ชีวภาพ -PDF

40   บทท่ี 5 สรปุ อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ การศึกษาเรื่อง นํา้ หมกั ชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ โดยมวี ตั ถปุ ระสงคข์ องการศึกษาดงั นี้ 1. เพือ่ ศึกษากระบวนการการทาํ นาํ้ หมักชีวภาพจากเครื่องในปลานลิ 2. เพ่อื เปรียบเทยี บปริมาณธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ทมี่ อี ยใู่ นนาํ้ หมัก ชวี ภาพจากเครอื่ งในปลานลิ นา้ํ หมกั ชวี ภาพจากสับปะรด และนํา้ หมกั ชีวภาพจลุ นิ ทรยี ์ 3. เพอื่ เปรยี บเทียบปริมาณกรด-เบส ทม่ี ีอยใู่ นนาํ้ หมกั ชีวภาพจากเครอ่ื งในปลานลิ นา้ํ หมกั ชีวภาพจากสับปะรด และนา้ํ หมักชีวภาพจลุ นิ ทรยี ์ 4. เพือ่ เปรยี บเทยี บการเจริญเตบิ โตของต้นผกั บงุ้ โดยใช้น้ําหมกั ชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานิล กบั นํ้าหมกั ชีวภาพจากสับปะรด และน้าํ หมกั ชวี ภาพจุลนิ ทรยี ์ และไม่ใสน่ าํ้ หมักชีวภาพ 5. เพอ่ื ศกึ ษาความพงึ พอใจของชมุ ชนท่ีมตี ่อการขยายผลเรอ่ื งน้าํ หมกั ชีวภาพจากเคร่ืองใน ปลานิลลงส่ชู มุ ชน ณ บา้ นหนองบวั ตําบลทา่ ตุ้ม อาํ เภอป่าซาง จังหวัดลาํ พนู 6. เพ่ือศึกษาการนาํ นา้ํ หมักชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานลิ ไปใชใ้ นการปลกู พชื ในชุมชน ณ บ้านหนองบัว ตําบลทา่ ตุ้ม อําเภอปา่ ซาง จังหวัดลําพนู เคร่ืองมือทใี่ ช้ในการศกึ ษา เคร่อื งมอื ทใี่ ชใ้ นการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล ประกอบด้วย 1. แบบบนั ทกึ ผลการศึกษากระบวนการการทํานา้ํ หมักชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานลิ 2. แบบบันทกึ ผลการเปรยี บเทียบปริมาณธาตไุ นโตรเจน ฟอสฟอรสั และโพแทสเซียม ทมี่ ี อยูใ่ นนา้ํ หมกั ชวี ภาพจากเคร่อื งในปลานิล น้ําหมกั ชีวภาพจากสับปะรด และนาํ้ หมักชวี ภาพจุลินทรยี ์ 3. แบบบนั ทึกผลการเปรยี บเทียบปรมิ าณ กรด-เบส ท่มี อี ยใู่ นนาํ้ หมักชวี ภาพจากเครอ่ื งใน ปลานิล นาํ้ หมักชีวภาพจากสับปะรด และนํ้าหมักชีวภาพจุลนิ ทรีย์ 4. แบบบันทกึ ผลการเปรยี บเทียบการเจริญเติบโตของต้นผักบุง้ โดยใชน้ ํ้าหมักชวี ภาพจาก เครื่องในปลานลิ กับ นํา้ หมักชวี ภาพจากสับปะรด น้ําหมกั ชีวภาพจลุ นิ ทรยี ์ และไม่ใสน่ าํ้ หมักชวี ภาพ 5. แบบสอบถามความพงึ พอใจของชมุ ชนทม่ี ตี อ่ การขยายผลเรอ่ื งนา้ํ หมักชีวภาพจากเครือ่ ง ในปลานิล ลงสู่ชมุ ชน ณ บา้ นหนองบวั ตําบลท่าตุ้ม อําเภอป่าซาง จงั หวัดลําพนู 6. แบบบันทึกผลการสัมภาษณก์ ารนาํ นาํ้ หมักชวี ภาพจากเครื่องในปลานิลไปใช้ในการปลกู พืชในชุมชน ณ บา้ นหนองบวั ตําบลทา่ ตมุ้ อําเภอป่าซาง จังหวดั ลาํ พูน

