สัปดาห์ที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางสังคม

บทเรียนโมดูล วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรม เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางสังคม จัดทำโดย นายสุทธิรักษ์ เชื้อดี แผนกวิชาสามัญ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม(สยามเทค) สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ หลักการและเหตุผลการสร้างบทเรียนโมดูลนี้ ประกอบด้วยเนื้อหา 1 ตอน ได้แก่ การ เปลี่ยนแปลงทางสังคม มุ่งให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ถึง การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการมีระเบียบวินัย ในการอยู่ร่วมกัน โดยการผ่านการเรียนรู้ ต้องศึกษาเอกสาร ประกอบการเรียนรู้ ทำแบบทดสอบระหว่างการ เรียนรู้เรียน และแบบทดสอบหลังเรียนได้ถูกต้อง ตามลิงก์/แอปพลิเคชันในแต่ละบทเรียน โดยการ สแกนคิวอาร์โค้ด/เข้าไปที่แอปฯ เพื่อตอบปัญหา และได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ของแบบ ทดสอบระหว่างเรียน และแบบทดสอบหลังเรียน กรณีที่ได้ไม่ถึงเกณฑ์ให้นักศึกษากลับเข้าไปตอบ คำถามซ้ำได้จนกว่าจะผ่านเกณฑ์ ผู้เรียน จำเป็นต้องมีพื้นฐานความรู้เรื่อง สถาบันทางสังคมมาบ้าง

สารบัญ คำนำ 1 สารบัญ 2 คำชี้แจง 3 จุดประสงค์การเรียนรู้ 4 แบบทดสอบก่อนเรียน 6 การเปลี่ยนแปลงทางสังคม 8 สาเหตุการเปลี่ยนแปลงทางสังคม 13 พฤติกรรมร่วมของสมาชิกในสังคม 15 ปัญหาสังคมไทยปัจจุบัน 16 แบบทดสอบระหว่างเรียน 17 คลิปวิดีโอ แบบทดสอบหลังเรียน

คำชี้แจง การใช้บทเรียนโมดูล เรื่อง การเปลี่ยนแปลง ทางสังคม 1. อ่านคำชี้แจงและคำแนะนำสำหรับนักศึกษาให้ เข้าใจก่อนลงมือศึกษาชุดกิจกรรม 2. นักศึกษารับlink กิจกรรมทาง Line หรือ google classroom 3. ทําแบบทดสอบก่อนเรียนด้วยการสแกนคิว อาร์โค้ด พิมพ์ชื่อ เลขที่ แล้วตอบคำถาม 4. ศึกษาเนื้อหาในชุดกิจกรรม ตามขั้นตอนที่ ระบุไว้ในคำชี้แจงทุกข้อในกิจกรรมท้ายบทเรียน 5. ทำแบบทดสอบระหว่างเรียนผ่านเกณฑ์ร้อย ละ 60 6. ทําแบบทดสอบหลังเรียน ด้วยการเข้าไปที่ แอปพลิเคชัน edpuzzle ดูความก้าวหน้าในการ เรียนของนักศึกษา หลังจากศึกษาบทเรียนและทํา กิจกรรมท้ายบทเรียนเรียบร้อยแล้ว ผ่านเกณฑ์ร้อย ละ 60 7. ในการทำกิจกรรมทุกชุดกิจกรรม ขอให้นัก ศึกษาทําด้วยความตั้งใจ ให้ความร่วมมือ มีความ ซื่อสัตย์และรับผิดชอบต่อตนเองให้มากที่สุด หากนักศึกษาไม่เข้าใจบทเรียนเนื้อหาตอนใด ให้ ถามครูผู้สอนเพื่ออธิบายเพิ่มเติม และสามารถ เข้าไปที่ google classroom เพื่อศึกษานอกเวลา ได้

จุดประสงค์การเรียนรู้ ปฏิบัติตนเป็นผู้สร้างภูมิคุ้มกันที่ ดีในตน เพื่อรองรับการ เปลี่ยนแปลงทางสังคมได้

