Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore 10 Vạn Câu Hỏi Vì Sao - Vũ Trụ Kỳ Bí (Mai Vinh)

10 Vạn Câu Hỏi Vì Sao - Vũ Trụ Kỳ Bí (Mai Vinh)

Published by TH Ly Tu Trong - TP Hai Phong, 2023-06-08 01:53:42

Description: 10 Vạn Câu Hỏi Vì Sao - Vũ Trụ Kỳ Bí (Mai Vinh)

Search

Read the Text Version

["b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft n\u1eefa, gi\u1ea3m nh\u1eb9 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c qu\u00e1 tr\u00ecnh bay, n\u00e2ng cao t\u1ed1c \u0111\u1ed9 bay. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n s\u1eed d\u1ee5 n g t\u00ean l\u1eeda r\u1ee7\u00eci\u1ec1u t\u1ea7ng. Hi\u1ec7n nay, ph\u00f3ng v\u1ec7 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o ho\u1eb7c t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0o kh\u00f4ng gian \u0111\u1ec1u s\u1eed d\u1ee5ng lo\u1ea1i t\u00ean l\u1eeda n\u00e0y. T\u00ean l\u1eeda nhi\u1ec1u t\u1ea7ng c\u00f3 \u00edt nh\u00e2l hai t\u00ean l\u1eeda tr\u1edf l\u00ean, l\u1eafp li\u00ean ti\u1ebfp nhau. Khi nhi\u00ean li\u1ec7u \u1edf t\u00ean l\u1eeda d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng h\u1ebft, n\u00f3 t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng t\u00e1ch ra v\u00e0 t\u00ean l\u1eeda th\u1ee9 hai l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng. Khi t\u00ean l\u1eeda th\u1ee9 hai d \u00f9ng h\u1ebft nhi\u00ean li\u1ec7u, n\u00f3 c\u0169ng t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng t\u00e1ch ra v\u00e0 t\u00ean l\u1eeda th\u1ee9 ba ti\u1ebfp \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng. C\u1ee9 nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd l\u00e0m cho v\u1ec7 tinh ho\u1eb7c t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1eb7t \u1edf t\u1ea7ng tr\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1c \u0111\u1ed9 t\u1eeb 7,9km \/s tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec3 bay quanh Tr\u00e1i \u0110\u00e2T ho\u1eb7c th o \u00e1t kh\u1ecfi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. D\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda nhi\u1ec1u t\u1ea7ng tuy c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u00e2\\\"n \u0111\u1ec1 bay trong v\u0169 tr\u1ee5 nh\u01b0ng ti\u00eau hao n h i\u00ean li\u1ec7u r\u00e2t l\u1edbn. Gi\u1ea3 s\u1eed ch\u00fang ta d\u00f9ng t\u00ean l\u1eeda 4 t\u1ea7ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a t\u00e0u v\u00e0o kh\u00f4ng gian, t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ph\u1ee5t kh\u00ed c\u1ee7a m\u1ed7i t\u1ea7ng n\u00e0y l\u00e0 2,5km \/s, t\u1ef7 l\u1ec7 gi\u1eefa tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng nhi\u00ean li\u1ec7u v\u00e0 v\u1ecf l\u00e0 4 \/1 . N h\u01b0 v\u1eady, m u\u1ed1n cho m \u1ed9t con t\u00e0u n\u1eb7ng 30kg \u1edf t\u1ea7ng cu\u1ed1i \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1c \u0111\u1ed9 12km \/s th\u00ec tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng to\u00e0n b\u1ed9 t\u00ean l\u1eeda v\u00e0 nhi\u00ean li\u1ec7u khi b\u1eaft \u0111 \u1ea7 u p h \u00f3 n g p h \u1ea3i t\u1edbi tr\u00ean 1.000 t\u1ea5n. Ng\u00e0y nay, c\u00e1c t\u00e0u kh\u00f4ng gian c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng l\u00ean b\u1edfi c\u00e1c t\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y g\u1eafn \u1edf b\u00ean s\u01b0\u1eddn. C h\u1eb3ng h \u1ea1n th \u1ebf h\u1ec7 t\u00e0u A riane 5. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 53 https:\/\/thuviensach.vn","T\u1ea1i sac chi\u1ebfc \u00f4 v\u1ea3i U\u1ecb\u1ec9 c\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc tnm ? Ai c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e0 v\u1ea3i b\u1ecb th\u00e2\\\"m n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 ng ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 d \u00f9 n g v\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u1ee3p nh\u1eefng chi\u1ebfc d \u00f9 (\u00f4) \u0111\u1ec3 che m\u01b0a. C\u00f3 v\u1ebb k\u1ef3 qu\u1eb7c nh\u1ec9! \u0110i\u1ec1u k\u1ef3 di\u1ec7u \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec v\u1eady? C h\u00fang ta l\u1ea5y m \u1ed9t m i\u1ebfng v\u1ea3i d\u1ec7t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u00e0y v\u00e0 l\u00e0m th\u1eed m \u1ed9t ch\u00fat xem sao. C\u0103ng m i\u1ebfng v\u1ea3i \u00e2y ra, r\u1ed3i nh\u1ecf v\u00e0o ph\u00eda tr\u00ean v\u00e0i gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc, \u1edf ch\u1ed7 nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc, m \u1eb7t v\u1ea3i \u01b0\u1edbt \u0111i nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u00f4ng ph\u00eda d\u01b0\u1edbi. Q uan s\u00e1t k\u1ef9 b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc b\u00e1m \u1edf tr\u00ean m i\u1ebfng v\u1ea3i c\u00f3 m \u1ed9t ph\u1ea7n th\u00e2m v\u00e0o s\u1ee3i v\u1ea3i, c\u00f2n m \u1ed9t ph\u1ea7n b\u00e1m chung quanh s\u1ee3i v\u1ea3i h\u00ecnh th\u00e0nh m \u1ed9t l\u1edbp m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda tr\u00ean v\u00e0 d\u01b0\u1edbi s\u1ee2i v\u1ea3i. 54 0 https:\/\/thuviensach.vn","Th\u00ec ra l\u1edbp m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 m \u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n kh\u00f4ng cho gi\u00f3 l\u1ecdt, ch\u00ednh l\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecbt k\u00edn c\u00e1c khe h\u1edf, nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc r\u01a1i ti\u1ebfp sau ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 th u \u1eadn theo m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc r\u01a1i xu\u1ed1ng b\u00ean m \u00e9p \u00f4 ch\u1ee9 kh\u00f4ng th \u1ec3 th\u00e2\\\"m xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi \u00f4. Th\u1ebf nh\u01b0ng v\u00ec sao m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1m ch\u1eafc tr\u00ean m \u1eb7t v\u1ea3i. N\u1ebfu d\u00f9ng k\u00ednh ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i quan s\u00e1t th\u00ec s\u1ebd th\u00e2y m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y kh\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng. T\u00ecnh tr\u1ea1ng u\u00f4n cong \u1edf b\u1ec1 m \u1eb7t tr\u00ean v\u00e0 b\u1ec1 m \u1eb7t d\u01b0\u1edbi \u0111 \u1ec1u kh\u00f4ng n h \u01b0 nhau, \u1edf xung quanh s\u1ee2i v\u1ea3i v\u00ec b\u1ecb s\u1ee9c h \u00fa t c\u1ee7a c\u00e1c p h \u00e2 n t\u1eed s\u1ee2i n\u00ean m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc bao ch\u1eb7t l\u1ea5y s\u1ee2i, b\u1ec1 m \u1eb7t tr\u00ean v\u00e0 b\u1ec1 m \u1eb7t d\u01b0\u1edbi \u0111 \u1ec1u l\u1ed3i ra ngo\u00e0i. Gi\u1eefa c\u00e1c s\u1ee2i v\u1ea3i v\u1edbi nhau, do t\u00e1c d \u1ee5 n g c\u1ee7a tr\u1ecdng l\u1ef1c, m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc l\u00f5m v\u1ec1 ph\u00eda d\u01b0\u1edbi. B\u1ea1n \u0111\u1eebng lo l\u1edbp m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 r\u01a1i xu\u1ed1ng. B\u1ec1 m \u1eb7t n\u01b0\u1edbc gi\u1ed1ng nh\u01b0 m \u1ed9t l\u1edbp m \u00e0ng cao su bu\u1ed9c ch\u1eb7t; \u1edf khe gi\u1eefa c\u00e1c s\u1ee2i v\u1ea3i, tuy m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc l\u00f5m xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, nh\u01b0ng l\u1ef1c c\u0103ng c\u1ee7a m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng l\u00ean tr\u00ean. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng ch\u1eafc l\u00ean ph\u00eda tr\u00ean, c\u00f2n m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc \u1edf xung quanh s\u1ee2i v\u00ec ch\u1ecbu l\u1ef1c h \u00e2p d \u1eabn c\u1ee7a p h \u00e2n t\u1eed s\u1ee2i n\u00ean ch\u00fang c\u0169ng b\u00e1m ch\u1eb7t v\u00e0o s\u1ee2i. C\u1ee9 nh\u01b0 v\u1eady, d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d \u1ee5 n g c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ef1c n\u00f3i tr\u00ean, m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc b\u00e1m ch\u1eb7t \u1edf tr\u00ean m \u1eb7t \u00f4, v\u1eeba kh\u00f4ng theo n\u01b0\u1edbc m\u01b0a ch\u1ea3y xu\u1ed1ng m\u00e9p \u00f4 m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5m xu\u1ed1ng m \u1eb7t d\u01b0\u1edbi \u00f4, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m \u1ed9t \\\"b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng\\\" ng\u0103n kh\u00f4ng th\u00e2m n\u01b0\u1edbc! V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 55 https:\/\/thuviensach.vn","T\u1ea1i sac nh\u1eefng g i\u1ecd t n\u01b0\u1edbc \u0111m g tr\u1ebdn t\u00e1 sen th\u01b0\u1eebng c\u00f3 h\u00ecnh c\u1ee9u? C\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed tr\u00ean m \u1eb7t n\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu l\u1ef1c h \u00fa t c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed b\u00ean trong, sinh ra xu h\u01b0\u1edbng v\u1eadn \u0111\u1ed9ng h\u01b0\u1edbng v\u00e0o trong. N h\u01b0 v\u1eady, b\u1ec1 ngo\u00e0i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng thu nh\u1ecf. Thu nh\u1ecf t\u1edbi m\u1ee9c nh\u01b0 th \u1ebf n\u00e0o? Ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng, th\u1ec3 t\u00edch c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc to, nh\u1ecf kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, ch\u1ec9 khi d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng h\u00ecnh c\u1ea7u th\u00ec b\u1ec1 ngo\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 nh\u1ecf nh\u1ea5t. Do \u0111\u00f3, l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc \u00edt th\u00ec bi\u1ebfn th\u00e0nh bong b\u00f3ng n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf h\u00ecnh c\u1ea7u. Ph\u1ea7n t\u1eed b\u00ean ngo\u00e0i d\u1ecbch th\u1ec3, do nh\u1eadn s\u1ee9c h\u00fat c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed b\u00ean trong, m\u00e0 l\u00e0m cho b\u1ec1 m \u1eb7t c\u1ee7a l\u1ecdai d\u1ecbch th\u1ec3 n\u00e0y c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng thu nh\u1ecf, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho ph\u1ea7n c\u1ee7a m \u1eb7t ngo\u00e0i d\u1ecbch th\u1ec3 g\u1ea7n nhau sinh ra l\u1ef1c k\u00e9o l\u1eabn nhau. Lo\u1ea1i k\u00e9o l\u1eabn n h au n \u00e0 y \u1edf v \u1eadt l\u00fd h\u1ecdc g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ee9c c\u0103ng b\u1ec1 m\u1eb7t. C h\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng qua m \u1ed9t th\u1ef1c nghi\u1ec7m \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh xem xet lo\u1ea1i s\u1ee9c c\u0103ng b\u1ec1 m \u1eb7t n\u00e0y. D\u00f9ng m \u1ed9t khung d\u00e2y th\u00e9p, ph\u00eda tr\u00ean bu\u1ed9c m \u1ed9t d \u00e2 y s\u1ee2i b \u00f4 n g kh\u00f4ng ch\u1eb7t, \u0111 \u1eb7 t n\u00f3 v\u00e0o trong l\u1ecd n\u01b0\u1edbc x\u00e0 ph\u00f2ng. Tr\u00ean khung d\u00e2y th\u00e9p s\u1ebd c\u00f3 m \u1ed9t l\u1edbp m \u1ecfng x\u00e0 p h \u00f2 n g d \u00edn h ch\u1eb7t, th \u1eed l\u00e2'y kim ch\u00e2m v\u00e0o l\u1edbp m \u00e0ng m \u1ecfng c\u1ee7a m \u1ed9t b\u00ean m \u1eb7t s\u1ee2i b\u00f4ng th\u00ec l\u1edbp m \u00e0ng m \u1ecfng c\u1ee7a b\u00ean c\u00f2n l\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c th u nh\u1ecf, b\u1edfi v\u00ec s\u1ee2i d \u00e2 y b \u00f4 n g b\u1ecb m\u00e2\\\"t s\u1ee9c c\u0103ng b\u1ec1 m \u1eb7t \u1edf m \u1ed9t b\u00ean l\u1edbp m \u00e0ng m\u1ecfng. L\u1edbp m \u00e0ng m \u1ecfng c\u00f2n l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng s\u1ee9c c\u0103ng b\u1ec1 m \u1eb7t th\u00ec s\u1ebd l\u00e0m hi\u1ec7n ra 56 0 https:\/\/thuviensach.vn","h\u00ecnh v\u00f2ng cung cong. B\u1ec1 m \u1eb7t c\u1ee7a b\u00e2t c\u1ee9 ch\u1ea5t l\u1ecfng n\u00e0o \u0111\u1ec1u t\u1ed3n t\u1ea1i s\u1ee9c c\u0103ng b\u1ec1 m \u1eb7t, d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a s\u1ee9c c\u0103ng b\u1ec1 m \u1eb7t n\u00e0y, b\u1ec1 m \u1eb7t ch\u1ea5t l\u1ecfng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 l\u00ean m\u1ed9t l\u1edbp m \u00e0ng ch\u1eb7t. M\u00f9a h\u00e8, tr\u00ean m \u1eb7t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 T\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4n tr\u00f9ng nh\u1ecf chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng r\u1ea5 t t\u1ef1 do, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1edbp m \u00e0ng n\u01b0\u1edbc tr\u00ean m \u1eb7t n\u01b0\u1edbc. Vi scw \u0111au \u0111\u1ea1n nh\u00e9 ziu c\u00f3 th\u00ea g \u00e3 y Ihi\u00ed\u1eefng vong cho ng\u01b0\u1eddi? \u0110\u1ea7u \u0111\u1ea1n s\u00fang ng\u1eafn, s\u00fang tr\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 n\u1eb7ng v\u00e0i gram ho\u1eb7c m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y gram nh\u01b0ng khi b\u1eafn tr\u00fang ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong. V\u00ec sao v\u1eady? \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n lao \u0111i v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 r\u1ea5t nhanh n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra s\u1ee9c c\u00f4ng ph\u00e1 l\u1edbn. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 m \u1ed9t con chim b\u00e9 nh\u1ecf \u0111\u1ee5ng ph\u1ea3i m \u00e1y bay ph\u1ea3n l\u1ef1c, do t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u qu\u00e1 l\u1edbn n\u00ean ch\u1eb3ng nh\u1eefng chim b\u1ecb ch\u1ebft m\u00e0 m \u00e1y bay c\u0169ng b\u1ecb th\u1ee7ng m \u1ed9t l\u1ed7. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ee9c c\u00f4ng ph\u00e1 l\u1edbn V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 57 https:\/\/thuviensach.vn","hay nh\u1ecf ch\u1ee7 y\u1ebfu quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1edfi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n do tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt th\u1ec3. B\u1edfi v\u00ec, \u0111\u1ed9ng n\u0103ng t\u1ef7 l\u1ec7 thu\u1eadn v\u1edbi b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u1ed1c \u0111\u1ed9. \u0110\u1ed9ng n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n do tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng \u0111 \u1ea7u \u0111\u1ea1n v\u00e0 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 bay c\u1ee7a n\u00f3 t\u1edbi m \u1ee5c ti\u00eau quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. V\u00ed d \u1ee5, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng \u0111 \u1ea7u \u0111 \u1ea1 n l\u00e0 6g, bay v\u1edbi v \u1eadn t\u1ed1c 192m \/s \u1edf c\u1ef1 ly 500m th\u00ec \u0111\u1ed9ng n\u0103ng l\u00e0 kho\u1ea3ng ll,lk g \/m . Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111\u1ec3 s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng m \u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u1ea7n 8 k g \/m l\u00e0 \u0111\u1ee7. V\u00ec v\u1eady, b\u1eafn s\u00fang tr\u01b0\u1eddng \u1edf c\u1ef1 ly 500m s\u1ebd g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong cho ng\u01b0\u1eddi. L\u1ef1c s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i xuy\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n trong t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi. Sau khi \u0111i v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 \\\"xuy\u00ean m \u1ed9t l\u1ed7\\\", m\u00e0 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng \u0111 \u1ea7u v\u00e0o nh\u1ecf, \u0111 \u1ea7u ra b\u1ecb ph\u00e1 to theo h\u00ecnh loa k\u00e8n. V\u00ec sao c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y? M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111 \u1ec1 u bi\u1ebft r\u1eb1ng khi bay trong kh\u00f4ng trung, vi\u00ean \u0111\u1ea1n t\u1ef1 xoay quanh m\u00ecnh n\u00f3 v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0i ch\u1ee5c v\u00f2ng m \u1ed9t gi\u00e2y n\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bay \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0ng sau khi \u0111i v\u00e0o t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u01a1 th\u1ec3, n\u00f3 g\u1eb7p ph\u1ea3i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ed9 \u0111\u1eb7c g\u1ea5p h\u00e0ng ngh\u00ecn l\u1ea7n so v\u1edbi ngo\u00e0i kh\u00f4ng kh\u00ed. Do \u0111\u00f3, l\u1ef1c c\u1ea3n t\u0103ng g\u00e2p b\u1ed9i, t\u00f4c \u0111\u1ed9 xo\u00e1y gi\u1ea3m \u0111i l\u00e0m cho \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n b\u1ecb v\u0103ng ra xung quanh v\u00e0 bay theo chi\u1ec1u \u0111\u1ee9ng, chi\u1ec1u ngang, th\u1eadm ch\u00ed ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n, k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 l\u1ed7 \u0111 \u1ea1n c\u00f3 h\u00ecnh loa k\u00e8n. Ngo\u00e0i ra, sau khi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n b\u1eafn v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3, l\u00fac xuy\u00ean qua t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 ch\u00e2d d\u1ecbch v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 cao, m \u1ed9t ph\u1ea7n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng ra ngo\u00e0i, l\u00e0m 58 0 https:\/\/thuviensach.vn","cho th\u1ec3 t\u00edch kh\u00f4i ch\u00e2t d\u1ecbch t\u0103ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, h\u00ecnh th\u00e0nh s\u00f3ng \u00e1p l\u1ef1c lan truy\u1ec1n nhanh ch\u00f3ng ra xung quanh. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \\\"t\u00e1c \u0111\u1ed9ng th \u1ee7 y \u0111 \u1ed9ng l\u1ef1c\\\" m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta v \u1eabn th\u01b0\u1eddng n\u00f3i t\u1edbi. L\u1ef1c t\u00e1c d \u1ee5 n g \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra khi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1n bay v\u1edbi v\u1eadn t\u1ed1c l\u1edbn nh\u00e2d \u0111\u1ecbnh (th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng 600 \u0111 \u1ebfn 700m \/s). Sau khi x\u1ea3y ra c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t sinh t\u00e1c d\u1ee5ng s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 n\u1ed5 ph\u00e1, l\u00e0m h\u1ee7y ho\u1ea1i c\u01a1 quan n\u1ed9i t\u1ea1ng nh\u01b0 tim, d\u1ea1 d\u00e0y, n\u00e3o,... trong c\u01a1 th\u1ec3 s\u1ed1ng, d \u1eabn \u0111\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng t\u00edch. T\u1ea1i S(W b\u00e1u tr\u00f2i c\u00f3 m \u00e0um n\u1eb1? B\u1ee9c x\u1ea1 ph\u00e1t ra t\u1eeb M \u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ef1c ch\u00e2d g\u1ed3m r\u00e2d nhi\u1ec1u c\u00e1c b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng kh\u00e1c nhau, t\u1eeb c\u00e1c b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng v\u00f4 tuy\u1ebfn, h\u1ed3ng ngo\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u00e1nh s\u00e1ng nh\u00ecn th\u1ea5y tia t\u1eed ngo\u1ea1i, tia X,... Khi \u0111i qua kh\u00ed quy\u1ec3n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, c\u00e1c tia c\u00f3 b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng ng\u1eafn, m ang n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn h\u01a1n th\u00ec b\u1ecb kh\u00fac x\u1ea1 nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00e0 ph\u00e2n t\u00e1n m \u1ea1nh ra xung quanh. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1c b\u1ee9c x\u1ea1 c\u00f3 h\u1ea1i r\u1ee9i\u01b0 tia t\u1eed ngo\u1ea1i, tia X,... (c\u00f3 b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng ng\u1eafn, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng cao). C \u0169ng v\u1eady, c\u00e1c b\u1ee9c x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng c\u00f3 b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng g\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00edm, xanh th\u00ec b\u1ecb kh\u00fac x\u1ea1 v\u00e0 p h \u00e2n t\u00e1n nhi\u1ec1u h\u01a1n trong khi c\u00e1c tia c\u00f3 b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng d\u00e0i h\u01a1n, g\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ecf th\u00ec d\u1ec5 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi m \u1eaft b\u1ea1n h\u01a1n. C h\u00ednh l\u00ed do n\u00e0y l\u00e0m cho v\u00e0o ban ng\u00e0y, b \u1ea7u tr\u1eddi th\u00ec c\u00f3 m \u00e0u xanh (kh\u00f4ng ph\u1ea3i m \u00e0u t\u00edm v\u00ec m \u1ed9t ph\u1ea7n V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 59 https:\/\/thuviensach.vn","tia t\u00edm \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1ea3n l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc khi n\u00f3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m \u1eaft b\u1ea1n, do \u0111\u00f3 c\u00e1c tia ph\u00e2n t\u00e1n trong kh\u00ed quy\u1ec3n g\u1ea7n v\u1edbi m \u1eaft b\u1ea1n nh\u1ea5t th\u00ec tia xanh chi\u1ebfm \u01b0u th \u1ebf h\u01a1n). C\u00f2n M \u1eb7t Tr\u1eddi th\u00ec tuy ph\u00e1t ra \u00e1nh s\u00e1ng tr\u1eafng nh\u01b0ng b\u1ea1n l\u1ea1i th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 m \u00e0u da cam, v\u00e0ng, g\u1ea7n \u0111\u1ecf. T\u1ea1i sao nh\u1eefng ng\u1ee3n n\u00fai cao nh\u1ea5t th \u00ea gi\u00f3i t\u1ea1 i g\u00e2n zkh \u0111\u1ea1o? C\u00f3 ph\u1ea3i ng\u1eabu nhi\u00ean hay kh\u00f4ng khi m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u00e3y n\u00fai cao n h \u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u n\u1eb1m \u1edf v\u1ecb tr\u00ed g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o? C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 kh\u00f4ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3ng d\u1ec5 l\u00e0m cho c\u00e1c d\u00e3y n\u00fai cao ng\u00e0y c\u00e0ng cao l\u00ean nhanh h\u01a1n ch\u0103ng? Ba y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111 i\u1ec1 u k h i\u1ec3n vi\u1ec7c t\u0103n g tr\u01b0\u1edfng chi\u1ec1u cao c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e3y n\u00fai l\u00e0: s\u1ee9c m \u1ea1nh n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi l\u1edbp v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u1ed9 l\u1edbn c\u1ee7a s\u1ef1 ki\u1ebfn t\u1ea1o \u0111\u1ecba ch\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9 l\u1edbn c\u1ee7a s\u1ef1 x\u00f3i m \u00f2n. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u00e3y n\u00fai cao nh\u00e2t th \u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 s\u1ee9c m \u1ea1nh d\u01b0\u1edbi l\u1edbp v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1edbn, nh\u01b0ng cho t\u1edbi b\u00e2y gi\u1edd v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ec9nh n\u00fai cao nh \u1ea5t th \u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu do s\u1ef1 n\u00e2ng l\u00ean m \u1ea1nh hay do s\u1ef1 x\u00f3i m \u00f2n \u00edt nh\u1ea5t. B\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5n g c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh v\u1ec7 tinh, David Engholm c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Aarhus - \u0110an M\u1ea1ch v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c ng\u1ecdn n\u00fai l\u1edbn gi\u1eefa p h \u1ea1m vi 60 \u0111 \u1ed9 B\u1eafc v\u00e0 60 \u0111\u1ed9 Nam. H \u1ecd c\u0169 n g l\u00e0m c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng x\u00f3i m\u00f2n c\u1ee7a b\u0103ng. 60 0 https:\/\/thuviensach.vn","H\u1ecd \u0111\u00e3 th\u00e2y r\u1eb1ng v\u1edbi v\u0129 \u0111\u1ed9 th\u1ea5p, kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3ng l\u00ean \u0111\u1ea9y m \u1ea1nh c\u00e1c l\u01b0\u1ee3ng tuy\u1ebft tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai tan ra nhanh h\u01a1n, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai s\u1ebd cao nhanh h\u01a1n. Vivi Pedersen c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc A arhus n\u00f3i r\u1eb1ng: \\\"S\u1ef1 x\u00f3i m\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n t\u1edbi ph\u00eda tr\u00ean c\u1ee7a l\u01b0\u1ee3ng tuy\u1ebft bao ph\u1ee7 quanh n\u0103m tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, n\u01a1i m\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u0103ng gi\u00e1\\\". N h\u1eef ng \u0111\u1ec9nh n\u00fai hi\u1ebfm khi cao h\u01a1n 1500m \u1edf ph\u00eda tr\u00ean n\u01a1i b \u1eaf t \u0111 \u1ea7 u c\u00f3 tuy\u1ebft bao ph\u1ee7. \u0110 i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 H im alayas c\u00f3 ph\u1ea1m vi v\u0129 \u0111\u1ed9 th\u1ea5p nh\u01b0ng n\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ec9nh n\u1eb1m tr\u00ean m \u1ed9t p h \u1ea1m vi v\u0129 \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n. B\u1edfi v\u00ec, l\u01b0\u1ee3ng tu y \u1ebft bao ph\u1ee7 c\u1ee7a n\u00f3 n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ec9nh cao h\u01a1n nhi\u1ec1u, do \u0111\u00f3 m \u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a Him alayas r\u1ea5t cao. V\u0168 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 61 https:\/\/thuviensach.vn","T\u1ea1i sao tm j\u1ebdt l\u1ea1 i c\u1ed1 m m tr\u00e2ng? \u0110\u1ebf tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y, kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft b\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc. B\u1ea1n c\u00f3 m u\u1ed1n th\u1eed t\u00ecm hi\u1ec3u kh\u00f4ng? Khi tia s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o m\u1ed9t h\u1ea1t tuy\u1ebft, n\u00f3 s\u1ebd nhanh ch\u00f3ng b\u1ecb t\u00e1n x\u1ea1 b\u1edfi v\u00f4 s\u1ed1 nh\u1eefng tinh th\u1ec3 b\u0103ng v\u00e0 t\u00fai kh\u00ed b\u00ean trong. G\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n b\u1ed9 tia s\u00e1ng b\u1ecb b\u1eadt ng\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i v\u00e0 ra kh\u1ecfi h\u1ea1t tuy\u1ebft. VI th\u1ebf, tuy\u1ebft gi\u1eef nguy\u00ean m \u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t \u1eef\u1eddi - m \u00e0u tr\u1eafng. Ar\u01b0i s\u00e1ng \u1ec9\u1ea7 g\u00ec v\u00e0 tti\u1ebd n\u00e0o t\u00fa hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u00e1n x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng? \u00c1 nh s\u00e1ng l\u00e0 t\u1eadp h\u1ee2p c\u1ee7a v\u00f4 s\u1ed1 c\u00e1c h \u1ea1t photon. Photon \u0111\u1ebfn m \u1eaft ch\u00fang ta d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c m \u1ed9t \\\"d\u1ea3i c\u1ea7u v\u1ed3ng\\\" m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 v \u1eadt l\u00fd g\u1ecdi l\u00e0 quang ph\u1ed5. Q uang ph \u1ed5 c\u00f3 r\u00e2\\\"t n h i\u1ec1u m \u00e0u s\u1eafc, nh\u01b0ng v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n c\u00f3 7 m \u00e0u l\u00e0: \u0111\u1ecf, da cam, v\u00e0ng, l\u1ee5c, lam, ch\u00e0m , t\u00edm, truy\u1ec1n trong kh\u00f4ng gian v\u1edbi b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng ng\u1eafn. C\u00f2n c\u00e1c photon c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ea3i m \u00e0u \\\"n\u00f3ng\\\" h\u01a1n th\u00ec truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn m \u1eaft ch\u00fang ta v\u1edbi b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng d\u00e0i. \u00c1nh s\u00e1ng m \u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0 t\u1ed5ng h\u1ee2p c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng m \u00e0u s\u1eafc \u1ea5y, nh\u01b0ng n\u00f3 kh\u00f4ng r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 b\u1ea1n ngh\u0129 \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m \u1ed9t m \u00e0u th\u00f4i - m \u00e0u tr\u1eafng. Khi c\u00e1c h \u1ea1t pho to n va ch\u1ea1m v\u1edbi b\u00e2't k\u1ef3 m \u1ed9t v \u1ead t th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng. C h\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 b \u1eadt tr\u1edf l\u1ea1i (thu\u1eadt n g \u1eef v \u1eadt l\u00fd l\u00e0 62 0 https:\/\/thuviensach.vn","ph\u1ea3n x\u1ea1), c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn ra c\u00e1c ph\u00eda (t\u00e1n x\u1ea1), ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i theo m \u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng (s\u1ef1 truy\u1ec1n \u00e1nh s\u00e1ng). C\u00f3 m \u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng n\u1eefa l\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t photon s\u1ebd \\\"\u0111\u00e2m s\u1ea7m\\\" v\u00e0o m \u1ed9t ph\u00e2n t\u1eed c\u1ee7a ch\u00e2t t\u1ea1o th\u00e0nh v\u1eadt th\u1ec3, truy\u1ec1n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng cho ph\u00e2n t\u1eed n\u00e0y v\u00e0 \\\"ch\u1ebft\\\" (h\u1ea5p th\u1ee5). C\u00e1c h\u1ea1t photon thu\u1ed9c nh\u1eefng d\u1ea3i m \u00e0u kh\u00e1c nhau c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng kh\u00e1c nhau t\u00f9y theo v\u1eadt th\u1ec3 m\u00e0 n\u00f3 va ch\u1ea1m. N h\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c b\u1ea1n c\u00f3 th \u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01a1n gi\u1ea3n th \u1ebf n\u00e0y: Qu\u1ea3 t\u00e1o T\u00e2y c\u00f3 m \u00e0u \u0111\u1ecf h\u1ed3ng b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 h\u00e2\\\"p th\u1ee5 p h \u1ea7n l\u1edbn \u00e1nh s\u00e1ng \\\"n\u00f3ng\\\", ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ecf, trong quang ph\u1ed5. \u00c1nh s\u00e1ng m \u00e0u l\u1ee5c, lam, ch\u00e0m , t\u00edm \\\"y\u1ebfu\\\" h\u01a1n b\u1ecb b\u1eadt ng\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i (cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 qu\u1ea3 t\u00e1o m \u00e0u xanh n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n, tr\u1eeb phi c\u00f3 ai nhu\u1ed9m n\u00f3). T\u1ea1i S(Wt\u1ee9\u1ec9\u0169ng \u0111\u1ebdn \u1ee9 m ch\u00e3n c \u1ea7 i v\u00e2ng? Ch\u1eb3ng bao gi\u1edd b\u1ea1n \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n tr\u1eddi, c\u0169ng n h \u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 bay t\u1edbi ch\u00e2n c\u1ea7u v\u1ed3ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi c\u1ea3 hai tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ec1u c\u1ea7n kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa gi\u1eefa v\u1eadt th\u1ec3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t m\u1edbi t\u1ea1o n\u00ean hi\u1ec7u \u1ee9ng. C \u1ea7u v\u1ed3ng th\u1ef1c ch\u00e2T g\u1ed3m n h i\u1ec1u gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc h\u1ea5p th\u1ee5 \u00e1nh s\u00e1ng theo c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3. Nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc tr\u00f2n, trong v\u1eaft kh\u00fac x\u1ea1 v\u00e0 p h \u1ea3n x\u1ea1 m \u1ed9t v\u00e0i tia s\u00e1ng t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t. \u00c1 nh s\u00e1ng c\u00f3 b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng kh\u00e1c nh au kh\u00fac x\u1ea1 \u1edf nh\u1eef ng g\u00f3c kh\u00e1c nhau, v\u00ec th \u1ebf V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 63 https:\/\/thuviensach.vn","\u00e1nh s\u00e1ng tr\u1eafng c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u00e1ch ra th\u00e0nh m\u1ed9t d\u1ea3i \u00e1nh s\u00e1ng nhi\u1ec1u m\u00e0u. V\u00ec n h \u1eef n g c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng r\u1ef1c r\u1ee1 n \u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th \u00e0n h t\u1eeb \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean \u0111\u1eebng hy v\u1ecdng t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111i\u1ec3m d\u1eebng ch\u00e2n c\u1ee7a n\u00f3. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng quang h\u1ecdc n\u00e0y ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1ea1n ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng c\u00e1ch xa c\u00e1c gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 M \u1eb7t Tr\u1eddi ph\u1ea3i \u1edf sau l\u01b0ng. T\u1ea1i S(W Hhmg th \u1ec3 u\u1ed1ng n\u01b0\u00f4c bi\u1ec3n? B\u00ean c\u1ea1nh th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 n\u00f3 ch\u1eb3ng h\u1ec1 ngon, th\u00ec u\u00f4'ng n\u01b0\u1edbc m \u1eb7n c\u00f2n khi\u1ebfn b\u1ea1n b\u1ecb kh\u00e1t kh\u00f4 h\u1ecdng. Nh\u01b0ng m \u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i v \u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m \u1eb7n trong n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, n\u1ebfu b\u1ea1n u\u1ed1ng v\u00e0i ng\u1ee5m n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n, c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ea1n s\u1ebd c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ea3i ra nhi\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc h\u01a1n so v\u1edbi m \u1ee9c b \u1ea1n u\u00f4'ng, \u0111 \u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf h \u1ebft s\u1ed1 m u\u00f4i th\u1eeba \u0111ang khi\u1ebfn b\u1ea1n kh\u00e1t h\u01a1n c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi u\u00f4ng. N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eed \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng m u\u1ed1i xu\u00f4ng t\u1edbi m\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00f2i h\u1ecfi r\u1ea5t r\u1ee9ii\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng nh\u1eefng c\u00e1ch ri\u00eang \u0111 \u1ec3 x\u1eed l\u00fd v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m u\u00f4i m \u1eb7n trong n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, chim h\u1ea3i \u00e2u l\u1edbn c\u00f3 tuy\u1ebfn m u\u1ed1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf ngay sau h\u1ed1c m \u1eaft. Tuy\u1ebfn n\u00e0y s\u1ebd thu h\u1ebft m u\u1ed1i trong n\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u00fang u\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ea3i ra th\u00e0nh dung d\u1ecbch qua \u0111\u1ea7u m\u1ecf c\u1ee7a ch\u00fang. 64 o https:\/\/thuviensach.vn","Vi sac \u0111i\u1ec3m n\u00f3ng nh\u1ea5t H\u1eb1\u1ee1ngph\u1ee9\u1ec9 i\u00fax\u1ec9ch \u1ee9gc? X\u00edch \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 n\u01a1i n\u00f3ng nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00ec \u1edf v\u00f9ng n\u00e0y quanh n\u0103m c\u00f3 M\u1eb7t Tr\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1eedih \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng h\u00e3y xem l\u1ea1i t\u00e0i li\u1ec7u th\u1ed1ng k\u00ea t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1eddi ti\u1ebft tr\u00ean to\u00e0n th \u1ebf gi\u1edbi: T\u1ea1i v\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao nh\u00e2\\\"t r\u1ea5t \u00edt khi v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 35\u00b0c. V\u1eady m\u00e0 t\u1ea1i sa m\u1ea1c Sahara \u1edf ch\u00e2u Phi, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 ban ng\u00e0y l\u00ean t\u1edbi 55\u00b0c, trong khi Sahara c\u00e1ch xa x\u00edch \u0111\u1ea1o t\u1edbi h\u00e0ng ng\u00e0n d\u1eb7m. T\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng sa m\u1ea1c \u1ea2 R\u1eadp, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 ban ng\u00e0y cao n h \u1ea5 t c\u0169 n g l\u00ean t\u1edbi 45 - 5 0 \u00b0c. T\u1ea1i v \u00f9 n g sa m\u1ea1c Trung \u00c1, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao nh\u1ea5t ban ng\u00e0y c\u0169ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 4 8 \u00b0c. Sa m \u1ea1c Gobi (M \u00f4ng c \u1ed5 ) kho\u1ea3ng 4 5 \u00b0c . V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 65 https:\/\/thuviensach.vn","V\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea5p th\u1ee5 nhi\u1ec1u nhi\u1ec7t l\u01b0\u1ee3ng M \u1eb7t Tr\u1eddi nh\u00e2T, v \u1eady t\u1ea1i sao l\u1ea1i kh\u00f4ng p h \u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i n\u00f3ng nh\u00e2T? N h\u00ecn v \u00e0o b \u1ea3n \u0111\u1ed3 th \u1ebf gi\u1edbi ta th\u1ea5y, nh\u1eefng v\u00f9ng thu\u1ed9c x\u00edch \u0111\u1ea1o ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111 \u1ec1u c\u00f3 bi\u1ec3n c\u1ea3 nh\u01b0 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, \u1ea4 n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng. V\u00ecsaoh\u1eb1\u1ec9 \u0111\u00f4 b\u1ed9 v\u00e0o \u0111\u1ea5t li\u00ean th\u00ec c\u01b0\u01a1ng\u0111\u1ed9 c\u1ee7a b\u00e1\u20acgi\u1ea3m xu\u1ebdng nh\u01b0ng m\u01b0a t\u1ee9nhh\u00f9ngng\u00f9ng? B\u00e3o l\u00e0 v\u00f2ng tr\u00f2n kh\u00ed l\u1edbn nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi xoay tr\u00f2 n d \u1eef d\u1ed9i \u1edf trung t\u00e2m kh\u00ed \u00e1p th\u1ea5p bao quanh. Sau khi \u0111i v\u00e0o \u0111\u1ea5t li\u1ec1n, c\u01a1n b\u00e3o ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ma s\u00e1t m \u1eb7t \u0111\u00e2T k h\u00f4ng b \u1eb1n g ph\u1eb3ng, s\u1ee9c gi\u00f3 d \u1ea7 n d \u1ea7 n gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, v\u1eadn t\u1ed1c kh\u00ed \u00e1p nhanh ch\u00f3ng t\u0103ng l\u00ean. Nh\u01b0ng \u1edf tr\u00ean cao, b\u00e3o v\u1eabn th\u1ed5i bao quanh trung t\u00e2m kh\u00ed \u00e1p th\u1ea5p, lu\u1ed3ng kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00f3 \u0111\u1ed9 \u1ea9m cao, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao th\u1ed5i t\u1eeb bi\u1ec3n v\u1eabn \u0111ang l\u00ean cao v\u00e0 ng\u01b0ng k\u1ebft l\u1ea1i, kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u1ea1o ra c\u00e1c gi\u1ecdt m\u01b0a. N\u1ebfu lu\u1ed3ng kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m \u01b0\u1edbt g\u1eb7p ph\u1ea3i n\u00fai cao, s\u01b0\u1eddn n\u00fai \u0111\u00f3n gi\u00f3 khi\u1ebfn cho b\u00e3o c\u00e0ng t\u0103ng th\u00eam t\u1ed1c \u0111\u1ed9 v\u00e0 s\u1ef1 ng\u01b0ng k\u1ebft, m\u01b0a l\u1edbn n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00e0ng th\u00eam d\u1eef d\u1ed9i h\u01a1n. C\u00f3 l\u00fac, sau khi b\u00e3o \u0111 \u1ed5 b\u1ed9 v\u00e0o \u0111 \u00e2 t li\u1ec1n, kh\u00f4ng nh\u1eef ng s\u1ee9c gi\u00f3 gi\u1ea3m \u0111i, ngay c\u1ea3 trung t\u00e2m kh\u00ed \u00e1p c\u0169ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ch\u1eadm d\u1ea7n th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i qu\u1ea9n quanh m \u1ed9t 66 o https:\/\/thuviensach.vn","ch\u1ed7, m\u01b0a l\u1edbn ch\u1ec9 tr\u00fat xu\u1ed1ng \u1edf c\u00f9ng m \u1ed9t n\u01a1i trong m \u00e2y ng \u00e0y m \u1ea5y \u0111\u00eam li\u1ec1n. T\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u1ee5 t l\u1ed9i \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean l\u00e0 c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ea7m tr\u1ecdng. V\u00ec sao tr\u00ean m\u00e1y bay Hh\u1ee1ng\u1ee9\u01b0\u1ee3c m\u1ee7 \u0111i\u1ec7n \u00ed\u1ec9io\u1ea1i di d\u1ed9ng? Trong lu\u1eadt giao th\u00f4ng h\u00e0ng kh\u00f4ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c c\u00f3 ghi: \\\"C\u1ea5m s\u1eed d \u1ee5 n g v\u00e0 m \u1edf \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i di \u0111\u1ed9ng tr\u00ean m \u00e1y bay c\u1ee7a \u0110\u1ee9c\\\" v\u1edbi l\u1eadp lu \u1eadn r\u1eb1ng: \\\"T\u00ednh n\u0103ng c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i di \u0111\u1ed9ng l\u00e0 g\u1eedi \u0111i nh\u1eefng n\u0103ng lii\u1ee2ng \u0111i\u1ec7n t\u1eeb, nh\u1eefng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y c\u00f3 th \u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb c\u1ee7a m\u00e1y bay v\u00e0 g\u00e2y nhi\u1ec5u, t\u1ea1o ra nh\u1eefng t\u00ecnh hu\u1ed1ng g\u00e2y nguy hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng\\\". V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 67 https:\/\/thuviensach.vn","Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 v\u1eady. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc trong c\u00e1c cu\u1ed9c th\u1eed nghi\u1ec7m cho t\u1edbi nay v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 s\u00f3ng \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i \u0111i \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c s\u1ef1 g\u00e2y nhi\u1ec5u c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb trong khoang l\u00e1i. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m \u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee2p \u0111\u01b0\u1ee3c ghi n h \u1eadn l\u00e0 s\u00f3ng \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i \u0111i \u0111 \u1ed9 n g \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng d\u00e2y c\u00e1p sau c\u00e1c v\u00e1ch cabine v\u00e0 l\u00e0m sai l\u1ec7ch t\u00edn hi\u1ec7u. sm n g nui\u1ebe\u1ec8 h\u0129nh th\u00e0nh nh\u01b0 th \u1ec3 n\u00e0o? N h\u1eefng \u0111\u00eam gi\u00e1 r\u00e9t, b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u1ea7y tr\u0103ng sao, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 gi\u00f3 lay \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng ng\u1ecdn l\u00e1. S\u00e1ng d\u1eady ra ngo\u00e0i c\u1eeda th\u00e2y kh\u1eafp tr\u00ean c\u00e1c ng\u1ecdn c\u1ecf, m \u00e1i nh\u00e0, th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 c\u1ea3 \u1edf d\u01b0\u1edbi m \u1eb7t vi\u00ean ng\u00f3i p h \u1ee7 \u0111 \u1ea7y s\u01b0\u01a1ng m u\u00f4i tr\u1eafng m u\u1ed1t. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi ti\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 \\\"s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng\\\", ngh\u0129a l\u00e0 \\\"s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i r\u01a1i\\\". N h\u01b0ng th \u1eadt ra, ch\u01b0a ai th \u00e2y s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i \\\"r\u01a1i\\\" bao gi\u1edd. Gi\u1edf quy\u1ec3n l\u1ecbch ra xem th\u1ea5y h\u00e0ng n\u0103m, v\u00e0o t\u1ea7m h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 10 lu\u00f4n c\u00f3 m \u1ed9t ti\u1ebft g\u1ecdi l\u00e0 \\\"s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng\\\". Ban ng\u00e0y, m \u1eb7t \u0111 \u1ea5t nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh s\u00e1ng m \u1eb7t tr\u1eddi, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 t\u0103ng cao h\u01a1n, l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ng\u1eebng b\u1ed1c h\u01a1i, khi\u1ebfn l\u1edbp kh\u00f4ng kh\u00ed s\u00e1t m \u1eb7t \u0111 \u1ea5t l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Sang cu\u1ed1i thu, trong m \u00f9a \u0110\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea7u m \u00f9a Xu\u00e2n, v\u00e0o n h \u1eef n g \u0111\u00eam ti\u1ebft tr\u1eddi r\u1ea5 t gi\u00e1 r\u00e9t, n h \u1ea5 t l\u00e0 68 0 https:\/\/thuviensach.vn","v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u00eam kh\u00f4ng c\u00f3 m \u00e2y, gi\u00f3. Kh\u00ed l\u1ea1nh \u0111\u1ecdng l\u1ea1i s\u00e1t m \u1eb7t \u0111 \u1ea5t, khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eef ng v \u1eadt th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 l\u1ea1n h d\u01b0\u1edbi o^c th\u00ec m \u1ed9t p h \u1ea7n h\u01a1i n\u01b0\u1edbc s\u1ebd b\u00e1m v\u00e0o b\u1ec1 m \u1eb7t v\u1eadt \u0111\u00f3 m\u00e0 ng\u01b0ng k\u1ebft th\u00e0nh tinh th\u1ec3 b\u0103ng nh\u1ecf. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i. V\u00ec s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i l\u00e0 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc \u1edf s\u00e1t m \u1eb7t \u0111 \u1ea5 t ng\u01b0ng k\u1ebft th\u00e0nh nh\u1eefng tinh th\u1ec3 b\u0103ng nh\u1ecf n\u00ean n\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 t\u1eeb tr\u00ean tr\u1eddi r\u01a1i xu\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi \u00e2y b \u1eaft g\u1eb7p b\u00e2't c\u1ee9 n\u01a1i n\u00e0o, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111 \u1ee7 \u0111 i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00e0 n\u00f3 ng\u01b0ng k\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u00f3. Do v\u1eady, \u0111\u00f4i khi ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i \u0111\u1ecdng \u1edf c\u1ea3 m \u1eb7t d\u01b0\u1edbi vi\u00ean ng\u00f3i ho\u1eb7c h\u00f2n g\u1ea1ch. C\u00f3 l\u1ebd, c\u00e1i t\u1eeb \\\"s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng\\\" c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda l\u1ea1i cho ch\u00ednh x\u00e1c. N h\u01b0ng v\u00ec c\u00e1i t\u00ean n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng quen, truy\u1ec1n t\u1eeb bao \u0111\u1eddi nay, n\u00ean \u0111 \u1ec3 nguy\u00ean c\u0169ng ch\u1eb3ng sao, m i\u1ec5n l\u00e0 b\u1ea1n hi\u1ec3u ch\u00ednh x\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd t\u1ea1o ra n\u00f3. Vi sao tr\u00ean t\u1ee9i\u00f9ng trung t\u1ee5 i xu\u0103t hi\u1ec7n nh\u1eefng tr\u1eadn m m sao b\u0103ng? Ban \u0111\u00eam kh\u00f4ng nh\u1eefng ta th\u01b0\u1eddng nh\u00ecn th\u00e2y nh\u1eef ng m \u1ea3n h sao b\u0103ng \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c tr\u00ean b \u1ea7u tr\u1eddi m \u00e0 c\u00f3 l\u00fac c\u00f2n nh\u00ecn th \u1ea5y c\u1ea3 tr\u1eadn mu'a sao b\u0103ng. Khi xu\u00e2\\\"t hi\u1ec7n m\u01b0a sao b\u0103ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u01b0\u1eddi m\u00e2y th\u1eadm ch\u00ed m\u00e2y ch\u1ee5c v\u1ec7t s\u00e1ng v\u1ea1ch ngang d\u1ecdc tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi nh\u01b0 m \u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00f4't ph \u00e1o hoa tr\u00ean kh\u00f4ng trung nom r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 69 https:\/\/thuviensach.vn","N guy\u00ean l\u00fd xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u01b0a sao b\u0103ng c\u0169ng gi\u00f4ng n h \u01b0 sao b\u0103ng. \u0110i\u1ec3m kh\u00e1c nhau l\u00e0 m\u01b0a sao b\u0103ng l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Tr\u00e1i \u0110\u00e2T trong qu\u00e1 tr\u00ecn h v \u1eadn \u0111 \u1ed9ng g\u1eb7p ph\u1ea3i m\u1ed9t \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng h\u1ea1t b\u1ee5i v\u0169 tr\u1ee5. Tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00f3 t\u00f4n t\u1ea1 i s\u1ef1 s\u00f4ng kh\u1ebdng? Sao H \u1ecfa c\u0169ng l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t. Sao H \u1ecfa c\u00e1ch xa M \u1eb7t Tr\u1eddi hcfn Tr\u00e1i \u0110 \u1ea5t n \u00ean c\u0169ng l\u1ea1nh h\u01a1n Tr\u00e1i \u0110\u00e2T, nh\u01b0ng bu\u1ed5i tr\u01b0a m \u00f9 a h\u00e8 tr\u00ean sao H\u1ecfa nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 l\u00ean t\u1edbi tr\u00ean 20\u00aec. Sao H\u1ecfa c\u0169ng c\u00f3 kh\u00ed quy\u1ec3n nh\u01b0ng m \u1ecfng h\u01a1n kh\u00ed q u y \u1ec3n Tr\u00e1i \u0110\u00e2T. Sao H\u1ecfa kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m \u1ed9t ch\u00fat b\u0103ng. N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean sao H\u1ecfa kh\u00f4ng t\u00f4t l\u1eafm, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng x\u1ea5u l\u1eafm. N hi\u1ec1u n\u0103m 70 0 https:\/\/thuviensach.vn","qua m \u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111 \u1ec1u th\u1eeba nh\u1eadn sao H\u1ecfa l\u00e0 h\u00e0n h tinh c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u00e2't xu\u00e2\u00ec hi\u1ec7n s\u1ef1 s\u1ed1ng. Tuy v\u1eady, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1eddi gian tr\u00f4i qua, hy v\u1ecdng c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean sao H\u1ecfa ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ecfng manh. N \u0103m 1976, hai khoang m \u00e1y th\u0103m d\u00f2 sao H \u1ecfa \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi m \u00e0u \u0111\u1ecf n\u00e0y. Tr\u1ea1m th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m sinh h\u00f3a t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3 kh\u00f4ng v\u00e0 k\u1ebft lu \u1eadn l\u00e0: \u00edt nh\u00e2T \u1edf khu v\u1ef1c \u0111\u1ed5 b\u1ed9 ch\u01b0a c\u00f3 b\u00e2T k\u1ef3 b i\u1ec3u hi\u1ec7n g\u00ec v\u1ec1 s\u1ef1 s\u00f4ng v\u00e0 sinh v \u1eadt s\u1ed1ng. N g\u00e0y 8 th \u00e1ng 6 n\u0103m 1979, c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc M\u1ef9 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda Nam \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o sao H\u1ecfa c\u00f3 hai ch\u00e2u l\u1ee5c l\u1edbn m \u00e0u xanh; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng t\u01b0 li\u1ec7u \u0111o \u0111\u1ea1c do phi thuy\u1ec1n v\u0169 tr\u1ee5 bay quanh sao H\u1ecfa thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u1ea5y \u1edf g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o sao H\u1ecfa c\u00f3 hai khu v\u1ef1c c\u00f3 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc b\u1ed1c l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00f3 g\u00e2p 15 - 20 l\u1ea7n c\u00e1c khu v\u1ef1c kh\u00e1c tr\u00ean sao H\u1ecfa. V\u00ec th\u1ebf, c\u00f3 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111 \u1ea5t \u1edf hai khu v\u1ef1c tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 m \u1ed9t p h \u00e1t hi\u1ec7n quan tr\u1ecdng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 h\u01a1n n\u1eefa. Sao Him c\u00f3 t\u00e2n t\u1ea1 i s\u1ef1 s\u00f4ng hh\u00f9ng? Sao Kim l\u00e0 h\u00e0nh tinh c\u00e1ch Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang ta g\u1ea7n nh\u00e2t, k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u0169ng su\u00fdt so\u00e1t b\u1eb1ng Tr\u00e1i V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 71 https:\/\/thuviensach.vn","\u0110\u00e2\\\"t. Sao Kim c\u00f3 l\u1edbp kh\u00ed q u y \u1ebfn kh\u00e1 d \u00e0 y gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u1ea5m m \u00e0n che m \u1eb7t th\u1eadt c\u1ee7a n\u00f3. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111o \u0111\u1ea1c b\u1eb1ng nh\u1eefng m \u00e1y m\u00f3c thi\u00ean v\u0103n v\u00f4 tuy\u1ebfn \u0111i\u1ec7n trong th \u1eadp k\u1ef7 60, n h \u1ea5 t l\u00e0 sau 18 l\u1ea7n p h \u00f3 n g m \u00e1y th\u0103m d\u00f2 kh\u00f4ng gian c\u1ee7a sao Kim v\u00e0o n \u0103 m 1961 v\u00e0 n\u0103m 1978 \u0111\u00e3 g i\u00fa p con ng\u01b0\u1eddi h i\u1ec3u bi\u1ebft th \u00eam v\u1ec1 sao Kim - ch\u1ecb em c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u00e2\u00ec. Trong s\u1ed1 nh\u1eefng m \u00e1y th\u0103m d\u00f2 k\u1ec3 tr\u00ean, c\u00f3 m \u00e1y \u0111\u00e3 bay s\u00e1t sao Kim, c\u00f3 m \u00e1y bay xuy\u00ean qua t\u1ea7ng m \u00e2y d\u00e0y \u0111\u1ed7 xu\u00f4ng b\u1ec1 m \u1eb7t sao Kim kh\u1ea3o s\u00e1t t\u1ea1i ch\u1ed7. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y b\u1ec1 m \u1eb7t sao Kim r\u00e2T kh\u1eafc nghi\u1ec7t, ho \u00e0n to \u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi p h o n g c\u1ea3nh scfn th an h th \u1ee7 y t\u00fa, b \u1ea7u tr\u1eddi trong xanh tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Q uang c\u1ea3nh tr\u00ean sao Kim x\u1ee9ng \u0111 \u00e1n g g\u1ecdi l\u00e0 \\\"\u0111\u1ecba ng\u1ee5c ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t\\\". Do t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n d\u00e0y \u0111\u1eb7c sinh ra hi\u1ec7u \u1ee9ng nh\u00e0 k\u00ednh khi\u1ebfn b\u1ec1 m \u1eb7t sao Kim b \u1ea5 t k\u1ec3 \u0111\u00eam ng\u00e0y \u0111 \u1ec1u n \u00f3 n g 465 - 4 8 5 \u00b0c. M \u1eadt \u0111\u1ed9 kh\u00ed q u y \u1ec3n sao Kim l\u00e0 kh\u00ed cacbonic, 2% l\u00e0 kh\u00ed 72 0 https:\/\/thuviensach.vn","cacbonic, ngo\u00e0i ra c\u00f3 r\u1ea5\\\"t nhi\u1ec1u h \u1ea1t m \u01b0a axit. V\u00ec v\u1eady, tr\u00ean sao Kim kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e2't k\u1ef3 s\u1ef1 s\u1ed1ng n\u00e0o. L\u00e0m th\u1ebd n\u00f9\u20ac \u0111\u1ec3 b\u1ec9\u1ebet m\u1ec7t fwn \u0111\u00e1 l\u1eed tti\u1ec9\u00ean thmh? Thi\u00ean th\u1ea1ch c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ebft r\u1ed7 r\u00e2t \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng. N\u1ebfu \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc m \u1eaft b\u1ea1n m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 v\u00e0 s\u1eaft c\u1ee5c, b\u1ea1n c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2n n\u00e0o l\u00e0 thi\u00ean th\u1ea1ch, h\u00f2n n\u00e0o l\u00e0 \u0111\u00e1 hay s\u1eaft t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng? Ch\u1eb3ng kh\u00f3 l\u1eafm \u0111\u00e2u. \u0110\u1ec3 \u00fd m \u1ed9t ch\u00fat, b\u1ea1n s\u1ebd th\u00e2y thi\u00ean th\u1ea1ch c\u00f3 l\u1edbp v\u1ecf m\u1ecfng v\u00e0 nh\u1eefng r\u00e3nh kh\u00f4ng kh\u00ed r\u1ea5t \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng. Khi bay v\u00e0o b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n, thi\u00ean th\u1ea1ch c\u1ecd s\u00e1t v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed l\u00ean b\u1ec1 m \u1eb7t b\u1ecb n\u00f3ng l\u00ean m \u1ea5y ngh\u00ecn \u0111\u1ed9, v\u00e0 ch\u1ea3y th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc. Sau \u0111\u00f3, khi ngu\u1ed9i d\u1ea7n, b\u1ec1 m \u1eb7t n\u00f3ng ch\u1ea3y n\u00e0y \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh m \u1ed9t l\u1edbp v\u1ecf m \u1ecfng g\u1ecdi l\u00e0 l\u1edbp v\u1ecf n\u00f3ng ch\u1ea3y, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 d\u00e0y kho\u1ea3ng 1 mm, m \u00e0u n\u00e2u ho\u1eb7c n\u00e2u \u0111en. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u1edbp v\u1ecf n\u00e0y ngu\u1ed9i d\u1ea7n, kh\u00f4ng kh\u00ed th\u1ed5i qua b\u1ec1 m \u1eb7t n\u00f3 v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng v\u1ebft h\u1eb1n r\u00f5, g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c r\u00e3nh kh\u00f4ng kh\u00ed, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1ebft ng\u00f3n tay \u0111\u1ec3 l\u1ea1i khi ta n\u1eafm b\u1ed9t m\u00ec. L\u1edbp V'\u1ecf n\u00f3ng ch\u1ea3y v\u00e0 nh\u1eefng r\u00e3nh kh\u00f4ng kh\u00ed l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ea1ch. N \u1ebfu th\u00e2Y t\u1ea3ng \u0111\u00e1 hay c\u1ee5c s\u1eaft n\u00e0o c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m k\u1ec3 tr\u00ean, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 l\u00e0 thi\u00ean th\u1ea1ch. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 73 https:\/\/thuviensach.vn","M\u1ed9t s\u1ed1 thi\u00ean th\u1ea1ch r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y, b\u1ecb m\u01b0a n\u1eafng phong h\u00f3a l\u00e0m bong m\u00e2\\\"t l\u1edbp v\u1ecf c\u1ee9ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee2p \u0111c), kh\u00f3 nh\u1eadn ra c\u00e1c r\u00e3nh kh\u00f4ng kh\u00ed, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra ch\u00fang. Thi\u00ean th\u1ea1ch \u0111\u00e1 tr\u00f4ng r\u1ea5t gi\u1ed1ng \u0111\u00e1 tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u00e2t, nh\u01b0ng v\u1edbi c\u00f9ng th\u1ec3 t\u00edch, b\u1ea1n s\u1ebd th\u00e2y n\u00f3 n\u1eb7ng h\u01a1n nhi\u1ec1u. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a m \u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng s\u1eaft nh\u00e2\\\"t \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 t\u1eeb t\u00ednh, d\u00f9ng nam ch\u00e2m th\u1eed l\u00e0 bi\u1ebft ngay. Ngo\u00e0i ra, quan s\u00e1t k\u1ef9 m \u1eb7t c\u1eaft c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ea1ch \u0111\u00e1, b\u1ea1n s\u1ebd th\u00e2y trong \u0111\u00f3 c\u00f3 r\u00e2T nhi\u1ec1u h\u1ea1t tr\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 - 3 mm. 90% thi\u00ean th\u1ea1ch \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1t tr\u00f2n nh\u1edf nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ea1ch \u0111\u00e1 l\u00e0 s\u1eaft v\u00e0 niken, trong \u0111\u00f3 s\u1eaft chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 90%, niken 4 - 8%. L\u01b0\u1ee3ng niken \u01b0ong s\u1eaft t\u1ef1 nhi\u00ean h\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t kh\u00f4ng nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady. N\u1ebfu m\u00e0i nh\u1eb5n m\u1eb7t c\u1eaft c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ea1ch s\u1eaft r\u1ed3i d\u00f9ng axit nitric b\u00f4i v\u00e0o, s\u1ebd xu\u00e2t hi\u1ec7n nh\u1eefng v\u1ebft r\u1ed7 r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c \u00f4 hoa. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u00e1c ch\u00e2d trong thi\u00ean th\u1ea1ch s\u1eaft ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, ch\u1ed7 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u00edt niken. Ch\u1ed7 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u niken kh\u00f3 b\u1ecb axit \u0103n m \u00f2n v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e2n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft thi\u00ean th\u1ea1ch. Vi sac trong bi\u00ean l\u1ea1 \u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebd n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt? Ai c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e0 n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n m \u1eb7n. N h\u01b0ng trong \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0ctng, c\u00e1ch Cu Ba kh\u00f4ng xa v\u1ec1 ph\u00eda \u0110\u00f4\u0129ig B\u1eafc. L\u1ea1i c\u00f3 m \u1ed9t v \u00f9 n g n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt 74 https:\/\/thuviensach.vn","v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 30m. T\u00e0u b\u00e8 qua l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung ngu\u1ed3n d\u1ef1 tr\u1eef n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt. H\u00f3a ra \u1edf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, c\u00f3 m \u1ed9t m i\u1ec7ng su\u00f4i phun r\u1ea5t l\u1edbn. N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n cu\u1ed3n cu\u1ed9n trc\u00e0o ra \u0111 \u1ea1 t t\u1edbi 40m 3\/g, n\u00f3 \u0111\u1ea9y n\u01b0\u1edbc m \u1eb7n ra, h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean m \u1ed9t v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt. Ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 lo\u1ea1t n\u01b0\u1edbc ra \u1edf b\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ecba t\u1ea7ng. R\u00e2t c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch n\u00e0y n\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea7ng nham th\u1ea1ch p h \u00e2n b\u1ed5^ t\u1ea1i \u0111\u00e2T li\u1ec1n. Sau khi n\u01b0\u1edbc m\u01b0a tr\u00ean \u0111\u00e2T li\u1ec1n c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i th \u1ea9m th\u00e2\\\"u v\u00e0o trong t\u1ea7ng nham https:\/\/thuviensach.vn","th\u1ea1ch ch\u1ee9a l\u1edbp n\u01b0\u1edbc, li\u1ec1n gi\u00f4^ng nh\u01b0 \u0111\u01b0 \u1eddng \u1ed1ng n\u01b0\u1edbc m\u00e1y th\u00f4ng t\u1edbi g\u1ea7n bi\u1ec3n, tr\u1edf th\u00e0nh su\u00f4i phun n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n. N\u01b0\u1edbc su\u00f4i kh\u00f4ng ng\u1eebng tr\u00e0o ra, \u0111\u1ea9y l\u00f9i n\u01b0\u1edbc m \u1eb7n ra xa, h\u00ecnh th \u00e0n h n \u00ea n m \u1ed9 t v\u00f9n g n\u01b0\u1edbc n g\u1ecdt t\u01b0c\u1ec9ng \u0111\u1ed1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng cho n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n m \u1eb7n v\u00e0 ch\u00e2t l\u1ecfng kh\u00e1c tr\u1ed9n l\u1eabn v\u00e0o. Mu\u00f4i bi\u00ean h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb\u0111\u1eefu? B\u1ed1n tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u00fac Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n c\u00f3 v\u1ecb ng\u1ecdt. Nh\u01b0ng trong \u0111\u00e2\\\"t \u0111ai v\u00e0 nham th \u1ea1ch tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u00f3 ch\u1ee9a h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng m u\u1ed1i phong ph\u00fa. Sau n\u00e0y, do s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9n g m \u00e3nh li\u1ec7t c\u1ee7a v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u00e2^t v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n \u00fa i l\u1eeda phun nhi\u1ec1u t\u1ea1o ra m \u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn h\u01a1i n\u01b0\u1edbc khi\u1ebfn cho tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110 \u1ea5t xu\u00e2T hi\u1ec7n m \u01b0a l\u1edbn. M u\u1ed1i trong \u0111\u00e2d \u0111ai v\u00e0 nham th\u1ea1ch d\u1ec5 d\u00e0ng h\u00f2a tan c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc m\u01b0a t\u1eeb c\u00e1c s\u00f4ng su\u1ed1i \u0111\u1ed5 v\u1ec1 bi\u1ec3n c\u1ea3. N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n v\u00ec th \u1ebf m\u1edbi c\u00f3 m u\u00f4i n\u00ean b\u1eaft \u0111 \u1ea7u c\u00f3 v\u1ecb m \u1eb7n. C \u00f9ng l\u00fac \u0111\u00f3, \u0111\u1ea1i d\u01b0ctng h\u00e2p th\u1ee5 \u00e1nh n\u1eafng m \u1eb7t tr\u1eddi khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n b\u1ecb b\u00f4T h\u01a1i nh\u01b0 ng m u\u1ed1i l\u1ea1i v \u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf bi\u1ec3n. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf, n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c, n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 mu\u00f4i trong n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1eb7n. \u0110\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, c\u00f9ng \u0111\u1ec1u h\u00ecnh th \u00e0nh do s\u1ef1 v \u1ead n \u0111 \u1ed9 n g c\u1ee7a v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u00e2d. Do 76 https:\/\/thuviensach.vn","v\u1eady, p h\u00e0m l\u00e0 nh\u1eefng kho\u00e1ng s\u1ea3n tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u00f3 th\u00ec trong \u0111 \u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u00e2y. V\u00ed d\u1ee5 n h \u01b0 d \u1ea7u l\u1eeda, than, s\u1eaft, v\u00e0ng, b\u1ea1c,... nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c khai th\u00e1c kho\u00e1ng s\u1ea3n t\u00e0i nguy\u00ean d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u00f2n kh\u00f3 hctn tr\u00ean \u0111 \u1ea5 t li\u1ec1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, chi ph\u00ed ph\u1ea3i tr\u1ea3 c\u0169ng cao h\u01a1n nhi\u1ec1u. N\u00fai du\u1ee7\u1ec9 b\u1ec9\u1ec3n h\u00ecnh Ih\u1ee7nh t\u1ea1 i nc\u1ec9 tm ? N\u00fai l\u1eeda d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1eafm, c\u00f3 \u0111\u1ebfn 1 v\u1ea1n ng\u1ecdn. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ecdn \u0111\u00e3 ch\u1ebft nh\u01b0ng c\u1ee7ng c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u1ecdn \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng li\u00ean t\u1ee5c, phun tr\u00e0o v\u1edbi s\u1ee9c m \u1ea1nh kh\u1ee7ng khi\u1ebfp. Tr\u01b0\u1edbc khi h\u00ecnh th\u00e0nh m \u1ed9t n\u00fai l\u1eeda th\u00ec \u0111\u00e1y bi\u1ec3n ch\u1ec9 l\u00e0 m \u1ed9t khe n \u1ee9 t nh\u1ecf. Khe n \u1ee9 t n\u00e0y th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eefa 2 m \u1ea3ng v\u1ecf c\u1ee9ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, sau \u0111\u00f3 dung nham \u1edf trong l\u1edbp m \u00e0n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u00ecm ch\u1ed7 n\u00e0o y\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 phun tr\u00e0o l\u00ean n\u00fai l\u1eeda d\u01b0\u1edbi \u0111 \u00e1y bi\u1ec3n xu\u1ea5t hi\u1ec7n. N \u00fai l\u1eeda d\u01b0\u1edbi \u0111 \u00e1y bi\u1ec3n c\u00f3 ng\u1ecdn \u0111 \u1ea1 t \u0111\u1ed9 cao t\u00ednh t\u1eeb \u0111\u00e1y l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai 9.144m. C\u00f3 m \u1ed9t s\u1ed1 n\u00fai l\u1eeda xu\u00e24 hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111i\u1ec3m n\u00f3ng b\u1ecfng c\u1ee7a trung t\u00e2m m \u1ea3ng v\u1ecf c\u1ee7ng, l\u00fac \u0111\u00f3 th\u00ec v\u1ecb tr\u00ed \u0111i\u1ec3m phun tr\u00e0o c\u1ee7a dung nham h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. Khi m i\u1ebfng v\u1ecf c\u1ee9ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110 \u1ea5t di chuy\u1ec3n th\u00ec \u0111i\u1ec3m phun tr\u00e0o c\u0169ng di chuy\u1ec3n theo, nh\u1edd \u0111\u00f3 n\u00fai l\u1eeda l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t phun l\u00ean th\u00e0nh m \u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ea3o. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 77 https:\/\/thuviensach.vn","\u0110\u1ecba h\u00ecnh \u0111 \u00e1 y bi\u1ec3n ra sao? \u0110\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng \u0111\u1ecba h\u00ecnh l\u1ee5c \u0111\u1ecba, n\u00f3 b\u1ecb m \u1ed9t l\u1edbp n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e0y \\\"nh\u00e2n ch\u00ecm\\\", hi\u1ec7n nay, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1ef1c ti\u1ebfp quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n v\u1ebd theo s\u1ed1 li\u1ec7u \u0111o \u0111\u1ea1c \u1edf \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, ch\u00fang ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee5 th\u1ec3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u00e1ng tin c\u1eady \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u: \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u00e1y bi\u1ec3n, ph\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n h\u00ecnh th\u00e0nh. \u0110\u1ecba h\u00ecnh \u0111 \u00e1y bi\u1ec3n h \u1ea7u n h \u01b0 gi\u1ed1ng \u0111\u1ecba h\u00ecnh l\u1ee5c \u0111\u1ecba. V \u00f9ng ven \u0111 \u00e1y bi\u1ec3n l\u00e0 th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 d\u00f4\\\"c \u0111\u1ea1i l\u1ee5c c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba nh\u00f4 ra bi\u1ec3n; p h \u1ea7n gi\u1eefa \u0111 \u00e1 y bi\u1ec3n l\u00e0 d\u00e3y n\u00fai trung t\u00e2m cao l\u1edbn, m \u1ed9t b\u00ean c\u1ee7a d\u00e3y n\u00fai n\u00e0y l\u00e0 c\u00e1c h \u1ed1 s\u00e2u \u0111\u00e1y bi\u1ec3n to nh\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ed9 s\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u; gi\u1eefa d\u00e3y n\u00fai n\u00e0y v\u00e0 th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba ho\u1eb7c gi\u1eefa c\u00e1c d \u00e3y n\u00fa i n\u00e0y l\u00e0 l\u00f2ng ch\u1ea3o bi\u1ec3n r\u1ea5t r\u1ed9ng. Ngo\u00e0i ra, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n c\u00f2n c\u00f3 n\u00fai l\u1eeda \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng (n\u00fai l\u1eeda s\u1ed1ng) v\u00e0 n\u00fai l\u1eeda ch\u1ebft, c\u00f3 v\u00f9ng b\u1ecb n\u1ee9t. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh m \u1ea1ch n\u00fai d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y nh\u00f4 cao, \u0111\u1ec9nh n\u00fai nh\u00f4 l\u00ean kh\u1ecfi m \u1eb7t n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh ra qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o. Cho n\u00ean, \u0111\u00e1y bi\u1ec3n g\u1eadp gh\u1ec1nh v\u00e0 l\u1ed3i l\u00f5m. \\\\\u00ec sao \u1ee9\u00e0n r\u00e1tn, Tr\u0103ng U\u1ecb\u1ec9 tr\u00f9n tho? \\\"N g\u00e0y r\u1eb1m \\\" l\u00e0 ng \u00e0y 15 \u00e2m l\u1ecbch. M \u1eb7t T r\u0103ng quay xung q u an h Tr\u00e1i \u0110\u00e2T t\u1eeb T\u00e2y sang \u0110 \u00f4ng. L\u1ecbch c\u1ee7 78 o https:\/\/thuviensach.vn","l\u00e2y ng\u00e0y s\u00f3c (tr\u0103ng m\u1edbi) khi M \u1eb7t Tr\u0103ng n\u1eb1m gi\u1eefa M \u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 Tr\u00e1i \u0110\u00e2T l\u00e0m ng\u00e0y m \u1ed3ng m \u1ed9t c\u1ee7a m\u1ed7i th\u00e1ng, ti\u1ebfp \u0111 \u1ebf n l\u00e0 ng\u00e0y m \u1ed3ng hai, sau \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y m \u1ed3ng ba,... \u0111\u00eam c\u1ee7a ng\u00e0y 15 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00eam r\u1eb1m . T\u1eeb ng\u00e0y s\u00f3c tr\u1edf \u0111i M \u1eb7t T r\u0103ng d \u1ea7 n d \u1ea7 n \u201db\u00e9o\\\" l\u00ean, \u0111\u1ebfn gi\u1eefa th\u00e1ng, th\u00ec qua th\u1eddi \u0111i\u1ec3m tr\u0103ng tr\u00f2n. Tr\u00e1i \u0110\u00e2T \u1edf gi\u1eefa M \u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 M \u1eb7t Tr\u0103ng (ng\u00e0y v\u1ecdng) sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1ea7n d\u1ea7n \\\"g\u1ea7y\\\" \u0111i, cho \u0111\u1ebfn khi tr\u1edf l\u1ea1i ng\u00e0y s\u00f3c, trung b\u00ecnh h \u1ebft 29 ng \u00e0y r\u01b0\u1ee1i. V\u00ec v\u1eady, trong ng\u00e0y r\u1eb1m ch\u00fang ta th\u00e2y to\u00e0n b\u1ed9 ph\u1ea7n M \u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c M \u1eb7t Tr\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng n\u00ean M \u1eb7t Tr\u0103ng \u1edf v\u00e0o k\u1ef3 tr\u0103ng r\u1eb1m h\u1ea7u nh\u01b0 tr\u00f2n tr\u1ecba. Ch\u00fang ta h\u00e3y l\u00e0m m \u1ed9t th\u1ef1c nghi\u1ec7m nh\u1ecf: tay c\u1ea7m m\u1ed9t v\u1eadt h\u00ecnh c\u1ea7u ki\u1ec3u nh\u01b0 qu\u1ea3 b\u00f3ng b\u00e0n hay b\u00f3ng r\u1ed5, \u0111\u1ee9ng m \u1ed9t ncfi xa b\u00f3ng \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n (t\u1ed1t r\u1ee7\u00ec\u1ea5t l\u00e0 l\u00e0m trong ph\u00f2ng hcri t\u1ed1i ch\u1ec9 m\u1eafc c\u00f3 m \u1ed9t b\u00f3ng \u0111\u00e8n). T\u1ea1m coi b\u00f3ng \u0111\u00e8n nh\u01b0 l\u00e0 M \u1eb7t Tr\u1eddi, qu\u1ea3 b\u00f3ng l\u00e0 M\u1eb7t Tr\u0103ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft gi\u01a1 qu\u1ea3 b\u00f3ng v\u1ec1 ph\u00eda b\u00f3ng \u0111\u00e8n, l\u00ech\u01b0 V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 79 https:\/\/thuviensach.vn","v\u1eady ch\u00fang ta ch\u1ec9 th\u1ea5y m \u1eb7t t\u1ed1i c\u1ee7a qu\u1ea3 b\u00f3ng. Khi M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 M \u1eb7t Tr\u0103ng ho\u00e0n to\u00e0n tr\u00f9ng h\u1ee2p th\u00ec c\u00f3 x\u1ea3y ra nh\u1eadt th\u1ef1c. Sau \u0111\u00f3 \\\"Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t\\\" t\u1eeb h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a b\u00f3ng \u0111\u00e8n di chuy\u1ec3n sang ph\u00eda tr\u00e1i, \u00e1nh \u0111\u00e8n li\u1ec1n chi\u1ebfu v\u00e0o m \u1eb7t ph\u1ea3i c\u1ee7a qu\u1ea3 b\u00f3ng, v\u1eady l\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh Tr\u0103ng non v\u00e0 Tr\u0103ng n\u1eeda v\u00e0nh. N \u1ebfu b\u00f3ng \u1edf v\u00e0o v\u1ecb \u1eef\u00ed sau l\u01b0ng c\u1ee7a b\u00f3ng \u0111i\u1ec7n th\u00ec s\u1ebd h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean t\u00ecnh tr\u1ea1ng qu\u1ea3 b\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9 l\u00ean ch\u00faih di\u1ec7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 Tr\u0103ng tr\u00f2n. M \u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u00eam r\u1eb1m g\u1ea7n nh\u01b0 \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady. T\u1ea1i sao Tr\u0103ng s\u00e1ng? Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c M \u1eb7t Tr\u0103ng chi\u1ebfu s\u00e1ng th\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u c\u1ea3. M \u1eb7t Tr\u0103ng ch\u1ec9 l\u00e0 m \u1ed9t v\u1ec7 tinh c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u00e2T. Ngh\u0129a l\u00e0, M \u1eb7t Tr\u0103ng l\u00e0 m \u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3 nh\u1ecf bay quanh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, c\u0169ng nh\u01b0 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t - m \u1ed9t v\u1ec7 tmh nh\u1ecf c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 bay quar\u1ee9\u00ec M\u1eb7t Tr\u1eddi. L\u00fd do d u y nh\u00e2\\\"t khi\u1ebfn ta t\u1eeb Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t nh\u00ecn th\u1ea5y M \u1eb7t Tr\u0103ng s\u00e1ng l\u00e0 M\u1eb7t Tr\u0103ng nh\u1eadn \u00e1nh s\u00e1ng m \u1eb7t tr\u1eddi r\u1ed3i ph\u1ea3n chi\u1ebfu \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u00f3 xu\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t. \u0110i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 t\u1eeb Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ta ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y m \u1ed9t m \u1eb7t c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u0103ng. B\u1edfi v\u00ec, kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 M \u1eb7t Tr\u0103ng xoay quanh tr\u1ee5c c\u1ee7a ch\u00fa\u00ech n\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111 \u1ec3 n\u00f3 xoay m \u1ed9t v\u00f2ng quanh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. T\u00e2d nhi\u00ean, con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 nh\u00ecn v\u00e0 kh\u1ea3o s\u00e1t, ch\u1ee5p h\u00ecnh m\u1eb7t b\u00ean kia c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u0103ng v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 khoa h\u1ecdc sang ph\u00eda b\u00ean kia c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t. 80 0 https:\/\/thuviensach.vn","V\u00ec tr\u00ean M \u1eb7t Tr\u0103ng kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00ed quy\u1ec3n hay kh\u00f4ng kh\u00ed n\u00ean M \u1eb7t Tr\u1eddi chi\u1ebfu th\u1eb3ng v\u00e0o M\u1eb7t Tr\u0103ng, s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y t\u1ea1o ra nh\u1eefng hi\u1ec7u \u1ee9ng kh\u00e1c nhau. C h\u1eb3ng h \u1ea1n c\u1ee9 trong kho\u1ea3ng 14 ng\u00e0y th\u00ec M \u1eb7t Tr\u0103ng l\u1ea1i ph\u01a1i m \u1eb7t ra cho \u00e1nh s\u00e1ng m \u1eb7t tr\u1eddi thi\u00eau \u0111\u1ed1t b\u1eb1ng \u00e1nh s\u00e1ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp, n\u00ean M \u1eb7t Tr\u0103ng n\u00f3ng \u0111 \u1ebfn tr\u00f4n \u0111i\u1ec3m s\u00f4i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. N h\u01b0ng 14 ng\u00e0y sau n\u00f3 l\u1ea1i ch\u00eca ra c\u00e1i m \u1eb7t l\u1ea1nh l\u1ebdo t\u1ed1i t\u0103m. V\u00ec scw h\u00ecnh d\u1ea1ng M \u1eb7t Tr\u0103ng bi\u1ebfn d\u1ed7\u1ec9 t\u00f9ng ng\u00e0y? M\u1eb7t Tr\u0103ng t\u1ef1 m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u00e1t s\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00e1nh tr\u0103ng m\u00e0 ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng ph\u1ea3n x\u1ea1 c\u1ee7a \u00e1nh m \u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu l\u00ean M \u1eb7t Tr\u0103ng. C\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nguy\u1ec7t th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh cho \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Khi x\u1ea3y ra nguy\u1ec7t th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n, to\u00e0n b\u1ed9 M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111i v\u00e0o trong b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u00e2t, M \u1eb7t Tr\u0103ng kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi, th\u00e0nh th\u1eed ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea7ng tr\u0103ng s\u00e1ng. M\u1eb7t Tr\u0103ng l\u00e0 m \u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea7u tr\u00f2n, b\u00e2\u00ec c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o c\u1ee7ng ch\u1ec9 c\u00f3 n\u1eeda m \u1eb7t c\u1ea7u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1i\u00ech s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o ch\u00fang ta c\u0169ng ch\u1ec9 r\u1ee7i\u00ecn th\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda m \u1eb7t c\u1ea7u c\u1ee7a Tr\u0103ng. Do M\u1eb7t Tr\u0103ng kh\u00f4ng ng\u1eebng quay quanh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, g\u00f3c t\u1ea1o V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 81 https:\/\/thuviensach.vn","th\u00e0nh b\u1edfi h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a tia s\u00e1ng M\u1eb7t Tr\u1eddi chi\u1ebfu l\u00ean M \u1eb7t Tr\u0103ng v\u00e0 h\u01b0\u1edbng nh\u00ecn quan s\u00e1t Tr\u0103ng c\u1ee7a ch\u00fang ta lu\u00f4n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng ng\u1eebng, d\u1eabn t\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ea7y v\u01a1i tr\u00f2n khuy\u1ebft c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng. Th\u1eddi gian M\u1eb7t Tr\u0103ng quay quanh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111 \u1ee7 m \u1ed9t v\u00f2ng l\u00e0 m \u1ed9t th\u00e1ng n\u00f4ng l\u1ecbch. \u0110\u00f3 l\u00e0 chu k\u1ef3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i tu\u1ea7n ho\u00e0n c\u1ee7a h\u00ecnh d\u1ea1ng M \u1eb7t Tr\u0103ng. N g\u00e0y m \u1ed3ng m \u1ed9t n\u00f4ng l\u1ecbch, n\u1eeda m \u1eb7t c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh m \u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng quay l\u01b0ng v\u1ec1 ph\u00eda Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, ch\u00fang ta kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y Tr\u0103ng. Gi\u1eefa th\u00e1ng \u00e2m l\u1ecbch, n\u1eeda m \u1eb7t c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh m \u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng quay l\u01b0ng v\u1ec1 ph\u00eda Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, ch\u00fang ta li\u1ec1n th\u1ea5y m \u1ed9t v\u1ea7ng Tr\u0103ng tr\u00f2n. Trong n\u1eeda \u0111\u1ea7u m\u1ed7i th\u00e1ng, t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ebfn gi\u1eefa th\u00e1ng, n\u1eeda m\u1eb7t c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1eddi s\u00e1ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u0103ng t\u1eeb t\u1eeb quay 82 0 https:\/\/thuviensach.vn","l\u01b0ng v\u1ec1 ph\u00eda Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, ch\u00fang ta li\u1ec1n th\u1ea5y Tr\u0103ng m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t b\u00e9, t\u1eeb Tr\u0103ng r\u1eb1m r\u1ed3i Tr\u0103ng h\u1ea1 huy\u1ec1n cho \u0111\u1ebfn Tr\u0103ng t\u00e0n, cu\u1ed1i c\u00f9ng ho\u00e0n to\u00e0n bi\u1ebfn m\u1ea5t kh\u1ecfi b\u1ea7u tr\u1eddi. V\u00ec v\u1eady, h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u0103ng tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi bao gi\u1edd c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1eebng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i theo quy lu\u1eadt \u0111\u00f3, v\u1edbi chu k\u1ef3 b\u1eb1ng m \u1ed9t th\u00e1ng n\u00f4ng l\u1ecbch. C\u00d3ph\u1ee9t Mgm Lang - Ch\u1ee9c N\u1eef m \u00e3 n\u0103m g\u1eb7p nhau m \u1ed9t \u00ed\u0111n? Theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft, h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 7\/7, Ng\u01b0u Lang v\u00e0 Ch\u1ee9c N \u1eef l\u1ea1i b\u01b0\u1edbc qua c\u1ea7u \u00d4 Th\u01b0\u1edbc, b\u1eafc qua s\u00f4ng Ng\u00e2n H\u00e0 \u0111\u1ec3 g\u1eb7p nhau. V\u00e0o s\u1ea9m t\u1ed1i m \u00f9a h\u00e8, ta nh\u00ecn th\u00e2y m \u1ed9t ng\u00f4i sao r\u1ea5t s\u00e1ng tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 sao Ch\u1ee9c N\u1eef. B\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 b\u00f4\\\"n sao nh\u1ecf, nh\u00ecn gi\u1ed1ng b\u1ed1n chi\u1ebfc thoi d\u1ec7t v\u1ea3i. C\u00f2n b\u00ean kia s\u00f4ng N g\u00e2n (d\u1ea3i Ng\u00e2n H\u00e0), v\u1ec1 ph\u00eda \u0110\u00f4ng Nam c\u00f3 ng\u00f4i sao kh\u00e1c h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda Ch\u1ee9c N \u1eef - \u0111\u00f3 l\u00e0 N g\u01b0u Lang. B\u00ean c\u1ea1nh c\u00f2n c\u00f3 hai sao nh\u1ecf. Kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa Ng\u01b0u Lang v\u00e0 Ch\u1ee9c N\u1eef \u0111\u1ebfn Tr\u00e1i \u0110 \u00e2t c\u0169ng r\u1ea5t xa. Sao N g\u01b0u Lang c\u00e1ch Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t 16 n\u0103m \u00e1 n h s\u00e1ng. Ch\u1ee9c N \u1eef c\u00f2n xa x\u00f4i hctn n\u1eefa: 23 n \u0103m \u00e1n h s\u00e1ng. V\u00ec \u1edf xa n h \u01b0 v\u1eady, n \u00ean ch\u00fang ta ch\u1ec9 th\u1ea5y hai thi\u00ean th\u1ec3 n\u00e0y nh\u01b0 hai ch\u1ea5m s\u00e1ng nh\u1ecf tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 83 https:\/\/thuviensach.vn","Th\u1ef1c t\u1ebf, N g\u01b0u Lang v\u00e0 Ch\u1ee9c N \u1eef l\u00e0 hai tinh c\u1ea7u l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 M \u1eb7t Tr\u1eddi. Th\u1ec3 t\u00edch c\u1ee7a N g\u01b0u Lang l\u1edbn g \u1ea5p \u0111\u00f4 i c\u1ee7a Ch\u1ee9c N \u1eef v\u00e0 g\u00e2\\\"p 21 l\u1ea7n M \u1eb7t Tr\u1eddi. B\u1ec1 m \u1eb7t N g\u01b0u Lang n\u00f3ng t\u1edbi 9.000\u00b0c (M\u1eb7t Tr\u1eddi: 7.000\u00b0C) v\u00e0 c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 \u00e1n h s\u00e1ng m \u1ea1n h g\u00e2\\\"p 10 l\u1ea7n c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi. Ch\u1ee9c