บทที่ 7

ร า ย วิ ช า ชิ้ น ส่ ว น เ ค รื่ อ ง ก ล ห ลั ก สู ต ร ป ร ะ ก า ศ นี ย บั ต ร วิ ช า ชี พ 20111-2003

90 แผนการเรียนรู้ที่ 7 แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 7 เรอื่ ง สายพานและรอกสายพาน

แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี 7 91 ชื่อวิชา ช้นิ ส่วนเครอื่ งกล ชวั่ โมงรวม 36 ชม. ชื่อหน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนครง้ั ท่ี 7 ช่อื เรือ่ ง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ชว่ั โมง 1. หัวข้อเร่ือง 1.1 สายพานแบนและสายพานกลม 1.2 สายพานลิ่มและการเปรียบเทียบการใช้สายพาน 1.3 รอกสายพานแบนและรอกสายพานลิ่ม 2. สาระสำคัญ เข้าใจถึงคุณลักษณะสายพานแบน สายพานกลม สายพานลิ่มและการเปรียบเทยี บการใช้สายพานได้อยา่ ง ถูกต้อง 3. สมรรถนะหลกั (สมรรถนะประจำหนว่ ย) แสดงความรูเ้ ก่ียวกับหลักการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ 4. สมรรถนะย่อย (สมรรถนะการเรยี นรู้) สมรรถนะท่วั ไป (ทฤษฎ)ี 1) แสดงความรเู้ ก่ียวกบั การตดิ ต้ังอุปกรณ์ 2) แสดงความรูเ้ กี่ยวความปลอดภยั และการบำรงุ รกั ษาเคร่อื งมอื กล สมรรถนะท่ีพงึ ประสงค์ (ทฤษฎี) เมื่อผู้เรียนได้ศกึ ษาเน้ือหาในบทนี้แลว้ ผู้เรียนสามารถ 1) บอกหลักการใช้เคร่ืองมือและอุปกรณ์ไดถ้ ูกต้อง 2) บอกหลกั ความปลอดภยั และการบำรงุ รักษาเครื่องมือกลได้ถกู ต้อง 5. กจิ กรรมการเรียนการสอน ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชาทฤษฎีเครื่องกล หน่วยที่ สายพานและรอกสายพาน ได้กำหนดกิจกรรมการเรียนการสอนให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้โดยใช้วิธีการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก (Active Learning Competency Based) ด้านเทคนิคการจัดการเรียนการสอนแบบ MAIP โดยมีขั้นตอนใน การดำเนนิ กจิ กรรมการเรียนการสอน ดังน้ี สอนครั้งท่ี 1 1. ขั้นนำเขา้ ส่บู ทเรียน 1.1 กจิ กรรมผู้สอน 1) ผู้สอนนำเข้าสู่บทเรียนโดยกล่าวถึงความสำคัญของเรื่องที่จะเรียน และโดยเชื่อมโยงความรู้ เดมิ กับความรใู้ หมท่ ผ่ี ูเ้ รียนจะได้เรียนรู้ โดยการใช้คำถาม 2) ผูส้ อนช้แี จงจุดประสงค์ของการเรยี นรหู้ นว่ ยที่ 7 ก่อนทำการเรียนการสอน

แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 7 92 ช่อื วิชา ชิน้ สว่ นเครื่องกล ช่ัวโมงรวม 36 ชม. ชอื่ หน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนคร้งั ที่ 7 ชือ่ เรอ่ื ง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ช่วั โมง 3) ผ้สู อนแจกใบกิจกรรมการเรียนรู้กับผู้เรียนพร้อมทั้งอธิบายวธิ ีการดำเนนิ กิจกรรม โดยผู้สอน จะคอยเป็นผแู้ นะนำ 4) ใหผ้ ู้สอนแจง้ ให้ผเู้ รียนสรปุ ความรหู้ รือประสบการณ์ใหม่ดว้ ยตนเอง โดยการทำแบบทดสอบ 2.2 กิจกรรมผเู้ รยี น 1) ผูเ้ รียนทำแบบฝกึ หัด หน่วยท่ี 7 2) ผเู้ รยี นปฏบิ ัติกจิ กรรมตามที่ไดร้ ับมอบหมาย 3) ผู้เรียนทำแบบทดสอบ 4) ผูเ้ รยี นสรปุ ความรหู้ รือประสบการณ์ใหม่ดว้ ยตนเอง 3. ขั้นสรปุ กิจกรรมการเรยี นรู้ 3.1 กจิ กรรมผู้สอน 1) ผสู้ อนตรวจสอบการสรปุ ความรู้หรือประสบการณ์ใหม่ของผู้เรยี น (ตรวจใบงาน/ใบกิจกรรม) 2) ผสู้ อนสะท้อนข้อมูลเกี่ยวกบั การสรุปความรขู้ องผเู้ รียน เพื่อใหผ้ เู้ รยี นนำไปปรบั ปรุงตนเอง 3) ถ้าผู้เรียนมผี ลการสรุปความร้ไู มเ่ ปน็ ไปตามเกณฑ์ ใหผ้ ้สู อนกระตุ้นให้เกิดความมน่ั ใจและหากผเู้ รียนมีผลการ เรียนรเู้ ป็นไปตามเกณฑ์ ผสู้ อนกระต้นุ ใหผ้ ้เู รียนร้สู กึ เกิดแรงบนั ดาลใจ 3.2 กิจกรรมผู้เรียน 1) ผู้เรียนรบั ทราบขอ้ มลู สะท้อนกลับ เพ่อื ปรับปรุงการเรยี นร้ขู องตนเอง 4. ข้นั สะท้อนความคิด 4.1 กจิ กรรมผู้สอน 1) ผู้สอนมอบหมายใหผ้ ู้เรียนสะท้อนความรู้ นำเสนอความสำเร็จ หรอื ความผิดพลาดของ ตนเอง (อาจมอบหมายใหค้ นทีส่ ำเรจ็ 1 คน และคนท่ีไม่สำเร็จ 1 คน เพอ่ื นำเสนอ) 4.2 กิจกรรมผูเ้ รียน 1) ผู้เรียนสะทอ้ นความรู้ นำเสนอความสำเร็จ หรือความผิดพลาดของตนเอง 5. ขนั้ สรุปผลการจดั การเรยี นรู้ 5.1 กจิ กรรมผูส้ อน 1) ผู้สอนแจง้ ใหผ้ เู้ รยี นประเมินตนเอง 2) ผูส้ อนมอบหมายงานใหผ้ ู้เรียนศึกษาค้นคว้า หรือเรียนรเู้ พิม่ เตมิ

แผนการจัดการเรียนร้ทู ่ี 7 93 ช่อื วิชา ชน้ิ สว่ นเครือ่ งกล ช่วั โมงรวม 36 ชม. ชื่อหน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนครง้ั ท่ี 7 ชือ่ เร่ือง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ชว่ั โมง 5.2 กิจกรรมผ้เู รียน 1) ผเู้ รียนประเมนิ ตนเอง 2) ผู้เรยี นศกึ ษาคน้ ควา้ หรือเรยี นรเู้ พ่มิ เติมจากประเดน็ ทีผ่ ้สู อนได้มอบหมาย6. สอ่ื การสอน 6.1 เอกสารประกอบการสอน 6.2 เอกสารประกอบการเรียน 6.3 สือ่ นำเสนอ PowerPoint 7. งานทีม่ อบหมาย/กิจกรรม 7.1 แบบฝกึ หัด 7.2 แบบทดสอบ 7.3 ใบงานที่ 7.1 8. การวดั และประเมินผล สมรรถนะทพ่ี ึง วธิ กี ารวัด เครอ่ื งมือ เกณฑ์การประเมนิ ประสงค์ 1. ด้านความจำ - ปฏบิ ัตกิ จิ กรรม - ใบกิจกรรมการเรียน - ผ่านเกณฑร์ อ้ ยละ 70 (Knowledge) การเรยี นรู้ 2. ด้านความเข้าใจ - การอธิบาย - แบบประเมินผลการ - ผ่านเกณฑร์ ้อยละ 70 (Skill) ปฏบิ ัตงิ าน 3. คุณลกั ษณะอันพงึ - ประเมินคุณลักษณะ - แบบประเมนิ คุณลักษณะ - ผ่านเกณฑร์ ้อยละ 80 ประสงค์ (Attitude) อันพึงประสงค์ อันพงึ ประสงค์

