สัปดาห์ที่ 13 สิทธิ หน้าที่ของพลเมืองดี

บทเรียนโมดูล วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรม เรื่อง สิทธิ หน้าที่ของพลเมืองดี จัดทำโดย นายสุทธิรักษ์ เชื้อดี แผนกวิชาสามัญ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม(สยามเทค) สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ หลักการและเหตุผล การสร้างบทเรียนโมดูล นี้ ประกอบด้วยเนื้อหา 4 ตอน ได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย สิทธิ หน้าที่ของคนไทย หลัก กฎหมายสากล และหลักกฎหมายไทย มุ่งให้ผู้เรียนได้ เรียนรู้ถึงการนำวัฒนธรรมมาพัฒนาสังคมไทยและ เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข โดยการผ่านการเรียนรู้ ต้องศึกษาเอกสาร ประกอบการเรียนรู้ ทำแบบทดสอบระหว่างการเรียน รู้เรียน และแบบทดสอบหลังเรียนได้ถูกต้องตาม ลิงก์/แอปพลิเคชันในแต่ละบทเรียน โดยการ สแกน คิวอาร์โค้ด/เข้าไปที่แอปฯ เพื่อตอบปัญหา และได้ คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ของแบบทดสอบ ระหว่างเรียน และแบบทดสอบหลังเรียน กรณีที่ได้ไม่ ถึงเกณฑ์ให้นักศึกษากลับเข้าไปตอบคำถามซ้ำได้ จนกว่าจะผ่านเกณฑ์ ผู้เรียน จำเป็นต้องมีพื้นฐานความรู้เรื่องหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาบ้าง

สารบัญ คำนำ สารบัญ คำชี้แจง 1 จุดประสงค์การเรียนรู้ 2 แบบทดสอบก่อนเรียน 3 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย 6 แบบทดสอบระหว่างเรียน 14 สิทธิ หน้าที่ของคนไทย 15 หลักกฎหมายสากล 17 หลักกฎหมายไทย 20 แบบทดสอบหลังเรียน 24

คำชี้แจง การใช้บทเรียนโมดูล เรื่อง สิทธิ หน้าที่ของ พลเมืองดี 1. อ่านคำชี้แจงและคำแนะนำสำหรับนักศึกษา ให้เข้าใจก่อนลงมือศึกษาชุดกิจกรรม 2. นักศึกษารับlink กิจกรรมทาง Line หรือ google classroom 3. ทําแบบทดสอบก่อนเรียนด้วยการสแกนคิว อาร์ โค้ด พิมพ์ชื่อ เลขที่ แล้วตอบคำถาม 4. ศึกษาเนื้อหาในชุดกิจกรรม ตามขั้นตอนที่ ระบุไว้ในคำชี้แจงทุกข้อในกิจกรรมท้ายบทเรียน 5. ทำแบบทดสอบระหว่างเรียนผ่านเกณฑ์ร้อย ละ 60 6. ทําแบบทดสอบหลังเรียน ด้วยการเข้าไปที่ แอป พลิเคชัน edpuzzle ดูความก้าวหน้าในการ เรียนของนักศึกษา หลังจากศึกษาบทเรียนและทํา กิจกรรมท้ายบทเรียนเรียบร้อยแล้ว ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 7. ในการทำกิจกรรมทุกชุดกิจกรรม ขอให้นัก ศึกษาทําด้วยความตั้งใจ ให้ความร่วมมือ มีความ ซื่อสัตย์และรับผิดชอบต่อตนเองให้มากที่สุด หากนักศึกษาไม่เข้าใจบทเรียนเนื้อหาตอนใด ให้ถามครูผู้สอนเพื่ออธิบายเพิ่มเติม และสามารถ เข้าไปที่ google classroom เพื่อศึกษานอกเวลา ได้

จุดประสงค์การเรียนรู้ บอกสิทธิ หน้าที่พลเมืองดีตาม ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหา กษัตริย์ทรงเป็ นประมุขได้

