GIÁO DỤC KỸ NĂNG PHÒNG TRÁNH TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ 3-4 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON

PHÒNG GD&ĐT QUẬN HAI BÀ TRƯNG MÃ SKKN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO DỤC KỸ NĂNG PHÒNG TRÁNH TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ 3-4 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo Cấp học: Mầm non NĂM HỌC 2018-2019

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … MỤC LỤC TRANG NỘI DUNG A. ĐẶT VẤN ĐỀ 3 I. Lí do chọn đề tài 4 II. Cơ sở lí luận 5-6 III. Cơ sở thực tiễn 5 1. Thuận lợi 6 2. Khó khăn B. NỘI DUNG 6-7 1. Biện pháp 1. Xác định nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi 7-9 2. Biện pháp 2. Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi theo năm học 9-10 3. Biện pháp 3.Cụ thể hóa kỹ năng phòng tránh tai nạn 10-17 thương tích cho trẻ vào các hoạt động trong ngày 17-25 3.1.Giáo dục trong hoạt động học 26-28 3.2.Giáo dục trong hoạt động vui chơi 3.3.Giáo dục trong hoạt động góc 29 3.4.Giáo dục trong hoạt động chiều 30 4. Biện pháp 4. Phối hợp với phụ huynh 30-31 4.1.Qua bảng tuyên truyền 32-38 4.2. Qua giờ đón, trả trẻ 4.3. Qua họp phụ huynh học sinh 38 4.4. Phát tài liệu 39 C. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 39-40 I. Đối với trẻ II. Đối với giáo viên 41 III. Đối với phụ huynh 41-42 D. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ I. Kết luận 43 II. Khuyến nghị, đề xuất E. PHỤ LỤC 2/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Ngành giáo dục mầm non đã và đang nghiên cứu, cải tiến để đưa ra chương trình chăm sóc và giáo dục phù hợp với trẻ. Đặc biệt, chương trình đang rất được nhà trường và phụ huynh quan tâm chính là giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Trong xã hội, nếu không được trang bị sẵn vốn sống, chúng ta khó có thể ứng phó sao cho tích cực nhất khi phải đối mặt trước những tình huống, thử thách, hoặc dễ dàng bị ảnh hưởng tiêu cực bởi môi trường sống. Vì vậy giáo dục kỹ năng sống là việc làm rất cần thiết với các đối tượng học sinh, đặc biệt là trẻ ở lứa tuổi mầm non. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thống nhất quan điểm của UNICEF, kỹ năng sống là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới. Trong quá trình phát triển nhân cách, nếu trẻ được sớm hình thành và tôn vinh các giá trị đích thực của mình thì sẽ chống chọi với mọi biến động của xã hội, biết tự khẳng định mình trong cuộc sống....Hơn nữa, trẻ em đang ở trong giai đoạn học, tiếp thu, lĩnh hội những giá trị sống để phát triển nhân cách, do đó, cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ để trẻ có nhận thức đúng và có hành vi ứng xử phù hợp ngay từ khi còn nhỏ. Kỹ năng sống thay đổi theo nền văn hóa và hoàn cảnh xã hội. Vì vậy, trong quá trình dạy trẻ kỹ năng sống, phải xem xét các yếu tố văn hóa và xã hội có ảnh hưởng đến việc ra quyết định hay lựa chọn hành động. Ở độ tuổi mầm non, trẻ xuất hiện tình trạng thụ động, không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ... Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng này, trong đó việc thiếu kỹ năng sống là nguyên nhân sâu xa nhất. Nhưng giáo dục kỹ năng sống gì và như thế nào để phù hợp với lứa tuổi và thực tế trẻ lớp mình? Đây chính là điều băn khoăn lớn nhất của tôi cũng như nhiều giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo bé 3– 4 tuổi. Qua thời gian đứng lớp lứa tuổi này, tôi nhận thấy trẻ ở lứa tuổi này luôn được bao bọc từ gia đình, còn chưa có những kỹ năng phòng tránh trước những tình huống xảy xa 3/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … quanh trẻ, trẻ còn lung túng chưa biết phải làm gì, làm như thế nào để đảm bảo an toàn trước những tai nạn thương tích mà có thể xảy xa với trẻ bất cứ lúc nào và ở bất cứ đâu. Vậy làm thế nào để cho trẻ có những kỹ năng sơ đẳng nhất hay đơn giản chỉ là trẻ biết cách nhờ sự hỗ trợ của người lớn khi cần thiết? Đó là điều khiến tôi luôn trăn trở, suy nghĩ rất nhiều. Chính vì thế, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non. II. CƠ SỞ LÍ LUẬN: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại. Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằm giúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả năng thực thụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huống khác nhau trong cuộc sống . Một cá nhân nếu có đầy đủ kiến thức trong cuộc sống nhưng lại chưa có kỹ năng cuộc sống ( bao gồm rất nhiều kỹ năng ) và biết sử dụng linh hoạt kỹ năng này thì không đảm bảo cá nhân đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý, giao tiếp có hiệu quả và có mối quan hệ tốt với mọi người. Kỹ năng sống chính là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phó những yêu cầu và thách thức trong cuộc sống hàng ngày. Giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ là giáo dục trẻ để trẻ nhận ra và tự phòng tránh các tai nạn dễ gặp trong cuộc sống hàng ngày. Đối với trẻ 3-4 tuổi, việc giáo dục cho trẻ kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích là rất cần thiết bởi đây là giai đoạn trẻ bắt đầu muốn khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh, trẻ tiếp thu, lĩnh hội những giá trị sống để hình thành nhân cách. Trong quá trình tìm hiểu thế giới xung quanh, trẻ rất dễ gặp tai nạn không mong muốn. Do đó cần giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ để trẻ có thể xử lý được các tình huống khi trẻ gặp phải mà vẫn phù hợp với đặc điểm lứa tuổi. II. CƠ SỞ THỰC TIỄN: 1. Thuận lợi: 4/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … - Về phía nhà trường: thường xuyên quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện học tập nâng cao trình độ chuyên môn, cơ sở vật chất, khung cảnh sư phạm an toàn đối với trẻ. - Về phía lớp: phòng học rộng rãi, đầy đủ, đồ dùng sạch sẽ, an toàn, lớp được nhà trường trang bị máy vi tính có kết nối Internet để truy cập thông tin trên mạng, có điều kiện tham khảo, học hỏi những kiến thức về chăm sóc – giáo dục trẻ nói chung và kinh nghiệm giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích nói riêng. - Về bản thân: + Là một giáo viên có bề dày kinh nghiệm, nhanh nhạy trong nắm bắt những vấn đề mới, có nhiều sáng tạo trong chăm sóc giáo dục trẻ. + Luôn tham gia đầy đủ các buối tập huấn chuyên môn do PGD, trường tổ chức. + Tự học tập bồi dưỡng về cách xử trí và phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ qua sách báo. - Về phía trẻ: trẻ nhanh nhẹn, thích khám phá. - Về phía phụ huynh: luôn quan tâm đến các biện pháp giáo dục trẻ. 2. Khó khăn:. - Về bản thân: Chưa mạnh dạn đưa các nội dung giáo dục phòng tránh thương tích vào nội dung trọng tâm. - Về phía trẻ: + Luôn được bao bọc từ gia đình, còn chưa có những kỹ năng tự phục vụ bản thân + Một số trẻ chậm phát triển, tăng động nên khả năng tự phục vụ, vệ sinh cá nhân còn hạn chế như: Xuân Nguyên; Minh Châu. + Nhiều trẻ quá hiếu động: Nam Anh, Quang Huy, Bảo Lâm rất dễ bị tai nạn chấn thương trong quá trình hoạt động. + Nhiều trẻ không biết cách phòng tránh an toàn cho bản thân. Kết quả khảo sát đầu năm như sau: Đầu năm Tiêu chí Đạt Chưa đạt đánh giá Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ lượng (%) lượng (%) 5/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Kỹ năng phòng tai nạn gây chấn 5 trẻ 15% 30 trẻ 85% thương 4 trẻ 12% 29 trẻ 88% Kỹ năng phòng đuối nước - Về phía phụ huynh: Cưng chiều quá mức và chưa có sự quan tâm về giáo dục những kỹ năng sống cần thiết cho trẻ, còn bao bọc, nâng niu trẻ, chưa giúp trẻ biết tự giải quyết các tình huống. Từ những thuận lợi và khó khăn trên, tôi đã suy nghĩ, tìm ra những biện pháp giáo dục nhằm giúp trẻ có kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ lớp mình. PHẦN B: NỘI DUNG 1. Biện pháp 1: Xác định nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi: Đối với trẻ mầm non, giáo dục kỹ năng phòng chống tai nạn để trẻ biết tự bảo vệ mình là vô cùng cần thiết. Ngay từ nhỏ, trẻ cần được giáo dục kỹ năng ứng biến khi gặp các tình huống khó khăn. Đó chính là những kỹ năng mà trẻ cần được trang bị để đề phòng bất trắc xảy ra. Đặc biệt với trẻ mẫu giáo bé còn nhỏ tuổi, luôn được bao bọc bởi gia đình, kinh nghiệm sống chưa có nên kỹ năng phòng chống tai nạn ở trẻ còn hạn chế. Trẻ chưa nhận thức được mối nguy hiểm xảy ra xung quanh trẻ và cách nhận biết, phòng tránh và xử lý cho phù hợp. Chính vì vậy, khi nhận thấy trẻ lớp mình thực sự khó khăn khi phải thích nghi với môi trường mới, ngay từ đầu năm học cùng với giáo viên trong lớp, tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu đưa ra những nguy cơ cụ thể có thể xảy ra mất an toàn với trẻ và đưa vào dạy trẻ ở mọi thời điểm trong ngày. Những nội dung đó được gắn vào các thời điểm trong năm một cách phù hợp. Có rất nhiều nội dung để giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Tuy nhiên đối với trẻ 3-4 tuổi lớp tôi phụ trách và với tình hình thực tế của trường, tôi chỉ lựa chọn một số nội dung mà tôi thấy cần thiết cũng như phù hợp với nhận thức của trẻ và thực tế của trường. Cụ thể như sau: Nội dung Nguyên nhân 6/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Kỹ năng phòng tai nạn gây - Trong hoạt động giáo dục thể chất chấn thương - Đồ chơi - Các vật nhỏ, nhọn, sắc - Đùa nghịch - Các đồ dùng sinh hoạt hàng ngày - Lên, xuống cầu thang - Khi ngồi trên các phương tiện giao thông. - Ngoài đường - Té ngã - Thức ăn Kỹ năng phòng bỏng - Điện - Nước sôi Kỹ năng phòng đuối nước. - Trong nhà vệ sinh - Trong nhà tắm - Ao, hồ, bể nước Khi đã xác định được những nội dung cần thiết để giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ, tôi có thể dễ dàng đưa những nội dung đó vào giáo dục trẻ ở lớp mình phụ trách. 2. Biện pháp 2: Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi theo năm học. Để những nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ được lồng ghép vào các hoạt động trong ngày một cách hợp lí và có hiệu quả, ngay từ đầu năm học khi xây dựng ngân hàng nội dung hoạt động tôi đã chủ động lựa chọn những đề tài mà qua đó có thể lồng ghép nội dung giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Cụ thể như sau: Tháng Đề tài Nội dung lồng ghép Hoạt động 9 - HĐKP: Trò - Kỹ năng an toàn khi chơi - Giờ học chuyện về lớp học với đồ chơi, không ném, của bé cào đồ chơi vào mặt bạn; không cho đồ chơi vào 7/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … miệng. - Lên, xuống cầu - Kỹ năng an toàn khi lên, - Hoạt động thang xuống cầu thang ngoài trời - Làm quen với - Kỹ năng an toàn khi sử - Hoạt động kéo dụng kéo chiều - Bé tập nấu ăn - Kỹ năng sử dụng đồ dùng - Hoạt động nấu ăn an toàn góc 10 - Thơ: Đôi mắt - Giữ an toàn cho đôi mắt - Hoạt động của em và các bộ phận trên cơ thể. học - Truyện: Cô bé - Kỹ năng an toàn bản thân: quàng khăn đỏ không tự ý đi một mình, - Hoạt động không theo người lạ. học - Đóng, mở nắp - Kỹ năng an toàn khi đóng, hộp mở nắp hộp - Giao lưu: Để bé - Kỹ năng an toàn khi ở - Hoạt động được an toàn lớp, ngoài sân trường, khi góc - PTVĐ: Bước lên chơi xuống ghế - Kỹ năng an toàn khi bước - Hoạt động - Giao lưu: Làm gì lên và xuống không ngã ngoài trời khi bé ở nhà một - Kỹ năng an toàn khi ở nhà - Hoạt động mình? một mình, không theo học - Bé tập nấu ăn người lạ - Kỹ năng sử dụng đồ dùng - Hoạt động - Truyện: Trong nấu ăn an toàn ngoài trời phòng tắm - Kỹ năng an toàn trong nhà tắm - Hoạt động góc - Hoạt động chiều 11 - TC về nghề Bác - Kỹ năng sử dụng dụng - Hoạt động sỹ cụ làm việc an toàn. học 8/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … - Gắp xúc hột hạt - Kỹ năng an toàn khi sử dụng hột hạt - HĐ góc 12 - HĐKP: Trò - Kỹ năng an toàn khi tham - Giờ học chuyện về PTGT gia giao thông đường bộ - Truyện: một - Kỹ năng an toàn khi tham Hoạt động chuyến về quê gia giao thông chiều - Truyện: Đi xe - Kỹ năng an toàn khi ngồi máy trên các phương tiện giao Hoạt động thông chiều - Trò chơi: Đi ô tô - Kỹ năng an toàn khi ngồi trên các phương tiện giao thông - Hoạt động ngoài trời - Việc nào bé nên - Kỹ năng an toàn khi tham làm? gia giao thông - Hoạt động góc 1 - HĐKP: Trò - Kỹ năng an toàn khi tham - Giờ học chuyện về môn gia các môn thể thao thể thao bóng đá - Trò chơi: Trời - Kỹ năng đảm bảo an toàn -Hoạt động nắng trời mưa ứng phó với mọi thời tiết ngoài trời 2 - HĐKP: Trò - Kỹ năng an toàn khi ăn - Giờ học chuyện về món ăn các loại thức ăn nhỏ, các ngày tết loại hột hạt dễ hóc sặc 4 - HĐKP: Trò - Kỹ năng an toàn khi ở - HĐ học chuyện về các con gần các con vật vật - Làm thiệp tặng - Kỹ năng sử dụng kéo an - HĐ chiều bà, tặng mẹ toàn 5 - Việc bé không - Kỹ năng an toàn khi sử - HĐ chiều; HĐ 9/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … được làm! dụng các thiết bị điện góc - Giao lưu: Bé tắm - Kỹ năng an toàn khi - HĐ ngoài trời biển xuống nước Việc đưa những kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cần thiết để giáo dục trẻ vào theo từng tháng, với từng đề tài cụ thể và thời điểm thực hiện nội dung đó là khi nào trong cả năm học đã giúp tôi thuận lợi rất nhiều khi thực hiện. 3. Cụ thể hóa nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong các hoạt động trong ngày: 3.1. Giáo dục trong hoạt động học: Hoạt động giờ học là hoạt động vô cùng quan trọng đối với trẻ mầm non, đặc biệt trẻ mẫu giáo bé 3-4 tuổi. Tuy thời gian học chỉ kéo dài trong khoảng thời gian ngắn ngủi từ 20 đến 25 phút nhưng đây là thời điểm giúp trẻ tiếp thu, ghi nhớ kiến thức rất tốt. Chính vì thế, tôi luôn tận dụng mọi hoạt động học có thể để lồng ghép nội dung giáo dục trẻ kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích nếu phù hợp. Thông qua bài học, với kiến thức trẻ nắm bắt được, trẻ sẽ dễ dàng ghi nhớ và khắc sâu những kỹ năng liên quan đến an toàn với trẻ khi những tai nạn có thể xảy ra. Ví dụ như trong hoạt động khám phá: Con mèo . Ngoài việc nắm bắt được những kiến thức về đặc điểm, cách vận động, thức ăn của mèo, đặc biệt là chân mèo có móng sắc nhọn giúp mèo vồ chuột, trẻ cũng có thêm kiến thức là cần phải tránh hoặc không trêu đùa mèo nếu không sẽ bị mèo cào rất nguy hiểm. Hoặc trong hoạt động thơ: Đôi mắt của em Ngoài việc dạy trẻ đọc thuộc thơ, phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giáo viên còn giúp trẻ có thêm kiến thức và kỹ năng giữ an toàn cho đôi mắt và các bộ phận khác trên cơ thể. Hay qua câu chuyện: Cô bé quàng khăn đỏ , trẻ hiểu tuyệt đối không được đi một mình ra đường, khi đi phải đi cùng người lớn, không đi theo người lạ. Trong hoạt động khám phá: Một số phương tiện giao thông 10/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Trẻ không chỉ có được kiến thức về một số phương tiện giao thông: Tên gọi, đặc điểm…. Đồng thời qua đó, giáo viên giáo dục trẻ an toàn khi tham gia giao thông, biết đội mũ bảo hiểm, an toàn khi ngồi trên các phương tiện đúng cách. Qua những câu chuyện, bài thơ hay những kiến thức tuy rất nhẹ nhàng mà giáo viên lồng ghép qua các hoạt động học cũng giúp trẻ có thêm kiến thức đồng thời hình thành cho trẻ kỹ năng phòng tránh những tai nạn gây thương tích cho trẻ có thể xảy ra ở bất cứ lúc nào, ở đâu. 3.2. Giáo dục trong hoạt động vui chơi: Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, đặc biệt trẻ 3-4 tuổi. Mọi hoạt động trong ngày của trẻ đều gắn với hoạt động chơi. Trẻ học bằng chơi, chơi mà học. Chính vì thế, tôi luôn tận dụng các hoạt động vui chơi của trẻ để thông qua các trò chơi giúp trẻ có thêm kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích. Hoạt động vui chơi của trẻ mầm non được chia làm hai loại: hoạt động chơi ngoài trời và hoạt động chơi góc. 3.2.1: Hoạt động chơi ngoài trời Đây là thời gian trẻ được ra ngoài hít thở không khí, tiếp xúc với thiên nhiên, cảnh vật bên ngoài, được tham gia các hoạt động, đồ chơi mà mình thích. Đây cũng là khoảng thời gian rất dễ xảy ra tai nạn gây thương tích cho trẻ. Chính vì thế, việc trang bị cho trẻ kiến thức và kỹ năng để đảm bảo an toàn khi tham gia hoạt động ngoài trời là vô cùng cần thiết. Thông qua các hoạt động có chủ đích hay những trò chơi vận động, giáo viên giúp trẻ củng cố thêm kiến thức đã học đồng thời tăng cường kỹ năng an toàn cần thiết cho trẻ. Trò chơi “Đi ô tô” - Mục đích: Trẻ biết tham gia giao thông an toàn - Chuẩn bị: 2-3 vòng thể dục. - Cách chơi: Cho 5-6 trẻ đứng thành hàng dọc, bạn đầu hàng cầm vòng thể dục giả làm người lái xe. Các bạn còn lại bám vào vai hoặc vào eo bạn phía trước làm hành khách ngồi trên xe. Khi đi, người lái sẽ điều khiển xe 11/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … đi theo hướng dẫn của chú cảnh sát giao thông (cô giáo). Các bạn phía sau phải bám chặt vào bạn phía trước và không ngó nghiêng sang 2 bên. Ảnh minh họa Trò chơi: Lái ô tô Tôi luôn chú ý xem cách thể hiện của trẻ để có những gợi mở kịp thời như: + Mời các bác lên xe thắt dây an toàn? + Lưu ý hành khách không thò đầu, thò tay ra ngoài khi xe đang chạy. Như vậy, qua các lần chơi đã giúp trẻ có thêm hiểu biết và kỹ năng an toàn khi ở trên xe và khi tham gia giao thông. Ngoài ra, trong khi cho trẻ tham gia hoạt động ngoài trời, tôi cũng chú trọng tận dụng điều kiện khách quan vốn có để giáo dục kỹ năng phòng tai nạn chấn thương cho trẻ. Ví dụ như sau trận mưa ngày hôm trước, trên sân trường thường để lại những vũng nước nhỏ. Những vũng nước này sẽ rất nguy hiểm cho trẻ khi tham gia chơi. Tuy nhiên tôi đã lựa chọn chính vũng nước đó cho trẻ quan sát và đặt ra nhưng câu hỏi cho trẻ: - Các con nhìn xem sân trường có gì? - Sao sân trường lại có những vũng nước này nhỉ? - Nếu chơi ở ngoài sân trường mà thấy những vũng nước này các con sẽ làm gì? Có chạy vào vũng nước không? Tại sao? 12/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Tôi để trẻ tự lựa chọn các phương án khác nhau rồi kết luận: - Những vũng nước này tuy nhỏ nhưng rất nguy hiểm nếu các con dẫm vào. Một là các con sẽ bị bẩn chân. Hai là con sẽ bị ngã và có thể bị đau, chảy máu, bẩn quần áo. Chính vì vậy khi chơi mà nhìn thấy sân có nước thì nên tránh không dẫm vào vũng nước Ảnh minh họa: Cô hướng dẫn trẻ tránh vũng nước Trẻ được giáo dục kỹ năng phòng tai nạn chấn thương trong các giờ học, thêm vào đó lại được thực hành qua các trò chơi sẽ khắc sâu những kỹ năng vào tiềm thức của trẻ. Từ đó trẻ sẽ tự phòng tránh, xử lí được các tình huống mà trẻ có thể sẽ gặp phải. Hoạt động giao lưu là một hoạt động rèn tính mạnh dạn, tự tin thể hiện mình trước các bạn. Vì thế, tôi đã tận dụng những buổi giao lưu như thế để tung ra vấn đề về những tai nạn trẻ có thể gặp phải gây thương tích để trẻ thảo luận, đưa ra những cách giải quyết theo ý trẻ. Sau đó, giáo viên là người chốt lại vấn đề cho trẻ nắm được như thế nào là cách xử lí đúng, từ đó giúp trẻ có kỹ năng tốt hơn. Ví dụ: Hoạt động giao lưu: Bé làm gì khi ở nhà một mình? Tôi đưa ra một tình huống mà trẻ phải ở nhà một mình, để cho trẻ tự thảo luận, tìm cách giải quyết. Sau đó, tôi chốt lại với trẻ những việc bé cần phải làm khi ở nhà một mình như sau: - Khóa tất cả các cửa lại - Không mở cửa cho bất cứ ai - Không ra khỏi nhà 13/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … - Chỉ trả lời điện thoại của người nhà - Không nói cho ai biết mình đang