CH3 Düz zincirli hidrokarbon 1. Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması ve Hidrokarbonlar ➽➽ Organik bileşiklerin yapısında temelde C ve H atomları bulunmaktadır. Yapısında sadece CH3 CH3CHCH2CH3 C ve H atomu bulunduran organik bileşiklere hidrokarbonlar denir. Dallanmış hidrokarbon CH4, C2H6, C6H6 Sikloheksan C6H12 ➽➽ Organik bileşiklerde C ve H atomlarının yanı sıra O, N, S, F, Cl, Br vb. atomlar da buluna- Halkalı hidrokarbon bilir. Yapısında C ve H atomları dışında en az bir tane daha farklı atom bulunduran organik bileşiklere heteroatomlu bileşikler denir. HH HCCH HCOOH, CH3OH, CH3Cl, CH3NH2 HH ➽➽ Organik bileşikler aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir. Doymuş hidrokarbon HH ORGANİK BİLEŞİKLER CC Hidrokarbonlar Fonksiyonel Grup HH İçeren Beleşikler Doymamış hidrokarbon HCCH Alifatik Hidrokarbonlar Aromatik Hidrokarbonlar Alkol Doymamış hidrokarbon Eter Doymuş Doymamış Aldehit Keton Alkanlar Alkenler Alkinler Karboksilik Asit CH CH Ester CH3 CH3 CH2 CH2 Amin Nitro alkan Alifatik Hidrokarbonlar: Aromatik yapıda olmayan hidrokarbonlara alifatik hidrokarbon denir. Düz zincirli, dallanmış veya halkalı yapıda olabilirler. Doymuş Hidrokarbonlar: Sadece sp3 hibritleşmesi yapmış karbon atomu içeren hidrokar- bonlara doymuş hidrokarbonlar denir. Doymuş hidrokarbonlarda karbon atomları sadece sig- ma (δ) bağı yapmaktadır. Doymamış Hidrokarbonlar: Yapısında en az bir tane pi bağı (C C ikili bağı veya C C üçlü bağı) içeren hidrokarbonlara doymamış hidrokarbonlar denir. Aromatik Hidrokarbon: Halkalı yapıda olan, ikili bağların birbirine konjuge olduğu (ikili, birli, ikili şeklinde sıralandığı) ve aromatik kararlılığa sahip bileşiklere aromatik bileşikler denir. Bu grubun en çok bilinen üyesi C6H6 kapalı formülüne sahip benzendir. 2 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri

Hidrokarbonlar ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 Aşağıdakilerden hangisi hidrokarbon sınıfı bir bileşik de- CH3 CH C C CH3 ğildir? CH3 A) CH3CH2CH3 B) CH3CH CH2 C) CH3C CH Yukarıda verilen bileşikle ilgili, I. Alifatik hidrokarbondur. D) CH3CH2Cl E) CH3 CH CH3 II. Dallanmış yapıdadır. III. Doymuş bir organik bileşiktir. CH3 ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ yargılarından hangileri doğrudur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız l B) l ve ll C) l ve lll ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) ll ve lll E) l, ll ve lll ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 CH3CH2CH3 Aşağıda verilen organik bileşiklerden hangisi alifatik bir Yukarıdaki bileşikle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? hidrokarbon değildir? A) Alifatik bir hidrokarbondur. B) Karbon atomları sp3 hibritleşmesi yapmıştır. A) B) C) C) 1 tane molekülünde 10 tane sigma (δ) bağı vardır. D) Doymuş bir hidrokarbondur. D) E) E) Dallanmış yapıdadır. ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 1234 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 3 DBED