41   การวิเคราะหข์ ้อมลู การวเิ คราะหข์ อ้ มลู แบ่งเป็นขอ้ มูลเชงิ คุณภาพ และข้อมลู เชงิ ปรมิ าณได้แก่ 1. การวเิ คราะห์ข้อมูลเป็นข้อมลู เชิงคณุ ภาพไดแ้ ก่ 1) ผลการศึกษากระบวนการการทาํ นาํ้ หมักชีวภาพจากเครอื่ งในปลานิล 2) ผลการเปรียบเทยี บปริมาณธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ท่ีมีอย่ใู นนํ้า หมกั ชวี ภาพจากเครอื่ งในปลานลิ น้าํ หมกั ชวี ภาพจากสบั ปะรด และนาํ้ หมกั ชวี ภาพจลุ ินทรีย์ 3) ผลการศกึ ษาการนําน้ําหมกั ชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลไปใชใ้ นการปลกู พชื ในชุมชน ณ บ้านหนองบัว ตาํ บลท่าตุม้ อาํ เภอป่าซาง จังหวดั ลําพนู 2. การวิเคราะห์ขอ้ มลู เป็นข้อมูลเชงิ ปรมิ าณได้แก่ 1) ผลการเปรยี บเทยี บปริมาณกรด-เบส ทม่ี ีอยใู่ นน้ําหมักชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานิล น้ําหมักชวี ภาพจากสบั ปะรด และนาํ้ หมักชีวภาพจลุ นิ ทรยี ์ แสดงค่า pH ต้งั แต่ 1 -14 2) ผลการเปรียบเทียบการเจริญเติบโตของตน้ ผักบงุ้ โดยใช้นาํ้ หมักชีวภาพจากเครื่องใน ปลานิล กับนํ้าหมักชีวภาพจากสับปะรด นํ้าหมักชีวภาพจุลินทรีย์ และไม่ใส่นํ้าหมักชีวภาพ ใช้ค่าเฉลี่ย เลขคณติ ( X ) 3) ผลการศึกษาความพึงพอใจของชมุ ชนทมี่ ีต่อการขยายผลเรอ่ื งนาํ้ หมักชีวภาพจาก เครื่องในปลานิล ลงสู่ชุมชน ณ บ้านหนองบัว ตําบลท่าตุ้ม อําเภอป่าซาง จังหวัดลําพูน ใช้ค่าความถ่ี ค่ารอ้ ยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณติ ( X ) และสว่ นเบย่ี งเบนมาตรฐาน (S.D.) สรปุ ผลการศกึ ษา 1. ในการทํานาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานลิ มวี ัสดุอุปกรณ์ ได้แก่ กากน้ําตาล นา้ํ สะอาด EM ตาข่ายไนล่อน เครื่องในปลานิล ถังหมัก อัตราส่วนในการหมักน้ําหมัก 1 ถัง จะใช้กากน้ําตาล 1 กิโลกรัม : เคร่ืองในปลานิล 48 กิโลกรัม : EM 0.5 กิโลกรัม : น้ําสะอาด 160 กิโลกรัม วิธีการทํา คือ นําเครื่องในปลานิล และ กากน้ําตาลผสมลงในถังหมัก เติมน้ําสะอาดลงไปประมาณ 80% ของถัง จากน้ันนําไนล่อนชนิดถี่มาปิดไว้ เพอื่ ป้องกันแมลงวนั วางไข่ หมักไว้ประมาณ 3-5เดือน ในระหว่างน้ีต้องหมั่นคนทุกวัน ใช้ระยะเวลาในการหมัก 3-5 เดือน ประโยชน์ท่ีได้รับจากน้ําหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลคือ ทําให้พืชออกดอกเร็ว เก็บผลผลิต ได้เร็ว ได้ผลผลิตที่มีปริมาณมากและมีคุณภาพ ลงทุนน้อย ลดต้นทุนในการผลิต สามารถผลิตไว้ใช้เองใน ครัวเรือน ไม้ผลจะมีรากแข็งแรง ใบสวย ปรับให้สภาพพ้ืนที่ดินดี ไม่เสีย ไม่เปร้ียว ไม่ทําให้ดินมีสภาพไม่เป็น กรด 2. น้ําหมกั ชวี ภาพจากเครือ่ งในปลานิล และนํา้ หมกั ชวี ภาพจลุ นิ ทรีย์ มธี าตฟุ อสฟอรสั (P) สงู รองลงมาคือธาตุ โพแทสเซียม (K) มีปานกลาง และน้ําหมักชีวภาพจากสับปะรด มีธาตุโพแทสเซียม (K) สูง รองลงมาคือธาตไุ นโตรเจน (N) และธาตุฟอสฟอรัส (P) ปานกลาง 3. นาํ้ หมักชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ มีสภาพเปน็ กลาง มีค่า pH เทา่ กบั 7.00 น้ําหมกั ชวี ภาพจาก สับปะรด มสี ภาพเป็นกรดมากกว่านํา้ หมักชวี ภาพจุลินทรยี ์ มีค่า pH เท่ากบั 3.90 และนา้ํ หมักชีวภาพจุลินทรีย์ มีสภาพเปน็ กรดน้อยที่สดุ มคี ่า pH เท่ากบั 4.10 4. ผกั บงุ้ ทปี่ ลกู โดยใส่นาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเคร่อื งในปลานิลมีการเจริญเตบิ โตดีท่สี ดุ โดยมคี า่ เฉลี่ยความ

