ตำราพระธาตุ ฉบับ อรรถาธิบายโดยพิสดาร

๙๖ ตำรำพระธำตุ ฉบับ อรรถำธิบำยโดยพสิ ดำร พระธำตุสรำ้ งกำลังใจ เม่ือ 15 ปีก่อน ข้าพเจ้าเป็นคนที่ไม่รู้เร่ืองเกี่ยวกับพระบรม สารีริกธาตุ และพระอรหันต์ธาตุเลยแม้แต่น้อย ข้าพเจ้าเป็นคนหน่ึงท่ี ใช้ชีวิต ปกตเิ รียบงา่ ย ไม่ค่อยยุ่งกับใครเท่าไร วัน ๆ เรยี นหนังสือหาความรู้กลับบ้าน สวดมนต์ ในห้องพระเป็นประจาเช้า-เย็น เป็นเร่ืองปกติและชอบช่วยเหลือ ทาบุญตามเวลาทที่ าได้ จนมาถึงจุดเปล่ียนในวันหนึ่ง ข้าพเจ้าเข้าห้องพระสวด มนต์ไหว้พระตามปกติสังเกตเห็นเม็ดคล้าย ๆ หิน อยู่ตรงหน้าตักพระ 3 เม็ด ตอนนั้นก็ไม่ทราบว่า คืออะไรก็ปล่อยไว้อย่างน้ัน ก็ใช้ชีวิตตามปกติ แต่ทว่า เม็ดคล้ายหินน้ัน ก็มาเพ่ิมตรงผ้าที่ปูรองพระพุทธรูปจึงเร่ิมเกิดความสงสัยว่า คอื อะไรกันแน่ จงึ ไดน้ าวตั ถดุ ังกลา่ วไปสอบถามบุคคลทีม่ คี วามรู้ หลวงพอ่ บา้ ง หลวงป่บู ้าง จึงรวู้ า่ น้นั คือพระธาตุ แต่เรอื่ งยงั ไมจ่ บ หลังจากน้นั หลวงปรู่ ปู หนึ่ง ไดม้ อบ เม็ดกลมมาให้ 1 เม็ด เราก็ถามทา่ นว่าคืออะไร ทา่ นตอบว่า พระธาตุ พระโมคคัลลานะ ข้าพเจ้าก็รับมาแบบงง ๆ ว่า อะไรคือพระธาตุ พระโมคคัลลานะ เม่ือรับจากท่านมาก็บูชาใส่ผอบ จาได้ว่าขนาดเท่า หัวน้ิวก้อย กบ็ ูชาไปเร่ือยไม่ได้สนใจในผอบหรือว่าอะไรจนวันเวลาล่วงเลยมา ครบ 7 ปีเห็นจะได้ก็ถึงวาระทาความสะอาดห้องพระและพบว่าพระธาตุใน ผอบท่านขยายใหญ่มากเท่ากับหัวแม่มือดันผอบออกมา ก็เลยตกใจว่าทาไม พระธาตุท่านจึงขยายใหญ่ขึ้นได้ขนาดนี้ เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ใจเป็นอย่างย่ิง ปาฏิหารยิ ์ต้ังแต่ครง้ั นัน้ จนมาถึงปัจจบุ ันน้ีกย็ ังได้เกบ็ พระธาตุพระโมคคัลลานะ ไวบ้ ชู าอย่างเหมอื นเดมิ ตลอดมา สุทธิสวัสดิ์ แสงวิเชยี ร

ตำรำพระธำตุ ฉบบั อรรถำธบิ ำยโดยพิสดำร ๙๗ อย่ำเช่ือ จนกวำ่ พสิ จู น์ได้ดว้ ยตัวเอง เม่ือหลายสิบปีก่อน ความรู้เกี่ยวกับพระบรมสารีริกธาตุ พระอรหันต ธาตุเป็นข้อมูลท่ีหาได้ยากน้อยคนจะรู้ ความรู้ของเราในตอนน้ันแทบจะไม่มี เลย รู้แต่เพียงผิวเผินว่าเป็นกระดูกพระพุทธเจ้าและมีไว้บูชาที่บ้านเพียง เล็กน้อย ต่อมาเมื่อเราได้ศึกษาและเริ่มฝึกหัดปฏิบัติธรรมมาเร่ือย ๆ ทาบุญ ทาทาน สวดมนต์ภาวนา ทาสมาธิ เหมือนเป็นช่วงจังหวะเวลาที่ได้มารู้จัก ชมรมวัชรธาตุ ทาใหร้ ู้เร่อื งพระบรมสารรี กิ ธาตุ พระอรหันต์ธาตุมากย่ิงขนึ้ จาก ท่เี คยมีเพียงเลก็ น้อย เรม่ิ มีมากขึ้นเร่อื ย ๆ การปฏิบตั ิ ทาน ศลี ภาวนา การได้ ระลึกถึง พระพุทธเจ้า พระธรรม พระอริยสงฆ์ อยู่เป็นนิจ อยู่ทุกลมหายใจ ความสุขท่ีเกิดขึ้นในใจมันพองฟู ปติ ิ ทาให้มีกาลังใจมากขึ้นเรอื่ ย ๆ ปาฏิหาริย์ ท่ีเกิดขึ้น บางครั้งไม่สามารถอธิบายให้ผู้อื่นรู้ได้ เพราะเป็นเรื่องเฉพาะตน บางคนอาจจะมองว่า เป็นเรื่องที่คิดไปเองแต่เราเช่ือว่าสิ่งที่เกิดข้ึนเป็น พทุ ธานภุ าพอยา่ งแนน่ อน พระธาตเุ สดจ็ เป็นเร่ืองมหัศจรรย์อยา่ งมาก โดยเฉพาะท่ีเราได้เจอมา กบั ตัวเอง คือ พระธาตุเสด็จมาบนพระเครื่องของหลวงพ่อพระราชพรหมยาน (หลวงพ่อฤๅษีฯ วัดท่าซุง จ.อุทัยธานี) โดยมีพระธาตุเกิดข้ึนท่ีส่วนต่าง ๆ ของ พระเครื่องหลายองค์ มีลักษณะเป็นเกล็ดใส ๆ อย่างน่าอัศจรรย์ ซ่ึงพระธาตุ เหล่านี้ ไม่ได้ติดมากับองค์พระแต่เกิดหลังจากเล่ียมกันน้าและอาราธนามาสัก ระยะหน่ึง ความมหัศจรรย์แบบนี้เกิดขึ้นมากว่าหน่ึงคร้ังและทุกครั้งสร้าง กาลงั ใจการปฏบิ ตั ิให้กับเราเป็นอยา่ งดี ความศรัทธาซึ่งต้องมาพร้อมกับปัญญาเสมอ หลวงพ่อท่านสอนไว้ ตลอดวา่ อย่าเช่อื จนกว่าพสิ จู น์ได้ดว้ ยตวั เอง ซ่งึ เราได้พสิ ูจน์แลว้ และเชอ่ื อย่าง สนิทใจ ถ้าอยากรู้จงมีศรัทธาและลงมือปฏิบัติ ท่านจะได้เห็นและเช่ือในแบบ จริตของตนเอง พรทิพย์พำ เลศิ หริรักษ์

๙๘ ตำรำพระธำตุ ฉบับ อรรถำธิบำยโดยพสิ ดำร คำบชู ำพระธำตุ

ตำรำพระธำตุ ฉบบั อรรถำธบิ ำยโดยพิสดำร ๙๙ คำขอขมำพระรัตนตรยั นะโม ตสั สะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ (๓ จบ) สพั พงั อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเต อุกาสะ ทวารัตตะเยนะ กะตัง สพั พัง อะปะราธงั ขะมะถะ เม ภันเต อุกาสะ ขะมามิ ภันเตฯ หากข้าพระพุทธเจ้า ได้เคยประมาทพลาดพล้ังล่วงเกินต่อ พระรัตนตรัย อันมีพระพุทธเจ้าทุก ๆ พระองค์ พระปัจเจกพุทธเจ้า ทกุ ๆ พระองค์ พระธรรม และพระอรยิ สงฆ์ท้ังหลาย ในชาติกอ่ นก็ดี ชาติน้กี ็ดี ด้วยกายหรือวาจาก็ดี และด้วยเจตนาหรือไม่มีเจตนาก็ดี รู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็ดี ขอพระพุทธเจ้าทุก ๆ พระองค์ พระปัจเจกพุทธเจ้าทุก ๆ พระองค์ พระธรรม พระอริยสงฆ์ท้ังหลาย และผู้มีพระคุณทุกท่าน ได้โปรดอดโทษให้แก่ ข้าพระพุทธเจ้า ตง้ั แตบ่ ดั น้เี ป็นตน้ ไป ตราบเท่าเขา้ สูพ่ ระนพิ พานดว้ ยเทอญ คำบูชำพระบรมสำรรี ิกธำตุ (คำถำมงกฎุ พระพุทธเจ้ำ) อิติปโิ ส วเิ สเสอิ อิเสเส พุทธะนาเมอิ อิเมนา พุทธะตังโสอิ อโิ สตงั พุทธะปิตอิ ิ วนั ทำหลวง (ย่อ) วันทามิ เจติยงั สพั พัง สัพพัฏฐาเนสุ ปะติฏฐิตา สะรรี ะธาตุ มหาโพธิง พุทธะรูปัง สะกะลงั สะทา นาคะโลเก เทวะโลเก พรัหมะโลเก ชัมพูทีเป ลังกา ทีเป สะรีระธาตุ โย เกศา ธาตุโย อะระหันตะ ธาตุ โย เจติยัง คันธะกุฏิง จะตุ ราสตี ิสสะหสั เส ธัมมักขันเธ สพั เพสงั ปาทะเจตยิ ัง อะหัง วันทามิ สัพพะโสฯ