94 ชอ่ื เรอื่ ง ใบความรู้หนว่ ยที่ 7 ช่วั โมงรวม 36 ชม. สอนครั้งที่ 7 ชือ่ วิชา ช้นิ สว่ นเคร่ืองกล ช่ือหน่วย สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ชัว่ โมง สายพานและรอกสายพาน หนว่ ยที่ 7 สายพานและรอกสายพาน สายพาน (Bell) : ชิน้ สวนที่ใชใ้ นการถ่ายทอดกำลังจากการหมุนของเพลาหนงึ่ ไปยงั อกี เพลาหนึ่งโดยคล้องบน ล้อตุนกำลัง ซึ่งติดตง้ั บนปลายเพลาแต่ละอัน รอก (Pulley) : ลกู ล้อทใ่ี ชส้ ำหรับคล้องสายพานเพื่อขบั หมุนอุปกรณ์ ขอ้ ดี ขอ้ เสีย ไม่ต้องการหล่อลนื่ ตลอดอายุการใชง้ าน ไม่ปลอดภยั เมื่อใกล้ความร้อน สง่ กำลังไม่กระตุกยืดหยนุ่ ได้ถึง 35% ถกู นำ้ มนั และจาระบีไมไ่ ด้ ประสทิ ธิภาพการสง่ กำลงั ไดส้ งู ทดความเรว็ รอบแนน่ อนไม่ได้ เสียงดังไม่มาก ลนื่ ไดเ้ ม่อื หย่อน สง่ กำลงั ท่ีเพลาอยหู่ า่ งกนั มากได้ ลืน่ ได้เม่ือใช้งานหนักมาก ส่งกำลังด้วยความเร็วรอบสงู ไดด้ ี ไมต่ ้องการความเท่ยี งตรงศูนย์รอก สายพานนัก ต้นทนุ ชุดส่งกำลงั ตำ่ คุณสมบตั สิ ายพานส่งกำลัง สายพานสง่ ถ่ายกำลังได้โดยอาศยั ความฝดื จากการสมั ผัสระหว่างสายพานกับล้อสายพาน ปัจจบุ นั มีการออกแบบ ใหเ้ หมาะสมกับการก้าวหน้าทางวชิ าการหลายรูปแบบ แบบทเ่ี ป็นมาตรฐานสากล จำแนกออกเปน็ สายพานกลม สายพานแบน สายพานลิ่ม สายพานฟันเฟือง สายพานหลายลิ่ม สายพานข้อตอ่ เป็นตน้

ใบความรหู้ นว่ ยที่ 7 95 ชอ่ื วิชา ชิน้ ส่วนเคร่ืองกล ชวั่ โมงรวม 36 ชม. ช่ือหน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนคร้ังท่ี 7 จำนวน 2 ชั่วโมง ชื่อเร่ือง สายพานและรอกสายพาน 7.1 สานพานแบนและสายพานกลม 7.1.1 คณุ ลักษณะและข้อดขี ้อเสยี ของสายพานแบน รูปที่ 7.1 สายพานแบน เครื่องจักรกลยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เช่น โรงสีข้าวขนาดใหญ่ โรงเลื่อยไม้ โรงกลึงระบบส่งกำลังใช้เพลา ยาวไปแต่ละจุดด้วยสายพานแบน สายพานแบนสามารถส่งกำลังได้มากและสามารถส่งกำลังไปยังจุดต่าง ๆ ท่ี อยู่หา่ งไกลไดห้ ลายเมตร คณุ สมบัตขิ องวสั ดทุ ำสายพานแบน มีความต้านแรงดึงสูง มีความยืดหยุ่น คงทนไม่หลุดรอ่ นง่าย ต้านทานการกัดกร่อนจากน้ำมัน จาระบ่ี สารเคมี ตลอดจนสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูงดังนั้นลักษณะสายพานแบ่น จึงออกแบบอัดติดแน่นเป็นชั้น ๆ โดยช้ัน แรกที่สัมผัสกบั ผิวรอกสายพานยางอีลาสโตเมอร์ ชั้นกลางเป็นโพลเี อสเตอร์หุ้มเส้นลวดหรือดา้ ยรับแรงดึง ส่วน ชัน้ นอกสุดเคลอื บได้ความเร็วขอบสูงกวา่ 120 ม./วินาที และอตั ราทดใชไ้ ด้ถงึ 20 : 1 7.1.2 สายพานแบนทอ้ งฟันเฟือง (Toothed Belt) สายพานแบนท้องฟนั เฟือง หรอื เรยี กวา่ สายพานตีนตะขาบ สายพานฟันเฟืองออกแบบพัฒนาจากข้อดีของโช่ เฟืองและสายพานแบนมารวมอยู่ด้วยกัน คือ ตัวสายพานมี หนา้ กวา้ งแตบ่ างเหมือนสายพานแบน ท้องสายพนเป็นฟันเหมือนฟันเฟืองตนื้ ๆ ทม่ี รี ะยะพติ ช์เท่า ๆ กัน เส้นใย โครงสายพานเป็นลวดเหล็กคุณภาพสูง วางเรียงแนวเฉียงสามารถรับภาระได้มาก ในทำนองเดียวกัน ที่เป็น สายพานก็เสริมความแข็งแรงด้วยเส้นลวด เพื่อให้คงทนต่อการตัดเฉือนและความเร็วสูง ๆ เช่นสายพานเพลา ราวลิ้นเครื่องยนต์รอกสายพานท้องฟันเฟืองมีลักษณะเหมือนเฟืองฟันตี้น ส่งถ่ายกำลังเหมือนโซ่ส่งกำลังจึงส่ง ถ่ายกำลังได้เที่ยงตรง ไม่กระโดดและไม่หลุด

96 ใบความรู้หนว่ ยท่ี 7 ชื่อวิชา ชน้ิ สว่ นเคร่อื งกล ชวั่ โมงรวม 36 ชม. ชอื่ หน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนครัง้ ที่ 7 ชือ่ เรอ่ื ง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ช่ัวโมง - ทนความร้อน ทนการกหรอ - ทำจากเสน้ ใยหนิ เหนียว ปอ้ งกนั การยืดตัว - สง่ ถ่ายกำลงั ขบั ไดม้ าก 7.2.4 สายพานกลม สายพานกลม เปน็ สายพานที่ออกแบบสง่ กำลังเบา ๆ เช่น จกั รเย็บผา้ เครอ่ื งเลน่ เทปเสยี ง เครือ่ งฉายหนงั เคร่ืองเจยี ระไนพลอย เปน็ ต้น สายพานกลมมลี กั ษณะเหมอื นแหวนยาง (O-Ring) ทำจากยาง หรอื หนังสตั ว์ การสง่ ถ่ายกำลังของสายพาน อาศยั ความฝดื ทเ่ี กดิ จากร่องรอกสายพานสัมผัสกบั ท้องสายพาน 7.2 สายพานล่มิ และการเปรียบเทยี บการใชส้ านพาน 7.2.1 คณุ ลักษณะสายพานลิ่ม สายพานลิม่ มีรูปรา่ งหนา้ ตัดเปน็ รูปตวั วที ีเ่ รียกว่า V-Belt เป็นมุมเพิ่มประสิทธภิ าพการส่งถ่ายกำลงั ของ สายพาน มใี ชก้ ันแพร่หลายในเคร่อื งทนุ่ แรงงานการเกษตรและงานอุตสาหกรรมการสง่ ถ่ายกำลังของสายพาน อาศัยความฝดื ที่เกิดจากขอบรอ่ งล่ิมรอกสายพานกบั ผวิ ล่ิมของสายพาน รปู ที่ 7.2 สายพานลิม่ ขอ้ ควรจำ ประสิทธภิ าพในการสง่ ถ่ายกำลงั ดว้ ยสายพาน จะมากหรอื น้อยน้นั ขึ้นอยกู่ บั \"ขนาดของแรง เสยี ดทานระหว่าง สายพานกับรอกสายพาน\"