42   สูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 10.9 เซนติเมตร รองลงมาได้แก่ต้นผักบุ้งท่ีปลูกโดยใส่น้ําหมักชีวภาพจุลินทรีย์ มีค่าเฉล่ียความสูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 10.3 เซนติเมตร และรองลงมาอีกได้แก่ ต้นผักบุ้งที่ปลูกโดย ใส่นา้ํ หมกั ชีวภาพจากสับปะรดโดยมคี ่าเฉล่ียความสูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 8.7 เซนติเมตร และต้นผักบุ้ง ที่ปลูกโดยไม่ใส่นํ้าหมักชีวภาพมีการเจริญเติบโตน้อยที่สุดโดยมีค่าเฉล่ียความสูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 7.1 เซนติเมตร 5. ผู้ตอบแบบสอบถามมคี วามพงึ พอใจทีม่ ีตอ่ การขยายผลเร่อื งน้ําหมักชีวภาพจากเครอื่ งในปลานิล โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย ( X ) เท่ากับ 4.33 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)เท่ากับ .27 เมื่อ พิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ข้อท่ี 1. ท่านทราบวัตถุประสงค์ในการนําเสนอผลงานวิจัยสู่ชุมชนของนักเรียนเรื่อง นํ้าหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลในครั้งน้ี มีค่าเฉลี่ย ( X ) สูงที่สุด เท่ากับ 4.60 ส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .74 รองลงมาได้แก่ข้อท่ี 9. น้ําหมักชีวภาพช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายโดยการนําของเหลือใช้มาทํา เป็นปุ๋ยชีวภาพ มีค่าเฉล่ีย ( X ) เท่ากับ 4.54 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .61 และข้อที่ 13. บรรยากาศโดยภาพรวมของการนําเสนอผลงานวิจัยในคร้ังน้ี มีค่าเฉลี่ย ( X ) เท่ากับ 4.54 ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .54 น้อยที่สุดได้แก่ข้อที่ 10. สถานท่ีจัดการนําเสนองานวิจัยมีความเหมาะสม มคี ่าเฉลย่ี ( X ) เท่ากบั 4.00 สว่ นเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากบั .85 6. ชาวบ้านที่นาํ นาํ้ หมักชีวภาพจากเครอ่ื งในปลานิลไปใช้ทดลองกบั พชื 2 กล่มุ คือ กลมุ่ ท่ี 1 พืชท่ี ให้ผลเช่น พริก มะนาว บวบ และลําไย กลุ่มท่ี 2 พืชไม้ดอกไม้ประดับ เช่น คุณนายตื่นสาย ผลการใช้พบว่า กลุ่มที่ 1 พืชที่ให้ผล ลําต้นโตเร็ว ออกดอกจํานวนมากขึ้น ติดผลเร็ว จํานวนผลมากข้ึน ใบมีสีเขียวกว่าเดิม สําหรับกลุ่มท่ี 2 พืชไม้ดอกไม้ประดับ ต้นสูงข้ึนกว่าเดิม ลําต้นตรง จํานวนดอกมากข้ึน สําหรับความคิดเห็น เพ่ิมเติมคือควรมีการเผยแพร่ หรือสาธิตการทําน้ําหมักชีวภาพจากเครื่องในปลานิลอีก และควรมีการปรับปรุง เรือ่ งกลนิ่ ของนํา้ หมกั ชวี ภาพจากเครือ่ งในปลานิล อภิปรายผล จากการศกึ ษาเรอื่ ง นาํ้ หมกั ชีวภาพจากเครอ่ื งในปลานิล สามารถนําไปสูก่ ารอภปิ รายผลได้ ดังตอ่ ไปน้ี 1. ในการทาํ น้ําหมักชีวภาพจากเครอื่ งในปลานิลมวี ัสดุอปุ กรณ์ ไดแ้ ก่ กากนาํ้ ตาล นา้ํ สะอาด EM ตาข่ายไนล่อน เคร่ืองในปลานิล ถังหมัก อัตราส่วนในการหมักน้ําหมัก 1 ถัง จะใช้กากน้ําตาล 1 กิโลกรัม : เครื่องในปลานิล 48 กิโลกรัม : EM 0.5 กิโลกรัม : นํ้าสะอาด 160 กิโลกรัม วิธีการทํา คือ นําเคร่ืองในปลานิล และ กากนํ้าตาลผสมลงในถังหมัก เติมนํ้าสะอาดลงไปประมาณ 80% ของถัง จากน้ันนําไนล่อนชนิดถ่ีมาปิดไว้ เพื่อปอ้ งกันแมลงวันวางไข่ หมักไวป้ ระมาณ 3-5เดือน ในระหว่างน้ีต้องหมั่นคนทุกวัน ใช้ระยะเวลาในการหมัก 3-5 เดือน ประโยชน์ท่ีได้รับจากน้ําหมักชีวภาพจากเครื่องในปลานิลคือ ทําให้พืชออกดอกเร็ว เก็บผลผลิต ได้เร็ว ได้ผลผลิตที่มีปริมาณมากและมีคุณภาพ ลงทุนน้อย ลดต้นทุนในการผลิต สามารถผลิตไว้ใช้เองใน ครัวเรือน ไม้ผลจะมีรากแข็งแรง ใบสวย ปรับให้สภาพพื้นที่ดินดี ไม่เสีย ไม่เปร้ียว ไม่ทําให้ดินมีสภาพเป็นกรด ไม่เป็นไปตามสมมติฐานท่ีตั้งไว้ เพราะกระบวนการผลิตนํ้าหมักจะมีปัจจัยท่ีสําคัญคือ กากน้ําตาลเป็นอาหาร ของจุลินทรีย์ที่ช่วยย่อย EM ย่อมาจาก Effective Microorganisms หมายถึง กลุ่มจุลินทรีย์ท่ีมีประสิทธิภาพ จุลินทรีย์ท่ีใช้ในการหมัก (Zynogumic or Fermented microorganisms) ทําหน้าที่เป็นตัวกระตุ้นให้ดิน

