รัฐสภาสารฉบับเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ 2561

99 ประเด็นสำ�นึกต่อส่วนรวมเม่ือถามถึงเป้าหมายท่ีสำ�คัญท่ีสุดของประเทศ ผตู้ อบแบบสอบถามคดิ วา่ คอื เปา้ หมายการสรา้ งความเตบิ โตทางเศรษฐกจิ   รอ้ ยละ ๔๐.๕๑ ดังแสดงในตารางท่ี  ๑๕  ด้านปัญหาซ่ึงผู้ตอบแบบสอบถามคิดว่าเป็นปัญหาในระบบ การศึกษาท่ีวิกฤติท่ีสุดของประเทศ  ผู้ตอบแบบสอบถามคิดว่าเป็นปัญหานโยบาย และหลกั สตู รการศกึ ษาของประเทศทไ่ี มม่ ปี ระสทิ ธผิ ลรอ้ ยละ ๒๙.๔๔ ดงั แสดงในตารางท่ี ๑๖ เมอ่ื ถามถงึ ผทู้ ค่ี วรรบั ผดิ ชอบตอ่ ปญั หาเศรษฐกจิ ของประเทศมากทส่ี ดุ ซง่ึ เปน็ ค�ำ ถามปลายเปดิ ผู้ตอบแบบสอบถามคิดว่าเป็นคนไทยทุกคนควรรับผิดชอบร่วมกัน  ร้อยละ  ๒๘.๗๖ 

และตนเองควรรบั ผดิ ชอบรอ้ ยละ ๔.๔๔ ทเ่ี หลอื เปน็ นายกรฐั มนตรี รฐั บาล ผบู้ รหิ ารประเทศ ทีมเศรษฐกิจ  ธนาคารแห่งประเทศไทย  ฯลฯ  ดังแสดงในตารางท่ี  ๑๗  สำ�หรับตัวเอก ในวรรณกรรมท่ีผู้ตอบแบบสอบถามชอบมากท่สี ุด  ได้แก่  พระลักษณ์  ร้อยละ  ๒๒.๐๒ พระอภยั มณี รอ้ ยละ ๑๘.๓๑ ขนุ แผน รอ้ ยละ ๑๕.๗๙ ดงั แสดงในตารางท่ี ๑๘ 100

101

ขอ้ เสนอแนะเพอ่ื การพฒั นา จากการศึกษางานวิจัย  ผลการสำ�รวจ  รายงาน  และเอกสารท่ีเก่ียวข้องกับ ปัญหาวิธีคิดและพฤติกรรมท่ไี ม่พึงประสงค์ของคนไทยใน  ๕  ประเด็นหลักตามท่ไี ด้กล่าว ในข้างต้น  ประกอบกับการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากแบบสอบถาม  และการเก็บข้อมูล เชิงคุณภาพจากการระดมสมองและสัมภาษณ์ผู้เช่ียวชาญ  คณะนักวิจัยได้ข้อเสนอแนะ เพอ่ื การพฒั นาประเทศอยา่ งยง่ั ยนื ในประเดน็ ขา้ งตน้ ดงั น้ี ๑. การเสย่ี งโชคและการพนนั จากการสำ�รวจของคณะนักวิจัยพบว่ามีผู้ตอบแบบสอบถามเส่ียงโชค ดว้ ยการซอ้ื สลากกนิ แบง่ รฐั บาลมากทส่ี ดุ สงู ถงึ รอ้ ยละ  ๗๒.๘  สอดคลอ้ งกบั ผลการส�ำ รวจ ของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน  (๒๕๕๙)  การวิจัยน้ีจึงให้ความสำ�คัญกับสลากกินแบ่ง รัฐบาลเป็นหลัก  เน่ืองจากสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นการเส่ียงโชคซ่ึงอยู่ใกล้ตัวคนไทย มากทส่ี ดุ และเปน็ การเสย่ี งโชคทถ่ี กู กฎหมายมสี �ำ นกั งานสลากกนิ แบง่ รฐั บาลซง่ึ เปน็ หนว่ ยงาน ของรัฐบาลเป็นผู้ดำ�เนินการ  จึงเป็นการเส่ียงโชคพ้ืนฐานซ่ึงนำ�ไปสู่การปลูกฝังทัศนคติ และนำ�ไปสู่การเล่นการพนันชนิดอ่ืนท่ีผิดกฎหมายและร้ายแรงกว่า  โดยเฉพาะอย่างย่ิง หวยใต้ดิน  จากการเก็บข้อมูลของคณะนักวิจัยพบว่ามีผู้ตอบแบบสอบถามเส่ียงโชค ดว้ ยการซอ้ื หวยใตด้ นิ สงู ถงึ รอ้ ยละ ๖๑ รองจากสลากกนิ แบง่ รฐั บาล สอดคลอ้ งกบั ผลการศกึ ษา 102

103 ของศนู ยก์ ารศกึ ษาปญั หาการพนนั (๒๕๕๙) คณะนกั วจิ ยั มขี อ้ เสนอแนะในการแกป้ ญั หา การพนนั ดงั น้ี ๑.๑ พมิ พภ์ าพค�ำ เตอื นบนสลากกนิ แบง่ รฐั บาล ประเทศไทยเป็นประเทศท่ีส่ีในโลกหลังประเทศแคนาดา บราซิล  และสิงคโปร์  ตามลำ�ดับ  ท่พี ิมพ์ภาพสีคำ�เตือนบนหีบห่อผลิตภัณฑ์ยาสูบต้งั แต่ ปี  พ.ศ.  ๒๕๔๘  โดยผลการวิจัยคำ�เตือนและภาพคำ�เตือนของคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล  พบว่าหลังมีการพิมพ์ภาพคำ�เตือนบนซองบุหร่ี  ความต้งั ใจท่จี ะเลิก บหุ รข่ี องผสู้ บู บหุ รเ่ี พม่ิ ขน้ึ จาก  ๔๔.๖%  เปน็   ๕๘.๒%  และพบวา่ ผทู้ เ่ี ลกิ สบู บหุ รไ่ี ดร้ ะยะหนง่ึ แลว้ กลบั ไปสบู ใหมม่ จี �ำ นวนลดลงจาก ๒๐% เหลอื เพยี ง ๕.๙% (Silpasuwan et al., ๒๐๐๕) สง่ ผลใหต้ อ่ มามปี ระกาศกระทรวงสาธารณสขุ เพม่ิ ขนาดภาพขนาดค�ำ เตอื นสขุ ภาพ บนซองบหุ รจ่ี าก ๕๕% เปน็ ๘๕% โดยผลการวจิ ยั หลงั จากนน้ั ยงั พบวา่ กลมุ่ ผไู้ มส่ บู บหุ รม่ี ี ความมน่ั ใจในการไมส่ บู บหุ รม่ี ากขน้ึ (พมิ พพ์ รรณ ศลิ ปะสวุ รรณ และคณะ, ๒๕๕๘) ทง้ั น้ี มาตรการตา่ ง ๆ ขา้ งตน้ ลว้ นถกู ตอ่ ตา้ นจากอตุ สาหกรรมยาสบู ขา้ มชาตทิ ไ่ี ดร้ บั ความเสยี หาย จากการขายบหุ รไ่ี ดน้ อ้ ยลง จากแนวคิดการพิมพ์ภาพคำ�เตือนบนซองบุหร่ีข้างต้น  ปัจจุบันสลากกินแบ่ง รฐั บาลมรี ปู แบบสสี นั สวยงามโดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ รปู ดา้ นซา้ ยของสลาก  การรณรงคเ์ พอ่ื ลด การเส่ียงโชคจึงสามารถทำ�ได้โดยพิมพ์ภาพและคำ�เตือนเพ่ือกระตุ้นเตือนให้ตระหนักถึง ข้อเสียของการพนันด้านซ้ายของสลากแทนภาพท่ีสวยงาม  ดังแสดงในภาพท่ี  ๑ คณะนักวิจัยเช่ือว่ามาตรการดังกล่าวจะไม่มีผลกระทบด้านลบต่อสังคมและจะไม่ถูก ตอ่ ตา้ นจากองคก์ รตา่ ง  ๆ  มากนกั เชน่ ในกรณขี องยาสบู   เนอ่ื งจากหนว่ ยงานภายใตก้ าร ก�ำ กบั ของรฐั บาลไทยเปน็ ผอู้ อกสลากกนิ แบง่ รฐั บาลแตเ่ พยี งผเู้ ดยี ว

ภาพท่ี ๑ ขอ้ เสนอแนะสลากกนิ แบง่ รฐั บาลทม่ี ภี าพค�ำ เตอื น ๑.๒ หา้ มโฆษณาประชาสมั พนั ธก์ ารเสย่ี งโชค นอกจากการณรงค์ให้เห็นโทษของเคร่ืองด่ืมแอลกอฮอล์แล้ว ในการรณรงคเ์ พอ่ื ลดหรอื เลกิ การดม่ื เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอล์  ยงั มมี าตรการหา้ มการประชาสมั พนั ธ์ หรอื จงู ใจใหด้ ม่ื เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอลโ์ ดยมกี ฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ งรองรบั เชน่ พระราชบญั ญตั ิ คมุ้ ครองผบู้ รโิ ภค พ.ศ. ๒๕๒๒ และพระราชบญั ญตั คิ วบคมุ เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอล์ พ.ศ. ๒๕๕๑  ท่ีห้ามมิให้ผู้ใดโฆษณาเคร่ืองด่ืมแอลกอฮอล์  หรือแสดงช่ือหรือเคร่ืองหมาย ของเคร่ืองด่ืมแอลกอฮอล์อันเป็นการอวดอ้างสรรพคุณหรือชักจูงใจให้ผู้อ่ืนด่ืมโดยตรง หรือโดยอ้อม  เน่ืองจากมีงานวิจัยจำ�นวนมากท้ังในและต่างประเทศพบว่าการโฆษณา การประชาสมั พนั ธม์ สี ว่ นในการสรา้ งทศั นคตหิ รอื จงู ใจใหม้ กี ารดม่ื เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอลม์ ากขน้ึ โดยเฉพาะกับนกั ด่มื หนา้ ใหม ่ การโฆษณาเครอ่ื งด่มื แอลกอฮอล์ในสอ่ื ต่าง  ๆ  แม้กระท่งั ในโซเชยี ลมเี ดยี จงึ เปน็ เรอ่ื งทผ่ี ดิ กฎหมายในประเทศไทย จากแนวคิดการควบคุมการโฆษณาเคร่อื งด่มื แอลกอฮอล์ข้างต้น ปจั จบุ นั สอ่ื ตา่ ง ๆ อาทิ สอ่ื สง่ิ พมิ พ์ วทิ ยุ โทรทศั น์ เวบ็ ไซต์ หรอื แมก้ ระทง่ั โซเชยี ลมเี ดยี จำ�นวนไม่น้อยท่มี ีส่วนอย่างมากในการกระต้นุ สร้างแรงจูงใจในการเส่ยี งโชคท้งั ท่โี ดยต้งั ใจ และไมต่ ง้ั ใจ เชน่ การลงขา่ วผถู้ กู สลากกนิ แบง่ รฐั บาลรางวลั ทห่ี นง่ึ การลงขา่ วทเ่ี กย่ี วขอ้ ง กบั การใบห้ วยหรอื สง่ิ ศกั ดท์ิ บ่ี อกนยั ของการใบห้ วย เลขเดด็ ซองใบห้ วย การถา่ ยรปู สลาก ท่ีตนเองถูกรางวัลลงในโซเชียลมีเดียเพ่ืออวดเพ่ือน  คณะนักวิจัยจึงเสนอให้มีมาตรการ 104