Hidrokarbonlar C2H5OH molekülünün top çubuk modeli 2. Organik Bileşiklerin Formülleri C4H10 Molekül formülü (gerçek formül): Bir bileşikteki elementlerin türünü ve gerçek atom sayıla- CH3CH2CH2CH3 rını gösteren formüle molekül formülü denir. Örnek; C4H10 Basit formül (kaba formül): Bir bileşikteki elementlerin türünü ve atom sayıları arasındaki tamsayılı basit oranı veren formüle basit formül denir. Örnek; C2H5 Yapı formülü (açık formül): Bir moleküldeki bütün bağların açık şekilde yazıldığı formüle yapı formülü denir. Yarı açık formül: Karbonlar ile hidrojenler arasındaki bağların gösterilmediği yapı formülüne yarı açık formül denir. Karbon atomlarının farklı taraflara yönelmeleri formülü değiştirmez. Verilen tüm formüller aynı bileşiğe aittir. CH3 CH2 CH2 CH3 Sıkıştırılmış yapı formülü: Karbonlara bağlı grupların karbon atomundan sonra yazıldığı, aralarındaki bağların gösterilmediği formüle sıkıştırılmış yapı formülü denir. CH3CH2CH2CH3 Top-Çubuk Modeli: Atomların toplarla bağların ise çubuklarla gösterildiği, molekülün gerçek geometrisine uygun olarak gösterilmiş formüllerdir. C2H5OH (etil alkol) molekülünün top çu- buk modeli yanda verilmiştir. İskelet formülü (çizgi-bağ formülü): Bu yöntemde karbon ve hidrojen elementleri gösterilmez. ÊÊ Karbon elementine herhangi bir grup bağlanmamışsa ya da dallanma yoksa, başta ve sonda CH3 grupları aralarda ise CH2 grupları vardır. ÊÊ Çizginin her bir ucunda ve her bir köşesinde bir karbon bulunur ve bu karbonlara yeterin- ce hidrojen bağlıdır. ÊÊ Formülde yer alan O, N, S ve diğer elementlerin sembolleri gösterilir. ÊÊ Halkalı bileşiklerin açık formüllerinin yazımı düz zincirli olanlara göre daha karmaşıktır. Daha kola bir çizim ve anlaşılır bir gösterim için halkalı bileşiklerde çizgi bağ formülleri tercih edilir. CH2 H H CC C H H2C CH2 H CC C H H Her birleşme noktasında Burada C yok! C CH3 bir C vardır. OH C OH CH OH CC H3C CH2 Her bir köşede C vardır. Her bir köşede C vardır. 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri

Hidrokarbonlar ÖRNEK 5 ÖRNEK 6 CH3 CH3 O CH3 CH CH CH3 Yukarıda verilen bileşiğin çizgi-bağ formülü aşağıdakiler- İskelet formülü yukarıda gösterilen bileşiğin kapalı formü- den hangisinde doğru verilmiştir? lü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) B) C) A) C6H14O B) C5H12O C) C5H10O D) C6H12O E) C4H10O D) E) ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 56 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 5 CB

Hidrokarbonlar 1. Alkanların Genel Özellikleri Alkanlara aynı zamanda Parafinler de denir. Parafin (mumsu) adı latince parum affinis'ten gelir. Alkanların, yapısındaki her bir karbon atomu sp3 hibritleşmesi yapar ve 4 tane sigma (δ) bağı oluşturur. Sadece C C ve C H tekli bağları içerdikleri için doymuş hidrokarbonlar olarak Metan CH4 Etan C2H6 adlandırılırlar. Propan C3H8 Bütan C4H10 ÊÊ Alkanların genel formülü CnH2n+2 dir. birimi kadar fark vardır. Pentan C5H12 ÊÊ Ardışık sayıda karbon atomu içeren alkanlar arasında CH2 Heksan C6H14 Heptan C7H16 Alkanların bu şekilde oluşturduğu seriye homolog seri denir. Oktan C8H18 Nonan C9H20 ÊÊ Alkanlar düz zincirli yapıda olabildikleri gibi dallanmış yapıda da olabilirler. Alkanlardaki Dekan C10H22 karbon atomları peş peşe sıralanmışsa düz zincirlidir. ÊÊ Karbon atomlarının etrafındaki atomlar, düzgün dört yüzlü geometriyi oluşturacak şekilde düzenlenir. ÊÊ Karbon atomlarının yaptığı bağlar arasındaki açı, yaklaşık 109,5°dir. ÊÊ Alkanlar aynı zamanda alifatik hidrokarbonlardır. H HH HCH HCCH H HH Alkanların VSEPR gösterimi AX4 şeklindedir. ÊÊ Alkanların ilk dört üyesi aşağıdaki gibidir. CH4 CH3CH3 CH3CH2CH3 CH3CH2CH2CH3 Metan Etan Propan Bütan ÖRNEK 7 ÖRNEK 8 Kapalı formülü CnH2n+2 olan organik bileşikler ile ilgili, CH4 bileşiğiyle ilgili, I. Doymuş hidrokarbonlardır. I. Molekül geometrisi düzgün dörtyüzlüdür. II. Homolog seri oluştururlar. II. H-C-H bağ açısı 109,5º’dir. III. VSEPR gösterimleri AX4 şeklindedir. III. Alkan sınıfında yer alır. IV. Sadece düz zincirli yapıda bulunabilirler. yargılarından hangileri doğrudur? yargılarından hangileri doğrudur? A) I, II ve III B) I ve II C) I ve III A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) Yalnız III E) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 6 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 78 BA

Hidrokarbonlar 2. Primer, Sekonder ve Tersiyer Karbon 1º 3º 2º 1º Bir karbon atomu doğrudan sadece bir karbon atomuna bağlı ise primer (birincil, 1º), iki karbon atomuna bağlı ise sekonder (ikincil, 2º) ve üç karbon atomuna bağlı ise tersiyer (üçüncül, 3º) CH3 CH CH2 CH3 olarak tanımlanır. Aynı zamanda bu karbon atomlarına bağlı olan hidrojenlerde primer, sekon- 1º CH3 der ve tersiyer şeklinde sınıflandırılabilir. Yukarıda yapı formülü verilen molekülde; 3 tane primer (1º), 1 Alkil Grupları (R-) tane sekonder (2º), 1 tane ter- siyer (3º) karbon atomu bulun- Bir alkandan teorik olarak bir hidrojenin çıkarılması ile oluşan gruplara alkil grupları (kökleri) maktadır. denir. Alkil kökleri türetildiği alkanın adının sonundaki –an eki yerine –il eki getirilerek adlandırılır. Yaygın adlandırma moleküldeki CH3 Metil toplam karbon sayısına göre ya- CH3CH2 Etil pılır. CH3CH2CH2 Propil Alkanların Özel (Yaygın) Adlandırılması Normal (n): Düz zincirli alkanlar adlandı- CH3 CH2 CH2 CH2 CH3 rılırken adının başına n- eki getirilir. n-pentan İzo: Düz zincirli bir alkanda zincirdeki 2. CH3 karbona, 1 tane metil grubu bağlanırsa CH3 CH CH3 özel adlandırmada adının başına izo- ön eki getirilir. izobütan Neo: Düz zincirli bir alkanda zincirdeki CH3 2. karbona 2 tane metil grubu bağlanırsa CH3 C CH3 özel adlandırmada adının başına neo- ön eki getirilir. CH3 neopentan ÖRNEK 9 ÖRNEK 10 CH3 CH3 C CH2 CH3 CH3 Bileşiği ile ilgili olarak; I. Parafinler sınıfında yer alan doymuş bir hidrokarbondur İskelet formülü yukarıda verilen organik bileşiğin bir tane molekülünde kaç tane primer (birincil) karbon atomu vardır? II. 1 tane molekülünde 12 tane primer, 2 tane sekonder hidro- jen atomu vardır. A) 5 B) 4 C) 3 III. Yaygın adı, neoheksandır. D) 2 E) 1 yargılarından hangileri doğrudur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II ve III E) I, II ve IIII ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 9 10 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 7 EB