แบบทดสอบก่อนเรียน

หลักสังคมวิทยาถือว่าการ เปลี่ยนแปลงทางสังคมเป็นผลมา จากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความ เป็นอยู่ของมนุษย์ ทั้งนี้ มนุษย์มีหน้า ที่ที่จะธํารงรักษาชาติพันธุ์ของตนให้ ยั่งยืน หากมนุษย์ละทิ้ง หลีกเลี่ยง หน้าที่ต่อครอบครัว ต่อการงาน อาชีพ หน้าที่ต่อบุคคลอื่น หน้าที่ต่อ สังคม ประเทศชาติ ย่อมก่อให้เกิด “วิกฤตหน้าที่” มีผลให้สังคม เปลี่ยนแปลง วิธีการดำรงตนภายใต้ การเปลี่ยนแปลง สังคมจำเป็นต้อง ปรับโครงสร้างในทุกสถาบันให้เป็น ไป ในการแก้วิกฤต และสร้างสมดุล ด้วยการบริหารจัดการองค์การที่ดีที่ เรียกว่า “ธรรมาภิบาล” (Good Governance) ในทุกสถาบันที่ ประกอบเป็นโครงสร้างของสังคม นั้น ๆ

สังคมไทย มีพัฒนาการเปลี่ยนผ่าน มาหลายยุคสมัย จากเดิมสภาพสังคม ไทยเป็นสังคมเกษตรกรรม ประชากร ดำรงชีวิตแบบพออยู่พอกินเพื่ อยังชีพ ทำมาหากินโดยพึ่ งพิ ง ทรัพยากรธรรมชาติจน พ.ศ. 2504 การพัฒนาสังคมไทย มีการ เปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจจากการ ผลิตเพื่อยังชีพเป็น การผลิตเพื่อการ ส่งออก เข้าสู่ความเป็นทุนนิยม มีการ ระดมทุน และทรัพยากร เกิดปัญหา ทางสังคมและสิ่งแวดล้อม จนกลาย เป็น สังคมที่มีช่องว่างระหว่างรายได้ แผนพั ฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่ง ชาติ ฉบับที่ 7 จึงมีเป้าหมายเพื่อแก้ ปัญหาให้ “เศรษฐกิจดี สังคมไม่มี ปัญหา การพัฒนายั่งยืน” แต่ภายหลังการดำเนินการ เมื่อเริ่ม แผนพั ฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ถึงฉบับปัจจุบัน พบว่าสภาพ สังคมไทยนั้น “เศรษฐกิจไม่ดี สังคมมี ปัญหา การพัฒนาไม่ยั่งยืน” แม้ว่ารูป แบบวิถีชีวิตของคนไทย จะทันสมัยขึ้น ก็ตาม รัฐได้วางกรอบทิศทางประชากร มุ่งพั ฒนาประชากรไทยให้มีภูมิคุ้มกันต่อ การเปลี่ยนแปลง ตามแผนพั ฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) ด้วยนโยบาย Thailand 4.0 เพื่อ เศรษฐกิจไทยมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน

3.2 สาเหตุการเปลี่ยนแปลงทางสังคม การเปลี่ยนแปลงทางสังคม คือ การที่รูปแบบทางสังคมด้าน ครอบครัว ขนบธรรมเนียมประเพณี การเมืองการปกครอง เปลี่ยนแปลงไปในทางที่เป็นประโยชน์หรือเป็นโทษ จากสาเหตุ 5 ประการ ได้แก่ 1) การปรับเข้าสู่ความสมดุล เนื่องจากเกิดความขัด แย้ง ความตึงเครียด ความไม่สงบภายใน มีผลต่อ จิตใจ สังคมจำเป็นต้องจัดการ เพื่อให้เกิดความสงบ เป็นสุขด้วยระบวนการที่เหมาะสม 2) อิทธิพลของความคิด ความเชื่อ และบุคลิกภาพ ของบุคคล มีผลต่อความขัดแย้งหรือประสาน ประโยชน์ 3) การเปลี่ยนแปลงอัตราการเพิ่มลดของประชากร มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของบุคคลและชุมชน 4) การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี มีผลต่อฐานะ ทางเศรษฐกิจและการประกอบอาชีพในทางที ทันสมัย รวดเร็วขึ้น 5) สมดุลด้านวัฒนธรรมถูกทำลาย จากสงคราม และการแพร่กระจายของวัฒนธรรมชาติอื่น ๆ การ เปลี่ยนแปลงทางสังคมจึงมีผลต่อวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ของกลุ่มคนในสังคม ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนแปลง ทางสังคมในประเทศรัสเซีย

