၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နှစ်ပတ်လည်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုအစီအရင်ခံစာ

ပပည်ဆ ောင်စုသမတမ ပမန်မောနုင်ငံဆတော် အဂတလုက်စော်းမှုတုက်ဖျက်ဆရ်းဆကော်မရှင် နှစ်ပတ်လည် လုပ်ငန််းဆ ောငရ် ွကမ် ှု အစီရင်ခံစော ၂၀၂၂ ခုနှစ် စုံစမ််းစစ်ဆ ်းခြင်် း တ ်း ်း အသပိ ည ဆပ်းခြင်် း က ကယွ ခ် ြင်် း

စဉ် အက ြောင်် းအရြော စြောမျ န် ှာ ၁ နိဒါန်း ၁ ၂ နိုငငံတ ောစမီ ံအိုပခ ျုပတ ်းတ ောငစီ ဥ ကဋ္ဌ၊ နိုငငံတ ောဝနက ီ်းခ ျုပ ၂ ဗိုလခ ျုပမ ်းက ီ်း မင်းတအောငလိှုင အပပညပပညဆိုင ော အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ အခမ်းအန ်း ွင တပပောက ော်းခဲ့သညဲ့ မိနေခ့ ွန်း ၃ ပပညတထောငစို ော်းသူက ီ်းခ ျုပ ဦ်းထွန်းထွန်းဦ်း အပပညပပညဆိုင ော ၉ အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ အခမ်းအန ်း ွင တပပောက ော်းခဲ့သညဲ့ အမောစ ော်း ၄ အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတ ောမ င ဥ ကဋ္ဌ ဦးသနးဆ ွေ အဂ ိ ၁၄ လို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ အခမ်းအန ်း ွင အဂ ိ လို စော်းမှို ို ဖ တ ်း လိုပငန်းမ ော်းနငဲ့စပလ ဉ်း၍ အဆ ောငအထည ဆ ောဆ ောငရွ ဆနမမှု ေား ို ရှငးလငးတငပြခ အခန််း (၁) အဂတိလို ်စြော်းမှုတို ်ဖျ ်ကရ်းက ြော်မရင် ဖွဲ့စည််းခခင််းနင် ၂၅ လိုပ်ငန််းအစီအစဉ်မျြော်း ချမတခ် ခင််း ၅ အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတ ောမ င ဖွဲ့စည်းပခင်း ၆ လိုပငန်းတ ောမ ီမ ော်း ဖွဲ့စည်းတဆောင ွ ပခင်း ၂၇ ၇ အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်း မဟောဗ ဟောစီမံခ (၂၀၂၂-၂၀၂၅) ၂၈ ၂၈ ❖ မဟောဗ ဟော ညမန်းခ မ ော်း ၂၉ ❖ မဟောဗ ျူဟောစီမံခ အဆ ောငအထညဆ ောမှု ၃၉ ၈ ၂၀၂၂ ခိုနစ လိုပငန်းအစီအစဉ

စဉ် အက ြောင်် းအရြော စြောမျ န် ှာ အခန််း (၂) အသပိ ညြောကပ်းခခင််း ၉ ပပညတထောငစိုဝနက ီ်းဌောနမ ော်း၊ နိုငငံဲ့ဝနထမ်း ကသိုလမ ော်းနငဲ့ ၄၂ ၄၇ အ ပဖ အဖွဲ့အစည်းမ ော်း ွင တဆွ်းတနွ်းတဟောတပပောပခင်း ၄၇ ၄၇ ၁၀ တပဖောငဲ့မ ညက ညမှို ပမငြှ ဲ့ ငတ ်း ပညောတပ်းအစီအစဉမ ော်း ၄၇ ❖ ြညောဆရးဝနက ီးဌောန၏ သငရိုးညွှနးတမးမ ေားတွေင ထညသွေငး ၄၈ ဆရး ွနဲေ ိုငဆရး ညနှုငးဆ ောငရွ ပခငး ၅၂ ❖ တ ကသိုလအ င ရညညနွှ းစောဆစောငမ ေား ြံိုနှြထိုတဆဝနငို ဆရး ၅၂ ၅၄ ဆ ောငရွ ပခငး ၅၄ ❖ ဆ ောငးသေားလူငယြညောဆြးဆရးလိုြငနး အစီအမံဆ ောဆ ောငဆရး ၅၆ အ ွေဲဲ့ ွေဲဲ့စညးပခငး ၅၆ ❖ ဆပ ောငမတ တညက ညမှု ပမငတငဆရး ြညောဆြး အစီအစဉ Edu-tainment မ ေား အဆပခခံြညောဆ ောငးမ ေားတွေင အဆ ောင အထညဆ ော ဆ ောငရွ ပခငး ၁၁ နိုငငံပငို သ င်းစောမ ော်း၊ လူမှို ွန စောမ န ၊ Website နငဲ့ ရိုပပမင သံက ော်း ိုေ့ ွင အသိပညောတပ်း တဖောပပမှိုမ ော်း ❖ နိုငငံြငို သတငးစောမ ေားတွေင ဆ ောငးြ းမ ေား ဆရးသေားဆ ောပြပခငး ❖ လူမှု ွေနရ မှတစ င အသြညောဆြးပခငး ❖ နိုငငံြငို ရိုြပမငသံက ေားတွေင အဂတလို စေားမှု တို ဆရး ိုငရော ရိုြပြသရိုြဆ ော ဆတးသီခ ငးနှင ဇောတလမးတိုမ ေား ထိုတလွှငပခငး ❖ သ င်းထို ပပနပခင်း ၁၂ တိုငးဆေသက ီး/ ပြညနယအစိုးရအ ွေဲဲ့မ ေားတွေင အဂတလို စေားမှု တေား းီ ော ွေယဆရး အသြညောဆြးရှငးလငးဆ ွေးဆနွေးပခငး

စဉ် အက ြောင်် းအရြော စြောမျ န် ှာ ၁၃ အသြညောဆြးပြခနးနှင အသြညောဆြးစောဆစောငမ ေား ပ နဆဝမှု ၅၈ ❖ အသြညောဆြးပြခနး ၅၈ ❖ ဥြဆေနှင လ မးစောဆစောငမ ေား ပြြုစိုထတို ဆဝပ နခ ပခငး ၅၈ အခန််း(၃) တြော်းဆီ်း ြော ယ်ခခင််း ၁၄ ဥပတဒမူတ ောငခငို မောတ ်း ၆၁ ၁၅ အဂ ိလို စော်းမှို ော်းဆီ်း ော ွယတ ်းအဖွဲ့မ ော်း ဖွဲ့စည်းတဆောင ွ မှို ၆၂ ၆၃ အတပခအတန ၆၄ ၁၆ အဂ ိလို စော်းမှို ော်းဆ်ီ း ော ွယတ ်းအဖွဲ့မ ော်းနငဲ့ ညနြှိ ိှုင်းအစည်း ၆၆ ၇၅ အတဝ်း င်းပပခင်း ၁၇ အဂ ိလို စော်းမှို ော်းဆ်ီ း ော ွယတ ်းအဖွဲ့မ ော်းအ ွ နည်းပညော ဆိုင ော သင န်းမ ော်း င်းပပခင်း ၁၈ အဂ ိလို စော်းမှို ော်းဆ်ီ း ော ွယတ ်းအဖွဲ့မ ော်း၏အတ ောငအထညတဖော တဆောင ွ မှို အတပခအတန ၁၉ အမ ော်းပပညသူထံမ ံပိုေ့ ပနမှို ယူပခင်း အစီအစဉ (Public Feedback Programme-PFP) တဆောင ွ မှိုအတပခအတန အခန််း(၄) စိုစမ််းစစ်ကဆ်းခခင််းနင်အကရ်းယူကဆြောငရ် ွ ်ခခင််း ၈၆ ၈၈ ၂၀ ိုငက ော်းစော လ ခံ မိ ှို ၈၉ ၂၁ ိုငက ော်းစောမ ော်းအတပေါ် စီမံတဆောင ွ မှို ၉၁ ၂၂ တိုငက ေားစောမ ေား လွှဲဆပြောငးဆြးြမို ှု ၉၄ ၂၃ စံိုစမ်းစစတဆ်း ော်းစွ ငပမိုေ့ ှိုနငဲ့ လတပပောင်းတပ်းပိမုေ့ ှို ၂၄ ိုငက ော်းသူမ ော်းနငဲ့ လ ခံတ ွဲ့ဆတံို ဆွ်းတနွ်းမှို

စဉ် အက ြောင်် းအရြော စြောမျ န် ှာ အခန််း(၅) ကပေါင််းစပ်ညိနငိှု ််းကဆြောင်ရွ ်ခခင််းနင် စမ််းကဆြောင်ရည်ခမင်တင်ခခင််း ၂၅ အပပညပပညဆိုင ော အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ ၉၆ အခမ်းအန ်း င်းပပခင်း ၂၆ ပပည ွင်း၊ ပပညပအစည်းအတဝ်းမ ော်း တ ော ပခင်း ၉၈ ၂၇ ဝနထမ်းအငအော်း ဖွဲ့စည်းပံို ပပငဆငဖွဲ့စည်းပခင်း ၁၀၂ ❖ ဖွဲ့စည်းပံိုအ ွင်း ဝနထမ်းမ ော်း ခနေထ့ ော်းပခင်း ၁၀၂ ၂၈ ဌောနစွမ်းတဆောင ည ပမြှငဲ့ ငပခင်း ၁၀၃ ၂၉ ဝနထမ်းမ ော်း စွမ်းတဆောင ည ပမြှငဲ့ ငပခင်း ၁၀၄ ❖ ပပည ွင်းသင န်းမ ော်း တ ော ပခင်း ၁၀၄ ❖ ဌောန ငွ ်းသင န်းမ ော်း ဖွငဲ့လစပခင်း ၁၀၄ ❖ ပပညပသင န်းမ ော်း တ ော ပခင်း ၁၀၇ ၃၀ ဏ္ဍော နပံိုတငွ ခွတဝ ိပခင်းနငဲ့ သံို်းစွပခင်း ၁၀၇ အခန််း(၆) ၂၀၂၂ ခိုနစ် လိုပ်ငန််းကဆြောင်ရွ မ် ှုမျြော်းအကပေါ် သို်းသပ်အ ခဖတ်ခခင််းနင် ကရွဲ့လိုပ်ငန််းစဉ် ချမတခ် ခင််း ၃၁ ၂၀၂၂ ခိုနစ လိုပငန်းတဆောင ွ မှိုမ ော်းအတပေါ် သံို်းသပအ ပဖ ပခင်း ၁၁၀ ၃၂ အဂ ိလို စော်းမှိုဆိုင ော ညန်း ိန်းမ ော်း အတပခအတန ၁၁၀ ၃၃ ၂၀၂၃ ခိုနစ လိုပငန်းအစီအစဉ ၁၁၂ ၃၄ နိဂို်ံ း ၁၁၈

နိဒါန်း မြန်ြာနိုငင် ံသည် ကြ္ာာ့ကိုလသြဂ္ဂ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား ကွန်ဗင်ား ှင်ားသို့ အဖွဲ့ဝင်နိုငင် ံအမဖစ် ၂၀-၁၂-၂၀၁၂ က်တွင် အတည်မ ြုဝင်ရ ာက်ခာ့ပ ား အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားဥ ရေကို ၇-၈-၂၀၁၃ က်တွင် မ ဋ္ဌာန်ားခာ့ ါသည်။ တတယအကကြ် အဂ္တ လိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ားရကာ်ြ ှင်ကို ရကာြ် ှင်ဥကကဋ္ဌ၊ အတွင်ားရ ားြှ ားနှငာ့် အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦား တမို့ ဖငာ့် ဖွဲ့စည်ားခာ့ပ ား အဂ္တလိုက်စာားြှု တကို ်ဖျက်ရ ားဥ ရေ ါ မ ဋ္ဌာန်ားချက်ြျာားနှငာ့်အည လို ်ငန်ား တာဝန်ြျာားကို အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါသည်။ အဂ္တလိုက်စာားြှု မ ဿနာသည် နိုင်ငတံ ိုင်ား ကကံြုရတွဲ့ရန သညာ့် ဋ ကခြျာားစွာ၏ အရမခခံအရ ကာင်ားတ ာားြျာား မဖစ်ရသာရ ကာငာ့် ရကာ်ြ ှင်အရနမဖငာ့် အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားကို အြျြုားသာားရ ား တာဝန်အမဖစ် ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါသည်။ ရကာ်ြ ှင် သည် အကကားစာားအဂ္တလိုက်စာားြှု (Grand Corruption) ြျာားကို တည် ဥ ရေနငှ ာ့်အည ထထရ ာက်ရ ာက် အရ ားယူနိုင်ရ ား ရ ာင် ွက်လျက် ှပ ား အရသားစာား အဂ္တလိုက်စာားြှု (Petty Corruption) ြျာားကိုလည်ား နိုင်ငံာ့ဝနထ် ြ်ား ဥ ရေြျာားနှငာ့်အည အရ ားယူရ ာင် ွက် လျက် ှ ါသည်။ သနိ်ု့ ှင်ားရသာ အစိုား ၊ ရကာင်ားြွန်ရသာ အို ်ချြု ်ရ ားစနစ် မဖစရ် စ န် အတွက် နိုင်ငံရတာ်အို ်ချြု ်ရ ား ယနတ ာားအတွင်ား၌ ါဝင်သူြျာားသာြက နိုငင် ံသ/ူ နိုင်ငံသာားြျာား အာားလံိုားက ါ ဥ ရေ၊ စည်ားကြ်ား၊ ကျငာ့်ဝတ်၊ ဓရလာ့ထံိုားတြ်ား၊ စရိုက်လကခဏာရကာင်ားြျာားကို လိုက်နာထန်ားသြ်ား က န်ြှာလည်ား အလွန်အရ ားကကား ါသည်။ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ားကို နိုင်ငံရတာ်အစိုား က ြူဝါေချြှတ်ရ ာင် ွက်လျက် ှ ာ ရကာ်ြ ှင်အရနမဖငာ့် ရ ေါ်လစြူရ ာင်၊ ဥ ရေြူရ ာင်ခိုင်ြာရ ားအတွက် အဂ္တ လိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား ြဟာဗျ ဟာစြံချက်ကို ၂၀၁၈ ခိုနှစ်ြှစ၍ ကာလတို ရလားနှစ် တစ်ကကြ် ရ ား ရွ ာင် ွက်လျက် ှ ါသည်။ ရကာ်ြ ှင်သည် ြဟာဗျ ဟာစြခံ ျက်နှငာ့်အည အသ ညာရ ားမခင်ား၊တာား ားကာကွယ်မခင်ားနှငာ့် စံိုစြ်ားစစ်ရ ားအရ ားယူမခင်ားြျာားအမ င် အဂ္တ လိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား ဥ ရေကိုမ န်လညသ် ံိုားသ ်မ င် င်နိုင်ရ ားနှငာ့် ဥ ရေမ င် င်ချက် ြျာားနှငာ့်အည အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားနည်ားဥ ရေြျာား အသစ်ထိုတ်မ န်နိုင်ရ ား ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါသည်။ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ားရကာ်ြ ှင်သည် အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား ြဟာဗျ ဟာစြံချက်(၂၀၂၂-၂၀၂၅) နှငာ့်အည အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားလို ်ငန်ားြျာား အာား က်လက်အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်နိုင်ရ ားအတွက် ၂၀၂၃ ခိုနှစ် လို ်ငနာ် း အစအစဉ်ကို ရ ား ခွ ာ့ ါသည်။ ***** 1

နိုငငံတ ောစီမံအိုပခ ျုပတ ်းတ ောငစီဥ ကဋ္ဌ၊ နိုငငံတ ောဝနက ်ီ းခ ျုပ ဗိုလခ ျုပမ ်းက ီ်း မင်းတအောငလိှုင အပပညပပညဆိုင ော အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ အခမ်းအန ်း ွင တပပောက ော်းသည မိနေ့ခွန်း (၂၀၂၂ ခိုနစ၊ ဒီဇငဘောလ ၉ ) ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်န ေ့ ကုလသမဂ္ဂ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား ကွ ်ဗင်ားရှင်ားရဲ့ ၁၉ နှစ်ပြည် အခါသမယမှာ ကျနရာက်တ အပြည်ပြည်ဆုငိ ်ရာ အဂ္တိ လိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားန ေ့ အထိမ်ားအမှတ် အခမ်ားအ ားကို တက်နရာက်လာကကတ ပြည်နထာငစ် ုအဆင် တာဝ ်ရှိြုဂ္ိဂုလ်မျာား၊ တိုင်ားနဒသကကီား ေ့ ပြည် ယ်အစိုားရအဖွဲ့ ဝ ်ကကီားချိုြ်မျာား၊ အထားဖိတ်ကကာားထာားတ ဧည်သည်နတာ်မျာားအာားလုားကို မဂ္ဂလာအနြါငာ် း ေ့ ပြည်စုကကြါနစနကကာင်ား ဆမု ွ ်နကာင်ားနတာငာ် း င်ားနို့ နှုတ်ဆက်အြ်ြါတယ်။ 2

ကျွန်ရတာ်တနို့ ိုင်ငံဟာ ကိုလသြဂ္ဂ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား ကွန်ဗင်ား ှင်ားကို ၂၀၀၅ ခိုနှစ၌် ါဝင်လက်ြှတ်ရ ားထိုားခာ့ပ ား ၂၀၁၂ ခိုနှစ်တငွ ် အဖွဲ့ဝင်နငို ်ငံ ၁၆၅ နငို ်ငံအမဖစ် အတည်မ ြုဝင်ရ ာက်ခာ့ ါသည်။ ကွန်ဗင်ား ငှ ်ားက ချြှတ်ထာားတာ့အချက်ြျာား၊ လိုက်နာ ကျငာ့်သံိုား ြယာ့် ကျငာ့်ဝတ်ြျာားကို သရ ာတူလက်ြှတ် ရ ားထိုားထာားပ ား အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံြျာားနို့ ူားရ ါင်ားရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်န ေက့ ို အပြည်ပြည်ဆုငိ ်ရာ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက် နရားန အေ့ ပဖစ် သတ်မှတ်ပြီား ကုလသမဂ္ဂ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား ကွ ်ဗင်ားရှင်ား အဖွဲ့ဝင်နိုငင် မျာားက အထိမ်ားအမှတ် အခမ်ားအ ားမျာားကို ကမဘာတစ်ဝ ်ားမာှ နှစ်စဉ်ကျင်ားြ ပြိုလုြ်လျက်ရှိရာ မမိ ိတိုေ့ ပမ မ် ာနိုင်ငကလည်ား ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစပြီား နှစ်စဉ်ကျင်ားြပြိုလုြ်လျက် ရှိြါတယ်။ နိုင်ငနတာ်စမီ အုြ်ချိုြ်နရားနကာင်စီအန ေ့ နငို ်ငနတာ်ရဲ့ တာဝ မ် ျာားကို နိုင်ငနတာ် ဖွဲ့စည်ားြုအနပခခဥြနဒ(၂၀၀၈ ခုနစှ ်) အေ့ ညီ တာဝ ်ယထမ်ားနဆာင်န စဉ် ကာလအတငွ ်ားမှာ ချမှတ်ထာားတ နိုငင် နရား၊ စီားြွာားနရား၊ လမှုနရား ဦားတည်ချက်မျာား အေ့ ညီ နိုင်ငနတာတ် ည်ပငိမ် နအားချမ်ားနရား၊ တိုင်ားရင်ားသာားပြည်သအာားလုား စည်ားလုားညီညတွ ်နရား၊ လမှုစီားြွာားဘဝဖွဲ့ပဖိုား တိုားတက်နရား၊ ဒီမိုကနရစီ ေ့ ဖက်ဒရယ်စ စက် ို အနပခခတ ပြည်နထာင်စု တည်နဆာက်နရား အတွက် အနလားထာား ကကိုားြမ်ားနဆာင်ရွက်လျက်ရှိြါတယ်။ အဒီလို နဆာင်ရွက်ရာမှာ နိုင်ငနတာ်ဖွဲ့ပဖိုားတိုားတက်မှု ေ့ တည်ပငိမ်နအားချမ်ားမှုကို ဘက်နြါင်ားစုက ထိခိုက်နစနိုင်တ အဂ္တိလကို ်စာားမှုမျာား နလျာ ည်ားကျဆင်ားသွာားနစနရားဟာ အလွ ်အနရားကကီားြါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှုဟာ အကျင်ြျက်ပခစာားမှုမျာား ေ့ လနတွရဲ့ စိတ်ဓာတ် စေ့ ာရတိ တနတွ ြျက်စီားနစပြီား နိုငင် အတွက် အနတရာယ်ပဖစ်လိုေ့ နိုင်ငနတာ်က အဂ္တိ လိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားဥြနဒကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဩဂ္ုတ်လ ၇ ရက်န မေ့ ှာ ပြဋ္ဌာ ်ားထာားပြီား ထိနရာက်တ ဟ ေ်တ့ ာားနဆာင်ရွက်မမှု ျာား ေ့ အနရားယနဆာင်ရွက်ပခင်ားမျာားကို လုြ်နဆာင် လျက်ရှိြါတယ်။ ရမ ာင်ားလလာတာ့ ရခတ်နအို့ ည ံိုစံအြျြုားြျြုားနို့ ရ ေါ်ရ ါက်လာတာ့ အဂ္တ လိုက်စာားြှုရတွကို တာား ားကာကွယ်အရ ားယူနိုင်ဖအို့ တွက် ေဥ ရေကို စတိုတထအကကြ်အထ မ င် င်မ ဋ္ဌာန်ားထာားပ ား မဖစ် ါတယ်။ ဒါနကကာင် အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားကိုလည်ား အမျိုားသာားနရားတာဝ ်တစ်ရြ်အပဖစ် ြါဝင်နဆာင်ရွက်ကကဖိုေ့ တိုက်တွ ်ားအြ်ြါတယ်။ 3