12. Modül Orbital A. FONKSİYONEL GRUPLAR 2 TEST 7 37 Ders Anlatım Modülleri TEST 1 6 6. Aldehit ve Ketonların 38 AYT Kimyasal Özellikleri 39 B. ALKOLLER 8 7. Aldehit ve Ketonların Eldesi 40 Editör 1. Alkollerin Genel Özellikleri 41 Prof. Dr. Serkan YAVUZ 2. Alkollerin Sınıflandırılması 8 TEST 8 3. Alkollerin IUPAC (Sistematik) 9 ISBN 978-605-06549-3-6 Adlandırması TEST 9 Kapak Tasarımı TEST 2 10 E. Karboksilik Asitler ve Esterler 42 Orbital Yayınları Grafik Birimi 4. Alkollerin Fiziksel Özellikleri 14 1. Karboksilik Asitler ve Dizgi - Mizanpaj TEST 3 Orbital Yayınları Dizgi Birimi 5. Alkollerin Kimyasal Özellikleri 16 Esterlerin Genel Özellikleri 42 6. Alkollerin Kullanım Alanları Basım Yeri 17 2. Karboksilik Asitlerin Adlandırılması 43 ???????? TEST 4 3. Esterlerin Adlandırılması 44 (0312) ??? ?? ?? 18 4. Karboksilik Asitlerin TEST 5 20 Fiziksel Özellikleri Bu kitap, 5846 sayılı yasanın hükümlerine 47 göre; tamamının/bir kısmının elektronik, C. ETERLER mekanik ya da her hangi bir kayıt sistemi ile 1. Eterlerin Genel Özellikleri 21 TEST 10 48 çoğaltılmaz, yayımlanamaz ve depolanamaz. 2. Eterlerin Sistematik Her hakkı saklıdır ve Orbital Yayınlarına aittir. 22 5. Karboksilik Asitlerin (IUPAC) Adlandırılması 3. Eterlerin Fiziksel Özellikleri 24 Kimyasal Özellikleri 49 4. Simetrik Eterlerin Eldesi 24 6. Esterlerin Fiziksel ve 50 5. Alkol ve Eterlerde Kimyasal Özellikleri Fonksiyonel Grup İzomerisi 25 TEST 11 52 TEST 6 53 27 TEST 12 D. Karbonil Bileşikleri 28 F. Enerji Kaynakları ve 54 1. Karbonil Bileşiklerinin 54 Bilimsel Gelişmeler 59 Genel Özellikleri 28 62 2. Aldehitlerin IUPAC 63 1. Fosil Yakıtlar (Sistematik) Adlandırması 29 2. Alternatif Enerji Kaynakları 3. Ketonların IUPAC (Sistematik) 30 3. Sürdürülebilirlik Adlandırılması 4. Nanoteknoloji 4. Aldehit ve Ketonların 30 TEST 13 64 Fiziksel Özellikleri 5. Aldehit ve Ketonlarda İzomeri TEST 14 65 31 66 (Fonksiyonel Grup İzomerisi) TEST 15 32 TEST 16 67 TEST 17 68 35 69 TEST 18 36 TEST 19 70 rstmrdm−150322−3B

Fonksiyonel Gruplar Heteroatom İçeren Bileşikler ➽➽ Organik bileşiklerin sayıları oldukça fazladır. Organik bileşiklerin bilimsel bir yaklaşım- Alkil halojenürler la sınıflandırılması karmaşayı ortadan kaldıracaktır. Bu nedenle organik bileşikler belirli Alkol özelliklerine göre sınıflandırılmış ve adlandırılmıştır. Eter Aldehit ➽➽ Organik bileşikler sınıflandırılırken bu bileşiklerin fonksiyonel yapıları dikkate alınmıştır. Keton Organik bileşiklerin tepkimeye girme eğilimlerini ve bazı fiziksel özelliklerini belirleyen bu Karboksilik asit işlevsel yapılara fonksiyonel gruplar denir. Ester Amin ÊÊ Sadece karbon ve hidrojen atomlarından oluşan organik bileşiklere hidrokarbonlar denir. ÊÊ Hidrokarbondan bir tane hidrojen atomunun ayrılmasıyla oluşan gruplara alkil kökü denir Nitro alkan ve