GDDP THAI NGUYEN

Nguyễn Văn Hưng – Đoàn Thị Thuý Hạnh (Đồng chủ biên) Nguyễn Văn Bội – Nguyễn Thị Chi - Võ Thanh Hà - Hồ Thị Hương Vũ Thị Bích Hường – Phạm Mạnh Tuyến Giáo dục địa phương TỈNH THÁI NGUYÊN LỚP 1 NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

Kí hiệu dùng trong sách KHÁM PHÁ THỰC HÀNH VẬN DỤNG

MỤC LỤC Bài NỘI DUNG Trang 1 Bản làng, khu phố em ở 5 2 ATK Định Hóa 10 3 Múa rối cạn của người Tày 16 4 Làng nghề mộc mĩ nghệ Phương Độ 22 5 Lễ hội xuống đồng 28 6 Các dân tộc ở Thái Nguyên 33 7 Chủ đề tự chọn: Tham quan cảnh đẹp 39 3

LỜI NÓI ĐẦU Các em học sinh thân mến! Thái Nguyên quê em thuộc vùng Đông Bắc Bộ của Tổ quốc. Thái Nguyên có nhiều danh lam thắng cảnh tự nhiên, nhiều di tích lịch sử gắn với các sự kiện quan trọng của đất nước. Ngoài ra, nơi đây có nhiều dân tộc còn lưu giữ được bản sắc văn hóa dân tộc đặc sắc như dân tộc Tày, Mông, Dao… Thái Nguyên là tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản và đặc sản phong phú. Hãy cùng tìm hiểu để thêm yêu mến, tự hào về Thái Nguyên qua từng trang tài liệu Giáo dục địa phương các em nhé! Cuốn tài liệu Giáo dục địa phương tỉnh Thái Nguyên lớp Một gồm 6 bài học và 1 hoạt động trải nghiệm ngoài nhà trường. Mỗi bài học gồm 3 phần: Khám phá Thực hành Vận dụng Dưới sự hướng dẫn của thầy, cô giáo, sự hỗ trợ của gia đình, em và các bạn sẽ cùng tìm hiểu, thực hành, trải nghiệm những điều thú vị của địa phương mình. Em hãy vận dụng những điều đã học vào cuộc sống hằng ngày, cùng nhau thực hiện những việc làm hữu ích với bản thân, với gia đình và quê hương. Chúc các em chăm ngoan, học giỏi và nhiều niềm vui trong cuộc sống! CÁC TÁC GIẢ 4

BÀI 1 BẢN LÀNG, KHU PHỐ EM Ở 1. Đánh dấu vào dưới ảnh giống hoặc gần giống với nơi em ở. 1 23 4 5

2. Hãy tô màu vào các sản vật có ở nơi em ở. 1 2 Đậu phụ Bình Long Bánh Cooc mò 3 4 Bánh chưng Bờ Đậu Rau bò khai 5 6 Tương nếp Búp chè 6

3. Đánh dấu vào dưới ảnh công việc của người dân nơi em ở. 1 2 Làm cỏ lúa Hái chè 3 4 Công nhân Dạy học 5 Nuôi lợn 6 Gói bánh chưng 7

4. Chia sẻ với bạn về địa chỉ nơi em ở. Bạn: ............................................... Số nhà...., đường...., phường....., thành phố Thái Nguyên Bạn: ............................................................... Thôn..., xã ....., huyện...., tỉnh Thái Nguyên Nhà bạn ở đâu? Nhà tôi ở ... 5. Giới thiệu với bạn về một món ăn, một loại quả... ở địa phương mà em thích nhất. 6. Chia sẻ với thầy, cô giáo và các bạn về công việc của người thân trong gia đình em. 8

7. Kể về một việc mà em hoặc các bạn đã làm góp phần giúp quê hương “xanh, sạch, đẹp”. 1 23 9

BÀI 2 ATK ĐỊNH HÓA ATK Định Hóa còn được gọi là “Thủ đô gió ngàn”. Đến nơi đây, chúng ta được tham quan nơi Bác Hồ ở và làm việc như: nhà sàn trên đồi Khau Tý, lán Tỉn Keo, lán Khuôn Tát... Năm 2012 ATK Định Hoá đã được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt. Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa *ATK: An toàn khu 10

1. Đánh dấu vào dưới ảnh các di tích có trong bài đọc. 1 2 Lán Khuôn Tát Lán Tỉn Keo 3 4 Cây đa Khuôn Tát Suối Khuôn Tát 5 Thác Khuôn Tát 2. Khoanh tròn vào chữ cái trước đáp án đúng. ATK Định Hoá được xếp hạng: a. Di tích cấp tỉnh b. Di tích quốc gia c. Di tích quốc gia đặc biệt 11

3. Nối câu hỏi với đáp án cho phù hợp. a. 2012 1. ATK Định Hoá còn được gọi là gì? 2. ATK Định Hoá gồm b. “Thủ đô các di tích nào? gió ngàn” 3. ATK Định Hoá được c. Lán Tỉn Keo, lán công nhận là di tích Khuôn Tát... quốc gia đặc biệt vào năm nào? 12

4. Chia sẻ với các bạn về di tích ATK Định Hoá. Tôi đã từng đến Còn tôi đã đến ... ... 5. Tìm hiểu về một di tích hoặc cảnh đẹp nơi em ở theo gợi ý sau: – Tên của di tích (cảnh đẹp) là gì? – Di tích (cảnh đẹp) đó ở đâu? 6. Chia sẻ với bạn về di tích hoặc cảnh đẹp nơi em ở. Bạn đã tìm hiểu di Tôi tìm hiểu ..... tích nào? 13

7. Tô màu vào những việc nên làm khi tham quan di tích. Em không sờ tay vào hiện vật. Em thực hiện theo đúng hướng dẫn. Em và các bạn nói chuyện ồn ào. Em bỏ rác đúng nơi quy định. 14

8. Chia sẻ về việc em nên và không nên làm khi tham quan di tích. 15

BÀI 3 MÚA RỐI CẠN CỦA NGƯỜI TÀY Múa rối cạn (còn gọi là rối que) là nghệ thuật độc đáo của dân tộc Tày ở Định Hóa, thường được biểu diễn vào đầu năm mới hoặc các dịp lễ hội. Các con rối được làm bằng gỗ thừng mực và mô phỏng hình ảnh vua quan, lão nông, muông thú... Một số màn múa rối tiêu biểu là: Tắc Kè – Pú Cấy; Hội xuống đồng cày bừa, cấy hái… Biểu diễn múa rối cạn 16

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước đáp án đúng. Câu 1. Múa rối cạn là nghệ thuật truyền thống của dân tộc nào? a. Tày b. Kinh c. Dao Câu 2. Múa rối cạn ở Định Hoá còn được gọi là gì? a. Múa rối b. Múa rối c. Múa rối dây que tay Câu 3. Loại gỗ nào được dùng để làm con rối? a. Gỗ mít b. Gỗ xoan c. Gỗ thừng mực 2. Kể tên một số màn múa rối cạn tiêu biểu. 17

3. Nối ảnh với tên con rối cho phù hợp. a. Rối lão nông 1 b. Rối vua quan 2 c. Rối chim 3 18

4. Chia sẻ với các bạn về nghệ thuật múa rối cạn. .............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 19

5. Tìm hiểu về một loại hình nghệ thuật truyền thống khác dựa vào những gợi ý sau: – Tên loại hình nghệ thuật truyền thống là gì? – Đó là nghệ thuật truyền thống của dân tộc nào? 66.. BBiiểểuu ddiiễễnn hhooặặcc ggiiớớiitthhiiệệuuvvềềloloạạiihhìnìnhhnngghhệệththuuậật ttrturuyyềềnnththốốnnggemđó. đã tìm hiểu. 2200

BÀI 4 LÀNG NGHỀ MỘC MĨ NGHỆ PHƯƠNG ĐỘ Làng nghề mộc mĩ nghệ Phương Độ thuộc xã Xuân Phương, huyện Phú Bình. Sản phẩm ở đây rất đa dạng như: bàn, ghế, tủ, giường, sập, đồ thờ... Tùy theo sản phẩm mà gỗ được chọn có sự khác nhau như lim, lát, mít, xà cừ, xoan đào… Để tạo ra được một sản phẩm hoàn thiện cần có các bước sau: chọn nguyên liệu, xẻ gỗ, sấy gỗ, lựa chọn tấm gỗ phù hợp, tiến hành gia công, lắp ghép, hoàn thiện sản phẩm. Làng nghề mộc mĩ nghệ Phương Độ 21

1. Làng nghề mộc mĩ nghệ Phương Độ thuộc huyện nào? ………………………………………………………………………………............ 2. Đánh dấu vào dưới ảnh tên các sản phẩm của làng nghề mộc Phương Độ. 1 Bàn ghế 2 3 Rá Tủ quần áo 4 Giường 22

3. Tìm tên các loại cây được dùng trong nghề mộc. 1 2 Cây mít Cây lát 3 4 Cây hoa hồng Cây xoan đào 5 6 Cây xà cừ Cây chè 23

4. Điền từ còn thiếu vào dấu “...” để hoàn thiện các bước làm ra sản phẩm đồ gỗ. lắp, lựa chọn, xẻ chọn ... sấy gỗ ... tấm nguyên gỗ phù gỗ liệu hợp tiến ... hoàn hành ghép thiện gia sản công phẩm 5. Kể tên và công dụng của các sản phẩm đồ gỗ có trong gia đình em. Nhà tôi có tủ Còn nhà tôi gỗ dùng để có ..... đựng quần áo 24

6. Nêu những việc nên làm khi sử dụng các sản phẩm đồ gỗ. .............................................................................................................................. ........................................................................................................................... .............................................................................................................................. ........................................................................................................................... 25

7. Tìm hiểu về nghề hoặc làng nghề nơi em ở theo những gợi ý sau: – Đó là nghề hoặc làng nghề gì? – Sản phẩm của nghề hoặc làng nghề đó là gì? – Gia đình em có ai làm nghề đó không? ............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... 8. Chia sẻ về nghề hoặc làng nghề mà em đã tìm hiểu. Sau đây, tôi xin giới thiệu về nghề... 26

BÀI 5 LỄ HỘI XUỐNG ĐỒNG Lễ hội xuống đồng được tổ chức vào ngày mùng 3 Tết hằng năm tại thị xã Phổ Yên. Lễ hội thể hiện mong ước của nhân dân về một năm mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu. Trong lễ hội có các hoạt động: thi cày, thi bừa, thi cấy, giới thiệu các loại sản phẩm, máy móc, tổ chức các trò chơi dân gian, hoạt động thể thao… Lễ hội thu hút được đông đảo người dân tham gia. Lễ hội xuống đồng 27

1. Đúng ghi Đ, sai ghi S vào ô phù hợp. a Lễ hội được tổ chức vào ngày mùng 2 Tết. b Lễ hội được tổ chức tại thị xã Phổ Yên. c Trong lễ hội chỉ có hai hoạt động: thi cày và thi cấy. d Lễ hội thu hút đông đảo người dân tham gia. e Lễ hội được tổ chức để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. 2. Trao đổi với bạn những hiểu biết của em về Lễ hội xuống đồng. 28

3. Tô màu vào các hoạt động trong Lễ hội xuống đồng. 1 Màn trống khai hội 2 3 Trình diễn máy cày bừa Thi cấy 4 Thi bừa 29

4. Chia sẻ về hoạt động em thích nhất trong Lễ hội xuống đồng theo gợi ý sau: Bạn thích nhất hoạt Tôi thích nhất động nào trong Lễ là… hội xuống đồng? 5. Tìm hiểu về một lễ hội khác dựa vào những gợi ý sau: Tên lễ hội Thời gian: .................................... .......................................... .................................... Địa điểm 30 ................................................... ................................................. Hoạt động: ................................................... .................................................

6. Giới thiệu về lễ hội em đã được tìm hiểu. 7. Thảo luận nhóm: Tình huống: Thành cùng các bạn đi xem hội. Các bạn háo hức tham gia các hoạt động. Thành khép nép đứng ở một góc. Nếu em là bạn của Thành, em sẽ làm gì? 31

BÀI 6 CÁC DÂN TỘC Ở THÁI NGUYÊN Thái Nguyên là nơi sinh sống của các dân tộc anh em như: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, Mông, Hoa… Mỗi dân tộc đều có những nét đặc sắc riêng thể hiện qua nhà ở, trang phục, lễ hội… Chính đôi bàn tay khéo léo và sức sáng tạo kì diệu của người dân nơi đây đã góp phần điểm tô cho bức tranh văn hoá Việt Nam. Dân tộc Dao Dân tộc Sán Dìu Dân tộc Nùng 32