แบบทดสอบก่อนเรียน ไม่ต้องพยายามให้เหมือนใคร เหมือนรูปโปรไฟล์ตัวเองให้ได้ก่อน

บทนำ การปกครองระบอบประชาธิปไตยอัน มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขของราช อาณาจักรไทยนั้น ประชาชนชาวไทยทุกคน มีสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ใน ฐานะ พลเมืองโดยเท่าเทียมกัน ดังนั้น ตามสิทธิ หน้าที่ของพลเมืองดีจึงพึง กระทำกิจกรรมต่าง ๆ ตามบทบัญญัติใน รัฐธรรมนูญเพื่อความเจริญก้าวหน้าของ ประเทศ และต้องปฏิบัติตนตามหลัก กฎหมายสากลและกฎหมายไทยจนกลาย เป็นวิถีชีวิตแบบประชาธิปไตย ได้แก่ เคารพเหตุผล รู้จักการประนีประนอม ยอมรับการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้วย สันติ วิธี จนเป็น สังคมที่พัฒนาอย่าง มั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน

ประเทศที่มีการปกครองที่ดี จะส่งผลให้ ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข รัฐธรรมนูญแห่งราช อาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ได้กล่าวไว้ว่า สังคม ไทยปัจจุบันประสบปัญหาความขัดแย้งต่าง ๆ ที่ หาทางออกไม่ได้ เหตุส่วนหนึ่งเกิดจากมีผู้ไม่ยํา เกรงกฎเกณฑ์การปกครองบ้านเมือง ทุจริต ฉ้อฉล หรือบิดเบือนอำนาจ ขาดความตระหนักสํา นึกรับผิดชอบ ต่อประเทศชาติและประชาชน จน ทำให้การบังคับใช้กฎหมายไม่เป็นผล จึงต้อง ป้องกันและแก้ไขด้วยการปฏิรูป การศึกษา และ การบังคับใช้กฎหมาย เสริมสร้างความเข้มแข็ง ในระบบคุณธรรม จริยธรรม ให้ประชาชนโดย เฉพาะเยาวชนได้รู้ถึงสิทธิ หน้าที่ของพลเมืองดี เพื่อการดำรงชีวิตดีงามในวิถีชีวิตแบบ ประชาธิปไตย ดังนั้น เยาวชน จึงจำเป็นต้องได้รับการ ศึกษาเรื่องสิทธิ หน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ

1. สิทธิ หน้าที่ของพลเมืองดีตามระบอบ ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ ทรงเป็นประมุข 1.1 รัฐธรรมนูญแห่งราช อาณาจักรไทย รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน นี้ ตราไว้ ณ วันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2560 ได้กล่าวไว้ในหมวด 3 สิทธิ และเสรีภาพ ของปวงชนชาวไทย และหมวด 4 หน้าที่ ของปวงชนชาวไทย มีสาระโดยสรุป ดังนี้

1) บุคคลย่อมมีสิทธิ เสรีภาพตาม กฎหมาย และได้รับ ความคุ้มครองตราบใดที่ การใช้สิทธิหรือเสรีภาพนั้นไม่เป็นอันตรายต่อ ความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือ ศีลธรรมอันดีของประชาชน รวมทั้งไม่ละเมิด สิทธิและเสรีภาพของบุคคลอื่น ผู้ถูกละเมิด สิทธิย่อมได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญ เพื่อใช้สิทธิทางศาลหรือได้รับ การช่วยเหลือจากรัฐ 2) บุคคลย่อมเสมอกันในกฎหมาย มีสิทธิและเสรีภาพ ได้รับความคุ้มครองตาม กฎหมายเท่าเทียมกัน ชายและหญิงมีสิทธิเท่า เทียมกัน

3) บุคคลย่อมมีสิทธิและเสรีภาพใน ชีวิตและร่างกายตามกฎหมาย 4) บุคคลไม่ต้องรับโทษทางอาญา เว้นแต่ใต้กระทำการที่กฎหมายบัญญัติเป็น ความผิด 5) การเกณฑ์แรงงานจะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามกฎหมาย 6) บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการนับถือ ศาสนา มีสิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว เกียรติยศ ชื่อเสียง และ ครอบครัว การกระทำ อันเป็นการละเมิดสิทธิของบุคคลหรือการนํา ข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้ประโยชน์ ไม่ว่าในทาง ใด ๆ จะกระทำมิได้ เว้นแต่อาศัยอำนาจตาม บทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ตราขึ้นเพื่อ ประโยชน์สาธารณะ