43   ต้านทานโรค (Diseases resistant) ฯลฯ เข้าสู่วงจรการย่อยสลายได้ดี ช่วยลดการ พังทลายของดิน ป้องกัน โรคและแมลงศัตรูพืชบางชนิด ของพืชและสัตว์ สามารถบําบัดมลพิษในนํ้าเสียที่เกิดจากส่ิงแวดล้อมเป็นพิษ ต่างๆ ได้ ซ่ึงสอดคล้องกับการศึกษาของ Administrator. กระบวนการทํานํ้าหมักชีวภาพ. [ออนไลน์].เข้าถึง ได้จาก: http://www.oknation.net/blog/sonorwut/2013/11/02/entry-2. (วันที่ค้นข้อมูล: 1 มิถุนายน 2558). ได้กล่าวไว้ดังนี้ กระบวนการทํานํ้าหมักชีวภาพจากเครื่องในปลานิล คือ กระบวนการนําเครื่องในปลา นิลมาบรรจุลงในภาชนะเติมกากน้ําตาล และ EM ลงไป ตามอัตราส่วน คนหรือคลุกเคล้าให้เข้ากัน ปิดฝา ภาชนะ หมักไว้ 3 เดือนข้ึนไป หรือจนกว่านํ้าหมักจะมีสีนํ้าตาลใสจึงนําไปใช้ได้ และระหว่างหมักให้หมั่นคน ส่วนผสมทุกวัน หากมีกล่ินเหม็นหรือบูดเน่าให้เติมกากนํ้าตาลทราย แล้วคนให้เข้ากันท้ิงไว้ 1สัปดาห์ กลิ่น เหมน็ หรือกล่นิ บูดเน่าจะหายไป 2. น้ําหมกั ชวี ภาพจากเครือ่ งในปลานลิ และนา้ํ หมกั ชวี ภาพจุลนิ ทรีย์ มีธาตุฟอสฟอรสั (P) สงู รองลงมาคือธาตุ โพแทสเซียม (K) มีปานกลาง และน้ําหมักชีวภาพจากสับปะรด มีธาตุโพแทสเซียม (K) สูง รองลงมาคือธาตุไนโตรเจน (N) และธาตุฟอสฟอรัส (P) ปานกลาง ซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานท่ีตั้งไว้ตรง ประเดน็ ทีก่ ลา่ ววา่ น้าํ หมกั ชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานิลมีธาตฟุ อสฟอรสั (P) สงู กวา่ นํา้ หมกั ชีวภาพจากสับปะรด และนํ้าหมักชีวภาพจุลินทรีย์ ทั้งน้ีเน่ืองจากปลานิลเป็นสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในนํ้า และการหมุนเวียนของฟอสฟอรัสมี การหมุนเวียนท่ีไม่ผ่านบรรยากาศ ฟอสฟอรัสที่เกิดจากการชะล้างหิน ดิน โดยฝน จะถูกชะล้างลงสู่แหล่งน้ํา และดิน ปลานิลจึงไดร้ ับฟอสฟอรสั เข้าไปสะสมไว้ในร่างกายปรมิ าณทม่ี าก โดยสอดคล้องกับ เว็บเพ่ือพืชเกษตร ไทย. ปรมิ าณธาตอุ าหารในนํ้าหมักน้าํ ชีวภาพ. [ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ได้จาก: puechkaset.com/นํา้ หมักชวี ภาพ. (วนั ที่ค้นข้อมลู : 1 มถิ ุนายน 2558). ท่กี ลา่ วไวว้ า่ ไนโตรเจน 0.4-1.10%, ฟอสฟอรัส 0.0-3.94%, โพแทสเซียม 0.09-0.86%, แคลเซยี ม 0.014-0.51% 3. น้าํ หมกั ชวี ภาพจากเครือ่ งในปลานลิ มีสภาพเปน็ กลาง มีคา่ pH เท่ากับ 7.00 นาํ้ หมกั ชีวภาพจาก สับปะรด มีสภาพเป็นกรดมากกว่าน้ําหมักชีวภาพจุลินทรีย์ มีค่า pH เท่ากับ 3.90 และน้ําหมักชีวภาพ จุลินทรยี ์ มสี ภาพเป็นกรดน้อยที่สดุ มคี ่า pH เทา่ กบั 4.10 ซ่งึ สอดคล้องกบั สมมติฐานทีต่ ั้งไว้ เนื่องจากน้าํ หมัก ชีวภาพจากเครื่องในปลานิล มีสภาพความเป็นกลาง เนื่องจากในร่างกายของปลานิลมีกลไกในการปรับสมดุล กรด-เบส อยตู่ ลอดเวลา 4. ผกั บ้งุ ทป่ี ลูกโดยใส่นํา้ หมกั ชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานลิ มกี ารเจริญเตบิ โตดีท่ีสุดโดยมคี า่ เฉล่ียความ สงู ของต้นผกั บุ้ง ( X ) เท่ากับ 10.9 เซนตเิ มตร รองลงมาได้แกต่ ้นผกั บ้งุ ทป่ี ลูกโดยใสน่ าํ้ หมักชวี ภาพจุลินทรีย์ มีค่าเฉลี่ยความสูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 10.3 เซนติเมตร และรองลงมาอีกได้แก่ ต้นผักบุ้งที่ปลูกโดย ใส่นํ้าหมักชีวภาพจากสับปะรดโดยมีค่าเฉลี่ยความสูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 8.7 เซนติเมตร และ ต้นผักบุ้งท่ีปลูกโดยไม่ใส่นํ้าหมักชีวภาพมีการเจริญเติบโตน้อยท่ีสุดโดยมีค่าเฉล่ียความสูงของต้นผักบุ้ง ( X ) เท่ากับ 7.1 เซนติเมตร ซ่ึงสอดคล้องกับสมมติฐานที่ต้ังไว้ เน่ืองจากนํ้าหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลมี ฟอสฟอรัสมาก จึงทําให้รากแข็งแรง สามารถดูดน้ําและแร่ธาตุอาหารได้ดี ส่งผลให้ต้นผักบุ้งเจริญเติบโตได้ดี โดยสอดคล้องกับ สารานุกรมไทยสําหรับเยาวชน. ธาตุอาหารพืชในดิน. [ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http:// kanchanapisek.or.th/kp6/sub/book/book.php?book=18&chap=8&page=t18-8-fodetail05.html. (วันท่ีค้นข้อมูล: 1 มิถุนายน 2558). กล่าวไว้ว่า พืชท่ีได้รับฟอสฟอรัสอย่างเพียงพอ จะมีระบบรากท่ีแข็งแรง แพรก่ ระจายอยู่ในดนิ อย่างกวา้ งขวาง สามารถดงึ ดูดน้ําและธาตุอาหารไดด้ ี การออกดอกออกผลจะเร็วขึ้น และ