๑๐๐ ตำรำพระธำตุ ฉบับ อรรถำธบิ ำยโดยพสิ ดำร คำนมสั กำรพระบรมสำรีรกิ ธำตุ (ของโบรำณ) อุกาสะ ข้าพเจ้าจะขอยอกรบวรวันทนา ประนมน้ิวหัตถาข้ึนเหนือ เศียร ตา่ งรตั นประทีปธูปเทียนแก้วเจ็ดประการ แลโกสมุ สมุ ามาลย์ประทุมชาติ อันโชติช่วงช่อชั้นวิจิตร แจ่มจารัสสุนทโรภาส ด้วยเมื่อองค์สมเด็จพระบรม โลกนาถศาสดาจารย์ญาณสัพพัญญูบรมครูเจ้า เสด็จเข้าสู่พระปรินิพพาน พระองค์ทรงประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุไว้ สิริพระบรมธาตุท้ังหลาย น้อยใหญ่ตวงได้สิบหกทะนานทอง พระรากขวัญท้ังสองพระเขี้ยวแก้วส่ี กับ พระศรีอุณหิศหน่ึง นับรวมกันได้ครบเป็นเจ็ดองค์ นี้แลคงตามสภาวะเดิม อันจะแหลกลาญด้วยเพลิงสังหารนั้นหามิได้ แต่พระอัฐิน้อยใหญ่ท้ังหลายนั้น ไซร้พลันเพลิงไหม้สังหารละเอียดลง ยังคงแต่พระบรมสารีริกธาตุสามสถาน ใหญ่น้อยปานกลางมีประมาณต่างกันพระบรมธาตุขนาดใหญ่น้ัน มีประมาณ เท่าเมล็ดถั่วหกั ตักตวงไดห้ ้าทะนาน ทรงพระบวรสัณฐานประมาณแม้นเหมือน หนึ่งพรรณทองอุไร พระบรมธาตุขนาดกลางน้ันไซร้ มีประมาณเท่าเมล็ด ข้าวสารหัก ตักตวงได้ห้าทะนานทรงพระบวรสัณฐานประมาณเหมือนพรรณ แววแกว้ ผลกึ อนั เลอ่ื นลอย พระบรมธาตขุ นาดนอ้ ยประมาณแม้นเท่าเมล็ดพันธ์ุ ผักกาดตวงได้หกทะนาน ทรงพระบวรสัณฐานดังพรรณ สีดอกบุปผชาติพิกุล อดุลย์ใสสี พระบรมสารีริกธาตุทั้งหลายน้ี หมู่มนุษย์และเทวะนิกรอมรอินทร์ พรหมภิรมย์ พากันเชญิ เสด็จไปประดิษฐานรักษาไว้ พระบรมธาตุองค์ใหญ่ คือ พระรากขวัญซ้าย สถิตอยู่ชั้นพรหมา พระรากขวัญเบื้องขวากับพระนลาตะ อุณหิศ เสด็จสถิตอยู่เมืองอนุราชสิงหฬ พระเขี้ยวแก้วขวาเบื้องบนอยู่ ดาวดึงษาสวรรค์ พระเขี้ยวแก้วขวาเบ้ืองล่างนั้น สถิตอยู่เกาะแก้วลังกาสิงหฬ พระเขี้ยวแก้วซ้ายเบ้ืองบนอยู่เมืองคันธาระวิไสย พระเขี้ยวแก้วซ้ายเบ้ืองล่าง น้ันไซร้ สถิตอยู่เมืองนาคสถาน แต่พระบรมสารีริกธาตุทั้งสิบหกทะนานนั้น ประดิษฐานไว้ในแผ่นพ้ืนภูมิภาคแห่งพระนครทั้งแปด คือ เมืองราชคฤหบุรี เมืองเวสาลสี วสั ด์ิ เมืองกบลิ พัสดม์ุ หานคร เมืองอัลปะกะบรุ ีรมย์