7) บุคคลย่อมมีเสรีภาพในเคหสถาน การแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การ พิมพ์ การโฆษณา และการสื่อความหมายโดย วิธีอื่น อีกทั้งเสรีภาพทางวิชาการย่อมได้รับ ความคุ้มครอง แต่การใช้เสรีภาพนั้น ต้องไม่ ขัดต่อหน้าที่ของปวงชนชาวไทยหรือศีลธรรม อันดีของปวงชนชาวไทย 8) บุคคลซึ่งประกอบวิชาชีพ สื่อมวลชน ย่อมมีเสรีภาพในการเสนอข่าวสาร หรือการแสดงความคิดเห็นตามจริยธรรม แห่งวิชาชีพ เลือกถิ่นที่อยู่ 9) บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการ ติดต่อสื่อสาร เดินทาง และ 10) บุคคลย่อมมีสิทธิในทรัพย์สินและ การสืบมรดก

11) บุคคลและชุมชนย่อมมีสิทธิ ได้รับทราบและเข้าถึงข้อมูล ข่าวสาร สาธารณะในครอบครองของหน่วยงาน ของรัฐตามที่กฎหมายบัญญัติ เสนอเรื่อง ราวร้องทุกข์ และฟ้องหน่วยงานของรัฐให้ รับผิดเนื่องจากการกระทำหรือละเว้นการก ระทำของข้าราชการ พนักงานลูกจ้างของ หน่วยงานของรัฐ อนุรักษ์ ฟื้ นฟู ส่งเสริม ภูมิปัญญา ศิลปวัฒนธรรม ขนบรรมเนียม จารีต ประเพณีอันดีงาม จัดการบำรุงรักษา และใช้ประโยชน์ ทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทาง ชีวภาพอย่างสมดุลและยั่งยืน ตามวิธีการที่ กฎหมายบัญญัติ มีเสรีภาพในการชุมนุม โดยสงบและปราศจากอาวุธ เสรีภาพใน การจัดตั้งพรรคการเมือง

12) สิทธิของผู้บริโภคย่อมได้ รับการคุ้มครอง 13) บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับ การบริการสาธารณสุขของรัฐ 14) สิทธิของมารดา ก่อนและ หลังการคลอด ย่อมได้รับความ คุ้มครองช่วยเหลือตามกฎหมาย 15) บุคคลที่มีอายุเกิน 60 ปี ไม่มีรายได้ หรือบุคคลผู้ยากไร้ ย่อมมี สิทธิได้รับความช่วยเหลือที่ เหมาะสม จากรัฐ 16) บุคคลจะใช้สิทธิ เสรีภาพ เพื่อล้มล้างการปกครองระบอบ ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ ทรง เป็นประมุขมิได้

ส่วนหน้าที่ของปวงชนชาว ไทย รัฐธรรมนูญได้กำหนดไว้ ดังนี้ 1) พิทักษ์ชาติ ศาสนา พระ มหากษัตริย์ และการปกครอง ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหา กษัตริย์ ทรงเป็นประมุข 2) ป้องกันประเทศ พิทักษ์ เกียรติภูมิ ผลประโยชน์ของชาติ และสาธารณสมบัติของแผ่นดิน รวมทั้งให้ความร่วมมือและป้องกัน สาธารณภัย 3) ปฏิบัติตามกฎหมาย อย่างเคร่งครัด

4) เข้ารับการศึกษาภาค บังคับ 5) รับราชการทหารตาม กฎหมายบัญญัติ 6) เคารพและไม่ละเมิด สิทธิ เสรีภาพของบุคคลอื่น 7) ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง เสีย ภาษีอากร ไม่สนับสนุนการทุจริต ประพฤติมิชอบทุกรูปแบบ 8) ร่วมมือ สนับสนุนการ อนุรักษ์และคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ ความหลาก หลาย ทางชีวภาพ รวมทั้งมรดกทาง วัฒนธรรม