ở nhà một mình - Trường hợp khẩn cấp, gọi bố mẹ - Hòa thuận với anh, chị, em - Không nghịch vào những đồ dùng, vật dụng gây nguy hiểm Hoạt động giao lưu: Làm gì để bé được an toàn? Tôi đưa ra các tình huống giả định, để trẻ tự thảo luận, tìm ra những phương án trả lời . Cuối cùng, tôi tổng hợp và chốt kết quả để trẻ nắm được: Tình huống 1: An toàn khi đi đường Tình huống 2: An toàn khi chơi bên ngoài 14/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … TÌnh huống 3: Bảo vệ lẫn nhau 15/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Tình huống 4: An toàn khi sử dụng máy tính 16/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Tình huống5: Nhận biết nơi an toàn Tình huống 6: Làm gì với người lạ 17/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Tình huống 7: An toàn khi sử dụng điện thoại 18/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … 3.2.2. Hoạt động chơi góc Hoạt động đóng vai, bắt chước là hoạt động chủ đạo của trẻ 3-4 tuổi. Qua chơi, trẻ được tái hiện. mô phỏng lại những hành động của người lớn, được thể hiện mình thông qua hoạt động chơi. Trước kia tôi chưa thật chú trọng lồng ghép giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Tuy nhiên tôi nhận thấy trẻ nhận thức rất nhanh khi tôi đưa nội dung này vào hoạt động chơi của trẻ. Vì thế, tôi đã lập ra những bảng chơi với nội dung phù hợp với trẻ. Ví dụ như bảng chơi: Bé chọn đồ dùng nào? Thực hiện: Góc khám phá Yêu cầu: trẻ lựa chọn những đồ dùng dễ vỡ, nguy hiểm mà trẻ không nên sờ vào. Hiện nay có rất nhiều trường hợp trẻ bị bỏng. Tất cả là do sơ xuất của phụ huynh đã vô tình để những vật dụng gây cháy, nóng ở những nơi trẻ với tới. Tuy nhiên cũng một phần nhỏ do trẻ chưa có kỹ năng phòng tránh và xử lí tình huống khi gặp đồ dùng nguy hiểm gây bỏng. Chính vì vậy tôi rất quan tâm đến việc giáo dục trẻ kỹ năng phòng bỏng ở mức độ nhận thức đúng lứa tuổi. Với nội dung này tôi đã lựa chọn đưa vào giáo dục trẻ thông qua hoạt động chơi ở góc nấu ăn và góc khám phá. Khi tổ chức cho trẻ chơi ở góc khám phá tôi chọn cho trẻ tìm những đồ dùng gây bỏng mà trẻ tuyệt đối không được sờ vào qua bảng chơi: Việc bé không làm! Trẻ sẽ cùng bạn chơi lựa chọn những hình ảnh đồ dùng có thể gây bỏng cho trẻ như: bếp ga, diêm, phích nước, nồi, xông, chảo, bếp than, bếp điện,… và gắn lên. Hoặc trẻ có thể gắn các hình ảnh lên và đố bạn xem đó là những đồ dùng gì để bạn kể tên các đồ dùng đó. Với góc “Nấu ăn”, tôi cũng lưu ý đến những thao tác mà trẻ mà trẻ thể hiện vai của mình. Ví dụ: Bắc nồi lên bêp ga đặt đã đúng giữa bếp chưa nếu không sẽ dễ đổ và xảy ra tai nạn, nấu xong phải nhớ tắt bếp, bắc nồi phải dùng cái lót tay để không bị bỏng. 19/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Ảnh minh họa Hãy đánh dấu vào những hành động bé không được làm Ngoài ra tôi còn thiết kế thêm các bài tập giấy cho trẻ chơi trong góc học tập nhằm củng cố thêm kỹ năng cho trẻ. 20/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Hãy đánh dấu vào những hành động bé không được làm 21/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Hoặc cho trẻ chọn lô tô: Những việc bé không làm! Không khua khoắng các đồ dùng ăn uống: thìa, dĩa… 22/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Không tranh giành đồ chơi Không nghịch dây vào cổ và các bộ phận khác trên cơ thể 23/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Không chụp túi nilon lên đầu, mặt Không tự ngoáy tai Không ném cát vào mặt người khác 24/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Cẩn thận khi kéo ngăn tủ Không nghịch các vật sắc, nhọn Cẩn thận khi đóng, mở cửa Không rời khỏi bố mẹ khi đi siêu thị và những nơi công cộng 25/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Không cho những vật nhỏ vào miệng Không nghịch diêm và những vật gây cháy Không leo trèo lên ghế gần cửa sổ 26/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Chú ý khi chơi đồ chơi ngoài trời Không cho bất cứ vật gì vào mũi 27/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … 3.2. Giáo dục trong hoạt động chiều Với trẻ mầm non đặc biết là trẻ 3-4 tuổi, trẻ rất thích nghe kể chuyện. Nội dung các câu chuyện thường để lại ấn tượng cho trẻ khó phai mờ. Chính vì vậy ngoài việc sử dụng một số câu chuyện trong chương trình tôi đã sưu tầm một số câu chuyện ngoài để đưa vào kể cho trẻ nghe trong hoạt động chiều Trong cuộc sống hiện đại ngày nay nhà vệ sinh, nhà tắm rất gần gũi với đa số trẻ nông thôn. Tuy nhiên cũng có không ít những tình huống gây nguy hiểm, mất an toàn cho trẻ. Vậy nên tôi đã lựa chọn một câu chuyện nhằm đưa ra tình huống để dạy trẻ cách sử dụng an toàn trong phòng tắm. Câu chuyện: Trong phòng tắm” Trước tiên, để ổn định tổ chức tôi cho trẻ hát bài: “ Mùa hè đến” và hỏi trẻ: - Trong bài hát có nhắc đến mùa gì? - Các con thấy thời tiết mùa hè như thế nào? - Mùa hè rất nóng. Các con chơi nhiều sẽ toát mồ hôi. Chính vì vậy mà hàng ngày các con cần tắm gội. - Có một bạn nhỏ cũng rất thích tắm gội. Bạn còn nô đùa trong khi tắm. Và có một chuyện đã xảy ra. Để biết chuyện gì các con cùng nghe cô kể chuyện: “Trong phòng tắm” thì sẽ rõ nhé! TRONG PHÒNG TẮM Trời mùa hè nóng nực. Mẹ gọi Sơn vào tắm. Mẹ xả nước gội đầu cho Sơn. Đang tắm thì có tiếng nước sôi réo vang. Mẹ bảo: - Con ngồi đây kì cọ cho sạch đi nhé, mẹ ra tắt bếp rồi mẹ vào ngay với con. Con cẩn thận, sàn nhà trơn lắm đấy. Mẹ ra rồi, Sơn thích thú đùa nghịch với dòng nước mát. Cu cậu vặn nước và hứng trí cậu còn đứng lên nhảy nhót vừa té nước vừa cười khanh khách. Bỗng “ Oạch” Sơn bị trượt chân ngã đầu đập xuống nền đau điếng. Sơn khóc ầm lên gọi mẹ. Mẹ vội vàng chạy vào đỡ Sơn dậy, xem xét xem Sơn có sao không. May mà chỉ hơi sưng. 28/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Mẹ nói: - Mẹ đã nhắc con phải cẩn thận rồi mà. Sàn nhà tắm khi có nước sẽ rất trơn, nếu không cẩn thận sẽ bị ngã rất nguy hiểm. Lần sau khi tắm con phải cẩn thận, đứng tại chỗ hoặc ngồi xuống ghế con nhớ chưa nào? - Vâng ạ.” Từ đấy, mỗi khi đi tắm Sơn luôn lấy ghế ngồi, không bao giờ đùa nghịch trong nhà tắm nữa. Sau đó tôi đặt ra những câu hỏi: + Tại sao bạn Sơn bị ngã? + Nếu con tắm, con có nghịch như bạn Sơn không? Vì sao? Qua đó tôi giáo dục trẻ: - Khi bé đi tắm, phải có người lớn bên cạnh. Nếu bố mẹ, anh chị đi vắng, bé đừng tắm một mình; và cũng đừng khóa trái cửa phòng tắm. - Sàn nhà tắm thường trơn ướt, nên bé đừng nhảy