ตำรำพระธำตุ ฉบบั อรรถำธบิ ำยโดยพสิ ดำร ๑๐๑ แลบ้านพราหมณน์ ิคมเขต เมอื งเทวะทะหะประเทศ เมอื งปาวายะบุรนิ ทร์ และ เมืองโกสินรายน์ พระเกศา โลมา นะขา ทันตา ท้ังหลาย เร่ียรายประดิษฐาน อยู่ทุกทิศทั่วทั้งจักรวาล ฝ่ายพระพุทธบริขารคือ บาตรแลจีวรท่อนผ้าสันถัต รัดประคดใน สมุกเหล็กไฟกล่องเข็มผ้ากรองน้าธะมะการก วัสสิกะสาฎก ผ้าชุบสรง หนังนิสิทน์มีดโกนตลกบาตรเคร่ืองลาด แท่นพระบรรทม ลูกดาน ทองฉลองพระบาทธาตุบริขารท้ังหลายนี้ องค์ขัติยาธิบดีพราหมณ์มหาศาล ผู้เลื่อมใสกมลมาน ประกอบไปด้วยศรัทธาเป็นอย่างย่ิง ได้อัญเชิญพระบรม ธาตุบริขารสิบหกสิ่งน้ีไปประดิษฐานไว้ทั้งสิบเมือง ต่างกระทาสักการบูชา รุ่งเรืองเห็นปรากฏ ‘กายนทนธน’ พระพุทธรัดประคด อยู่ ณ เมืองเทวะทะหะราฐ ‘ปตฺโต’ บาตร อยเู่ มืองอนุราธสิงหฬทวีปลังกา ‘อุทกสาฏก’ ผ้าชุบสรงสถิตอยู่ ณ เมืองปัญจาละนคร ‘จิวร’ ผ้าจวี ร อย่เู มืองพันทะวิไสย ‘หรนี’ สมุกเหล็กไฟ อยู่เมอื งตักสิลา ‘วาสีสจู ฆิ ร’ มดี โกนแลกลอ่ งเข็ม ประดิษฐานอยู่เมืองอินระปตั มะไหสวรรค์ ‘จมม’ หนังนิสิทน์สันถัต สถิตอยู่เมืองคันธาระราฐ’ ถวิกา’ ตลกบาตร แลเครอ่ื งลาดทีพ่ ระบรรทม ลกู ดานทองฉลองพระบาทท้ังคู่ อยบู่ ้าน อุสิระคาม ยังพระธาตุบริขารอื่นอีกหกส่ิง คือพระอังคาร ถ่านเถ้าเสา เชิงตะกอนน้ันสถิตอยู่ ณ เมืองโมรียะประเทศ จุฬามุนีบรมเกษธาตุ ประดิษฐานอยู่ดาวดึงษาสวรรค์ ‘กาสายะวัตถัง’ ผ้าทรง นั้นอยู่ ณ ชั้นพรหมา ‘สุวณฺณโฑณ’ ทะนานทอง ที่ตวงพระบรมสารีริกธาตุ สถติ อยู่นครโกสินรายน์ รัตนมไหสวรรค์ พระบรมธาตุทั้งย่ีสิบสองประการนั้นทรงพระคุณเป็นอันยิ่ง พระองค์ทรงอนุญาตประทานไว้ทุกส่ิงด้วยพระมหากรุณา หวังพระทัยเพ่ือจะ ให้เปน็ ทสี่ กั การบชู าเกดิ ผลานิสงส์อันเป็นสวัสดิมงคลแก่ฝูงเทพามนุษย์ กว่าจะ ยตุ ิส้ินสุดพระพุทธศาสนา

๑๐๒ ตำรำพระธำตุ ฉบบั อรรถำธิบำยโดยพสิ ดำร คร้ันกาลล่วงนานมาในหา้ พนั ปี พระบรมธาตทุ งั้ หลายน้เี สด็จไปสลู่ งั กา เกาะ เพื่อท่ีจะทรงสงเคราะห์ชาวสิงหฬ ให้เกิดสวัสดิมงคลด้วยกระทา สักการบูชาพระคุณ เม่ือถึงกาลพระพุทธศาสนาใกล้จะส้ินสูญครบจานวนถ้วน ห้าพันปี พระบรมธาตุทั้งหลายน้ีจะเสด็จไปสู่ท่ีพระเจดีย์ฐานดารงอยู่โดย จาเนยี รกาลบม่ ิได้คลาด คร้ันถึงพระพุทธศักราชล่วงได้ส่ีพันเก้าร้อยเกา้ สิบเก้า พรรษาเศษ สังขยาเดือนล่วงได้สิบเอ็ดเดือนกบั ย่ีสิบสองวัน วันพฤหัสบดีเดือน หกข้ึนเก้าค่า คิมหันตฤดูปีชวดนักษัตรอัฐศก เวลารุ่งอรุโณทัย พระบรม สารีริกธาตุทั้งหลายน้ีไซร้ จะเสด็จไปสู่สถานที่สันนิบาตมิทันนาน ทรงทายมก ปาฏิหาริย์ด้วยพุทธฤทธิ์อันพิเศษ บังเกิดเป็นพุทธนิเวศน์ แลพระพุทธวรกาย สูงได้สิบแปดศอก เปล่งพระรัศมีออกสิบหกประการ มีพระบวรสัณฐานวิจิตร จารสั ศรีสุนทโรภาส ทรงพระสิรวิ ิลาศอันเพริศแพรว้ ดวงพระพักตร์ผุดผ่องแผว้ ดังสีสุวรรณทองแท่งธรรมชาติ พระรูปองค์สมเด็จพระบรมโลกนาถ เสด็จข้ึน สถิตน่ังเหนือรัตนบัลลังก์อาสน์ทรงพระสมาธิมั่นในควงต้นไม้พระศรีมหาโพธ์ิ ทรงกระทายมกปาฏิหาริย์ โปรดสัตว์คนธรรพ์เทวะนิกรอมรฤษีสิทธ์ิพิทยาธร กินนรนาคราช ท้ังหมู่อสุระเดียรดาษนั่งแน่นเหนือพื้นแผ่นพสุธา สตฺตาห ทรงตรัสพระธรรมเทศนาโปรดสัตว์อีกเจ็ดวัน ในครั้งน้ันได้สี่อสงไขยสองล้าน สามแสนหกสิบเจ็ดพันโกฏิแล้ว พระเตโชธาตุก็พวยพุ่งรุ่งโรจน์โชตนาการ สังหารพระบวรพุทธสริรธาตุให้สิ้นสุดในวันพุธเดือนหกขึ้นสิบ (ห้า) ค่า ปีชวด นักษัตรอัฐศก พระพทุ ธศาสนากบ็ รรจบครบจานวนถว้ นห้าพนั พรรษา อห วนฺทำมิ ธำตโุ ย ข้าพเจา้ ขอน้อมนมัสการพระบรมสารีรกิ ธาตทุ ้งั หลาย ของพระสัมมาสมั พทุ ธเจา้ นน้ั , อห วนทฺ ำมิ สพฺพโส ข้าพเจา้ ขอนมสั การองค์พระสมั มาสมั พุทธเจา้ นัน้ ด้วยประการท้ังปวง

ตำรำพระธำตุ ฉบบั อรรถำธิบำยโดยพสิ ดำร ๑๐๓ คำไหวพ้ ระธำตุรวม โดยหลวงพอ่ เกษม เขมโก สำนกั สสุ ำนไตรลกั ษณ์ จ.ลำปำง วันทามิ เจตยิ งั สัพพฏั ฐาเนสุ ปะติฏฐิตา สะรรี ะธาตุง มะหาโพธิง พทุ ธะรูปัง สะกะลงั สะทา นาคะโลเก เทวะโลเก ตาวะตงิ เส พรหมะโลเก ชัมภูทเี ป ลังกาทีเป สะรีระธาตโุ ย เกศาธาตโุ ย อะระหนั ตะธาตุโย เจตยิ งั คนั ธะกฏุ ิ จะตุราสตี สิ ะหสั สะ ธมั มักขนั ธา ปาทะเจติยงั นะระเทเวหิปชู ิตา อะหัง วนั ทามิ ธาตโุ ย อะหัง วนั ทามิ ทรู ะโต อะหัง วันทามิ สัพพะโส คำบูชำพระธำตแุ บบจำเพำะเจำะจง ถา้ ประสงคจ์ ะบชู าพระธาตแุ บบเจาะจงให้นาฉายาของทา่ นวางหนา้ คาวา่ “........ธาตุโย” ดงั ตวั อย่างตอ่ ไปน้ี คำบูชำพระบรมสำรรี กิ ธำตุ อะหงั วันทามิ สำรีริกะธำตุโย อะหงั วนั ทามิ สพั พะโส คำบชู ำพระธำตพุ ระโมคคลั ลำนะ อะหงั วันทามิ โมคลั ลำนะธำตุโย อะหัง วนั ทามิ สพั พะโส คำบชู ำพระธำตุหลวงปูม่ น่ั ภรู ิทตั โต อะหัง วันทามิ ภรู ิทตั ตะธำตโุ ย อะหงั วนั ทามิ สพั พะโส คำบชู ำพระธำตคุ รบู ำเจำ้ ศรีวิชัย สิริวิชโย อะหงั วนั ทามิ สริ วิ ิชยะธำตโุ ย อะหัง วันทามิ สัพพะโส คำบชู ำพระธำตุหลวงปู่แหวน สจุ ิณโณ อะหัง วนั ทามิ สุจิณณะธำตโุ ย อะหงั วนั ทามิ สพั พะโส