သနေ့ င်းတသောအစို်း နေ့ တ ောင်းမွနတသော အပို ခ ျုပတ ်းစနစ ပဖစထွန်းလောတစတ ်း၊ အမျာားပြည်သဆိုင်ရာ အုြ်ချိုြ်နရားမှာ ဂ္ုဏသ် ိကခာ ေ့ တာဝ ်ယနိုငမ် ှု ပမင်မာားတိုားတက်လာ နစနရား၊ လူ့အဖွဲ့အစည်ား ေ့ နိုင်ငသာားမျာားရဲ့ အခွင်အနရား ေ့ အကျိုားစီားြွာားမျာားကို ထိခိုက်မှုမရှိ နစနရားတအိုေ့ တွက် မိမိတိအုေ့ န ေ့ ဘက်နြါင်ားစုက အနလားထာားနဆာင်ရွက်လျက်ရှိနကကာင်ား အသိနြားနပြာကကာားလိုြါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှုကို အဓိြပာယ်ဖွင်ဆိုကကရာမှာ လာဘ်နြားလာဘ်ယပခင်ားထက် မျာားစွာ ြိုမိုကျယဝ် ်ားြါတယ်။ ပခိမ်ားနပခာက် နငွညစ်ပခင်ား၊ လိမ်လည်ပခင်ား၊ နိုင်ငနတာြ် ငို ် ဘဏ္ဍာ ေ့ ြစစည်ားမျာားကို အလွသုားစာားပြိုပခငာ် း၊ ပြည်သြိုင်ြစစည်ားမျာားကို ကိုယြ် ိုင်အပဖစ် သုားစွပခင်ား၊ မနလျာ်ဩဇာ သုား၍ မဆွယ်ပခင်ား၊ မိမိ မိသာားစု ေ့ နဆွမျိုားနကာင်ားစာားနရားဝါဒ အသုားပြိုပခင်ား၊ မိမိ ေ့ ီားစြ်အဆင်နပြသ နကာင်ားစာားနရားဝါဒရှိပခင်ားတိဟုေ့ ာ အဂ္တိလိုက်စာားမှု နပမာက်တ အပြိုအမမျာား ပဖစ်ြါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှုကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်နထာင်စုလတွှ ်နတာ် ဥြနဒ အမှတ် ၂၃ ေ့ ပြဋ္ဌာ ်ားထာားတ အဂ္တိလိုက်စာားမှုတိုက်ဖျက်နရားဥြနဒမှာ “အဂ္တိလိုက်စာားမှု၏ အဓိြပာယ”် ကို “မညသူမဆို ို ရို ပဖစတစ၊ သွယဝို ၍ပဖစတစ လောဘတပ်းလောဘယူမှိုပပျုပခင်း” လိုေ့ ဖွင်ဆိုထာားပြီား၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွ ်လ ၂၁ ရက်တွင် ပြည်နထာငစ် ုလွှတ်နတာ် ဥြနဒအမတှ ် ၂၀ ပဖင် အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား ဥြနဒကို စတုတထအကကိမ် ပြင်ဆင်သည် ဥြနဒ၌ မည်သမဆုိ တည်ဆဥြနဒ၊ စည်ားမျဉ်ားစည်ားကမ်ား၊ လုြ်ထုားလုြ် ည်ားတစ်ရြ်ရြ်ကို နဖာက်ဖျက် လျက် နိုင်ငနတာ်၏ နငွနကကား၊ ြစစည်ားနှင် ြငို ်ဆိုင်မှုကို ထိခိုက် စ် ြျက်စီားဆုားရှုားနစပခင်ား ပဖစ်နကကာင်ား ပဖညစ် ွက်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာ ်ားထာားြါတယ်။ ဥြနဒမာှ “မည်သမဆုိ”ဟု ဖွင်ဆိုထာား သည်အတွက် လာဘ်ယသနှင်အတ လာဘ်နြားသြါ ဥြနဒအရ အဂ္တိလိုက်စာားမှု ကျ ားလွ ်နကကာင်ား မှတ်ယရမှာ ပဖစြ် ါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂက အဂ္တိလိုက်စာားမှု အမျိုားအစာားမျာားကို နဖာ်ပြရာမာှ “လောဘတပ်း လောဘယူပပျုပခင်း၊ အလွသံို်းစော်းပပျုပခင်းနင လိမလညပခင်း၊ တပခော လနေ့တ ောင်းယူပခင်း၊ ခ ငခ နိ နိုငခွင ို အလွသံို်းပခင်း၊ ဘ လို ပခင်း၊ တဆမွ ျို်းတ ောင်းစော်းတ ်းလိုပပခင်းနင အတပါင်းအတဖောတ ောင်းစော်းတ ်း တဆောင ွ ပခင်း၊ အ ျို်းစီ်းပွော်းဆနေ့ ငမှို ို အခွငတ ောင်း ယူပခင်း၊ မတလ ော နသည နငို ငံတ ်းထညဝင လ ဒါန်းတငွမ ော်း ယူလ ခံပခင်း” စတ အနကကာင်ားအရာမျာားကို နဖာ်ပြထာားတာ နတွဲ့ရြါတယ်။ 4

အဂ္တိလိုက်စာားမှုမျာား မပဖစ်ြွာားနစဖအိုေ့ တွက် လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုမျာားကို နရှာင်ရှာား ရမှာပဖစ်ြါတယ်။ လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုပဖစ်ြွာားနစတ ဩဇာသက်နရာက်မှုကို နရာင်ားချပခင်ား၊ မနလျာ်က ်တ လက်နဆာင်မျာား ကမ်ားလှမ်ားပခင်ား သမိုေ့ ဟုတ် လက်ခရယပခင်ား၊ အခွ ်အခမျာား သမိုေ့ ဟုတ် အပခာားစရိတ်မျာားအတွက် နြားရ တ် ာဝ ်ကို နရှာင်လဖွှ ိုေ့ လာဘ်နြား လာဘ်ယမှု ပြိုပခင်ား၊ လိမ်လည်ရ ် လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုပြိုပခင်ား၊ ပြစ်မှုအတွက် ထိုက်သင်တ ပြစ်ဒဏ် မကျခရနစရ ် လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုပြိုပခင်ား၊ တရာားမျှတမှု မရှိနသာ ပြိုင်ဆိုင်မကှု ို အနထာက်အကပြိုရ ် လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုပြိုပခင်ား၊ ြုဂ္လဂ ိကအကျိုား နမျှာ်လင်ချက် အတွက် လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုပြိုပခင်ား၊ အတွင်ားနရား သမိုေ့ ဟုတ် လျှိုဲ့ဝှက်သတင်ားအချက် အလက်မျာားကို ရရှိရ ် လာဘ်နြားလာဘ်ယမှုပြိုပခင်ား စတအနကကာင်ားအရာမျာားကို အထား သတိထာား နရှာင် ကဉ်ဖိုေ့ လိုအြ်ြါတယ်။ နိုင်ငနတာ်က ပြဋ္ဌာ ်ားထာားတ တည်ဆဥြနဒ၊ စည်ားမျဉ်ားစည်ားကမ်ား၊ လုြ်ထုား လုြ် ည်ားတစ်ရြ်ရြ်ကို နဖာက်ဖျက်ပြီား နိုငင် နတာ်ရဲ့ နငွနကကား၊ ြစစည်ား ေ့ ြိုင်ဆိုင်မှုကို ထိခိုက် စ် နစခလျှင် အဂ္တိလိုကစ် ာားမှုနပမာက်မှာ ပဖစ်တအတွက် တည်ဆဥြနဒ၊ စည်ားမျဉ်ားစည်ားကမ်ား၊ လုြ်ထုားလုြ် ည်ားမျာား အေ့ ညီ သတိထာား လိုက် လုြ်နဆာင်ကကဖိုေ့ လိုအြ်မှာပဖစ်ြါတယ်။ တည်ဆဥြနဒ၊ စည်ားမျဉ်ားစည်ားကမ်ား၊ လုြ်ထုားလုြ် ည်ားမျာား ေ့ စြ်လျဉ်ားပြီား မရှင်ားလင်ားတ အချက်မျာား၊ ဒွိဟပဖစ်ဖွယ်ရာ အနကကာင်ားအရာမျာား နတွဲ့ရှိြါက သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နထာင်စုအဆင်ဌာ ၊ အဖွဲ့အစည်ားမျာားထံက သနဘာထာားမှတ်ချက် နတာင်ားခပြီား နြားြလိုေ့ ာတ သနဘာထာားမှတ်ချက်မျာား အေ့ တ အထက်အဖွဲ့အစည်ားသိုေ့ လမ်ားညွှ ်မှုခယ နဆာင်ရွက်သွာားရ ် လိုအြ်နကကာင်ား နပြာကကာားလိုြါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှု အကျင်စရိုက်ဟာ လမအှု ဖွဲ့အစည်ား အသီားသီားမှာ ဆုာိ းရွာားတ အကျိုားသက်နရာက်မှုနတွကို ကျယ်ကျယ်ပြ ်ေပ့ ြ ်ေ့ ပဖစ်နြေါ်နစတတတ် ကားစက်ြျဲ့နှလေ့ ွယတ် ကြ်နရာဂ္ါသဖွယ် ပဖစြ် ါတယ်။ တချိုဲ့နသာ ကိစစရြ်နတွမာှ အဂ္တိလိုက်စာားမှုဟာ ဓနလ ထုားစတစ်ရြ်လို ပဖစ်န ပြီား သမျာားမိုားခါားနရနသာက်လိုေ့ ကိုယလ် ည်ားလိုက်နသာက်ရတ သနဘာမျိုား လုြ်ရိုားလုြ်စဉ်တစ်ခုလိုေ့ ရ ါရာ့ ါ ာ့ ထင်ပမင်ယဆပ ား လွယ်လွယ်ကူကူ ရဖာက်ဖျက်ကျ ားလွန်ရန ကတာကို သတထာား ရ ှာင် ှာားသငာ့် က ါတယ်။ 5

အဂ္တိလိုက်စာားမှု နလျာ ည်ားကျဆင်ားနစနရား နဆာင်ရွက်ရာမှာ စုစမ်ားစစ်နဆား အနရားယမှုတစ်ခုတည်ား ေ့ နဆာင်ရွက်ြယ် ို င် လုနလာက်မှု မရှိနိုငြ် ါဘား။ အဂ္တိ လိုက်စာားမှုကို လုားဝလက်မခတ ယဉ်နကျားမှုတစ်ရြ် နြေါ်ထွ ်ားလာနစနရား ေ့ အကျင်ြျက် ပခစာားမှုမျာား မရှိနစနရားအတွက် အနပခခအကျဆုားပဖစ်တ အသိြညာနြားနရား ေ့ တာားဆာီ း ကာကွယ်နရား လုြ်င ်ားစဉ်နတွကိုြါ အချိ ် တေ့ စ်နပြားညီ အနလားထာားလုြ်နဆာင်သွာားကကဖိုေ့ လိုအြ်မှာပဖစ်ြါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားရဲ့ အနှစ်သာရကနတာ အမျာားပြည်သရဲ့ အကျိုား စီားြွာားကို ကာကွယ်နြားဖိုေ့ ေ့ အဂ္တိကင်ားစင်တ လူ့အဖွဲ့အစည်ား ပဖစ်နစဖိုေ့ ပဖစ်ြါတယ်။ ပြည်သူ့ဝ ်ထမ်ားြျာား ေ့ နိုငင် ဝ ထ် မ်ားမျာားဟာ နိုငင် နတာ်အစိုားရ ေ့ ပြည်သမျာားအကကာား နြါင်ားကားတတာားမျာားသဖွယ် ဆက်သွယ်ဆက်ဆပြီား ယုကကည်မှု တည်နဆာက်နြားရသမျာား ပဖစ်ြါတယ်။ နကာင်ားမွ တ် အုြ်ချိုြ်နရားကို ြုနဖာ်ရာမှာ အဂ္တလိ ိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား လုြ်င ်ားစဉ်မျာားသည် အနရားြါသလို ပြည်သူ့ဝ ်ထမ်ား၊ နိုင်ငဝ ်ထမ်ားမျာားရဲ့ စည်ားကြ်ား လိုက်နာြှု၊ ရမဖာငာ့်ြတတ် ည် ကည်ြှုနို့ ကျငဝာ့် တ်ရစာငာ့်ထန်ားြှုရတွကရန လြ်ားရချာ်လွြှာား သွာားရစတာ့ အဓကအချက်ကရတာာ့ အဂ္တလိုက်စာားြှု မဖစ် ါတယ်။ ေါရာ့ ကာငာ့် နိုငင် ံာ့ ဝန်ထြ်ားြျာားအရနနို့ သတ်ြှတ်ထာားတာ့ စည်ားြျဉ်ား၊ စည်ားကြ်ား၊ လို ်ထံိုားလို ်နည်ား၊ ကျငာ့်ဝတ် ြျာားနအို့ ည လိုက်နာရ ာင် ွက် ကြယ် ို င် မ ည်သူြျာား ွဲ့ ယံို ကည်ြှုကို ှပ ား ရကာင်ားြွန်တာ့ အို ်ချြု ်ြစှု နစ်ကို မဖစ်ရ ေါ်ရစပ ား နငို ်ငံရတာဖ် ွံဲ့ပဖြုားတိုားတက်လာြှာ မဖစ် ါ တယ်။ နိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ားြျာား ရမဖာငာ့်ြတ်တည် ကည်ြှု ှရစရ ားနို့ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား တြို့ ှာ ူားရ ါင်ား ါဝင်လာရစရ ားအတွက် ထိုတ်မ န်ထာားတာ့ ကျငာ့်ဝတ်ြျာားကို လိုက်နာ က ရစရ ားနို့ ကျငာ့်ဝတ် ိုင် ာ သင်တန်ားြျာားဟာလည်ား အရ ား ါရ ကာင်ား အသရ ား ရမ ာ ကာား လို ါတယ်။ “အဂ ိလို စော်းမှို မ ော်းတလတလ ဆင်း နွမ်းပါ်းမှို မ ော်းတလ၊ ဆင်း နွမ်းပါ်းမှိုမ ော်း တလတလ အဂ ိလို စော်းမှို မ ော်းတလ” ပဖစတ် အတွက် အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား မဟာဗျ ဟာစီမချက်(၂၀၂၂-၂၀၂၅)ကို နရားဆခွ ျမှတ်ပြီား အနကာင်အထည်နဖာ် နဆာင်ရွက် 6

လျက်ရှိြါတယ်။ အဒအီ ဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား မဟာဗျ ဟာစီမချက်မှာ တာားဆာီ း ကာကွယ်ပခင်ား၊ အသိြညာနြားပခင်ား ေ့ စုစမ်ားစစ်နဆား အနရားယပခင်ားဆုတိ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား လုြ်င ်ားစဉ်သုားရြ်ကို ဟ ်ချက်ညီညီ နြါင်ားစြ်လုြ်နဆာင်ကကနစရ ် နရားဆွ ထာားြါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရား မဟာဗျ ဟာစီမချက် အေ့ ညီ အမျာားပြည်သ ဆုငိ ်ရာ အဖွဲ့အစည်ားမျာားရဲ့ နပဖာင်မတတ် ညက် ကည်မှု ပမြှင်တင်နရားကို ြားနြါင်ားနဆာင်ရွက် နိုင်ဖအိုေ့ တွက် ပြည်နထာငစ် ုဝ ်ကကီားဌာ မျာား၊ အဖွဲ့အစည်ားမျာား၊ တိုင်ားနဒသကကီား/ ပြည် ယ် အစိုားရအဖွဲ့မျာားမှာ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တာားဆာီ းကာကွယ်နရားအဖွဲ့ (Corruption Prevention Unit - CPU)မျာား တိုားချဲ့ဖွဲ့စည်ားထာားပြီားပဖစ်တအတွက် သက်ဆိုင်ရာ နအာက်နပခအဆင် မျာားကစပြီား ထိ ်ားသိမ်ားနဆာင်ရွက်ကကဖိုေ့ လိုြါတယ်။ ဒါအပြင် အနသားစာား အဂ္တိလိုက်စာား မှုမျာားကို ထိနရာက်စာွ ဟ ေ်တ့ ာားနငို ်ရ ်အတွက် “အမ ော်းပပညသူထံမ ေ့ပံို ပနမှို ယူပခင်း အစီအစဉ (Public Feedback Programme - PFP)” ကိုလည်ား အနကာင်အထည်နဖာ် နဆာင်ရွက်လျက်ရှိြါတယ်။အဓိက ကနတာ ကိုယတ် ိုင်က အဂ္တိလိုက်စာားမှုကို သတိထာား နရှာင်ရှာားပြီား ြတဝ် ်ားကျင်ရဲ့ နပြာဆုနိ ဝဖ မ် ှုမျာားကို ဂ္ရိုစိုက် သတိထာား လုြ်နဆာင်သာွ ား ပခင်ားပဖင် အဂ္တိလိုက်စာားမှု နလျာ ည်ားရာမှ လုားဝကင်ားစင် ြနြျာက်တ လူ့ြတဝ် ်ားကျင်ကို နဖာ်နဆာင်ကကဖိုေ့ ပဖစ်ြါတယ်။ ဒါအပြင် အနပခခြညာ နကျာင်ားနတွမှာ အဂ္တိကင်ားစင်တ ယဉ်နကျားမှု၊ အဂ္တိ ကင်ားစင်တ လူ့အဖွဲ့အစည်ားရဲ့ အနပခခမ သနဘာတရာားမျာား ပြ ေ်ြ့ ွာားနစနရားအတွက် “တ ောင်းသော်းလူငယ တပဖောငမ ညက ညမှို ပမြှင ငတ ်း အသိပညောတပ်းအစီအစဉ (Edu-tainment)” မျာားကို ထည်သွင်ားလုြ်နဆာင်န ပြီ ပဖစ်ြါတယ်။ အဒီလို တစ်ဆင်ချင်ား အသိြညာနြားနဆာင်ရွက်မှု ေ့ အ ဂ္တ်မာှ နပဖာင်မတ်နသာ၊ ကိုယက် ျင်တရာားပြည်ဝ နသာ နိုင်ငသာားနကာင်ားမျာား ပဖစ်ထွ ်ားနြေါ်နြါက်လာဖိုေ့ နဆာင်ရွက်န ပြီပဖစတ် အတွက် ဒီအစီအစဉ်နအာင်ပမင်နရား အနလားထာားနဆာင်ရွက်ကကဖိုေ့ မှာကကာားလိုြါတယ်။ 7