105 ห้ามการประชาสัมพันธ์เผยแพร่ข้อมูลอันเป็นการชักจูงให้ผู้อ่ืนเส่ียงโชคท้ังทางตรงหรือ ทางอ้อมในส่ือทุกประเภทเช่นเดียวกับกรณีของเคร่ืองด่ืมแอลกอฮอล ์ โดยคณะนักวิจัย เช่ือว่ามาตรการดังกล่าวจะไม่ได้ถูกต่อต้านจากองค์กรข้ามชาติเช่นในกรณีของเคร่ืองด่ืม แอลกอฮอล์  เน่ืองจากสำ�นักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นผู้ออกสลากกินแบ่งรัฐบาล แตเ่ พยี งผเู้ ดยี ว ๑.๓ ลดความถแ่ี ละเปลย่ี นวนั ในการออกสลากกนิ แบง่ รฐั บาล หน่วยงานของรัฐท่อี อกสลากเส่ยี งโชค  ได้แก่  สำ�นักงานสลาก กนิ แบง่ รฐั บาลซง่ึ ออกผลสลากกนิ แบง่ รฐั บาลทกุ วนั ท่ี ๑ และวนั ท่ี ๑๖ ของเดอื น ธนาคาร ออมสนิ ซง่ึ ออกผลสลากออมสนิ ๓ ปี ทกุ วนั ท่ี ๑๖ ของเดอื น และออกผลสลากออมสนิ ๕ ปี ทกุ วนั ท่ี ๑ ของเดอื น ในขณะทธ่ี นาคารเพอ่ื การเกษตรและสหกรณอ์ อกผลสลาก ธกส. ทกุ วนั ท่ี ๑๖ ของเดอื น ในอดตี การออกผลสลากขององคก์ รตา่ ง ๆ ขา้ งตน้ จะออกในวนั ท่ี ไมต่ รงกนั เชน่ สลากออมสนิ ออกผลทกุ วนั ท่ี ๒๐ ของเดอื น และสลาก ธกส. ออกผลทกุ วนั ท่ี ๑๐  ของเดือน  ต่อมารัฐบาล  พล.อ.สุรยุทธ์  จุลานนท์  มีนโยบายให้หน่วยงานต่าง  ๆ ออกสลากวันเดียวกันเพ่ือลดโอกาสและลดการกระตุ้นพฤติกรรมเส่ียงโชคของประชาชน ผ่านหวยใต้ดิน  เน่อื งจากในอดีตในวันออกผลสลากออมสินหรือสลาก  ธกส.  ก็จะมีการ รบั แทงหวยใตด้ นิ ตามผลการออกสลากออมสนิ หรอื สลาก ธกส. ตามมาดว้ ย มาตรการดงั กลา่ ว ได้รับการยอมรับจากผู้บริหารองค์กรท่ีออกสลาก  อาทิ  ผู้อำ�นวยการธนาคารออมสิน และผ้จู ัดการธนาคารเพอ่ื การเกษตรและสหกรณก์ ารเกษตร  ในสมยั น้นั เปน็ อยา่ งดดี ้วยเหตผุ ลวา่ การออกสลากดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพ่อื การออมเงินไม่ใช่มอมเมาประชาชนให้เส่ยี งโชค (มตชิ นออนไลน,์ ๒๕๕๐) ดังน้ัน  มาตรการลดพฤติกรรมการเส่ียงโชคของประชาชน จงึ สามารถท�ำ ไดโ้ ดยลดความถใ่ี นการออกสลากกนิ แบง่ รฐั บาลซง่ึ นอกจากจะชว่ ยลดโอกาส ในการซ้ือสลากกินแบ่งรัฐบาลแล้วยังจะส่งผลให้ประชาชนมีโอกาสในการเล่นหวยใต้ดิน น้อยลงไปด้วย  เน่อื งจากหวยใต้ดินต้องใช้ผลการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล  และจากการ ส�ำ รวจของคณะนกั วจิ ยั และศนู ยศ์ กึ ษาปญั หาการพนนั ในขา้ งตน้   พบวา่ หวยใตด้ นิ เปน็ การ พนันท่ีคนไทยนิยมมากเป็นอันดับสองรองจากสลากกินแบ่งรัฐบาล  โดยเบ้ืองต้น

คณะนกั วจิ ยั เสนอใหล้ ดการออกสลากกนิ แบง่ รฐั บาลจากเดอื นละ ๒ ครง้ั เหลอื เพยี งเดอื น ละครง้ั และควรเปน็ ชว่ งประมาณวนั ท่ี ๒๐ ซง่ึ เปน็ ชว่ งกอ่ นวนั เงนิ เดอื นออกซง่ึ อาจมสี ว่ น ชว่ ยลดจำ�นวนเงินหรอื ก�ำ ลงั ในการเส่ยี งโชคจากการซอ้ื สลากกินแบ่งรัฐบาลและหวยใต้ดิน ไดจ้ ากการทป่ี ระชาชนจ�ำ นวนหนง่ึ มกั ไมค่ อ่ ยมเี งนิ เหลอื ในชว่ งสน้ิ เดอื นไดอ้ กี ทางหนง่ึ ๑.๔ รณรงคต์ อ่ ตา้ นการพนนั และเสย่ี งโชคดว้ ยความมสี ว่ นรว่ มอยา่ งมี ประสทิ ธผิ ล โดยท่ัวไปแล้วการรณรงค์เป็นกิจกรรมพ้ืนฐานท่ีสำ�คัญในการ ปรับเปล่ยี นทัศนคติและพฤติกรรมของคนซ่ึงหากสามารถท�ำ ได้อย่างมีประสิทธิผลก็จะนำ� มาส่คู วามย่งั ยืนในทัศนคติหรือพฤติกรรมท่ดี ีน้นั   ๆ  ในประเทศไทยมีการรณรงค์ท่จี ริงจัง และต่อเน่อื งในบางประเด็นปัญหาจนได้รับการยอมรับหรือประสบความส�ำ เร็จในระดับหน่งึ อาทิ  การรณรงค์ให้ลดหรือเลิกการสูบบุหร่ี  การรณรงค์เมาไม่ขับ  เป็นต้น  ในขณะท่ี มีโครงการรณรงค์หลายโครงการไม่ประสบความสำ�เร็จหรือไม่เห็นผลอย่างชัดเจน  เช่น การรณรงคว์ จิ ยั จราจร การรกั ษาความสะอาด การประหยดั น�ำ้ และพลงั งาน การปลูกฝังทัศนคติและพฤติกรรมให้กับคนไทยในการไม่นิยม การเส่ยี งโชคต้องการการรณรงค์ต้งั แต่ระดับครอบครวั   โรงเรียน  ชุมชน  จนถึงระดับชาติ เพอ่ื ปอ้ งกนั ไมใ่ หเ้ กดิ นกั พนนั หนา้ ใหม ่ ตอ้ งสรา้ งคา่ นยิ ม  “ไมย่ อมรบั วา่ การพนนั เปน็ สว่ นหนง่ึ ของชีวิตคนไทย”  การรณรงค์ดังกล่าวต้องกระทำ�อย่างจริงจังและต่อเน่ืองด้วย ความมสี ว่ นรว่ มของทกุ ภาคสว่ น  จนสามารถปลกู ฝงั ทศั นคตใิ หค้ นรนุ่ ใหมไ่ มใ่ หน้ ยิ มเสย่ี งโชค หรอื แมก้ ระทง่ั เปลย่ี นพฤตกิ รรมของผทู้ น่ี ยิ มเสย่ี งโชคอยแู่ ลว้ ลดการเสย่ี งโชคได้ ทง้ั นก้ี ารรณรงค์ ดังกล่าวต้องทำ�อย่างมีประสิทธิผลให้มีผลกระทบอย่างรุนแรงและในวงกว้างต่อทัศนคติ และพฤตกิ รรมของคน โดยอาจใชผ้ นู้ �ำ ทางความคดิ พฤตกิ รรม หรอื ไอดอลทไ่ี ดร้ บั ความนยิ ม ของคนในสงั คม เชน่ ดารา นกั รอ้ ง ศลิ ปนิ ทม่ี ชี อ่ื เสยี ง เขา้ มามสี ว่ นรว่ ม ดงั จะเหน็ ไดจ้ าก ตวั อยา่ งการทน่ี ายอาทวิ ราห์ คงมาลยั หรอื ตนู บอดส้ี แลม ซง่ึ เปน็ นกั รอ้ งทม่ี ชี อ่ื เสยี ง และเปน็ ไอดอลของคนจ�ำ นวนมากไดอ้ อกมารณรงคห์ าเงนิ บรจิ าคใหโ้ รงพยาบาลดว้ ยการวง่ิ ในช่วงเดือนธันวาคม  ๒๕๕๙  จนสามารถสร้างกระแสต่นื ตัวในการว่งิ เพ่อื ออกก�ำ ลังกาย และเพ่ือการกุศลให้กับคนไทยได้เป็นจำ�นวนมากกว่าการรณรงค์ของผู้บริหารระดับสูง 106