แบบทดสอบระหว่างเรียน ไม่ขอสู้กับใคร เพราะเป็นคนน่ารัก ไม่ใช่นักมวย

Notes Date: __________ 1.2 สิทธิ หน้าที่ของคนไทย จากบทบัญญัติโดย สรุปเกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ของปวงชนชาวไทยตาม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 เป็นที่คาด หวังว่า สังคมไทยจะพัฒนาอย่างยั่งยืนภายใต้การปกครอง ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข โดยมีที่มาจากภาษาอังกฤษว่า “Dermocratic form Government with the King as Head of State” การ ปกครองรูปแบบนี้มีลักษณะ ผสมรูปแบบการปกครอง ระบอบประชาธิปไตยกับการใช้ระบบรัฐสภาบริหารประเทศ ภายใต้พระปรมาภิไธย พระมหากษัตริย์ ทั้งนี้ ทรงใช้พระราช อำนาจผ่านทางคณะรัฐมนตรี รัฐสภา และศาลสถิตยุติธรรม โดยปรากฏ หลักฐานระบบนี้ตามรัฐธรรมนูญแห่งราช อาณาจักรไทย พ.ศ. 2492 เป็นต้นมา รัฐธรรมนูญแห่งราช อาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 นี้ มุ่งเน้นให้สิทธิ เสรีภาพของ ปวงชนชาวไทย กระทำการใด ๆ ได้ตามบทบัญญัติที่ไม่ได้ ห้ามไว้ใน รัฐธรรมนูญ และพลเมืองทุกคนย่อมได้รับการ คุ้มครองตามกฎหมายรัฐธรรมนูญ ทั้งนี้ สิทธิ หน้าที่ของประชากรไทยย่อมเป็นไปตาม แนวนโยบายแห่งรัฐ ภายใต้กระบวนการยุติธรรม ที่มี ประสิทธิภาพ เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ

2. หน้าที่ของพลเมืองตามหลักกฎหมายสากล และหลักกฎหมายไทย พลเมืองดีต้องรู้จักสิทธิและหน้าที่ของ ตนเพื่อการประพฤติตนที่ถูกต้องและเป็น ประโยชน์ต่อชาติบ้านเมือง การรู้จักสถานภาพ สิทธิ หน้าที่ของตนเพื่อความเป็นพลเมืองดี และป้องกันการละเมิดสิทธิจากผู้อื่น พิจารณา ได้ตามหลักกฎหมายสากลและหลักกฎหมาย ไทย ดังนี้

2.1 หน้าที่พลเมืองตามหลัก กฎหมายสากล ในฐานะประชากรโลกบุคคลควรรู้ สิทธิเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ที่ถูกต้อง สิ่งจำเป็น ที่ต้องรู้ คือ ปฏิญญาสากล ว่าด้วยสิทธิ มนุษยชน เพราะสิทธิมนุษยชนควรได้รับ ความคุ้มครองโดยหลักนิติธรรม และการ ปกครองโดยรัฐ ที่เป็นสมาชิกจะต้องให้ความ สำคัญทางด้านการส่งเสริม การเคารพและ ยึดถือสิทธิมนุษยชน โดยถือว่าปัจจุบัน บุคคลทุกคนในสังคมมีความมุ่งมั่นส่งเสริม การเคารพสิทธิและอิสรภาพอย่างเป็นสากล โดยทุกคนมีหน้าที่ต้อง เคารพสิทธิของ บุคคลอื่นตามหลักกฎหมายสากล ดังนี้

1) มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระ เสมอ ภาคกันในศักดิ์ศรีและสิทธิ ควรปฏิบัติต่อกัน ด้วยจิตวิญญาณ แห่งภราดรภาพ คือ ความรัก กันฉันพี่น้อง 2) ทุกคนย่อมมีสิทธิและอิสรภาพทั้ง ปวงตามที่กำหนดในปฏิญญานี้ โดยปราศจาก การแบ่งแยก เชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมือง 3) ทุกคนมีสิทธิในการมีชีวิต เสรีภาพ และความมั่นคงแห่งบุคคล 4) บุคคลใดจะถูกกระทำการทรมาน หรือปฏิบัติการลงโทษที่โหดร้ายไร้มนุษยธรรม ไม่ได้ 5) บุคคลใดถูกกักขัง หรือเนรเทศตาม อำเภอใจไม่ได้ 6) ทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการยอมรับ ทุกแห่งหนว่าเป็นบุคคลตามกฎหมาย

Notes Date : 7) ทุกคนเสมอภาคกันตามกฎหมาย และมีสิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองของ กฎหมายเท่าเทียมกัน 8) ทุกคนมีสิทธิที่จะเป็นเจ้าของ ทรัพย์สินโดยตนเอง และโดยรวมกับผู้อื่น 9) ทุกคนมีสิทธิที่จะเข้าถึงบริการ สาธารณะในประเทศตนโดยเสมอภาค 10) ทุกคนมีสิทธิในการทำงาน ใน การเลือกงานโดยอิสระ ภายใต้เงื่อนไขที่ ยุติธรรมและเอื้ออํานวยต่อ การทำงาน และ ในการคุ้มครองแก่การว่างงาน หลักกฎหมายที่เป็นสากลนี้ได้รับการ เป็นต้นแบบในการปฏิบัติของทุกประเทศทั่ว โลกที่ลงนามร่วมกันในปฏิญญาสากลว่าด้วย สิทธิมนุษยชน