97 ใบความรู้หน่วยที่ 7 ชอ่ื วิชา ช้ินส่วนเครอื่ งกล ชว่ั โมงรวม 36 ชม. ชื่อหน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนคร้ังที่ 7 ชอ่ื เรื่อง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ชวั่ โมง ขอ้ ดี ข้อสีย ให้ประสทิ ธภิ าพสงู กวา่ 95% แรงความฝืดข้างร่องลิ่มของรอกสายพาน ตวั เลก็ ต่ำ ถา้ มุมโอบสายพานมีนอ้ ย เพราะ ใชง้ านได้เรยี บและไม่ตกร่อง ใชอ้ ตั ราทดรอกสายพานมากกว่า 1 : 10 สง่ กำลงั ไดส้ ูง ใช้อตั ราทดไดถ้ ึง 1 : 10 หากสายพานหย่อน สายพานจะลื่น มขี นาดความกว้างและคามยาวจำกดั ตาม ให้ความเร็วรอบคงที่ และไม่มีเสยี งดงั มาตรฐาน จึงมขี นาดให้เลือกใชจ้ ำนวนมาก ยืดหยนุ่ ไดจ้ ึงไมล่ ืน่ สง่ ถ่ายกำลังระยะเพลาห่างกันมากไม่ได้ เพราะสายพานเสน้ เลก็ และมีความยาว จำกัดตามมาตรฐานกำหนด 7.2.2 สว่ นประกอบสายพานล่มิ สายพานลิ่มประกอบดว้ ยยางสังเคราะห์เส้นใยเสรมิ แรงหรือเท็ตตรอน และห่อหุ้มดว้ ยผ้าใบทั้ง 4 ด้านสายพาน ล่ิมเป็นสายพานแบบไมม่ รี อยต่อออ่ นตวั ได้ดี ทนแรงดงึ สงู หน้าทีส่ ่วนประกอบสายพาน 1 ผวิ นอกส่วนทีส่ ัมผัสกบั ร่องรอกสายพานเปน็ ยางที่ทนต่อการเสียดสีและทนต่อการกัดกร่อน ไม่ทำปฏกิ ิริยากับ น้ำมัน โดยมผี า้ ใบรองรบั ภายในโดยรอบ 2 เส้นเชอื กภายใน เปน็ ใยสงั เคราะห์ประเภทเรยอนไนลอ่ น หรือเส้นลวดชนั้ เดยี วหรือหลายชน้ั ยดึ ได้ไม่เกิน 39 ป้องกนั สายพานยดื 3 ยางหุม้ เส้นเชอื ก เพอื่ ใหเ้ ส้นเชือกรกั ษาตำแหน่งของมนั โดยไมแ่ ตกตัว 4 ยางส่วนบน ทำหน้าท่ีเฉลี่ยแรงให้เส้นเชือกและรักษารูปทรงสายพานให้ตรง ยืดตัวเมื่อสายพานโอบรอก สายพาน 5 ยางส่วนล่าง เปน็ ส่วนรบั แรงกด ส่งแรงจากเส้นเชือกไปยงั รอ่ งสายพาน สายพานหลายล่ิม

98 ใบความรู้หน่วยที่ 7 ช่อื วิชา ชน้ิ สว่ นเคร่อื งกล ชัว่ โมงรวม 36 ชม. ช่ือหน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนคร้งั ที่ 7 ช่อื เร่อื ง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ช่ัวโมง สายพานหลายลิ่ม มีลักษณะเป็นสายพานลิ่มธรรมดาหลายอันหลังติดกันเป็นแพ หลังสายพานจึงมีโครงสร้าง เหมือนสายพานแบนขนาดบาง ช่องล้อสายพานต้องมีขนาดที่เท่ียงตรงกับสายพาน และรอกสายพานต้องตั้งให้ ไดศ้ นู ย์กนั พอดี เพราะสายพานหลายล่ิมยืดหยนุ่ แนวขอบไมไ่ ด้ สายพานหลายลิ่มสง่ ถา่ ยกำลงั ไดม้ าก มคี วามคงทนตอ่ การสกึ หรอและคงทนตอ่ ความร้อนได้ดี 7.2.3 พกิ ดั ขนาดสายลิม่ พิกดั สายพานในที่นจ้ี ะกล่าวเฉพาะพิกัดสายพานล่ิม เพราะพบเหน็ ได้ง่าย ตามร้านขายวัสดแุ ละเครื่องมือท้ังงาน ทางเครอ่ื งกลและไฟฟา้ ตลอดจนรา้ นขายอะไหล่และบรกิ ารรถยนตต์ ามข้างถนนทั่วไป ขนาดสายพานลิ่ม ที่หลังสายพานมีเครื่องหมายกำหนดขนาดไว้ หรือกำหนดตามความยาวกำหนดเป็นนิ้ว หรือ มม. เช่น สายพานลิ่มพิกัดนิ้ว ขนาด B 75 หมายถึงสายพานลิ่มหน้าตัดขนาด B ยาวรอบวง 75 นิ้วหรือ สายพานพิกัดเมตริก ขนาด 7.5 x 1,000หมายถงึ สายพานหลงั กวา้ ง 7.5 มม. ยาว 1,000 มม. 7.2.4 การบำรงุ รกั ษาสายพาน สายพานลิ่ม เป็นตัวส่งกำลังที่นิยมกันมากในงานอุตสาหกรรม เนื่องจากการเลือกใช้ การติดตั้งดลอดจนการ บำรุงรักษาง่ายกว่าวิธีอื่น สามารถใช้งานอย่างเชื่อถือได้เป็นเวลาหลายปี อย่างไรก็ตามการเลือกชนิดที่ถูกต้อง การติดตั้ง และบำรงุ รักษาอย่างถูกวิธี จะสามารถเพ่มิ ประสิทธิภาพ ตลอดจนอายุการใช้งานของสายพานได้มาก การบำรุงรักษาสายพานมีดงั ตอ่ ไปน้ี - ตึงสายพานใหพ้ อเหมาะสมตามความยาวของสายพาน สายพานหย่อนลนื่ ตึงเกนิ ไปเปน็ อันตรายต่อลกู ปืน - อยา่ ใหส้ ายพานและรอกสายพานเปือ้ นนำ้ มันหรือจาระบี - อยา่ ใหร้ ่องสายพานชำรดุ ร่องสายพานที่สึกจนท้องสายพานสัมผัสทอ้ งรอ่ งสายพานใหเ้ ปล่ียนรอกสายพานใหม่ - ถ้าไม่ไดใ้ ช้เครอ่ื งเปน็ เวลานาน ให้หยอ่ นสายพานไว้ 7.3 รอกสายพานแบนและรอกสายพานล่ิม 7.3.1 คุณลักษณะรอกสายพานแบน รอกสายพานทั่วไปทำจากเหล็กแผ่นและเหล็กหล่อมีพิกัดตามมาตรฐาน รอกสายใประเทศใขย อาจจำแนกเป็น กลุ่มใหญ่ได้ 2 ประเภท คือ ประเภทไทยทำเพื่อไทยใช้ ส่วนใหญ่เป็นช้างไทยเรื่อสายจีนหล่อและกลึงจำหน่าย ในราคาถูก สำหรับเครื่องทุ่นแรงงานเกษตร หรืองานที่ไม่ต้องการความเที่ยงตรงนัก ส่วนอีกประเภทหนึ่งเป็น ประเภทไทยทำ เพื่ออุตสาหกรรมผลิตตามพิกัดอุดสาหกรรมหรือผลิตตามมาตรฐานกำหนด คือ กำหนดท้ัง คณุ สมบตั ิวสั ดแุ ละขนาดตา่ ง ๆ เพื่อเป็นชนิ้ ส่วนประกอบเครอ่ื งจกั ร เครือ่ งยนต์ หรือเป็นสินค้าส่งออกได้ด้วย