107 ของประเทศซ่งึ อาจเป็นผ้ทู ่มี ีความร้คู วามสามารถจริงแต่ไม่ได้รับความนิยมจากประชาชน ในด้านรูปแบบการใช้ชีวิตท่ัวไปเท่าท่ีควร  สำ�หรับงบประมาณในการรณรงค์ดังกล่าว สามารถใชเ้ งนิ ก�ำ ไรจากการจ�ำ หนา่ ยสลากกนิ แบง่ รฐั บาลมาชว่ ยสนบั สนนุ สว่ นหนง่ึ ๑.๕ การเพม่ิ โทษการพนนั มนุษย์ส่วนใหญ่มักกลัวการลงโทษ  ตามหลักหิริโอตตัปปะ หรอื หลกั ความละอายและเกรงกลวั ตอ่ บาป หากบคุ คลเกรงกลวั (หรอื มโี อตตปั ปะ) จนไมก่ ลา้ กระท�ำ สง่ิ ทไ่ี มด่ ตี อ่ หนา้ ผอู้ น่ื ไดน้ านเพยี งพอ  กจ็ ะน�ำ ไปสกู่ ารเปลย่ี นทศั นคตหิ รอื พฤตกิ รรม หรือเกิดความละอาย  (หรือมีหิริ)  ไม่กล้ากระทำ�ความผิดแม้อย่ลู ับหลังผ้อู ่นื   การลงโทษ ท่ีเข้มงวดและรุนแรงจึงเป็นมาตรการพ้ืนฐานในการแก้ปัญหาทางสังคมท่ีเห็นผลได้ อยา่ งรวดเรว็ เนอ่ื งจากคนสว่ นใหญใ่ นสงั คมจะมคี วามเกรงกลวั และไมก่ ลา้ กระท�ำ ความผดิ ดงั จะเหน็ ไดจ้ ากบทลงโทษในกรณเี มาแลว้ ขบั ซง่ึ มคี วามเขม้ งวด สง่ ผลใหป้ ระชาชนทว่ั ไปมคี วาม ระมดั ระวงั และความรบั ผดิ ชอบในการดม่ื เครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอลแ์ ละขบั รถมากขน้ึ มาก คณะนักวิจัยจึงเสนอให้ภาครัฐพิจารณาเพ่ิมโทษท่ีรุนแรงข้ึน ส�ำ หรบั การเลน่ การพนนั ทง้ั ตอ่ ตวั ผเู้ ลน่ การพนนั และโดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ตอ่ ผจู้ ดั ใหม้ กี ารเลน่ การพนัน  แต่การลงโทษดังกล่าวต้องยังคงอยู่ในระดับท่ีเหมาะสมกับชนิดและระดับ ของการพนันน้นั   ๆ  โดยต้องคำ�นึงถึงสิทธิมนุษยชน  รวมถึงจะต้องมีวิธีการบังคับใช้กฎหมายน้นั   ๆ อย่างเข้มงวดเพ่ือให้กฎหมายน้ันได้รับการยอมรับและปฏิบัติอย่างแท้จริง  ท้ังน้ี จะตอ้ งมมี าตรการตรวจสอบการใชอ้ �ำ นาจของเจา้ หนา้ ทร่ี ฐั เชน่ ต�ำ รวจ ใหม้ คี วามโปรง่ ใส และยตุ ธิ รรมในการบงั คบั ใชก้ ฎหมายโดยไมใ่ ชเ้ ปน็ เครอ่ื งมอื ในการหาประโยชนเ์ ขา้ สตู่ นเอง และพวกพอ้ งประกอบดว้ ย ๒. การใชจ้ า่ ยเกนิ ตวั การใช้จ่ายเกินตัวในท่ีน้ีหมายถึงการใช้จ่ายฟุ่มเฟือยในส่ิงท่ีไม่จำ�เป็น เปน็ หลกั   จากการส�ำ รวจของคณะนกั ศกึ ษาพบกวา่ ผตู้ อบแบบสอบถาม  รอ้ ยละ  ๕๗.๑๗  มรี ายจา่ ยมากกวา่ รายรบั   และรอ้ ยละ  ๒๖.๓  ไมม่ เี งนิ ออม  คณะนกั วจิ ยั มขี อ้ เสนอแนะ เพอ่ื แกป้ ญั หาการใชจ้ า่ ยเกนิ ตวั ดงั น้ี

๒.๑ ยกเลิกการกระต้นุ เศรษฐกิจด้วยการส่งเสริมการท่องเท่ยี วด้วยวิธีท่ี ไมเ่ หมาะสม หลายปีท่ีผ่านมา  รัฐบาลไทยมีความพยายามในการกระตุ้น เศรษฐกิจด้วยการส่งเสริมการท่องเท่ียวด้วยวิธีพิเศษ  เช่น  ประกาศให้มีวันหยุดราชการ เพม่ิ เติมในชว่ งวนั หยดุ ราชการปกตเิ พอ่ื ใหเ้ ปน็ วันหยุดยาวตอ่ เน่อื งสนับสนนุ การท่องเทย่ี ว ตวั อยา่ งเชน่ ในปี พ.ศ. ๒๕๕๙ คณะรฐั มนตรปี ระกาศใหว้ นั ท่ี ๖ พ.ค. ๕๙ เปน็ วนั หยดุ เพอ่ื ใหม้ วี นั หยดุ ตอ่ เนอ่ื งตง้ั แตว่ นั ท่ี ๕-๘ พ.ค. ๕๙ รวม ๔ วนั เนอ่ื งจากวนั ท่ี ๕ พ.ค. เปน็ วนั ฉตั รมงคล และใหว้ นั ท่ี ๑๘ ก.ค. ๕๙ เปน็ วนั หยดุ เพม่ิ อกี หนง่ึ วนั เพอ่ื ใหม้ วี นั หยดุ ยาว ตอ่ เนอ่ื งตง้ั แตว่ นั ท่ี ๑๖-๒๐ ก.ค. ๕๙ รวม ๕ วนั เนอ่ื งจากวนั ท่ี ๑๙ และ ๒๐ ก.ค. ๕๙ เปน็ วนั อาสาฬหบชู าและวนั เขา้ พรรษาตามล�ำ ดบั เปน็ ตน้ (เดลนิ วิ ส,์ ๒๕๕๙) นอกจากน้ี ยังมีมาตรการให้ใช้สิทธิลดหย่อนภาษีเพ่ือการท่องเท่ยี วในประเทศโดยให้ประชาชนท่วั ไป สามารถน�ำ ใบเสรจ็ รบั เงนิ หรอื ใบก�ำ กบั ภาษสี �ำ หรบั คา่ บรกิ ารน�ำ เทย่ี วภายในประเทศ หรอื คา่ ทพ่ี กั โรงแรมภายในประเทศมาหกั ลดหยอ่ นภาษไี ดซ้ ง่ึ ไดท้ �ำ มาอยา่ งตอ่ เนอ่ื งหลายปี จากการสำ�รวจของคณะนักวิจัยพบว่ามีผู้ตอบแบบสอบถามกว่าร้อยละ ๑๒.๕  ซง่ึ มคี า่ ใชจ้ า่ ยเกนิ ตวั โดยมสี าเหตหุ ลกั มาจากคา่ ใชจ้ า่ ยจากการทอ่ งเทย่ี ว  คณะนกั วจิ ยั เหน็ วา่ การทอ่ งเทย่ี วเปน็ ภาคธรุ กจิ ทส่ี ำ�คญั ตอ่ เศรษฐกจิ ของประเทศจรงิ   แตค่ วรมกี ารกระตนุ้ การท่องเท่ยี วอย่างเหมาะสมเพ่อื ให้เกิดการเติบโตอย่างแท้จริงและย่ังยืน  รัฐบาลไม่ควร สรา้ งอปุ สงคก์ ารทอ่ งเทย่ี วเทยี มดว้ ยการสง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี วระยะสน้ั ดว้ ยมาตรการตา่ ง  ๆ ข้ันต้น  ซ่ึงจะส่งผลกระทบเชิงลบต่อประชาชนจำ�นวนหน่ึงซ่ึงไปท่องเท่ียวอย่างฟุ่มเฟือย เกินกำ�ลังทางเศรษฐกิจของตนเองเพียงเพราะรัฐบาลเปิดโอกาสให้ได้ท่องเท่ียวมากข้ึน ยาวนานขน้ึ หรอื เพยี งเพราะไดส้ ว่ นลดในการทอ่ งเทย่ี วมากขน้ึ   ดงั นน้ั คณะนกั วจิ ยั จงึ เสนอ ใหย้ กเลกิ มาตรการสง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี วทไ่ี มเ่ หมาะสมขา้ งตน้ ๒.๒ เขม้ งวดการอนมุ ตั บิ ตั รเครดติ บตั รกดเงนิ สด การผอ่ นช�ำ ระสนิ คา้ การท่ปี ระชาชนจำ�นวนหน่งึ มีค่าใช้จ่ายเกินตัวจนเกิดเป็นหน้สี ิน สว่ นหนง่ึ มาจากการตนมเี ครดติ เทยี มทำ�ใหม้ สี ามารถใชส้ อยในสง่ิ ฟมุ่ เฟอื ยเกนิ ความจำ�เปน็ โดยการผอ่ นช�ำ ระรวมถงึ เบกิ หรอื กเู้ งนิ มาใชก้ อ่ นหรอื ทม่ี กั เรยี กวา่ “น�ำ เงนิ ในอนาคตมาใช”้ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ กบั กลมุ่ ประชาชนซง่ึ ยงั ไมม่ วี ฒุ ภิ าวะทางการเงนิ เพยี งพอซง่ึ มอี ยจู่ �ำ นวนมาก 108