44   สอดคล้องกับงานวิจัยของ สุริยา สาสนรักกิจ.ปุ๋ยชีวภาพจากเศษปลา.[ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http://www.siamfishing.com/content/view.php?nid=20345&cat=article.(วันท่ีค้นข้อมูล: 1 มิถุนายน 2558). ที่กล่าวไว้ว่าปุ๋ยปลาหมักเป็นปุ๋ยน้ําชีวภาพที่ได้จากการย่อยสลายวัสดุเหลือใช้จากปลา ได้แก่ หัวปลา ก้างปลา หางปลา พุงปลา และเลอื ด ผ่านขบวนการหมักโดยการย่อยสลายโดยการใชเ้ อนไซม์ ซงึ่ เกิดขึน้ เองโดย ธรรมชาติ หลังจากหมักจนได้ที่แล้ว จะได้สารละลายสีนํ้าตาลเข้ม ประกอบด้วยธาตุอาหารหลัก ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม นอกจากน้ีปุ๋ยปลายังประกอบด้วยธาตุอาหารรอง ได้แก่ แคลเซียม แมกนีเซียม และกํามะถัน และธาตุอาหารเสริมได้แก่ เหล็ก ทองแดง และแมงกานีส นอกจากน้ีปุ๋ยปลายัง ประกอบดว้ ยโปรตีนและกรดอะมิโน ซึ่งเกดิ จากกระบวนการยอ่ ยสลายของโปรตนี ในตวั ปลา 5. ผู้ตอบแบบสอบถามมคี วามพงึ พอใจทมี่ ีต่อการขยายผลเรอ่ื งนาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเครือ่ งในปลานิล โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย ( X ) เท่ากับ 4.33 ส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .27 เมื่อ พจิ ารณาเป็นรายข้อพบว่า ข้อที่ 1. ท่านทราบวัตถุประสงค์ในการนําเสนอผลงานวิจัยสู่ชุมชนของนักเรียนเรื่อง นํ้าหมักชีวภาพจากเครื่องในปลานิลในคร้ังน้ี มีค่าเฉล่ีย ( X ) สูงที่สุด เท่ากับ 4.60 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .74 รองลงมาได้แก่ข้อท่ี 9. นํ้าหมักชีวภาพช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายโดยการนําของเหลือใช้มาทํา เป็นปุ๋ยชีวภาพ มีค่าเฉลี่ย ( X ) เท่ากับ 4.54 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .61 และข้อที่ 13. บรรยากาศโดยภาพรวมของการนําเสนอผลงานวิจัยในครั้งน้ี มีค่าเฉล่ีย ( X ) เท่ากับ 4.54 ส่วนเบ่ียงเบน มาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .54 น้อยท่ีสุดได้แก่ข้อท่ี 10. สถานที่จัดการนําเสนองานวิจัย มีความเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย ( X ) เท่ากับ 4.00 ส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน (S.D.) เท่ากับ .85 ซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานท่ีตั้งไว้ ท้ังน้ีเน่ืองจากน้ําหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลเป็นส่ิงที่น่าสนใจ มีประโยชน์ สามารถทําได้ง่าย เป็นการนํา สงิ่ เหลือใช้มาทําใหเ้ กิดประโยชน์ตอ่ ชุมชน ลดภาวะโลกรอ้ น และเปน็ ผลดตี ่อสขุ ภาพของผู้บรโิ ภค 6. ชาวบา้ นทีน่ ําน้าํ หมกั ชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลไปใช้ทดลองกบั พชื 2 กลุ่มคอื กลมุ่ ที่ 1 พชื ที่ ให้ผลเช่น พริก มะนาว บวบ และลําไย กลุ่มที่ 2 พืชไม้ดอกไม้ประดับ เช่น คุณนายต่ืนสาย ผลการใช้พบว่า กลุ่มที่ 1 พืชท่ีให้ผล ลําต้นโตเร็ว ออกดอกจํานวนมากข้ึน ติดผลเร็ว จํานวนผลมากขึ้น ใบมีสีเขียวกว่าเดิม สําหรับกลุ่มท่ี 2 พืชไม้ดอกไม้ประดับ ต้นสูงขึ้นกว่าเดิม ลําต้นตรง จํานวนดอกมากขึ้น สําหรับความคิดเห็น เพ่ิมเติมคือควรมีการเผยแพร่ หรือสาธิตการทํานํ้าหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลอีก และควรมีการปรับปรุง เรื่องกลิ่นของนํ้าหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิล เป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ เนื่องจากนํ้าหมักชีวภาพจาก เครื่องในปลานิลมีธาตุฟอสฟอรัสสูง จึงทําให้รากแข็งแรง สามารถดูดน้ําและแร่ธาตุอาหารได้ดี ส่งผลให้พืชมี การเจริญเตบิ โตไดด้ ี นอกจากน้นี ํ้าหมักชีวภาพจากเคร่ืองในปลานิลมธี าตุโพแทสเซยี มปานกลาง ทําให้พืชมีการ สร้างและการเคล่ือนย้ายแป้งและน้ําตาลได้ดี ส่งผลให้พืชมีผลโต โดยสอดคล้องกับ สารานุกรมไทยสําหรับ เยาวชน. ธาตุอาหารพืชในดิน. [ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http://kanchanapisek. or.th/kp6/sub/book/ book.php?book=18&chap=8&page=t18-8-fodetail05.html. (วันท่ีค้นข้อมูล: 1 มิถุนายน 2558). กล่าว ไว้ว่า พืชที่ได้รับฟอสฟอรัสอย่างเพียงพอ จะมีระบบรากท่ีแข็งแรงแพร่กระจายอยู่ในดินอย่างกว้างขวาง สามารถดึงดูดน้ําและธาตุอาหารได้ดี การออกดอกออกผลจะเร็วข้ึน และธาตุโพแทสเซียม มีความสําคัญใน การสรา้ งและการ เคลื่อนยา้ ยอาหารพวกแป้งและนา้ํ ตาลไปเล้ยี ง สว่ นท่กี าํ ลังเติบโต และส่งไปเก็บไวเ้ ป็นเสบียง ท่ี หวั หรือที่ลําตน้