1. Tô màu vào cánh hoa ghi tên các dân tộc được nhắc đến trong bài đọc. Kinh Hoa Tày Nùng Một số dân tộc Dao ở Thái Nguyên Mông Sán Chay Sán Dìu 2. Kể tên các dân tộc khác ở Thái Nguyên mà em biết. 33

3. Nối hình ảnh với ô chữ cho phù hợp theo mẫu: a. Dân tộc Sán Dìu 1 b. Dân tộc Dao 2 c. Dân tộc Tày 3 d. Dân tộc Mông 4 4. Giới thiệu về trang phục truyền thống của một trong các dân tộc trên. 34

5. Chia sẻ về dân tộc của em. Tôi là người dân tộc ... Bạn là người dân tộc nào? 35

6. Em hãy thực hiện một trong hai nhiệm vụ dưới đây: a. Tô màu vào trang phục áo dài. 36

b. Vẽ tranh hoặc dán ảnh trang phục truyền thống của dân tộc em. 37

7. Chia sẻ với các bạn về sản phẩm em đã thực hiện. – Màu sắc của trang phục như thế nào? – Em thường mặc/nhìn thấy trang phục đó vào dịp nào? Ở đâu? 8. Trò chơi: Đóng vai Tình huống: Bạn Hiên thường xuyên viết, vẽ, bôi bẩn hoặc đánh đổ mực… lên quần áo. Em sẽ nói gì với bạn? 38

BÀI 7 THAM QUAN CẢNH ĐẸP QUÊ EM 1. Chuẩn bị một số đồ dùng cá nhân khi đi tham quan. a. Đánh dấu vào những đồ dùng cá nhân cần chuẩn bị khi đi tham quan. b. Kể tên một số đồ dùng cá nhân khác em có thể mang khi đi tham quan. ………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………. 39

2. Xây dựng một số nội quy khi đi tham quan. a. Tô màu vào hình những nội quy em cần thực hiện khi đi tham quan. Xếp hàng khi đi tham quan. Tách ra khỏi nhóm khi đi tham quan. Vứt rác bừa bãi. Giơ tay xin phát biểu ý kiến. Lắng nghe thầy, cô giáo/ hướng dẫn viên du lịch. Hái hoa tại địa điểm tham quan. b. Chia sẻ với bạn những điều nên và không nên làm khi đi tham quan. ………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………. 40

3. Vẽ tranh hoặc viết lại những điều em thích sau buổi tham quan. ………………………………………………………………………..................... ……………………………………………………………………….................... ……………………………………………………………………......................... 41

4. Trình bày kết quả chuyến tham quan. a. Chia sẻ với bạn về những điều em quan sát được khi đi tham quan. Tôi rất thích ... Còn tôi nhìn thấy ... Khi đi tham quan tôi đã nhìn thấy ... Còn tôi... 42

b. Vẽ tranh hoặc dán ảnh giới thiệu về cảnh đẹp quê em Tên cảnh đẹp Lưu ý: – Các em viết tên và trang trí cảnh đẹp quê em. – Nếu không có ảnh, bài viết về cảnh đẹp đó thì em có thể viết, vẽ để trang trí. 43

Chịu trách nhiệm xuất bản: Chủ tịch Hội đồng Thành viên NGUYỄN ĐỨC THÁI Tổng Giám đốc HOÀNG LÊ BÁCH Chịu trách nhiệm nội dung: Tổng biên tập PHAN XUÂN THÀNH Tổ chức và chịu trách nhiệm bản thảo: Phó Tổng biên tập NGUYỄN VĂN TÙNG Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư & Xuất bản giáo dục TRẦN MINH QUỐC Biên tập nội dung: ĐẶNG THÚY HẰNG Thiết kế sách và trình bày bìa: ĐÀO HÀ Công ty cổ phần Đầu tư & Xuất bản giáo dục – Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam giữ quyền công bố tác phẩm. GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN LỚP 1 Mã số: In .............. bản, (QĐ ....) khổ 19 x 26,5 cm. In tại: ............... ...... Địa chỉ: ............... ...... Số ĐKHĐ xuất bản: Số QĐXB: /QĐ - GD ngày ... tháng ... năm 2020 Mã số ISBN: In xong và nộp lưu chiểu tháng năm 2020. 44