109 ดงั ทค่ี ณะนกั วจิ ยั ไดส้ �ำ รวจและพบวา่ กลมุ่ ผตู้ อบแบบสอบถามกวา่ รอ้ ยละ  ๕๗.๑๙  มรี ายจา่ ย มากกวา่ รายรบั และผตู้ อบแบบสอบถามรอ้ ยละ ๒๖.๓ ไมม่ เี งนิ ออม อกี ทง้ั ยงั มผี ตู้ อบ แบบสอบถามกวา่ รอ้ ยละ ๕๐.๗ ทต่ี อบวา่ สาเหตหุ ลกั ทท่ี �ำ ใหต้ นมรี ายจา่ ยไมพ่ อกบั รายรบั เนอ่ื งจากการผอ่ นช�ำ ระทรพั ยส์ นิ และมสี าเหตมุ าจากการซอ้ื สนิ คา้ ทช่ี อบแมว้ า่ จะไมจ่ �ำ เปน็ อกี ถงึ รอ้ ยละ ๒๐.๓ สอดคลอ้ งกบั รายงานของส�ำ นกั ขา่ วอศิ รา (๒๕๖๐) คณะนักวิจัยเห็นว่าเครดิตและการกู้ยืมเป็นเคร่ืองมือท่ีจำ�เป็นในการ ดำ�เนินชีวิตและธุรกิจและสำ�คัญต่อระบบเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก  แต่การใช้เครดิต หรือเงินก้คู วรอย่บู นพ้ืนฐานของความจำ�เป็นจริง  ๆ  แม้ว่าท่ผี ่านมารัฐบาลและธนาคาร แหง่ ประเทศไทยจะมคี วามพยายามในการควบคมุ การออกบตั รเครดติ แลว้   แตท่ ย่ี งั ไมป่ ระสบ ความสำ�เร็จเท่าท่ีควร  ส่วนหน่ึงอาจเน่ืองจากถูกต่อต้านจากภาคส่วนท่ีเก่ียวข้อง  เช่น  ธนาคารผู้ออกบัตรเครดิต  บริษัทผู้ผลิตสินค้าฟุ่มเฟือย  ฯลฯ  รวมถึงความกังวลในด้าน การเติบโตทางเศรษฐกิจและกังวลว่าผู้ท่ีต้องการใช้เงินอาจหันไปหาเงินกู้นอกระบบ ซ่ึงผิดกฎหมายและมีอัตราดอกเบ้ียท่ีสูงกว่ามาก  คณะนักวิจัยจึงเสนอให้รัฐบาลให้ความ ส�ำ คญั และจรงิ จงั กบั มาตรการอนมุ ตั บิ ตั รเครดติ บตั รกดเงนิ สด หรอื การผอ่ นช�ำ ระสนิ คา้ มากข้ึน  เช่น  การกำ�หนดคุณสมบัติผู้ท่ีจะถือบัตรเครดิตหรือผ่อนชำ�ระสินค้าฟุ่มเฟือย ใหส้ งู ขน้ึ โดยเฉพาะกรณมี บี ตั รเครดติ มากกวา่ ๑ ใบ ฯลฯ เพอ่ื จ�ำ กดั การน�ำ เงนิ ในอนาคต มาใช้ของประชาชนท่ียังมีวุฒิภาวะทางการเงินท่ีไม่ดีพอ  โดยต้องปราบปรามแหล่งเงินกู้ นอกกฎหมายประกอบดว้ ยอยา่ งเขม้ งวดมากขน้ึ ๒.๓ ควบคุมการโฆษณาการใชบ้ ตั รเครดติ   บัตรกดเงินสด  การผอ่ น ช�ำ ระสนิ คา้ การโฆษณาชวนเช่ือสามารถสร้างความต้องการหรืออุปสงค์ ทไ่ี มจ่ �ำ เปน็ ได้ ปจั จบุ นั มกี ารแขง่ กนั กนั ในธรุ กจิ บตั รเครดติ บตั รกดเงนิ สด การผอ่ นสนิ คา้ อย่างรุนแรง  ทำ�ให้มีความพยายามท่ีมากเกินควรในการเสนอหรืออาจถึงข้ันยัดเยียด ใหป้ ระชาชนมบี ตั รเครดติ บตั รกดเงนิ สด หรอื ผอ่ นสนิ คา้ อยา่ งไมจ่ �ำ เปน็ เชน่ การผอ่ นช�ำ ระ เพ่ือการท่องเทียวหรือซ้ือสินค้าได้โดยไม่มีดอกเบ้ียโดยท่ีจริงอาจบวกดอกเบ้ียเข้าไปใน

ราคาสินค้าแล้ว  การเสนอให้มีบัตรเครดิตรูปแบบพิเศษเพ่มิ เติมหลายใบเกินความจ�ำ เป็น การใช้คอลเซ็นเตอร์โทรเสนอบัตรเครดิต  การกำ�หนดให้พนักงานธนาคารมีหน้าท่ีในการ ขายบัตรเครดิตเพ่ิมเติม  ฯลฯ  มาตรการเหล่าน้ีอาจนำ�ไปสู่การท่ีประชาชนโดยเฉพาะ ในกลมุ่ ทม่ี วี ฒุ ภิ าวะทางการเงนิ ไมเ่ พยี งพอมเี ครดติ เทยี มและใชม้ ากเกนิ ความจ�ำ เปน็ จนเกดิ เป็นหน้ีบัตรเครดิตหรือหน้ีเงินกู้  นอกจากน้ียังมีกลุ่มมิจฉาชีพปิดโฆษณาตามเสาไฟฟ้า ตโู้ ทรศพั ทส์ าธารณะ ลงโฆษณาในเวบ็ ไซดต์ า่ ง ๆ โดยเสนอใหเ้ งนิ กฉู้ กุ เฉนิ กบั ประชาชน ในระดบั ลา่ งดว้ ยอตั ราดอกเบย้ี ทส่ี งู กวา่ ทก่ี ฎหมายกำ�หนดมากเกนิ ซง่ึ เมอ่ื ลกู หนไ้ี มส่ ามารถ ชำ�ระเงินและดอกเบ้ียได้ก็จะนำ�มาซ่ึงการตามทวงหน้ีด้วยความรุนแรงดังท่ีมักปรากฏ ตามสอ่ื ทว่ั ไป คณะนกั วจิ ยั จงึ เสนอวา่   รฐั บาลและหนว่ ยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งควรมมี าตรการ ควบคมุ การโฆษณาชวนเชอ่ื ในการขายบตั รเครดติ บตั รเงนิ สด การผอ่ นช�ำ ระสนิ คา้ ใหอ้ ยู่ ในระดบั ทเ่ี หมาะสมและตอ้ งบงั คบั ใชม้ าตรการนน้ั ๆ อยา่ งเขม้ งวดและจรงิ จงั มากขน้ึ เชน่ การโฆษณาวงเงินดาวน์ข้นั ต�ำ่ ในการผ่อนช�ำ ระสินค้าโดยเฉพาะสินค้าฟ่มุ เฟือยท่มี ีราคาสูง การผอ่ นช�ำ ระเพอ่ื การทอ่ งเทย่ี วซง่ึ ไมจ่ �ำ เปน็ ฯลฯ โดยค�ำ นงึ ถงึ ปญั หาทางสงั คมทจ่ี ะตามมา มากกวา่ การเตบิ โตทฉ่ี าบฉวยไมย่ ง่ั ยนื ทางเศรษฐกจิ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ การด�ำ เนนิ การทาง กฎหมายกบั กลมุ่ เงนิ กโู้ หดซง่ึ ท�ำ ธรุ กจิ โดยผดิ กฎหมายอยแู่ ลว้ ๒.๔ ไมช่ ว่ ยแกป้ ญั หาหนใ้ี หป้ ระชาชนจนเคยตวั รัฐบาลหลายชุดท่ีผ่านมามีมาตรการในการช่วยเหลือคนจน หนง่ึ ในมาตรการนน้ั คอื การเขา้ ไปชว่ ยแกป้ ญั หาหนน้ี อกระบบของประชาชน การชว่ ยเหลอื ประชาชนผดู้ อ้ ยโอกาสเปน็ เรอ่ื งทร่ี ฐั บาลควรท�ำ   แตก่ ารชว่ ยเหลอื ทม่ี ากเกนิ ไปอาจถกู มอง เป็นการส่งเสริมให้ประชาชนเสียนิสัย  ไม่มีความพยายามในการพ่ึงพาหรือยืนบนขา ของตนเอง  จนหลายกรณีผู้ท่ไี ด้รับการช่วยเหลือจากรัฐบาลกลับไปเป็นหน้ีซ�ำ้ และรอคอย มาตรการความช่วยเหลือจากรัฐบาลในรอบต่อไปอีกคร้ังเป็นวัฎจักรดังท่ีพบเห็นอยู่  คณะนักวิจัยจึงเสนอให้รัฐบาลจัดทำ�โครงการช่วยแก้ปัญหาหน้ีนอกระบบให้ประชาชน ดว้ ยความระมดั ระวงั   โดยตอ้ งไมช่ ว่ ยเหลอื มากเกนิ ความจ�ำ เปน็ จนเปน็ การบม่ เพาะนสิ ยั ทไ่ี มด่ ี ไมร่ บั ผดิ ชอบตนเองใหก้ บั ประชาชน  โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ กบั ประชาชนกลมุ่ ทร่ี ฐั บาลเคยให้ ความชว่ ยเหลอื แลว้ กลบั มาเปน็ หนน้ี อกระบบซ�ำ้ อกี 110

111 ๒.๕ สอนท�ำ บญั ชคี รวั เรอื นและรณรงคว์ นิ ยั ทางการเงนิ ความรู้ด้านการจัดการการเงินเป็นองค์ประกอบท่ีสำ�คัญ ในการแก้ปัญหาหน้ีสินของประชาชน  ท่ีผ่านมารัฐบาลมีความพยายามสอนและรณรงค์ ใหป้ ระชาชนท�ำ บญั ชคี รวั เรอื นและมวี นิ ยั ทางการเงนิ เพอ่ื ควบคมุ รายจา่ ยของตนในระดบั หนง่ึ แต่การสอนให้ประชาชนท่ีเป็นผู้ใหญ่หรือไม้แก่เปล่ียนทัศนคติและพฤติกรรมทางการเงิน อาจเปน็ เรอ่ื งยากทำ�ใหโ้ ครงการดงั กลา่ วไมป่ ระสบผลสำ�เรจ็ เทา่ ทค่ี วร  คณะนกั วจิ ยั มคี วาม เหน็ วา่ วนิ ยั ทางการเงนิ ควรถกู ปลกู ฝงั ตง้ั แตว่ ยั เดก็   จงึ เสนอใหม้ กี ารสอนการทำ�บญั ชคี รวั เรอื น ในหลักสูตรต้ังแต่ระดับประถมศึกษา  และการรณรงค์ให้มีวินัยทางการเงินจะต้องทำ� อย่างมีประสิทธิผล  โดยอาจใช้บุคคลผู้ท่ีมีช่ือเสียง  ได้รับความนิยม  หรือเป็นไอดอล ของประชาชนซง่ึ สามารถชน้ี �ำ ทางความคดิ และพฤตกิ รรมของประชาชนไดจ้ รงิ   ๆ  เปน็ ตน้ แบบ ในการรณรงค์ส่งเสริมโดยต้องทำ�อย่างจริงจังและต่อเน่ืองด้วยเช่นเดียวกับข้อเสนอแนะ ในการรณรงคเ์ พอ่ื แกป้ ญั หาอน่ื ขา้ งตน้ ๓. การขาดเปา้ หมายชวี ติ และขาดการพฒั นาศกั ยภาพของตนเอง มคี �ำ กลา่ ววา่ “ชวี ติ อยไู่ ดด้ ว้ ยความฝนั ” ชวี ติ ทข่ี าดความฝนั หรอื เปา้ หมายชวี ติ จึงอาจเป็นชีวิตท่ีปราศจากการด้ินรน  ไขว่คว้า  พัฒนาตนเอง  จากการสำ�รวจของ คณะนกั วจิ ยั พบวา่   ผตู้ อบแบบสอบถามมเี ปา้ หมายชวี ติ ทส่ี �ำ คญั ทส่ี ดุ   คอื   การมรี ายไดเ้ พม่ิ ขน้ึ รอ้ ยละ ๔๔.๙๔ และการมคี ณุ ภาพชวี ติ ทด่ี  ี รอ้ ยละ ๓๒.๔๗ ตามล�ำ ดบั โดยมวี ธิ กี ารหลกั ทจ่ี ะท�ำ ใหถ้ งึ เปา้ หมายนน้ั คอื   การพฒั นาความสามารถของตนเอง  รอ้ ยละ  ๔๒.๙๒  และ ด้วยวิธีทำ�งานให้หนักข้ึนร้อยละ  ๒๙.๑๖  แต่ปัจจุบันก็ยังเป็นท่ียอมรับการโดยท่ัวไปว่า คนไทยจ�ำ นวนไมน่ อ้ ยยงั ขาดเปา้ หมายชวี ติ   ขาดทกั ษะและการพฒั นาทกั ษะทจ่ี �ำ เปน็ ตอ่ ความเจรญิ กา้ วหนา้ ในอาชพี คณะนกั วจิ ยั จงึ เสนอมาตรการในการแกป้ ญั หาดงั กลา่ วดงั น้ี ๓.๑ สรา้ งคา่ นยิ มยกยอ่ งคนดี คนเกง่ คนไทยจำ�นวนไม่น้อยนิยมและช่ืนชมผู้มีความสามารถในด้าน บนั เทงิ เปน็ หลกั เชน่ ศลิ ปนิ ดารา นกั รอ้ ง ฯลฯ แตค่ นเกง่ และคนดใี นดา้ นอน่ื โดยเฉพาะ อย่างย่ิงด้านวิชาชีพซ่ึงเป็นทักษะพ้ืนฐานท่ีแท้จริงในการด�ำ รงชีวิต  การพัฒนาเศรษฐกิจ และสงั คม กลบั มไิ ดร้ บั การยกยอ่ งหรอื เผยแพรเ่ กยี รตคิ ณุ ในสอ่ื ตา่ ง ๆ เทา่ ทค่ี วร ยง่ิ ไปกวา่ นน้ั