นักสังคมวิทยาได้กล่าวว่า รูปแบบการเปลี่ยนแปลงทาง สังคมโดยทั่วไปมี 2 รูปแบบ คือ 1) การเปลี่ยนแปลง 2) การเปลี่ยนแปลงแบบ แบบเส้นตรง จาก วัฏจักร ซึ่งเป็นการ อารยธรรมระดับต่ำ เปลี่ยนแปลงแบบก้าวหน้าไป พัฒนาไปสู่ เรื่อย ๆ จนถึงที่สุดก็จะเสื่อม อารยธรรมระดับสูง สลายไป แล้วเกิดสังคมใหม่ ขึ้นไปเรื่อย ๆ เช่น วนเวียนไม่รู้จบ โดยมีปัจจัย จากสังคม เกื้ อกูลการเปลี่ยนแปลงจาก เกษตรกรรมสู่ สภาพแวดล้อม ธรรมชาติและ อุตสาหกรรม ประชากร การพัฒนา เศรษฐกิจ ทัศนคติ ความเชื่อ ของคนในสังคม การ เคลื่ อนไหวทางสังคม กระบวนการทางวัฒนธรรม การประดิษฐ์คิดค้นสิ่งใหม่ ๆ

3.3. พฤติกรรมร่วมของสมาชิกในสังคม พฤติกรรมร่วม หมายถึง พฤติกรรมของกลุ่มที่เกิดจากการ แพร่ระบาดทางอารมณ์ ก่อให้เกิดความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันทาง จิตใจ แสดงออกเพื่อระบายความกดดันภายในออกมา เป็น พฤติกรรมที่ยังไม่มีแบบแผน หรือสังคมขณะนั้นมีโครงสร้างที่ไม่ แน่นอน องค์ประกอบของการแพร่ 2) จิตใจอยู่ในสภาพที่ถูก ระบาดทางอารมณ์จนเกิด กระตุ้นได้ง่าย โดยจิตใจที่ พฤติกรรมร่วม มี 3 ลักษณะ อ่อนแอพร้อมจะถูกกระตุ้นให้ ดังนี้ เปลี่ยนไปใน ทิศทางใดก็ได้ เมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมของ 1) จิตใจอยู่ในสภาพที่ถูกชักจูง กลุ่มคนที่มีอาการตื่นเต้น มี ได้ง่าย บุคคลจะมองตัวอย่าง การกระทำรุนแรงที่มากระทบ จากผู้อื่ นและพร้อมที่จะทำตาม จิตใจจนตอบสนองเป็น โดย ไม่คำนึงถึงผลของการก พฤติกรรมเดียวกัน ระทำ

3) มีประสบการณ์เดียวกัน 1) ฝูงชน (Crowds) เช่น กรณีนักเรียนยกพวกตีกัน คน การมุงดูเหตุการณ์ต่าง ๆ การดู งานก่อความวุ่นวาย เนื่องจาก ดนตรี การชุมนุมหาเสียง เคยมี ประสบการณ์เดียวกัน เมื่อถูกกระตุ้นจึงเกิดการมี 2) ฝูงชนที่วุ่นวายหรือบ้า พฤติกรรมร่วม โดยปราศจาก คลั่ง (Mob) เป็นฝูงชนที่มุ่ง เหตุผล กระทำการรุนแรง มักทำลาย การแสดงออกของพฤติกรรม สถานที่ บุคคล เป็นการจลาจล ร่วม เป็นไปในรูปลักษณะต่าง ๆ 3) การแตกตื่น (Panics) การ ดังนี้ ที่บุคคลรู้สึกได้ถึงอันตรายจน ควบคุมตนเองไม่ได้ 4) ความนิยมชั่วครู่ (Fads) เช่น สมัยนิยม แฟชั่นการแต่ง กาย 5) ความคลั่งไคล้ (Craze) 8) การปฏิรูป (Reforms) เป็นอารมณ์ร่วมรุนแรงที่มีต่อ เป็นกระบวนการที่มุ่งให้เกิด สิ่งใดสิ่งหนึ่งจนขาดเหตุผล การเปลี่ยนแปลง โดยวิธีชักจูง ให้คนหมู่มาก คล้อยตาม โดย 6) กระบวนการทางสังคม มีเป้าหมายและขอบเขตที่แคบ (Social Movements) เช่น กว่ากระบวนการปฏิวัติ การเคลื่ อนไหวประท้วงอย่างมี เป้าหมาย 7) การปฏิวัติ (Revolutions) เป็นกระบวนการที่ ต้องการ เปลี่ยนแปลง โครงสร้างเกือบ ทั้งหมด