๑๐๔ ตำรำพระธำตุ ฉบับ อรรถำธบิ ำยโดยพิสดำร กำรเชญิ เสดจ็ พระบรมสำรรี กิ ธำตุ พุทธศาสนกิ ชนผมู้ ีจติ ศรทั ธาในพระบรมสารีริกธาตุจดั เตรยี มที่บูชาให้ สะอาด ให้หาขันสัมฤทธิ์ใบหน่ึง (ตามแบบโบราณ) หรือภาชนะสาหรับรองรับ พระธาตุ (ขันเงิน พาน ผอบ เจดีย์ เปน็ ต้น) ตั้งไว้ที่บชู าพระ ชาระล้างร่างกาย ทาจิตใจ ให้สะอาดผ่องใส จดั หาดอกมะลหิ รอื ดอกไม้ทเี่ หมาะสมสาหรบั บชู าใส่ ภาชนะบูชา ตั้งสักการะ ณ ท่ีบูชา จุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย สวดมนต์ บูชาพระตามสมควร เมื่อจะอัญเชิญ สารวมจิตรักษาศีลแผ่เมตตา แล้วจึง บริกรรมดว้ ยพระคาถาดังนี้ “อัชชะตัคเค ปาณุเปตัง พุทธัง ธัมมัง สังฆัง สะระณัง คะโตสมิ มะ หนั ตา ภินนะมคุ คา จะ มชั ฌิมา ภินนะตณั ฑุลา ขุททะกา สาสะปะมัตตา เอวัง ธาตุโย สัพพัฏฐาเน อาคจั ฉันตุ สเี ส เม ปะตันตุ” “ตั้งแต่นี้ไป ข้าพเจ้าขอถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นท่ีพึ่ง จนตลอดชวี ิต พระบรมสารรี กิ ธาตขุ นาดใหญม่ ลี ักษณะคล้ายเมลด็ ถัว่ หกั ขนาด กลางมีลักษณะคล้ายข้าวสารหัก ขนาดเล็กมีลักษณะคล้ายเมล็ดผักกาด พระบรมสารรี ิกธาตุดังกล่าวมานมี้ ีประดิษฐานอย่ใู นที่ทุกแห่ง ขออัญเชิญเสด็จ มาประดิษฐาน ณ ศีรษะของข้าพเจา้ เทอญฯ” หรือ “อิติปิโส วเิ สเสอิ อเิ สเส พุทธะนาเมอิ อิเมนา พุทธะตังโสอิ อิโสตัง พทุ ธะปิตอิ ิ” ข้อสาคัญอย่างย่ิงคือ ผู้อัญเชิญต้องไม่ท้อ ไม่มีความลังเลสงสัย และ ไม่ต้องสนใจว่าพระธาตุจะเสด็จมาให้เม่ือไร อย่างใด พึงรักษาศีล สวดมนต์ ปฏิบัติธรรมอย่างต่อเนื่อง สารวมกาย วาจา ใจ มีเมตตาธรรมต่อสัตว์โลก โอบอ้อมอารี ไม่คิดพยาบาทอาฆาตใคร หมั่นทาความสะอาดสังเกตบริเวณท่ี บูชาว่ามีสิ่งแปลกปลอมเกิดขึ้นหรือไม่ เพราะบ่อยครั้งที่พบว่าเป็นพระธาตุ ทเี่ สดจ็ มา

ตำรำพระธำตุ ฉบับ อรรถำธบิ ำยโดยพิสดำร ๑๐๕ ปจั ฉิมลขิ ติ ตาราพระธาตุ ฉบับ อรรถาธิบายโดยพิสดาร เขียนข้ึนโดยอ้างอิงจาก แหล่งข้อมูลท่ีหน้าเช่ือท่ีและนามาขยายความ จัดเรียงใหม่ให้ง่ายต่อการศึกษา เป็นพ้ืนฐานสาหรบั ผูท้ เ่ี ร่มิ ศึกษา ตาราเล่มนจี้ ะสาเร็จไปไม่ได้เลยถ้าขาดคุณพอ่ และคุณแม่ผู้ส่งเสริมให้ลูกสนใจในพระศาสนาต้ังแต่เล็ก พาไปรับพระบรม สารีริกธาตคุ รงั้ แรกจากหลวงพ่อรูปหนึง่ ที่จังหวัดสิงห์บรุ ี ต้ังแตต่ อน ป.2 พาไป ดูนิทรรศการพระธาตุต่าง ๆ ที่เขาจัดแสดงกัน ลาบากพาไปแต่ก็ไปกันจนได้ บางครั้งขับรถจากนครสวรรค์เพื่อพามาดูพระธาตุท่ีกรุงเทพฯ บางท่ีจอดรถ ไม่ได้พ่อส่งให้ลูกขนึ้ ไปดูแล้วพอ่ ขับรถวนรอ และในท่ีสุดลูกก็ได้ศึกษาเรอ่ื งพระ ธาตุอย่างจริงจัง ด้วยพระคุณเหล่าน้ี ตาราพระธาตุฉบับนี้จึงเป็นอนุสรณ์ที่ เหมาะสมท่ีสดุ ทจี่ ะสนองพระคณุ พอ่ กับแม่ ตาราเล่มน้จี ะสาเรจ็ ไม่ได้อีกเช่นกันหากไมม่ อี งค์ความรู้ต่างๆ ซึ่งชมรม วัชรธาตุเป็นท่ีแรก ที่เปิดโอกาสให้ศึกษาพระธาตุอย่าง ๆ ใกล้ชิด ขณะน้ัน กาลังศึกษาอยู่ ม.๓ ความรู้ต่าง ๆ ส่วนใหญ่เกิดที่นี้ อยู่ที่ชมรมประหน่ึงเป็น บ้านหลังท่ี ๒ ได้รับความเมตตาจากอาจารย์กฤษณะ ไตรลักษณ์ พี่ต้น (วชิระ จันทนา) พ่ีเธียร (เธียรไท รักคง) สอนวิธีการคัดพระธาตุต่าง ๆ อีกแห่งหนึ่งที่ ให้โอกาสหาความรู้ไดแ้ ลกเปล่ียนความรู้ เสรมิ สรา้ งความเข้าใจ คือ ชมรมรักษ์ พระบรมธาตุแห่งประเทศไทย โดยเร่ิมจากได้แลกเปล่ียนข้อมูลจากพ่ีเจี๊ยบ (มณียา ณ อุบล) และได้เจอพ่ี ๆ ท่ีสนใจในเรอื่ งพระธาตุ ได้แลกเปล่ียนเรยี นรู้ กัน เช่น พ่ีโมทย์ (ปราโมทย์ ประสพสุขโชคมณี) พีเ่ มย์ พ่ีหมู พีโ่ ย่ หลวงพ่หี นึ่ง เป็นต้น และบคุ คลท่ีใหแ้ นวคิดและถอื วา่ สดุ ยอดในเรอื่ งพระธาตุอีกคนหนึ่งเลย น้ันคือพี่แขก (บุญธรรม นิมะอุษา) ผู้ที่สามารถคุยกันข้ามวันข้ามคืนได้เลย ทีเดยี ว นอกจากความรู้ท่ีได้จากชมรมต่าง ๆ ยังมีความรู้ท่ีเกิดจากการได้พบ กับพี่ ๆ ทสี่ นใจในเรอ่ื งพระธาตุผ่านทางเฟซบกุ๊ อย่างพตี่ ัม้ (เกตุ ศรสี ุธรรม) ซ่ึง ตอนหลงั จงึ ทราบวา่ บา้ นอยู่นครสวรรค์เหมือนกัน เลยได้พารถเฟียตประตูย้อย อันชราภาพไปตะลอนไหว้พระกัน พีต่ ัม้ นี้เปน็ คนใหแ้ นวคดิ ใหม่ ๆ จดุ ประกาย

๑๐๖ ตำรำพระธำตุ ฉบับ อรรถำธิบำยโดยพสิ ดำร ในหลาย ๆ เร่ืองที่เก่ียวกับพระธาตุ เป็นผู้ให้แนวคิดในการแบ่งลักษณะของ พระอรหันตธาตุยุคปัจจุบัน ที่ปรากฏในตาราเล่มน้ี เป็นผู้แนะนาให้รู้จัก พ่ีสุมิตร (สุมิตร เมตไตรย์) และพี่สุมิตรได้แนะนาให้รู้จักพี่โจ (วิภัทพงศ์ วสันติอุปโภคากร) พ่ีท้ัง ๒ เป็นผู้กรุณาเอื้อเฟ้ือภาพพระธาตุพระอรหันต์ ยุคปัจจุบนั เป็นสว่ นมากในตาราเลม่ นี้ อีกแหล่งความรู้ท่ีไม่ขอบคุณคงไม่ได้ www.relicsofbuddha.com เว็บไซต์ที่รวบรวมข้อมูลพระธาตุได้ดีที่สุดเป็นแหล่งข้อมูลแรก ๆ ที่เข้าถึงและ น่ังอา่ นกันเปน็ วัน ๆ จนถงึ ปัจจบุ นั ติดขดั อะไรก็ตอ้ งเข้าไปดู ในการจัดทาตาราเล่มน้ียังมีผู้มีพระคุณอีกหลายท่าน โดยเฉพาะพ่ีไข่ ทชี่ ่วยเป็นท่ีปรึกษาในแทบทุกเร่ืองของหนงั สือ (พูดถึงมากไม่ได้เจ้าตัวไม่อยาก