ส่ือมวลชนจำ�นวนไม่น้อยยังให้ความสำ�คัญกับการลงข่าวผู้ท่ีกระทำ�ผิดหรือมีพฤติกรรม ท่ีไม่พึงประสงค์มากกว่าคนเก่งคนดี  ท้ังน้ีเน่ืองมาจากค่านิยมของคนไทยซ่ึงไม่ยกย่อง ชน่ื ชมคนดอี ยา่ งจรงิ จงั เทา่ ทค่ี วร คณะนกั วจิ ยั จงึ เสนอใหส้ รา้ งคา่ นยิ มยกยอ่ งคนดี คนเกง่ ซง่ึ อาจสามารถท�ำ ได้ ดงั น้ี •ยกย่อง  ประกาศเกียรติคุณและเผยแพร่ช่ือเสียงของนักเรียน ผทู้ ส่ี อบเขา้ มหาวทิ ยาลยั ในสาขาวชิ าตา่ ง ๆ หรอื บณั ฑติ ผสู้ อบไดส้ ภาวชิ าชพี ตา่ ง ๆ เชน่ แพทยสภา สภาเภสชั กรรม เนตบิ ณั ฑติ ยสภา ฯลฯ ผา่ นสอ่ื มวลชนตา่ ง ๆ อยา่ งจรงิ จงั มากขน้ึ ใหบ้ คุ คลเหลา่ นน้ั ไดร้ บั สทิ ธพิ เิ ศษ อาทิ ไดร้ บั เชญิ ใหเ้ ขา้ เฝา้ ฯ ในโอกาสส�ำ คญั หรอื ไดร้ บั เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณ์ เปน็ ตน้ •ให้มีการสอนประวัติบุคคลสำ�คัญของโลกและของประเทศ ในทุก  ๆ  ด้านเพ่ือสร้างค่านิยมในการยกย่องคนเก่ง  คนดี  และสร้างแรงบันดาลใจให้ พฒั นาตนเองจนประสบความส�ำ เรจ็ •หลีกเล่ียงการลงข่าวหรือรูปแบบพฤติกรรมการดำ�เนินชีวิต ของผู้ท่ีกระทำ�ความผิดหรือผู้ท่ีไม่สมควรเป็นแบบอย่างในลักษณะเสมือนเป็นแฟช่ัน เพอ่ื ปอ้ งกนั มใิ ห ้ ผทู้ ข่ี าดวฒุ ภิ าวะน�ำ ไปเปน็ แบบอยา่ ง เชน่ กรณขี อง น.ส.ปรยี านชุ โนนวงั ชยั   หรอื เปรย้ี ว ซง่ึ กอ่ ฆา่ หน่ั ศพแตก่ ลบั มกี ระแสการแตต่ วั เลยี นแบบในสอ่ื ตา่ ง ๆ ๓.๒ รณรงคเ์ ชงิ รกุ สรา้ งแรงบนั ดาลใจ ตามทไ่ี ดก้ ลา่ วขา้ งตน้ วา่   การรณรงคเ์ ปน็ กจิ กรรมพน้ื ฐานทส่ี �ำ คญั ในการปรบั เปลย่ี นทศั นคตแิ ละพฤตกิ รรมของคน  ซง่ึ หากสามารถท�ำ ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธผิ ล ก็จะนำ�มาสู่ความย่ังยืนในทัศนคติหรือพฤติกรรมท่ีดีน้ัน  ๆ  การสร้างแรงบันดาลใจ ก็ต้องการการรณรงค์ส่งเสริมเช่นกัน  ท้ังน้ีการรณรงค์ดังกล่าวต้องทำ�อย่างมีประสิทธิผล ใหม้ ผี ลกระทบอยา่ งรนุ แรงและในวงกวา้ งตอ่ ทศั นคตแิ ละพฤตกิ รรมของคน โดยอาจใชผ้ นู้ �ำ ทางความคดิ พฤตกิ รรม หรอื ไอดอลทไ่ี ดร้ บั ความนยิ มของคนในสงั คม โดยตอ้ งท�ำ แบบเชงิ รกุ อยา่ งจรงิ จงั และตอ่ เนอ่ื งเพอ่ื สรา้ งแรงบนั ดาลใจหรอื ความฝนั ในการเปน็ คนเกง่ คนดี เชน่ ใหศ้ ลิ ปนิ หรอื นกั กฬี าทพ่ี ฒั นาตนเองอยา่ งตอ่ เนอ่ื งจนมชี อ่ื เสยี งไดร้ บั การยอมรบั มาเปน็ ตน้ แบบ หรอื บอกเลา่ เรอ่ื งราวในการพฒั นาตนเอง เปน็ ตน้ 112

113 ๓.๓ จดั การพฒั นาทกั ษะพเิ ศษ จากการสำ�รวจของคณะนกั วจิ ยั พบวา่   ผตู้ อบแบบสอบถามรอ้ ยละ ๔๒.๙๒  ต้องการพัฒนาตนเอง  โดยร้อยละ  ๔๑.๐๑  ต้องการพัฒนาทักษะด้านภาษา รอ้ ยละ ๒๙.๘๒ ตอ้ งการพฒั นาทกั ษะดา้ นการสอ่ื สารและการพดู   และรอ้ ยละ  ๑๗.๗ ต้องการพัฒนาทักษะด้านคอมพิวเตอร์  ตามลำ�ดับ  แต่ในทางปฏิบัติกลุ่มผู้ด้อยโอกาส และมีรายได้น้อยอาจไม่สามารถพัฒนาทักษะตามท่ตี นต้องการได้เน่อื งจากไม่มีทุนทรัพย์ เพียงพอในการพัฒนาทักษะ  หรือไม่สามารถเข้าถึงการพัฒนาทักษะน้ัน  ๆ  ได้  ดังน้ัน รฐั บาลจงึ ควรจดั หาและอ�ำ นวยความสะดวกในการพฒั นาทกั ษะพเิ ศษใหก้ บั ประชาชน  เชน่ อาจใชห้ อ้ งคอมพวิ เตอร์ หอ้ งสมดุ สง่ิ อ�ำ นวยความสะดวก ๆ ของสถานทศ่ี กึ ษาของรฐั ซง่ึ อยู่ ในชุมชนต่าง  ๆ  ซ่ึงไม่ได้ใช้งานในวันหยุดราชการ  รวมถึงใช้บุคลากรในสถานศึกษา ของรัฐบาลซ่ึงมีเวลาว่างมาใช้ประโยชน์ในการพัฒนาทักษะให้ประชาชนท่ัวไปในวันหยุด โดยให้ได้รับค่าตอบแทนพิเศษเพ่มิ   เพ่อื ให้สามารถใช้ทรัพยากรของรัฐท่มี ีอย่แู ล้วได้อย่างมี ประสิทธิภาพมากข้ึนด้วยต้นทุนท่ีไม่เพ่ิมข้ึนมากนักในการพัฒนาทักษะให้กับประชาชน นอกจากน้ี  ยังอาจรณรงค์ให้ประชาชนท่ัวไปท่ีมีความรู้ความสามารถด้านต่าง  ๆ  และมจี ติ อาสาเขา้ มามสี ว่ นรว่ มในการสอนและพฒั นาทกั ษะใหป้ ระชาชนตามขา้ งตน้ เพม่ิ เตมิ ไดอ้ กี ดว้ ย ๔. การขาดจติ ส�ำ นกึ รบั ผดิ ชอบตอ่ สว่ นรวม จากการสำ�รวจของคณะนักวิจัยด้วยคำ�ถามปลายเปิดว่า  ท่านคิดว่าใคร ควรรับผิดชอบต่อปัญหาเศรษฐกิจของประเทศมากท่สี ุด  มีผ้ตู อบแบบสอบถามคิดว่าเป็น คนไทยทกุ คนเพยี งรอ้ ยละ ๒๘.๗๖ และตนเองควรรบั ผดิ ชอบรอ้ ยละ ๔.๔๔ ทเ่ี หลอื ตอบวา่ บุคคลอ่ืน  อาทิ  นายกรัฐมนตรี  รัฐบาล  ผู้บริหารประเทศ  ทีมเศรษฐกิจ  ธนาคาร แหง่ ประเทศไทย ฯลฯ แสดงใหเ้ หน็ วา่ คนไทยจ�ำ นวนไมน่ อ้ ยยงั ขาดจติ ส�ำ นกึ รบั ผดิ ชอบตอ่ สว่ นรวม มที ศั นคตทิ ผ่ี ลกั ภาระความรบั ผดิ ชอบใหก้ บั ผอู้ น่ื คณะนกั วจิ ยั มคี วามเหน็ วา่ ปญั หาดงั กลา่ ว ควรไดร้ บั การแกไ้ ขดงั น้ี ๔.๑ รณรงคส์ รา้ งจติ ส�ำ นกึ ตอ่ สว่ นรวม ตามทไ่ี ดก้ ลา่ วแลว้ วา่   การรณรงคส์ ง่ เสรมิ เปน็ มาตรการพน้ื ฐาน ท่ีสำ�คัญในการเปล่ียนทัศนคติและพฤติกรรมอย่างย่ังยืนดังท่ีได้กล่าวข้างต้น  การสร้าง