nhót, nghịch ngợm trong nhà tắm, kẻo dễ bị trượt ngã. - Nếu tắm trong bồn hay chậu tắm, bé phải nhờ người lớn xả nước, bé thò tay vào xem nước nóng hay lạnh rồi mới vào. - Lúc bước vào bồn hay chậu tắm, bé cẩn thận kẻo trượt ngã nhé! Phải nắm chắc tay vào gờ chậu rồi từ từ đặt chân vào. Trong cuộc sống sinh hoạt thường ngày, có rất nhiều tình huống bất trắc trẻ rất dễ gặp trong cuộc sống, tuy nhiên chúng ta ít khi đưa vào dạy trẻ. Với nền kinh tế phát triển như hiện nay, nhiều gia đình sử dụng ô tô là phương tiện đi lại hàng ngày. Xong việc chấp hành luật lệ an toàn giao thông khi đi ô tô và xe máy đối với trẻ thường các bậc phụ huynh vẫn còn coi nhẹ chưa được thực hiện nghiêm túc. Nên có rất nhiều vụ tai nạn thương tâm để lại hậu quả nghiêm trọng đối với phụ huynh và với trẻ. Câu chuyện: “ Một chuyến về quê” Ổn định tổ chức tôi cho trẻ hát và vận động theo bài “Em tập lái ô tô”. Sau đó đàm thoại dẫn dắt vào bài: - Các con vừa hát bài hát gì? - Trong bài hát có nhắc đến phương tiện giao thông nào? 29/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … - Ở lớp mình nhà bạn nào có ô tô? - Khi đi ô tô bố mẹ dặn các con ngồi như thế nào? - Có một bạn nhỏ được bố cho về quê chơi bằng ô tô. Trên đường đi bạn đã tháo dây an toàn. Và chuyện gì đã xảy ra đối với bạn ấy, các con cùng nghe cô kể câu chuyện: “Một chuyến về quê” thì sẽ rõ nhé! MỘT CHUYẾN VỀ QUÊ Ngày chủ nhật, Yến Nhi được bố đưa về quê chơi. Lên ô tô, bố cài dây bảo hiểm cho Yến Nhi và của mình. Xe chạy một lát đã ra đến ngoại ô. Cảnh vật hai bên đường thật đẹp. Yến Nhi thích thú nhoài người về phía cửa sổ và nhìn ra ngoài, nhưng bị vướng dây bảo hiểm làm Yến Nhi không quay người để nhìn rõ được. Nhi liền cởi dây bảo hiểm ra. Thoát khỏi dây bảo hiểm, Nhi thấy thật thoải mái. Cô nàng tha hồ quay sang hai bên để ngắm cảnh. Xe đang lao nhanh. Bỗng từ xa có một chú bê chạy qua đường. Xe phanh gấp đột ngột làm cho Nhi ngã nhào về phía trước, đầu đập thành xe đau điếng. Bố dừng xe, đỡ Nhi dậy và ôn tồn nhắc nhở: - Sao con lại cởi dây bảo hiểm ra, khi xe phanh gấp sẽ rất nguy hiểm. May hôm nay con chưa bị làm sao đấy . Nhi ân hận: - Con xin lỗi bố, con nhớ rồi ạ . Từ đó trở đi, mỗi khi đi ô tô Nhi luôn nhớ cài dây bảo hiểm để đảm bảo an toàn giao thông . Sau đó tôi hỏi trẻ: - Nhi được bố cho đi đâu? Bằng xe gì? - Khi đi bố đã cài dây an toàn cho Nhi nhưng Nhi đã làm gì? - Chuyện gì đã xảy ra khi Nhi không thắt dây an toàn? - Nếu được đi ô tô các con sẽ làm gì để đảm bảo an toàn khi đi xe? Qua đó tôi nhắc trẻ: Khi đi ô tô cần thắt dây an toàn và ngồi ngay ngắn, không nghịch, quay nghiêng ngó trước sau. 30/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … 4. Biện pháp 4: Phối hợp với phụ huynh 4.1. Qua bảng tuyên truyền tại lớp Bên cạnh việc dạy trẻ ở trường, tôi cũng chú trọng đến việc trao đổi với phụ huynh để cùng phối hợp dạy kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Ngay từ đầu năm tôi đã xây dựng bảng tuyên truyền ở phía ngoài với mong muốn đưa những nội dung giáo dục kỹ năng cần thiết để phụ huynh kịp thời giáo dục con tại gia đình. Ảnh minh họa Qua bảng tuyên truyền, phụ huynh có thể nắm bắt được những thông tin cần thiết về cách phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ cũng như những nội dung giáo dục trong ngày, trong tuần của con em mình để cùng phối hợp chăm sóc giáo dục trẻ tốt hơn. 31/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … 4.2. Qua giờ đón, trả trẻ: Giờ đón, trả trẻ là khoảng thời gian lý tưởng để cô giáo có thể gặp gỡ, trao đổi tình hình sức khỏe, học tập cũng như những vấn đề liên quan đến việc chăm sóc giáo dục trẻ. Có rất nhiều trường hợp phụ huynh ít quan tâm nên nhiều khi không để ý đến bảng tuyên truyền, thậm chí không biết ở đó có gì, nội dung ra sao. Ngoài ra, quan điểm của một số phụ huynh còn chủ quan, coi nhẹ việc giáo dục kỹ năng an toàn cho con. Họ nghĩ rằng chỉ cần bố mẹ quan tâm bảo vệ con là đủ, các con còn nhỏ biết gì mà giáo dục kỹ năng. Họ đâu hiểu rằng cách bảo vệ con tốt nhất là dạy con biết cách tự bảo vệ mình. Chính vì thế, để việc giáo dục kỹ năng an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ đạt hiệu quả tốt nhất, một trăm phần trăm phụ huynh có kiến thức phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ, tôi thường xuyên chủ động trao đổi với phụ huynh về tình hình thực tế của con em họ; những tình huống có thể xảy ra mất an toàn với trẻ mà người lớn không thể ngờ tới trong giờ đón, trả trẻ. Nhờ thế, mà phụ huynh dần có thêm kiến thức đồng thời có ý thức quan tâm giáo dục kỹ năng an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho con hơn. 4.3. Qua buổi họp phụ huynh học sinh Hiện nay, do phải lo cuộc sống cơm áo, gạo tiền mà nhiều phụ huynh giao phó con mình cho ông bà hoặc người giúp việc. Cả một năm học không thấy bố hoặc mẹ đưa đón con bao giờ. Chính vì thế, những buổi họp phụ huynh học sinh là những buổi duy nhất tập trung đầy đủ bố mẹ của các cháu. Là thời điểm vàng để giáo viên đưa ra những nội dung tuyên truyền đến họ mà lại đạt hiệu quả cao nhất có thể. Hiểu được điều đó, ngay từ đầu năm học khi tổ chức họp phụ huynh học sinh tôi đã đưa ra những con số thực tế về tình trạng mất an toàn đối với trẻ mầm non, đặc biệt trẻ 3-4 tuổi ở bất cứ đâu, khi nào và với bất cứ ai. Từ đó gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh đối với các bậc phụ huynh để họ 32/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … thấy sự quan trọng và cần thiết phải giáo dục kỹ năng an toàn phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ như thế nào. Việc dạy trẻ những kỹ năng đó phải là một quá trình. Nhiều phụ huynh cho rằng con mình còn quá bé để hiểu được những điều đó cũng như nghĩ rằng trẻ mẫu giáo vẫn được sống trong sự bao bọc, bảo vệ tuyệt đối của bố mẹ. Những trên thực tế, không phải lúc nào cha mẹ cũng ở bên con khi có tình huống xấu. Trong cuộc sống hàng ngày, nên dạy trẻ cách xử lý những tình huống bất trắc mà trẻ có thể gặp phải dưới hình thức trò chuyện, tạo tình huống, gợi mở giúp trẻ tìm ra cách giải quyết. Không áp đặt, cấm đoán trẻ. Thay vì “ Con không được làm thế này, thế kia” thì ta nên đưa ra các tình huống cụ thể thông qua thực tế giúp trẻ hiểu tại sao không được làm như thế, nếu xảy ra thì sẽ phải làm như thế nào ? Chính từ những suy nghĩ tìm cách xử lý ở các tình huống cụ thể đó giúp trẻ dần có kỹ năng suy