مبانی و ضوابط طراحی شبکه های فاضلاب و آبهای سطحی

‫ﻣﺒﺎﻧﯽ و ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي‬ ‫ﻓﺎﺿﻼب و آﺑﻬﺎي ﺳﻄﺤﯽ‬ Basics and criteria for designing sewage and surface water networks

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‪:‬‬ ‫ﺷـﻨﺎﺧﺖ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷـﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿــﻼب و اﺳــﺘﻔﺎده از ﭘﺎرﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ‪ ،‬در ﻃﺮاﺣﯽ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداري ﻣﻮﻓﻖ اﯾﻦ ﺗﺎﺳﯿﺴــﺎت ﺑﺴـــﯿﺎر اﻫﻤﯿﺖ دارد‪.‬‬ ‫ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﻓﺎﺿﻼب ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﯽ از ﺗﺎﺳﯿﺴــــــﺎت ﻓﺎﺿﻼب ﯾﮏ ﺷﻬﺮ ﯾﺎ روﺳﺘﺎ‬ ‫ﻣﺤﺴـــﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ وﻇﯿﻔﻪ ﺟﻤﻊ اوري و اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺎﺿﻼب ﺗﺎ ﺗﺼـــﻔﯿﻪ ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫ﻓﺎﺿﻼب را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ ﺗﺎ اﻫﺪاف ارﺗﻘﺎ ﺳﻄﺢ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴـﺖ‬ ‫و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار را ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن‪:‬‬ ‫ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳـﺎن و ﻣﺪﯾﺮان ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداري و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻓﺎﺿـﻼب‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎي آب و ﻓﺎﺿﻼب و ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎي ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸـﺎور در‬ ‫ﺣﻮزه آب و ﻓﺎﺿﻼب‪ ،‬داﻧﺸـﺠﻮﯾﺎن رﺷﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻋﻤﺮان‪،‬‬ ‫ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ و آب و ﻓﺎﺿﻼب‪.‬‬ ‫ﮐﻠﯿﺪ واژه‪:‬‬ ‫ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼب‪ ،‬ﻓﺎﺿﻼﺑﺮو‪ ،‬ﺳﺮﻋﺖ ﺧﻮدﺷﻮﯾﯽ‪ ،‬ﻧﺸﺘﺎب‪ ،‬رواﻧﺎب‬

‫‪ 5‬ﺳﻮال ﭘﺮﺗﮑﺮار و ﭘﺮﮐﺎرﺑﺮد و ﺟﻮاب ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺣﺪاﻗﻞ ﻗﻄﺮ ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼﺑﺮو در ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﻓﺎﺿﻼب‪ 200 :‬ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ‬ ‫‪-2‬ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺠﺎز در ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﻣﺠﺰا و ﻣﺮﮐﺐ‪ 4.5 :‬و ‪ 5‬ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ‬ ‫‪ -3‬ﺿﺮﯾﺐ ﻣﺎﻧﯿﻨﯿﮓ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدي در ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ و ﻗﺪﯾﻤﯽ‪0.013 :‬‬ ‫‪ -4‬ﺳﻪ ﮔﺎم اﺳﺎﺳﯽ ﺑﺮاي ﮐﻨﺘﺮل ﺑﻮ و ﺧﻮردﮔﯽ در ﻓﺎﺿﻼﺑﺮوﻫﺎ‪ :‬ﺗﺨﻤﯿﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴـــﯿﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ‬ ‫ﮔﺎز‪ ،‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺤﻞ ﺧﺮوج و اﺳﺘﻔﺎده از راﻫﮑﺎرﻫﺎي اﺻﻼﺣﯽ‬ ‫‪ -5‬دﺑﯽ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼب و ﺗﺼﻔﯿﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎي ﻓﺎﺿﻼب ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ‪ :‬دﺑﯽ ﭘﯿﮏ و دﺑﯽ‬ ‫ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮاي ﻃﺮاﺣﯽ ﻓﺮآﯾﻨﺪ‬