99 ใบความรู้หนว่ ยท่ี 7 ช่อื วิชา ช้ินส่วนเคร่ืองกล ชว่ั โมงรวม 36 ชม. ชื่อหน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนครงั้ ท่ี 7 ชื่อเร่ือง สายพานและรอกสายพาน จำนวน 2 ชว่ั โมง รอกสายพานแบนหลังนูน รอกสายพานแบนหลังนูน เป็นรอกสายพานขนาดเล็ก ป้องกันสายพานหลุดจากรอกสายพานได้ดี หลังรอก สายพานกลึงเปน็ ผวิ หยาบป้องกนั สายพานล่ืน ปกี รอกสายพาน คอื ระหว่างดุมรอกสายพานและวงรอกสายพาน ถา้ หลอ่ ตนั จะเจาะรใู ห้โปร่งเพือ่ ลดน้ำหนักหรือหล่อเปน็ 6 ปกี รอกสายพานแบนหลังเรยี บ รอกสายพานแบนหลังเรียบ เปน็ แบบใชก้ นั แพร่หลาย ทำดว้ ยเหล็กหล่อ หลังกลึงเป็นผิวหยาบ ป้องกันสายพาน ลืน่ ไหล ตรงกลางเป็นดมุ เซาะรอ่ งลิม่ เพ่อื ประกอบตดิ แนน่ กบั เพลา การถว่ งสมดลุ รอกสายพานแบน เพอื่ ใหก้ ารขับสง่ ถ่ายกำลังเป็นไปอย่างราบเรียบ ไมส่ ่นั และมีอายุการใช้งานนาน รอกสายพานต้องได้รับการถ่วง สมดลุ สถิตและสมดุลจล โดยเฉพาะรอกสายพานขนาดใหญ่และความ เร็วรอบสูง 7.3.2 คณุ ลกั ษณะรอกสายพานล่มิ รอกสายพานลิ่ม รอกสายพานลมิ่ ทำด้วยเหลก็ เหนยี วและเหลก็ หลอ่ คงทน และถา่ ยเทความร้อนไดด้ ี รอกสายพานลิ่มสำหรับพัดลมระบายความร้อนเครื่องยนต์ ใช้รอกสายพานเหล็กแผ่นขึ้นรูป หรือรอกสายพาน เหล็กเหนียว ส่วนรอกสายพานที่ไม่ต้องการความแข็งแรงมาก เช่น รอกสายพานเครื่องเสียง เป็นรอกสายพาน พลาสติก การเลือกสายพานให้เหมาะสมกบั ร่องรอกสายพานล่ิม ขนาดถกู ตอ้ ง สายพานเตม็ ร่องรอกสายพานพอดี สายพานจงึ จะสง่ ถา่ ยกำลังได้ ประสทิ ธภิ าพสงู มีอายุใชง้ านยาวนาน ส่งกำลังไม่มีเสียงดังและไม่ต้องปรบั แต่งบ่อย มุมสายพานผิด อาจเกิดจากเลือกสายพานผิด หรือกลึงร่องรอกสายพานผิดเพราะมุมล่างสัมผัส แต่มุมบนไม่ สมั ผัส ขนาดสายพานผดิ คอื สายพานแคบกวา่ ร่องสายพาน ท้องสายพานสมั ผัสท้องร่องสายพาน การปรับความตึงสายพาน - กดหลังสายพานด้วยเกจกด 10 กก. หรือกดด้วยหัวแมม่ ือ - สายพานหยอ่ นไดป้ ระมาณ 8-10 มม. ข้อควรจำ - สายพานมุมผดิ หรือสายพานหลวมจะล่ืนเสมอ แมจ้ ะปรับตงึ มากแลว้ ก็ตาม - สายพานหย่อนมากจะลน่ื และสึกหรอเรว็ ผิดปกติ

ชอ่ื เรื่อง แบบฝกึ ทกั ษะเรียนรูท้ ี่ 7 100 ช่อื วิชา ช้นิ ส่วนเคร่ืองกล ชวั่ โมงรวม 36 ชม. ชอื่ หน่วย สายพานและรอกสายพาน สอนครง้ั ท่ี 7 จำนวน 2 ชว่ั โมง สายพานและรอกสายพาน หนว่ ยท่ี 7 สายพานและรอกสายพาน ใบฝกึ ทักษะหน่วยท่ี 7 แบบทดสอบหนว่ ยท่ี 7

101 แผนการเรียนรู้ท่ี 7 สือ่ การสอน 7 เรอ่ื ง สายพานและรอกสายพาน

102

103

104

105

106