đoán, biết áp dụng những kiến thức kinh nghiệm mình đã có để tìm cách giải quyết. Từ đó trẻ có thể vận dụng với những tình huống khác trong thực tế hàng ngày mà trẻ gặp. Dần hình thành cho trẻ những kinh nghiệm, những kỹ năng biết bảo vệ mình trong cuộc sống sau này. Tuyên truyền để các bậc phụ huynh hiểu rằng: Giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn giữa những giải pháp khác nhau. Quyết định phải xuất phát từ trẻ. Nội dung giáo dục phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ. Trẻ cần có điều kiện để cọ sát các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, luyện tập, thực hành và áp dụng. Bên cạnh đó, yêu cầu phụ huynh phối hợp cùng cô giáo trong việc thống nhất phương pháp giáo dục trẻ: - Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ. - Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình . - Không nói dài và nói nhiều, không đưa lời giải đáp có sẵn mà hãy đưa câu hỏi để trẻ tự tìm tòi. - Không vội vàng phê phán đúng - sai mà kiên trì giúp trẻ biết tranh luận và có thể đưa ra kết luận của mình. 33/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Và kết quả thật bất ngờ, phụ huynh dần ý thức hơn, chủ động trao đổi, chia xẻ cho nhau những tình huống mà họ đã gặp phải để mọi người cùng rút kinh nghiệm trong quá trình chăm sóc giáo dục con đặc biệt là giáo dục kỹ năng an toàn phòng tránh thương tích cho trẻ. 4.3. Phát tài liệu Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin, phụ huynh có thể dễ dàng truy cập internet để tra cứu thông tin, lấy tài liệu tham khảo về bất cứ vấn đề nào mà họ quan tâm. Tuy nhiên, để phụ huynh tự tra cứu, tìm tài liệu về các cách phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thì chắc chắn con số chỉ có thể đếm được trên đầu ngón tay. Và đặc biệt là dạy trẻ như thế nào để trẻ được an tàn mới là điều khó đối với phụ huynh. Chình vì thế, tôi đã sưu tầm sau đó in, phô tô các bài tuyên truyền về cách giáo dục trẻ phòng tránh tai nạn thương tích và cách chăm sóc trẻ đưa đến tận tay cho từng phụ huynh. Sau đó gặp trực tiếp phụ huynh vào các giờ đón và trả trẻ để có thể gửi về cho phụ huynh, giúp phụ huynh hiểu không nên làm hộ con, phải dạy trẻ tính tự lập từ bé. Trẻ càng được hướng dẫn sớm về cách tự vệ, nhận biết những mối nguy hiểm từ xung quanh và cách xử lý thì sẽ vững vàng vượt qua những thử thách trong mọi tình huống. Điều đó được chứng minh rõ ràng từ thực tế. Vậy cách bảo vệ trẻ tốt nhất chính là dạy trẻ biết cách tự bảo vệ bản thân. Ảnh minh họa: 34/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Phát tài liệu cho phụ huynh Dưới đây là một số tài liệu tôi đã gửi về cho phụ huynh tham khảo để phối hợp giáo dục con tại gia đình 35/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Biện pháp phòng tránh bỏng cho trẻ Những người có con nhỏ chuẩn bị biết đi rất cần phải cảnh giác và cẩn thận để bảo vệ con mình khỏi những nguy cơ mất an toàn. Ở tuổi đó, trẻ con đang rất thích tiếp cận mọi thứ xung quanh nhà. Trong một số trường hợp khi trẻ với tay lấy đồ vật gì đó và việc làm đó có thể gây thương vong, cháy, bỏng cho trẻ. Không nên cho trẻ lại gần bếp khi đang nấu ăn. Cách tốt nhất để tránh thương vong cho bé bằng những cách sau đây, như lời khuyên của Tiến sĩ Yulia Lukita Dewanti, Trung tâm phòng chống Bỏng, Jakarta. - Cung cấp kiến thức dần dần giúp trẻ hiểu biết về các đối tượng nguy hiểm gây nóng và bỏng cho trẻ bằng cách thuyết phục nhất. - Giữ các nguồn nhiệt như nến, bếp lò, máy sấy tóc ra khỏi tầm với của trẻ em. - Không tham gia vào các hoạt động liên quan đến nhiệt trong khi bế, ẵm trẻ, chẳng hạn như nấu ăn, đưa hoặc cầm nắm thức ăn hoặc đồ uống nóng hoặc quá lạnh. - Thử đồ ăn trước khi cho trẻ ăn bất kỳ loại thực phẩm và thức uống nào để chắc chắn rằng thực phẩm đó không quá nóng. - Không để trẻ chơi với nước tắm nóng. Nước nóng cho trẻ em nên không quá 37,7oC. - Giám sát việc sử dụng các thiết bị điện trong nhà. Thiết bị điện nên sử dụng với dây cáp ngắn và không treo dễ rút ra cắm vào. Không cho trẻ lại gần ổ cắm điện hoặc bộ phận chuyển đổi. Đóng tất cả các ổ cắm được sử dụng để cắm dây nguồn. 36/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Nguyên nhân và biện pháp phòng đuối nước cho trẻ Tỷ lệ trẻ em Việt Nam bị đuối nước cao gấp 10 lần các nước đang phát triển. Để hạn chế tai nạn này, bố mẹ cần lưu ý những nguyên nhân gây đuối nước. c và biết các biện pháp phòng chống cho phù hợp cho trẻ em. 1. Nguyên nhân gây nên đuối nước ở trẻ em Đuối nước do sự bất cẩn của người lớn Nhiều trường hợp trẻ bị đuối nước là do sự lơ là, chủ quan của bố mẹ chưa giám sát trẻ chặt chẽ hay thiếu người trông nom, chăm sóc bé để trẻ tự do vui chơi gần những nơi có mối hiểm họa tiềm tàng tai nạn này. Trẻ em dưới 5 tuổi có thể gặp tai nạn này ngay trong xô, chậu, chum, vại, bể chứa nước, ao hay giếng khơi trong gia đình. Trẻ lớn hơn có thể gặp tai nạn này ở ao, hồ, sông, suối,... Trong dịp nghỉ hè, trẻ em khu vực nông thôn thường phụ giúp gia đình như ra đồng, sông suối mò cua, bắt ốc, chăn trâu bò... cũng dễ có nguy cơ bị đuối nước. Đuối nước do môi trường sống quanh trẻ không an toàn Ao quanh nhà không có rào chắn, hố nước sâu sau khi đào lấy đất và các hố ở các công trình xây dựng không có rào chắn, nắp đậy... Nhiều vùng ao, hồ, sông, suối nguy hiểm chưa có rào chắn, chưa có biển cảnh báo, biển cấm, chưa có bảo vệ. Có những nơi như vậy xa khu dân cư, ít người dân qua lại, khi trẻ bị nguy hiểm thì không có sự trợ giúp kịp thời. Trẻ em đi học bằng ghe, thuyền bắt buộc phải có phao cứu sinh hoặc có người lớn đưa đi kèm, không cố đi trên ghe, thuyền đã quá tải. Khi lũ lụt 37/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … xảy ra, đồng bào vùng đó cần sơ tán theo hướng dẫn của chính quyền địa phương, trẻ em và người già cần có người trông coi, quản lý. Đuối nước do trẻ không biết bơi, chưa được rèn các kỹ năng Tai nạn đuối nước cũng một phần là do trẻ không biết bơi, chưa được dạy kỹ năng đảm bảo an toàn và xử lý tình huống khi bơi và không có kỹ năng cứu đuối. Có trường hợp, trẻ không biết bơi và không có kỹ năng cứu đuối lại nhảy xuống nước cứu bạn, dẫn đến hậu quả không những không cứu được bạn mà mình cũng bị đuối theo. Ngay cả khi trẻ biết bơi mà không có kỹ năng cứu đuối thì cũng bị đuối theo. Nếu muốn cứu người bị đuối nước thì bơi giỏi chưa đủ, mà quan trọng là phải có kỹ năng cứu đuối đảm