45   ขอ้ เสนอแนะ การศึกษาครั้งน้ี ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะในการศึกษานํ้าหมักชีวภาพจากเครื่องในปลานิลในการนํา ผลการศึกษาไปใช้ และข้อเสนอแนะในการศึกษาครง้ั ต่อไป ดังนี้ ข้อเสนอแนะในการนาํ ผลการศึกษาไปใช้ 1. ควรจะปลูกผกั บงุ้ ในทท่ี ่ีมีแสงเพียงพอ 2. ควรใช้น้ําหมกั ทม่ี ีระยะเวลาในการหมกั 3-5 เดอื น เพราะน้ําหมกั จะสมบูรณ์ สามารถนาํ ไปใช้ แลว้ ได้ผลดที ส่ี ดุ 3. ไม่ควรนาํ เคร่ืองในปลานิลทิ้งไว้นาน ควรนาํ ไปทํานํ้าหมักชีวภาพทนั ที 4. ในการนํานาํ้ หมักชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ ไปใช้รดตน้ ไม้ใหใ้ ช้ตามอัตราสว่ นท่ีเหมาะสมกับ ขนาดของตน้ ไม้ 5. ควรนาํ นาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานลิ ไปใชก้ ับพชื ทีด่ อก พืชผล 6. การตรวจสอบคา่ N P K ควรใชเ้ ครอ่ื งมือในการตรวจสอบเฉพาะกับนํา้ หมกั ชีวภาพ ข้อเสนอแนะเพ่อื การศกึ ษาคร้งั ตอ่ ไป 1. ควรมกี ารนําน้ําหมักชีวภาพจากเครอื่ งในปลานิลไปทดลองใชก้ ับพืชชนิดอืน่ ๆ 2. ควรมีการทดลองการใชน้ าํ้ หมกั ชีวภาพแตล่ ะชนิด ในแตล่ ะช่วงของการเจรญิ เตบิ โตของพชื 3. ควรมีการปรบั ปรงุ กลนิ่ ของนํ้าหมกั ชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานลิ 4. ควรนําพืช และสัตว์ชนิดอ่ืน มาใช้ศึกษาในการทาํ น้ําหมกั ชวี ภาพ เพ่ือลดปรมิ าณขยะ ลดภาวะ โลกร้อน และเพ่ือสุขภาพทดี่ ี