จิตสำ�นึกต่อส่วนร่วมจึงสามารถทำ�ได้ด้วยการรณรงค์อย่างมีประสิทธิผล  จริงจังและต่อเน่อื ง ด้วยเช่นกัน  ท้ังน้ีการรณรงค์ดังกล่าวควรสร้างหรือใช้ไอดอลท่ีไม่เพียงแต่เป็นแบบอย่าง พฤติกรรมต่อส่วนรวมแต่ยังต้องเป็นบุคคลท่ีได้รับการยอมรับอย่างสูง  สามารถสร้าง กระแส หรอื ชน้ี �ำ สงั คมไดด้ ว้ ย กลา่ วคอื เปน็ ทง้ั คนดแี ละคนมชี อ่ื เสยี งทท่ี �ำ เพอ่ื สว่ นรวม เชน่ ตูน  บอด้ีสแลม  เช่นเดียวกับมาตรการแก้ปัญหาเชิงทัศนคติและพฤติกรรมอ่ืนท่ีได้กล่าว ในข้างต้นแล้ว  ท้งั น้ ี กิจกรรมปลูกฝังทัศนคติและสร้างพฤติกรรมในการมีสำ�นึกต่อส่วนรวม โดยไอดอลของคนไทยดงั กลา่ วตอ้ งท�ำ ตง้ั อยา่ งจรงิ จงั และตอ่ เนอ่ื งตง้ั แตเ่ ดก็   เชน่   การจดั ใหม้ ี กจิ กรรมบ�ำ เพญ็ ประโยชนต์ อ่ สว่ นรวมของนกั เรยี นในทกุ ระดบั ชน้ั อยา่ งสม�ำ่ เสมอ เปน็ ตน้ ๔.๒ ไมย่ กยอ่ งตวั เอกทม่ี พี ฤตกิ รรมไมด่ ใี นวรรณคดี การปลูกฝังทัศนคติท่ีประสบความสำ�เร็จจนนำ�ไปสู่พฤติกรรม ท่ีย่ังยืนน้ันควรทำ�ต้ังแต่วัยเด็ก  เด็กมักเลียนแบบพฤติกรรมของบุคคลท่ีตนเองคิดว่า เป็นแบบอย่างท่ีดีของตนเอง  มีวรรณคดีไทยหลายเร่ืองท่ีได้รับความนิยมจนนำ�ไปสู่การ สรา้ งหนงั หรอื ละครทง้ั ทต่ี วั เอกมพี ฤตกิ รรมทไ่ี มเ่ หมาะสม เชน่ ขนุ แผน หรอื พระอภยั มณี ซง่ึ ตา่ งมพี ฤตกิ รรมเจา้ ชู้ ไมร่ บั ผดิ ชอบตอ่ ครอบครวั ขาดศลี ธรรม ฯลฯ แตว่ รรณคดเี หลา่ น้ี กลับถูกใช้เป็นบทเรียนให้กับนักเรียน  จนนักเรียนจำ�นวนไม่น้อยเข้าใจผิดคิดว่าขุนแผน หรอื พระอภยั มณเี ปน็ ฮโี รห่ รอื เปน็ แบบอยา่ งพฤตกิ รรมทด่ี  ี จนอาจเปน็ สว่ นหนง่ึ ทท่ี �ำ ใหผ้ ชู้ ายไทย จำ�นวนไม่น้อยมีทัศนคติว่าคนท่ีเจ้าชู้  เช่น  ขุนแผนหรือพระอภัยมณี  เป็นคนท่ีมีเสน่ห์ สอดคลอ้ งกบั ผลการส�ำ รวจของคณะนกั วจิ ยั พบวา่ มผี ตู้ อบแบบสอบถาม รอ้ ยละ  ๑๘.๓๑ และร้อยละ  ๑๕.๗๙  ตอบว่าตนมีพระอภัยมณีและขุนแผนเป็นพระเอกในดวงใจ รวมถงึ แมก้ ระทง่ั ละครไทยในปจั จบุ นั หลายเรอ่ื งยงั คงมบี ทของพระเอกทไ่ี มเ่ หมาะสม  เชน่ พระเอกขม่ ขนื นางเอก เปน็ ตน้ แม้ว่าประเพณี  ศิลปะ  วัฒนธรรมของชาติจะเป็นส่ิงท่ีควรอนุรักษ์  แต่เน่ืองจากสภาพแวดล้อมทางสังคมท่ีมีการเปล่ียนแปลงตลอดเวลา  ประเพณี  ศิลปะ วัฒนธรรมบางประเภทอาจไม่เหมาะสมต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมสมัยใหม ่ จนมี ธรรมเนยี ม  ประเพณ ี หรอื ขอ้ ปฏบิ ตั บิ างอยา่ งในอดตี ไดถ้ กู ยกเลกิ ไปหรอื ปรบั เปลย่ี นใหม้ ี ความเหมาะสมตอ่ ยคุ สมยั มากขน้ึ แลว้ เชน่ ประเพณกี ารโลช้ งิ ชา้ การถวายเทยี นเขา้ พรรษา การมที าส ฯลฯ คณะนกั วจิ ยั จงึ เหน็ ควรใหม้ กี ารปรบั ปรงุ หรอื ยกเลกิ วรรณคดไี ทยทต่ี วั เอก 114

115 มพี ฤตกิ รรมไมเ่ หมาะสมไมใ่ หม้ กี ารเรยี นการสอนในระดบั ประถมหรอื มธั ยมศกึ ษา  เพอ่ื มใิ ห้ เปน็ การปลกู ฝงั ทศั นคตแิ ละคา่ นยิ มทไ่ี มด่ ใี หก้ บั เยาวชนทย่ี งั ไมม่ วี ฒุ ภิ าวะเพยี งพอ  โดยยงั คง ให้มีการอนุรักษ์วรรณคดีท่ีมีคุณค่าเชิงวรรณกรรมเหล่าน้ันให้ศึกษาในระดับอุดมศึกษา ข้นึ ไปซ่งึ ผ้ศู ึกษามีวุฒิภาวะเพียงพอแล้ว  รวมถึงพิจารณาน�ำ วรรณคดีท่ตี ัวเอกมีพฤติกรรม ทเ่ี ปน็ แบบอยา่ งทด่ี มี าใชใ้ นการเรยี นการสอนแทนเพอ่ื ปลกู ฝงั ทศั นคตแิ ละคา่ นยิ มทด่ี ใี หก้ บั เยาวชนไทยตง้ั แตใ่ นวยั เดก็ ๔.๓ ปรบั ระบบการประเมนิ ผลใหเ้ นน้ ผลการปฏบิ ตั งิ านของทมี มากขน้ึ คนจ�ำ นวนไมน่ อ้ ยอาจไมเ่ หน็ ความส�ำ คญั ของสว่ นรวม เนอ่ื งจาก ไม่เห็นว่าประโยชน์ส่วนรวมจะมีผลต่อตนเองอย่างชัดเจน  คณะนักวิจัยจึงเสนอให้มีการ ปรับปรุงระบบการประเมินผลการปฏิบัติในโดยให้เน้นผลการปฏิบัติงานของส่วนรวม หรือทีมมากข้นึ ต้งั แต่ในระดับนักเรียนจนถึงในระดับหน่วยงานของรัฐซ่งึ รัฐมีอำ�นาจในการ ควบคุมและประเมินผล  เช่น  การให้คะแนนการเข้าเรียนตรงเวลา  คะแนนความสะอาด การแต่งกาย  คะแนนความเป็นระเบียบ  หรือคะแนนความมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง  ๆ ของนกั เรยี นโดยพจิ ารณาภาพรวมในระดบั ทง้ั ชน้ั เรยี นเปน็ องคป์ ระกอบ  หรอื การประเมนิ ผล การปฏิบัติงานของข้าราชการแต่ละคนโดยให้นำ้�หนักกับผลการปฏิบัติงานของท้งั หน่วยงาน โดยภาพรวมใหม้ ากขน้ึ เปน็ ตน้ เพอ่ื สรา้ งคา่ นยิ มวา่ “เรอ่ื งสว่ นรวมตอ้ งมากอ่ นเรอ่ื งสว่ นตวั ”  ให้มากข้ึน  ท้ังน้ีมาตรการดังกล่าวควรทำ�โดยเชิงบวกหรือการให้รางวัลเพ่ิมเติมในการ ร่วมกันทำ�งานเป็นทีมเพ่ือสร้างจิตสำ�นึกต่อส่วนร่วม  มิใช่เชิงลบหรือลงโทษเม่ือมีสมาชิก ผใู้ ดไมม่ สี ว่ นรว่ มในการท�ำ งานเปน็ ทมี ซง่ึ อาจเปน็ การสรา้ งทศั นคตทิ ไ่ี มด่ ใี หก้ บั ผทู้ ถ่ี กู ลงโทษ หรอื สรา้ งความแตกแยกในทมี ได้ ๕. ความไมส่ มั ฤทธผ์ิ ลของระบบการศกึ ษา เป็นท่ียอมรับกันโดยท่ัวไปว่าความด้อยประสิทธิผลของระบบการศึกษา เป็นหน่ึงในสาเหตุท่ีสำ�คัญของปัญหาเศรษฐกิจและสังคม  ปัจจุบันมีหลายภาคส่วน ใหค้ วามส�ำ คญั กบั การแกป้ ญั หาทางการศกึ ษาของประเทศไทยอยแู่ ลว้   แตม่ าตรการตา่ ง  ๆ  ยังไม่เห็นผลชัดเจนเท่าท่ีควร  จากการสำ�รวจของคณะนักวิจัยเก่ียวกับปัญหาการศึกษา ของชาติ พบวา่ ผตู้ อบแบบสอบถามมคี วามเหน็ วา่ สาเหตหุ ลกั มาจากนโยบายและหลกั สตู ร การศึกษาของประเทศท่ีไม่มีประสิทธิผลเป็นปัญหาท่ีวิกฤตท่ีสุดร้อยละ  ๒๙.๔๔