‫ﺳﺮﻓﺼﻞ ﻫﺎ و ﭼﮑﯿﺪه اي ‪ 2‬ﺧﻄﯽ از ﻫﺮ ﻓﺼﻞ ‪:‬‬ ‫ﻓﺼﻞ اول‪:‬‬ ‫درﺻﺪ ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼب در اﯾﺮان ﺣﺪود ‪ 53‬درﺻﺪ اﺳـﺖ و‬ ‫ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺟﺎﻣﻊ و ﮐﻨﺘﺮل ﺷـﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿــﻼب ﺷــﺎﻣﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي اوﻟﯿﻪ‪،‬‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷــﻨﺎﺳــﺎﯾﯽ‪ ،‬اراﺋﻪ راﻫﮑﺎر و اﺟﺮا و ﭘﺎﯾﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷــﺪ‪ .‬ﺗﺎﻣﯿﻦ‬ ‫ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﯾﻤﻨﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ‪ ،‬ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺳـﻼﻣﺘﯽ و اﯾﻤﻨﯽ ﮐﺎرﮐﻨﺎن‪ ،‬ﺣﻔﺎﻇﺖ‬ ‫از ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴــﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ اﻫﺪاف اﯾﺠﺎد ﺗﺎﺳﯿﺴــﺎت‬ ‫ﻓﺎﺿﻼب ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺼﻞ دوم‪:‬‬ ‫اﺟﺰا ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼب ﺷﺎﻣﻞ اﻧﺸﻌﺎب ﻓﺎﺿﻼب‪ ،‬ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺮﻋﯽ‪ ،‬ﺷﺒﮑﻪ اﺻﻠﯽ‬ ‫‪ ،‬ﺷـﺒﮑﻪ ﻧﯿﻤﻪ اﺻـﻠﯽ و ﻧﯿﻤﻪ ﻓﺮﻋﯽ‪ ،‬آدم رو ﻫﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷــﺪ‪ .‬آدم روﻫﺎ در‬ ‫اﻗﻄﺎرﻟﻮﻟﻪ ورودي ﮐﻤﺘﺮ از ‪ 500‬ﻣﯿﻠـﯽ ﻣﺘـﺮ و ﮐﻤﺘـﺮ‪ 90 ،‬ﺗﺎ ‪ 110‬ﻣﺘـﺮ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮم‪:‬‬ ‫ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﻓﺎﺿﻼب ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﻣﺠﺰا‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐ و ﻧﯿﻤﻪ ﻣﺮﮐﺐ ﺗﻘﺴــﯿﻢ‬ ‫ﺑﻨﺪي ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬از دﯾﺪﮔﺎه ﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﻓﺎﺿﻼب ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ‬ ‫ﻣﺘﻌﺎرف )ﺛﻘﻠﯽ( و ﻏﯿﺮ ﻣﺘﻌﺎرف ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺤﺖ ﻓﺸــﺎر‪ ،‬ﺗﺤﺖ ﻣﮑﺶ‪ ،‬ﺛﻘﻠﯽ‬ ‫ﻗﻄﺮ ﮐﻮﭼﮏ و ﺳﺎده ﺷﺪه ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪي ﻣﯽ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم‪:‬‬ ‫ﮔﺎم اﺳﺎﺳﯽ در ﺗﺨﻤﯿﻦ دﺑﯽ ﻓﻀﺎﻻﺑﺮو ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﻤﻌﯿﺖ و آب ﻣﺼﺮﻓﯽ‬ ‫و ﭘﺲ از آن اﺳـﺘﻔﺎده از ﺿــﺮﯾﺐ ﺗﺒﺪﯾﻞ آب ﺑﻪ ﻓﺎﺿــﻼب ﻣﯽ ﺑﺎﺷــﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﺸــــﺘﺎب و آب ﻫﺎي ﻧﻔﻮذي در ﻃﺮاﺣﯽ دﺑﯽ ﻓﺎﺿﻼﺑﺮوﻫﺎ در‬ ‫ﺣﺪود ‪ 0.6‬ﻟﯿﺘﺮ در ﺛﺎﻧﯿﻪ د رﻫﮑﺘﺎر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭘﻨﭽﻢ‪:‬‬ ‫ﺳـﻪ ﮔﺎم اﺳـﺎﺳـﯽ ﺑﺮاي ﮐﻨﺘﺮل ﺑﻮ و ﺧﻮردﮔﯽ در ﻓﺎﺿـﻼﺑﺮوﻫﺎ ﺷـﺎﻣﻞ‬ ‫ﺗﺨﻤﯿﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴـــــــــﯿﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮔﺎز‪ ،‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺤﻞ ﺧﺮوج و اﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫راﻫﮑﺎرﻫﺎي اﺻﻼﺣﯽ اﺳـﺖ‪ .‬روش ﻫﺎي ﺳـﻨﺘﯽ و ﻧﻮﯾﻦ در ﺷـﺒﮑﻪ ﻫﺎي‬ ‫ﺟﻤﻊ آوري ﻓﺎﺿﻼب اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮد‪.‬‬