การเกิดพฤติกรรมร่วม ของสมาชิกในสังคมนั้น เกิด จากปัจจัยทางชีววิทยา ปัจจัยทางจิต ปัจจัย ทางสิ่ง แวดล้อม ปัจจัยค่านิยมทาง สังคม พฤติกรรมร่วมนี้อาจ ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด ก า ร เ ป ลี่ ย น แ ป ล ง ความมีระเบียบหรือ ไม่มี ระเบียบในสังคมนั้นก็ได้ การเปลี่ยนแปลงทางสังคมจึง เป็นการเปลี่ยนแปลงทางระบบ ความสัมพันธ์ของบุคคลในสังคม และ วิถีชีวิต โดยมีการ เปลี่ยนแปลงวัฒนธรรม เช่น ระบบความคิด วิถีการเมืองการ ปกครอง การประดิษฐ์เทคโนโลยี ใหม่ ๆ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ทางสังคม จากสังคม เกษตรกรรมเป็นสังคม อุตสาหกรรม สังคมข้อมูล ข่าวสาร เทคโนโลยี และขับ เคลื่ อนสู่การเป็นสังคมแห่งองค์ ความรู้ มีการใช้นาโนเทคโนโลยีและเทคโนโลยีชีวภาพเพื่ อการผลิตอาหารเลี้ยงชาว โลกในศตวรรษที่ 21 ศตวรรษแห่งการเปลี่ยนแปลงอันมีเทคโนโลยีเป็น ฐาน กระทรวงศึกษาธิการได้กล่าวถึงการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ว่า ความ คิดในเด็กและเยาวชนเปลี่ยนแปลงสังคมด้วย “ทักษะการเรียนรู้และ นวัตกรรม” ประกอบด้วย

1) 3R ได้แก่ Reading เมื่ อเปลี่ยนทัศนคติบุคคลทั้งสังคม (การอ่าน) Writing (การ เ ป็ น สั ง ค ม แ ห่ง ข้ อ มู ล ข่ า ว ส า ร โ ล ก ไ ร้ เขียน)และ Arithmetic (คณิตศาสตร์) พรมแดน จึงมีผลให้สังคมโลก 2) 4C ได้แก่ Critical เปลี่ยนแปลงไปในที่สุด Thinking (การคิดวิเคราะห์) 3.4 ผลของการเปลี่ยนแปลงทาง Communication (การ สื่อสาร) Collaboration สังคม มี 3 ประการ ดังนี้ (การร่วมมือ) และ 1) ผลต่อวิถีชีวิตด้านอาชีพและ Creativity (ความคิด สร้างสรรค์ ทักษะชีวิตอาชีพ) การใช้ทรัพยากรธรรมชาติ จะมีความ สลับซับซ้อนหลายมิติ การอพยพย้ายถิ่น การปรับปรุงวิถีการผลิตด้านการเกษตร อุ ตสาหกรรมด้วยเทคโนโลยี 2) ผลต่อความสัมพันธ์ทาง สังคมและวัฒนธรรมภายใต้สภาพ แวดล้อมใหม่ เกิดจากความก้าวหน้าทาง วิทยาการและเทคโนโลยี ทำให้ระบบ ความสัมพันธ์ทางสังคมเปลี่ยนแปลง

3) ผลต่อการจัดการ บริหารปกครองประเทศ ซึ่ง ผันแปรไปตามวิวัฒนาการทาง เศรษฐกิจ การเปลี่ยนแปลงที่ เกิดขึ้นในสังคม ส่งผลให้ โครงสร้างทางสังคม การกระ ทำทางสังคมปฏิสัมพันธ์ ต่อ กัน บรรทัดฐานและผลิตผล หรือสัญลักษณ์ของสังคม เปลี่ยนแปลงไป โดย เปลี่ยนแปลงในส่วนของการ สื่อสาร ทัศนคติ บุคลิกภาพ ของบุคคล ภายใต้การผสม ผสานของวัฒนธรรมในการ ปลูกฝังทัศนคติและบุคลิกภาพ วิถีชีวิตบุคคลย่อมเป็นไปตามกรอบของสถาบันในสังคม โดยเริ่ม จากครอบครัว ซึ่งมีความสำคัญ สถาบันการศึกษาเป็นสถาบันที่ เสริมสร้างประสบการณ์ชีวิตเพื่อทักษะ อาชีพในอนาคตของเยาวชน การพัฒนาสังคมจึงต้องปูพื้นฐานบุคลิกภาพตั้งแต่วัยเด็กเพื่อการ เป็นผู้ใหญ่ที่มี วิสัยทัศน์และเป็นคนที่มีคุณภาพ สถาบันทางสังคม จึงมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของบุคคลในสังคมที่ตนอาศัยอยู่