အဂ္တိလိုက်စာားမှုမျာားနကကာင် နငို ်ငနတာ်ဘဏ္ဍာ စ် ဆုားရှုားပခင်ား၊ အမျာားပြည်သ အကျိုားစီားြွာားအတွက် ဘဏ္ဍာနငွ ခွနဝချထာားရာမှာ ထိနရာက်မှ ်က ်မှု မရှိပခင်ား၊ သဘာဝ သယဇာတမျာား နလလွင်ဆုားရှုားပခင်ား၊ နပမယာစီမခ ေ်ခ့ ွမှုပြိုရာမာှ အကျိုားရှိထိနရာက်စွာ အသုားမပြိုနိုင်ပခင်ားစတ နိုင်ငနတာ်ရဲ့ ြစစည်ား၊နငွနကကား၊တ ်ဖိုား ဆုားရှုား စ် မှုမျာားကို မဖစ်ရစတာ့ အတွက် စိစစ်နဖာ်ထုတ်အနရားယ နဆာင်ရွက်လျက် ရှိြါတယ်။ နိုင်ငနတာ်စမီ အုြ်ချိုြ်နရားနကာင်စီအန ေ့ “အဂ ိ ပယခွော ပပညသောယော” ဆုတိ နဆာင်ြုဒ်အတိုင်ား အဂ္တိလိုက်စာားမှု ကျ ားလွ ်ပခင်ားမျာားကို နလျာ ည်ားြနြျာက်နစနရား အတွက် မဝါဒ ေ့ ဥြနဒမနဘာင် ခိုင်မာနရား လုြ်ထုားလုြ် ည်ားမျာား ရှင်ားလင်ားခိုင်မာနရား တကိုေ့ ို အနလားထာားနဆာင်ရွက်လျက်ရှိနကကာင်ား နပြာကကာားလိုြါတယ်။ ိဂ္ုားချိုြ်အန ေ့ အဂ္တိလိုက်စာားမှုမျာားဟာ အသွင်အမျိုားမျိုားနဆာင်ပြီား ပဖစ်နြေါ်န တာ ပဖစ်တအတွက် ဥြနဒနကကာင်ားအရသာမက နကာင်ားမွ ်နသာ ကိုယက် ျင်တရာား ထွ ်ားကာားနရား ည်ားလမ်ားမျာားအရြါ နဆာင်ရွက်ရမှာ ပဖစြ် ါတယ်။ နိုင်ငဝ ်ထမ်ား၊ ပြည်သူ့ဝ ်ထမ်ားမျာား သာမက အမျာားပြည်သမျာား လေ့ ည်ား သက်ဆိုင်တ အနကကာင်ားအရာပဖစ်တအတွက် အာားလုား ြါဝင်နဆာင်ရွက်ကကရ ် လိုအြ်ြါနကကာင်ား တိုက်တွ ်ားနပြာကကာားရင်ား ိဂ္ုားချိုြ်အြ်ြါတယ်။ နကျားဇားတင်ြါတယ်။ 8

ပပညတထောငစို ော်းသကူ ီ်းခ ျုပ ဦ်းထွန်းထွန်းဦ်း အပပညပပညဆိုင ော အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ အခမ်းအန ်း ွင တပပောက ော်းသည အမောစ ော်း (၂၀၂၂ ခိုနစ၊ ဒီဇငဘောလ ၉ ) ယရနကို့ ျင်ား မ ြုလို တ် ာ့ အမ ည်မ ည် ိုင် ာ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားရနို့ အထြ်ားအြှတ် အခြ်ားအနာားတွင် အဖွငာ့်ြနိ်ခု့ ွန်ား ရမ ာ ကာားရ ားရသာ နငို ်ငံရတာစ် ြံ အို ်ချြု ်ရ ားရကာင်စ ဥကကဋ္ဌ၊ နိုင်ငရံ တာဝ် န်ကကားချြု ်နှငာ့် အခြ်ားအနာားသို့ တက်ရ ာက်လာတာ့ နိုင်ငံရတာ်စြံအို ်ချြု ်ရ ားရကာင်စဝင်ြျာား၊ ဧညာ့်သည်ရတာ်ြျာားအာားလံိုား ကိုယစ် တ်နှစ် ါား ကျန်ားြာချြ်ားသာမခင်ားသိုခနို့ မ ညာ့်စံို က ါရစရ ကာင်ား ြို ွန်ရကာင်ားရတာင်ား နှုတ်ခွန်ား က်သအ ် ါတယ်။ 9

အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားကို တစ်ကြ္ာလံိုား အတိုင်ားအတာအရနနို့ ရ ာင် ွက်ရနမခင်ားမဖစ်ပ ား မြန်ြာနိုင်ငံအရနမဖငာ့်လည်ား အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားကို အြျြုားသာားရ ားတာဝန်တစ် ်အမဖစ် ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ အေလို ရ ာင် ွက်တာ့ ရန ာြာှ နိုင်ငံရတာ်အချြု ်အမခာအာဏာ ခက်ြသံိုားမဖာ ွဲ့ ခက်ြတစ်ခိုမဖစတ် ာ့ တ ာားစ ငရ် ား ြဏ္ြုင်တွင်လည်ား အဂ္တတ ာားြျာား ကင်ားစင်ပ ား ရမဖာငာ့်ြတ်ြှန်ကန်သညာ့် တ ာားစ င်ရ ားကို အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက် ြာှ မဖစ် ါတယ်။ အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားဆုငိ ်ရာ ကုလသမဂ္ဂကွ ်ဗင်ားရှင်ား အြိုဒ် ၁၁ တွင် လည်ား တရာားစီရင်နရား၏ လွတ်လြ်ခွငန် ှင် အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားတွင် ၎င်ား၏ အနရားြါမှုကို ဂ္ရုပြိုပြီား၊ တရာားစီရင်နရား လွတ်လြ်ခွင်ကို မထိခိုက်နစဘ အဂ္တိ လိုက်စာားရ ် အခွင်အလမ်ားမျာားကို တာားဆီားရ ်နှင် သမာဓိရမှိ ှုကို ပမြှင်တင်ရ ်အတွက် စီမ နဆာင်ရွက်ချက်မျာား ပြိုလုြ်ရမည်ဟု နဖာ်ပြထာားြါတယ်။ ဒါပြင် ကုလသမဂ္ဂက ချမှတ်ထာားတ ၂၀၃၀ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွဲ့ပဖိုားတိုားတက်နရား ြ ်ားတိုင်မျာား (SDGs) ရဲ့ ြ ်ားတိုင်-၁၆ မှာလည်ား အဂ္တိလိုက်စာားမှု တိုက်ဖျက်နရားရဲ့ အနရားြါမှုကို နဖာ်ပြထာားြါတယ်။ တရာားစီရင်နရားမဏ္ဍိုင်တွင် အဂ္တိလိုက်စာားမှုသည် တရာားဥြနဒ နရှဲ့နမာှ က်မှာ တ ်ားတညီမျှနရား၏ အနပခခမကို ချိုားနဖာက်ပြီား တရာားမျှတနသာ တရာားစီရင်ြိုင်ခွငက် ို ဆုားရှုားနစြါတယ်။ တရာားမျှတမှု၏ သမာသမတ်ကျမှုကိုလည်ား ြျက်စီားနစြါတယ်။ ဒါပြင် တရာားစီရင်နရားအနြေါ် ပြည်သတ၏ိုေ့ ယုကကည်မှုကိုလည်ား ဆုိားရွာားစွာ ထိခိုက်နစြါတယ။် ေါရ ကာငာ့် တ ာားစ င်ရ ားတွင် ဥ ရေနညို့ ညတွ ်ြျှတ ြှန်ကန်ပ ား အဂ္တတ ာား ကင်ား ှင်ားစွာ ရ ာင် ွက် ါြှ မ ည်သူြျာား၏ ယံို ကည်ကိုားစာားြှုကို အမ ညာ့်အဝ ှြှာမဖစ် ါတယ်။ တ ာားစ င်ရ ားနယ် ယ်ြှာ အဂ္တလိုက်စာားြှုရတွ ကင်ား ှင်ားြှ ဂ္ိုဏ်သကခာ ှတာ့၊ ရမဖာငာ့်ြတ်ြနှ ်ကန်တာ့ တ ာားစ င်ရ ားစနစ် မဖစ်ထွန်ားလာြှာ မဖစ် ါတယ်။ တ ာားစ င်ရ ား ရမဖာငာ့်ြတ်ြနှ ်ကန်ြှ တ ာားဥ ရေစိုားြိုားရ ားကို အရထာက်အကူမ ြုနိုင်ြှာမဖစ်သလို တ ာား ဥ ရေစိုားြိုားြှု ှြှလည်ား မ ည်သူြျာား ဥ ရေရ ာင်အတွင်ား လံိုခခံြုရအားချြ်ားစွာ ရနထိုင် အသက်ရြွားဝြ်ားရကျာင်ားမ ြုနိုင်ြှာ မဖစ် ါတယ။် 10

တ ာားစ င်ရ ား ိုင် ာ ဂ္ိုဏ်သကခာကို ထန်ားသြ်ားမြြှငာ့်တင်နငို ် န်အတွက် လွတ်လ ်ြှု၊ သာတူညြျှ ှြှု၊ စွြ်ားရ ာင် ညန် ှငာ့် လလံို့ ဝ ယ ြှ ှု၊ သြာသြတ်ကျြှု၊ ရမဖာငြာ့် တ် တည် ကည်ြှု၊ ဂ္ိုဏ်သကခာ ှြှု အစ ှတာ့ တ ာားစ င်ရ ားကျငာ့်ဝတြ် ျာားကို ရစာငာ့်ထန်ား လိုက်နာ က ြှာမဖစ်ပ ား၊ တ ာားစ င်ရ ား၏ တာဝန်ခံနိုငြ် ှုကို မြြှငာ့်တင်နိုင် န်အတွက် တ ာား စ င်ရ ား အဖွဲ့အစည်ား၏ တာဝန်ခံြှု၊ တ ာားသူကကားတစ်ဦားချင်ားစ၏ တာဝန်ခံြှုတမို့ ဖငာ့် ရ ာင် ွက် က ြှာ မဖစ် ါတယ်။ ေါမာ့ င် တ ာားစ င်ရ ားအရ ေါ် အြျာားမ ည်သူ၏ စတ်ချ ယံို ကည်ြှုကို ထခိုက်ရစသညာ့် အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာားကိုလည်ား ရ ှာင် ှာား က ြှာမဖစ် ါတယ။် ေါြှသာ ညာ ် ငို ်ား ိုင် ာ ကျွြ်ားကျင်၍ တာဝန်ခံနိုငရ် သာ တ ာားစ င်ရ ားသည် ဥ ရေ နှငာ့်အည ြျှတစွာ ိုာံ းမဖတ်မခင်ား၊ က်လိုက်ြှုကင်ားမခင်ားမဖငာ့် အြျာားမ ည်သူ ွဲ့ ယံို ကည် ရလားစာားြှုကို ှြှာမဖစ် ါတယ်။ တ ာားစ င်ရ ားနယ် ယ်ြှာ အဂ္တတ ာားြျာား ကင်ား ှင်ားစွာမဖငာ့် လို ်ငန်ားြျာား အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်နိုင် န်နငှ ာ့် မ ည်သူလူထို၏ လိုအ ်ချက်ြျာား ိုြိုမ ညာ့်စံို ရကာင်ားြွန်စာွ မဖညာ့် ည်ားရ ာင် ွက်ရ ားနိုင်ရ ားအတွက် မ ည်ရထာင်စတို ာားလွှတ်ရတာ်ချြု ၊် အဂ္တလိုက်စာားြှု တာား ားကာကွယ်ရ ားအဖွဲ့ (CPU) ကို ဖွဲ့စည်ား၍ အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာား ြမဖစ်ရ ေါ်ရစရ ား တာား ားကာကွယ်မခင်ား၊ အသ ညာရ ားမခင်ားနို့ အဂ္တလိုက်စာားြှု ရ ေါ်ရ ါက် ါကလည်ား နိုင်ငဝံာ့ န်ထြ်ားဥ ရေ၊ နည်ားဥ ရေြျာားနှငာ့်အည စစ်ရ ားအရ ားယူမခင်ားြျာား ရ ာင် ွက်မခင်ား၊ ေါမာ့ င် အြျာားမ ည်သူထံြှ တံမို့ န်ြှု ယူမခင်ား အစအစဉ် (PFP) တွင် ါဝင် ရ ာင် ွက်မခင်ားတမို့ ဖငာ့် အဂ္တလိုက်စာားြှု တာား ားကာကွယ်မခင်ား လို ်ငန်ားစဉ်ြျာားတွင် ူားရ ါင်ား ါဝင် ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ မ ည်ရထာငစ် ိုတ ာားလွှတ်ရတာ်ချြု ်အရနမဖငလာ့် ည်ား တ ာားစ င်ရ ား ြဟာဗျ ဟာ စြံကန်ားကို ရ ား ၍ွ လူတိုင်ားသို့ အ ည်အရသာွ းမြငာ့် တ ာားြျှတြှုကို မဖညာ့် ည်ားရ ား န်၊ တ ာားရံိုားြျာားအရ ေါ် မ ည်သူလူထို၏ စတ်ချယံို ကည်ြှုနှငာ့် ထရ ာက်ြှု ှသညာ့် တ ာားဥ ရေ စိုားြိုားရ ားကို မြြှငာ့်တင် န်ဟူသညာ့် ည်ြနှ ်ားချက်ြျာားထာား ှပ ား၊ အေ ည်ြှန်ားချက်ြျာား ရအာင်မြင်ရစရ ားအတွက် တ ာားရံိုားဝန်ရ ာင်ြှုြျာား အြျာားမ ည်သူ လက်လှြ်ားြနိုင်ြှုကို လွယ်ကူတိုားတက်ရစရ ား ရ ာင် ွက်ရ ား န်၊ အြျာားမ ည်သူ၏ အသအမြင်ကို မြြှငာ့်တင် 11

ရ ား န်၊ တ ာားစ င်ရ ား ိုင် ာ လွတ်လ ြ် နှု ှငာ့် စြံခနိ်ခု့ ွနိုငြ် ှုစွြ်ား ည် မြြှငာ့်တင် န်၊ တ ာား စ င်ရ ား၏ ညာ ်ကျွြ်ားကျင်ြှု၊ တာဝနခ် ံယူနိုင်ြနှု ှငာ့် ဂ္ိုဏ်သကခာ ှြှုတကို့ ို မြြှငတာ့် င် ရ ား န်၊ ထရ ာက်ရသာ ြှုခင်ားစြံခနိ်ခု့ ွြနှု ှငာ့် တ ာားရံိုားက ရ ာင် ွက်ရသာ အထူားြှုခင်ား ကစစ ်တကို့ ို တိုားမြြှငာ့်ရ ာင် ွက် န် အစ ှတာ့ ြဟာဗျ ဟာ လို ်ငန်ားနယ် ယ်ြျာား သတ်ြှတ်၍ အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်လျက် ှ ာ တ ာားစ င်ရ ားကဏ္အရနမဖငာ့် အြျာားမ ည်သူအတွက် တ ာားြျှတြှု လက်လှြ်ားြရ ားကို စနစ်တကျ မဖညာ့် ည်ား ရ ာင် ွက်လျက် ှရ ကာင်ား မြင်သာရစြှာမဖစ် ါတယ်။ ေါမာ့ င် တ ာားစ င်ရ ား လို ်ငန်ားစဉ်ြျာား ွငလာ့် င်ားမြင်သာ၍ တာဝန်ခံနငို ်ြှု ှရစ န်၊ တ ာားရံိုားြျာား၏ လို ်ငန်ားရ ာင်တာြျာားအရ ေါ် ယထာ ူတကျကျ အကမဖတ်နိုင်ရစ န၊် တ ာားရံိုားြျာားအရနမဖငာ့် စွြ်ားရ ာင် ည် ြို ိုမြငာ့်ြာားလာရစ န်၊ တ ာားစ င်ရ ားကဏ္၏ မ ြုမ င်ရမ ာင်ားလြှု လို ်ငန်ားြျာားကို အြျာားသ ှလာရစ နစ် တာ့ ည် ွယ်ချက်ြျာားမဖငာ့် တ ာားရံိုား နှစ်စဉ်အစ င်ခစံ ာြျာားကို နှစ်စဉ်ထတို ်မ န်ရ ာင် ွက်မခင်ားမဖငာ့် ွငာ့်လင်ားမြင်သာစာွ တ ာားစ င်ရ ား ိုင် ာ တာဝန်ခြံ ှု၊ တာဝန်ယြူ ှုကို ရဖာ်မ ရနမခင်ား င် မဖစ် ါတယ်။ တ ာားရံိုား ဝန်ရ ာင်ြှုြျာား၊ လက်လှြ်ားြနိုင်ြှုြျာား၊ ွငာ့်လင်ားမြင်သာြှုြျာား၊ တာဝန်ခနံ ိုင်ြှုြျာား တိုားတက် လာမခင်ားမဖငာ့် အြျာားမ ည်သူတကို့ တ ာားစ င်ရ ားကဏ္အရ ေါ် ယံို ကည်ကိုားစာားလာြှု တိုားတက်မြငာ့်ြာားလာရစြာှ မဖစ် ါတယ်။ မ ည်သူက ယံို ကည်ကိုားစာားနိုင်ရလာက်သညာ့် အကျငာ့်သလ၊ သကခာ၊ သြာဓ ှရသာ တ ာားသူကကားြျာား၊ ကျငာ့်ဝတ်ကို ရစာငာ့်ထန်ား၍ အ ည်အရသွား ထက်မြက်ကာ တာဝန်ရကျ နွ ် ရသာ တ ာားသူကကားြျာားမဖစ်ရအာင် မ ြုစို ျြုားရထာင် ရလာ့ကျငာ့်ရ ားမခင်ားမဖငာ့် တ ာားစ င်ရ ားကို မ ည်သူြျာားက ယံို ကည်အာားထာားလာရ ားနှငာ့် ဂ္ိုဏ်သကခာ ှတာ့ တ ာားရံိုားြျာား မဖစ်လာရ ား အတွက် အစအြံြျာား ချြှတ်၍လည်ား အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ အေလို ရ ာင် ွက် ာြာှ မ ညာ့်စရံို ကာင်ားြွနသ် ညာ့် တ ာားရံိုားြျာားြှာ ကျငာ့်သံိုား ြယာ့် အမ ည်မ ည် ိုင် ာက လက်ခံသရ ာတူထာားသညာ့် တ ာားရံိုား၏ အဓကစံနှုန်ားြျာားမဖစ်တာ့ သာတူညြျှြှု၊ ြျှတြှု၊ က်ြလိုက်ြှု၊ လွတ်လ ်စာွ စ င် ံိုားမဖတြ် ှု၊ အ ည်အရသွား မ ညာ့်ဝြှု၊ ဂ္ိုဏ်သကခာ ှြှု၊ ွငာ့်လင်ားမြင်သာြှု၊ လက်လှြ်ားြနိုင်ြှု၊ အချန်နှငာ့်တစ်ရမ ားည 12

ရ ာင် ွက်နိုငြ် ှု၊ ရသချာြှု အစ ှတာ့ စံနှုန်ားြျာားကို ကျငာ့်သံိုား၍ တ ာားရံိုား ဦားရ ာင်ြှုနှငာ့် စြံခနိ်ခု့ ြွ ှု၊ တ ာားရံိုားစြံချက်ြျာားနငှ ာ့် ြူဝါေြျာား၊ တ ာားရံိုားအ င်ားအမြစ်ြျာား၊ တ ာားရံိုား လို ်ထံိုားလို ်နည်ားြျာားနှငာ့် လို ်ငန်ားစဉ်ြျာား၊ တ ာားရံိုား အသံိုားမ ြုသူြျာား၏ လိုအ ်ချက်နှငာ့် ရကျန ်ြှု၊ အြျာားမ ည်သူ လက်လှြ်ားြနိုင်ရသာ တ ာားရံိုားဝန်ရ ာင်ြှုြျာား၊ မ ည်သူလူထို၏ ယံို ကည်ကိုားစာားြှုစတာ့ ရ ာင် ွက်ြှု နယ် ယ် ၇ ်တကို့ ို အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်မခင်ားမဖငာ့် တ ာားရံိုားြျာား၏ စွြ်ားရ ာင် ည်ြျာား တိုားမြငလာ့် ာပ ား တ ာားရံိုားြျာားကို စြံခန်ိခု့ ွ ာတွင် အရကာင်ား ိုာံ း လေ်ြျာား ှရစြှာ မဖစ် ါတယ်။ ေါရ ကာငာ့် မ ညစာ့် ံို ရကာင်ားြွန်သညာ့်တ ာားရံိုား စွြ်ားရ ာင်နိုင်ြှု ိုင် ာ အမ ည်မ ည် ိုင် ာ ြူရ ာင်ြျာား၊ တ ာားရံိုား၏ အဓကစံနှုန်ားြျာား၊ ရ ာင် ွက်ြှုနယ် ယ် ၇ ်၊ တ ာားရံိုားြျာားအာား န်ားစစ် အကမဖတ်ြှု အစ ှတာ့ တ ာားစ င်ရ ား တိုားတက်ရစ န် လိုအ ်တာ့အချက်ြျာားကို လက်ရတွဲ့ အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်မခင်ားမဖငာ့် မ ညာ့်စံိုရကာင်ားြနွ ်သညာ့် တ ာားရံိုားြျာား ရ ေါ်ထနွ ်ား လာနိုင်ရ ား သက် ိုင်သူြျာား အာားလံိုားနို့ ဝိုင်ားဝန်ားကကြုား ြ်ား ရ ာင် ွက်သွာား က ြှာ မဖစ် ါတယ်။ နဂ္ိုာံ းချြု ်အရနမဖငာ့် အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား လို ်ငန်ားြျာားကို အြျြုားသာားရ ား တာဝန်အမဖစ် ရ ာင် ွက်ရနချန်ြာှ တ ာားစ င်ရ ားြဏ္ြုင်အရနမဖငာ့်လည်ား က်လိုက်ြှု ကင်ား ှင်ားပ ား ြှန်ကန်ြျှတ၍ တာဝန်ခံြှု တှ ာ့ တ ာားစ င်ရ ား၊ အဂ္တတ ာားကင်ားစင်သညာ့် တ ာားစ င်ရ ား မဖစထ် ွန်ားရ ားအတွက် တ ာားစ င်ရ ားကဏ္ြှာ အဓက တာဝန်ထြ်ားရ ာင် ရန ကတာ့ တ ာားသူကကားြျာား၊ တ ာားရ ားအ ာ ှြျာားနို့ တ ာားစ င်ရ ားနှငာ့် က်စ ်ရနတာ့ တ ာားစွအဖွဲ့အစည်ားြျာား၊ ရ ှွဲ့ရနရ ှွဲ့ ်ြျာား၊ သက်ရသြျာားနို့ သတင်ားြေယာြျာား၊ မ ည်သူြျာား အ ါအဝင် တ ာားစ င်ရ ားြှာ ါဝင် တ်သက် က်နယွှ ်သူြျာားအာားလံိုားက ဟန်ချက်ညည ူားရ ါင်ား ါဝင် ရ ာင် ွက် ကဖို့ အရလားအနက် တိုက်တွန်ားရမ ာ ကာား င်ား နဂ္ိုာံ းချြု ်အ ် ါတယ်။ အာားလံိုားကို ရကျားဇူားတင် ါတယ်။ 13

အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတ ောမ င ဥ ကဋ္ဌ ဦ်းသန်းတဆွ အပပညပပညဆိုင ော အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းတနေ့ အထိမ်းအမ အခမ်းအန ်း ွင အဂ ိလို စော်းမှို ို ဖ တ ်းလိုပငန်းမ ော်းနငစပလ ဉ်း၍ အတ ောငအထညတဖောတဆောင ွ တနမှိုမ ော်း ို င်းလင်း ငပပခ (၂၀၂၂ ခိုနစ၊ ဒီဇငဘောလ ၉ ) ယရနို့ ကျင်ား မ ြုလို တ် ာ့ အမ ည်မ ည် ိုင် ာ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားရနို့ အခြ်ားအနာားကို ကကွရ ာက်အဖွငာ့်အြှာစကာား ရမ ာ ကာားရ ား ါရသာ နိုငင် ံရတာစ် ြံ အို ်ချြု ်ရ ားရကာင်စ ဥကကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံရတာ်ဝန်ကကားချြု ်နှငာ့် တက်ရ ာက်ချားမြြှငာ့်ရ ား က ါရသာ နိုင်ငံရတာ်စြံအို ်ချြု ်ရ ားရကာင်စ အဖွဲ့ဝငြ် ျာား၊ ဧညာ့်သည်ရတာ်ြျာားအာားလံိုား ကိုယစ် တ် နှစ်မဖာ ကျန်ားြာ ွှင်လန်ား ါရစရ ကာင်ား ဦားစွာ ရို တာင်ားရြတာတ သို့ အ ် ါတယ်။ 14

ကျွန်ရတာာ့်အရနနို့ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားရကာ်ြ ှင် ွဲ့ ရ ာင် ွက်ချက် ြျာားနို့ ရ ှွဲ့ က်လက် ရ ာင် ွက်ြာ့ လို င် န်ားစဉ်ြျာားကို အကျဉ်ားချံြုား ှင်ားလင်ားတင်မ သွာားြှာ မဖစ် ါတယ်။ အဂ္တလိုက်စာားြှု မ ဿနာဟာ ကြ္ာာ့နိုငင် ံြျာားအာားလံိုား ကကံြုရတွဲ့ရန တာ့ မ ဿနာ မဖစ်တာရ ကာငာ့် အတူ ူားရ ါင်ား တိုက်ဖျက်နိုင်ဖအို့ တွက် ၂၀၀၃ ခိုနှစ်၊ (၅၈)ကကြ်ရမြာက် ကိုလသြဂ္ဂ အရထွရထွညလာခံြှာ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား သရ ာတူညချက် (United Nations Convention Against Corruption – UNCAC) ကို ချြှတ်ခာ့ ါတယ။် အာ့ေ သရ ာတူညချက်ကို ၂၀၀၃ ခိုနှစ်၊ ေဇင် ာလ (၉) က်ရနိကု့ စတင်ပ ား အဖွဲ့ဝင်နိုငင် ံ ြျာားက ါဝင်လက်ြတှ ် ရ ားထိုားခာ့ က ာြှာ မြန်ြာနိုငင် ံအရနနို့ ၂၀၀၅ ခိုနစှ ်ြာှ ါဝင် လက်ြှတ်ရ ားထိုားခာ့ပ ား ၂၀၁၂ ခိုနှစ်ြှာ UNCAC ွဲ့ ၁၆၅ နိုင်ငံရမြာက် အဖွဲ့ဝင်နငို ်ငံအမဖစ် ဝင်ရ ာက်ခာ့ ါတယ်။ မြန်ြာနိုငင် ံဟာ UNCAC ွဲ့ အဖွဲ့ဝင် မဖစ်လာပ ားတာ့ရနာက် အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား ကကြုား ြ်ားြှုြျာားကို နိုင်ငံတကာ အရတွဲ့အကကံြုစံနှုန်ားြျာားနှငာ့်အည တိုားမြြှငာ့် ဖွဲ့စည်ားရ ာင် ွက်ခာ့ ါတယ်။ ေလိုရ ာင် ကွ ် ာြှာ ိုေ်ြ (၇၃)ခို ါ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားဥ ရေကို ၂၀၁၃ ခိုနှစ်ြှာ မ ဋ္ဌာန်ားခာ့ပ ား၊ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား ရကာ်ြ ှင်အဖွဲ့နို့ ရကာ်ြ ငှ ်ရံိုားကိုလည်ား ၂၀၁၄ ခိုနှစ်ြာှ နိုင်ငံတကာ စံနနှု ်ားြျာားနအို့ ည ဖွဲ့စည်ားရ ာင် ွက်ခာ့ ါတယ်။ ရကာ်ြ ှင်ဟာ ၂၀၁၄ ခိုနှစ်က စတင်ပ ား ြဟာဗျ ဟာ ည်ြှန်ားချက် (၄) ် ချြှတ် ရ ာင် ွက်ရန ါတယ်။ ချြှတ်ထာားတာ့ ြဟာဗျ ဟာ ည်ြှန်ားချက်ရတွကရတာာ့ - (၁) သနိ်ု့ ှင်ားရသာ အစိုား နှငာ့် ရကာင်ားြွန်ရသာ အို ်ချြု ်ရ ားစနစ် မဖစ်ထွန်ား ရစ န်၊ (၂) အစိုား လို ်ငန်ားဌာနြျာားြာှ အဂ္တလိုက်စာားြှုရ ကာငာ့် မဖစ်ရ ေါ်ရနရသာ နိုင်ငံရတာ် ဏ္ာရငွ ိုာံ းရံှုားြှုြျာားကို ရလျာာ့ကျရစ န်၊ 15

(၃) အြျာားမ ည်သူ ိုင် ာ အဖွဲ့အစည်ားြျာားအတွင်ား စနစ်တစ်ခိုကာ့သို့ နက်ရှုင်ားစွာ ျံွဲ့နှရံို့ နရသာ အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာား (Systemic Corruption) ရလျာာ့ကျ ရ ျာက်ကွယ်ရစ န်၊ (၄) ကြ္ာာ့ ဏ်ြှ ထိုတ်မ န်ရသာ အဂ္တလိုက်စာားြှုအရ ေါ် ထန်ားချြု ်နိုငြ် ှု ညွှန်ားကန်ား (Control of Corruption Index) အ ငာ့်တိုားတက်လာရစ န် တို့ မဖစ် ါတယ်။ မြန်ြာနိုငင် ံ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား ရကာ်ြ ှင်အရနနို့ ြဟာဗျ ဟာ ည်ြှန်ားချက်ြျာားကို အရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက် ာြာှ လို ်ငန်ားြျာား ိုြိုထရ ာက် လွှြ်ားခခံြုရ ာင် ွက်နငို ်ဖအို့ တွက် ၂၀၁၉ ခနို ှစ်ကစတင်ပ ား မ ည်ရထာင်စိုအ ငာ့် အဖွဲ့ အစည်ားြျာားနို့ ဝန်ကကားဌာနြျာားြှာ CPU လိုရ့ ခေါ်တာ့ အဂ္တလိုက်စာားြှု တာား ားကာကွယ်ရ ား အဖွဲ့ (Corruption Prevention Unit) ြျာားကို ဖွဲ့စည်ားရ ာင် ွက်ခာ့ ါတယ်။ ၂၀၁၉ ခနို စှ ် ြှာ CPU (၁၄) ခိုနို့ စတင်ခာ့ ာြှ ၂၀၂၂ ခိုနစှ ်၊ စက်တင် ာလြာှ ရတာာ့ မ ည်ရထာင်စိုအ ငာ့် အဖွဲ့အစည်ားနို့ ဝန်ကကားဌာနအာားလံိုားြှာ CPU (၃၈)ခို ဖွဲ့စည်ားနိုင်ခာ့ပ ား မဖစ် ါတယ်။ ထ ်ြံပ ား ၂၀၂၂ ခိုနှစ်၊ ရအာက်တို ာလအတငွ ်ားြှာ တိုင်ားရေသကကားနှငာ့်မ ည်နယ် (၁၄)ခို ှ အစိုား အဖွဲ့ရံိုားြျာားြှာ ါ တိုားချွဲ့ဖွဲ့စည်ားနိုင်ခာ့တာြို့ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားလို ်ငန်ားြျာားကို ိုြိုထရ ာကစ် ွာ ရ ာင် ွက်သွာားနငို ်ြှာမဖစ်ရ ကာင်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ ရကာ်ြ ှင်အရနနို့ ချြှတ်ထာားတာ့ ြဟာဗျ ဟာ ည်ြှန်ားချက်ြျာားကို အရကာင် အထည်ရဖာ်ရ ာင် ွက် ာြာှ အဓက လို ်ငန်ားစဉ်(၃) ်ကို ဟန်ချက်ည ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ အာ့ေလို ်ငန်ားစဉ်ရတွကရတာာ့ - (၁) အသ ညာရ ားမခင်ားနှငာ့် တာား ားကာကွယ်မခင်ား၊ (၂) စံိုစြ်ားစစ်ရ ားရဖာ်ထိုတ် အရ ားယူမခင်ားနှငာ့် (၃) နိုင်ငံတကာ ူားရ ါင်ားရ ာင် ွက်ြှု မြငြှ ာ့်တင်မခင်ားတို့ မဖစ် ါတယ်။ 16

ေလို ်ငန်ားစဉ်ြျာားအနက် အသ ညာရ ားမခင်ားနငှ ာ့် တာား ားကာကွယ်မခင်ား လို ်ငန်ားစဉ် ဟာ အထူားအရ ားကကားတာ့ လို ်ငန်ားစဉ် မဖစ် ါတယ်။ ကကြုတင်ကာကွယ်မခင်ားသည် ကိုသမခင်ား ထက် ိုထရ ာက်ရကာင်ားြွန်သည် ိုတာ့ စို ကာားအတိုင်ား၊ ြမဖစ်ခင်က ကကြုတင်တာား ား နိုင် န် အသ ညာရ ားမခင်ား၊ ဥ ရေ၊ စည်ားြျဉ်ားစည်ားကြ်ား၊ လို ်ထံိုားလို ်နည်ား၊ ကျငာ့်ဝတ်ြျာား သတ်ြှတ်လိုက်နာရစမခင်ားတမို့ ဖငာ့် အဂ္တလိုက်စာားြှုမဖစန် ိုင်ရမခကို ရလျာာ့ချနိုင်ြာှ မဖစ် ါတယ်။ အသ ညာရ ား တာား ားကာကွယ်ရ ား လို ်ငန်ားအစအစဉ်ြှာ ကဏ္အာားလံိုားကို လွှြ်ားခခံြုရ ာင် ွက်ြှုအရနနို့ နိုင်ငံ ငို ်ရို ်မြငသ် ံ ကာား၊ ရ ေယိုနှငာ့် သတင်ားစာြျာားကရနပ ား အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား အသ ညာရ ား အစအစဉ်ြျာားကို ံိုြှန်ထတို ်လငွှ ာ့် ရ ားသာားြှုြျာား မ ြုလို ်လျက် ှတာ့အမ င် လြူ ကှု ွန် က်၊ လူြှုြေယာြျာားြာှ လည်ား Facebook Account ြျာား ဖွငာ့်လစှ ်ပ ား ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ ရို ်မြင်သံ ကာား အသ ညာရ ား ထိုတ်လွှငာ့်ြှုြျာားကို အ တ်စဉ် စရန၊ တနဂ္ရဂ နွရနိြု့ ျာားနှငာ့် ရံိုား တ် က်တငို ်ားြှာ ထိုတ်လငွှ ာ့် ရ ားလျက် ှပ ား သတင်ားစာြျာားြှာရတာာ့ လစဉ်၊ အ တ်စဉ်အလိုက် ညာရ ားသတင်ား ရ ာင်ား ါားြျာား ထညာ့်သွင်ား ရဖာ်မ ရ ားလျက် ှ ါတယ်။ အသ ညာရ ားမခင်ားနှငာ့် တာား ား ကာကွယ်ရ ား လို ်ငန်ားအစအစဉ်ြျာားကို နိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ားြျာားနှငာ့် မ ည်သူ့ဝနထ် ြ်ားြျာား နယ် ယ်ြာှ အထူားဦားစာားရ ား ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ နိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ားတကကသိုလ်ြျာားနို့ ဝန်ကကားဌာနအလိုက် ဖွငာ့်လှစ်တာ့ သင်တန်ားြျာားြှာ ရကာ်ြ ှင်ြှ သွာားရ ာက်ရ ာွ းရနွား ခို့ ျ ရ ားလျက် ှသလို၊ ဌာနအလိုက် အဂ္တလိုက်စာားြှု တာား ားကာကွယ်ရ ားအဖွဲ့ CPU ြျာားက လည်ား အသ ညာရ ားရဟာရမ ာရ ွားရနွားြှု ၅၆၈၂ ကကြ်၊ အလို ်ရံိုရ ွားရနွား ွ ၃၈၁ ကကြ်၊ သင်တန်ားဖွငာ့်လစှ ် ခို့ ျြှု ၂၈၃ ကကြ် ှခပာ့ ား ညာရ ားလက်ကြ်ားစာရစာင် ၄၆၈၈၆ ရစာင် ကိုလည်ား မဖနိ်ရု့ ဝရ ားနိုင်ခာ့ ါတယ်။ 17

ဌာနအလိုက် CPU ြျာားဟာ ြြတို့ ဝန်ထြ်ားြျာားကို ညာရ ားရဟာရမ ာ ရ ွားရနွားမခင်ား၊ သင်တန်ားရ ားမခင်ားအမ င် တိုင် ကာားြှုစနစ်ြျာား ထူရထာင်မခင်ား၊ အရသားစာား အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာားကို ဌာန ိုင် ာ စစရ် ားအရ ားယူမခင်ားနှငာ့် ကကားြာားရသာ အဂ္တ လိုက်စာားြှုြျာားကို ရကာ်ြ ှင်သို့ လွှရမ ာငာ် းရ ားမခင်ားတို့ ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ ေါအာ့ မ င် PFP လိုရ့ ခေါ်တာ့ အြျာားမ ည်သူထံြှ တိုနိ်မု့ န်ြှု ယူမခင်ား အစအစဉ် (Public Feedback Programme) ထူရထာင်မခင်ား၊ ဌာနအလိုက် အဂ္တလိုက်စာားြှု မဖစ်နိုင်ရမခ အနတ ာယ် ြှ ှု န်ားစစ်မခင်ား အစအစဉ်ြျာား (Corruption Risk Accessment) CRA Programme ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ ေလို ်ငန်ားစဉ်ြျာား ရ ာင် ွက်နိုငဖ် အို့ တွက် နည်ား ညာ ငို ်ား ိုင် ာ ကစစ ်ြျာားကို ရကာ်ြ ှင်ြှ ှင်ားလင်ားရ ွားရနွား သင်တန်ား ခို့ ျမခင်ား ြျာား ရ ာင် ွက်ရ ားလျက် ှ ာြှာ CPU အဖွဲ့(၄၀)ကို ရ ာင် ွက်ပ ားစားခာ့ပ ား ကျန် ှတာ့ မ ည်နယ်/ တိုင်ားရေသကကားြှ CPU (၁၂)ဖွဲ့ကလို ည်ား ၂၀၂၃ ခိုနှစ်၊ ရဖရဖာ်ဝါ လအပ ား ရ ာင် ွက်ရ ား န် စစဉ်ထာား ှ ါရ ကာင်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ PFP အစအစဉ်ကရတာာ့ ကြ္ာာ့ ဏ် ွဲ့ ICT based Proactive Beneficiary Engagement Mechanism ကို အရမခခံပ ား မြန်ြာနိုင်ငံ၏ ကတအရမခအရနနှငာ့် လိုက်ရလျာ ညရထွ ှြညာ့် အစအစဉ်အမဖစ် ရ ား အွ ရကာင်အထည်ရဖာ် ရ ာင် ွက်ရနတာ မဖစ် ါ တယ်။ ေအစအစဉ်ြှာ မ ည်သူလူထိုကို ဝန်ရ ာင်ြရှု ားတာ့ အစိုား ဌာနရံိုားြျာားြှာ DEO လိုရ့ ခေါ်တာ့ Data Entry Office ြျာား ဖွငာ့်လစှ ်ပ ား ဌာနြှာ ဝန်ရ ာင်ြှု လာယတူ ာ့ မ ညသ် ူ တစ်ဦားချင်ားထံြှ ၎င်ားတို့ ွဲ့ ြို ိုင်ားဖိုန်ားနံ ါတြ် ျာား ယူထာားပ ား ဌာန ွဲ့ ဝန်ရ ာင်ြှုရ ားမခင်ား အရ ေါ် ရကျန ်ြှု ှ/ြ နှ ို့ အကကံမ ြုချက် ှက (SMS) အသံိုားမ ြုပ ား မ န် ကာား န်ရြားမြန်ားမခင်ား မဖစ် ါတယ်။ (SMS) ို့ ာြှာ Short Code “1111”ကို အခြာ့ အသံိုားမ ြုရစတာ့ စနစ်လညာ် း မဖစ် ါတယ်။ 18

PFP စနစ်ဟာ တိုင် ကာားြစှု နစ် ြဟိုတ် ဌာနြှ ဝန်ရ ာင်ြှု ယူသူ မ ည်သူ ြျာား ွဲ့ တံမို့ နြ် ှုကို ယူပ ား မ ြုမ င်ရ ာင် ွက်သငာ့်သည်ြျာားကို သံိုားသ ်သမြင်နိုင် န် ရ ာင် ွက်မခင်ား မဖစ် ါတယ်။ ယခိုအချန်အထ ဝန်ကကားဌာန ၃၃ ခိုြှာ DEO ၁၁၀၀ ခို ဖွငာ့်လှစ်ရ ာင် ွက်လျက် ှပ ား DEO ြျာား တိုားချွဲ့ ဖွငာ့်လှစ်နိုင်သညန် ှငာ့်အြျှ အဂ္တ လိုက်စာားြှု တာား ားကာကွယ်ရ ားအတွက် ိုြို အကျြုားမဖစ်ထွန်ားရစြှာမဖစ်ရ ကာင်ား တင်မ လို ါတယ်။ CPU ွဲ့ လို ်ငန်ားတာဝန် တစ် ်မဖစ်တာ့ ဌာနအလိုက် အဂ္တလိုက်စာားြှု မဖစ်နိုင်ရမခ အနတ ာယ် ြှ ှု န်ားစစ်မခင်ား Corruption Risk Accessment (CRA) လို ်ငန်ားစဉ်ြှာလညာ် း ယခိုအချန်အထ ဝန်ကကားဌာန ၁၂ ခိုြှာ ရ ာင် ွက်ပ ား မဖစ် ါတယ်။ CRA လို ်ငန်ားစဉ် ိုြိုကျယမ် န်ိစု့ ာွ ရ ာင် ွက် ကမခင်ားမဖငာ့် အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာား ိုြို တာား ားနိုင်ြာှ မဖစ်ရ ကာင်ားလည်ား တင်မ လို ါတယ်။ အဂ္တလိုက်စာားြှု တာား ားကာကွယ်နိုင်ဖအို့ တွက် လူ့သြိုင်ားစဉ်တစ်ရလျှာက်ြှာ ကျငာ့်ဝတ်၊ ဓရလာ့ထံိုားတြ်ားြျာား သတ်ြှတထ် န်ားသြ်ား ရ ာင် ွက်ခာ့ က ါတယ်။ ဓရလာ့ ထံိုားတြ်ား အစဉ်အလာ၊ ကျငာ့်ဝတ်ြျာား ထန်ားသြ်ားရစ ာြှာ ရကျာင်ားသာားလူငယ် လူ ယွ ် ဝြှ စတင်သွန်သင် ရလာ့ကျငာ့်ရ ားမခင်ားဟာအထရ ာက် ံိုား မဖစ်တာ့အတွက် ရကာ်ြ ှင် အရနနို့ အရလားထာားရ ာင် ွက်ရန ါတယ်။ ရကာ်ြ ှင်အရနနို့ ရမဖာငာ့်ြတ်တည် ကည်ရသာ အနာဂ္တ်ကို တည်ရ ာက်နိုင်ရ ား ကကြုား ြ်ားြှုအရနနို့ ညာရ ားဝန်ကကားဌာနနငှ ာ့် ညြှနှုင်ားပ ား အရမခခံ ညာရကျာင်ားြျာားနို့ တကကသိုလ်ြျာား ွဲ့ ရကျာင်ားသင်ခန်ားစာ သငရ် ိုားညွှန်ားတြ်ားြျာားြှာ ရမဖာငာ့်ြတတ် ည် ကညြ် ှု နှငာ့် ကျငာ့်ဝတ် ာသာ ်ြျာားကို ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ညာသင်နှစ်ြှ စတင်ထညာ့်သွင်ား မ ဋ္ဌာနာ် း 19

ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ လိုအ ်သညာ့် ရကျာင်ားသံိုားဖတ်စာအို ်၊ ာကိုင်စာအို ်နငှ ာ့် ြှမငြ်ားစာအို ြ် ျာားကိုလည်ား နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်ားြျာားနှငာ့် ညြှနှုင်ားမ ြုစိုပ ား မြန်ြာ ာသာ သို့ မ န် ိုကာ အရမခခံ ညာရကျာင်ားြျာား၊ တကကသိုလ်ြျာားသို့ မဖန်ိရု့ ဝရ ားခာ့ ါတယ်။ ရကျာင်ားသာားလူငယ်ြျာား ညာရ ားအစအစဉ် ရ ာင် ွက် ာြှာ ရကျာင်ားသင်ခန်ားစာအမဖစ် ခို့ ျသင် ကာားရ ားြှုြျာားအမ င် ၂၀၂၂ ခိုနှစ်၊ နိုဝင် ာလြှစတင်ပ ား Edu-tainment Programme ကိုလည်ား ရနမ ည်ရတာ်နှငာ့် ရံိုားခွ ရှ သာ ပြြုွဲ့ကကားြျာားြှာ ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ ယခိုအချန်အထ ရကျာင်ား ၄၃ ရကျာင်ားြှာ ရ ာင် ွက်ပ ားစားခာ့ပ ား ကျယက် ျယ် မ န်ိမု့ န်ို့ က်လက်ရ ာင် ွက် န်လည်ား စစဉ်ထာား ှ ါရ ကာင်ားလည်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ အဂ္တလိုက်စာားြှု မ ဿနာအကကားစာားြျာားဟာ စား ွာားရ ား အဖွဲ့အစည်ားြျာားနှငာ့် ာထူားအာဏာ ှသူြျာားအ ကာား ြြှန်ြကန် ရ ာင် ွက်ြှုြျာားရ ကာငာ့် အဓက မဖစ်ရ ေါ်ရလာ့ ှတာ့အတွက် ရကာ်ြ ှင်အရနမဖငာ့် မြန်ြာနိုငင် ံကိုန်သည်ြျာားနှငာ့် စက်ြှုလက်ြှု လို င် န်ား ငှ ် ြျာားအသင်ားချြု ် (UMFCCI)နှငာ့် ူားရ ါင်ားပ ား အဂ္တလိုက်စာားြှု နိ်ကု့ ျင်မခင်ား ူားတွ ရ ကမငာချက်ကို ၂၀၁၈ ခိုနှစ်တွင် ထိုတ်မ န်ခပာ့ ား၊ ိုဂ္လဂ က လို ်ငန်ားြျာားအရနမဖငာ့် လို ်ငန်ား ိုင် ာ ကျငာ့်ဝတ်ြျာား ရ ား ွ ာြှာ အရမခခံသငာ့်သညာ့်အချက်ြျာားကိုလည်ား ရကာ်ြ ှင် ွဲ့ (၁၄/၂၀၁၈) မဖငာ့် ထိုတ်မ န်ထာားပ ား မဖစ် ါတယ်။ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ားြှာ လာ ယ် ူသူရ ာ လာ ်ရ ားသူကို ါ အရ ားယူ နိုင်ြှသာ ရလျာာ့ချနိုင်ြာှ မဖစ်လို့ ဥ ရေြျာား မ င် င်မ ဋ္ဌာန်ားထာားသည်ကိုလည်ား ကျယက် ျယ် မ န်ိမု့ နိ်ု့ သ ှလကို ်နာ ကဖနို့ ို့ ိုဂ္လဂ ကလို ်ငန်ားြျာားြာှ ကိုယ် ိုင်ကျငာ့်ဝတ်ြျာား (CoC) ရ ား ရွ ာင် ွက် ကဖကို့ ိုလည်ား တိုက်တွန်ားရ ာင် ွက်လျက် ှ ါရ ကာင်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ 20

ရကာ်ြ ှင် ွဲ့ အဓက လို ်ငန်ားစဉ်တစ်ခိုမဖစတ် ာ့ အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာားကို စံိုစြ်ား စစ်ရ ားရဖာ်ထတို ်ပ ား ဥ ရေနှငာ့်အည အရ ားယူနိုင်ရ ား ရ ာင် ွက်ခာ့ြှုြျာားကို က်လက် တင်မ သွာား ါြယ်။ ရကာ်ြ ှင်အရနနို့ အဂ္တလိုက်စာားြှုအရ ေါ် တငို ် ကာားြှုြျာား သာြက ရကျာ်ရစာြှုြျာားကို ါ ြနှ ်ကန်ြှု ှ/ြ ှ ရလာ့လာသံိုားသ ်ရ ားရကာ်ြတ ဖွဲ့စည်ားစစစ် ရ ာင် ွက်လျက် ှပ ား၊ ရတွဲ့ ှချက် အတြ်အနက်အရ ေါ် ြူတည်လို့ ရကာြ် ှင်ြှ စစ်ရ ားရ ား အဖွဲ့ြျာား ဖွဲ့စည်ားစစ်ရ ား ရဖာ်ထိုတ်မခင်ား၊ သက် ိုင်သညာ့် ဝန်ကကားဌာန အဖွဲ့အစည်ားြျာားသို့ လွှရမ ာင်ားစစ်ရ ား တင်မ ရစမခင်ား ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ ရကာ်ြ ှင် စတင်ဖွဲ့စည်ားတာ့ ၂၀၁၄ ခိုနစှ ်ြှ ယခိုအချန်အထ တိုင် ကာားစာရ ါင်ား ၃၅၂၀၄ ရစာင် ှခာ့ပ ား စစစ်ပ ားတိုင် ကာားစာ ၁၉၈၀၃ ရစာင်အရ ေါ် စံိုစြ်ားစစ်ရ ား ရဖာ်ထတို ် အရ ားယူခာ့ ာြှာ အရသားစာား အဂ္တလိုက်စာားြှု ကျ ားလွန်သူနိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ား ၂၄၁၅ ဦားကို ဌာန ိုင် ာ အရ ားယူြှုမ ြုခာ့သလို အကကားစာား အဂ္တလိုက်စာားြှု ကျ ားလွန်သူ ၂၉၂ ဦားကို အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ားဥ ရေအ ာဇဝတ်ရ ကာင်ားနို့ အရ ားယူရ ာင် ွက်ခာ့ ါတယ။် အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား ဥ ရေအ အရ ားယူ ရ ာင် ွက်ခာ့ တာ့ ၂၉၂ ဦားြှာ နိုင်ငံရ ား ာထူား လက် ှမဖစ်သူ ၆၄ ဦား၊ အ ငာ့်မြငာ့်အ ာ ှကကား ၂၀ ဦား၊ နိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ား အ ာထြ်ား ၇၇ ဦား၊ နိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ား အြှုထြ်ား ၈၂ ဦား၊ မ ည်သူ့ဝန်ထြ်ား ၁၈ ဦားနို့ ဝန်ထြ်ား ြဟိုတ်သူ ၃၁ ဦားတို့ ါဝင်ခာ့ရ ကာင်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ အဂ္တလိုက်စာားြှုဟာ ကြ္ာရ ေါ်ြှာမဖစ်ရ ေါ်ရနသညာ့် ဋ ကခြျာားစာွ ွဲ့အ င်ားအမြစ် တစ်ခိုမဖစ်သလို ကြ္ာာ့နိုင်ငြံ ျာား ွဲ့ ပငြ်ားချြ်ားရ ားနို့ လံိုခခံြုရ ား၊ ညာရ ား၊ စား ွာားရ ား၊ လူြှုရ ား ဖွံဲ့ပဖြုားတိုားတက်ြှုနို့ တ ာားဥ ရေ စိုားြိုားရ ားတကို့ ို အဟန်ိအု့ တာားမဖစ်ရစတာ့ အ င်ားခံမ ဿနာ တစ် ်လည်ား မဖစ် ါတယ်။ ကြ္ာာ့ကိုလသြဂ္ဂ ွဲ့ သိုရတသန စစတ် ြ်ားြျာားအ အဂ္တ 21

လိုက်စာားြှုရ ကာငာ့် နှစစ် ဉ်ကြ္ာရ ေါ်ြာှ ံိုားရံှုားြှု Global Lost ရေေါ်လာ ၂.၆ ထ လယံရကျာ် ှရ ကာင်ား၊ ေ ြာဏဟာ ကြ္ာာ့ GDP ွဲ့ ၅ ာခိုင်နနှု ်ားခန်ို့ ှရ ကာင်ား၊ ကြ္ာာ့ ဏ် ွဲ့ ထိုတ်မ န်ချက်အ ကြ္ာြှာ လာ ်ရ ားလာ ်ယူြှုဟာ ၁ နှစ်လျှင် အရြ ကန် ရေေါ်လာ ၁ ထ လယံရကျာ် ှရနရ ကာင်ား ရတွဲ့ ါတယ်။ ေါအာ့ မ င် နိုင်ငံမဖတ်ရကျာ်ြှုခင်ားြျာားြာှ လည်ား အဂ္တလိုက်စာားြှု ြျာားစွာ ါဝင်လာတာ့အတွက် ကြ္ာာ့နိုင်ငြံ ျာား ူားရ ါင်ားတိုက်ဖျက်ဖို့ ကကြုား ြ်ား ရန ကတာ မဖစ် ါတယ်။ ယခိုနစှ ် အမ ည်မ ည် ိုင် ာ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားရနို့ ရ ာင် ိုေ်ကိုလည်ား “UNCAC AT 20 : UNITING THE WORLD AGAINST CORRUPTION လို့ ထိုတ်မ န်ပ ား လာြာ့နစှ ်ြာှ အဂ္တလိုက်စာားြှုြျာားကို ကြ္ာကကားက ညညတွ ်စွာ ူားရ ါင်ား တိုက်ဖျက် ကဖို့ ထိုတ်မ န်နှုားရ ာ်ထာား ါတယ်။ မြန်ြာနိုငင် ံ အဂ္တလိုက်စာားြှုတိုက်ဖျက်ရ ား ရကာ်ြ ှင်အရနနလို့ ည်ား နိုင်ငတံ ကာ ူားရ ါင်ားရ ာင် ွက်ရ ား ကဏ္ကို တိုားမြြှငာ့်ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ မြန်ြာနိုင်ငံဟာ ၂၀၁၂ ခိုနှစ်ြာှ UNCAC အဖွဲ့ဝင် မဖစ်ပ ားရနာက် ၂၀၁၃ ခိုနှစ်ြှာ အာ ယံ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားအဖွဲ့ (ASEAN PARTIES AGAINST- CORRUPTION) ကို ဝင်ရ ာက်ခာ့ပ ား ရနာက် ိုင်ားြာှ အနဒယနိုငင် ံ၊ ကို ားယာား သြမတနိုင်ငံ၊ ဗယက်နြ်နိုငင် ံ၊ ထိုင်ားနိုင်ငံ၊ လာအို နိုင်ငံြျာားက အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား အဖွဲ့ြျာားနလို့ ည်ား နာားလည်ြှု စာချွန်လာွှ ြျာား လက်ြှတ်ရ ားထိုားခာ့ ါတယ်။ ၂၀၂၂ခိုနှစ်၊ နိုဝင် ာလ ၂၂ က်၊ ကရြ္ာေားယာားနိုင်ငံ၊ ဖနွြ်ား င် ပြြုွဲ့ြာှ ကျင်ား တာ့ အာ ယံ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားအဖွဲ့ အကကားအြှ ားြျာား အစည်ားအရဝားြှာ မြန်ြာနငို ်ငံအရနနို့ ASEAN PAC နို့ ACU-Cambodia တနို့ ငှ ာ့် နာားလည်ြှု စာချွန်လာွှ ြျာား လက်ြှတ်ရ ားထိုားခာ့ ါတယ်။ အလာားတူ ကိုလသြဂ္ဂနို့ နိုင်ငတံ ကာအဖွဲ့အစည်ား ြျာားနလို့ ည်ား ူားရ ါင်ားရ ာင် ွက်လျက် ှ ါရ ကာင်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ 22

ရကာ်ြ ှင်အရနနို့ နိုင်ငံတကာြှာ ကျင်ား မ ြုလို ်ခတာ့ ာ့ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ား ိုင် ာ အစည်ားအရဝား ၆၀ ကကြ်၊ အလို ်ရံိုရ ွားရနွား ွ ၄၄ ကကြ်နှငာ့် သင်တန်ား ၃၄ ကကြ်တကို့ ို ကိုယစ် ာားလှယ်ြျာား ရစလွှတ်တက်ရ ာက်ရစခာ့ပ ား အရတွဲ့အကကံြုြျာား အမ န် အလှန် ယူဖလှယ်ခာ့ ကသလို က်လက် ူားရ ါင်ား ရ ာင် ွက်သွာားြှာမဖစ်ရ ကာင်ားလည်ား တင်မ အ ် ါတယ်။ အဂ္တလိုက်စာားြှု မ ဿနာဟာ နိုင်ငတံ ိုင်ား ကကံြုရတွဲ့ရန တာ့ ဋ ကခြျာားစွာ ွဲ့ အရမခခံအရ ကာင်ားတ ာားမဖစ်တာြို့ ရကာ်ြ ငှ ်အရနနို့ အဂ္တလိုက်စာားြှု တိုက်ဖျက်ရ ားကို အြျြုားသာားရ ား တာဝန်အမဖစ် ရ ာင် ွက်ရန ါတယ်။ ြရတာ်ရလာ နို့ ကျ ားလွန် ကတာ့ အကကားစာား အဂ္တလိုက်စာားြှု Grand Corruption ြျာားကို ာဇဝတ်ရ ကာင်ားနို့ ထထ ရ ာက်ရ ာက် အရ ားယူနိုင်ရ ား ရ ာင် ွကရ် နသလို အရသားစာား အဂ္တလိုက်စာားြှု Petty Corruption ြျာားကိုလည်ား နိုင်ငံာ့ဝန်ထြ်ား ဥ ရေြျာားနှငာ့်အည အရ ားယူရ ာင် ွက်နိုငရ် ား ရ ာင် ွက်လျက် ှ ါတယ်။ သနိ်ု့ ှင်ားရသာ အစိုား ၊ ရကာင်ားြွန်ရသာ စြံအို ်ချြု ြ် ှုစနစ် မဖစ် န် အရ ားကကားသလို နိုင်ငံရတာ်အို ်ချြု ရ် ား ယနတ ာားအတွင်ားြှာ ါဝင်သူြျာား သာြက နိုင်ငံသူ/ နငို ်ငံသာားြျာားအာားလံိုားက ါ ကျငာ့်ဝတ်၊ စည်ားကြ်ား၊ ဥ ရေနို့ ဓရလာ့ထံိုားတြ်ား၊ စရိုက် လကခဏာရကာင်ားြျာားကို လိုက်နာထန်ားသြာ် း က န်လည်ား အလွန်အရ ားကကားတာရ ကာငာ့် အသ ညာရ ားရ ား၊ တာား ားကာကွယ်ရ ား လို ်ငန်ားစဉ်ြျာားကိုလည်ား တိုားမြြှငာ့်ရ ာင် ွက် လျက် ှ ါတယ်။ ကျငာ့်ဝတ်၊ စည်ားကြ်ား၊ ဥ ရေြျာားကို ထန်ားရကျာင်ားတာ့ရန ာြာှ နိုင်ငံရတာ် အို ်ချြု ်ရ ားယနတ ာားနအို့ တူ အြျာားမ ည်သူ တစ်ဦားချင်ား၊ ြသာားစိုတစ်စိုချင်ား အရမခခံရကျား ွာ၊ ်ကွက်ြှအစ လူြှုအဖွဲ့အစည်ားအာားလံိုားက ဝိုင်ားဝန်ားထန်ားသြ်ား လိုက်နာ ကြှသာ င်ား လို့ အဂ္တလိုက်စာား၊ အဂ္တလိုက်စာားလို့ င်ား တာ့ ိုားသွြ်ားသံသ ာနို့ ဋ ကခပ ား ဋ ကခကကံြုရတွဲ့ရန တာ့ ေိုကခြျာားြှ လွတ်ရမြာက်နိုင်ြှာမဖစ်လို့ “အဂ္တ ယ်ခာွ မ ည်သာယာ” ိုတာ့ ရ ာင် ိုေ်ကို အရကာင်အထည်ရဖာ်နငို ်ရစဖအို့ တွက် မ ည်သူအာားလံိုားက ကျွန်ရတာ် တနို့ အို့ တူ ူားရ ါင်ား ါဝင် ရ ာင် ွက်ရ ား ကဖို့ တိုက်တွန်ားရမ ာ ကာား င်ား ကျွန်ရတာာ့် ွဲ့ တင်မ ချက်ကို နဂ္ိုာံ းချြု ်အ ် ါတယ်။ 23

အခန်း(၁) အဂတိလိုကစ ်းမှုတိုကဖျကရရ်းရက မရှင ဖွဲ့စည်းခခင်းနှင လပို ငန်းအစီအစဉမျ ်း ချမတှ ခခင်း

အဂတိလိုကစ ်းမှုတိုကဖျကရရ်းရက မရှငဖွဲ့စည်းခခင်း ၁။ နိုင်ငံတတော်စမီ ံအိုပ်ချုပ်တ ေးတကောင်စီလက်ထကတ် ွင် တတယအကကမ် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးတကော်မ ှင်အောေး တကော်မ ှင်ဥကဋက ္ဌ၊ အတွင်ေးတ ေးမှ ေးနှင် အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦေး စိုစိုတပေါင်ေး ၁၂ ဦေးတိုဖ့ ဖင် တအောက်ပေါအတိုင်ေး ဖွဲ့စည်ေးတောဝန်တပေးအပ်ခပေါသည်- စဉ် အမည် ရာထူး၊ တာဝန် ဥကကဋ္ဌ ၁ ဦေးသန်ေးတ ွ အဖွဲ့ဝင် သံအမတ်ကကီေး (ငငမ်ေး) အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖခောေးတ ေးဝန်ကကီေးဌောန အဖွဲ့ဝင် အဖွဲ့ဝင် ၂ ဦေးတက ော်ဝင်ေးသန်ေး မှ ေးခ ျုပ် (ငငမ်ေး) ဖပည်ထတ ေးဝန်ကကီေးဌောန ၃ တ ေါ်ခင်ခ ျုအိုန်ေး ညွှန်ကကောေးတ ေးမှ ေးခ ျုပ် (ငငမ်ေး) ဖပည်တထောငစ် ိုတ ှွဲ့တနခ ျုပရ် ံိုေး ၄ ဦေးတအောင်ဖမင်လွင် ညွနှ ်ကကောေးတ ေးမှ ေးခ ျုပ် (ငငမ်ေး) အခွန်အယူခံခံိုအဖွဲ့ရံိုေး ၅ ဦေးသန်ေးစိုေး မှ ေးကကီေး (ငငမ်ေး) ဖပည်ထတ ေးဝန်ကကီေးဌောန 25

စဉ် အမည် ရာထူး၊ တာဝန် ၆ ဦေးတမောင်တမောင်တင် အဖွဲ့ဝင် အဖွဲ့ဝင် ညွှန်ကကောေးတ ေးမှ ေးခ ျုပ် (ငငမ်ေး) အဖွဲ့ဝင် စီမံကန်ေးနှင်ဘဏ္ဍောတ ေးဝန်ကကီေးဌောန အဖွဲ့ဝင် အဖွဲ့ဝင် ၇ တ ေါ်ကက ကက ဝင်ေး အဖွဲ့ဝင် ပခူေးတိုင်ေးတ သကကီေးတ ောေးတ ေးဦေးစီေးမှ ေး (ငငမ်ေး) ဖပည်တထောငစ် ိုတ ောေးလွှတ်တတော်ခ ျုပရ် ံိုေး အတွင်ေးတ ေးမှ ေး ၈ ဦေးဝင်ေးတည် 26 ညွှန်ကကောေးတ ေးမှ ေးခ ျုပ် (ငငမ်ေး) သတထျုတွင်ေးဝန်ကကီေးဌောန ၉ ဦေးတက ော်စိုေးလင်ေး ိုတယညွှန်ကကောေးတ ေးမှ ေးခ ျုပ် (ငငမ်ေး) အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ က်တ ေးတကော်မ ှင်ရံိုေး ၁၀ တ ေါက်တောထနွ ်ေးထွန်ေးဦေး ညွှန်ကကောေးတ ေးမှ ေး (ငငမ်ေး) သောသနာတ ေးဝန်ကကီေးဌောန ၁၁ ဦေးသန်ေးထွတ်သန်ေး ဗိုလ်ခ ျုပ် (ငငမ်ေး) ကောကွယ်တ ေးဝန်ကကီေးဌောန ၁၂ ဦေးတင်တ ဝွ င်ေး ဗိုလ်ခ ျုပ်(ငငမ်ေး) ကောကွယ်တ ေးဝန်ကကီေးဌောန

လိုပငန်းရက မတီမျ ်း ဖွဲ့စည်းရ ငရွကခခင်း ၂။ တကော်မ ှင်၏လိုပ်ငန်ေးတောဝန်မ ောေးကို ဥပတ ပေါ ဖပဋ္ဌောန်ေးခ က်မ ောေးနှင်အညီ ပိုမိုက စ်လ စ် ခိုင်မောစွော တ ောင် ွက်နိုင် န်အတွက် အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ က်တ ေးဥပတ ပို မ် ၁၆၊ ပို ်မခွ(ခ)အ တကော်မ ှင်ဥကကဋ္ဌ၊ အတွင်ေးတ ေးမှ ေးနှင် အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦေး စိုစတို ပေါင်ေး ၁၂ ဦေး ပေါဝင်သည် တအောက်ပေါလပို ်ငန်ေးတကော်မတီ ၆ ခကို ို ဖွဲ့စည်ေးတောဝန်တပေးအပ်ခပေါသည်- (က) မူဝေါ တ ေး ောလပို ်ငန်ေးတကော်မတီ (ခ) နိုင်ငံတကောတ ေး ောနငှ ် လူ့စွမ်ေးအောေးအ င်ေးအဖမစ် စီမံခနိ်ခု့ တွ ေး လိုပ်ငန်ေး တကော်မတီ (ဂ) ဥပတ တ ေး ော လိုပ်ငန်ေးတကော်မတီ (ဃ) တိုင်ကကောေးစော စစစ်သံိုေးသပ်တ ေးလိုပ်ငန်ေးတကောမ် တီ (င) ဝန်ထမ်ေးတ ေး ော၊ စည်ေးကမ်ေးထန်ေးသမ်ေးတ ေးနှင် လံိုခခံျုတ ေးလိုပ်ငန်ေးတကော်မတီ (စ) ပညောတပေးတ ေးနှင် ဖပည်သူ့ က် ံတ ေး လိုပ်ငန်ေးတကော်မတီ ၃။ အ ိုပေါ လိုပ်ငန်ေးတကော်မတီ ၆ ခို၏ လိုပ်ငန်ေးတောဝန်မ ောေးကို အတထောက်အကူဖပျု နိုင် န်အတွက် တကော်မ ှငရ် ံိုေးဝန်ထမ်ေးမ ောေး ပေါဝင်သည် အတထောက်အကူဖပျုအဖွဲ့မ ောေးကိုလည်ေး ဖွဲ့စည်ေးတောဝန်တပေးအပ်ထောေးပေါသည်။ 27

အဂတိလိုကစ ်းမှုတိကု ဖျကရရ်း မဟ ဗျျူဟ စီမံချက (၂၀၂၂-၂၀၂၅) မဟာဗျျူဟာရည်မနှ ်ူးချက်မျာူး ၄။ တကော်မ ှင်၏ အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ က်တ ေး မဟောဗ ဟောစီမံခ က်ကို ၂၀၂၂ ခိုနစှ ်မှ ၂၀၂၅ ခိုနှစ်အထ ိုတယကောလတို တလေးနှစ်အဖဖစ် သတ်မှတ်ထောေးပေါသည်။ အ ိုပေါ ကောလအတွင်ေး ဖပည်တထောငစ် ိုသမမတ ဖမနမ် ောနငို ်ငံတတော် တစ်ဝန်ေးလံိုေးတွင် လက် ှ က ယ်ဖပနစ်ို့ ွော ဖဖစ်တပေါ်တနတသော အဂတလိုက်စောေးမှု အတဖခအတနမ ောေးကို တလောနည်ေးက င်ေး သွောေးတစ န် အတွက် တအောက်ပေါအတိုင်ေး မဟောဗ ဟော ည်မှန်ေးခ က်မ ောေး သတ်မှတ်၍ ထတ ောက်စေွ ာ တိုက်ဖ က်သွောေး မည် ဖဖစ်ပေါသည် - (က) သန်ို့ ှင်ေးတသောအစိုေး နှင် တကောင်ေးမနွ ်တသော အိုပ်ခ ျုပ်မစှု နစ် ဖဖစ်ထနွ ်ေးတစ န် ဖပဋ္ဌောန်ေးထောေးတသော ဥပတ နှင်အညီ တပေးအပ်လောတသော လိုပ်ငန်ေးတောဝန်မ ောေးကို အောေးသွန်ခွန်စိုက် ကကျုေးပမ်ေးအောေးထိုတ် တ ောင် ွက်သွောေး မည်၊ (ခ ) အစိုေး ဌောန၊ အစိုေး အဖွဲ့အစည်ေးမောေး၏ စီမံကန်ေးလိုပ်ငန်ေးမောေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ တည်တ ောက်ဖခင်ေး၊ ဝယ်ယူဖခင်ေး၊ ဝန်တ ောင်မှု ယူဖခင်ေး၊ ငှောေး မ်ေးဖခင်ေးနှင် တ ောင်ေးခ ဖခင်ေးလိုပ်ငန်ေးမ ောေးတွင် အဂတလိုက်စောေးမှုတကကောင် ဖဖစ်တပေါ်တနတသော ဖပည်သူ့ဘဏ္ဍော န်ပံိုတငွ ံိုေးရံှုေးမှုကို ပွင်လင်ေးဖမင်သောမှု တော၀န်ယူမှု တော၀န်ခံမှု တဖို့ ဖင် တလ ောခ နငို ် မည်၊ (ဂ ) အမ ောေးဖပည်သူ ိုင် ော အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးတွင် စနစတ် စ်ခိုကသို့ နက်ရှုင်ေးစွော ပ ံွဲ့နှတံို့ နတသော အဂတလိုက်စောေးမှု (Systemic Corruption)ကို သသော ထင် ှောေးစွော က င်ေးသွောေးတစ န် တိုက်ဖ က် မည်၊ (ဃ) ကမ္ောဘဏ်မှ ထိုတ်ဖပန်တသော တကောင်ေးမွနတ် သော စီမံအိုပ်ခ ျုပမ် ှု ိုင် ော ညွှန်ေးကန်ေး (Worldwide Governance Indicators – WGI) တွင် အဂတ လိုက်စောေးမှု ထန်ေးခ ျုပ်နိုင်ဖခင်ေး (Control of Corruption) ညွနှ ်ေးကန်ေး သသောထင် ှောေးစွော အ င်တိုေးတက်လောတစ မည်။ 28

မဟာဗျျူဟာစီမံချက် အကကာင်အထည်က ာ်မှု ၅။ အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖက်တ ေး မဟောဗ ဟောစမီ ံခက် (၂၀၂၂-၂၀၂၅)ကို လိုပ်ငန်ေးကဏ္ဍ ၆ ခဖို ဖင် တအောက်ပေါအတိုင်ေး အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်သွောေးမည် ဖဖစပ် ေါသည်- (က) လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၁)။ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးအတွက် အသပညော တပေးဖခင်ေး၊ တောေး ေီ းကောကွယ်ဖခင်ေး၊ စံိုစမ်ေးစစတ် ေးဖခင်ေးနှင် တ ောေးစွ ိုဖခင်ေး လိုပ်ငန်ေးတကို့ ို ထတ ောက်ခိုင်မောတစမည် အတဖခခံတကောင်ေးမောေး တည်တ ောက်ဖခင်ေး၊ (ခ ) လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၂)။ ကိုယ်ကင်သကခောနှင် ပညော ပ် ိုင် ော စွမ်ေးတ ောင် ည် ဖမြှင်တင်ဖခင်ေး၊ (ဂ ) လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၃)။ အဂတလိုက်စောေးမှုတောေး ီေးကောကွယ်တ ေးနှင် တိုက်ဖက်တ ေး လိုပ်ငန်ေးမ ောေးတငွ ် ဖပည်တွင်ေးနငှ ် နိုင်ငတံ ကောအဖွဲ့အစည်ေးမ ောေး ပူေးတပေါင်ေး တ ောင် ွက်မှုကို ဖမြှင်တင်ဖခင်ေး၊ (ဃ) လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၄)။ နိုင်ငံတတော်ပငို ် ဘဏ္ဍော န်ပံိုတငွ ပစစည်ေးမ ောေးနှင် နိုင်ငံသောေး မ ောေး၏ အက ျုေးစီေးပွောေးမ ောေးကို ထတ ောက်စွော အကောအကွယ်တပေးဖခင်ေး၊ (င ) လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၅)။ အဂတကင်ေး ှင်ေးတသော စီေးပွောေးတ ေးနယ်ပယ် ဖဖစ်တပေါ် တစဖခင်ေး၊ (စ ) လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၆)။ အစိုေး ဌောန/အဖွဲ့အစည်ေးမောေး၏ အမောေးဖပည်သူဝန်တ ောင်မှု လိုပ်ငန်ေးနယ်ပယတ် ွင် လောဘ်တပေးလောဘ်ယူမမှု ောေး တလ ောနည်ေးတစဖခင်ေး။ ၆။ လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၁)။ အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖက်တ ေးအတွက် အသပညောတပေးဖခင်ေး၊ တောေး ေီ းကောကွယ်ဖခင်ေး၊ စံိုစမ်ေးစစ်တ ေးဖခင်ေးနငှ ် တ ောေးစွ ိုဖခင်ေးလိုပ်ငန်ေးတကို့ ို ထတ ောက် ခိုင်မောတစမည် အတဖခခံတကောင်ေးမ ောေး တည်တ ောက်ဖခင်ေးကို တအောက်ပေါအတိုင်ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ် ငေါေး ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွကသ် ွောေးမည် ဖဖစ်ပေါသည်- (က) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၁)။ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ဥပတ မူတဘောင် ဖွံဲ့ငဖျုေးတိုေးတက်တစ န် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး - (၁) တည် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးဥပတ ကို ဖပန်လည် သံိုေးသပ်ဖခင်ေး၊ 29

(၂) ဖပင် င်တ ေး ွဖပဋ္ဌောန်ေးထောေးသည် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး နည်ေးဥပတ ကို ဖပန်လည်သိုေံ းသပ်ဖခင်ေး၊ (၃) အမ ောေးဖပည်သူအက ျုေး ထိုတ်တဖော်သတင်ေးတပေးသူမ ောေးအောေး အကော အကွယ်တပေးတ ေးဥပတ (Whistleblower Protection Law) ဖပဋ္ဌောန်ေး နိုင်တ ေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး။ (ခ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၂)။ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးနှင် တောေး ေီ း ကောကွယ်တ ေး၊ အသပညောတပေးတ ေး အစီအစဉ်မ ောေး တစ်နိုငင် ံလံိုေး ပ ံွဲ့နတှံို့ စ န် တိုေးဖမြှင်တ ောင် ွက်ဖခင်ေး - (၁) တက ောင်ေးသောေးလူငယ်ပညောတပေးတ ေး လိုပ်ငန်ေးအစီအမံ တဖော်တ ောင်တ ေး အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်ေးတောဝန်တပေးဖခင်ေး၊ (၂) တဖဖောင်မတ်တည်ကကည်မှု ဖမငြှ ်တငတ် ေး ိုင် ော အသပညောတပေး ောကိုင်စောအိုပမ် ောေးအတွက် အတဖခခံပညောအ င် ော/ ောမ မ ောေးအောေး သင်တန်ေးတပေးဖခင်ေး၊ (၃) အ ပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးတွင် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး တဟောတဖပောပွမ ောေး က င်ေးပဖခင်ေး၊ အလိုပ်ရံိုတ ွေးတနွေးပွမ ောေး စီစဉ် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (၄) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးနှင် ကကျုတင်ကောကွယ်တ ေး အသပညောတပေး ိုင် ော လှုပ် ှောေးမှုမ ောေး တ ောင် ကွ ်ဖခင်ေး၊ (၅) အဖပည်ဖပည် ိုင် ော အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးတနို့ အထမ်ေးအမှတ် ိုင် ော လှုပ် ှောေးမှုမ ောေး စီစဉ်က င်ေးပဖခင်ေး၊ (၆) အဂတလိုက်စောေးမှုကို လံိုေးဝသည်ေးခံ ခွင်လွှတ်ဖခင်ေး မဖပျုတသော ယဉ်တက ေးမှုတစ် ပ် ဖဖစ်တပေါ်တစဖခင်ေး၊ 30

(၇) ပိုင် ိုင်မှုတကကညောဖခင်ေးကစစကို ၂၀၁၃ ခိုနှစ်၊ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ဥပတ နှင်အညီ တ ောင် ွက်နိုင် န် အလိုပ်ရံို တ ွေးတနွေးပွမ ောေး က င်ေးပဖခင်ေး၊ ပိုင် ိုင်မှုကို စစစ်နငို ် န် တင်ဖပဖခင်ေး၊ ထိုတ်ဖပန်တကကညောဖခင်ေးတကို့ ို တစ် င်ငပီေးတစ် င် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (၈) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးဥပတ ပို မ် ၁၇ (ဈ) ပေါ အဂတ လိုက်စောေးမှုဖဖင် ကကွယ်၀ခ မ်ေးသောလောမှု တက ော်တစောသတင်ေးအတပေါ် အတ ေးယူနိုင် န် အစီအမံမ ောေး ခ မှတ်ဖခင်ေး၊ (၉) တိုင်ေးတ သကကီေး/ ဖပည်နယ်မ ောေးတွင် တိုေးခ ွဲ့ဖွင်လှစ်ထောေးတသော အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ က်တ ေး တကော်မ ှင်ရေံို း ရံိုေးခွမ ောေး၏ လိုပ်ငန်ေး တောဝန်မ ောေး ထတ ောက်စေွ ာ အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (ဂ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၃)။ တိုင်ကကောေးစောတပေးပသို့ ည် ယနတ ောေးကို ဖပန်လည် သံိုေးသပ်ဖခင်ေး- (၁) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးဥပတ ပေါ တိုင်ကကောေးစောတပေးပဖို့ ခင်ေး၊ လက်ခံဖခင်ေးနှင် သက် ိုင်သည် လိုပ်ထံိုေးလိုပ်နည်ေးကို ပိုမိုလွယ်ကူ တခ ောတမွဲ့တစ န် ဖပနလ် ည်သံိုေးသပ်ဖခင်ေး၊ (၂) တိုင်ကကောေးစောမ ောေးအတပေါ် တ ောင် ွက်နိုငမ် ှု (တွ၊ လွှ၊ စစ)် မ ောေးအောေး သံိုေးသပ်ဖခင်ေး၊ (၃) စစ်တ ေးသည်တိုင်ကကောေးစောမ ောေးအတပေါ် အတ ေးယူတ ောင် ွက်နိုငမ် ှုနှင် လိုပ်ငန်ေးစဉ်အောေး သံိုေးသပ်ဖခင်ေး၊ (ဃ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၄)။ တိုင်ကကောေးသူနှင် သတင်ေးတပေးသူအောေး အကောအကွယ် တပေး န် စီမံတ ောင် ွက်ဖခင်ေး- (၁) အမ ောေးဖပည်သူအက ျုေး ထိုတ်တဖော်သတင်ေးတပေးသူမ ောေးအောေး အကော အကွယ်တပေးတ ေး (Whistleblower Protection) နှင်သက် ိုင်တသော ဥပတ မူတဘောင်ဖွံဲ့ငဖျုေးတိုေးတက် န် အစီအမံမောေးခမှတ် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ 31

(၂) လက်တတွဲ့လိုပ်ငန်ေးစဉ်တွင် တိုင်ကကောေးသူနှင် သတင်ေးတပေးသူမ ောေး၊ သက်တသမ ောေးအောေး က် ံတ ေး၊ ကောကွယ်တ ေးတအို့ တွက် SOP မ ောေး တ ေး ွတ ောင် ွက်ဖခင်ေး။ (င) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၅)။ စံိုစမ်ေးစစ်တ ေးဖခင်ေးနှင် တ ောေးစွ ိုဖခင်ေးလိုပင် န်ေးမ ောေး ထတ ောက်တစဖခင်ေး- (၁) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး တကော်မ ှင်ရံိုေးအတွက် လိုပ်ငန်ေး တ ောင် ွက်မှု ိုင် ော စလံ ိုပ်ထံိုေးလိုပ်နည်ေးမ ောေး ဖပင် င်တ ေး ဖွ ခင်ေး၊ (၂) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖက်တ ေးတကော်မ ှင်ရံိုေး၊ စံိုစမ်ေးစစ်တ ေးတ ေးဦေးစီေး ဌောန၏ မှုခင်ေးစမီ ံခနိ်ခု့ ွမစှု နစ် ပိုမိုအောေးတကောင်ေးတစ န် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (၃) တ ောေးစီ င် အမှုကစစမ ောေးအတွက် ထတ ောက်ဖမန် န်တစ န် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး။ ၇။ လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၂)။ ကိုယက် င်သကခောနှင် ပညော ပ် ိုင် ော စမွ ်ေးတ ောင် ည် ဖမြှင်တင်ဖခင်ေးကို တအောက်ပေါအတိုင်ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ် နှစ် ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်သွောေးမည် - (က) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၁)။ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး တကော်မ ှင်နှင် တကော်မ ှင်ရံိုေး ဝန်ထမ်ေးမ ောေး ကိုယက် င်သကခော တစောင်ထန်ေးနိုင် န် စမီ ံ တ ောင် ွက်ဖခင်ေး- (၁) က င်ဝတ် ိုင် ော သင်တန်ေးမ ောေး စီစဉ်တ ောင် ကွ ်ဖခင်ေး၊ (၂) က င်ဝတ် ိုင် ော Online သင်တန်ေးဖွင်လစှ ်ပခို့ နိုငတ် ေး သင်ရိုေး ညွှန်ေးတမ်ေးမ ောေး တ ေး တွ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (ခ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၂)။ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖက်တ ေးတကော်မ ှင်၏ လူသောေး အ င်ေးအဖမစ်စီမံခနခ်ို့ ွမှု အောေးတကောင်ေးတစ န် အစီအမံမ ောေး ခ မှတ်ဖခင်ေး- (၁) တကော်မ ှင်ရံိုေးဌောနမောေး၏ လိုပ်ငန်ေးတ ောင် ွက်မှု တိုေးတက်တစတ ေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ 32