R– ile gösterilir. Alkil gruplarına fonksiyonel grupların bağlanmasıyla farklı organik bile- şikler meydana gelir. ÊÊ Fonksiyonel grup, bulunduğu organik bileşiğe belirli özellikler kazandırır. ÊÊ Organik bileşikler, fonksiyonel gruplar üzerinden kimyasal tepkimeler verir. ÊÊ Organik bileşikler sahip oldukları fonksiyonel gruba göre sınıflandırılır. ÊÊ Birden fazla fonksiyonel grup içeren bileşiklere polifonksiyonel bileşikler denir. Bileşik Sınıfı Fonksiyonel Grup Açık Formül Sıkıştırılmış Formül Alkol OH R OH ROH Eter OR R O R ROR Aldehit O O RCHO CH RCH Keton OO RCOR C RCR Karboksilik asit O O RCOOH C OH R C OH Ester COOR O RCOOR C OR Amin NH2 H R NH2 RNH Nitro alkan NO2 O R NO2 R N+ O− 2 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri

Fonksiyonel Gruplar Bileşik Fonksiyonel Fonksiyonel (İşlevsel) Gruplar Grup Alkan 1. Alkil Grupları Alken CH Alkin CC ÊÊ Alkanlar yerdeğiştirme tepkimesi vermeye yatkın oldukları için, alkanlardaki fonksiyonel CC grup C H bağıdır. Alkanlardan bir (1) tane hidrojen atomu çıkartıldığında elde edilen Aromatik H gruba alkil adı verilir. Alkil grupları R şeklinde gösterilir. R grubu, metil, etil ya da izopropil olabilir. Alkil Halojenür X 2. Alkenler ÊÊ Alkenler katılma tepkimesi vermeye yatkındır. ÊÊ Alkenlerdeki fonksiyonel grup C C ikili bağıdır. 3. Alkinler ÊÊ Alkinler katılma tepkimesi vermeye yatkındır. ÊÊ Alkinlerdeki fonksiyonel grup C C üçlü bağıdır. 4. Aromatik Bileşikler (Arenler) ÊÊ Aromatik bileşikler (arenler) yer değiştirme tepkimesi vermeye yatkındırlar. Arenlerdeki fonksiyonel grup ikili bağ karbonuna bağlı hidrojendir (C C H). 5. Alkil (Sikloalkil) Halojenürler ÊÊ Bir alkandan (sikloalkandan) bir hidrojen çıkartılıp elde edilen alkil grubuna halojen bağ- lanırsa oluşan moleküle alkil (sikloalkil) halojenür ya da haloalkan (halosikloalkan) denir. Halojenler X (X: F, Cl, Br veya I) ile gösterilir. Alkil halojenürler R X şeklinde ifade edilir. ÖRNEK 1 ÖRNEK 2 Molekül Fonksiyonel grubu CI Br I. CH3Br Yarı açık formülü yukarıda verilen bileşikle ilgili; II. CH3CH CH2 CC I. Alkil halojenür sınıfında yer alan bir bileşiktir. III. CH3CH2CH3 CC II. Sistematik adı; klorosiklopentandır. III. Fonksiyonel grubu; Cl’dir. Yukarıda bazı organik bileşikler ve bu organik bileşiklerdeki fonksiyonel gruplar verilmiştir. Hangi bileşiklere ait fonksiyonel gruplar doğrudur? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I, II ve III E) I ve III D) I, II ve III E) II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 12 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 3 BD

Fonksiyonel Gruplar 6. Alkoller OOO H HR HR R ÊÊ Alkollerde sp3 hibritleşmesi yapmış bir karbon atomuna OH grubu bağlıdır. ÊÊ Alkoller R OH şeklinde ifade edilir. Alkollerdeki fonksiyonel grup OH'tır. Su Alkol Eter 7. Eterler ÊÊ Eterler R O R ya da R O R' genel formülüne sahiptir. R grubu bir alkil, sikloalkil ya da fenil olabilir. R grupları aynı olabildiği gibi farklıda olabilir. 