ให้พูดถึงมาก) พ่ีกาย (ณัฐวุฒิ ธรรมไชย) ครูภาษาไทยท่ีเข้าวัดเป็นอาจิณให้ คาปรึกษาและตรวจอักษร พี่นพ (นพรัตน์ รัตนวิชัย) ผู้ออกแบบหน้าปกและ มอบภาพพระธาตุหลาย ๆ รูป พี่ตั้ม (ปิยะภัทร พยัคฆา) อดีตพระมหาแห่ง แม่กลอง บุคคลสาคัญที่ช่วยทาข้อมูลในส่วนของการค้นคว้าในพระไตรปิฎก และพระอรรถกถา รว่ มถึงการแปลคาบาลีต่าง ๆ พี่โย่ ผู้ตรวจทานอักษรอย่าง ละเอียด พี่โบว์ (พรทิพย์พา เลิศหริรักษ์) ฝ่ายสนับสนุนผู้ให้ปรึกษาและให้ กาลังใจและท่ีลืมไม่ได้อีกส่วนหนึ่ง คือ ชมรมรักษ์พระบรมธาตุแห่ง ประเทศไทย คุณพัฒน์ คุณเม้ยและคณะฯ ทีเ่ อ้ือเฟอ้ื อนุเคราะหข์ ้อมลู และภาพ พระบรมสารีริกธาตุ พระอรหันตธาตุยุคพุทธกาล ท่ีทางคณะจัดเตรียมไว้เพ่ือ จดั ทาหนงั สอื พระธาตเุ ลม่ ใหมข่ องทางชมรมฯ มาลงในตาราเลม่ นดี้ ้วย ผู้มีพระคุณอีกส่วนที่ต้องกล่าวถึง คือ ผู้แต่งตาราพระธาตุแม้จะไม่ ปรากฏนามก็ตาม สืบทอดมาจนถึงพระเจ้าบรมวงศ์เธอฯ กรมหม่ืนวิวิธวรรณ ปรีชา คุณบุญช่วย สมพงษ์ อดีตอธิบดีกรมศาสนา ท่ีได้จัดทาตาราพระธาตุให้ เป็นหลักในการศกึ ษาสืบเร่ือยมาจนถงึ ฉบับกรมศิลปากร ขอขอบคุณทุกท่านท่ีกล่าวมา หากขาดผู้ใดไปตาราเล่มน้ีคงไม่เสร็จ สมบูรณด์ งั ทป่ี รากฏให้ทา่ นไดอ้ ่านกนั จนถึงหนา้ สดุ ทา้ ยน้ี ธนวัฒน์ ทรงศริ ิ

ตำรำพระธำตุ ฉบบั อรรถำธิบำยโดยพิสดำร ๑๐๗ บรรณำนุกรม กรมการศาสนา. พระไตรปฎิ กภำษำไทย ฉบับหลวง (พมิ พค์ รง้ั ที่ 4). กรงุ เทพฯ : กระทรวงศกึ ษาธกิ าร, 2525 กรมศิลปากร, กระทรวงศกึ ษาธิการ. พระบรมสำรรี กิ ธำตุ. กรงุ เทพฯ : บจก.อมรนิ ทร์พรนิ้ ตงิ้ แอนด์พับลซิ ิ่ง, 2539. บญุ ช่วย สมพงษ์. ตำพระธำตุ. โรงพิมพก์ ารศาสนา, 2495. บวั พรรณ วรญาโน. พระบรมสำรรี ิกธำตุ พระอรหนั ตธำตุ. บจก ธันวาพร้นิ ท์ต้ิง, 2551. พระเทพเวที ประยุทธ์ ปยุตโฺ ต. ตำรำพระธำตฉุ บบั อนุรกั ษ์. หจก. ป.สัมพนั ธพื าณชิ ย,์ 2531. มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย. พระไตรปิฎกภำษำไทย ฉบบั มหำจฬุ ำลงกรณ รำชวิทยำลัย. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พ์มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙. มหามกฏุ ราชวิทยาลยั . พระไตรปฎิ กพร้อมอรรถกถำ แปล ชดุ ๙๑ เลม่ . กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พม์ หามกฏุ ราชวิทยาลยั , ๒๕๓๔

ผ้ใู ดแล เหน็ ธรรม ผนู้ ้ันช่อื ว่ำยอ่ มเห็นเรำ ผูใ้ ดเหน็ เรำ ผนู้ ้ันช่อื ว่ำ ย่อมเหน็ ธรรม