(၂) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးတကော်မ ှင်ရံိုေး ဝန်ထမ်ေးမ ောေး၏ စွမ်ေးတ ောင် ညန် ှင် ပတ်သက်သည် န်ေးစစ်မှု ဖပျုလိုပ်ဖခင်ေး၊ န်ေးစစ်ခ က်အတပေါ် အတဖခခံ၍ သင်တန်ေးလအို ပ်ခ က် န်ေးစစ်မှုနှင် သင်ခန်ေးစောမ ောေး ဖပျုစိုဖခင်ေး၊ (၃) အဂတလိုက်စောေးမှု စံိုစမ်ေးစစ်တ ေးတ ေး ိုင် ော သင်ရိုေးညွှန်ေးတမ်ေးနှင် လက်စွဖပျုစိုဖခင်ေး၊ (၄) ဖပည်တထောငစ် ို ောထူေးဝန်အဖွဲ့မှ ဖွင်လစှ ်တသော အ င်လိုက် တက်တ ောက် မည် သင်တန်ေးမ ောေးသို့ တက်တ ောက်ဖခင်ေး၊ (၅) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ိုင် ော အသပညောတပေး သင်တန်ေးမ ောေး ဖွင်လှစ်ဖခင်ေး၊ ၈။ လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၃)။ အဂတလိုက်စောေးမှုတောေး ေီ းကောကွယ်တ ေးနှင် တိုက်ဖ က်တ ေး လိုပ်ငန်ေးမ ောေးတငွ ် ဖပည်တွင်ေးနငှ ် နိုငင် ံတကောအဖွဲ့အစည်ေးမ ောေး ပူေးတပေါင်ေးတ ောင် ွကမ် ှု ဖမြှင်တင်ဖခင်ေးကို တအောက်ပေါအတိုင်ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ် သံိုေး ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်သွောေးမည်- (က) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၁)။ ကိုလသမဂဂ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ကွန်ဗင်ေး ှင်ေး အတကောင်အထည်တဖော်တ ောင်မှု သံိုေးသပ်တ ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ်မ ောေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး- (၁) ကိုလသမဂဂ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ကွန်ဗင်ေး ှင်ေး အတကောင်အထည် တဖော်တ ောင်မှု သံိုေးသပ်တ ေးလိုပ်ငန်ေးစဉ် ိုတယ စက်ဝန်ေးအတွက် အနှစ်ခ ျုပ် အစီ ငခ် ံစောပေါ သံိုေးသပ်အကကံဖပျုခ က် မ ောေးကို အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်နိုင်တ ေး သက် ိုင် ော ဝန်ကကီေးဌောန/အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးနငှ ် တပေါင်ေးစပ်ညနြှ ှုင်ေးတ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ 33

(၂) ကိုလသမဂဂအဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ က်တ ေး ကွန်ဗင်ေး ှင်ေး အတကောင် အထည်တဖော်တ ောင်မှု သံိုေးသပ်တ ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ်နှင် က်စပ်သည် အစည်ေးအတဝေးမ ောေးသို့ ပေါဝင်တက်တ ောက်ဖခင်ေး၊ (၃) ဖမန်မောနိုငင် ံ ိုင် ော သံိုေးသပ်မှု အစီ င်ခစံ ော ထိုတ်ဖပန်မမှု ောေး အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်မှုအတပေါ် ဖပန်လည်သိုေံ းသပ်ဖခင်ေး။ (ခ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၂)။ နိုင်ငံတကော ပူေးတပေါင်ေးတ ောင် ွက်မှု ဖမငြှ ်တင်ဖခင်ေး - (၁) ASEAN-PAC အဖွဲ့ဝငန် ိုင်ငမံ ောေးနှင် ပိုမနို ီေးကပ်စွော ပူေးတပေါင်ေး တ ောင် ွက်နိုင်တ ေးအတွက် တ ေးထိုေးငပီေးတသော အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ပူေးတပေါင်ေးတ ောင် ွက်မှု ိုင် ော နှစ်နိုင်ငံ နာေးလည်မှု စောချွန်လေွှ ာ (MoU) မ ောေးအောေး သက်တမ်ေးတိုေးဖမြှင်ဖခင်ေး၊ က န် ှသည် နိုင်ငံမ ောေးနှင် လက်မှတ်တ ေးထိုေးနိုင်တ ေး က်လက်တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (၂) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ိုင် ော အဖပည်ဖပည် ိုင် ော အဖွဲ့ အစည်ေးမ ောေး၊ တ သတွင်ေး အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးနှင် နာေးလည်မှုစောချွန်လွှော (MoU) မ ောေး လက်မှတ်တ ေးထိုေးဖခင်ေး၊ (၃) ဘောသော ပ် ိုင် ော ကျွမ်ေးက င်မှုနှင် နည်ေးပညော အကူအညီမ ောေး ယူဖခင်ေး။ (ဂ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၃)။ ဖပည်တွင်ေး ပူေးတပေါင်ေးလက်တွတ ောင် ွက်မှုဖမြှင်တင်ဖခင်ေး - (၁) မူေးယစ်တ ေးဝေါေး တမှောင်ခိုတ ောင်ေးဝယ်ဖခင်ေး၊ လူကိုန်ကူေးဖခင်ေး၊ တငွတကကေး ခဝေါခ ဖခင်ေး၊ နယ်စပတ် သတွင် ဖဖစ်ပွောေးတနတသော လူမှုတ ေး၊ စီေးပွောေးတ ေး၊ လက်နက်ကိုင် ပဋပကခစသည် နယ်ပယ်မ ောေးနှင် က်စပ်လ က် ှတသော အဂတလိုက်စောေးမှုမ ောေးကို အထူေးဖပျုတလလော စူေးစမ်ေး န် လိုပ်ငန်ေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်ေးတောဝန်တပေးဖခင်ေး၊ (၂) လိုပ်ငန်ေး က်စပ်မှု ှတသော အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးနှင် အဂတလိုက်စောေးမှုနှင် ပတ်သက်တသော သတင်ေး ယူမှု၊ စံိုစမ်ေးစစတ် ေးမှု၊ တ ောေးစွ ိုမှု လိုပ်ငန်ေးမ ောေးတငွ ် ပူေးတပေါင်ေးတ ောင် ွက်ဖခင်ေး။ 34

၉။ လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၄)။ နိုင်ငံတတော်ပငို ် ဘဏ္ဍော န်ပံိုတငွ ပစညစ ်ေးမ ောေးနှင် နိုငင် ံသောေး မ ောေး၏ အက ျုေးစီေးပွောေးမ ောေးကို ထတ ောက်စွော အကောအကွယ်တပေးဖခင်ေးကို တအောက်ပေါအတိုင်ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ် နှစ် ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်သွောေးမည်- (က) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၁)။ ဖပည်သူတ၏ို့ ယံိုကကည်မှုကို ဖမြှင်တင်တပေး န် အစိုေး ကဏ္ဍတွင် ပွင်လင်ေးဖမင်သောမှုနငှ ် တောဝန်ယူမှု၊ တောဝန်ခမံ ှု ှတသော ပတ်ဝန်ေးက င်တကောင်ေး ဖဖစ်တပေါ်တစဖခင်ေး- (၁) အစိုေး ၏ ဝယ်ယူတ ေး၊ ထိုခွတ ောင်ေးခ တ ေး၊ ငှောေး မ်ေးတ ေး စီမံကန်ေး လိုပ်ငန်ေးမ ောေးနငှ ် တင် ေါလိုပ်ထံိုေးလိုပန် ည်ေးမ ောေး တက တသခ ောတစ န် စည်ေးမ ဉ်ေးစည်ေးကမ်ေးမ ောေး ဖပန်လည်သိုေံ းသပ်တ ေး အလိုပ်ရံိုတ ွေးတနွေးပွ မ ောေး က င်ေးပဖခင်ေး၊ ထတ ောက်တသော စည်ေးမ ဉ်ေးအသစ်မ ောေး ခ မှတ်ဖခင်ေး၊ (၂) ဖပည်သူ့ဘဏ္ဍော စီမံခန်ခို့ ွမှု ပွငလ် င်ေးဖမင်သောမှု ှဖခင်ေး၊ (၃) နိုင်ငံဝန်ထမ်ေး ဖပျုဖပင်တဖပောင်ေးလမှု ိုင် ော မဟောဗ ဟော စီမံခ က် အသစ်နှင် ကိုက်ညီတသော အစီအမံမ ောေး ခ မှတ်ဖခင်ေး၊ (၄) e-Government စနစ် တ ေး ွကင်သံိုေး န် ကျွမ်ေးကင်မှုအကူအညီနှင် နည်ေးပညောမ ောေး ှတ ေး အစီအမံခ မှတ်ဖခင်ေး၊ (၅) ပညောတပေးဖခင်ေး၊ တောေး ေီ းကောကွယ်ဖခင်ေး လိုပ်ငန်ေးမ ောေးအတပေါ် လ စ်လ ရှုခကကသည် အိုပ်စိုလိုက် အဂတလိုက်စောေးမှု ဖဖစ်နငို ်တဖခ ဖမင်မောေးတသော ဌောန၊ အဖွဲ့အစည်ေး၊ စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေးမ ောေးအတပေါ် ပစ်မှတ်ထောေး၍ မဏ္ဍျုင်သံိုေး ပ်နှင် လူထိုလူတန်ေးစောေး အဖွဲ့အစည်ေးမောေး အကူအညီဖဖင် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးကို စစ် င်တ ေး တစ် ပ်သဖွယ် င်န၍ွှ တိုက်ဖ က်ဖခင်ေး၊ (၆) နိုင်ငံတတော်သမမတရံိုေး၏ ညွှန်ကကောေးခ က်အမှတ်၊ ၁/၂၀၁၇ “အစိုေး ဌောန/အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေး၏ တည်တ ောက်ဖခင်ေး၊ ပစစည်ေးဝယ်ယူဖခင်ေး၊ ဝန်တ ောင်မှု ယူဖခင်ေး၊ ငှောေး မ်ေးဖခင်ေးနှင် တ ောင်ေးခ ဖခင်ေးမ ောေး တ ောင် ွက် ောတွင် လိုက်နာ မည် တင် ေါလိုပ်ထံိုေးလိုပ်နည်ေး” နှင်အညီ လိုက်နာနငို ်တ ေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ 35

(၇) သဘောဝအ င်ေးအဖမစ်မ ောေး စီမံခနခ်ို့ ွမှုတွင် ဖဖစ်ပွောေးတနသည် အဂတ လိုက်စောေးမှု တောေး ေီ းကောကွယ် န်နှင် စံိုစမေ် းစစ်တ ေးအတ ေးယူ န် အစီအမံ ခ မှတ်ဖခင်ေး၊ (၈) ဖပည်သူသို့ အစီ င်ခံစော ပံိုမနှ ်တင်ဖပနိုင်တ ေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး။ (ခ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၂)။ လူနည်ေးစိုအကျုေးစီေးပွောေးအတွက် နိုင်ငံတတော်နှငန် ငို ်ငံသောေး မ ောေး၏ အက ျုေးစီေးပွောေး ထခိုက်နစ်နာမှုမ ှတစ န် အကောအကွယ်တပေးဖခင်ေး- (၁) အဂတလိုက်စောေးမှုနှင် က်နွှယ်တနတသော မူေးယစ်တ ေးဝေါေး၊ လူကိုန် ကူေးမှု၊ တငွတကကေးခဝေါခ မှုစသည် နယ်စပ်ဖဖတ်တက ော်မှုခင်ေးမ ောေးနှင် တ ောေးမဝင် စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေးမ ောေးကို သက် ိုင် ော အဖွဲ့အစည်ေး မ ောေးနှင် ပူေးတပေါင်ေးတိုက်ဖ က်ဖခင်ေး၊ (၂) တ နံ၊ တက ောက်မ က်၊ ဓောတ်သတတျု၊ သစ်တတော၊ တ ထွက်ပစစည်ေးမ ောေး အပေါအဝင် သဘောဝသယံဇောတ တူေးတဖော်ထိုတ်လိုပမ် ှုမ ောေးတငွ ် နိုင်ငံတတော်နငှ ် နိုင်ငံသောေးမ ောေး၏ အက ျုေးစီေးပွောေး ထခိုက်နစ်နာ ိုေံ းရံှုေးမှု မ ှတစ န် တစောင်ကကည်မနှု ှင် ထတ ောက်တသော စံိုစမ်ေးစစ်တ ေးမှုမ ောေး ဖပျုလိုပ်ဖခင်ေး၊ (၃) အဂတလိုက်စောေးမှုတကကောင် နစ်နာ ိုေံ းရံှုေးခ သူမ ောေးအတပေါ် တ ောေး မ တမှု ှတအောင် ဖပန်လည်တဖော်တ ောင်တပေးဖခင်ေး။ ၁၀။ လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၅)။ အဂတကင်ေး ှင်ေးတသော စီေးပွောေးတ ေးနယ်ပယ် ဖဖစ်တပေါ်တစဖခင်ေးကို တအောက်ပေါအတိုင်ေး လိုပ်ငန်ေးစဉ် တလေး ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်သွောေးမည် ဖဖစ်ပေါသည-် (က) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၁)။ ဖမန်မောနငို ်ငံ အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ ကတ် ေးဥပတ နှင် ကိုလသမဂဂ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးကွန်ဗင်ေး ှင်ေး ကသတို့ သော ဖပည်တွင်ေးနှင် နိုငင် ံတကော တည် ဥပတ မ ောေးကို အသံိုေးဖပျုဖခင်ေးမှတစ် င် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးအတွက် ပူေးတပေါင်ေးတ ောင် ွက်မှု တိုေးဖမြှင် နိုင်မည် အလောေးအလောအသစ်မ ောေးကို ှောတဖွဖခင်ေး၊ 36

( ခ) လုပ်ငန်ူးစဉ် (၂)။ စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေး အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးနှင် သတင်ေး အခ က်အလက်မ ောေးကို မ တဝ န်နှင် တကောင်ေးမွန်တသော အတလအထမ ောေးကို ဖလှယ် န်အတွက် ကွန် ကမ် ောေး တည်တထောငဖ် ခင်ေး- (၁) ဖမန်မောနိုငင် ံ ိုင် ော UN Global Compact Network နှင် ခ တ် က်မှု ခိုင်မောတစဖခင်ေး၊ (၂) နိုင်ငံအတွင်ေး ှ အစိုေး ဌောန/အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေး၊ အ ပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်ေး မ ောေးနှင် ခ တ် က်ထောေး ှဖခင်ေး၊ ( ဂ) လုပ်ငန်ူးစဉ် (၃)။ စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေး အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးအတွက် က င်ဝတ် (Code of Conduct) တ ေး ဖွ ခင်ေး- (၁) အမ ောေးဖပည်သူ ိုင် ော လိုပ်ငန်ေးမ ောေး၊ ပိုဂလဂ က စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေး ဌောနမ ောေးသို့ အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ိုင် ော က င်ဝတ်မ ောေး ဖပျုစိုတ ေး ွ န်နငှ ် ထိုတ်ဖပန်ထောေးတသော အမန်တို့ ကကော်ဖငောစောအမှတ် ၁၄/၂၀၁၈ နှင်အညီ လိုက်နာက င်သံိုေးနိုင်တ ေး အကကံဉောဏ်တပေးဖခင်ေး၊ (၂) က င်ဝတ်တ ေး လွ ိုက်နာမှု ှ မ ှ တလလောသံိုေးသပ်ဖခင်ေး၊ (ဃ) လုပ်ငန်ူးစဉ် (၄)။ အဂတလိုက်စောေးမှု ပံိုစံအမျုေးမျုေးကို တိုက်ဖက်နိုင်မည် နည်ေးလမ်ေးမ ောေးနှင်စပ်လ ဉ်ေး၍ အသအဖမင်မ ောေး တိုေးဖမြှင်နိုင် န်အတွက် စွမ်ေးတ ောင် ည် ဖမြှငတ် င်တ ေးလိုပ်ငန်ေးမ ောေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (၁) ပိုဂဂလကကဏ္ဍ၌ အကံျုေးဝင်တသော စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေးမောေးတွင် အဂတ လိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး တဟောတဖပောပမွ ောေး က င်ေးပဖခင်ေး၊ အလိုပ်ရံို တ ွေးတနွေးပွမ ောေး စီစဉ်တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (၂) တင် ေါကစစ ပမ် ောေးနှငပ် တ်သက်၍ နိုင်ငံတတောသ် မမတရံိုေး၏ ၁/၂၀၁၇ ညွှန်ကကောေးခ က်နှင်အညီ လိုက်နာတ ောင် ွက်တစဖခင်ေး။ 37

၁၁။ လုပ်ငန်ူးကဏ္ဍ(၆)။ အစိုေး ဌောန/ အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေး၏ အမ ောေးဖပညသ် ူဝန်တ ောငမ် ှု လိုပ်ငန်ေးနယ်ပယတ် ွင် လောဘ်တပေးလောဘ်ယူမှုမ ောေး တလ ောနည်ေးတစဖခင်ေးကို တအောက်ပေါ လိုပ်ငန်ေးစဉ် တလေး ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်သွောေးမည် ဖဖစပ် ေါသည်- (က) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၁)။ ဖပည်တထောင်စိုအ င် ဝန်ကကီေးဌောနမ ောေး၊ တိုင်ေးတ သကကီေး/ ဖပည်နယ် အစိုေး အဖွဲ့မ ောေးတအောက် ှ ဌောနမ ောေးတွင် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး တဟောတဖပောပွမ ောေးနှင် တောေး ေီ းကောကွယ်တ ေး ပညောတပေး အစီအစဉ်မ ောေး ခ မှတ်တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (ခ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၂)။ အစိုေး ဌောန/ အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးတွင် ဖွဲ့စည်ေးထောေးသည် အဂတလိုက်စောေးမှု တောေး ေီ းကောကွယ်တ ေးအဖွဲ့ (Corruption Prevention Unit-CPU)မ ောေး၏ အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်မှုမ ောေးကို ကကီေးကကပ် ဖခင်ေးနှင် အကကံဉောဏ်တပေးဖခင်ေး- (၁) အဂတလိုက်စောေးမှု တောေး ေီ းကောကွယ်တ ေးအဖွဲ့မ ောေးဖဖင် အမ ောေး ဖပည်သူဝန်တ ောင်မှုလိုပင် န်ေးမ ောေးတွင် က ယဖ် ပနစ်ို့ ေွ ာဖဖစတ် ပေါ်တနတသော အဂတလိုက်စောေးမှုမ ောေးကို တောေး ီေးကောကွယ်ဖခင်ေးနှင် တိုက်ဖ က်ဖခင်ေး၊ (၂) အဂတလိုက်စောေးမှုတိုက်ဖ က်တ ေးတကော်မ ှငက် ဦေးတ ောင်၍ အစိုေး ဌောန/ အဖွဲ့အစည်ေးမ ောေးတွင် ဝန်တ ောင်မှု ယူကကတသော ဖပည်သူမ ောေးထံ SMS တပေးပ၍ို့ အမ ောေးဖပည်သူထံမှ တဖံို့ ပနမ် ှု ယူဖခင်ေး အစီအစဉ် (Public Feedback Programme-PFP)ကို အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်ဖခင်ေး။ (ဂ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၃)။ တည် ဥပတ ၊ စည်ေးမ ဉ်ေးစည်ေးကမ်ေး၊ လိုပ်ထံိုေးလိုပ်နည်ေး မ ောေးတွင် အဂတလိုက်စောေးမှုအနတ ောယ် မှ ှုကို သံိုေးသပ်ဖခင်ေး၊ (၁) ဖဖစ်နိုငတ် ဖခ ဖမင်မောေးတသော သိုမ့ ဟိုတ် အနတ ောယ် နှ ိုင်တသော ဟောကွက် တပ ောကွက်မ ောေးကို န်ေးစစ်သံိုေးသပ်တ ေး (Corruption Risk Assessment) အလိုပ်ရံို တ ွေးတနွေးပွမ ောေး က ယ်ဖပနစ်ို့ ေွ ာ ဖပျုလိုပ်ဖခင်ေး၊ 38

(၂) တ ွေးတနွေးပွ လ ်မ ောေးအတပေါ် မူတည်၍ ဥပတ ၊ စည်ေးမ ဉ်ေး စည်ေးကမ်ေး၊ လိုပ်ထံိုေးလိုပ်နည်ေးမ ောေး ဖပင် င်နိုင်တ ေး ပူေးတပေါင်ေး တ ောင် ွက်ဖခင်ေး၊ (ဃ) လုပ်ငန်ူးစဉ်(၄)။ အမ ောေးဖပည်သူ ိုင် ော ဝန်တ ောင်မှု လိုပ်ငန်ေးမ ောေး၏ အဂတလိုက်စောေးမှု အတဖခအတနကို အကဖဖတ်နိုင် န် နှစ်စဉ် ပံိုမှန်စစ်တမ်ေး တကောက်ယူဖခင်ေး၊ (၁) ဖပည်သူလူထို၊ စီေးပွောေးတ ေးလိုပ်ငန်ေးမ ောေးနှင် နိုင်ငံဝန်ထမ်ေးမ ောေးထံမှ စစ်တမ်ေး ယူဖခင်ေး၊ (၂) စစ်တမ်ေး လ ်အောေး အသတပေးတကကညောဖခင်ေးနှင် သံိုေးသပ်ဖခင်ေး။ ၂၀၂၂ ခိုနှစ လိုပငန်းအစီအစဉ ၁၂။ တကော်မ ှင်သည် အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး မဟောဗ ဟောစီမံခ က် (၂၀၂၂- ၂၀၂၅) တပေါ်မူတည၍် ၂၀၂၂ ခိုနစှ ်အတွင်ေး တအောက်တဖော်ဖပပေါ လပို ်ငန်ေးစဉ် ၁၀ ပ်ဖဖင် အတကောင်အထည်တဖော် တ ောင် ွက်ခပေါသည်- (က) တပေါ်လစမီ ူတဘောင် ဖွံဲ့ငဖျုေးတိုေးတက်တ ေး၊ (ခ ) ဥပတ မူတဘောင်ခငို ်မောတ ေး၊ (ဂ ) တစ်နငို ်ငံလံိုေးအတိုင်ေးအတောဖဖင် အဂတလိုကစ် ောေးမှု တောေး ေီ းကောကွယ်တ ေး၊ (ဃ) တစ်နငို ်ငံလံိုေးအတိုင်ေးအတောဖဖင် အဂတလကို ်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေး ိုင် ော အသပညောတပေးတ ေးနှင် ကိုယက် င်သကခော ဖမြှင်တင်တ ေး၊ (င ) ဌောနစွမ်ေးတ ောင် ည်ဖမငြှ ်တငတ် ေး၊ (စ ) ဝန်ထမ်ေးမ ောေး စွမ်ေးတ ောင် ည် ဖမြှင်တငတ် ေး၊ 39