2.2 หน้าที่พลเมืองตามหลักกฎหมายไทย กฎหมายเป็นกฎเกณฑ์ที่กำหนดขึ้นเพื่อควบคุมความ ประพฤติพลเมือง กฎหมายของไทยระบุว่าบุคคลเมื่อได้ รับสิทธิย่อมมีหน้าที่ปฏิบัติตามสิทธิที่ได้ เพราะสิทธิคือ ประโยชน์หรืออำนาจบุคคลที่กฎหมาย รับรอง และ คุ้มครองมิให้มีการละเมิด ได้แก่ สิทธิในครอบครัว สิทธิ ในความเป็นอยู่ส่วนตัว สิทธิในเกียรติยศ ชื่อเสียง สิทธิ ในการเลือกอาชีพ ถิ่นที่อยู่ การเดินทาง และทรัพย์สิน พลเมืองไทยมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมาย ที่กำหนด ถ้าผู้ใดไม่ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติ ถือว่า ฝ่าฝืนกฎหมาย มีความผิดและถูกลงโทษตามตัวบท กฎหมาย พลเมืองไทยมีหน้าที่ที่กำหนดไว้ ความว่า พลเมืองต้องมีหน้าที่ตามกฎหมาย รู้จักบทบาทหน้าที่ ของตนเอง ขยันขันแข็ง รู้จักรับผิดชอบชั่วดี มีความ เอื้อเฟื้ อ เผื่อแผ่ สืบสานขนบธรรมเนียมประเพณีอันดี งาม เคารพในความต่าง และสร้างสิ่งดี ๆ ให้แก่สังคม

รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน กำหนดหน้าที่ ของปวงชนชาวไทยไว้โดยสรุปว่า บุคคลมีหน้า ที่พิทักษ์ รักษาชาติ รักษาเกียรติภูมิของชาติ และสาธารณสมบัติ ปฏิบัติตามกฎหมายอย่าง เคร่งครัด รับราชการทหาร เคารพ ไม่ละเมิด สิทธิของบุคคลอื่น ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง อนุรักษ์ สิ่งแวดล้อม เสียภาษีอากร และไม่สนับสนุน การทุจริตทุกรูปแบบ เยาวชนไทยในฐานะ พลเมืองของประเทศต้องปฏิบัติตนตามกรอบ รัฐธรรมนูญ เพื่อสานพลังประชารัฐให้ชาติไทย ยั่งยืน บรรลุเป้าหมาย การพัฒนาอย่างยั่งยืน ขององค์การสหประชาชาติ ที่เป็นสากล 17 ประการ มีดังนี้ 1) No Poverty : ยุติความยากจน 2) Zero Hunger : ยุติความหิวโหย 3) Good Health and Well-being : ชีวิตที่มีสุขภาพดี 4) Quality Education : การศึกษาที่มี คุณภาพ

5) Gender Equality : ความเสมอ ภาคระหว่างเพศ 6) Clean Water and Sanitation : น้ำสะอาดและถูกสุขอนามัย 7) Affordable and Clean Energy : พลังงานไร้มลพิษ 8) Decent Work and Economic Growth : เศรษฐกิจที่ยั่งยืน มีงานที่เหมาะสม 9) Industry, Innovation and Infrastructure : นวัตกรรม 10) Reduced Inqualities : ลดความ ไม่เสมอภาค 11) Sustainable Cities and Communities : ชุมชนที่ยั่งยืน 12) Responsible Consumption and Production : บริโภคและผลิต อย่างมีความรับผิดชอบ

13) Climate Action : ต่อสู้กับการ เปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ 14) Life Below Water : ใช้ทรัพยากร ทางทะเลอย่างยั่งยืน 15) Life on Land : ใช้ระบบนิเวศบน แผ่นดินอย่างยั่งยืน 16) Peace and Justice Strong Institutions : สังคมที่สงบสุขและสถาบันที่ มั่นคง 17) Partnerships for the Goals : ความร่วมมือเพื่อความยั่งยืน การปฏิบัติสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน ขององค์การสหประชาชาติจะเป็นเหตุให้เกิด การยอมรับสู่สังคมโลกปัจจุบัน ที่ทุกประเทศ ต้องพัฒนาไปพร้อมกันภายใต้การสร้างรายได้ ดำรงชีวิตตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอ เพียง

แบบทดสอบหลังเรียน เราชอบตัวเองตอนเผลอ แล้วเธอล่ะ...ชอบเราตอนไหน