3.5 ปั ญหาสั งคมไทยปั จจุบัน ปั ญหาสั งคมโดยทั่วไป หมายถึง สภาวการณ์ที่สมาชิกใน สั งคมไม่พึงปรารถนา มีผลกระทบต่อคนเป็ น จำนวนมาก และ สั งคมต้องการจะปรับปรุงแก้ไขด้วยการร่วมมือกันทางสั งคม 1) สาเหตุ ของปั ญหาสั งคม เกิ ดจาก การเปลี่ ยนแปลงทางสั งคม ความไม่ เป็ นระเบี ยบของสั งคม เช่ น ความล้ ม เหลวของกลุ่ มจารีตประเพณี กลุ่ มที่ มี ผลประโยชน์ ขั ดกั น ความขั ดแย้ ง ทางกฎเกณฑ์ และความมุ่ งหวั งที่ สั งคมกำหนดให้ ประชาชนปฏิ บั ติ ตาม จนเกิ ดเป็ นพฤติ กรรมที่ สั งคมไม่ ยอมรั บ 2) ปั ญหาของสั งคมไทยในปั จจุ บั น เกิ ดไปพร้อมกั บการเปลี่ ยนแปลงใน สั งคมโลก ได้ แก่ ปั ญหา ความ ยากจน ปั ญหาการกระจายรายได้ ปั ญหาการฉ้ อราษฎร์บั งหลวง ปั ญหา ยาเสพติ ด ปั ญหาอาชญากรรม ปั ญหาสิ่ งแวดล้ อม

3) แนวปฏิบัติเพื่อการแก้ไขปัญหา สังคมไทยตามศักยภาพของตนเอง ปัญหาสังคมจะแก้ไขได้ ด้วย ปัจเจกบุคคลเท่านั้น ประชาชน พลเมืองไทยทุกคนควรสร้างค่านิยม ใหม่ตั้งแต่วัยต้นด้วยการรู้หน้าที่ บํา เพ็ญประโยชน์ และมีจิตสาธารณะ ภายใต้หลักศาสนา หลักกฎหมาย และหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอ เพียง จนสร้างวิถีชีวิตที่เป็น ประชาธิปไตยในสังคม ด้วยวิธีการ (1) บุคคลต้องใช้เหตุผลนําการกระ ดังนี้ ทำ (2) บุคคลต้องรู้จักวิเคราะห์สารใน ชีวิตประจำวันด้วยความคิดกว้างไกล (3) บุคคลต้องมีความขยัน อดทน ปฏิบัติตามกฎหมาย ปฏิบัติต่อทุกคน อย่างเสมอภาค (4) บุคคลต้องรับฟังความคิดเห็น ผู้อื่ น แม้เป็นความเห็นต่าง (5) บุคคลต้องมีส่วนร่วม ทางการเมืองการปกครองด้วยความ เสียสละเพื่อสังคม กล่าวได้ว่า ปัญหา สังคมจะแก้ไขด้วยการลดละความ โลภมาก ความเห็นแก่ตัว สร้างวินัย ในตนเอง ซื่อตรงต่อหน้าที่ และ ปฏิบัติตามวัฒนธรรมอันดีงาม เพื่อ การบรรลุวิสัยทัศน์การบริหาร ประเทศของรัฐบาลที่ว่า “ประเทศ พัฒนาแล้วอย่างมั่นคง มั่งคั่ง และ ยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง”

แบบทดสอบระหว่างเรียน

ดูคลิปวิดีโอก่อนนร๊าาาาาา คำตอบทั้งหมดมีอยู่ในคลิปวิดีโอ เท่านั้นจร๊าาา

แบบทดสอบหลังเรียน