นอกจากมาตรการท่ีภาคส่วนต่าง  ๆ  ได้ทำ�เพ่ือแก้ปัญหาการศึกษาของชาติแล้ว คณะนกั วจิ ยั ยงั มขี อ้ เสนอแนะเพม่ิ เตมิ เพอ่ื แกป้ ญั หาดา้ นการศกึ ษาดงั น้ี ๕.๑ การพฒั นาและยกยอ่ งคร ู นอกจากความพยายามในการพัฒนาครู  เช่น  การจัดให้มี หลกั สตู รประกาศนยี บตั รวชิ าชพี ครู แลว้ การพฒั นาครยู งั ควรมกี ารตรวจสอบและพฒั นา อยา่ งตอ่ เนอ่ื งเพอ่ื ใหม้ น่ั ใจวา่ ครผู สู้ อนในวชิ าตา่ ง ๆ มคี วามรลู้ กึ และทนั สมยั ในวชิ านน้ั ๆ เช่น  การจัดให้มีการทดสอบและประเมินผลทางวิชาการสำ�หรับครูผู้สอนในวิชาต่าง  ๆ ซ่งึ ครูจะต้องผ่านเกณฑ์การทดสอบก่อนจึงจะสามารถสอนในวิชาน้นั   ๆ  ได้  นอกจากน้ี ยังควรมีมาตรการกระต้นุ ความม่งุ ม่นั ในการพัฒนาตนเองของคร ู โดยจัดให้มี  “ตำ�แหน่ง ทางวิชาการสำ�หรับครูในระดับประถมและมัธยมศึกษา”  การประเมินตำ�แหน่งดังกล่าว ตอ้ งไมเ่ นน้ การวจิ ยั เชน่ เดยี วกบั อาจารยม์ หาวทิ ยาลยั เพอ่ื ไมใ่ หค้ รเู สยี เวลาไปกบั การทำ�การวจิ ยั ซง่ึ ไมเ่ กย่ี วกบั การสอนในระดบั ประถมหรอื มธั ยมศกึ ษา  แตจ่ ะตอ้ งเนน้ การประเมนิ คณุ วฒุ คิ รู จากองค์ประกอบท่ีสำ�คัญในการเรียนการสอน  เช่น  การพัฒนาส่ือหรือวิธีการใหม่  ๆ การเรยี นการสอน การทดสอบเทคนคิ การสอนทส่ี ามารถดงึ ดดู ผเู้ รยี นได้ รวมถงึ การผา่ นเกณฑ์ การทดสอบทางวชิ าการในแตล่ ะวชิ าดงั ขา้ งตน้ ๕.๒ สรา้ งคณุ คา่ และยกยอ่ งหลกั สตู รวชิ าชพี ปัจจุบัน  ขาดแคลนแรงงานในสายประกาศนียบัตรวิชาชีพมาก ในขณะทบ่ี ณั ฑติ ทจ่ี บการศกึ ษาในระดบั อดุ มศกึ ษาจ�ำ นวนไมน่ อ้ ยกลบั วา่ งงาน แตก่ ย็ งั คงมี นักศึกษาท่จี บการศึกษาจากสายวิชาชีพจำ�นวนไม่น้อยต้องการเข้าศึกษาหลักสูตรต่อเน่อื ง ในสถาบันอุดมศึกษาเพ่ือให้ได้รับปริญญา  เน่ืองจากคนไทยจำ�นวนไม่น้อยยังมีค่านิยม ทใ่ี หค้ ณุ คา่ ผทู้ ม่ี ปี รญิ ญามากกวา่ ผทู้ ไ่ี ดร้ บั ประกาศนยี บตั รวชิ าชพี การแกป้ ญั หาจงึ อาจท�ำ ได้ โดยสร้างค่านิยมท่ใี ห้คุณค่ากับประกาศนียบัตรวิชาชีพมากข้นึ   เช่น  การให้ผ้จู บหลักสูตร ประกาศนียบัตรวิชาชีพสามารถเข้าศึกษาต่อได้ในหลักสูตรท่ีเก่ียวข้องกับการพัฒนา เพ่มิ เติมด้านทักษะในวิชาชีพน้นั   ๆ  โดยเน้นการปฏิบัติหรือเทคนิคเฉพาะทางวิชาชีพน้ัน เปน็ หลกั แลว้ ใหไ้ ดใ้ บรบั รองคณุ วฒุ  ิ “ปรญิ ญาวชิ าชพี ”  ซง่ึ มศี กั ดแ์ิ ละสทิ ธเ์ิ ทยี บเทา่ ปรญิ ญา อดุ มศกึ ษาทว่ั ไปแตป่ รญิ ญาวชิ าชพี เนน้ ทกั ษะทใ่ี ชไ้ ดจ้ รงิ ในสายวชิ าชพี 116

117 ๕.๓ รณรงค์ ยกยอ่ งเชดิ ชนู กั เรยี นดแี ละเกง่ นักเรียนเป็นองค์ประกอบสำ�คัญในการพัฒนาการศึกษา เช่นกัน  ดังจะเห็นได้ว่าแม้นักเรียนในโรงเรียนเดียวกัน  ห้องเรียนเดียวกัน  ได้เรียนกับ คุณครูคนเดียวกันด้วยหลักสูตรเดียวกัน  ผลการเรียนของนักเรียนแต่ละคนก็ยังมีความ แตกต่างกันมาก  การพัฒนาการศึกษาจึงสามารถทำ�ได้ด้วยการใช้มาตรการต่าง  ๆ  เพ่ือสร้างแรงบันดาลใจให้กับตัวนักเรียนเองเพ่ือให้มีความมุ่งม่ัน  ทุ่มเทในการเรียน    ด้วยการยกย่อง  ประกาศเกียรติคุณ  และให้ได้รับสิทธิพิเศษต่าง  ๆ  มากข้ึน  เช่น  ยกย่องและประกาศเกียรติคุณนักเรียนท่ีมีผลการเรียนดีอย่างจริงจังให้เสมือนเป็นฮีโร่ เช่นเดียวกับนักกีฬาหรือศิลปินท่ีประสบความสำ�เร็จ  การให้ได้รับสิทธิให้เข้าเฝ้า  ฯ ในโอกาสพิเศษ  การได้รับการจารึกช่ืออย่างถาวรในป้ายประกาศเกียรติคุณในโรงเรียน  มกี ารสอนประวตั บิ คุ คลส�ำ คญั ของไทยและของโลกเพอ่ื สรา้ งแรงบนั ดาลใจ ฯลฯ เชน่ เดยี วกบั มาตรการสรา้ งคา่ นยิ มยกยอ่ งคนดี คนเกง่ ในขา้ งตน้ บทสรปุ และขอ้ เสนอแนะเพอ่ื การวจิ ยั ในอนาคต แม้ว่าคนไทยจะมีจุดเด่นมากมายแต่ก็ยังคงมีวิธีคิดและพฤติกรรมบางประการ ทเ่ี ปน็ อปุ สรรคตอ่ การพฒั นาประเทศ การวจิ ยั นจ้ี งึ มวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื ศกึ ษาและใหข้ อ้ เสนอ แนะเชิงนโยบายในการพัฒนาวิธีคิดและพฤติกรรมท่ีไม่พึงประสงค์ต่อการพัฒนาประเทศ ของคนไทยใน ๕ ประเดน็ ดงั น้ี ๑. การเสย่ี งโชคและการพนนั ให้มีการพิมพ์ภาพคำ�เตือนบนสลากกินแบ่งรัฐบาล  ห้ามโฆษณา ประชาสมั พนั ธก์ ารเสย่ี งโชค  ลดความถแ่ี ละเปลย่ี นวนั ในการออกสลากกนิ แบง่ รฐั บาลรณรงค์ ตอ่ ตา้ นการพนนั และเสย่ี งโชคดว้ ยความมสี ว่ นรว่ มอยา่ งมปี ระสทิ ธผิ ล และเพม่ิ โทษการพนนั ๒. การใชจ้ า่ ยเกนิ ตวั ให้หน่วยงานท่ีเก่ียวข้องยกเลิกการกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยการส่งเสริม การทอ่ งเทย่ี วดว้ ยวธิ ที ไ่ี มเ่ หมาะสม เขม้ งวดการอนมุ ตั บิ ตั รเครดติ บตั รกดเงนิ สด การผอ่ น ช�ำ ระสนิ คา้   รวมถงึ ควบคมุ การโฆษณาการใชบ้ ตั รเครดติ   บตั รกดเงนิ สด  การผอ่ นช�ำ ระสนิ คา้ ไมช่ ว่ ยแกป้ ญั หาหนใ้ี หป้ ระชาชนจนเคยตวั สอนท�ำ บญั ชคี รวั เรอื นและรณรงคว์ นิ ยั ทางการเงนิ

๓. การขาดเปา้ หมายชวี ติ และขาดการพฒั นาศกั ยภาพของตนเอง สร้างค่านิยมยกย่องคนดี  คนเก่ง  รณรงค์เชิงรุกสร้างแรงบันดาลใจ และจดั การพฒั นาทกั ษะพเิ ศษ ๔. การขาดจติ ส�ำ นกึ รบั ผดิ ชอบตอ่ สว่ นรวม รณรงค์สร้างจิตสำ�นึกต่อส่วนรวม  ไม่ยกย่องตัวเอกในวรรณคดีท่ีมี พฤตกิ รรมไมด่ ี รวมถงึ ปรบั ระบบการประเมนิ ผลใหเ้ นน้ ผลการปฏบิ ตั งิ านของทมี มากขน้ึ ๕. ความดอ้ ยประสทิ ธผิ ลของระบบการศกึ ษา ใหม้ มี าตรการการพฒั นาและยกยอ่ งครู สรา้ งคณุ คา่ และยกยอ่ งหลกั สตู ร วชิ าชพี และรณรงคย์ กยอ่ งเชดิ ชนู กั เรยี นดแี ละเกง่ ทง้ั น ้ี ขอ้ เสนอแนะและมาตรการตา่ ง  ๆ  ขา้ งตน้ จะตอ้ งท�ำ แบบบรู ณาการ อยา่ งจริงจงั และตอ่ เนอ่ื งโดยไดร้ ับการสนับสนุนจากทกุ ฝ่ายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง  โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ มาตรการท่ีเก่ียวข้องกับการรณรงค์ส่งเสริมซ่ึงเป็นมาตรการร่วมท่ีสามารถใช้ได้ในการ พฒั นาวธิ คี ดิ และพฤตกิ รรมหลายอยา่ ง  แมว้ า่ การรณรงคส์ ง่ เสรมิ จะเปน็ มาตรการทค่ี อ่ นขา้ ง จะเป็นนามธรรม  แต่ก็เป็นมาตรการพ้ืนฐานท่ีสำ�คัญย่ิงในการปลูกฝังและปรับเปล่ียน ทศั นคตแิ ละพฤตกิ รรมของคนไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธผิ ลและยง่ั ยนื หากท�ำ ไดป้ ระสบความส�ำ เรจ็ การรณรงค์ส่งเสริมจะต้องทำ�โดยคณะทำ�งานซ่ึงมีความชำ�นาญในการรณรงค์ส่งเสริม ประชาสัมพันธ์อย่างแท้จริงโดยใช้บุคคลต้นแบบหรือไอดอลซ่ึงได้รับความนิยมและการ ยอมรับในดา้ นพฤติกรรมน้นั   ๆ  จากประชาชนอยา่ งแท้จริงจึงจะสามารถดงึ ดดู และสร้าง กระแสการเปลย่ี นแปลงในระดบั ชาตไิ ด้ การศึกษาน้ีมีข้อจำ�กัดสำ�คัญด้านระยะเวลาซ่ึงต้องทำ�ให้เสร็จภายใน ระยะเวลาการศกึ ษาของหลกั สตู รโดยประมาณ ๓-๔ เดอื น ในขณะทค่ี ณะนกั วจิ ยั ยงั มี ภารกิจในการประกอบอาชีพหลักอยู่ด้วย  การวิจัยจึงใช้การทบทวนงานวิจัยท่ีเก่ียวข้อง และการแสดงความคิดเห็นจากผู้เช่ียวชาญซ่ึงเป็นคณะนักวิจัยในกลุ่มเป็นหลัก  การวิจัย ในอนาคตจึงควรสัมภาษณ์ความคิดเห็นจากผู้เช่ียวชาญอ่ืนเพ่ิมเติมโดยเฉพาะอย่างย่ิง ผู้แทนจากหน่วยงานต่าง  ๆ  ท่ีเก่ียวข้อง  นอกจากน้ียังอาจขยายผลไปศึกษาวิธีคิด และพฤตกิ รรมอน่ื ทเ่ี ปน็ อปุ สรรคตอ่ การพฒั นาประเทศเพม่ิ เตมิ   เชน่   ความไมม่ รี ะเบยี บวนิ ยั ความขเ้ี กยี จ การเลน่ พรรคเลน่ พวก เปน็ ตน้ 118