8. Karbonil Bileşikleri ÊÊ Karbonil grubu (C O) içeren bileşiklere karbonil bileşikleri denir. Karbonil grubuna bir tane hidrojen ve bir tane alkil (sikloalkil veya fenil) grubu bağlıysa aldehit adını alır. R grupları alkil, sikloalkil yada fenil gruplarından herhangi ikisi ise keton adını alır. Aldehitle- rin genel formülü RCHO, ketonların genel formülü RCOR şeklindedir. ÊÊ Karbonil grubu bileşiklerin fonksiyonel grubu, karbonil (C O) grubudur. O O O HCH RCH RCR Aldehit Aldehit Keton ÖRNEK 3 ÖRNEK 4 H3C O OCH3 CH3 CH3 CH3 HC OH OH Yukarıda yapı formülü; vanilya bitkisine hoş kokusunu veren bileşiğe aittir. Vanilya koku verici olarak tatlı, dondurma ve gıda CH3 sektöründe ayrıca parfüm sanayiinde kullanılmaktadır. A vitamini (retinol) büyüme, gelişme ve göz sağlığı için oldukça önemli olan bir vitamindir. Yapı formülü verilen molekülle ilgili; A vitamini (retinol) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? I. Aromatik halka içerir. A) Katılma tepkimesi verebilir. II. Oksijen elementi içeren 3 farklı fonksiyonel grup bulunur. B) sp2 hibritleşmesi yapmış karbon atomu içerir. III. Sadece sp2 hibritleşmiş karbon atomu içerir. C) Alken fonksiyonel grubu içerir. D) Hem halka hem de açık zincir içerir. yargılarından hangileri doğrudur? E) Aromatik yapıdadır. A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) Yalnız III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 4 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 34 CE

Fonksiyonel Gruplar 9. Karboksilik Asitler ÊÊ Karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklere karboksilik asitler denir. Genel formülleri RCOOH şeklindedir. R grubu, alkil, sikloalkil, aril veya hidrojen atomu da olabilir. Karbok- silik asitlerin fonksiyonel grubu, karboksil ( COOH) grubudur. O O RCOOH H C OH R C OH Karboksilik asit Karboksilik asit Karboksilik asit 10. Esterler COO ÊÊ Esterler RCOOR genel formülüne sahip bileşiklerdir. Esterlerde fonksiyonel grup grubudur. OO RCOOR H C OR R C OR Esterlerin farklı gösterim şekilleri Nitro grubu ısı ve basınç etkisiyle 11. Aminler patlama özelliğine sahiptir. ÊÊ Aminler R NH2 genel formülüne sahiptir. Aminlerde fonksiyonel grup, NH2’dir. 12. Nitro Alkan NO2 genel formülüne sahiptir. Nitro alkanlarda fonksiyonel grup, ÊÊ Nitro alkanlar R NO2’dir. ÖRNEK 5 ÖRNEK 6 O Aşağıdaki moleküllerden hangisi karşısında yazan fonksi- yonel grubu içermez? OH NH2 Molekül Fonksiyonel grup A) CH3CH2COOH Karboksilik asit Yukarıda bir amino asit olan fenil alanin bileşiğinin yarı açık B) CH3COCH3 Eter formülü verilmiştir. C) CH3CH2CHO Aldehit D) CH3CH2CH2NH2 Amin Fenil alanin molekülünde; E) CH3CH2COOCH3 Ester I. Amin II. Karboksilik asit ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ III. Aren ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ fonksiyonel gruplarından hangileri bulunur? ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ D) II ve III E) I, II ve III ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ ⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚⬚ 56 Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri 5 EB