N \u1eef c\u00f2n d \u1eef d\u1ed9i h\u01a1n n\u1eefa, v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u1ec1 m \u1eb7t cao h\u01a1n N g\u01b0u Lang t\u1edbi l.ooo^c, ta th\u1ea5y \u00e1nh s\u00e1ng ph\u00e1t ra c\u00f3 m \u00e0u s\u00e1ng xanh. Cho n\u00ean, trong th\u1ef1c t\u1ebf, Ng\u01b0u Lang v\u00e0 Ch\u1ee9c N \u1eef ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c nhau. \\\\\u00ec scw Ng\u0103n H\u00e0 hh\u1ee1ngp iid i l\u00e0 d\u00f2ng n\u01b0\u1ee9c? M\u1eb7c d\u00f9 g\u1ecdi h\u00e0 (s\u00f4ng) nh\u01b0ng d\u1ea3i N g\u00e2n H\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c con s\u00f4ng tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Tr\u00ean \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc m \u00e0 l\u00e0 h \u00e0 n g v \u1ea1n v \u1ea1n t\u1ec9 t\u1ec9 c\u00e1c ng\u00f4i sao t\u1eadp trung l\u1ea1i v\u1edbi nhau, ch\u00fang \u0111 \u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t s\u00e1ng. Khi ch\u00fang ta nh\u00ecn t\u1eeb xa th\u00ec th\u00e2y ch\u00fang n h \u01b0 l\u00e0 m \u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng l\u00e2p l\u00e1nh tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p v\u1eady. V\u0103 tr\u1ee5 bao n\u1eb1\u1ec9\u00eau m \u00e3 r\u00f4\u1ec9? Theo t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00ec tu\u1ed5i c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 15 t\u1ec9 n\u0103m . \u0110\u00e2y l\u00e0 m \u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh r\u1ea5t d\u00e0i. 84 https:\/\/thuviensach.vn","lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta ch\u1ec9 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e1ch \u0111\u00e2y kho\u1ea3ng 2 tri\u1ec7u n\u0103m. N \u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi 15 t\u1ec9 n\u0103m c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 th\u00ec \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m \u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ng\u1eafn ng\u1ee7i. C\u00e1i ngoi sao c\u00f3 b\u1ec9\u1ec3t t\u1ef1 quay h\u1eb1\u1ee1ng? Ch\u00edn h\u00e0nh tinh thu\u1ed9c h\u1ec7 M \u1eb7t Tr\u1eddi khi quay quanh M \u1eb7t Tr\u1eddi c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 quay, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t vi\u1ec7c t\u1ef1 quay c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Trong v\u0169 tr\u1ee5, c\u00e1c tinh c\u1ea7u \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 kh\u00e1c n h au l\u00e0 n h anh hay ch\u1eadm m\u00e0 th\u00f4i. M \u1eb7t Tr\u0103ng quay m \u1ed9t v\u00f2ng l\u00e0 27,3 ng\u00e0y. C hu k\u00ec t\u1ef1 quay c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng x\u00edch \u0111\u1ea1o l\u00e0 25 ng\u00e0y. https:\/\/thuviensach.vn","\u1edf hai c\u1ef1c l\u00e0 35 ng\u00e0y. C\u00f2n m \u1ed9t s\u1ed1 tinh c\u1ea7u t\u1ef1 qu ay v\u1edbi t\u00f4\\\"c \u0111\u1ed9 t\u01b0ctng \u0111\u1ed1i nhanh, m \u1ed9t s\u00f4\\\" ng\u00f4i sao l\u1ea1i quay m \u1ed9t v\u00f2ng ch\u1ec9 c\u1ea7n 1 ph\u00fat. Ch\u1ec9 v\u00ec kho\u1ea3ng c\u00e1ch qu\u00e1 xa cho n\u00ean b\u1eb1ng m \u1eaft th\u01b0\u1eddng, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn r\u00f5 qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ef1 quay c\u1ee7a ch\u00fang. Thi\u00ean th\u1ec3 trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ef1c nhanh, n \u1ebf u kh\u00f4ng c\u00f3 quy lu \u1ead t v \u1ea1 n v \u1ead t h\u00e2\\\"p d\u1eabn c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean, ch\u00fang s\u1ebd h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 m \u1ed9t h\u01b0\u1edbng v\u00e0 bay m\u00e3i kh\u00f4ng ng\u1eebng. C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc cho r\u1eb1ng v\u1ea1n v\u1eadt h\u00e2p d\u1eabn c\u1ee7a b\u00ean trong thi\u00ean th\u1ec3 gi\u1eefa v\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 l\u00e0 nh\u00e2n t\u1ed1 quan tr\u1ecdng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ec3. \u0110i\u1ec3m \u0111en c\u00faa M\u1eb7t T\u0129\u1edd\u1ec9 c\u1ed1 ph \u1ea3i l\u1ee7 m\u1eedu \u0111en hhm g? \u0110i\u1ec3m \u0111en c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi ch\u00ednh l\u00e0 l\u1ed7 xo\u00e1y kh\u00ed l\u01b0u kh\u1ed5ng l\u1ed3 tr\u00ean t\u1ea7ng c\u1ea7u \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 n h \u1eef n g ti\u00eau ch\u00ed r\u00f5 n \u00e9t nh\u00e2\\\"t v\u1ec1 s\u1ef1 h o \u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi. \u0110i\u1ec3m \u0111en c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi nh\u00ecn v\u00e0o th\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 m \u00e0u \u0111en, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra \u0111 \u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u1ea3n x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ea7u quang. M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111en c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t ra l\u01b0\u1ee3ng \u00e1nh s\u00e1ng nh\u01b0 Tr\u0103ng ng\u00e0y r\u1eb1m. Do \u0111\u00f3, cho d\u00f9 tr\u00ean c\u1ea7u quang c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f3 l\u00e2p \u0111\u1ea7y nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m \u0111en th\u00ec M \u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1eabn chi\u1ebfu s\u00e1ng nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. 86 0 https:\/\/thuviensach.vn","M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ed1 th \u1ec3 ph\u00fat s\u00e1ng, ph\u1ee9t nhi\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebd n\u00e1\u20ac? Sinh v\u1eadt tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1ea5y \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 nhi\u1ec7t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0ng v\u00ec sao, M \u1eb7t Tr\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t s\u00e1ng v\u00e0 sinh nhi\u1ec7t nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00ec ra M \u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 m \u1ed9t l\u00f2 ph\u1ea3n \u1ee9ng nhi\u1ec7t h\u1ea1ch kh\u1ed5ng l\u1ed3 trong v\u0169 tr\u1ee5. Tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u nguy\u00ean t\u1ed1 Hydrogen. Trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1p su\u1ea5t cao, \u1edf t\u00e2m M \u1eb7t Tr\u1eddi ch\u00e2t H ydrogen s\u1ebd x\u1ea3y ra ph\u1ea3n \u1ee9ng nhi\u1ec7t h\u1ea1ch. Ph\u1ea3n \u1ee9ng n\u00e0y s\u1ebd sinh ra l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec7t v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng kh\u1ed5ng l\u1ed3. n a ch\u1edbp do \u0111\u1ee9u m \u00e0 c\u00f3? Chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng r\u1ee9ianh c\u1ee7a nh\u1eefng tinh th\u1ec3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 trong \u0111\u00e1m m \u00e2y b\u00e3o t\u1ea1o ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec7n t\u00edch (c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec7n t\u00edch t\u1ea1o ra khi ta ch\u00e0 x\u00e1t m \u1ed9t qu\u1ea3 b\u00f3ng v\u00e0o tay \u00e1o v\u1eady). \u0110i\u1ec7n t\u00edch c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra ngay tr\u00ean m \u1eb7t \u0111\u00e2T, b\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111 \u00e1m m\u00e2y. Khi \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u00e2m g\u1eb7p \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng th\u00ec m \u1ed9t d\u00f2ng \u0111i\u1ec7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 tia ch\u1edbp. H \u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng tia ch\u1edbp \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra tr\u00ean kh\u00f4ng trung, ch\u1ec9 c\u00f3 m \u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 trong s\u1ed1 c\u00e1c tia ch\u1edbp l\u00e0 ch\u1ea1m \u0111 \u1ebfn m \u1eb7t \u0111\u1ea5t. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 87 https:\/\/thuviensach.vn","Do \u0111\u1ee9u bi\u1ec3n c\u00f3 Uu\u1ec9y ir\u1ec9\u00eau? Trong khi Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t xoay, l\u1ef1c h \u00fa t c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u0103ng h\u00fat n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda n\u00f3, t\u1ea1o th\u00e0nh hai ch\u1ed7 ph\u00ecnh ra \u1edf hai b\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t. N \u1ebfu ch\u1ed7 ph\u00ecnh ra n \u00e0y x\u1ea3y ra g\u1ea7n ch\u1ed7 ta \u1edf, ta s\u1ebd nh\u00ecn th\u1ea5y hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u l\u00ean. N\u01a1i n\u01b0\u1edbc b\u1ecb h \u00fa t \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c s\u1ebd c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u xu\u1ed1ng. M\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 hai l\u1ea7n tri\u1ec1u l\u00ean v\u00e0 hai l\u1ea7n tri\u1ec1u xu\u1ed1ng. Khi M \u1eb7t Tr\u0103ng v\u00e0 M \u1eb7t Tr\u1eddi c\u00f9ng \u1edf tr\u00ean m \u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, c\u1ea3 hai c\u00f9ng h \u00fa t n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 m \u1ed9t h\u01b0\u1edbng. L\u00fac \u0111\u00f3 s\u1ebd t\u1ea1o ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng th\u1ee7y tri\u1ec1u. https:\/\/thuviensach.vn","f\u00edhi n\u00fa\u20ac n\u01b0\u1edbc clmy\u1ec3n th\u00e0nh tuy\u1ebft? Tuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra khi n\u01b0\u1edbc trong m\u00e2y \u0111\u00f3ng b\u0103ng th\u00e0nh c\u00e1c tinh th\u1ec3 b\u0103ng nh\u1ecf li ti. Kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m \u0111\u00f3ng b\u0103ng xung quanh c\u00e1c h\u1ea1t b\u1ee5i ho\u1eb7c c\u00e1c ho\u00e1 ch\u00e2\\\"t l\u01a1 l\u1eedng trong m\u00e2y, c\u00e1c h\u1ea1t n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed7i tinh th\u1ec3. C\u00e1c tinh th\u1ec3 tuy\u1ebft ph\u00e1t tri\u1ec3n k\u00edch th\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 th\u00eam n\u01b0\u1edbc k\u1ebft tinh xung quanh m \u1ed9t nh\u00e2n ri\u00eang l\u1ebb. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng x\u1ea3y ra khi kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00e0ng \u1ea9m. B\u00f4ng tuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh khi m \u1ed9t s\u1ed1 tinh th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi n h au th \u00e0n h t\u1eebng nh\u00f3m . C\u00e2\\\"u tr\u00fac c\u1ee7a b\u00f4ng tuy\u1ebft th\u01b0\u1eddng c\u00f3 h\u00ecnh l\u1ee5c gi\u00e1c v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 hai b\u00f4ng tuy\u1ebft n\u00e0o gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau. T\u1ea1i sao t\u1ea1 i c\u00f3 gi\u00f3? :\u1ecb \u0110\u00f4i khi, \u0111an g \u0111 \u1ee9 n g \u1edf ncti tr\u00f4ng tr\u1ea3i, c\u00f3 m \u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng th\u00ecnh l\u00ecnh v\u00e0 kh\u00f3 h i\u1ec3u x\u1ea3y ra: gi\u00f3 n\u1ed5i l\u00ean. Kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u01b0ng ta c\u1ea3m th\u00e2y v\u00e0 ta kh\u00f4ng c\u00f3 m \u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u1ec7t c\u00e1i g\u00ec v\u1eeba x\u1ea3y ra. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng gi\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed trong b \u1ea7 u kh\u00ed quy\u1ec3n. \u0110 \u1ed3ng \u00fd r\u1ed3i, nh\u01b0ng c\u00e1i g\u00ec khi\u1ebfn cho n\u00f3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ch\u1ee9? Gi\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ee9, nhi\u1ec1u t\u00ean nh\u01b0ng chung qui ch\u1ec9 do m \u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1: s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9. Kh\u00f4ng kh\u00ed gi\u00e3n n\u1edf khi b\u1ecb hun n\u00f3ng. Khi gi\u00e3n n\u1edf, kh\u00f4ng kh\u00ed tr\u1edf n\u00ean nh\u1eb9, c\u00e0ng nh\u1eb9, kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00e0ng b\u1ed1c l\u00ean cao v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \\\"kho\u1ea3ng V\u0168 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 89 https:\/\/thuviensach.vn","tr\u00f4\\\"ng\\\" b \u00ean d\u01b0\u1edbi. N h\u01b0ng kh\u00ed l\u1ea1n h \u00f9 a \u0111 \u1ebfn chi\u1ebfm kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng \u0111\u00f3 ngay. Kh\u00f4ng kh\u00ed chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, th\u1ebf l\u00e0 th\u00e0nh gi\u00f3. C\u00f3 hai th\u1ee9 gi\u00f3 ch\u1ee7 y\u1ebfu: gi\u00f3 to\u00e0n c\u1ea7u v\u00e0 gi\u00f3 khu v\u1ef1c. Gi\u00f3 to\u00e0n c\u1ea7u b\u1eaft \u0111 \u1ea7u t\u1eeb v\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o, n\u01a1i c\u00f3 n h i\u1ec1 u n h i\u1ec7t M \u1eb7t Tr\u1eddi nh\u00e2T. T\u1ea1i \u0111 \u00e2 y kh\u00f4ng kh\u00ed n\u00f3ng b\u1ed1c l\u00ean cao v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng B\u1eafc v\u00e0 N am c\u1ef1c. Khi c\u00f2n c\u00e1ch c\u00e1c c\u1ef1c kho\u1ea3ng 1 \/3 qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng kh\u00ed gi\u1ea3m d\u1ea7n \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng t\u1eeb t\u1eeb r\u1edbt xu\u1ed1ng \u0111 \u1ea5t tr\u1edf l\u1ea1i. M \u1ed9t s\u1ed1 kh\u00f4ng kh\u00ed n\u00e0y quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o v\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecb hun n\u00f3ng tr\u1edf l\u1ea1i, c\u00f2n m \u1ed9 t s\u00f4' th\u00ec \u0111i t\u1edbi c\u00e1c v \u00f9 n g c\u1ef1c. Lo\u1ea1i gi\u00f3 n\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u1ed5i \u0111i\u1ec1u h\u00f2a trong su\u1ed1t n\u0103m. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00f4i khi lo\u1ea1i gi\u00f3 n\u00e0y b\u1ecb lo\u1ea1i gi\u00f3 khu v\u1ef1c \u0111\u00e1nh b\u1ea1t \u0111i h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c. Lo\u1ea1i gi\u00f3 khu v\u1ef1c l\u00e0 do lu\u1ed3ng kh\u00ed l\u1ea1nh v\u1edbi \u00e1p su\u00e2't cao ho\u1eb7c lu\u1ed3ng kh\u00ed n \u00f3 n g v\u1edbi \u00e1 p su\u00e2T th\u00e2'p t\u1ea1o n\u00ean. Lo\u1ea1i gi\u00f3 khu v\u1ef1c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng l\u00e2u, m \u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y c\u00f3 khi m \u1ed9t v\u00e0i gi\u1edd l\u00e0 gi\u00f3 to\u00e0n c\u1ea7u s\u1ebd l\u1ea1i hi\u1ec7n di\u1ec7n ngay th\u00f4i. C\u0169ng c\u00f3 khi gi\u00f3 khu v\u1ef1c l\u00e0 do s\u1ef1 c\u00e1ch bi\u1ec7t qu\u00e1 cao gi\u1eefa nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 ban ng\u00e0y v\u00e0 b an \u0111 \u00eam tr\u00ean m \u1eb7t \u0111\u00e2T. Gi\u00f3 gi\u1eefa \u0111\u00e2T li\u1ec1n v\u00e0 m \u1eb7t bi\u1ec3n thu\u1ed9c lo\u1ea1i n\u00e0y. Ban ng\u00e0y, kh\u00f4ng kh\u00ed l\u1ea1nh \u00f9a tr\u00e0n v\u00e0o l\u1ee5c \u0111\u1ecba t\u1ea1o th\u00e0nh gi\u00f3 hiu hiu. Ban \u0111\u00eam , \u0111 \u1ea1 i d\u01b0\u01a1ng \u00e2'm h\u01a1n l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00f4ng kh\u00ed l\u1ea1nh t\u1eeb l\u1ee5c \u0111\u1ecba th\u1ed5i ra. 90 0 https:\/\/thuviensach.vn","K\u00cdI\u1ec8 n\u1ea7\u20ac x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3t? Trong l\u00f2ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t lu\u00f4n c\u00f3 c\u00e1c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, c\u1ee9 m \u1ed7i 30s m \u1eb7t \u0111\u00e2T rung nh\u1eb9 \u0111\u1ed9 t ng\u1ed9t. Ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng y\u1ebfu \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ta kh\u00f4ng nh\u1eadn ra. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m \u1ed9t s\u1ed1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng m \u1ea1nh \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e2y ra th\u1ea3m h\u1ecda. C\u00e1c \u0111\u01b0 \u1eddng n\u1ee9 t l\u1edbn xu\u00e2T hi\u1ec7n tr\u00ean m \u1eb7t \u0111\u00e2T, nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh chao \u0111\u1ea3o ho\u1eb7c \u0111\u1ed5 s\u1ee5p; tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, to\u00e0n b\u1ed9 m \u1ed9t th\u1ecb tr\u1ea5n ho\u1eb7c th\u00e0nh ph\u00f4' c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y. N guy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra \u0111\u1ed9n g \u0111\u00e2't l\u00e0 c\u00e1c m \u1ea3ng ki\u1ebfn t\u1ea1o c\u1ee7a v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u00e2T tr\u01b0\u1ee3t l\u00ean nhau ho\u1eb7c va ch\u1ea1m v\u00e0o nhau, l\u00e0m cho c\u00e1c l\u1edbp \u0111\u00e1 n\u1ea3y b\u1eadt v\u00e0 ph\u00e1t ra s\u00f3ng ch\u00e2n \u0111\u1ed9ng. V\u00ec sao c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1t t\u00fan? H i\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1t l\u00fa n l\u00e0 g\u00ec? \u0110\u00f3 l\u00e0 n h \u1eef n g th\u1ea3m c\u00e1t nh\u1eb9, x\u00f4'p c\u00f3 l\u1eabn n\u01b0\u1edbc. C h\u1ed7 c\u00e1t l\u00fa n nom c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ch\u1ed7 c\u00e1t kh\u00f4ng l\u00fan ngay k\u1ebf c\u1eadn \u0111\u00f3. Ch\u1ec9 kh\u00e1c m \u1ed9t \u0111i\u1ec1u d u y nh\u00e2't: ch\u1ed7 c\u00e1t l\u00fa n kh\u00f4ng ch\u1ecbu m \u1ed9t v\u1eadt g\u00ec n\u1eb7ng \u0111\u00e8 l\u00ean n\u00f3. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1t l\u00fan th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng l\u1edbn hay tr\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n m\u00e0 b\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u00e0 m \u1ed9t l\u1edbp \u0111\u00e2't s\u00e9t. N\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u1ee9 \u0111\u1ecdng trong c\u00e1t v\u00ec l\u1edbp \u0111\u00e2't s\u00e9t \u1edf d\u01b0\u1edbi gi\u1eef kh\u00f4ng cho nu\u1edbc th\u00e2'm xu\u00f4ng. N\u01b0\u1edbc n \u00e0y do nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebfn, t\u1eeb m \u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng ho\u1eb7c t\u1eeb nh\u1eefng h\u1ed3 ao ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Nh\u00ecn th\u1eadt k\u1ef9 ta s\u1ebd th\u00e2y nh\u1eefng h\u1ea1t c\u00e1t ch\u1ed7 l\u00fan V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 91 https:\/\/thuviensach.vn","kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ea1t c\u00e1t \u1ecf ch\u1ed7 kh\u00e1c \u1edf \u0111i\u1ec3m ch\u00fang \\\"tr\u00f2n\\\" h\u01a1n, \u00edt g\u00f3c c\u1ea1nh h\u01a1n. N\u01b0\u1edbc th\u00e2^m v \u00e0o gi\u1eefa khe c\u00e1c h \u1ea1 t c\u00e1t l\u00e0m cho ch\u00fang c\u00e1ch xa n h au ra \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00e2ng ch\u00fang l\u00ean v\u00e0 l\u00e0m cho ch\u00fang c\u1ee9 nh\u01b0 m u\u00f4n ch\u1ed3m l\u00ean nhau. Ch\u00ednh s\u1ef1 ki\u1ec7n b\u1ecb n\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 ch\u1ed3m l\u00ean nhau \u0111\u00f3 khi\u1ebfn cho c\u00e1t l\u00fan v\u00ec s\u1ee9c n\u1eb7ng \u0111\u00e8 l\u00ean ch\u00fang. C\u00f3 nh\u1eef n g ch\u1ed7 c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n h \u01b0 l\u00e0 c\u00e1t l\u00fan m \u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do c\u00e1t. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 do h\u1ea5i c\u1ee9 lo\u1ea1i \u0111 \u1ea5t x\u00f4\\\"p hay c\u00e1t p h a l\u1eabn b \u00f9 n ho\u1eb7c do m \u1ed9 t th \u1ee9 b \u00f9 n s\u1ecfi. Khi \u0111\u1ee9 n g tr\u00ean c\u00e1t l\u00fan, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng b\u1ecb c\u00e1t h \u00fa t r\u1ed3i n u\u00f4t ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u. C \u00e1t l\u00fan c\u00f3 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc n \u00ea n k h i\u1ebfn c\u00e1t b\u1ecb tr\u00f4i \u0111i. V\u00ec c\u00e1t n \u1eb7 n g h\u01a1n n\u01b0\u1edbc n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed5i trong c\u00e1t h\u01a1n trong n\u01b0\u1edbc. \u0110 i\u1ec1u quan tr\u1ecdng ph\u1ea3i l\u00e0m khi b\u1ecb c\u00e1t l\u00fa n l\u00e0 ph\u1ea3i c\u1eed \u0111\u1ed9ng th \u1eadt ch\u1eadm , nh\u01b0 v\u1eady c\u00e1t c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00ec gi\u1edd tr\u00f4i quanh th \u00e2n th\u1ec3 ta. Khi c\u00e1t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 v\u1eady, n\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd t\u00e1c \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1ea1n \u0111ang b\u01a1i trong \u0111\u00f3. T\u1ea1i sao M \u1eb7t Tr\u00f9i Um \u1ec9i\u1eefn Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t m\u1ee7 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t h\u00eci\u1ee1ng b \u1ecb M\u1eb7t Tr\u00f9i h\u00fat v\u00e1c? \u0110 \u00fang l\u00e0 M \u1eb7t Tr\u1eddi r\u1ea5t m \u1ea1nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5i. Nh\u01b0ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t quay quanh M \u1eb7t Tr\u1eddi v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 92 https:\/\/thuviensach.vn","Pluto h\u1ebft s\u1ee9c l\u1edbn, m\u1ed7i gi\u00e2y t\u1edbi 29,8km, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean sinh ra m \u1ed9t l\u1ef1c l\u1edbn r\u1eddi xa M \u1eb7t Tr\u1eddi ra, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ef1c ly t\u00e2m. L\u1ef1c ly t\u00e2m \u1ea5y v\u1eeba kh\u00e9o tri\u1ec7t ti\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1c h \u00fa t c\u1ee7a M \u1eb7t Tr\u1eddi, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1ecb M \u1eb7t Tr\u1eddi h\u00fat v\u00e0o. Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u00e0m b\u00e1ng g\u00ec? C \u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi kh\u00e1i q u \u00e1 t nh\u00e2\\\"t cho c\u00e2u h\u1ecfi n \u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0: Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t l\u00e0 m \u1ed9t qu\u1ea3 banh h \u1ea7 u n h \u01b0 l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u00e1. Xin n\u00f3i r\u00f5; \u0111\u00e1 xanh ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 \u0111\u00e2u. B\u00ean trong l\u00f2ng Tr\u00e1i \u0110\u00e2T, \u0111\u00e1 n\u00f3ng ch\u1ea3y nh\u01b0ng v\u1ecf ngo\u00e0i th\u00ec \u0111\u00f4ng \u0111\u1eb7c. Ch\u01b0a t\u1edbi m \u1ed9t ph\u1ea7n ba b\u1ec1 m \u1eb7t Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t l\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba, p h \u1ea7 n c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph \u1ee7 b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc. V\u0168 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 93 https:\/\/thuviensach.vn","\u0110i s\u00e2u v\u00e0o chi ti\u1ebft h\u01a1n n\u1eefa ta s\u1ebd th\u00e2y b\u1ec1 m \u1eb7t Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 l\u1edbp v\u1ecf h\u01a1i g\u1ed3 gh\u1ec1 l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u00e1 d\u00e0y v\u00e0o kho\u1ea3ng t\u1eeb 20 \u0111 \u1ebfn 50km. L\u1edbp v\u1ecf m \u1ecfng n \u00e0 y g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ea1ch quy\u1ec3n. Ph\u1ea7n n\u1ed5i c\u1ee7a c\u00e1i v\u1ecf n \u00e0y l\u00e0 c\u00e1c l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, th\u00e2\\\"p h\u01a1n m \u1ed9t c h \u00fa t l\u00e0 l\u1edbp n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, bi\u1ec3n, h \u1ed3,... L\u1edbp n\u01b0\u1edbc n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 \\\"thu\u1ef7 quy\u1ec3n\\\". Con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ch\u1ec9 kh\u1ea3o s\u00e1 t \u0111\u01b0\u1ee3c 3\u01a0 s\u01a1 ph\u00eda ngo\u00e0i c\u00f9ng c\u1ee7a c\u00e1i v\u1ecf \u0111\u00e1 \u0111\u1ecba c\u1ea7u m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu \u0111\u00e0o s\u00e2u v\u00e0o l\u00f2ng \u0111\u1ea5t - m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n k\u1ef9 thu\u1eadt hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t v\u00e0i ba km c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0 m \u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n l\u1eafm \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi. N h\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec gh\u00ea g\u1edbm l\u1eafm \u0111\u00e2u. V\u00ec so v\u1edbi b\u1ec1 d \u00e0 y c\u1ee7a v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u00e2T th\u00ec l\u1ed7 khoan \u0111\u00f3 ch\u01b0a th\u00e2m th \u00e1p g\u00ec. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 \u0111 i\u1ec1 u n \u00e0y \u0111 \u00e1 n g \u0111 \u1ec3 \u00fd: c\u00e0ng \u0111 \u00e0 o s\u00e2 u v \u00e0o l\u00f2ng \u0111\u00e2T th\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u00e0ng t\u0103ng. \u0110\u00e0o s\u00e2u v\u00e0o kho\u1ea3ng 3km th\u00ec nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111 u n n\u01b0\u1edbc s\u00f4i r\u1ed3i. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u, kh\u1ea3o s\u00e1t l\u00f2ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t th\u00f4ng qua c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. H\u1ecd tin r\u1eb1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111 \u1ea5t nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u00f3 t\u0103ng nh \u01b0 n g kh\u00f4ng t\u0103n g l\u1eb9 n h \u01b0 \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i g \u1ea7n v\u1ecf. V\u00ec v\u1eady, h\u1ecd cho r\u1eb1ng \u1edf nh\u00e2n - hay trung t\u00e2m Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t - n h i\u1ec7t \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng qu\u00e1 55000 b\u00e1ch ph\u00e2n. T\u00e2T nhi\u00ean, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 qu\u00e1 cao r\u1ed3i, b\u1edfi v\u00ec m\u1edbi \u1edf ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 22000 b\u00e1ch ph\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e1 \u0111\u00e3 n\u00f3ng ch\u1ea3y r\u1ed3i. V\u1ecf ngo\u00e0i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t g\u1ed3m hai l\u1edbp. L\u1edbp ngo\u00e0i c\u00f9ng t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u1ee7 y \u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u t\u1ea1o b\u1eb1n g 94 0 https:\/\/thuviensach.vn","\u0111\u00e1 hoa c\u01b0\u01a1ng (granite). D\u01b0\u1edbi l\u1edbp \u0111\u00e1 hoa c\u01b0\u01a1ng l\u00e0 l\u1edbp \u0111\u00e1 r\u1ea5\\\"t c\u1ee9ng g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e1 badan (basalt). Theo c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00ec trung t\u00e2m Tr\u00e1i \u0110 \u1ea5t l\u00e0 tr\u00e1i banh kh\u1ed5ng l\u1ed3 l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft n\u00f3ng ch\u1ea3y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh v\u00e0o kho\u1ea3ng 6500 km. N \u1eb1m l\u00f3t gi\u1eefa trung t\u00e2m n\u00e0y v\u00e0 l\u1edbp v\u1ecf \u0111\u00e1 l\u00e0 m \u1ed9t l\u1edbp bao g\u1ecdi l\u00e0 \\\"manti\\\" (mantle) d \u00e0y v\u00e0o kho\u1ea3ng 3200 km. Bao \\\"manti\\\" c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m \u1ed9t lo\u1ea1i \u0111\u00e1 g\u1ecdi l\u00e0 'olivin\\\" (olivine). S\u1ef1s\u00f4ng tr\u1ebdn Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t b\u0103t ngu\u00e2n t\u1eeb \u0111au? S\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u00e2T b \u1eaft n g u \u1ed3 n t\u1eeb \u0111\u00e2u? \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t trong vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u00e1 tr\u00ecnh ph \u00e1t tri\u1ec3n h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. C\u00f3 m \u1ed9t s\u1ed1 r\u1eed\u00ec\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng, s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110 \u1ea5t c\u00f3 l\u1ebd b \u1eaf t \u0111 \u1ea7 u t\u1eeb Sao H\u1ecfa, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb trong kh\u00f4ng gian. \u0110\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 cho r\u1eb1ng, s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u00e2T b \u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m \u1ed9t th\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 nh\u1eefng vi khu\u1ea9n hi\u1ec7n nay. S\u1ef1 v\u1eadt v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf b\u00e9 n\u00e0y sau \u0111\u00f3 p h \u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh nh\u1eefng v\u1eadt th\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, con ng\u01b0\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc \u00c2u M\u1ef9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng, ngay t\u1eeb khi Tr\u00e1i \u0110\u00e2T c\u00f2n trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u1ea1nh l\u1ebdo, tr\u00ean Sao H\u1ecfa \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1ut ki\u1ec7n c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 s\u1ed1ng. T\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Sao H\u1ecfa. V\u0168 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 95 https:\/\/thuviensach.vn","Gi\u1ea3 nh\u01b0, qu\u1ea3 th\u1eadt s\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Sao H \u1ecfa, v\u1eady th\u00ec s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u00f3 \u0111 \u1ebfn Tr\u00e1i \u0110 \u00e2t c\u0169ng r\u00e2't d\u1ec5 d\u00e0ng. Theo c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00ec l\u1edbp \u0111\u00e2t \u0111\u00e1 tr\u00ean b\u1ec1 m \u1eb7t Sao H \u1ecfa l\u00e0 do s\u1ef1 va ch\u1ea1m v\u1edbi Sao Ch\u1ed5i v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh t\u1ea1o th\u00e0nh. S\u1ef1 va ch\u1ea1m n\u00e0y trong m \u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee2p n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0m cho m \u1ed9t kh\u00f4i v \u1eadt ch\u00e2\\\"t tr\u00ean Sao H \u1ecfa v\u0103n g ra kh\u1ecfi ph\u1ea1m vi s\u1ee9c h \u00fa t c\u1ee7a h\u00e0nh tinh n\u00e0y v\u00e0 bay \u0111\u1ebfn m \u1ed9t n\u01a1i kh\u00e1c. H\u1ecd cho r\u1eb1ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n 1% s\u1ed1 v \u1ead t ch\u00e2\\\"t v\u0103n g ra kh\u1ecfi Sao H \u1ecfa \u0111\u00f3 \u0111 \u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u00e1i \u0110\u00e2\\\"t th\u00ec c\u0169ng \u0111 \u1ee7 \u0111 \u1ec3 s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec3n. C\u00f2n c\u00f3 gi\u1ea3 thi\u1ebft kh\u00e1c cho r\u1eb1ng: nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc b\u00e9 nh\u1ecf tr\u00ean b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng ph\u00e2n t\u1eed h\u1eefu c\u01a1 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111 \u1ea7 u t\u1eeb trong nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. 96 0 https:\/\/thuviensach.vn","Si\u01b0mg nuw\u1ec9 !\u1ea7 g\u00ec? \u0110\u1ec3 h i\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i l\u00e0 g\u00ec, ta ph\u1ea3i hi\u1ec3u \u0111\u00f4i ch\u00fat v\u1ec1 b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed quanh ta. Trong kh\u00f4ng kh\u00ed, n h \u01b0 ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft kh\u00f4ng n h i\u1ec1u th\u00ec \u00edt, \u1edf \u0111 \u00e2 u v\u00e0 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \\\"\u1ea9m\\\". Ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ee9a h\u01a1i n\u01b0\\\"\u1edbc, kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m l\u1ea1i ch\u1ee9a nhi\u1ec1u h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u01a1n kh\u00f4ng kh\u00ed l\u1ea1nh. Khi kh\u00f4ng kh\u00ed ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m \u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch l\u1ea1nh, h\u01a1i n\u01b0\u1edbc \\\"ch\u1ea5t \u1ea9m\\\" trong kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ee5 l\u1ea1i th\u00e0nh gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf x\u00edu \u0111\u1ecdng tr\u00ean di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u00f3. S\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i l\u00e0 th\u1ebf \u0111\u00f3, h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3. Tuy nhi\u00ean, \u0129\u00echi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tr\u00ean di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u00f3 ph\u1ea3i h\u1ea1 xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn m \u1ed9t m\u1ee9c n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00ec s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i m\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ee9c nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 \\\"\u0111i\u1ec3m s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i\\\" (c\u0169ng n h \u01b0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 1000 b\u00e1ch p h \u00e2n l\u00e0 \\\"\u0111i\u1ec3m \u0111\u00f4ng \u0111\u1eb7c\\\" c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc v\u1eady). Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, th\u1ea3 m\u1ed9t c\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 v\u00e0o c\u00e1i ly hay lon kim lo\u1ea1i. \u0110\u1ee3i cho \u0111\u1ebfn khi n\u00e0o th\u00e0nh ly, th\u00e0nh lon kia l\u1ea1nh \u0111\u1ebfn c\u00e1i \\\"\u0111i\u1ec3m s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i\\\" m\u1edbi b\u00e1m v\u00e0o th\u00e0nh ly, th\u00e0nh lon \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng \u1edf trong thi\u00ean nhi\u00ean th\u00ec sao? Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, trong kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ed9 \u1ea9m c\u1ea7n thi\u1ebft. R\u1ed3i c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea5m v\u00e0 \u1ea9m \u0111\u00f3 ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch m \u00e1t h\u01a1n (ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng kh\u00ed). S\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i kh\u00f4ng b\u00e1m \u0111\u1ecdng d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t hay tr\u00ean l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ef1a, v\u00ec \u0111\u1ea5t hay l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eabn gi\u1eef r\u1ee9\u00eci\u1ec7t \u0111\u1ed9 (do M\u1eb7t Tr\u1eddi ban ng\u00e0y t\u1ecfa xu\u1ed1ng) \u1edf c\u00e1i m\u1ee9c cao h\u01a1n \\\"\u0111i\u1ec3m s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i\\\". Nh\u01b0ng s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i \u0111\u1ecdng b\u00e1m v\u00e0o c\u1ecf, v\u00ec c\u00e2y c\u1ecf c\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u00e2\\\"p h\u01a1n. V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 97 https:\/\/thuviensach.vn","N \u1ebfu v\u1eady, t\u1ea1i sao ta l\u1ea1i n\u00f3i s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i \u0111\u1ecdng tr\u00ean c\u00e2y, tr\u00ean l\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i? L\u00fd do l\u00e0 trong s\u1ed1 nh\u1eefng gi\u1ecdt long lanh tr\u00ean l\u00e1 c\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 m \u1ed9t s\u1ed1 nh\u1ecf l\u00e0 s\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc do ch\u1ee9ih l\u00e1 c\u00e2y \u0111\u00f3 t\u1ea1o ra. H\u01a1i \u1ea9m c\u1ee7a c\u00e2y th\u1ea5m qua c\u00e1c \\\"l\u1ed7 h\u1ed5ng\\\" tr\u00ean l\u00e1. \u0110\u00f3 l\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n d\u1ecbch n\u01b0\u1edbc do c\u00e2y h \u00fa t d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00e2y, l\u00e1. Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y di\u1ec5n ra c\u1ea3 trong ban ng\u00e0y l\u1eabn ban \u0111\u00eam. Nh\u01b0ng ban ng\u00e0y c\u00f3 \u00e1nh m \u1eb7t tr\u1eddi l\u00e0m kh\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc do c\u00e2y ti\u1ebfp cho l\u00e1. Ban \u0111\u00eam , qu\u00e1 tr\u00ecr\u1ee7\u00ec ti\u1ebfp n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1nh m \u1eb7t tr\u1eddi n\u00ean \\\"m\u00e1t, l\u1ea1nh\\\" h\u01a1n. Th\u1ebf l\u00e0 s\u01b0\u01a1ng m u\u1ed1i h\u00ecnh th\u00e0nh tr\u00ean l\u00e1. \u1edb v\u00e0i n\u01a1i tr\u00ean th \u1ebf gi\u1edbi, s\u01b0\u01a1ng m u\u00f4i t\u1ee5 l\u1ea1i m\u1ed7i \u0111\u00eam c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ee9ng v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ee9a v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111 \u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc u\u00f4\\\"ng cho s\u00fac v\u1eadt. S im g m\u00f9 l\u1ee9 g \u00ec? C \u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi nghe \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 c\u00f3 p h \u1ea7n th\u01a1 m\u1ed9ng: S\u01b0\u01a1ng m \u00f9 l\u00e0 m \u00e2y s\u00e0 xu\u1ed1ng g \u1ea7n m \u1eb7t \u0111\u00e2T, l\u00e0 l\u00e0 m \u1eb7t \u0111\u00e2l! Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u01a1 b\u1ea3n gi\u1eefa s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 v\u00e0 m \u00e2y b\u1ed3ng b\u1ec1nh tr\u00f4i tr\u00ean tr\u1eddi cao. Khi m \u00e2y bay l\u00e0 l\u00e0 tr\u00ean m \u1eb7t \u0111 \u1ea5 t h ay tr\u00ea n m \u1eb7 t bi\u1ec3n th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 s\u01b0\u01a1ng m\u00f9. S\u01b0\u01a1ng m \u00f9 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y v\u00e0o ban \u0111\u00eam hay s\u00e1ng s\u1edbm t\u1ea1i nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t th\u1ea5p hay nh\u1eef ng n\u01a1i c\u00f3 n h i\u1ec1u h\u1ed3, ao, \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. S\u01b0\u01a1ng m \u00f9 l\u00e0 do lu\u1ed3ng kh\u00ed l\u1ea1nh tr\u00ean cao \u0111\u1ed5 \u1eadp xu\u00f4ng m \u1eb7t \u0111\u1ea5t ho\u1eb7c v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc c\u00f3 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc (\u1ea9m). 98 0 https:\/\/thuviensach.vn","M \u00f9a thu th\u01b0\u1eddng c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 v\u00ec kh\u00f4ng kh\u00ed gi\u1ea3i n h i\u1ec7t m au l\u1eb9 h\u01a1n \u0111\u00e2^t hay n\u01b0\u1edbc. V\u00e0o l\u00fac x\u1ea9m t\u1ed1i, s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 nh\u1eb9 th\u01b0\u1eddng xu\u00e2\u00ec hi\u1ec7n g\u1ea7n m \u1eb7t \u0111\u1ea5t \u1edf nh \u1eef n g v \u00f9 n g \u0111 \u1ea5 t th\u1ea5p, tr\u0169ng. Ban \u0111\u00eam m \u1eb7t \u0111\u00e2\\\"t tr\u1edf n\u00ean m \u00e1t h\u01a1n n\u00ean kh\u00f4ng kh\u00ed ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi m \u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u0169ng tr\u1edf n\u00ean l\u1ea1nh h\u01a1n. Ch\u00ednh t\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0y, kh\u00f4ng kh\u00ed l\u1ea1n h g \u1eb7p kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9.m h\u01a1n \u1edf ph\u00eda b\u00ean tr\u00ean, th \u1ebf l\u00e0 s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 h\u00ecnh th\u00e0nh. N\u00f3i chung, s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 d\u00e0y \u0111\u1eb7c h\u01a1n s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 \u1edf \u0111\u1ed3ng qu\u00ea. B\u1edfi v\u00ec, kh\u00f4ng kh\u00ed \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 nhi\u1ec1u b\u1ee5i v\u00e0 mu\u1ed9i than h\u00f2a l\u1eabn v\u1edbi c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed n\u01b0\u1edbc khi\u1ebfn cho s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 nhi\u1ec1u h\u01a1n. Ngo\u00e0i kh\u01a1i \u0111\u1ea3o Nevv\u00edoundland l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi, \u1edb San Prancisco th\u00ec ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. C\u01a1n gi\u00f3 r\u1ee7\u00ec\u1eb9 v\u00e0 m\u00e1t l\u1ea1nh ban mai th\u1ed5i \u1eef\u00ean nh\u1eefng \u0111im c\u00e1t \u1ea5m, n\u1ebfu \u0111\u00eam \u1eef\u01b0\u1edbc m\u01b0a l\u00e0m \u1ea9m c\u00e1t th\u00ec h\u01a1i \u1ea9m b\u1ed1c l\u00ean g\u1eb7p c\u01a1n gi\u00f3 nh\u1eb9 m \u00e1t l\u1ea1nh kia s\u1ebd t\u1ea1o th\u00e0nh s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 d\u00e0y \u0111\u1eb7c. L\u00fd do khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 c\u00f3 v\u1ebb d\u00e0y \u0111\u1eb7c h\u01a1n m \u00e2y l\u00e0 v\u00ec nh\u1eefng h \u1ea1t n\u01b0\u1edbc trong \u0111 \u00e1m m \u00e2y th\u00ec l\u1edbn h\u01a1n trong \u0111\u00e1m s\u01b0\u01a1ng m\u00f9. s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1eefng h\u1ea1t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u00ec h\u00e2\\\"p th \u1ee5 r\u1ee7\u00eci\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng h\u01a1n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf nh\u1eefng h\u1ea1t n\u01b0\u1edbc l\u1edbn (nh\u01b0 trong \u0111\u00e1m m\u00e2y). V\u00ec v\u1eady, m\u00e0 s\u01b0\u01a1ng m \u00f9 c\u00f3 v\u1ebb n h \u01b0 \\\"\u0111\u1eb7c h\u01a1n\\\". T\u1ea1i sac s\u0103m l\u1ea1 \u1ec9 \u0111 i theo ch\u1edbp? s\u1ea5m v\u00e0 ch\u1edbp l\u00e0 hai hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng thi\u00ean nhi\u00ean \u0111 \u1ea7u ti\u00ean khi\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi s\u01a1 khai s\u1ee2 h\u00e3i v\u00e0 th \u1ea7n b\u00ed V\u0169 tr\u1ee5 k\u1ef3 b\u00ed 99 https:\/\/thuviensach.vn","n h i\u1ec1u nh\u00e2\\\"t. Khi th \u1ea5y ch\u1edbp lo\u00e9 l\u00ean k\u00e8m theo ti\u1ebfng n\u1ed5 \u1ea7m \u1ea7m, ti\u1ebfp \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfng \u00f9 \u00f9 r\u1ec1n r\u1ec1n nh\u01b0 ti\u1ebfng tr\u00f4ng li\u00ean h\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi s\u01a1 khai tin r\u1eb1ng th\u1ea7n linh \u0111an g n\u1ed5i c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9. V\u00e0 s\u00e2\\\"m, s\u00e9t ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u1ea7n linh tr\u1eebng ph\u1ea1t con ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ec3 hi\u1ec3u ch\u1edbp, s\u00e9t v\u00e0 s\u1ea5m, ta c\u1ea7n nh\u1edb l\u1ea1i nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n. N h\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, c\u1ea7n n\u00f3i r\u00f5 ch\u1edbp v\u00e0 s\u00e9t, tuy m ang hai t\u00ean nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u00e0 m \u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng. Khi ta ch\u1ec9 r\u1ee9\u00ec\u00ecn th\u00e2y tia s\u00e1ng nh\u00e1y nh\u00e1y m\u00e0 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng n\u1ed5, ho\u1eb7c nghe r\u1ea5t xa, ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1edbp. Khi th\u1ea5y tia s\u00e1ng lo\u00e9, ti\u1ebfng n\u1ed5 g\u1ea7n v\u00e0 l\u1edbn, ta g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u00e9t. Ta bi\u1ebft r\u1eb1ng m \u1ecdi v\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng nhi\u1ec5m \u0111i\u1ec7n v\u00e0 t\u00edch \u0111i\u1ec7n - \u0111i\u1ec7n \\\"d\u01b0\u01a1ng\\\" ho\u1eb7c \u0111i\u1ec7n \\\"\u00e2m\\\". D\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n c\u00f3 s\u1ee9c h \u00fa t T\u1ea5t m \u1ea1nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00e2m \u0111i\u1ec7n. \u0110i\u1ec7n t\u00edch c\u00e0ng l\u1edbn th\u00ec s\u1ee9c h \u00fa t c\u00e0ng m \u1ea1nh. Khi \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u0111 \u1ea1t t\u1edbi c\u1ef1c \u0111i\u1ec3m , ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \\\"qu\u00e1 t\u1ea3i\\\" th\u00ec v\u1eadt ch\u1ee9a \u0111i\u1ec7n s\u1ebd b\u1ecb \\\"\u0111\u1eadp b\u1ec3\\\". S\u1ef1 ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n - \u0111 \u1eadp b\u1ec3 b\u00ecnh ch\u1ee9a ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i to\u1ea3 s\u1ee9c c\u0103ng do s\u1ef1 qu\u00e1 t\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho hai \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u0111\u00f3 c\u00e2n b\u1eb1ng v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e9t x\u1ea3y ra theo \u0111\u00fang qu\u00e1 tr\u00ecnh v\u1eeba m\u00f4 t\u1ea3. M\u1ed9t \u0111\u00e1m m \u00e2y ch\u1ee9a \u0111i\u1ec7n t\u00edch tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec7n t\u00edch c\u1ee7a m \u1ed9t \u0111\u00e1m m \u00e2y kh\u00e1c ho\u1eb7c v\u1edbi \u0111i\u1ec7n t\u00edch c\u1ee7a m \u1ed9t v\u1eadt \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111 \u1ea5t (c\u00e1i nh\u00e0 ch\u1eb3ng h\u1ea1n). Khi \u0111i\u1ec7n \u00e1p gi\u1eefa hai v\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m \u1ea1nh \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \\\"b\u1ebb g\u00e3y\\\" s\u1ef1 ng\u0103n c\u00e1ch c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed gi\u1eefa ch\u00fang v\u1edbi nhau th\u00ec 100 https:\/\/thuviensach.vn","m \u1ed9t tia l\u1eeda \u0111i\u1ec7n b\u1eadt l\u00ean. S\u1ef1 ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n s\u1ebd theo con \u0111\u01b0 \u1eddng c\u00f3 s\u1ee9c \u0111\u1ec1 kh\u00e1ng y\u1ebfu nh\u00e2\\\"t. Do \u0111\u00f3, ch\u1edbp th\u01b0\u1eddng ngo\u1eb1n ngh\u00e8o ch\u1eef chi l\u00e0 v\u1eady. Kh\u1ea3 n\u0103ng d\u1eabn \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed tu\u1ef3 thu\u1ed9c v\u00e0o nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, t\u1ef7 tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u1ed9 \u1ea9m. Kh\u00f4ng kh\u00ed kh\u00f4 l\u00e0 v\u1eadt c\u00e1ch \u0111i\u1ec7n r\u1ea5t t\u1ed1t. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt d\u1eabn \u0111i\u1ec7n kh\u00e1 t\u1ed1t. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao khi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01b0a r\u1ed3i th\u00ec s\u1ea5m ch\u1edbp c\u0169ng gi\u1ea3m d\u1ea7n r\u1ed3i ng\u01b0ng. Kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m t\u1ea1o th\u00e0nh v\u1eadt d\u1eabn \u0111i\u1ec7n khi\u1ebfn cho c\u00e1c \u0111\u00e1m m \u00e2y \u0111i\u1ec7n t\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111i\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch tho\u1ea3i m\u00e1i n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee2p t\u00edch \u0111i\u1ec7n qu\u00e1 c\u0103ng n\u1eefa. Th\u1ebf c\u00f2n s\u1ea5m l\u00e0 g\u00ec? Khi c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4ng kh\u00ed quanh ch\u1ed7 b\u1ecb gi\u00e3n ra sau \u0111\u00f3 b\u1ecb co l\u1ea1i c\u1ef1c nhanh. S\u1ef1 \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m gi\u1eefa gi\u00e3n v\u00e0 co c\u1ef1c nhanh, m \u1ea1nh gi\u1eefa hai lu\u1ed3ng kh\u00ed n\u00e0y g\u00e2y ra ti\u1ebfng n \u1ec3. Ti\u1ebfng r\u1ec1n r\u1ec1n ch\u00ednh l\u00e0 ti\u1ebfng vang c\u1ee7a s\u1ea5m t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u00e1m m \u00e2y kh\u00e1c ph\u1ea3n d\u1ed9i l\u1ea1i. https:\/\/thuviensach.vn","c\u0111uv\u00f4ngl\u00fag\u00ec? c \u1ea7 u v\u1ed3ng, th\u1ef1c ch\u1ea5t, ch\u1ec9 l\u00e0 quang ph\u1ed5 c\u00f3 h\u00ecnh b\u00e1n nguy\u1ec7t, t\u1ee9c l\u00e0 m \u1ed9t gi\u1ea3i m \u00e0u do \u00e1nh s\u00e1ng xuy\u00ean qua n\u01b0\u1edbc m \u01b0a - l\u00e0 m \u1ed9t th\u1ee9 l\u0103ng k\u00ednh b\u1ecb t\u00e1n s\u1eafc m\u00e0 ra. Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u00e2y c\u1ea7u v\u1ed3ng l\u00fac tr\u1eddi v\u1eeba m \u01b0a v\u1eeba n\u1eafng. N h\u01b0 ng n \u1ebf u l\u00e2\\\"y b \u1ea1n l\u00e0m trung t\u00e2m , M \u1eb7t Tr\u1eddi ph\u00eda sau l\u01b0ng, m\u01b0a ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc m \u1eb7t b\u1ea1n th\u00ec b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5y c\u1ea7u v\u1ed3ng. M \u1eb7t Tr\u1eddi chi\u1ebfu qua vai b\u1ea1n r\u1ecdi v\u00e0o \u0111\u00e1m m\u01b0a. M\u00e2y v\u00e0 m\u01b0a l\u00e0 \\\"l\u0103ng k\u00ednh\\\" l\u00e0m t\u00e1n s\u1eafc \u00e1nh s\u00e1ng m \u1eb7t tr\u1eddi. V\u1eady, m u\u00f4n nh\u00ecn th\u1ea5y c\u1ea7u v\u1ed3ng th\u00ec M \u1eb7t Tr\u1eddi, con m \u1eaft c\u1ee7a b\u1ea1n, \u0111i\u1ec3m gi\u1eefa c\u1ee7a cung c\u1ea7u v\u1ed3ng ph\u1ea3i n\u1eb1m tr\u00ean m \u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng. 102 0 https:\/\/thuviensach.vn"]


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook