การใช้พจนานุกรม

การใชพ้ จนานกุ รม

การฟงั การอ่านข้อความและเร่ืองราวใหเ้ ขา้ ใจ เราจาเป็นตอ้ งทราบความหมายของคา ในการเขยี นก็เช่นกนั เราจะเขียนได้ดี ถ้าเรารู้จกั คา เขา้ ใจความหมายของคา และนาไปใช้ไดถ้ กู ต้องเหมาะสม นักเรียนในชน้ั น้คี วรฝกึ ใช้พจนานกุ รมอยา่ งสม่าเสมอ ในเบอ้ื งต้นอาจใช้พจนานุกรมฉบับนกั เรยี นไปก่อน ในชัน้ ที่สูงขนึ้ ควร ใช้พจนานกุ รมฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน

พจนานกุ รม คอื ? พจนานุกรม เป็นหนังสือสาหรบั ค้นคว้าหา ความหมายของคา ช่วยให้อา่ นเขียน และใชภ้ าษาได้ ถกู ตอ้ ง ทง้ั คาท่ีเป็นไทยแท้ คาท่ยี ืมมาจากตา่ งประเทศ คาที่เกิดขนึ้ ใหม่ ความรทู้ างวชิ าการ

วิธเี รียงลาดับ คาในพจนานกุ รม

เรยี งลาดบั ตามรูปพยญั ชนะ ดงั น้ี กขฅคฅฆงจฉชซฌญฑฒณดตถท ธนบปผฝพฟภมย รฤฤาลฦฦาวศษสหฬอฮ

คาในพจนานุกรมไม่เรียงตามเสียง แตเ่ รียงตามรปู พยญั ชนะ เช่น หญงิ หนงั หมวด กต็ อ้ งไปคน้ ในหมวดตวั อักษร ห หรอื คาว่า ทราบ ก็ไปคน้ ในหมวด ท

คาในหมวดเดียวกนั จะเรยี ง ลาดับตามรปู พยัญชนะตวั ถดั ไป เชน่ กง (ง เปน็ ตัวสะกด) มากอ่ น กฎ เพราะ ง มาก่อน ฎ กฎ มาก่อน กรด (ร เปน็ ตัวควบกลา้ ) เพราะ ฎ มาก่อน ร

คาท่ขี ึน้ ต้นด้วยพยญั ชนะและตามด้วย สระ จะมาหลงั คาที่ข้นึ ต้นดว้ ย พยัญชนะและตามด้วยพยญั ชนะ เช่น กร่อย มากอ่ น กระ คม มาก่อน คะ

การเรยี งคาทขี่ นึ้ ต้นดว้ ย พยญั ชนะและตามดว้ ยสระ จะเรียงรูปสระดงั น้ี ะ ั -ะั า ำ ิ ีึ ื ุ ู เ เ-ะ เ-า เ-าะ เ - ิ เ- ี เ -ะิ เ- ื เ-ะื แ แ-ะ โ โ-ะ ใ ไ

คาทไ่ี มม่ ีรูปวรรณยุกต์จะมาก่อน คาทมี่ วี รรณยกุ ต์ คาท่มี วี รรณยกุ ตจ์ ะเรียงจาก เอก โท ตรี จัตวา

หมายเหตุ ถ้าต้องการทราบชนิดของคา ใหด้ จู ากอกั ษรยอ่ ท้ายคา เชน่ ก. หมายถึง คากรยิ า น. หมายถงึ คานาม ส. หมายถึง คาสรรพนาม บ. หมายถึง คาบพุ บท อ. หมายถงึ คาอุทาน ว. หมายถงึ คาวเิ ศษณ์ สัน. หมายถงึ คาสันธาน

การบอกแหลง่ ท่ใี ช้ของคา กลอน คอื คาที่ใช้ในบทกลอน กฎ คือ คาที่ใชใ้ นกฎหมาย ถนิ่ คอื คาท่ีใช้ในภาษาถน่ิ สา คือ คาที่เปน็ สานวนไทย โบ คอื คาโบราณ แบบ คอื คาทใ่ี ช้ในหนงั สือ

การบอกแหลง่ ท่มี าของคา ป. คอื ปาลิ (บาล)ี ฝ. คอื ฝรัง่ เศส ข. คือ เขมร ม. คือ มลายู จ. คือ จนี ล. คอื ละติน ช. คือ ชวา ส. คอื สนั สกฤต ญ. คอื ญวน อ. คอื องั กฤษ ญ.ิ คือ ญปี่ ่นุ ฮ. คอื ฮินดู ต. คอื ตะเลง บ. คือ เบงกาลี

ลองคน้ หาคาตอ่ ไปนี้ ขจร ขน้ั ท่ี ๑ เปดิ พจนานุกรมไปท่หี มวดพยญั ชนะ ข (ดูเลขหน้าจากสารบญั ) พยัญชนะจะเรียงจาก ก-ฮ ขน้ั ที่ ๒ เมอื่ ไดค้ าที่มี ข นาหนา้ ดคู าเพ่ือหาพยัญชนะตวั ที่ ๒ คือ จ ใหไ้ ด้ ขจ พยัญชนะตวั ที่ ๒ จะเรียงตามลาดับจาก ก-ฮ ขน้ั ท่ี ๓ ดคู าต่อไปให้ได้พยัญชนะตวั ที่ ๓ คือ ร ซ่งึ เรียงลาดบั เช่นเดียวกบั ขัน้ ที่ ๒ จนพบคาวา่ ขจร ขัน้ ที่ ๔ ศึกษา คาเขียน คาอา่ น ชนดิ ของคา ท่มี าของคา ความหมาย หรือ วิธใี ช้ตามตอ้ งการ (ขจร อ่านว่า ขะ-จอน เปน็ คากรยิ า หมายถึง ฟุง้ ไป)

ลองคน้ หาคาตอ่ ไปนี้ เสด็จ ขั้นที่ ๑ เปดิ พจนานกุ รมไปทหี่ มวดพยญั ชนะ ส (ดเู ลขหนา้ จากสารบญั ) พยญั ชนะจะเรยี กจาก ก-ฮ ข้ันที่ ๒ เมือ่ ไดพ้ ยญั ชนะหมวด ส แล้ว ให้หาคาทมี่ ี ส ขึน้ ตน้ ดว้ ยสระ เอ ซง่ึ จะอยหู่ ลงั สระ อู และหนา้ สระ เอะ (ดกู ารเรยี งรปู สระในคาชีแ้ จงของ พจนานกุ รม) จะไดค้ าท่ขี ้นึ ต้นดว้ ย เส ขั้นท่ี ๓ ใหไ้ ล่คาตวั ท่ีมีพยญั ชนะตอ่ ไป คือ ด ซงึ่ การเรียงก็เหมือนข้ันที่ ๑ คอื จาก ก-ฮ จะไดค้ าท่ีข้นึ ต้นด้วย เสด

ข้นั ที่ ๔ ไลค่ าท่ีมีพยัญชนะต่อไปคือ จ (เรยี งจาก ก-ฮ เช่นเดียวกัน) จน พบคาวา่ เสด็จ ซึ่งอบิ ายไวว้ ่า เสด็จ (สะ-เดด็ ) น. คาเรียกเจ้านายชัน้ พระองค์เจา้ ท่ีเป็นลกู เธอและหลาน เธอ ซ่ึงพระอยั กาเปน็ พระเจา้ แผ่นดิน. (ราชา) ก. ไป เช่น เสดจ็ ประพาส, อยู่ เช่น เสดจ็ ประทบั . เสด็จในกรม (ปาก) น. คาเรยี กเจา้ นายทีท่ รงกรม. เสดจ็ พระ ราชดาเนิน ก. ไป (ใชแ้ ก่พระเจ้าแผ่นดิน สมเดจ็ พระบรมราชนิ นี าถ สมเดจ็ พระ บรมโอรสาธริ าช และสมเดจ็ พระบรมราชกุมารี) เช่น เสด็จพระราชดาเนินโดย ทางลากพระบาท เสด็จพระราชดาเนนิ โดยรถยนต์พระท่นี ่ัง.

รูค้ วามหมาย เขียนคาได้ ประโยชน์ ของคา ถกู ตอ้ ง ของพจนานกุ รม อ่านคาได้ รู้ชนดิ ของคา ถกู ต้อง รทู้ ี่มาของคา รลู้ ักษณะ การใช้คา

แบบฝึกหดั

คาชแี้ จง จดั ลาดบั คาทเ่ี ป็นชื่ออาหารไทย ใหถ้ กู ต้องตามหลกั การ ใชพ้ จนานุกรม ปลา รา้ ทรง เคร่อื ง น้า พรกิ ปลา ทู อาหารไทย แกง หมู ฟัก ทอง ตม้ ยา ปลา ช่อน ผัก บ้งุ ไฟ แดง

คาชี้แจง ใหน้ ักเรียนเรียงลาดับคาต่อไปนีต้ ามพจนานกุ รม พร้อมหาความหมายของคา ประชด แบ่งปนั คา ความหมาย กกุ กัก ตอบแทน ข้าวสกุ เคลิ้ม ละห้อย ราพึง เสพ เจ้อื ยแจว้

ทบ ทว น ค ว า ม รู้ ด้ ว ย นะ คะ

คาช้แี จง จดั ลาดับคาทเ่ี ป็นชือ่ อาหารไทย ให้ถกู ตอ้ งตามหลักการ ใชพ้ จนานกุ รม ปลา ร้า ทรง เครอ่ื ง นา้ พริก ปลา ทู เครื่อง ทรง ทู น้า ปลา พริก ปลา รา้ อาหารไทย แกง หมู ฟกั ทอง ผัก บุ้ง ไฟ แดง ต้ม ยา ปลา ชอ่ น แกง ทอง ฟัก หมู แดง บงุ้ ผกั ไฟ ชอ่ น ต้ม ปลา ยา

คาชแ้ี จง ให้นักเรียนเรียงลาดบั คาตอ่ ไปน้ีตามพจนานุกรม พร้อมหาความหมายของคา ประชด แบ่งปัน คา ความหมาย กุกกกั ตอบแทน ข้าวสกุ กกุ กัก ว.(คาวิเศษณ์) กกึ กกั , ตดิ ๆ ขัด ๆ ละหอ้ ย เคล้มิ ขา้ วสกุ น. (คานาม) ขา้ วที่หุงสกุ แล้ว, ข้าวสวย เสพ ราพึง เคล้มิ ว. (คาวเิ ศษณ์) เผลอตวั , หลงไป, จวนหลบั เจ้ือยแจว้ เจอื้ ยแจ้ว ว. (คาวเิ ศษณ์) มเี สียงไพเราะทอดยาว ตอบแทน ก. (คากรยิ า) ทาทดแทนแก่ผู้ทากอ่ น แบง่ ปนั ก. (คากริยา) แบง่ ส่วนให้บ้าง, แบ่งให้บางสว่ น ประชด ก. (คากริยา) แกล้งทาให้เกินควรหรือพูดแดกดนั ราพงึ ก. (คากริยา) คิดถึง, คานงึ อยูใ่ นใจ ละหอ้ ย ว. (คาวิเศษณ์) โศกเศร้าเพราะความผิดหวัง เสพ ก. (คากรยิ า) คบ, กิน, รว่ มประเวณี