‫اﻫﺪاف داﻧﺸﯽ ‪:‬‬ ‫ﻓﺮاﮔﯿﺮان دراﯾﻦ دوره ﺑﺎ ﭘﺎراﻣﺘـﺮﻫﺎ و‬ ‫روش ﻫﺎي ﻃﺮاﺣﯽ‪ ،‬ﺷــــﺒﮑﻪ ﻫﺎي‬ ‫ﻣﺠـــــﺰا و ﻣـــــﺮﮐﺐ‪ ،‬ﻣﺘﻌﺎرف و‬ ‫ﻏﯿــﺮﻣﺘﻌﺎرف‪ ،‬ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﮐﻨﺘــﺮل ﺑﻮ‪،‬‬ ‫اﻧﻮاع روش ﻫﺎي ﺷﺴﺘﺸﻮ‪ ،‬ﺣﺪاﮐﺜﺮ و‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺮﻋﺖ‪ ،‬ﺷـﯿﺐ ﻣﺠﺎز‪ ،‬اﻗﻄﺎر‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ‪ ،‬ﻣﺤﺎﺳـــﺒﻪ و ﺗﺨﻤﯿﻦ دﺑﯽ‪،‬‬ ‫ﻧﺸـﺘﺎب‪ ،‬رواﻧﺎب و اب ﻫﺎي ﻧﻔﻮذي و‬ ‫ﺳـﺎﯾﺮ ﺿـﻮاﺑﻂ ﻣﻬﻢ در ﺷـﺒﮑﻪ ﻫﺎي‬ ‫ﻓﺎﺿﻼب آﺷﻨﺎ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻌﺮﻓﯽ رﻓﺮﻧﺲ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ‪ ) :‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺛﻖ داﺧﻠﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺮاﮔﯿﺮان دوره ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪ ‪( .‬‬ ‫ﻣﺒﺎﻧﯽ و ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎي ﻓﺎﺿﻼب و آب ﻫﺎي ﺳﻄﺤﯽ‬ ‫ﻧﺸﺮﯾﻪ ‪ – 118‬ﺳﺎل ‪1395‬‬ ‫راﻫﻨﻤﺎي ﺑﻬﺮه ﺑﺮداري و ﻧﮕﻬﺪاري ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺎﺿﻼب‪ -‬ﻧﺸــــــﺮﯾﻪ‬ ‫ﺷﻤﺎره ‪ -520‬ﺳﺎل ‪1388‬‬ ‫ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﯽ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎي اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮزﯾﻊ آب ﺷﻬﺮي‪ -‬ﻧﺸـﺮﯾﻪ‬ ‫‪ 117-3‬ﺳﺎل ‪1392‬‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺮاﺟﻊ در ﭘﺎور‬