119 เอกสารอา้ งองิ IMD (๒๐๑๖). “IMD World Talent Report”. available at https://www.imd.org/uupload/ IMD.WebSite/Wcc/NewTalentReport/Talent_2016_web.pdf (accessed June 20, 2017) Silpasuwan P, Ngoenwiwatkul Y, Viwatwongkasem C, Satitvipawee P, Sirichotiratana N, Sujirarat D. Assessment of the Health Warning Labeling on Cigarette Packages among Factory Workers in Thailand, Journal of Public Health, ๓๕, ๓ (September - December, 2005) : ๑๘๖-๑๙๖. KNOWLEDGE FARM ฟารม์ รู้ สสู่ งั คมไทย (๒๕๖๐). รายงาน: สกว. เสนอ สรา้ งเดก็ เกง่ คดิ วเิ คราะหแ์ ละมจี ติ สาธารณะ ดว้ ยโครงการเพาะพนั ธป์ุ ญั ญา. สบื คน้ เมอ่ื ๑๐ ก.ค. ๒๕๕๗. จาก http://knowledgefarm.in.th/improve-thai- students-with-pohpanpunya-project/. ไทยรฐั ออนไลน์ (๒๕๕๙). นดิ า้ โพล ชค้ี ณุ ธรรมของสงั คมไทยรนุ แรงปานกลาง ปญั หา วตั ถนุ ยิ มควรแกส้ งู สดุ . สบื คน้ เมอ่ื ๕ ก.ค. ๒๕๖๐. จาก https://www.thairath. co.th/content/๘๒๔๓๔๖ คณะอนกุ รรมการดา้ นการจดั การขอ้ มลู และการสอ่ื สารประชาสมั พนั ธ์ ภายใตค้ ณะ กรรมการพฒั นาขดี ความสามารถในการแขง่ ขนั ของประเทศ (๒๕๖๐). “การด�ำ เนนิ งานเพอ่ื ยกระดบั ขดี ความสามารถในการแขง่ ขนั ของประเทศ ประจ�ำ ปี ๒๕๕๙.” กรงุ เทพมหานคร: ศนู ยเ์ พอ่ื การพฒั นาความสามารถในการ แขง่ ขนั สมาคมจดั การธรุ กจิ แหง่ ประเทศไทย ดวงจนั ทร์ วรคามนิ , ปงั ปอนด์ รกั อานวยกจิ และยศวรี ์ สายฟา้ (๒๕๕๙). การศกึ ษาความ สามารถดา้ นการคดิ วเิ คราะหแ์ ละการมจี ติ สาธารณะเพอ่ื พฒั นาศกั ยภาพ การเปน็ คนดคี นเกง่ ของนกั เรยี นไทย. กรงุ เทพมหานคร: ส�ำ นกั งานกองทนุ สนบั สนนุ การวจิ ยั เดลนิ วิ ส์ (๒๕๕๙). ครม อนมุ ตั วิ นั หยดุ ปี ๕๙ เพอ่ื กระตนุ้ ไทยเทย่ี วไทย. สบื คน้ เมอ่ื ๒๐ ก.ค. ๖๐. จาก https://www.dailynews.co.th/economic/๓๕๒๖๑๘

ถวลิ วดี บรุ กี ลุ , รชั วดี แสงมหะหมดั และวศิ ษิ ฎ ชชั วาลทพิ ากร. (๒๕๕๗). รายงานผลการ ส�ำ รวจความคดิ เหน็ ของประชาชนตอ่ การใหบ้ รกิ ารสาธารณะและการท�ำ งาน ของหนว่ ยงานตา่ ง ๆ พ.ศ. ๒๕๕๗. กรงุ เทพมหานคร: สถาบนั พระปกเกลา้ ธนาคารแหง่ ประเทศไทย (๒๕๖๐). Fi_Cb_๐๘๐_S๓ การใหบ้ รกิ ารบตั รเครดติ แยกตาม ประเภทบตั รเครดติ ๑/ ๒/ ๓/ ๔/. สบื คน้ เมอ่ื ๒๐ ก.ค. ๒๕๖๐. จาก http:// www๒.bot.or.th/statistics/ReportPage.aspx?reportID=๗๕๗&language=th. ประไพทพิ ย์ ลอื พงษ.์ (๒๕๕๕). “การพฒั นาทนุ มนษุ ยใ์ หม้ สี มรรถนะความสามารถใน การแขง่ ขนั .” สบื คน้ เมอ่ื ๑๐ พ.ค.๕๖๐ จาก http://www.bu.ac.th/ knowledgecenter/executive_journal/oct_dec_๑๒/pdf/aw๐๑๔.pdf. พมิ พพ์ รรณ ศลิ ปะสวุ รรณ, นทิ ศั น์ ศริ โิ ชตริ ตั น,์ ชกู เกยี รติ ววิ ฒั นว์ งศเ์ กษม, ปรารถนา สถติ วภิ าว,ี ดสุ ติ สจุ ริ ารตั น,์ นฤมล เออ้ื มณกี ลุ , มลนิ ี สมภพเจรญิ (๒๕๕๘). รายงานการวจิ ยั ประสทิ ธผิ ลของการปจั จยั ทดลอง ๓ ปจั จยั ไดแ้ ก่ การขยาย ขนาดรปู ภาพ ๘๕% ชนดิ รปู ภาพฉลากค�ำ เตอื นเรอ่ื งสขุ ภาพ และซองบหุ รี ่ ปราศสสี นั ทม่ี ผี ลตอ่ พฤตกิ รรมสนองตอบในการบรโิ ภคบหุ รข่ี องวยั รนุ่ ในประเทศไทยปี พ.ศ. ๒๕๕๘. คณะสาธารณสขุ ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล. มตชิ นออนไลน์ (๒๕๕๐), ขนุ คลงั หนนุ ออกรางวลั ”๓หวย”วนั เดยี ว. สบื คน้ เมอ่ื ๒๐ ก.ค. ๖๐. จาก http://www.parliament.go.th/news/news_detail. php?prid=๖๑๙๔๗&vcode=K๖XEZ วฒุ สิ าร ตนั ไชย (๒๕๕๙). ประชาธปิ ไตยไทย: บางมมุ ทถ่ี กู ละเลย. ใน ประชาธปิ ไตยไทยใน ทศวรรษใหม.่ เรยี บเรยี งโดย วฒุ สิ าร ตนั ไชย, อรทยั กก๊ ผล, ธรี พรรณ ใจมน่ั และ ภควตั อจั ฉรยิ ปญั ญา, ๒๙-๖๘. กรงุ เทพมหานคร: สถาบนั พระปกเกลา้ ศนู ยศ์ กึ ษาปญั หาการพนนั (๒๕๕๙). การพนนั ในยคุ เปลย่ี นผา่ น รายงานประจ�ำ ปี ๒๕๕๙. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พเ์ ดอื นตลุ า. สถาบนั วจิ ยั เพอ่ื การพฒั นาประเทศไทย (๒๕๕๖). รายงานฉบบั สมบรู ณ์ การจดั ท�ำ ยทุ ธศาสตรก์ ารปฏริ ปู การศกึ ษาขน้ั พน้ื ฐานใหเ้ กดิ ความรบั ผดิ ชอบ. กรงุ เทพมหานคร: สถาบนั วจิ ยั เพอ่ื การพฒั นาประเทศไทย 120

121 สถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. (๒๕๖๐). สรปุ ผลการวจิ ยั PISA ๒๐๑๕. สถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตร์ และเทคโนโลยี   กระทรวงศกึ ษาธกิ าร และ Organisation for Economic Co- operation and Development (OECD). สมาคมจดั การธรุ กจิ แหง่ ประเทศไทย (๒๕๕๙). Imd World Talent Report ๒๐๑๖ (Thailand). สบื คน้ เมอ่ื ๒๐ ก.ค. ๒๕๖๐. จาก http://thailandcompetitiveness. org/topic_detail.php?lang=Th&ps=๔๔. สมาคมจดั การธรุ กจิ แหง่ ประเทศไทย (๒๕๖๐). ผลการจดั อนั ดบั ขดี ความสามารถใน การแขง่ ขนั ของประเทศ ประจ�ำ ปี ๒๕๖๐ โดย Imd World Competitiveness Center. สบื คน้ เมอ่ื ๒๐ ก.ค. ๒๕๖๐. จาก http://thailandcompetitiveness. org/topic_detail.php?lang=Th&ps=๗๐. ส�ำ นกั ขา่ วอศิ รา (๒๕๖๐). เปดิ ไสใ้ น คนไทย “เปน็ หนเ้ี ยอะ เปน็ หนเ้ี รว็ และเปน็ หนน้ี าน. สบื คน้ เมอ่ื ๒๐ ก.ค. ๒๕๖๐. จาก https://www.isranews.org/ isranews/๕๘๑๓๙-gen-y.html. ส�ำ นกั ขา่ วอสิ รา. (๒๕๕๙). สงั คมอปุ ถมั ภ-์ ขเ้ี กยี จ-แบมอื ขอ” กก.ศนู ยค์ ณุ ธรรม เปดิ ๘ นสิ ยั ไมด่ ขี องคนไทย. สบื คน้ เมอ่ื ๕ ก.ค. ๒๕๖๐. จากhttps://www.isranews. org/main-thairefom/๕๒๙๔๒-moral.html เสกสนั ฤทธสิ าร และ ถวลิ นลิ ใบ. การน�ำ เขา้ สนิ คา้ ฟมุ่ เฟอื ยของไทย. วารสาร การวจิ ยั ทางธรุ กจิ และการบรหิ าร ๑, ๑ (กรกฎาคม – ธนั วาคม ๒๕๕๖) : ๘๒-๙๙.