bảo an toàn cho bản thân và người được cứu. 2. Biện pháp phòng chống đuối nước cho trẻ em  Phòng chống tai nạn đuối nước trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà là của toàn xã hội. Bố mẹ cần tạo môi trường sống an toàn cho trẻ, cần giám sát, quan tâm đến trẻ, không để bé chơi một mình trong những khu vực có các nguy cơ gây đuối nước. Hướng dẫn bé các kỹ năng đảm bảo an toàn, xử lý tình huống khi bơi như: vận động trước khi xuống nước, an toàn trên mặt nước khi bị chuột rút, gặp vùng nước xoáy hay cách sơ cứu người khi bị sặc nước, hướng dẫn các kỹ năng cứu đuối phù hợp với lứa tuổi. Các nơi có nguy cơ cao gây đuối nước cho trẻ thì cần có biển báo, rào chắn, bảo vệ… Đuối nước là một trong những tai nạn có thể phòng tránh được. Do vậy, 38/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … các bố mẹ hãy nỗ lực phối hợp cùng toàn xã hội phòng chống đuối nước hiệu quả cho con em mình. Nguyên nhân và biện pháp phòng tai nạn trấn thương cho trẻ Trẻ con vốn hiếu động trong khi rủi ro luôn tiềm ẩn khắp nơi, nếu cha mẹ không lưu tâm đúng mức cũng như không có biện pháp phòng tránh hữu hiệu thì nguy cơ gặp tai nạn của trẻ là rất lớn. Té ngã Phần lớn các chấn thương của trẻ là do té ngã. Nguyên nhân dẫn đến việc té ngã ở trẻ phần nhiều là do bất cẩn trong sinh hoạt (chiếm 60%), thường gặp nhất là té ngã do chơi đùa, té cầu thang, té giường, té võng, té xe đạp hay thậm chí do người lớn bồng ẵm tuột tay dẫn đến té ngã. Để tránh các chấn thương nghiêm trọng có thể gặp phải do té ngã, các bậc cha mẹ cần trông nom cẩn thận khi trẻ mới biết bò, biết đi. Giường nằm của trẻ cần có tấm chắn, dưới chân giường nên trải thêm nệm để giảm chấn động nếu trẻ ngã. Tuyệt đối không để trẻ tự ý leo lên gác cao, ban công, cửa sổ đang mở hoặc lần bước xuống thang gác. Không để trẻ chơi dưới lòng đường, tự ý băng qua đường khi không có người lớn đi cùng. Khi 39/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … xảy ra chấn thương, đặc biệt là ở đầu thì cần cho trẻ đi khám ngay. Phỏng Tại BV Nhi đồng 2, mỗi tuần có khoảng 6-8 ca nhập viện vì phỏng (bỏng). Nguyên nhân gây phỏng phần lớn (hơn 70%) là do chất lỏng nóng như nước sôi, nước nóng trong vòi tắm, hoặc phỏng do lửa bếp, bàn ủi, do điện giật... trong đó khoảng 1/3 trẻ phải nhập viện với vết phỏng sâu và nhiễm trùng. Ngoài ra, di chứng sau phỏng gây sẹo co rút, khủng hoảng tâm lý cho bé vẫn là một vấn đề rất lớn và nan giải cho cả bác sĩ và gia đình. Do đó, cha mẹ nên đặt những thiết bị, vật dụng có khả năng gây phỏng như bình thủy, ấm điện, nút điều chỉnh nóng lạnh của máy nước nóng, đồ ăn nóng, bếp nấu ở vị trí an toàn mà trẻ không thể chạm đến được. Các thiết bị điện như bàn ủi, quạt máy, ti vi, máy tính... sau khi sử dụng phải ngắt nguồn điện. Ngoài ra, cha mẹ cần lưu ý các ổ cắm điện phải được đặt trên cao và che chắn kỹ càng, đề phòng trẻ nghịch chơi hay chọc tay vào ổ điện. Hóc dị vật Dị vật đường thở là một tai nạn sinh hoạt có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, thường gặp nhất ở lứa tuổi ăn dặm đến khoảng 3 tuổi, do ở lứa tuổi này trẻ thường hay tò mò, bắt chước người lớn. Những dị vật thường gặp là hạt dưa, hạt bí, hạt dẻ, hướng dương, đậu phộng, tăm xỉa răng. Do đó, cha mẹ cần lưu ý đến việc sắp xếp các vật dụng trong nhà sao cho hợp lý, khoa học và an toàn cho trẻ. Các loại hạt, mứt bánh, trái cây cần đặt xa tầm tay của trẻ và chỉ cho trẻ ăn khi có người lớn theo dõi. Cha mẹ cũng cần thường xuyên vệ sinh và sắp xếp lại nhà cửa vì những vật dụng nhỏ như đồng xu, tăm tre, sợi dây thun, đồ chơi đất sét... có thể “ẩn nấp” trong nhà và là mối nguy hại tiềm ẩn cho trẻ. Đối với trẻ đã có khả năng nhận thức (trên 3 tuổi), cha mẹ nên hướng dẫn cho trẻ những thức ăn nào có thể ăn và cách ăn để tránh tai nạn đáng tiếc. Ngạt nước Ngạt nước là một trong những tai nạn nguy hiểm vì nguy cơ tử vong rất 40/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … cao nếu không phát hiện kịp thời và xử lý đúng cách. Để phòng chống tai nạn ngạt nước ở trẻ nhỏ, các bậc cha mẹ chỉ nên cho con đi bơi ở các hồ bơi bảo đảm an toàn và có nhân viên cứu hộ giám sát. Nên theo sát trẻ khi đi bơi, không chủ quan cho trẻ bơi một mình. Trẻ em khi bơi phải mang áo phao và phải bơi trong khu vực dành riêng cho trẻ em. Nếu trẻ có tiền sử động kinh thì không nên cho trẻ bơi vì cơn động kinh có thể xảy ra bất ngờ, khiến trẻ bị chìm và ngạt nước. Để phòng tránh tai nạn cho trẻ một cách hữu hiệu, các bậc phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan. Phải lưu ý đề phòng, cẩn thận quan sát để sớm nhận ra các tình huống có thể gây nguy hiểm cho trẻ. Cha mẹ cũng nên có thói quen giải thích và hướng dẫn cho trẻ cách tự bảo vệ và hạn chế tiếp xúc các mối nguy hiểm tiềm ẩn khi không có sự hướng dẫn hoặc giám sát của người lớn. C. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Qua một năm học thực hiện theo các biện pháp trên tôi thấy đã đạt được một số kết quả rõ rệt I. Đối với trẻ: . Đặc biệt, với những hình thức cô đưa ra, trẻ nhận thức rất nhanh và biết ứng dụng trong cuộc sống thông qua việc trẻ được trải nghiệm trong hoạt động vui chơi. Từ đó, tạo cho trẻ sự mạnh dạn, tự tin. Thông qua việc trẻ được thảo luận, suy nghĩ tìm ra cách giải quyết đã giúp trẻ phát triển ở nhiều mặt: Trẻ phát triển được các kỹ năng phán đoán, suy luận, biết đưa ra quyết định của mình. Kết qu¶ đánh giá kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích của trẻ cuối năm: Tổng số trẻ: 50 Cuối năm Tiêu chí Đạt Chưa đạt đánh giá Số lượng Tỉ lệ Số Tỉ lệ (%) lượng (%) 41/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … Kỹ năng phòng tai nạn gây chấn 32/35 trẻ 81% 3/35 trẻ 9% 88% 4/35 trẻ 12% thương Kỹ năng phòng đuối nước 31/35 trẻ Qua trao đổi với phụ huynh, nhiều phụ huynh cũng nhận thấy rằng trẻ có rất nhiều điều con mình có thể làm được nhưng trước đó phụ huynh nghĩ con mình còn bé và luôn làm hộ trẻ. II. Đối với giáo viên: Với hình thức này có thể áp dụng trên các lứa tuổi từ mẫu giáo bé đến lớp mẫu giáo lớn. Đặc biệt với những tình huống đưa ra giúp trẻ về cơ bản có kỹ năng ứng biến khi gặp tình huống tương tự mà còn giúp trẻ có kỹ năng biết cách suy luận, suy đoán tìm ra cách giải quyết ở các tình huống khác và hình thành cho trẻ kỹ năng sau này. Giáo viên có thêm một số kinh nghiệm để giúp trẻ có kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích tốt hơn: - Lắng nghe ý kiến của trẻ không gò bó áp đặt trẻ. Cô luôn là người chỉ dẫn, truyền cho trẻ những kinh nghiệm sống đã được đúc kết từ lâu. - Cần tích cực đổi mới phương pháp dạy nhằm khuyến khích sự tích cực ở trẻ. Khai thác tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ. Giáo dục trẻ như thế nào để trẻ cảm thấy thoải mái trong mọi tình huống của cuộc sống. Luôn tạo cho trẻ cơ hội để trẻ được thể hiện mình, được bộc lộ bản thân mình trước mọi người. - Cần thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục phát huy tính tích cực ở trẻ, giúp trẻ hứng thú chủ động khám phá, tìm tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau . - Để giáo dục trẻ kỹ năng, cô giáo cần đưa ra các tình huống cụ thể để trẻ trải nghiệm chứ không nên lý thuyết dập khuôn hoặc chỉ cấm đoán như: “Con không được làm như thế này” sẽ khiến trẻ mất đi khả năng tự phán đoán và tự đưa ra quyết định giải quyết . III. Đối với phụ huynh: - Có thêm vốn kiến thức để phối hợp cùng giáo viên giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ . 42/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … - Nắm được một số điều người lớn cần tránh khi dạy trẻ kỹ năng sống nói chung cũng như kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích nói riêng: + Không hạ thấp trẻ: Cứ mỗi lần chúng ta nói những lời hạ thấp khả năng trẻ là chúng ta đã phá vỡ những suy nghĩ tích cực về chính bản thân trẻ. Không nên tạo cho trẻ thói quen kiêu ngạo nhưng cũng không nên lăng nhục trẻ. + Không dọa nạt trẻ: Người lớn cần nhớ rằng mỗi lần chúng ta dọa nạt trẻ là chúng ta đã làm cho trẻ sợ hãi và căm giận người lớn. Sự đe dọa hoàn toàn có hại cho đứa trẻ và sẽ không giúp cho hành vi của trẻ tốt hơn. + Không bắt trẻ hứa hẹn: Với sự hứa hẹn hoặc dọa nạt không có ý nghĩa đối với trẻ vì nếu trẻ cảm nhận được và cắn rứt vì không làm tròn lời hứa thì ở trẻ sẽ phát triển cảm giác hối lỗi và trẻ sẽ làm ngược lại. + Không bao bọc trẻ một cách thái quá sẽ làm trẻ yếu đuối: Cha mẹ thường không đánh giá đúng khả năng của trẻ và cho rằng trẻ còn nhỏ sẽ không làm được một điều gì cả. Sự bao bọc thái quá sẽ dẫn trẻ đến ý nghĩ rằng bản thân trẻ không thể làm điều gì. + Không nên yêu cầu trẻ phục tùng theo ý người lớn ngay lập tức vì sự phục tùng một cách thái quá không có sự thoả thuận giữa các bên không tạo điều kiện phát triển tính tự lập ở trẻ + Không yêu cầu những điều không phù hợp với lứa tuổi của trẻ vì những yêu cầu ở trẻ phải thực hiện một hành vi chính đáng mà trẻ chưa có khả năng hoặc trẻ phải làm các yêu cầu không mang tính thống nhất và liên tục trong việc cho phép hoặc cấm đoán sẽ ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển tính nhận thức ở trẻ. + Không tước đoạt của trẻ quyền làm trẻ con hãy để cho trẻ được làm trẻ con thật sự đừng mong đợi trẻ là một người giống như người lớn hoặc như người lớn mong muốn, không nên nhồi nhét lượng kiến thức quá mức so với khả năng tiếp nhận của não bộ. Hãy giúp trẻ lớn lên là chính nó. 43/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … D. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ I. KẾT LUẬN: Xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng sống ở trường mầm non là một trong  những nhiệm vụ giáo dục toàn diện. Nó hình thành cho trẻ thái độ đúng đắn, hành vi đẹp đối với các tình huống trẻ gặp phải trong cuộc sống hằng ngày. Trẻ được quan tâm đến việc rèn kỹ năng sống cụ thể là qua việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ, trẻ có thể bình tĩnh tự tìm cho mình hướng giải quyết vấn đề, để phòng tránh tối thiểu các tai nạn có thể xảy ra đối với trẻ mà lại phù hợp với đặc điểm nhận thức của lứa tuổi. Nếu tất cả giáo viên đều gương mẫu thực hiện và có những phương pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích phù hợp và thường xuyên thì tôi tin chức rằng sẽ có những lớp trẻ sẽ luôn được an toàn. Và bản thân tôi cũng rất mong muốn được sự đóng góp ý kiến, trao đổi kinh nghiệm cùng đồng nghiệp để việc chăm sóc trẻ đạt kết quả cao hơn. Qua đây tôi cũng nhận thấy rằng, ngoài việc truyền đạt kiến thức về kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thì giáo viên cũng cần phải lưu ý đến việc trao đổi thông tin qua lại với phụ huynh để phụ huynh nắm bắt và giáo dục trẻ kịp thời. II. KHUYẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT: Được sự quan tâm của Phòng giáo dục quận Hai Bà Trưng, của Ban giám hiệu nhà trường, giáo viên chúng tôi thường được đi kiến tập tại các 44/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … trường bạn. Tuy nhiên chưa có nhiều nội dung kiến tập về giáo dục kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Chính vì vậy tôi mong muốn được khuyến nghị: * Đối với ban giám hiệu nhà trường: - Kính mong ban giám hiệu nhà trường tiếp tục tạo điều kiện cho giáo viên đi học hỏi nhiều hơn nữa tại các trường bạn. - Tiếp tục tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên và nhất là kinh nghiệm giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. * Đối với Phòng giáo dục: Kính mong tiếp tục được sự quan tâm nhiều hơn nữa của các cấp lãnh đạo như: + Xây dựng nhiều nội dung kiến tập về giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ. + Mở các lớp bồi dưỡng về giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho cho giáo viên để giáo viên có thêm nhiều phương pháp giáo dục trẻ hiệu quả. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội ngày tháng năm 2019 Tôi xin cam đoan bản sáng kiến này là của tôi, do tôi viết, không sao chép! 45/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … PHỤ LỤC Tác giả - Tên sách Nhà xuất Năm Nhóm tác giả bản xuất bản Bộ giáo dục và đào Chương trình giáo Nhà xuất bản 2009 tạo dục mầm non giáo dục Việt Nam TS Trần Thị Ngọc Hướng dẫn tổ chức Nhà xuất bản 2010 Trâm - TS Lê Thu thực hiện chương giáo dục Việt Hương - PGS, TS Lê trình GDMN mẫu Nam Thị Ánh Tuyết giáo bé ( 3-4 tuổi) PGS.TS Nguyễn Thị Giáo dục giá trị sống Nhà xuất bản 2010 Mỹ Lộc - TS Đinh Thị và kỹ năng sống cho Đại học Quốc Kim Thoa - Ths Phan trẻ mầm non gia Hà Nội Thị Thảo Hương Lương Thị Bình - Các hoạt động giáo Nhà xuất bản 2011 Phan Lan Anh dục tình cảm và kĩ giáo dục Việt năng xã hội cho trẻ Nam màm non Khai thác thông tin từ nguồn tài liệu trên trang web 46/43

SKKN: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 3-4 tuổi … https://www google.com.vn 47/43