46   บรรณานุกรม เว็บเพ่อื พืชเกษตรไทย. ปรมิ าณธาตุอาหารในนํ้าหมักนา้ํ ชวี ภาพ. [ออนไลน์].เขา้ ถงึ ได้จาก: puechkaset.com/นาํ้ หมกั ชีวภาพ. (วนั ทค่ี ้นข้อมลู : 1 มิถุนายน 2558). การปลกู ผักเพาะปลกู พืช. การปลูกผกั บงุ้ จนี . [ออนไลน์].เขา้ ถงึ ไดจ้ าก : myveget.com/การปลูก ผักบงุ้ จนี .html. (วนั ทค่ี ้นขอ้ มลู : 1 มถิ ุนายน 2558). ภาควชิ าปฐพวี ิทยา คณะเกษตร มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร.์ ชุดตรวจค่า เอน็ พี เค และกรด-ด่างของดนิ . [ออนไลน์].เข้าถงึ ได้จาก:http://www.soiltestku.agr.ku.ac.th/index.php?option=com_ content&view=section&layout=blog&id=7&Itemid=4. (วนั ท่คี ้นขอ้ มลู : 1 มิถนุ ายน 2558). สถาบันการพลศกึ ษา วิทยาเขตชุมพร. การสมั ภาษณ์. [ออนไลน]์ .เข้าถึงได้จาก: http://www.ipecp.ac.th/ ipecp/cgi-binn/webpili/unit5/level5-4.html. (วันทคี่ ้นข้อมลู : 1 มิถนุ ายน 2558). สารานุกรมไทยสําหรับเยาวชน. ธาตอุ าหารพืชในดิน. [ออนไลน์].เขา้ ถงึ ไดจ้ าก: http://kanchanapisek. or.th/kp6/sub/book/book.php?book=18&chap=8&page=t18- 8-infodetail05.html. (วันที่ค้นข้อมลู : 1 มถิ ุนายน 2558). สรุ ยิ า สาสนรักกิจ.ปุย๋ ชีวภาพจากเศษปลา.[ออนไลน]์ .เข้าถึงไดจ้ าก: http://www.siamfishing.com/ content/view.php?nid=20345&cat=article. (วนั ทคี่ น้ ขอ้ มูล: 1 มถิ นุ ายน 2558). Administrator. กระบวนการทํานาํ้ หมกั ชวี ภาพ. [ออนไลน์].เขา้ ถึงได้จาก: http://www.oknation.net/ blog/sonorwut/2013/11/02/entry-2. (วนั ทค่ี ้นขอ้ มูล:1 มิถุนายน 2558). Administrator.เครอื่ งในปลานลิ . [ออนไลน์].เขา้ ถึงได้จาก. http://www.oknation.net/blog/seeone/ 2013/03/10/entry-1 (วนั ท่ีค้นข้อมูล: 1 มถิ ุนายน 2558). Administrator.น้ําหมักชีวภาพ.[ออนไลน]์ .เข้าถึงไดจ้ าก. http://hilight.kapook.com/view/50873. (วันทค่ี น้ ขอ้ มลู : 1 มิถนุ ายน 2558). Maitree Pongsapan. การวัดความพงึ พอใจ. [ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ได้จาก: http://maitree3.blogspot.com/ p/blog-page_18.html. (วันท่ีคน้ ข้อมูล: 1 มิถนุ ายน 2558).

47   ภาคผนวก

48   ภาคผนวก ก รายนามผเู้ ชย่ี วชาญ 1. นายสยาม หอมโกศล ครชู ํานาญการพิเศษ สาขาวิชาเกษตร 2. นางสพุ ตั รา วรรณมะกอก โรงเรยี นปา่ ซาง จังหวัดลาํ พูน 3. นายนพดล บญุ ภา ครู สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ โรงเรียนปา่ ซาง จงั หวัดลําพูน ครู สาขาวชิ าชวี วิทยา โรงเรียนปา่ ซาง จงั หวดั ลาํ พนู

49   ภาคผนวก ข หนงั สอื ราชการโครงงานวจิ ยั ลงสชู่ มุ ชน เร่อื งนาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานลิ ณ บา้ นหนองบัว หม่ทู ่ี 2 ตําบลท่าตมุ้ อาํ เภอป่าซาง จังหวัดลําพนู

50  

51  

52  

53  

54   ภาคผนวก ค แบบบนั ทกึ การลงทะเบยี น คา่ สถิติ และแบบสอบถามความพงึ พอใจ ของผเู้ ขา้ ร่วมฟงั การนาํ เสนอผลงานวจิ ัยส่ชู ุมชนของนกั เรยี น เร่อื ง นา้ํ หมกั ชีวภาพจากเคร่ืองในปลานลิ วนั ที่ 4 กนั ยายน 2558 ณ วัดกอคา่ ตําบลทา่ ตุม้ อําเภอปา่ ซาง จงั หวัดลาํ พนู