( ) အဂတလိုက်စောေးမှု တောေး ေီ းကောကွယ်တ ေးနှင် အဂတလိုက်စောေးမှု တွန်ေးလှန် တိုက်ဖ က်တ ေးအစီအစဉ်မ ောေးအတွက် နိုင်ငံတကော ပူေးတပေါင်ေးတ ောင် ွက်တ ေး၊ (ဇ ) အငမမဖပတ် တစောင်ကကည်တ ေးနှင် သံိုေးသပ်အကဖဖတ်တ ေး၊ (ဈ ) အဂတလိုက်စောေးမှု တိုက်ဖ က်တ ေးတကော်မ ှင၏် နှစ်စဉ်လိုပ်ငန်ေးအစီအစဉ် ခ မှတ်တ ေး၊ (ည) တကော်မ ှင်၏ တစန် ှစ်တော တ ောင် ွက်ခ က်မ ောေးကို ဖပည်သူသို့ အစီ င်ခံ တင်ဖပတ ေး။ 40

အခန်း(၂) အသိပညာပပ်းခခင်း

ခပညပ ာငစဝနက ်းဌာနမျာ်း၊ နိငငဝံ့ န မ်းတ ကသိလမျာ်းနှငံ့ အေပဖ အဖွဲ့အစည်းမျာ်းတင ပ ်းပန်းပ ာပခပာခခင်း ၁၃။ ပြည်ထ ောငစ် ုဝန်က ြီးဌောနမ ောြီး၊ ပြည်ထ ောင်စုရော ြီးဝန်အဖွဲ့၊ နငု ်ငံ့ဝန် မ်ြီး တ ကသုလ်မ ောြီးနှငံ့် အရြ်ဖ ်အဖွဲ့အစည်ြီးမ ောြီး၌ ဖငံ့်လစှ ်သညံ့် သင်တန်ြီးမ ောြီးတင် အဂတ လု ်စောြီးမှုတု ်ဖ ်ထရြီးနှငံ့် တောြီးဆြီး ော ယ်ထရြီးဆုင်ရော အသြညောထြြီးထရြီးအတ ် ထ ော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်မ ောြီးနငှ ံ့် ထ ော်မရှင်ရုြီး အရော မ်ြီးမ ောြီး အအောက်ပါအတိုင််း ထဆြီးထနြီး ထ ောထပြောမှုမ ောြီး ထဆောင်ရွ ်ခံ့ြါသည-် စဉ သငတန်းအမည ပို့ချသူအမည ဦ်းပေ က ော်မရှငော်အဖွဲ့ဝငော်မ ျား၏ ပခို့ မှု ၄၅ ဦြီး ၁ ၂-၂-၂၀၂၂ ရ ်တင် ဝန် မ်ြီးအဖွဲ့အစည်ြီး ဒုတယအက ြီးအမှ ြီးစမခန်ခမှု ဦြီးထအောင်ပမငံ့်လင် သင်တန်ြီးအမှတ်စဉ်(၈) နုင်ငံ့ဝန် မ်ြီးတ ကသုလ် (အ ်ပမန်မောပြည်) ထ ော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၂ ၁၆-၂-၂၀၂၂ ရ ်တင် အဆင်မြင်အရောထြ််းစီြံခန်ခွဲြှု သင်တန််းအြှတ်စဉ်(၁၆) ဦြီးဝင်ြီးတည် ၃၈ ဦြီး နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အအောက်မြန်ြောမပည်) ထ ော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၃ ၁၁-၃-၂၀၂၂ ရ ်တင် အဆင်မြင်အရောထြ််းစီြံခန်ခွဲြှု သင်တန််းအြှတ်စဉ်(၉) ဦြီးထအောင်ပမငံ့်လင် ၃၇ ဦြီး နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အထက်မြန်ြောမပည်) ထ ော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၄ ၂၇-၄-၂၀၂၂ ရက်တင် အဆင်မြင်အရောထြ််းစီြံခန်ခွဲြှုသင်တန််း အြှတ်စဉ်(၁၇) ဦ်းဝင််းတည် ၄၃ ဦ်း နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အအောက်မြန်ြောမပည်) အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် ၅ ၄-၅-၂၀၂၂ ရက်တင် ဝန်ထြ််းအဖွဲဲ့အစည််း ဒိုတယအကကီ်းအြှ ်း စီြံခန်ခွဲြှု ဦ်းအက ော်ဝင််းသန််း ၂၂ ဦ်း သင်တန််း၊ အြှတ်စဉ်(၉) နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အထက်မြန်ြောမပည်) အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် ၆ ၂၆-၅-၂၀၂၂ ရက်တင် ဥပအဒအရောရှအဆင်-၄ (အစြ််းခန်)ြ ော်း လိုပ်ငန််းခင်ဝင် အဒေါ်ခင်ခ ျိုအိုန််း ၁၀၀ ဦ်း သင်တန််းအြှတ်စဉ်(၁/၂၀၂၂) ဥပအဒအရ်းရောဝန်ကကီ်းဌောန၊ အနမပည်အတော် အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် ၇ ၁၃-၆-၂၀၂၂ ရက်တင် အဆင်မြင်အရောထြ််း စီြံခန်ခွဲြှုသင်တန််း အဒါက်တောထန််းထန််းဦ်း ၂၂ ဦ်း အြှတ်စဉ်(၁၀) နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အထက်မြန်ြောမပည်) အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် 42

စဉ သငတန်းအမည ပို့ချသူအမည ဦ်းပေ ၈ ၅-၇-၂၀၂၂ရ ်တင် အဆငံ့်ပမငံ့်အရော မ်ြီးစမခန်ခမှုသင်တန်ြီးအမှတ်စဉ်(၁၈)၊ ဦြီးဝင်ြီးတည် ၄၇ ဦ်း နုင်ငံ့ဝန် မ်ြီးတ ကသုလ် (ထအော ်ပမန်မောပြည်) ထ ော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၉ ၅-၇-၂၀၂၂ရ ်တင် ဝန်ထြ််းအဖွဲဲ့အစည််း ဒိုတယအကကီ်းအြှ ်းစီြံခန်ခွဲြှုသင်တန််း ဦြီးဝင်ြီးတည် ၂၀ ဦ်း အြှတ်စဉ်(၅)၊ နုင်ငံ့ဝန် မ်ြီးတ ကသုလ် (ထအော ်ပမန်မောပြည်) ထ ော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ၂၂-၇-၂၀၂၂ ရက်တင် နိုင်ငံဝန်ထြ််း အကကီ်းအြှ ်းြ ော်းအတက် ဥပအဒအသ အဒေါ်ခင်ခ ျိုအိုန််း ၂၆ ဦ်း ပညောမပန်ပော်းအရ်းသင်တန််း အြှတ်စဉ်(၁/၂၀၂၂)၊ ဥပအဒအရ်းရောဝန်ကကီ်းဌောန၊ အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် ၂၁ ဦ်း အနမပည်အတော် ၁၁ ၁၂-၈-၂၀၂၂ ရက်တင် ဝန်ထြ််းအဖွဲဲ့အစည််း ဒိုတယအကကီ်းအြှ ်းစီြံခန်ခွဲြှု အဒေါ်ခင်ခ ျိုအိုန််း သင်တန််းအြှတ်စဉ်(၁၀)၊ နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အထက်မြန်ြောမပည်) အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် ၁၂ ၁၂-၈-၂၀၂၂ ရက်တင် အဆင်မြင်အရောထြ််း စီြံခန်ခွဲြှုသင်တန််းအြှတ်စဉ် အဒေါ်ခင်ခ ျိုအိုန််း ၄၆ ဦ်း (၁၁)၊ နိုင်ငံဝန်ထြ််းတကကသိုလ် (အထက်မြန်ြောမပည်) အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် ၁၃ ၇-၉-၂၀၂၂ ရက်တင် နိုင်ငံအတော်ကောကယ်အရ်းတကကသိုလ် အြှတ်စဉ် (၂၁) ၊ ဦ်းသန််းထတ်သန််း ၁၃၃ ဦ်း အဂတလိုက်စော်းြှု တိုက်ဖ က်အရ်း လိုပ်ငန််းစဉ်ြ ော်း၊ နိုင်ငံအတော်ကောကယ်အရ်း အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် တကကသိုလ် အနမပည်အတော် ၁၄ ၃၀-၁၂-၂၀၂၂ ရက်တင် နိုင်ငံဝန်ထြ််းအကကီ်းအြှ ်းြ ော်းအတက် ဥပအဒအသ အဒေါ်ခင်ခ ျိုအိုန််း ၃၅ ဦ်း ပညောမပန်ပော်းအရ်းသင်တန််း အြှတ်စဉ်(၂/၂၀၂၂)၊ ဥပအဒအရ်းရောဝန်ကကီ်းဌောန၊ အကော်ြရှင်အဖွဲဲ့ဝင် အနမပည်အတော် က ော်မရှငော်ရျားမှ အရ ထမော်ျားမ ျား၏ ပ ို့ခ မှု ၁ ၁၃-၁-၂၀၂၂ ရက်တင် စမခန်ခထရြီးသင်တန်ြီး အမှတ်စဉ် (၇၅)၊ အဆငံ့်ပမငံ့် အဒေါ်စိုစို ၇၇ ဦ်း ၄၀ ဦ်း စ ်ခ ျုြ်နည်ြီးပြ သင်တန်ြီးအမှတ်စဉ်(၃၉)နှငံ့် စောထရြီးဝန် မ်ြီးသင်တန်ြီး လက်အထောက် ၄၀ ဦ်း အမှတ်စဉ် (၁၀၉) နယ်စပ်အရ်းရောဝန်ကကီ်းဌောန၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၂ ၁၆-၂-၂၀၂၂ ရ ်ထနတင် ဒိုတယဦ်းစီ်းြှ ်းြ ော်း လိုပ်ငန််းခင်ဝင် ကျွြ််းက င်ြှု အဒေါ်ဇောဇောြို်း ဆိုင်ရော အအမခခံသင်တန််း (၁/၂၀၂၂) စီြံကန််းနှင်ဘဏ္ဍောအရ်းဝန်ကကီ်းဌောန၊ ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း အနမပည်အတော် ၃ ၂၃-၂-၂၀၂၂ ရ ်ထနတင် ဒိုတယဦ်းစီ်းြှ ်းြ ော်း လိုပ်ငန််းခင်ဝင် ကျွြ််းက င်ြှု အဒေါ်ဇောဇောြို်း ဆိုင်ရော အအမခခံသင်တန််း (၁/၂၀၂၂) စီြံကန််းနှင်ဘဏ္ဍောအရ်းဝန်ကကီ်းဌောန၊ ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း အနမပည်အတော် 43

စဉ သငတန်းအမည ပို့ချသူအမည ဦ်းပေ ၄ ၁၅-၃-၂၀၂၂ ရက်အနတင် အလယ်အလတ်အဆင် အရောထြ််းစီြံခန်ခွဲြှု ဦ်းအအောင်ထ်းမြင် ၈၃ ဦြီး သင်တန််းနှင် မပည်သူ့ဝန်ထြ််းစီြံခန်ခွဲြှု အဆင်မြင်ဒီပလိုြောသင်တန််း ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း၊ အြှတ်စဉ် (၅) နုင်ငံ့ဝန် မ်ြီးတ ကသုလ် (အ ်ပမန်မောပြည်) ၅ ၁၇-၃-၂၀၂၂ ရက်အနတင် အလယ်အလတ်အဆင် အရောထြ််းစီြံခန်ခွဲြှု ဦြီးထအြီးမင်ြီးထသောင်ြီး ၇၃ ဦ်း သင်တန််းနှင် မပည်သူ့ဝန်ထြ််းစီြံခန်ခွဲြှု အဆင်မြင်ဒီပလိုြောသင်တန််း ညွှန်က ောြီးထရြီးမှ ြီး အြှတ်စဉ် (၅) နုင်ငံ့ဝန် မ်ြီးတ ကသုလ် (ထအော ်ပမန်မောပြည်) ၆ ၁၈-၃-၂၀၂၂ ရက်အနတင် ဘဏ္ဍောအရ်းစည််းြ ဉ််းအထ်းသင်တန််း အဒေါ်စိုစို ၆၀ ဦ်း အြှတ်စဉ် (၃၅) ဗဟိုအလက င်အရ်းသင်တန််းအက ောင််း (ရန်ကိုန်) လက်အထောက်ညွှန် ကကော်းအရ်းြှ ်း ၇ ၂၆-၄-၂၀၂၂ ရ ်တင် အဂတလု ်စောြီးမှု တောြီးဆြီး ော ယ်ထရြီး အသြညော အဒေါ်စိုစို ၁၀၀ ဦ်း ထြြီးထဆြီးထနြီးြ မပည်အထောင်စိုတိုင််းရင််းသော်းလငယ်ြ ော်း စြ််းရည်ဖံွဲ့ဖဖျို်းအရ်း လက်အထောက် ဒီဂရီအကောလပ်၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၈ ၂၅-၅-၂၀၂၂ ရ ်တင် ဌောနခစောထရြီးအတ ် အဂဂလြ်စောနှငံ့် နုင်ငပခောြီးထရြီးရော ထဒေါ်ဇောဇောမုြီး ၃၃ ဦ်း ျွမ်ြီး င်မှု သင်တန်ြီး အမှတ်စဉ်(၄/၂၀၂၂) နိုင်ငံမခော်းအရ်းဝန်ကကီ်းဌောန၊ ညွှန်က ောြီးထရြီးမှ ြီး အနမပည်အတော် ၉ ၂၈-၆-၂၀၂၂ ရက်တင် ဦ်းစီ်းအရောရှ (စံိုစြ််းအရ်း) ြြ််းြံသင်တန််း အြှတ်စဉ် ဦ်းရွဲထက် ၂၀ ဦ်း (၁/၂၀၂၂) မပည်ထွဲအရ်းဝန်ကကီ်းဌောန၊ အထ်းစံိုစြ််းစစ်အဆ်းအရ်းဦ်းစီ်းဌောန၊ ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း စံိုစြ််းစစ်အဆ်းြှုအတတ်ပညောသင်အက ောင််း၊ အတောင်င ၁၀ ၁၃-၇-၂၀၂၂ ရက်တင် စီြံခန်ခွဲအရ်းသင်တန််း၊ အြှတ်စဉ် (၇၆)၊ အဆင်မြင် အဒေါ်စိုစို ၇၃ ဦ်း စက်ခ ျိုပ်နည််းမပသင်တန််း၊ အြှတ်စဉ်(၄၀)နှင် စောအရ်းဝန်ထြ််းသင်တန််း လက်အထောက် အြှတ်စဉ် (၁၁၀) ၊ နယ်စပ်အရ်းရောဝန်ကကီ်းဌောန၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၁၁ ၂၅-၇-၂၀၂၂ ရက်တင် ြီ်းသတ်စခန််းြှ ်းသင်တန််း (အြ ျို်းသော်း) အြှတ်စဉ် အဒေါ်စိုစို ၅၀ ဦ်း (၂၀/၂၀၂၂)၊ ြီ်းသတ်ဦ်းစီ်းဌောန၊ မြန်ြောနိုင်ငံြီ်းသတ်တပ်ဖွဲဲ့ဌောနခ ျိုပ်၊ လက်အထောက် အလက င်အရ်းဌောနစို၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၁၂ ၂၂-၈-၂၀၂၂ ရက်တင် သံတြန်အရ်းရောသင်တန််း(Course in Diplomacy- အဒေါ်ဇောဇောြို်း ၃၄ ဦ်း CID) အြှတ်စဉ် (၇/၂၀၂၂)၊ နိုင်ငံမခော်းအရ်းဝန်ကကီ်းဌောန၊ အနမပည်အတော် ညနွှ ်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၁၃ ၃-၁၀-၂၀၂၂ ရက်တင် အအမခခံရံို်းလိုပ်ငန််းကျွြ််းက င်ြှုသင်တန််း၊ ဦ်းအအ်းြင််းအသောင််း ၆၁ ဦ်း အြှတ်စဉ်(၄)၊ အနမပည်အတော်စည်ပင်သောယောအရ်းအကော်ြတီ ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း 44

စဉ သငတန်းအမည ပို့ချသူအမည ဦ်းပေ ၁၄ ၁၄-၁၀-၂၀၂၂ ရက်တင် ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညောသင်နှစ်၊ ဒိုတယ နှစ်ဝက်နှင် ဦ်းအအောင်အအောင် ၉၃၉ ဦ်း ၃၁ ဦ်း ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညောသင်နှစ်၊ ပထြနှစ်ဝက် သင်တန််း၊ (အက ောင််းပတ်ရက် ဦ်းစီ်းအရောရှ ၄၅၀ ဦ်း ကောလ မပင်ပသင်ခန််းစောြ ော်း ပခို နိုင်အရ်း)၊ မပည်အထောင်စိုတိုင််းရင််းသော်း လငယ်ြ ော်း စြ််းရည်ဖံွဲ့ဖဖျို်းအရ်းဒီဂရီအကောလပ်၊ ရန်ကိုန် ၁၅ ၂၈-၁၀-၂၀၂၂ ရက်တင် စံိုစြ််းအရ်းြှ ်းြြ််းြံသင်တန််း၊ အြှတ်စဉ်(၁/၂၀၂၂)၊ ဦ်းရွဲထက် မပည်ထွဲအရ်းဝန်ကကီ်းဌောန၊ အထ်းစံိုစြ််းစစ်အဆ်းအရ်းဦ်းစီ်းဌောန၊ စံိုစြ််းစစ်အဆ်းြှု ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း အတတ်ပညောသင်အက ောင််း၊ အတောင်င ၁၆ ၁၃-၁၁-၂၀၂၂ ရက်တင် အြ်ခခံအမြဝန်အဆောင်ြှုဆိုင်ရောဥပအဒြော်း အသပညောအပ်း ဦ်းြ ျို်းလင်ဦ်း သင်တန််း၊ မြန်ြောနိုင်ငံအြ်ခခံအမြလိုပ်ငန််းဖံွဲ့ဖဖျို်းတို်းတက်အရ်းအသင််း၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၁၇ ၁၆-၁၂-၂၀၂၂ ရက်တင် အြ်ခခံအမြဝန်အဆောင်ြှုဆိုင်ရော ဥပအဒြ ော်းအသပညောအပ်း ဦ်းြ ျို်းလင်ဦ်း ၈၀ ဦ်း သင်တန််း၊ မြန်ြောနိုင်ငံအြ်ခခံအမြလိုပ်ငန််းဖံွဲ့ဖဖျို်းတို်းတက်အရ်းအသင််း၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၁၈ ၁၂-၁၂-၂၀၂၂ ရက်တင် အြ်ခခံအမြအသပညောမြြှင်တင်အရ်းသင်တန််း၊ အြှတ်စဉ် ဦ်းြ ျို်းလင်ဦ်း ၇၀၀ ဦ်း (၁၀/၂၀၂၂)၊ အြ်ခခံအမြဖံွဲ့ဖဖျို်းတို်းတက်အရ်းအသင််း၊ အနမပည်အတော် ညနွှ ်ကကော်းအရ်းြှ ်း ၁၉ ၂၇-၁၂-၂၀၂၂ ရက်တင် ဖြျိုွဲ့နယ်ြီ်းသတ်ဦ်းစီ်းြှ ်းသင်တန််းအြှတ်စဉ် ဦ်းအအောင်အအောင် ၅၀ ဦ်း (၁၅/၂၀၂၂)၊ ြီ်းသတ်ဦ်းစီ်းဌောန၊ မြန်ြောနိုင်ငံြီ်းသတ်တပ်ဖွဲဲ့ဌောနခ ျိုပ်၊ လက်အထောက် အလက င်အရ်းဌောနစို၊ ရန်ကိုန် ညွှန်ကကော်းအရ်းြှ ်း 45