55  

56  

57  

58  

59  

60  

61  

62  

63  

64  

65  

66   ภาคผนวก ง แบบบันทึกการสัมภาษณ์การใชน้ า้ํ หมกั ชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ “การนําเสนอผลงานวจิ ัยสชู่ ุมชนของนักเรียน” ณ หม่บู ้านหนองบวั ตาํ บลทา่ ต้มุ อําเภอปา่ ซาง จงั หวดั ลําพูน

67  

68  

69  

70  

71  

72  

73  

74   ภาคผนวก จ ภาพกิจกรรม การทาํ นํา้ หมกั ชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานลิ นํ้าหมกั ชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานิล                                     ใส กากน้าํ ตาล และ EM หมนั่ คนทุกวนั ปด ฝาไว 3-5 เดอื น การผลิตนา้ํ หมักชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานิล

75   ภาพถา่ ยการตรวจวดั คา่ NPK ข้ันทดสอบปรมิ าณธาตไุ นโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม นํ้าหมักชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ ขั้นทดสอบปรมิ าณธาตไุ นโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม น้ําหมักชีวภาพจากสบั ปะรด

76   ขนั้ ทดสอบปรมิ าณธาตไุ นโตรเจน ฟอสฟอรสั และโพแทสเซยี ม น้ําหมักชวี ภาพจลุ นิ ทรีย์

77   ใช้ pH มเิ ตอรว์ ดั ค่ากรด-เบส ของนาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ ใช้ pH มิเตอรว์ ดั คา่ กรด-เบส ของนาํ้ หมกั ชวี ภาพจากสบั ปะรด

78   ใช้ pH มเิ ตอรว์ ดั ค่ากรด-เบส ของนาํ้ หมักชวี ภาพจากจลุ ินทรยี ์

79   ภาพถ่ายการปลกู ผกั บงุ้ และการตรวจวัดการเจรญิ เตบิ โตของต้นผกั บุ้ง เตรยี มแปลงปลกู 4 แปลง ขนาด 1x1 เมตร เพื่อใชใ้ นการทดลอง     ผกั บงุ้ ทปี่ ลูกโดยใส่นาํ้ หมักช ีวภาพจากเครอ่ื งในปลานลิ

80     ผกั บุ้งทป่ี ลูกโดยใสน่ าํ้ หมักชีวภาพจากสบั ปะรด ผกั บงุ้ ที่ปลูกโดยใสน่ าํ้ หมักชีวภาพจลุ นิ ทรยี ์

81   ผกั บงุ้ ท่ีปลูกโดยไมใ่ ส่นาํ้ หมกั ชีวภาพ

82   ภาพถา่ ยการนาํ โครงงานวจิ ัย เรื่อง นาํ้ หมกั ชวี ภาพจากเคร่ืองในปลานลิ ลงสู่ชมุ ชน ณ บา้ นหนองบัว ตําบลทา่ ตุม้ อาํ เภอปา่ ซาง จังหวัดลําพนู

83  

84   ภาพถา่ ยการสมั ภาษณช์ าวบา้ นในการนาํ นาํ้ หมักชีวภาพจากเครื่องในปลานิลไปใชก้ บั พืช นางหน้อย แสนสองแคว “นํานา้ํ หมกั ชีวภาพจากเคร่ืองในปลานลิ ไปใชก้ บั ตน้ พรกิ ” บา้ นเลขที่ 48 บ้านหนองบวั หมทู่ ่ี 2 ต.ท่าต้มุ อ.ปา่ ซาง จ.ลาํ พูน

85   นายคําอ้าย บวั ใจ “นาํ นา้ํ หมักชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานิลไปใช้กบั ต้นลาํ ไย” บ้านเลขที่ 24 บา้ นหนองบวั หมทู่ ่ี 2 ต.ทา่ ตุ้ม อ.ป่าซาง จ.ลําพูน

86   นายนนั ท์ ประโลมลัมย์ “นาํ น้าํ หมกั ชวี ภาพจากเครื่องในปลานลิ ไปใชก้ บั ตน้ มะนาว” บ้านเลขท่ี 128 บา้ นหนองบัว หมู่ที่ 2 ต.ท่าต้มุ อ.ป่าซาง จ.ลาํ พนู

87   นายประเสรฐิ มาปนิ ตา “นาํ นํ้าหมักชีวภาพจากเครือ่ งในปลานลิ ไปใช้กับพริก” บา้ นเลขท่ี 68 บ้านหนองบวั หม่ทู ่ี 2 ต.ท่าต้มุ อ.ป่าซาง จ.ลาํ พูน

88   นายประเสรฐิ มาปินตา “นาํ นาํ้ หมักชีวภาพจากเครือ่ งในปลานิลไปใช้กบั ถ่วั ฝกั ยาว” บ้านเลขที่ 68 บ้านหนองบวั หมู่ท่ี 2 ต.ทา่ ตุม้ อ.ป่าซาง จ.ลาํ พูน

89   นางบัวเผย เกษมศรี “นาํ นา้ํ หมักชวี ภาพจากเครอ่ื งในปลานิลไปใชก้ บั ต้นมะนาว” บ้านเลขที่ 50 บ้านหนองบวั หมูท่ ี่ 2 ต.ท่าตมุ้ อ.ป่าซาง จ.ลําพูน